Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 21/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2022 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 27 lipca 2020 r. L. S. złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem P. S. (lat [...]), załączając karty informacyjne leczenia szpitalnego, potwierdzające pobyt męża w szpitalu w okresie od [...] maja 2020 r. do [...] maja 2020 r. z rozpoznaniem: [...].

Strona załączyła także do akt sprawy orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności męża z dnia [...] czerwca 2020 r., wydane do dnia [...] czerwca 2022 r. z symbolem przyczyn niepełnosprawności: [...] (inne) oraz [...] (choroby układu [...] i [...]).

W trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2020 r. stwierdzono, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, natomiast córka (lat [...]) przebywa od 2003 r. w rodzinie zastępczej u rodziców strony (zaległości alimentacyjne strony wynoszą [...] zł, a męża [...] zł). Strona zarejestrowana jest jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku w PUP w G. Rodzina utrzymuje się z zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego męża oraz zasiłków celowych. Mąż strony zachowuje kontakt logiczny i zdolność porozumiewania się z otoczeniem, porusza się przy pomocy chodzika lub z pomocą osoby drugiej, samodzielnie spożywa pokarmy, wymaga pomocy przy utrzymywaniu higieny dolnej połowy ciała, wymaga pomocy przy wchodzeniu i wychodzeniu z wanny. Strona pomaga mężowi w porannej toalecie, gimnastyce, przygotowuje posiłki, podaje leki, pomaga przy ubieraniu dolnej części ciała, jest w stałym kontakcie z lekarzem rodzinnym.

Decyzją z dnia 28 września 2020 r. nr [...] Wójt Gminy N. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest powstanie niepełnosprawności przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do 25 roku życia. Natomiast niepełnosprawność męża strony powstała w 45 roku życia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 23 listopada 2020 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Kolegium wyjaśniło, że z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 nie jest istotny wiek powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki i nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium uznało jednak, że wyjaśnienia wymaga, jakie ograniczenia wynikają z niepełnosprawności męża strony, a także okoliczności związane z aktywnością zawodową strony. Jednoznacznych ustaleń wymaga zakres sprawowanej opieki oraz związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką nad mężem.

Decyzją z dnia 18 stycznia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy N. ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest powstanie niepełnosprawności przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do 25 roku życia. Natomiast niepełnosprawność męża strony powstała w 28 roku życia. Poprawienie obowiązującego stanu prawnego należy wyłącznie do ustawodawcy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 15 marca 2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Kolegium wyjaśniło, że z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 nie jest istotny wiek powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki i nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium uznało jednak, że wyjaśnić należy, w związku z jakimi schorzeniami mąż strony wymaga prowadzenia do toalety, zgodnie z oświadczeniem strony. Konieczne jest również uzupełnienie dokumentacji medycznej oraz ustalenie, czy zakres opieki pozostaje w związku z niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę.

W toku prowadzonego postępowania wnioskodawczyni załączyła do akt sprawy m. in. kartę informacyjną leczenia szpitalnego, potwierdzające pobyt męża w szpitalu w oddziale [...] w okresie od [...] lipca 2020 r. do [...] lipca 2020 r. z rozpoznaniem chorób zasadniczych: [...].

Decyzją z dnia 12 maja 2021 r. nr [...] Wójt Gminy N. ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest powstanie niepełnosprawności przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do 25 roku życia. Natomiast niepełnosprawność męża strony powstała w 28 roku życia. Poprawienie obowiązującego stanu prawnego należy wyłącznie do ustawodawcy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 12 lipca 2021 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Kolegium wyjaśniło, że z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 nie jest istotny wiek powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki i nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium uznało jednak, że wyjaśnić należy, jakie są ograniczenia osoby niepełnosprawnej ze strony narządu ruchu oraz czy wyznaczona została data operacji [...]. Ewentualne ograniczenia w samodzielnym poruszaniu się powinny zostać potwierdzone stosowną dokumentacją medyczną.

W trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2021 r. wnioskodawczyni wyjaśniła, że pomaga mężowi przy czynnościach higienicznych, podaje posiłki i leki, wychodzi z mężem na spacery, towarzyszy przy wizytach lekarskich (dojazd prywatnym transportem lub komunikacją publiczną), sprząta, pierze, robi zakupy, wykonuje prace ogrodnicze, pali w piecu.

Decyzją z dnia 16 września 2021 r. nr [...] Wójt Gminy N. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest powstanie niepełnosprawności przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do 25 roku życia. Natomiast niepełnosprawność męża strony powstała w 28 roku życia. Poprawienie obowiązującego stanu prawnego należy wyłącznie do ustawodawcy. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje również, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Poza tym pracownik socjalny stwierdził w trakcie wywiadu środowiskowego widoczną poprawę w funkcjonowaniu męża strony w domu i w środowisku. Informacje docierające do ośrodka również potwierdzają ten fakt.

W odwołaniu od decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z uwagi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn.. akt K 38/13 data powstania niepełnosprawności nie ma znaczenia. W obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części art. 17 ust. 1b, której niekonstytucyjność stwierdził TK.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 4 listopada 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. Kolegium wyjaśniło, że z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 nie jest istotny wiek powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki i nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Nie można również odmówić prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że osoba wymagająca opieki i opiekun pozostają w związku małżeńskim.

Kolegium wyjaśniło, że nazwa świadczenia wskazuje, iż prawo do niego uzależnione jest od tego, czy osoba niepełnosprawna wymaga pielęgnacji przez osobę, która sprawuje opiekę. Pojęcie "pielęgnować" oznacza, według Słownika Języka Polskiego, "wykonywać zabiegi higieniczne i inne przy chorych, dzieciach, starcach". Przyjęcie, że celem przyznania przedmiotowego świadczenia jest pielęgnacja osoby niepełnosprawnej, a więc wykonywanie przy osobie niepełnosprawnej zabiegów higienicznych i innych, uzasadnione jest też z uwagi na wskazanie przez ustawodawcę, iż celem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo ich nie podejmowania jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Wobec tego świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane wyłącznie w takim przypadku, gdy osoba wymagająca opieki ze względu na stan zdrowia nie ma możliwości samodzielnego wykonywania, w szczególności takich czynności jak: utrzymanie higieny osobistej, ubieranie się, wstawanie - z łóżka, czy z krzesła, a w cięższych przypadkach przewracanie z boku na bok w łóżku w celu zapobieżenia powstania odleżyn, przemieszczanie się w mieszkaniu, korzystanie z toalety, spożywanie posiłków i przyjmowanie napojów. Gdy osoba niepełnosprawna nie może tego rodzaju czynności wykonać samodzielnie wówczas konieczna jest pielęgnacja osoby niepełnosprawnej, a więc stała obecność i opieka opiekuna i konieczna jest rezygnacja przez niego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Kolegium zauważyło, że w dniu [...] sierpnia 2020 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy, podczas którego ustalił, że mąż strony ma częściowe ograniczenia ze strony narządu ruchu, co ma bezpośredni związek z niektórymi trudnościami w zakresie wykonywania podstawowych czynności życiowych. Pracownik socjalny ustalił bowiem, że mąż strony porusza się przy pomocy chodzika, względnie przy pomocy drugiej osoby, nie wymaga specjalnej diety, samodzielnie chwyta przedmioty i nie ma problemów z ich utrzymaniem. Wymaga pomocy przy utrzymaniu higieny osobistej dolnej części ciała, pomocy przy wchodzeniu i wychodzeniu z wanny. Przyjmuje samodzielnie leki, nie jest pampersowany. Porozumiewa się bez trudu. Nie ma problemów ze wzrokiem i słuchem. Kontakt logiczny zachowany na normalnym poziomie. Pracownik socjalny ustalił, że mąż strony jest w stanie wykonać niektóre podstawowe czynności życiowe, rozumie polecenia, jest w stanie zadbać o swoje podstawowe potrzeby - odpowiednio przygotowane, w zasięgu ręki leki, posiłki, napoje itp.

Pracownik socjalny ustalił też, że strona pomaga mężowi w następujących czynnościach: w porannej toalecie, gimnastyce, przygotowuje posiłki, leki. Pomaga przy ubieraniu się, zwłaszcza dolnej części ciała, naciera maścią bolące miejsca, jest w stałym kontakcie z lekarzem rodzinnym, organizuje mężowi dojazdy do lekarza, asekuruje przy poruszaniu się za pomocą chodzika, wyprowadza do toalety.

Dnia [...] lipca 2021 r. pracownik socjalny przeprowadził ponownie wywiad środowiskowy oraz zebrał informacje od opiekuna osoby niepełnosprawnej. Z informacji uzyskanej od strony w formie ankiety wynika, że mąż mógłby samodzielnie zrobić zakupy, zadba o porządek w pokoju, posługuje się telefonem komórkowym, komunikuje z otoczeniem. Nie ubierze samodzielnie obuwia (tylko "laczki"), nie ubierze się sam, tylko koszulkę, wymaga pomocy przy ubraniu bielizny i spodni, używa odzież sportową. Nie dojdzie sam do lekarza, ma zaburzenia równowagi, wymaga czuwania podczas snu. Wymaga pomocy przy dojściu do toalety, podania picia (w ciemności traci orientację). Dalej z informacji wynika, że porusza się przy pomocy w obrębie domu, podtrzymuje się przedmiotów przy poruszaniu się w mieszkaniu, samodzielnie porusza się w obrębie łóżka, porusza się przy pomocy drugiej osoby. Ma niedowład jednokończynowy, nie leży cały czas w łóżku, chodzi po schodach tylko z asekuracją. Nie chodzi przy pomocy kul ortopedycznych, balkonika (uraz psychiczny), nie używa wózka inwalidzkiego, nie posiada protez ortopedycznych. Porusza rękami, nie jeździ na masaże i rehabilitację. Wykonuje w łóżku ćwiczenia nogi prawej. Stosuje kremy, balsamy przeciwodparzeniowe, wymaga przygotowania odzieży, pomocy przy podnoszeniu z łóżka, poprzez podanie ręki i uniesienie. Potem musi dźwignąć męża i postawić do pionu. Mąż może, gdy dobrze się czuje, samodzielnie przygotować sobie pokarm, samodzielnie przyjmuje pokarmy. Nie wymaga karmienia, nie ma trudności z przełykaniem, nie krztusi się. Czasami trzęsie się mu ręka. Nie jest dożywiany pozajelitowo (kroplówki). Nie ma problemów z oddychaniem. Ma problemy z utrzymaniem moczu (z powodu trudności z chodzeniem czasami nie zdąży), ma problemy z utrzymaniem stolca, nie używa basenu, kaczki. Pójdzie tylko z pomocą do toalety. Nie ma w obrębie łóżka krzesła sanitarnego, nie jest pampersowany, nie ma założonego cewnika, nie jest dializowany, nie posiada stomii. Strona określiła, że jej pomoc przy korzystaniu przez męża z toalety polega na "szarpnięciu" i dźwignięciu z toalety. Sam umyje głowę, uczesze się. Do wanny wchodzi i wychodzi przy pomocy. Nie występują u męża zaburzenia mowy, problemu z pamięcią. Występują zaburzenia słuchu, wzroku (okulary), równowagi (szczególnie w nocy), zaburzenia snu, dolegliwości bólowe (kolano). W oświadczeniu z dnia [...] lipca 2021 r. strona przedstawiła opiekę nad mężem: "rano higiena osobista, śniadanie, leki, ćwiczenia. Po południu toaleta, obiad, wyjście na dwór, leki. Wieczór toaleta higiena, kolacja, leki, przygotowanie pościeli, pranie sprzątanie, prace przy obejściu, prace w ogrodzie. Wyjazdy do lekarzy, załatwianie spraw urzędowych, zakupy, zakupy w aptece, palenie w piecu, wypełnianie dokumentów".

Kolegium stwierdziło, na podstawie złożonego przez stronę oświadczenia, jak również dokumentów w postaci kart leczenia szpitalnego w 2020 r., zaświadczeń lekarskich, że mąż strony od urodzenia ma problemy z sercem, z powoduj [...] i został zakwalifikowany dnia [...] sierpnia 2020 r. do wykonania operacji [...] w trybie pilnym. Jednakże z akt sprawy, jak również ze złożonego oświadczenia nie wynika, aby od tego czasu wyznaczono datę operacji. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego dnia [...] lipca 2021 r. mąż strony poinformował pracownika socjalnego, że z powodu stanów zapalnych łuszczycy stawowej i pośladkowej oraz uśpionego gronkowca podjął decyzję o rezygnacji z proponowanej operacji [...], która jak został poinformowany przez lekarza była obarczona dużym ryzykiem pogorszenia stanu zdrowia lub śmiercią.

Z dokumentacji medycznej wynika, że w maju 2020 r. mąż strony miał zdiagnozowany ropień pośladka [...]. Wykonano nakłucie uda [...] z drenażem. Obserwowano stopniowe zmniejszenie odczynu zapalnego i wysięku z pośladka i uda [...], i redukcję czynników zapalnych. Z wywiadu środowiskowego wynika, że mąż strony porusza się przy pomocy chodzika, ma częściowe ograniczenia ze strony narządu ruchu. W kolejnych oświadczeniach składanych do akt sprawy strona dowodziła, że z powodu zabiegu na "dzień dzisiejszy" (oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2021 r.), mięśnie "pośladka i uda [...] uległy degradacji, w związku z tym jest problem z utrzymaniem równowagi i trudności w chodzeniu". Strona stwierdziła, że mąż ma uraz psychiczny do poruszania się samodzielnego przy pomocy chodzika (nie wskazuje z jakiego powodu). Biorąc jednak pod uwagę ustalenia pracownika socjalnego, jak również informacje umieszczone na portalu społecznościowym [...], trudno jest dać wiarę informacjom podanym przez stronę na temat sprawności ruchowej jej męża, skoro w kwietniu 2021 r. mąż strony zaktualizował na rowerze swoje zdjęcie na tym profilu. W zaświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2021 r. specjalista ortopedii i traumatolog stwierdził, że mąż strony ma ograniczoną sprawność ruchową i niewydolność chodu, tymczasem strona za każdym razem składa inne oświadczenia dot. sprawności ruchowej jej męża. Jak ustalił pracownik socjalny, co także znajduje potwierdzenie na profilu społecznościowym, niepełnosprawność pozwala mężowi strony samodzielnie funkcjonować w środowisku. Co więcej, strona zeznała (oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2021 r.), że jej mąż "w większości jest osobą leżącą". Tymczasem, z informacji udzielonej przez stronę dnia [...] lipca 2021 r. w formie ankiety wynika, że jej mąż nie leży cały czas w łóżku. Co także istotne, strona nie dostarczyła dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, że mąż leczy się z powodu omdleń czy zawrotów głowy.

Z opisów sprawowanej opieki przedstawionych w pismach strony wynika, że pomaga mężowi w czynnościach higienicznych (kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów, mycie protezy, mycie zębów, moczenie nóg), przy wstawaniu z łóżka do toalety w razie potrzeby (mąż załatwia potrzeby fizjologiczne samodzielnie), podaje mężowi wodę, przemywa i kremuje rany (mąż ma łuszczycę), co dwa tygodnie podaje antybiotyki (mąż ma gronkowca), przebiera pościel i piżamę (mąż poci się w związku z ciśnieniem i nie trzymaniem moczu), wietrzy pokój w dzień i w nocy (mąż ma problemy z oddychaniem), przygotowuje termofor (mąż ma słabe krążenie w kończynach dolnych i górnych i musi rozgrzewać go termoforem), oklepuje, codzienne ćwiczy i rehabilituje męża (aby poprawić funkcjonowanie mięśnia pośladka i uda [...]). Codziennie pomaga przygotować ubranie, ubiera, codziennie prowadzi ćwiczenia fizyczne (np. rozruszanie stawów), 2 razy dziennie podaje leki, oklepuje i wykonuje masaże, 2 razy dziennie wymienia opatrunki na kończynie dolnej - stan po zabiegu, smaruje całe ciało kremem na łuszczyce. Codziennie przygotowuje posiłki, sprząta, prasuje, robi zakupy, realizuje recepty. W zależności od potrzeb umawia wizyty lekarskie, opłaca rachunki, załatwia sprawy urzędowe.

Zdaniem Kolegium, podawanie lekarstw, smarowanie kremami, maściami, 2 razy dziennie zmienianie opatrunków, są to czynności opiekuńcze, które z pewnością mogą być wykonane przed pracą. Jak wynika z dokumentacji medycznej (epikryzy) mąż strony samodzielnie potrafi wykonać sobie zastrzyk domięśniowy, jak również wykonać opatrunek w sposób wyuczony (karta leczenia szpitalnego z [...] maja 2020 r.). Co więcej, pomoc w czynnościach higienicznych (np. kąpiel, strzyżenie włosów, obcinanie paznokci), rehabilitacja, ćwiczenia są to czynności, które z pewnością nie muszą być także wykonywane w godzinach porannych. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (sprzątanie, prasowanie, gotowanie) mogą być wykonywane po pracy. Osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, chodzą na zakupy, do lekarza, załatwiają sprawy urzędowe.

Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium uznało, że czynności opiekuńcze jakie wykonuje strona nie świadczą o spełnieniu przesłanki nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, bowiem czynności te, zdaniem Kolegium, nie kolidują z wykonywaniem pracy. Także tej okoliczności nie zmienia to, iż toaleta nie jest dostosowana do potrzeb osoby niepełnosprawnej, czy też, tak jak podaje strona, że jej maż wymaga pomocy w doprowadzeniu do toalety z powodu zaburzenia równowagi, co miałoby wymuszać dyspozycyjność i stałą obecność opiekuna osoby niepełnosprawnej. Po pierwsze to do rodziny należy dostosowania mieszkania do potrzeb osoby niepełnosprawnej, a nie korzystanie ze środków publicznych na opiekę nad niepełnosprawnym w sytuacji gdy wystarczające byłoby usunięcie barier architektonicznych, a po drugie jak wynika z zaświadczenia specjalisty ortopedii, mąż strony ma ograniczoną sprawność ruchową, natomiast nie udokumentowano medycznie zaburzeń równowagi, a wręcz przeciwnie pracownik socjalny w sposób obiektywny i bezpośredni stwierdził, że mąż strony funkcjonuje w środowisku i w domu prawidłowo. Mąż strony sfotografował się na rowerze, tak więc domniemywać należy, że jeździ na nim, tak więc nie ma problemów z utrzymaniem równowagi.

Oceniając przesłankę rezygnacji/niepodejmowania zatrudnienia, Kolegium ustaliło, że strona (ur. [...] r.) była zatrudniona w okresie od [...] stycznia 2019 r. do [...] kwietnia 2019 r., w wymiarze 1/2 etatu, tj. 3 miesiące (świadectwo pracy z dnia [...] kwietnia 2019 r.). Dnia [...] lipca 2019 r. strona uległa wypadkowi komunikacyjnemu. Z załączonej do akt sprawy decyzji Starosty G. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] wynika, że od dnia [...] października 2019 r. pozbawiono stronę statusu bezrobotnego, w związku z zaświadczeniami lekarskimi, z treści których wynikało, że na skutek choroby jest ona niezdolna do pracy w okresie od[...] lipca 2019 r. do [...] października 2019 r. W okresie od [...] września 2019 r. do [...] września 2020 r. strona legitymowała się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem zatrudnienia: otwarty rynek pracy. Z raportu Powiatowego Urzędu Pracy w G. wynika, że strona ma status osoby długotrwale bezrobotnej. Od dnia [...] stycznia 2020 r. posiada w PUP w G. status "bezrobotny bez prawa do zasiłku". Podczas wywiadu środowiskowego (dnia [...] sierpnia 2020 r.) podała, że pracuje dorywczo, podejmowała też prace w gospodarstwach rolnych u okolicznych rolników (przed wypadkiem). Od maja 2020 r. mąż poważnie zachorował, przez co zrezygnowała z poszukiwania pracy - (oświadczenie strony z dnia [...] grudnia 2020 r.). Wnioskodawczyni na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie podnosiła, aby niepodejmowanie zatrudnienia od 2001 r. (rejestracja w PUP) było spowodowane okolicznościami opieki nad członkami rodziny (jej córka przebywa w pieczy zastępczej), względnie braku odpowiedniej dla niej oferty pracy.

Zdaniem SKO, nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawczynię a sprawowaną przez nią opieką nad mężem.

Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W orzecznictwie istnieje pogląd, że jeżeli sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, to świadczenie takie nie przysługuje.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzuciła organowi naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem opieki nad mężem. Skarżąca zauważyła, że opieka powinna być stała w sensie trwałości i długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, a jej zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki. Istotą opieki jest zapewnienie zaspokajania normalnych, codziennych potrzeb osoby niepełnosprawnej, zapewnienie jej egzystencji, której nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawnym mężem, a właściwie jego ocena pod kątem spełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie czy zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem rzeczywiście uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia.

Wskazać trzeba, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA"). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA. Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje. Zatem organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

Tym samym organ administracji musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Zatem sam fakt, że dana osoba legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przesądza jeszcze o tym, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego rzeczywiście nie może w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną podjąć zatrudnienia; ewentualnie czy zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia. Dla ustalenia, czy spełnione zostały przesłanki faktyczne warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zatem wystarczające odwołanie się do dokumentu, jakim jest orzeczenie o niepełnosprawności.

Opieka będąca przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie.

Należy też zaznaczyć, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku małżonków względem siebie, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości organów, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji swojego męża, legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki. Organ zakwestionował natomiast związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad mężem.

Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21).

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. W orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności męża z dnia [...] czerwca 2020 r., wydanym do dnia [...] czerwca 2022 r. wskazano symbole przyczyn niepełnosprawności: [...] (inne) oraz [...] (choroby układu [...] i [...]). Mąż skarżącej choruje na [...]. W orzeczeniu tym nie powołano jako przyczyny niepełnosprawności symbolu [...] (upośledzenia [...]).

W trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2020 r. stwierdzono, że córka wnioskodawczyni (lat [...]) przebywa od 2003 r. w rodzinie zastępczej u rodziców strony (zaległości alimentacyjne strony wynoszą [...] zł, a jej małżonka [...] zł). Strona zarejestrowana jest jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku w PUP w G. Rodzina utrzymuje się z zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego męża oraz zasiłków celowych. Jak ustalono, mąż strony zachowuje kontakt logiczny i zdolność porozumiewania się z otoczeniem, jest osobą z częściowymi ograniczeniami narządu ruchu i porusza się przy pomocy chodzika lub z pomocą osoby drugiej, nie ma problemów z utrzymaniem w rękach różnych przedmiotów, samodzielnie spożywa pokarmy i przyjmuje leki, nie jest pampersowany, wymaga pomocy przy utrzymywaniu higieny dolnej połowy ciała, wymaga pomocy przy wchodzeniu i wychodzeniu z wanny. Do lekarza dowożony jest przez znajomych. Strona pomaga mężowi w porannej toalecie, gimnastyce, przygotowuje posiłki, podaje leki, pomaga przy ubieraniu dolnej części ciała, wciera w bolące miejsca maści, jest w stałym kontakcie z lekarzem rodzinnym. Pracownik socjalny stwierdził, że mąż skarżącej jest w stanie wykonywać niektóre czynności życiowe i zadbać o swoje podstawowe potrzeby (przygotowane w zasięgu ręki napoje, posiłki, leki).

Powyższy zakres sprawowanej opieki strona potwierdziła w oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2020 r., stanowiącym załącznik do wywiadu środowiskowego. W opisie dnia oraz opisie czynności wykonywanych podczas opieki (z dnia [...] lipca 2020 r.) strona podała również, że prowadzi męża do toalety, wymienia opatrunki na kończynie dolnej (stan po zabiegu), sprząta, pierze, prasuje, robi zakupy i realizuje recepty, przynosi opał, odśnieża i wykonuje czynności ogrodnicze, sporadycznie wychodzi z mężem na spacery.

Należy jednak zauważyć, że w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] maja 2020 r. wskazano, że chory sam robił sobie zastrzyki domięśniowe (preparat ze sterydem) i zalecono pacjentowi wykonywanie codziennie opatrunków w wyuczony sposób.

W trakcie kolejnego rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2021 r. wnioskodawczyni wyjaśniła, że pomaga mężowi przy czynnościach higienicznych, podaje posiłki i leki, wychodzi z mężem na spacery, towarzyszy przy wizytach lekarskich (dojazd prywatnym transportem lub komunikacją publiczną), sprząta, pierze, robi zakupy, wykonuje prace ogrodnicze, pali w piecu. W informacji opiekuna osoby niepełnosprawnej z dnia [...] lipca 2021 r. podała, że mąż mógłby zrobić samodzielnie zakupy, mąż dba o porządek w pokoju, samodzielnie przygotuje prosty posiłek (gdy się dobrze czuje), nie ma założonych opatrunków, sam umyje głowę i uczesze się. Pracownik socjalny stwierdził widoczną poprawę w funkcjonowaniu osoby niepełnosprawnej w domu i w środowisku; potwierdzają ten fakt również informacje docierające do Ośrodka Pomocy Społecznej.

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, wyjaśnienia skarżącej odnośnie sprawności ruchowej męża są zmienne i niespójne. Do protokołu przesłuchania strony z dnia [...] grudnia 2020 r. podała, że mąż wymaga "asekuracji przy poruszaniu się za pomocą chodzika", "w czasie mojej nieobecności zakładam mężowi pieluchomajtki, ponieważ bez mojej pomocy boi się wyjść". W oświadczeniu z dnia [...] kwietnia 2021 r. dodała, że mąż ma "problem z utrzymaniem równowagi", "nietrzymanie moczu", "mąż może zasłabnąć". W informacji opiekuna osoby niepełnosprawnej z dnia [...] lipca 2021 r. podała, że mąż ma zaburzenia równowagi, w nocy wymaga pomocy przy dojściu do toalety i podania picia (po ciemku brak orientacji), porusza się po mieszkaniu podtrzymywany, po schodach chodzi z asekuracją, nie porusza się z pomocą balkonika z uwagi na uraz psychiczny, pojawiły się problemy z poruszaniem rękami, ręce trzęsą się, ma problem z utrzymaniem moczu i stolca (nie używa basenu lub kaczki i nie jest pampersowany), ma zaburzenia słuchu, wzroku i snu.

Należy zauważyć, że skarżąca nie udokumentowała problemów męża z samodzielnym przemieszczaniem się, choćby przy pomocy chodzika, problemów z utrzymaniem równowagi, problemów z poruszaniem rękami, zaburzeń słuchu, wzroku i snu oraz problemów z utrzymaniem moczu i stolca. Z orzeczenia o niepełnosprawności męża nie wynika, aby przyczyną niepełnosprawności były problemy z poruszaniem się (symbol [...] - upośledzenia [...]). Skarżąca raz podaje, że zakłada mężowi pieluchomajtki, a innym razem podaje, że mąż nie jest pampersowany i nie używa basenu lub kaczki, pomimo podawanych problemów z utrzymaniem moczu i stolca.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, w kwietniu 2021 r. mąż skarżącej zaktualizował zdjęcia na profilu założonym na portalu społecznościowym [...], zamieszczając swoje zdjęcia w plenerze i z rowerem. Tego rodzaju aktywność męża skarżącej nie potwierdza wskazywanych przez nią i nieudokumentowanych problemów ze zdrowiem.

Mając na uwadze powyższe ustalenia w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznały organy, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad mężem. Zakres sprawowanej opieki nie koliduje z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Bezpośrednia opieka nad mężem ogranicza się bowiem do pomocy przy higienie osobistej (pomoc przy wchodzeniu do wanny i wychodzeniu z wanny) i ubieraniu dolnej garderoby, podawania posiłków i leków, towarzyszenia przy wizytach lekarskich i spacerach. Jednakże wykonywanie tych czynności przez skarżącą możliwe byłoby również po podjęciu przez nią pracy zarobkowej (przed rozpoczęciem lub po zakończeniu obowiązków zawodowych). Mąż skarżącej samodzielnie spożywa posiłki i jest osobą chodzącą, pomimo konieczności pomocy drugiej osoby przy załatwianiu spraw poza domem. Natomiast pozostałe czynności wykonywane przez skarżącą (robienie zakupów, gotowanie, pranie, sprzątanie, przynoszenie opału, czynności ogrodnicze, odśnieżanie) związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w którym zamieszkuje również skarżąca i z pewnością nie kolidują z podjęciem zatrudnienia przez skarżącą. Tego rodzaju czynności wykonuje bowiem wiele pracujących osób, poza godzinami pracy.

Zaznaczyć należy, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego małżonkom jest powinnością drugiego małżonka, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela skarżąca, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. W ocenie Sądu, w bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad mężem przez skarżącą, nie jest na tyle absorbująca, aby uniemożliwiała skarżącej jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach definicji zawartej w art. 3 pkt 21 ustawy.

Istotne jest też, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż obecnie poszukuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a podjęcie pracy, choćby w ograniczonym wymiarze, jest niemożliwe z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem. Z załączonych do akt sprawy wydruku raportu PUP oraz zaświadczenia PUP z dnia [...] grudnia 2020 r. wynika, że skarżąca ([...] lat) ma status osoby w szczególnej sytuacji na rynku pracy, bo jest osobą długotrwale bezrobotną. W PUP zarejestrowała się jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku w dniu [...] lipca 2001 r. i nadal jest zarejestrowana w PUP (z krótkimi przerwami) zgodnie z decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. Z raportu wynika, że skarżąca nigdy nie nabyła uprawnień do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Strona przedłożyła do akt sprawy świadectwo pracy, potwierdzające zatrudnienie w okresie od [...] stycznia 2019 r. do[...] kwietnia 2019 r. w wymiarze ½ etatu. Podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] sierpnia 2020 r.) strona podała, że pracowała dorywczo, podejmowała prace w gospodarstwach rolnych u okolicznych rolników.

Należy też zaznaczyć, że istnieje również możliwość korzystania z usług opiekuńczych świadczonych przez powołane do tego instytucje.

W związku z tym należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających w sprawie, zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem sprawowana przez nią opieka nad niepełnosprawnym mężem nie była opieką wymagającą nie podejmowania i rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak słusznie uznały organy, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad mężem. Nieuzasadnione zatem są zarzuty odnośnie naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ szczegółowo ustalił aktualny zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem i prawidłowo ocenił, że zakres ten nie uniemożliwia skarżącej podjęcia obecnie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.