Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2675/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-15 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi kasacyjnej B. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2013 r. o sygn. akt V SA/Wa 2675/12 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w G. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... września 2012 r. Nr ... w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty nienależnie pobranej dotacji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, dotyczącym częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

B. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: spółka, strona, skarżąca) wystąpiła z wnioskiem z dnia 7 listopada 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, obejmującego wpis od skargi kasacyjnej.

W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy spółki wynosi ... zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi ... zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła ... zł. Skarżąca posiada trzy rachunki bankowe ze stanem: ... zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż spółka nie posiada wystarczających środków na poniesienie kosztów sądowych.

Postanowieniem z dnia 22 listopada 2013 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Strona skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie podniosła, iż nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, a wartość środków trwałych jest wartością zgromadzonego majątku i są to środki niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Przeciwko skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne i w jego toku doszło do zajęcia majątku spółki. Egzekucja została skierowana również do rachunków bankowych spółki. Środki pieniężne są niezbędne do dokonywania zakupów i regulowania podstawowych płatności i jest to niewielka kwota jak na potrzeby prowadzenia działalności przez spółkę kapitałową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, s. 568).

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to winno się sprowadzać jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią bowiem odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Wobec powyższego to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

Z powyższego wynika, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi się przychylić do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe, w związku z czym uznaniowość w zakresie przyznania czy też odmowy przyznania takiego prawa wymaga od sądu dokładnego przeanalizowania i wnikliwej oceny sytuacji wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10; z dnia 28 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 100/12).

Wskazać zatem należy, iż wnioskująca Spółka jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą i posiada majątek znacznej wartości, nie znajduje się w stanie upadłości czy likwidacji, a przede wszystkim posiada środki finansowe zgromadzone na trzech rachunkach bankowych.

Oceniając wysokość zasobów pieniężnych ulokowanych na rachunkach bankowych w łącznej wysokości ...zł nie sposób przyjąć, by wnioskująca strona nie była w stanie przeznaczyć kwoty ... zł na zapłatę wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, iż wpis sądowy jako wydatek wiąże się z bieżącą działalnością przedsiębiorców i wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Spółka sama podkreśla, że środki pieniężne przeznaczone są m.in. na regulowanie podstawowych płatności i za taką płatność uznać należy także wpis sądowy od skargi kasacyjnej.

Należy również zauważyć, że w przypadku osób prawnych wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zasadnicze znaczenie ma fakt, iż sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez nie działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna – z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, budżet ten, a w konsekwencji całe społeczeństwo musiałoby kredytować działania skarżących, związane z dochodzeniem przed sądami określonych roszczeń, czy też (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) kwestionujące na drodze sądowej decyzję organu administracji publicznej.

Podkreślić należy, że Spółka powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32).

Przyjmuje się ponadto, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12). Posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12).

Konkludując, nie sposób uznać, aby koszty związane z prowadzeniem postępowania sądowego przekraczały możliwości płatnicze skarżącej spółki. W świetle powyższych informacji wniosek skarżącej spółki o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie częściowym nie mógł zostać uwzględniony.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.