Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 858/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38, art. 6 pkt 14
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O. – M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ... odmowie przyznania J. S. zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie toczy się na wniosek J. S. z dnia 29 czerwca 2012r. o przyznanie takiego świadczenia.

W toku postępowania przeprowadzono z wnioskodawczynią wywiad środowiskowy w dniu 12 lipca 2012r., podczas którego stwierdzono, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z matką H. P., o czym świadczy to, że mieszkają razem w jednopokojowym mieszkaniu stanowiącym własność matki, korzystając wspólnie ze wszystkich urządzeń i sprzętów gospodarstwa domowego i pomagając sobie wzajemnie (J. S. ubiegała się wcześniej o świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – H. P. jest bowiem osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności). Również J. S. posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i z tego powodu znajduje się pod stałą opieką lekarza neurologa, pulmonologa oraz lekarza rodzinnego.

Wspólnego gospodarowania - zdaniem organu odwoławczego - nie wyklucza ani zawarcie w dniu 16 kwietnia 2012r. ugody sądowej, na mocy której H. P. zobowiązała się do płacenia na rzecz J. S. alimentów w wysokości 100 zł miesięcznie ani zawarcie umowy użyczenia przez H. P. córce wspólnie zajmowanego lokalu.

Dochód dwuosobowej rodziny wnioskodawczyni w maju 2012r. wyniósł 1057, 97 zł i obejmował: emeryturę H. P. w kwocie 886, 92 zł (pomniejszoną o kwotę alimentów płaconych na rzecz córki w wysokości 100 zł), czyli 786, 92 zł oraz alimenty J. S. w kwocie 100 zł i przyznany jej decyzją z dnia 4 stycznia 2012r. na sześć miesięcy dodatek mieszkaniowy w kwocie 171, 05 zł. Dochód na osobę w rodzinie wyniósł więc 528, 99 zł, a więc przekroczył ustawowe kryterium dochodowe wynoszące dla dwuosobowej rodziny 702 zł (zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 i art. 38 ust 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej), uprawniające do przyznania zasiłku okresowego, a zatem wniosek nie mógł być uwzględniony.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie uzupełnioną następnie pismami procesowymi (k.13 i 16) wniosła J. S. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zarzuciła, że organ bezzasadnie uznał, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z matką, bowiem w wielu poprzednich decyzjach organ dokonywał odmiennych ustaleń (m.in. w decyzji z dnia ...i w decyzji z dnia ... /następnie uchylonej/, przyznającej jej zasiłek stały, gdzie organ wskazywał, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz w decyzji z dnia ...., w której podnosił, że ze względu na niepełnosprawność wnioskodawczyni nie może opiekować się matką.

Skarżąca wskazała ponadto, że jej matka ma ustanowionego jako opiekuna brata skarżącej i nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżąca prowadzi wspólnie z nią gospodarstwo, pomimo wspólnego zamieszkiwania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.539 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Zgodnie z tym przepisem zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Jedną z podstawowych przesłanek - w świetle tego przepisu - jest więc zachowanie kryterium dochodowego rodziny bądź osoby w rodzinie, o ile wnioskodawca stanowi rodzinę w zrozumieniu ustawy - a jeśli zostanie ustalone, że osoba ubiegająca się o pomoc nie spełnia tej przesłanki, zasiłek okresowy nie może być przyznany.

Wbrew zarzutom skargi słuszne jest stanowisko organów, iż skarżąca J. S. stanowi wraz z matką rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy. Zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy - osoby spokrewnione ze sobą stanowią "rodzinę", o ile wspólnie zamieszkują i gospodarują, a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, skoro wnioskodawczyni mieszka na stałe wraz z matką i pozostaje na jej utrzymaniu, gdyż poza dodatkiem mieszkaniowym w kwocie 171,05 zł oraz świadczeniem pieniężnym (alimentacyjnym) w kwocie 100 zł nie ma własnych dochodów. Zarówno skarżąca, jak i jej matka ponoszą koszty związane z użytkowaniem wspólnego mieszkania, w szczególności opłacają czynsz, energię elektryczną, wodę czy gaz. Oczywistym jest, że osoby te ponosić muszą także koszty zakupu żywności, leków, odzieży i innych niezbędnych potrzeb bytowych. O wspólnym gospodarowaniu świadczy również to, że w istniejących warunkach lokalowych nie da się w żaden sposób wyodrębnić gospodarstwa matki i córki. J. S. nie może prowadzić jednoosobowego gospodarstwa, gdyż nie posiada własnych środków na jego utrzymanie – jej dochód to alimenty od matki w kwocie 100 zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie 171, 05 zł, z którego pokrywa czynsz. Wspólne zamieszkiwanie, finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2011r. (I OSK 1061/11 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W związku z powyższym wspólnego gospodarowania skarżącej i jej matki nie wyklucza fakt, iż H. P. ma opiekuna faktycznego.

Ponadto, skoro skarżąca wraz z matką wspólnie zamieszkują w jednopokojowym mieszkaniu, korzystając ze wspólnych urządzeń i pomagając sobie wzajemnie, to niezależnie od formalnych umów (użyczenia, alimentów) nie można przyjąć, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nawet jeśli każda z nich ponosi we własnym zakresie niektóre wydatki bądź opłaty (np. na leki). Wspólne gospodarowanie to bowiem nie tylko ponoszenie wspólnych ciężarów, ale również czerpanie korzyści, przy czym nie musi mieć to wymiaru jedynie ekonomicznego. W razie wspólnego zamieszkiwania o braku wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego mogłyby świadczyć takie okoliczności, jak np. wyraźny konflikt pomiędzy tymi osobami, krótkotrwały, a nie stały charakter wspólnego zamieszkiwania oraz takie urządzenie mieszkania i zorganizowanie życia codziennego, które wskazuje na brak wzajemnego oddziaływania na siebie mieszkających wspólnie osób, a więc ich niezależność, przejawiającą się w samodzielnym podejmowaniu przez nie decyzji co do wspólnie zajmowanego mieszkania oraz urządzeń w nim się znajdujących.

W ocenie Sądu, organy rozpatrując niniejszą sprawę nie miały podstaw do stwierdzenia takiej niezależności skarżącej i jej matki, która - pomimo wspólnego zamieszkiwania - uzasadniałaby przyjęcie, że prowadzą one odrębne gospodarstwa domowe, dlatego słusznie uznały, że prowadzą to gospodarstwo wspólnie.

Okoliczność, iż w innych decyzjach wydanych w odrębnych sprawach organ dokonał odmiennych ustaleń w zakresie sytuacji życiowej skarżącej nie może być natomiast uwzględniana w obecnym postępowaniu, a skarżąca miała prawo kwestionować te decyzje w odpowiednim trybie.

W konsekwencji słusznie organy uznały, że skarżąca prowadzi wspólnie z matką gospodarstwo domowe.

W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo również ustaliły, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 1057,97 zł i obejmował: emeryturę H. P. w kwocie 886, 92 zł (pomniejszoną o kwotę alimentów płaconych na rzecz córki w wysokości 100 zł), czyli 786, 92 zł oraz alimenty J. S. w kwocie 100 zł i dodatek mieszkaniowy w kwocie 171,05 zł. Dochód na osobę w rodzinie wyniósł więc 528, 99 zł, a więc przekroczył ustawowe kryterium dochodowe wynoszące w dacie wydania zaskarżonej decyzji dla dwuosobowej rodziny 702 zł (wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 3 i art. 38 ust 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej), uprawniające do przyznania zasiłku okresowego, a zatem wniosek nie mógł być uwzględniony.

W ocenie Sądu, zarówno przebieg postępowania administracyjnego, w którym skarżąca brała udział, jak i uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazują, że organy nie naruszyły obowiązujących przepisów, dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).