Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 233/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 104  ust. 1  i 2, art. 107  pkt 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1741
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019 r. przy udziale Rzecznika Praw Obywatelskich i Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Krakowie na czynność materialno-techniczną Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2018 r. nr 1261011/00/AU/2018/091215 w przedmiocie transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia skargę oddala


UZASADNIENIE

W wykonaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2552/16 Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w dniu 12 grudnia 2018 r. dokonał czynności materialno-technicznej nr [...] i przeniósł w drodze transkrypcji do polskiego rejestru stanu cywilnego brytyjski akt urodzenia wydany na nazwisko A. Z. W podanym akcie urodzenia jako matkę wpisano I. Z., a pod pozycją rodzic wpisano A. B. Czynności tej Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego dokonał działając na podstawie art. 104 § 2 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2224).

Na powyższą czynność materialno - techniczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Prokurator Prokuratury Okręgowej zarzucając naruszenie art. 104 ust. 1 i 2 i art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego poprzez przeniesienie w drodze transkrypcji do polskiego rejestru stanu cywilnego brytyjskiego aktu urodzenia wydanego na nazwisko A. Z. urodzony [...] 2014 r. w L, w którym jako matka widnieje I. Z., a w pozycji rodzic A. B. i oznaczeniu polskiego aktu urodzenia pod numerem [...], w sytuacji gdy organ winien odmówić transkrypcji jako sprzecznej z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu skargi Prokurator argumentował, że zaskarżona czynność została podjęta z naruszeniem przepisów ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego i wymaga jej zaskarżenia do sądu administracyjnego. W ramach art. 104 Prawa o aktach stanu cywilnego kierownik urzędu stanu cywilnego opisuje jedynie akt podlegający transkrypcji, przytaczając jego treść bez żadnych zmian, w wyniku czego powstaje polski akt stanu cywilnego. Co do zasady organ nie bada przedstawionego aktu pod względem merytorycznym, ale zawsze zobligowany jest do dokonania oceny, czy treść polskiego aktu, który miałby powstać nie naruszy podstawowych zasad porządku prawnego obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z art. 107 pkt 3 Prawa o aktach stanu cywilnego.

Skarżący podniósł, że w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że klauzula porządku publicznego ma charakter wyjątkowy, a ordre public może być postrzegana jako ostateczny hamulec bezpieczeństwa w rzadkich i skrajnych wypadkach, w których decyzje innego państwa byłyby nie do pogodzenia z wartościami uznawanymi za fundamentalne przez Polski system prawny. Przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć fundamentalne zasady ustroju społeczno-politycznego, a więc reguły o charakterze konstytucyjnym. Przyjmowany jest pogląd Sądu Najwyższego, z którego wynika, że podstawowe zasady porządku prawnego obejmują także reguły współżycia społecznego (postanowienie SN II CR 248/78 publ. LEX nr 8123). Mając powyższe na uwadze, należy jednoznacznie stwierdzić , że wpisanie do polskich ksiąg stanu cywilnego treści zagranicznego aktu urodzenia, który obok matki dziecka jako drugiego rodzica wymienia kobietę, w konsekwencji czego rodzicami są osoby tej samej płci - stanowi pogwałcenie podstawowych zasad polskiego porządku prawnego.

Skarżący zauważył, że żadne przepisy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ani Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości nie nakazują stanowienia w krajowym porządku prawnym regulacji innego kraju dotyczących związków jednopłciowych i regulacji uwzględniających jako rodziców dziecka osób tej samej płci. Kwestie powyższe nie są prawem Unii Europejskiej. Wskazał i podzielił stanowisko NSA wyrażone w wydanym 17 grudnia 2014 roku sygn. II OSK 1298/13 w sprawie o analogicznym stanie faktycznym, w której stwierdzono iż w aktualnym stanie prawnym niedopuszczalne jest wpisanie do aktu stanu cywilnego dwóch kobiet jako rodziców i to niezależnie od sposobu oznaczenia poszczególnych rubryk we wzorze aktu. W świetle powyższego jednoznacznie uznać należy, iż Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego dokonując przedmiotowej transkrypcji brytyjskiego aktu urodzenia wydanego na nazwisko A. Z. złamał wskazane powyżej przepisy Prawa o aktach stanu cywilnego i dopuścił do sytuacji zaistnienia sprzeczności z polskim porządkiem prawnym.

W konkluzji Prokurator działając na podstawie art. 146 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o uchylenie przedmiotowego aktu urodzenia.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Organ wskazał, że kierownik urzędu stanu cywilnego rozpatrując podanie o przeniesienie do polskiego rejestru cywilnego zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, co do zasady nie bada merytorycznie dokumentu podlegającego rejestracji. Zgodnie z art. 104 ust. 3 Prawa o aktach stanu cywilnego transkrypcji podlega dokument, który w państwie wystawienia jest uznawany za dokument stanu cywilnego i ma moc dokumentu urzędowego, jest wydany przez właściwy organ oraz nie budzi wątpliwości co do autentyczności. Przesłanki do odmowy dokonania transkrypcji enumeratywnie wymienione są w art. 107 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, który stanowi, że kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli: 1) dokument w państwie wystawienia nie jest uznawany za dokument stanu cywilnego lub nie ma mocy dokumentu urzędowego, lub nie został wydany przez właściwy organ, lub budzi wątpliwości co do jego autentyczności, lub potwierdza zdarzenie inne niż urodzenie, małżeństwo lub zgon; 2) zagraniczny dokument powstał w wyniku transkrypcji w państwie innym niż państwo zdarzenia; 3) transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ administracyjny podniósł, że dokonując przeniesienia do polskiego rejestru stanu cywilnego brytyjskiego odpisu aktu urodzenia wydanego na nazwisko A. Z. nie mógł postąpić w żaden inny sposób niż wykonać wytyczne prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonując jego rejestracji w formie aktu stanu cywilnego.

I. Z. w piśmie procesowym z 27 marca 2019 r. wniosła o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, gdyż przepisy K.p.a. w związku z treścią art. 12 Prawa o aktach stanu cywilnego nie mają zastosowania w sprawach z zakresu rejestracji akt stanu cywilnego dokonywanych w formie czynności materialno - technicznej.

Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie procesowym z 29 marca 2019 r. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Rzecznik podniósł, że sprzeczna z przepisami prawa - w tym z przepisami Konstytucji RP, Konwencji o prawach dziecka, Prawa o aktach stanu cywilnego, a także ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi byłaby odmowa dokonania przedmiotowej transkrypcji.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że zaskarżona czynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego stanowiła konsekwencję oceny prawnej przedstawionej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2018 r.. W myśl art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia. W doktrynie podnosi się, że podstawą do odmowy zastosowania prawa obcego z powodu powołania się na klauzulę porządku publicznego nie może być fakt, że konkretna instytucja prawa obcego nie jest znana w danym porządku prawnym (tak: P. Slęzak, Klauzula porządku publicznego i przepisy wymuszające swoje zastosowanie, [w:] Umowy w zakresie współczesnych sztuk wizualnych, LEX 2012). Nie ulega wątpliwości, że polski ustawodawca nie uregulował w sposób bezpośredni zasad postępowania w sytuacji, gdy w zagranicznym akcie urodzenia dziecka jako rodzice ustalone są dwie kobiety. Nie jest zatem uzasadnione powołanie się na klauzulę porządku publicznego, skoro sytuacja ta uregulowana jest w prawodawstwie Wielkiej Brytanii, a nie jest rozpoznana przez polski porządek prawny. Należy zgodzić się ze skarżącym, że przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć zasady konstytucyjne oraz fundamentalne zasady ustroju społeczno-politycznego. Bezsprzecznie należy do nich natomiast zasada priorytetu dobra dziecka, będąca kwestią nadrzędną w niniejszej sprawie.

Obowiązek transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego, prowadzący do poświadczenia tożsamości dziecka, wpisuje się w szeroki system ochrony praw dziecka, ustanowiony przez Konstytucję RP, Konwencję o prawach dziecka, a także Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1990 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka, we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze dobro dziecka jest zawsze priorytetem. Również orzecznictwo Europejskiego Trybunatu Praw Człowieka jednoznacznie wskazuje, że we wszelkich sytuacjach dotyczących dziecka, poszanowanie jego praw powinno stanowić główną wytyczną decyzji (tak m.in. w wyroku ETPCz z 26 czerwca 2014 r., Mennesson p. Francji, skarga nr 65192/11). Również art. 72 ust. 1 Konstytucji nakłada na państwo obowiązek ochrony praw dziecka - w tym jego prawa do obywatelstwa i prawa do równego traktowania, mających kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.-dalej powoływana jako P.p.s.a.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tym samym nie jest możliwe rozstrzygnięcie o uprawnieniach stron postępowania administracyjnego w oparciu o zasady słuszności, czy względy wynikające z zasad współżycia społecznego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym, orzekającym o zgodności albo niezgodności z prawem aktu lub czynności organu administracji.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga Prokuratora jest bezzasadna i pozbawiona podstawy prawnej, a tym samym podlega oddaleniu.

Sprawa dotyczy czynności materialne - technicznej Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego polegającej na przeniesieniu w drodze transkrypcji do polskiego rejestru stanu cywilnego brytyjskiego aktu urodzenia wydanego na nazwisko A. Z., urodzonego w dniu [...] 2014 r. w L. W podanym akcie urodzenia jako matkę wpisano I. Z., a pod pozycją rodzic wpisano A. B. Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że sprawa dotyczy wyłącznie interesu prawnego małoletniego A. Z. To właśnie małoletni jest tutaj podmiotem praw i obowiązków. Kwestia rodziców dziecka nie ma żadnego znaczenia, o ile pochodzenie polskie dziecka nie jest kwestionowane, co w przedmiotowej sprawie jest niesporne.

W orzecznictwie jednomyślnie wskazuje się, że uprawnienie do złożenia skargi uzależnione jest od wykazania interesu prawnego pojmowanego jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Stąd osoba fizyczna lub prawna nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowo-administracyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 9/18). Interes prawny wyraża się zatem w żądaniu dokonania przez sąd oceny zgodności przedmiotu zaskarżenia z obiektywnym porządkiem prawnym. Skarga może przy tym dotyczyć jedynie własnej sprawy administracyjnej skarżącego, zatem interes prawny, o którym mowa, ma charakter materialnoprawny w tym znaczeniu, że musi być oparty - w przeważającej większości spraw - na normach administracyjnego prawa materialnego (por. T. Woś [w:] Postępowanie sądowoadministracyjne, red. T. Woś, Warszawa 2017, s. 163-164).

Zdaniem Sądu bez wątpienia zaskarżona czynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego dotyczyła interesu prawnego małoletniego A. Z. w imieniu, którego jako przedstawiciel ustawowy działa matka – I. Z. W sprawie kluczową kwestią jest interes, dobro i szeroko pojęta ochrona praw dziecka, które przecież od momentu poczęcia, na gruncie przepisów kodeksu cywilnego, ma przyznaną zdolność prawną. Zdolność prawna przesądza o istnieniu podmiotowości prawnej oraz stanowi kategorię podstawową względem pochodnej od niej kategorii zdolności do czynności prawnych.

Zgodnie z przepisami ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego transkrypcja zagranicznego aktu stanu cywilnego oznacza wierne wpisanie jego treści do polskiego rejestru stanu cywilnego. Sąd wskazuje na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2015 r., III CSK 296/14 (LEX nr 1712817), zawierające: "wytyczne co do transkrypcji do polskich ksiąg stanu cywilnego zagranicznego aktu stanu cywilnego". W świetle tego postanowienia "wierne oraz literalne odtworzenie treści zagranicznego aktu stanu cywilnego w polskiej księdze stanu cywilnego musi być dokonywane z uwzględnieniem znaczenia poszczególnych elementów jego treści. Powinny one być przenoszone do polskich ksiąg stanu cywilnego zgodnie nie tylko z ich brzmieniem, ale także funkcją, którą pełnią. Wpisy zawarte w zagranicznym akcie stanu cywilnego powinny więc być przenoszone w taki sposób, aby w polskich księgach stanu cywilnego i w powstałym w wyniku transkrypcji polskim akcie stanu cywilnego zachowały swoją tożsamość nie tylko pod względem ich brzmienia, ale także funkcji".

Wskazać również należy, że przepis art. 104 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego wyraźnie rozróżnia wpisanie treści zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskich ksiąg stanu cywilnego, a więc jego transkrypcję, od zarejestrowania określonych zdarzeń, które nastąpiły za granicą. Istnieje zatem w sytuacji transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego bezwzględny zakaz wprowadzania jakichkolwiek zmian w jego treści. Odmowa dokonania transkrypcji przez kierownika urzędu stanu cywilnego następuje z przyczyn jednoznacznie wskazanych w art. 107 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, z których jedna dotyczy sprzeczności transkrypcji z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (art. 107 pkt 3). Natomiast zdaniem Sądu art. 104 ust. 5 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego stanowi odstępstwo od wyżej wymienionej (w art. 107 pkt 3) zasady w polskim prawie. Z przepisu tego wynika, iż transkrypcja jest obligatoryjna dla obywatela polskiego w trzech przypadkach, gdy: 1) posiada akt stanu cywilnego potwierdzający wcześniejsze zdarzenie, sporządzony w Polsce i żąda dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego, 2) ubiega się o wydanie polskiego dokumentu tożsamości, 3) ubiega się o numer PESEL.

Tym samym, poza możliwością transkrypcji fakultatywnej, której organ może, jak wskazano powyżej, odmówić, ustawodawca celowo i świadomie wprowadził instytucję transkrypcji obligatoryjnej, aby uniemożliwić sytuacje, w których obywatelowi Rzeczypospolitej Polskiej nie zostaną wydane dokumenty poświadczające tożsamość, gdyż prowadziłoby to do uniemożliwienia realizacji praw związanych z posiadaniem obywatelstwa polskiego nabytego, jak w rozpoznawanej sprawie, z mocy prawa, w tym przypadku przez małoletniego (posiadania polskich dokumentów tożsamości, braku dostępu do systemu ochrony zdrowia, oświaty itp.).

Zdaniem Sądu nie ulega najmniejszej wątpliwości, że obowiązek transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego, prowadzi w niniejszej sprawie przede wszystkim do potwierdzenia tożsamości dziecka i jego obywatelstwa, oraz od momentu dokonania transkrypcji i dokonania zgłoszenia materializują się prawa dziecka jako obywatela polskiego. Trudno bowiem nie dostrzec, że dziecko nie wpisane do polskich ksiąg stanu cywilnego, a zatem nie mające potwierdzonego obywatelstwa jest tylko potencjalnym i domniemanym obywatelem, a faktycznie nie może korzystać z uprawnień, które przysługują wyłącznie obywatelowi polski. Polskie organy administracyjne mogą nie mieć żadnej wiedzy na temat tego obywatela. Zatem w tej sytuacji obowiązek dokonania transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego wpisuje się w szeroki system ochrony prawa dziecka ustanowiony w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Konwencji o prawach dziecka, czy też Konwencji o ochronie praw dziecka i podstawowych wolności. Wskazać również należy, że nieujawnienie dziecka w polskich księgach stanu cywilnego nie dość, że jest sprzeczne z interesem małoletniego, któremu ogranicza się prawa obywatelskie, to jest również sprzeczne z interesem Polski, gdyż faktycznie taka odmowa powoduje, że małoletni nie zostaje wykazany jako obywatel polski.

Z powyższym koresponduje treść art. 72 ust. 1 Konstytucji RP zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Zatem dobro dziecka jest uznane za samoistną wartość konstytucyjną. "Dobro dziecka" jest pojęciem kluczowym, stanowi istotę wszystkich przepisów o prawach dziecka, co oznacza, że powinno stanowić swoistą podstawę wykładni przepisów prawa międzynarodowego, jak i krajowego. Tym samym, powinno stanowić wyjściową dyrektywę w procesie tworzenia prawa i jego stosowania, a także kryterium oceny przy podejmowaniu decyzji w sprawach dziecka oraz rozstrzyganiu kolizji interesów dziecka i innych osób, zwłaszcza rodziców (zob. W. Stojanowska, Władza rodzicielska pozamałżeńskiego i rozwiedzionego ojca. Studium socjologiczno-prawne, Warszawa 2000, s. 32). Warto zaznaczyć, że art. 24 ust. 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej expressis verbis nakazuje uwzględnianie "najlepszego interesu dziecka", a powoływanie się na "dobro dziecka" jako samoistną wartość, jest szeroko widoczne w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, mimo że w tekście Konwencji europejskiej nie posłużono się tym pojęciem.

Wspomnieć również należy, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka. Zapisy Konwencji o Prawach Dziecka formułują postulaty, do realizacji których zobowiązane są Państwa - Strony umowy, w tym nadrzędny obowiązek zabezpieczenia praw dziecka.

Oceniając obowiązki Państwa wynikające z Konwencji na tle realiów rozpoznawanej sprawy można stwierdzić, że realizacja tych praw bezsprzecznie następuje przez obowiązek dokonania transkrypcji, tak aby małoletni mógł korzystać w pełni z praw obywatela.

Uwadze skarżącego Prokuratora umknęło, że małoletni nie ma ograniczonych praw i wolności, nie mogą być zatem w stosunku do niego wyciągane ujemne skutki prawne polegające na niemożności zmaterializowania się jego praw jak obywatela Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Sądu skarżący niezasadnie skupił się na kwestii, która nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie, a mianowicie na tym, kto jest wpisany jako drugi rodzic małoletniego. Wydaje się, że w tym zakresie Prokurator nie rozważył, że faktycznie występuje przeciwko dobru dziecka i obywatelowi polskiemu, bo negatywne konsekwencje prawne ponosiłby A. Z., nie mogąc chociażby uzyskać dokumentów potwierdzających jego obywatelstwo i korzystać z praw obywatela polskiego. W ocenie Sądu należy z całą mocą podkreślić, że kwestia kluczowa i zasadnicza w przedmiotowej sprawie dotyczy interesu prawnego małoletniego, jego praw i wolności, a nie jak zdaje się sugerować to treść skargi, jakiegoś abstrakcyjnego dokumentu. Za dokumentem "stoi" człowiek, którego dokument ten dotyczy - posiadający zdolność prawną, mogący korzystać ze swoich praw i będący z mocy prawa obywatelem polskim, które to obywatelstwo winno być obligatoryjnie potwierdzone stosowną transkrypcją do polskich ksiąg stanu cywilnego. Zatem w ocenie Sądu z powodu niezrozumienia instytucji transkrypcji w przedmiotowej sprawie skarżący występuje przeciwko podstawowym prawom dziecka, które jako wartość nadrzędna są chronione zarówno w porządku prawnym Polski jak również w obowiązującym porządku prawnym Unii Europejskiej.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka niezwłocznie po urodzeniu dziecka ma zostać sporządzony jego akt urodzenia, a dziecko od momentu urodzenia będzie miało prawo do otrzymania imienia, uzyskania obywatelstwa oraz, jeśli to możliwe, prawo do poznania swoich rodziców i pozostawania pod ich opieką. Pewną wartość dodaną tej Konwencji stanowi art. 8 ust. 1, zgodnie z którym państwa-strony podejmują działania mające na celu poszanowanie prawa dziecka do zachowania obywatelstwa. Ze względu na dużą liczbę państw, które ratyfikowały tę konwencję, a także na to, że wiele państw zawiera w swoim ustawodawstwie wewnętrznym podobne postanowienia, w literaturze pojawia się teza, że prawo dziecka - apatrydy do obywatelstwa jest normą międzynarodowego prawa zwyczajowego. Innymi słowy, państwa zgadzają się co do tego, że w momencie urodzenia każdy powinien nabyć jakieś obywatelstwo.

Należy wskazać, że ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych gwarantuje wszystkim obywatelom prawo do posiadania dowodu osobistego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 prawo do posiadania dowodu osobistego przysługuje każdemu obywatelowi polskiemu. Każdy zatem, kto posiada obywatelstwo polskie, bez względu na wiek oraz zdolność do czynności prawnych, może się stać posiadaczem dowodu osobistego, jeżeli jego wola będzie ukierunkowana na uzyskanie takiego dokumentu od organu władnego go wydać. Oczywiście w przypadku osób niemogących - z uwagi na swój młody wiek lub ograniczenia wynikające z ułomności organizmu - wyrażać swojej woli, wola ich będzie wyrażana przez umocowanego przedstawiciela. Również w art. 3 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych uzależniono prawo do otrzymania paszportu od posiadania obywatelstwa polskiego. Tym samym posiadanie obywatelstwa i możliwość jego potwierdzenia odpowiednim dokumentem stanowią warunki sine qua non swobodnego korzystania z praw przyznanych Konstytucją RP.

Przeniesienie do polskiego rejestru stanu cywilnego brytyjskiego aktu urodzenia małoletniego A. Z. będącego obywatelem Polski (prawo krwi) było warunkiem koniecznym uzyskania przez niego dokumentu tożsamości potwierdzającego jego polskie obywatelstwo nabyte przecież z mocy samego prawa. Przypomnieć bowiem należy, że w przedmiotowej sprawie, wcześniej odmówiono matce wyrobienia polskiego paszportu dla A. Z.

Tym samym jeszcze raz z całą doniosłością powtórzyć należy, że od momentu dokonania zgłoszenia do akt stanu cywilnego materializują się prawa małoletniego A. Z. jako obywatela.

Zdaniem Sądu w art. 104 Prawa o aktach stanu cywilnego mamy do czynienia ze szczególnym przypadkiem instytucji prawnej zgłoszenia urodzonego dziecka, w tym przypadku urodzonego za granicą, obywatela polskiego do akt stanu cywilnego. Zatem logicznie rozumując mamy do czynienia z oczywistą obligatoryjnością dokonania transkrypcji tego aktu urodzenia.

Za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy powtórzyć, że w żadnym wypadku obowiązek transkrypcji wskazany w art. 104 ust. 5 Prawa o aktach stanu cywilnego, realizowany wyłącznie w celu ochrony praw dziecka poprzez umożliwienie mu poświadczenia jego tożsamości i zmaterializowania jego praw jako obywatela nie stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2552/16). W wyrokach TSUE wielokrotnie podkreślano, że porządek publiczny może być jedynie przywołany w przypadku realnego i wystarczająco poważnego zagrożenia dla jednego z podstawowych interesów społeczeństwa (zob. podobnie wyroki: z dnia 2 czerwca 2016 r., Bogendorff von Wolffersdorff, C-438/14, EU:C:2016:401, pkt 67); a także z dnia 13 lipca 2017 r., E, C-193/16, EU:C:2017:542, pkt18 i przytoczone tam orzecznictwo).

W ocenie Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie to właśnie niewpisanie dziecka do polskich ksiąg stanu cywilnego i niedokonanie transkrypcji aktu urodzenia naruszyłoby podstawowy porządek prawny i dorowadziłoby do sytuacji, w której obywatel polski nie mógłby otrzymać dokumentów potwierdzających jego tożsamość, a tym samym nie doszłoby do materializacji jego praw podmiotowych. To skarżący występuje przeciwko prawom dziecka, a to jest oczywiście niezgodne z porządkiem prawnym panującym w Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż jak wskazano wyżej art. 72 ust. 1 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Zdaniem Sądu odmowa transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia byłaby bezprawnym ograniczeniem praw A. Z. ze względu na okoliczności, na które nie miał żadnego wpływu. Co więcej taka interpretacja ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego dokonana przez skarżącego, a więc ograniczenie praw dziecka w przedmiotowym stanie faktycznym cofałoby nas kulturowo do wstydliwych czasów (minionych?) kiedy w społeczeństwie funkcjonowały pojęcia dzieci gorszych ze względu na pochodzenie rodziców, pochodzenie dzieci ze związków pozamałżeńskich, dzieci porzuconych czy dzieci niemających znanego ojca.

Wspomnieć również należy, że rację ma Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego jak również Rzecznik Praw Obywatelskich, że w istocie skarga Prokuratora stanowi niczym nieuzasadnioną, a przede wszystkim prawnie niedozwoloną polemikę z prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2552/16. Strona skarżąca zdaje się nie zauważać, a przynajmniej nie brać pod uwagę podstawowych praw rządzących całym postępowaniem sądowoadministracyjnym i przepisów stanowiących jego trzon. W myśl art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei w myśl art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepisy art. 153 i art. 170 P.p.s.a. mają charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. W ponownym postępowaniu organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem sądu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania mu się w pełnym zakresie, a uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie prawa, skutkujące koniecznością uchylenia aktu, wydanego w kolejnym postępowaniu administracyjnym, gdy strona akt ten zaskarży do sądu administracyjnego.

Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego jest wyłączony jedynie w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Przepis art. 170 P.p.s.a. statuuje moc wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Jej swoistość wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe, w tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Podmioty te są, więc związane faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach.

Jeszcze raz podkreślić należy, że organ administracji był związany prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego i przedstawioną w jego uzasadnieniu oceną prawną. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał na obligatoryjny charakter transkrypcji aktu urodzenia, a zatem organ nie mógł postąpić inaczej jak tylko dokonać owej transkrypcji. Sąd podkreśla również, że w zaistniałym w niniejszej sprawie, szczególnym przypadku zgłoszenia dziecka do polskich ksiąg stanu cywilnego, ustawodawca przewidział obligatoryjność transkrypcji. W żadnym wypadku nie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa takie działanie, aby poprzez próbę zastosowania klauzuli porządku publicznego odmawiać transkrypcji i pozbawiać obywatela polskiego jego podstawowych praw publicznych.

W tym stanie rzeczy, biorąc pod uwagę przytoczone wyżej argumenty Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.