Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1418/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-04-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.P. na postanowienie Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1418/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty cła podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 18 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1418/15 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty cła podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu.

Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia referendarz wskazał, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż istnieje szereg wątpliwości dotyczących sytuacji majątkowej i dochodowej strony, które nie zostały przez skarżącego wyjaśnione. Informacje na temat sytuacji majątkowej i dochodowej strony złożone w formie oświadczenia na druku PPF, jak również w dokumentach składanych na wezwanie referendarza powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, rzetelne i spójne, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Te natomiast udzielone przez stronę skarżącą nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych.

Dalej wyjaśnił, że jak wynika ze złożonego oświadczenia, skarżący w chwili obecnej prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymując się z prowadzonej działalności gospodarczej i osiągając z tego tytułu miesięczny dochód w wysokości do 2.000 zł netto. Już samo określenie wysokości dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej (do 2.000 zł netto) budzi wątpliwości, co do prawdziwości wskazanej kwoty. Uwzględniając zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie jest możliwe aby kwota ta wystarczała na utrzymanie skarżącego prowadzącego samodzielne gospodarstwo domowe. Biorąc pod uwagę, że sam koszt wynajmu i opłat eksploatacyjnych związanych z zamieszkiwaniem wynosi ok. 1.500 zł, skarżącemu po odliczeniu wskazanych kosztów pozostaje kwota ok. 500 zł na bieżące utrzymanie. W ocenie referendarza zapewnienie egzystencji dorosłej osobie z tak ustalonego dochodu jest mało prawdopodobne.

W oceniając możliwości płatnicze skarżącego referendarz zauważył, że nie można pominąć wielkości uzyskiwanego przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2013 r., który wyniósł 585.566,59 zł, za 2014 r. 310.686,76 zł, co wskazuje, że w tym czasie prowadził działalność znacznych rozmiarów. Zgromadzone w sprawie dokumenty nie wskazują przy tym na spadek obrotów w 2015 r., wręcz przeciwnie w okresie styczeń-październik 2015 r. przychody z działalności wyniosły 933.193,51 zł (dane z podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz deklaracji podatku VAT). Jednocześnie podnieść należy, że wykazana w zeznaniu podatkowym za 2014 r. oraz w księdze podatkowej strata nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że kondycja finansowa strony wymaga wsparcia ze strony Skarbu Państwa. Należy mieć bowiem na uwadze, że strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych. Skarżący nie wyjaśnił przy tym z jakich źródeł finansowych pokrywa stratę. Co więcej, skarżący osiągając przychód tak znacznej wysokości i wiedząc o wszczętym postępowaniu celnym (data wszczęcia 1 grudnia 2014 r.) z całą pewnością był w stanie zgromadzić odpowiednie środki na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych, jakie mogą wyniknąć w związku z wynikami tego postępowania, do czego był zobligowany.

Skarżący wniósł sprzeciw na w/w postanowienie zarzucając:

- niezasadne uznanie, wskazanego przez skarżącego dochodu w kwocie 2000 zł za budzący wątpliwości i możliwości utrzymania się z tej kwoty;

- niesłuszne przyjęcie, że środki uzyskiwane przez skarżącego przekraczają wielkość minimalnej płacy, gdyż skarżący ma obowiązek przekazać całość uzyskiwanej nadwyżki organowi egzekucyjnemu;

- błędne dokonanie analizy możliwości płatniczych skarżącego o kryterium przychodu, zamiast dochodu;

- błędne założenie, że strona powinna gromadzić środki pieniężne na poczet ewentualnych przyszłych kosztów sądowych;

- niesłuszne przyjęcie, że skarżący korzystając z profesjonalnego pełnomocnika potwierdza, że skarżący dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sprzeciw nie jest zasadny.

Na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie sądowoadministracyjne zostało w niniejszej sprawie wszczęte w dniu 10 września 2015 r., a więc po wejściu w życie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), dalej jako "p.p.s.a", które weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r.

Stosownie do art. 260 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§3).

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Należy mieć także na uwadze, że gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów(art. 255 p.p.s.a.).

Ponadto strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe.

Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów wynika, że skarżący:

- prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe;

- utrzymuje się z dochodów z prowadzonej w formie agencji celnej działalności gospodarczej i osiąga miesięczny dochód w wysokości "do 2.000 zł netto";

- na koszty wynajmu mieszkania i opłaty eksploatacyjne wydatkuje kwotę 1.500 zł, a na wyżywienie kwotę 500 zł;

- obecnie w stosunku do niego prowadzone są postępowania egzekucyjne w toku których zajęto jego majątek, a stan blokad na rachunkach bankowych przekracza 1.000.000 zł;

- nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów finansowych (oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych),

- posiada samochód osobowy marki [...] r.

Skarżący ponadto został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie nadesłał:

- wyciągi z dwóch rachunków bankowych;

- faktury za energię elektryczną i gaz, zeznania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2013 i 2014;

- deklaracje podatku VAT za okres od maja do października 2015 r.;

- postanowienie prokuratora z dnia 12 marca 2015 r. o zabezpieczeniu majątkowym,

- zawiadomienie z dnia 24 lutego 2015 r. sądu rejonowego wydział ksiąg wieczystych o dokonanym wpisie, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres styczeń - październik 2015 r. i maj - październik 2015 r.;

- tytuły egzekucyjne, zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych, umowę najmu lokalu mieszkalnego

Referendarz ponadto wskazał, że część tych dokumentów została złożona w sprawie I SA/Lu 1086/15.Ponadto skarżący złożył oświadczenie, że mieszkanie położone w J. sprzedał w styczniu 2015 r. oraz że nieruchomość w R. wynajmuje na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Dodał, że posiadany samochód osobowy ma wartość ok. 15.000-20.000 zł.

Referendarz nie popełnił zarzucanego błędu w ustaleniach faktycznych oceniając na podstawie przedłożonych przez skarżącego dokumentów i wyjaśnień, że skarżący nie spełniła kryteriów przemawiających za przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak słusznie zauważył Referendarz informacje udzielone przez stronę skarżącą, nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych.

Odnosząc się do zarzutu uznania przez referendarza za miało wiarygodne oświadczenia skarżącego, że utrzymuje się z dochodu w wysokości 2000 zł netto, wskazać należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zdaniem Sądu Referendarz prawidłowo ustalił, że sam koszt wynajmu i opłat eksploatacyjnych związanych z zamieszkiwaniem wynosi ok. 1.500 zł, skarżącemu po odliczeniu wskazanych kosztów pozostaje kwota ok. 500 zł na bieżące utrzymanie. Zaspokojenie za taką kwotę podstawowych potrzeb życiowych ograniczonych nawet do niezbędnego minimum takich jak zakup żywności, środków czystości, ubrań, leczenie, dojazdy do pracy, utrzymanie samochodu, wymaga znacznie większych środków niż zadeklarowane przez skarżącego. Do tego dochodzi koszt najmu nieruchomości w R. na potrzeby prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. Wszystko to rodzi uzasadnione podejrzenie, że skarżący albo korzysta z pomocy osób trzecich lub posiada znacznie wyższe lub inne nieujawnione źródła dochodów.

Zdaniem Sądu referendarz również prawidłowo ocenił możliwości płatnicze skarżącego. Przychód skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za rok 2013 r. wyniósł 585.566,59 zł, za rok 2014 r. 310.686,76 zł. Ponadto skarżący nie odnotował również spadków obrotów w 2015 r. – za okres styczeń-październik 2015 r. przychody z działalności wyniosły 933.193,51 zł. Skarżący osiągając przychód tak znacznej wysokości i wiedząc o wszczętym postępowaniu celnym powinien był zgromadzić odpowiednie środki na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych, jakie mogą wyniknąć w związku z wynikami tego postępowania, podkreślić należy bowiem, że skarżący jest przedsiębiorcą specjalizującym się w sprawach celnych, co oznacza, że zasadne jest przyjęcie większego miernika staranności co do ewentualnych skutków postępowania celnego. Mając powyższe na względzie, zdaniem sądu, referendarz słusznie ocenił, że skarżący wiedząc o wszczętym postępowaniu celnym i osiągając przychód tak znacznej wysokości powinien zgromadzić odpowiednie środki na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych.

Zauważyć również należy, że skarżący był zobligowany do wyjaśnienia w sposób wyczerpujący czego nie zrobił. Skarżący nie wykazał w złożonym wniosku PPF, że jest właścicielem nieruchomości budynkowej (lokal niemieszkalny o pow. 175 m2) znacznej wartości. Skarżący nie wyjawił również, że jest prezesem jednoosobowego zarządu w [...] z siedzibą w R. oraz posiadaczem 100 udziałów tej spółki. Jeszcze raz podkreślić należy, że skarżący był zobligowany do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w sposób wyczerpujący swojej sytuacji finansowej i majątkowej poprzez wykazanie wszystkich składników wchodzących w skład jego majątku, bez względu na to, czy są one zabezpieczone na poczet toczących się postępowań egzekucyjnych. Skarżący nie wykazał ponadto wszystkich rachunków bankowych. Jak wynika z nadesłanych wyciągów skarżący posiada rachunek bankowy o numerze [...] z którego w dniu 9 listopada 2015 r. dokonał zasilenia jednego z rachunków wskazanych w odpowiedzi na wezwanie sądu. Nie ujawniając faktu posiadania innych rachunków bankowych, skarżący uchylił się tym samym od podania stanu ich kont, pomimo że został zobligowany do przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych. Jak słusznie zauważył referendarz w tych okolicznościach brak jest możliwości zweryfikowania stanu środków pieniężnych posiadanych przez stronę oraz dokonywanych operacji finansowych, które jak należy domniemywać są przeprowadzane właśnie za pośrednictwem rachunków, z których wyciągów nie przedstawiono.

Podsumowując stwierdzić należy, że referendarz prawidłowo ocenił, że skarżący w sprawie niniejszej nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Skarżący nie ujawniając na druku PPF całego majątku, nie nadsyłając części żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości.

Z powyższych względów sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.