Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1525/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.), Sędzia WSA Teresa Randak, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2007r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2005 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1094/05 Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...], stwierdzające niedopuszczalność zażalenia "A" Sp. z o.o. z siedzibą w T. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. Nr [...] o ograniczeniu zajęcia ruchomości z dnia [...] 2005 r. dokonanego przy realizacji trzech tytułów wykonawczych do jednego tytułu wykonawczego, a co do pozostałych anulowano zajęcie. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził między innymi, że skoro nie jest możliwe wydanie postanowienia w sprawie zajęcia ruchomości, to nie jest też możliwe dokonanie jego ograniczenia w tej formie, zwłaszcza w sytuacji, gdy po uwzględnieniu skargi skarżącej Spółki na czynność egzekucyjną, to jest dokonane wcześniej zajęcie ruchomości. Zdaniem Sądu dokonanie powtórnego zajęcia po uchyleniu wcześniej dokonanego, wymagało sporządzenia nowego protokołu i ograniczenie w nim dokonanej czynności do jednego tytułu wykonawczego. Podkreślił Sąd, że Dyrektor Izby Skarbowej winien uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie wszczęte na jego podstawie.

W uzasadnieniu wyroku wskazano też, że zaskarżone postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia pozbawiło dłużnika możliwości obrony swych praw, co skutkowało koniecznością jego uchylenia

Ponownie rozpoznając zażalenie Spółki "A" na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. - Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. (znak: [...]) uchylił to postanowienie i umorzył postępowanie w tej sprawie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano między innymi, że organ egzekucyjny będzie miał obowiązek uchylić czynność egzekucyjną dokonaną protokołem z dnia [...] 2005 r. W związku z tym rozstrzygnięciem, pismem z dnia [...] 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. uchylił zajęcie egzekucyjne dokonane na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...] oraz [...] protokołem zajęcia i odbioru ruchomości z dnia [...] 2005 r. obejmujace zestaw komputerowy [...], poz. [...], zestaw komputerowy [...], poz. [...] samochód [...] typ [...] nr. rej. [...] rok prod. [...] nr silnika [...], oraz samochód [...] typ [...], nr rej. [...]rok prod. [...] nr silnika [...].

Postanowienie to zostało Spółce doręczone w dniu [...] r., a w dniu [...] Spółka wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej pismo formułujące "zastrzeżenia" co do nieprawidłowości jakie zaistniały w postępowaniu organów egzekucyjnych. Określając opisane pismo postanowieniem zwróciła uwagę na jego niedostatki proceduralne (brak uzasadnienia, podstawy prawnej i pouczenia) oraz wskazała na to, że w obiegu prawnym znajdują się dwa rozstrzygnięcia o tej samej treści: postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. w przedmiocie skargi na zajęcie oraz pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. uchylające zajęcie.

Zdaniem Spółki, to Dyrektor Izby Skarbowej winien był usunąć wadliwe postanowienie o zajęciu, a nie zalecać organowi I instancji jego autokorektę, która jest bezprawna.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie podzielił zarzutów skarżącej. Swe stanowisko w tych kwestiach przedstawił w piśmie z dnia [...] 2006 r.

Przedstawiając przebieg dotychczasowego postępowania szczególnie zaakcentował treść uzasadnienia wyroku WSA w Gliwicach z dnia 28 grudnia 2005 r. (sygn. akt I SA/Gl 1094/05) w sprawie niedopuszczalności wniesienia zażalenia, w którym Sąd wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej winien był uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie wszczęte na jego podstawie.

Odpowiadając na wskazane przez Spółkę nieprawidłowości, organ nadzoru stwierdził, iż ze wskazanego wyroku wynika jednoznacznie, że skoro zajęcie ruchomości następuje poprzez dokonanie faktycznej czynności zajęcia, której podstawę stanowi protokół zajęcia ruchomości i nie jest możliwe wydanie postanowienia w sprawie zajęcia ruchomości, to nie jest też możliwe, w ocenie Sądu dokonanie jego ograniczenia w tej formie. Należy zatem przyjąć, że skoro zajęcie nie zostało dokonane postanowieniem, to taka forma nie jest przewidziana również dla uchylenia tej czynności. Zatem, czyniąc zadość wskazaniom zawartym w wyroku Sądu, organ egzekucyjny uchylił dokonaną czynność zajęcia ruchomości pismem. Ustawodawca, nie wskazał, w jakim trybie należy dokonać uchylenia zajęcia, a skoro Sąd zważył, że forma postanowienia nie jest właściwa, to zdaniem organu nadzoru nie ma innej możliwości jak dokonać tego pismem.

Zatem kierując się wykładnią Sądu nie można zastosować się do dyspozycji zawartej w art. 17 ustawy egzekucyjnej. Organ nadzoru nie podzielił również stanowiska strony, odnośnie kwestii pozostawania w obiegu prawnym dwóch rozstrzygnięć w tej samej kwestii. Stwierdzono bowiem, że postanowienie organu nadzoru rozstrzygające o uznaniu skargi bądź nie uznaniu skargi wskazuje jedynie czy strona miała rację, czy też nie wnosząc skargę na czynności egzekucyjne, i czy czynności te były dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, czyli organ nadzoru dokonuje jedynie oceny dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej.

Dalej podkreślono, że konstrukcja art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wskazuje aby organ nadzoru posiadał uprawnienie do uchylenia czynności egzekucyjnej dokonanej w sposób niezgodny z przepisami prawa. W myśl art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Tym samym należało przyjąć, że tylko organ egzekucyjny, był uprawniony do uchylenia zakwestionowanej czynności, co też uczynił pismem z dnia [...] 2006 r.

Odnośnie wątpliwości strony, co do możliwości autokorekty przez organ egzekucyjny, zaskarżonej czynności prawnej oraz twierdzenia skarżącego, że jedynie organ nadrzędny władny jest rozstrzygać w niniejszej sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w powołanym już wyroku Sąd wskazał cyt. "Zdaniem Sądu, dokonanie powtórnego zajęcia - po uchyleniu wcześniej dokonanego - wymagało sporządzenia nowego protokołu i ograniczenia w nim dokonanej czynności do jednego tytułu wykonawczego". Z powyższego wnioskować należy, że Sąd nie przewidywał w powyższej sytuacji ingerencji organu nadzoru w tym zakresie, natomiast wskazał jak powinny przebiegać działania organu egzekucyjnego w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka powtórzyła istotę dotychczas podnoszonych zarzutów. Podkreśliła równocześnie, że z omawianego wyroku WSA w Gliwicach nie wynika, by uchylenie czynności egzekucyjnych nie mogło zapaść w formie postanowienie. Taką też formę, przy wszystkich proceduralnych usterkach miały "pisma" organów obu instancji .

Należy je zatem traktować jako postanowienia, od których przysługują znane postępowaniu administracyjnemu środki odwoławcze. Uważa strona skarżąca, że Dyrektor Izby Skarbowej jako organ nadzoru miał obowiązek ingerować w bezprawne działania organu egzekucyjnego I instancji.

Organ odwoławczy wniósł o odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec stanowiska organu odwoławczego niezbędne jest w pierwszej kolejności rozważenie kwestii dopuszczalności skargi.

Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153; poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym (...), na które służy zażalenie. Zastanowić się zatem należy, czy "pisma" organu I instancji, a także Dyrektora Izby Skarbowej w K. miały charakter postanowień.

W tym miejscu rozważań przyznać należy rację stronie skarżącej, iż z wyroku WSA z dnia 28 grudnia 2005 r. nie wynika, że uchylenie czynności egzekucyjnej, nie przybiera formy postanowienia. Co więcej, taką formę rozstrzygania o uchyleniu czynności egzekucyjnej wyraźnie przewiduje ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w przepisach art. 58 § 3 i 60 § 2 - 3.Tym samym, nie można podzielić poglądu Dyrektora Izby Skarbowej, iż "pismo" Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r., a także jego "pismo" z dnia [...] 2006 r. nie miały charakteru takich rozstrzygnięć. Z przywołanych wcześniej przepisów art. 58 i 60 ustawy egzekucyjnej wynika, że na postawienia w przedmiocie uchylenia czynności egzekucyjnej przysługuje zażalenie. Wprawdzie chodzi o postanowienia w tej kwestii będące konsekwencją ściśle określonych wcześniejszych rozstrzygnięć organu egzekucyjnego (zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz umorzenie tego postępowania), tym niemniej kierując się dążeniem do maksymalizacji ochrony gwarancji procesowych stron postępowania egzekucyjnego należy przyjąć, iż na każde postanowienie w przedmiocie uchylenia czynności egzekucyjnych stronie przysługuje zażalenie, tym bardziej, że w rozpoznawanej sprawie chodzi o uchylenie czynności egzekucyjnej jako skutku umorzenia postępowania wszczętego wadliwym postanowieniem o ograniczeniu zajęcia ruchomości.

Wszystko, co do tej pory wywiedziono pozwala na przyjęcie, że skarga wniesiona przez spółkę A była dopuszczalna.

W tym miejscu zatem należy przejść do rozważań nad jej zasadnością. Otóż, wbrew sformułowanym w niej zarzutom, zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nie narusza prawa. Na wstępie wskazać trzeba, że jak wynika z wypowiedzi przedstawiciela strony skarżącej, której istota odpowiada stwierdzeniu zawartemu w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, rzeczywistym zamiarem strony skarżącej było "skorygowanie wadliwego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. o uwzględnieniu skargi na czynności egzekucyjne". Skoro tak, to oczywiste być musi, iż tego celu procesowego strona nie mogła osiągnąć w drodze zaskarżenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r.

Gdyby jednak przyjąć – tak jak twierdzi skarżąca – że to ostatnie postanowienie jest kolejnym rozstrzygnięciem w tej samej sprawie, co postanowienie z dnia [...] r. to zarzuty pod jego adresem nie są trafne. Przede wszystkim, należy zauważyć, że Dyrektor Izby Skarbowej był z mocy art. 153 u.p.p.s.a związany oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA z dnia 28 grudnia 2005 r. Miał zatem obowiązek uchylić postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. i umorzyć postępowanie wszczęte tym postanowieniem. Skoro tak, to wykonując te wskazania poprzez wydanie postanowienia [...] r. otworzył drogę do uchylenia czynności egzekucyjnych przez właściwy organ egzekucyjny. Był nim Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., który uchylił rzeczone czynności egzekucyjne w postaci zajęcia ruchomości. Zgodnie ze wskazaniami Sądu, to rozstrzygniecie z kolei otwierało drogę do ewentualnego powtórnego zajęcia, co wymagało sporządzenia nowego protokołu i ograniczenie w nim dokonanej czynności do jednego tytułu wykonawczego. Tak bowiem zgodnie ze wskazaniami Sądu winny przebiegać prawidłowe czynności egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym przeciwko skarżącej Spółce.

Reasumując, poza trafnie wskazanymi w skardze formalnymi uchybieniami, które nie miały wpływu na wynik sprawy postanowienie organu egzekucyjnego, podobnie jak zaskarżone postanowienie nie naruszają prawa. W swej istocie zaś wykonują wskazania zawarte w cytowanym już wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 grudnia 2005 r. (sygn. akt I SA/Gl 1094/05).

W końcu należało wyjaśnić kwestie związane z właściwością miejscową organów egzekucyjnych, jako że kwestia ta pojawiła się na marginesie głównych rozważań, ale ich waga ze względu na skutki procesowe uchybień w tym zakresie jest niezmiernie istotna.

Otóż, zgodnie z art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej właściwość miejscową organu egzekucyjnego ustala się według siedziby zobowiązanego. Nie ma sporu co do tego, że w dacie wszczynania postępowania egzekucyjnego właściwym miejscowo był Naczelnik Urzędu Skarbowego w T.. W toku trwania postępowania Spółka przeniosła siedzibę do W.. Zdaniem Sądu nie skutkowało to jednak zmianą właściwości organu egzekucyjnego. Mimo, że przepisy kpa, do których odsyła art. 18 ustawy egzekucyjnej nie zawierają normy zbliżonej do art. 18 b Ordynacji podatkowej, to jednak należy przyjąć, w braku odmiennej regulacji, że organ właściwy w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego zachowuje tę właściwość do czasu zakończenia postępowania.

Z tych wszystkich powodów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a, skargę jako niezasadną oddalił.