Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 347/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1 pkt 4, art. 99, art. 135a
journal: Dz.U. 2016 poz 627
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2017 r. sprawy ze skargi T.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 627, ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] nr [...] o skierowaniu T. W. na badanie psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem.

W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że Starosta Powiatowy w [...] decyzją z dnia [...] orzekł o skierowaniu T. W. na badanie psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Organ I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja jest konsekwencją kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.

W odwołaniu od tej decyzji T. W. zarzucił jej naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego co spowodowało niepotrzebne skierowanie na badania psychologiczne i lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych i zdrowotnych do kierowania pojazdami, podczas gdy wobec skarżącego postępowanie karne zostało warunkowo umorzone;

2. przepisów postępowania art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zebranie dowodów w sposób niewyczerpujący i oparcie decyzji na niepełnym materiale dowodowym;

3. prawa materialnego, tj. art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a oraz art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o kierujących pojazdami polegający na ich błędnym zastosowaniu co spowodowało nieuzasadnione skierowanie skarżącego na badania psychologiczne, gdyż postępowanie karne zostało wobec niego warunkowo umorzone, a środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów został orzeczony.

Organ II instancji uznając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, wskazał, iż przesłanką warunkującą skierowanie skarżącego na badania psychologiczne, jest kierowanie pojazdem (motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem) w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Przy czym okoliczność ta winna być stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu niezależnie od tego, czy sąd orzekł w stosunku do takiej osoby zakaz prowadzenia pojazdów, czy też nie. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] orzekł o uznaniu skarżącego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. iż w dniu 1 września 2015 r. w miejscowości [...], ul. [...], gm. [...], woj. [...], umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że będąc w stanie nietrzeźwości kierował samochodem marki [...] nr rej. [...] po drodze publicznej – wyczerpującego dyspozycję art. 178a § 1 k.k.; wymierzył skarżącemu karę stu dwudziestu stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę dziesięciu zł; orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego na okres trzech lat; orzekł wobec skarżącego świadczenie pieniężne w kwocie 5 000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej; zobowiązał skarżącego do zwrotu dokumentu – prawa jazdy w starostwie powiatowym właściwym dla jego miejsca zamieszkania; zaliczył skarżącemu na poczet orzeczonej kary grzywny okres zatrzymania w sprawie w dniu 1 września 2015 r. w godzinach od 11:40 do 18:00, przyjmując, że jest on równoważny dwóm dziennym stawkom grzywny; zasądził od skarżącego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 266,80 zł tytułem zwrotu części wydatków; zwolnił skarżącego od wydatków w pozostałym zakresie oraz zasądził kwotę 120 zł tytułem opłaty. Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] zmienił wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...] w ten sposób, że postępowanie karne wobec skarżącego warunkowo umarzył na okres próby dwóch lat; orzekł w stosunku do skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego na okres jednego roku; orzekł od oskarżonego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w kwocie dwóch tysięcy złotych; nałożył na skarżącego obowiązek zwrotu dokumentu – prawa jazdy w starostwie powiatowym właściwym dla miejsca zamieszkania skarżącego; w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Skutkiem warunkowego umorzenia postępowania jest wydanie przez sąd wyroku, ale nie skazującego sprawcę przestępstwa a jedynie wskazującego osobę sprawcy i stwierdzającego jego winę. Organ II instancji podkreślił, że nie jest spornym, iż skarżący został uznany za winnego zarzucanego mu czynu, tj. że znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadził pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, co wprost wynika z odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 k.k.w. Strona podmiotowa decyzji o skierowaniu na badanie psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem jest ograniczona – w myśl art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami – do kierowcy i osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, ilekroć w ustawie jest mowa o kierowcy, kierującym lub o pojeździe określonego rodzaju – należy przez to rozumieć odpowiednio kierowcę, kierującego lub pojazd w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 128). Powyższy zakres podmiotowy należy zatem rozpatrywać w kontekście art. 2 pkt 21 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który wprowadza legalną definicję kierowcy, stanowiąc, iż jest to osoba uprawniona do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem. Nie jest spornym, iż skarżący posiada uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B prawa jazdy, bowiem nie została wydana żadna decyzja administracyjna, która by mu to uprawnienie cofała. Organ II instancji zwrócił nadto uwagę na, że decyzja organu I instancji nie należy do kategorii decyzji uznaniowych, w związku z czym organ administracji publicznej stosując przepisy ustawy o kierujących pojazdami, obowiązany jest do jej wydania. Decyzja organu I instancji nie jest konsekwencją warunkowego umorzenia postępowania, czy też orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, lecz stanowi implikację kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, przy czym okoliczność ta została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Przeprowadzenie badania nie jest jednoznaczne z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami. W sytuacji, gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1, Starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy.

W skardze na powyższą decyzję T. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż w niniejszej sprawie powyższy przepis znajdował zastosowanie pomimo tego, że organ I Instancji nie rozważył wszystkich okoliczności faktycznych sprawy;

2. art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami polegający na jego błędnym zastosowaniu, co spowodowało utrzymanie w mocy decyzji o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne pomimo tego, że postępowanie karne wobec skarżącego zostało warunkowo umorzone, a środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów został orzeczony przez sąd na okres 1 roku;

3. art. 8 k.p.a. polegające na nieustosunkowaniu się w sposób należyty do twierdzeń skarżącego uważanych przez niego za istotne dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy, co do szczególnych okoliczności związanych z warunkowym umorzeniem postępowania karnego wobec skarżącego oraz braku wszechstronnego odniesienia się do zarzutów skarżącego w zakresie braku skazania go na karę za jazdę pod wpływem alkoholu mając na uwadze to, że skarżący na żadnym z etapów postępowania karnego przygotowawczego i sądowego nie przyznał się do zarzucanego mu czynu;

4. art. 7, art. 77 § 1 , art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia stanu faktycznego sprawy i dowolne uznanie, że sam fakt warunkowego umorzenia postępowania karnego wiąże się obligatoryjnie ze skierowaniem skarżącego na badania psychologiczne bez wnikliwego przeanalizowania stanu faktycznego i okoliczności sprawy w zakresie konieczności przeprowadzenia takich badań i załączenia akt sprawy karnej, brak wnikliwego i wyczerpującego wyjaśnienia podstaw faktycznych decyzji oraz nie wskazanie i niewyjaśnienie podstawy prawnej wydanej decyzji także w kontekście możliwości odstąpienia od konieczności przeprowadzenia badań przez skarżącego mając na uwadze szczególny charakter sprawy.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że postępowanie karne zostało wobec niego warunkowo umorzone. Z protokołów przesłuchań wynika, że skarżący na żadnym z etapów postępowania nie przyznał się do zarzucanego mu czynu. Organ II Instancji nie odniósł się do okoliczności związanych z tym, że wobec skarżącego nigdy nie toczyły się żadne postępowania karne, nie został ukarany mandatem karnym, nie posiada na swoim koncie żadnych punktów karnych. Organ nie rozważył też trudnej sytuacji życiowej skarżącego związanej z tym, że prawo jazdy jest mu niezbędne w celu robienia zakupów czy w razie potrzeby dojazdu do lekarza. Wobec skarżącego nie została w postępowaniu karnym orzeczona żadna kara. Wyrok, o którym mowa powyżej, zapadł w [...], a więc w okresie, w którym w obrocie prawnym pozostawała już ustawa o kierujących pojazdami. Sam czyn miał mieć miejsce [...], pod rządem ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierującymi pojazdami. Postępowanie karne wobec skarżącego zostało warunkowo umorzone na okres próby 2 lat. W zdarzeniu objętym zarzutem nie ucierpiała żadna osoba – nikt nie został ranny. Skarżący nie przyznał się do zarzucanego czynu. Nie został zatrzymany na gorącym uczynku. Opinia biegłych w sprawie co do ilości i czasu – alkoholu, w którym miałby być spożywany – nie jest jednoznaczna. Organ nie uzasadnił, czy zapoznał się z dokumentacją dotycząca zdarzenia i wszechstronnie rozważył okoliczności w sprawie kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Ponadto Sąd orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechaniczny na okres nieprzekraczający 1 roku. W związku z tym nie jest zobowiązany do zdawania dodatkowych egzaminów teoretycznych, czy praktycznych, odbycia kursów. Skarżący podkreślił, że jest doświadczonym kierowcą. Prawo jazdy na motocykl i samochód posiada od roku 70.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2016r. poz.627 ze zm), dalej u.kp.

Zgodnie z treścią art. 82 ust.1 pkt.4 a.) wymienionej ustawy badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, zwanym dalej "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu", podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.

W myśl art.99 ust.1 pkt.3 a.) u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.

Zgodnie z treścią art.135 a.) u.k.p. do dnia 3 czerwca 2018 r. starosta wydaje decyzję, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a, pkt 3 lit. a oraz pkt 5, na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy.

Z wymienionych przepisów wynika, że kierowca jest kierowany na badanie psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. Decyzja w tym przedmiocie jest wydawana na podstawie odpisu wyroku sądu karnego.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że T. W. w dniu 1 września 2015r. w miejscowości [...] kierował w stanie nietrzeźwości samochodem marki [...]. Wskazuje na to wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...] w spr. [...] oraz wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] w spr. [...]. Analiza treści obu wymienionych orzeczeń nie budzi wątpliwości co do tego, że skarżący w dniu [...] kierował samochodem w stanie nietrzeźwości. Skoro zatem T. W. kierował pojazdem w takim stanie to istniały podstawy do skierowania go na badanie psychologiczne, o którym mowa w art.82 ust.1 pkt.4 a.) w związku z art.99 ust.1 pkt.3 a.) u.k.p. Organy administracji obu instancji trafnie uznały, że spełnione zostały przesłanki do skierowania T. W. na badanie psychologiczne.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że T.W. nie powinien zostać skierowany na badanie psychologiczne gdyż postępowanie karne zostało wobec niego warunkowo umorzone.

Należy zaznaczyć, że przesłanką skierowania na badanie psychologiczne nie jest skazanie za przestępstwo z art.178a Kodeksu karnego lecz ustalenie, że kierowca prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości i sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Przesłanką warunkowego umorzenia postępowania karnego jest to aby wina sprawcy i społeczna szkodliwość popełnionego przez niego czynu nie były znaczne. Najpierw zatem konieczne jest ustalenie, że sprawca dopuścił się zarzuconego mu czynu a dopiero później należy ocenić czy wina sprawcy i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2002r. w spr. III KKN 303/00 i z 17 maja 2016r. w spr. III KK 28/16, wyrok WSA w Warszawie z 7 września 2011r. w spr. II SA/Wa 796/11). Okoliczność, iż wobec skarżącego warunkowo umorzono postępowanie karne a nie został on skazany za popełnienie przestępstwa z art.178a k.k. nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Istotne jest jedynie to, że sądy karne obu instancji ustaliły, że w dniu [...] T. W. kierował samochodem w stanie nietrzeźwości co uzasadniało skierowanie go na badanie psychologiczne. Zarzut skargi w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.

Niezasadny jest zarzut skargi, że organy administracji nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego a w szczególności nie załączyły akt sprawy karnej i nie zapoznały się z zebranym w niej materiałem dowodowym w tym z opinią biegłego.

Organy administracji nie są uprawnione do załączania akt sprawy karnej, analizowania zgromadzonego w niej materiału dowodowego i samodzielnego ustalania czy kierowca prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości. Organy w tym zakresie opierają się na orzeczeniu sądu karnego co wynika wprost z treści art. 135a u.k.p. Orzeczenia sądów karnych w spr. [...] i [...] wskazują natomiast, że skarżący rzeczywiście prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości. Zarzut skargi w tym zakresie nie jest zasadny.

Niezasadny jest zarzut skargi, że T. W. nie powinien być skierowany na badanie psychologiczne gdyż w zdarzeniu w dniu [...] nie ucierpiała żadna osoba, skarżący nigdy nie miał punktów karnych i brak jest podstaw do kwestionowania jego umiejętności prowadzenia pojazdów.

Wszystkie wymienione okoliczności nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Istotne jest jedynie to, że T. W. prowadził samochód w stanie nietrzeźwości co wynika orzeczeń sądów karnych obu instancji. Zarzut skargi w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Przeprowadzone postępowanie wykazał, że T. W. w dniu [...] prowadził samochód w stanie nietrzeźwości co uzasadniało skierowanie go na badanie psychologiczne. Organy administracji trafnie uznały, że spełnione zostały przesłanki wydania decyzji o takim skierowaniu. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę T. W.

R.T.