Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 105/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1, ust. 1a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta, decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 20 w zw. z art. 3. pkt. 11, art. 17, art. 23 oraz art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 104, art. 107, art. 108 ustawy z dnia 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.) a także rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia (Dz.U. z 2005 r., Nr 105 poz. 881 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2009 r. Nr 129 poz. 1058) odmówił A. R. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – babcią W. W.

Odwołanie A. R. nie zostało uwzględnione i Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją dnia 7 listopada 2011r. , [...], wydana na podstawie art. 138 par.1 pkt. 1 kpa, oraz art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcia powyższe zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym :

W dniu 7 lipca 2011 r. A. R. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią W. W., urodzoną [...] 1925r. , zaliczoną do pierwszej grupy inwalidzkiej, o inwalidztwie trwałym. W. W. jest wdową. W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że W. W. miała troje dzieci, jedna z córek zmarła w 1980 r. Córka Ł. P. – C. mieszka w Z a druga córka B. Z. legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika o zaliczeniu do II grupy inwalidzkiej. B. Z. złożyła w toku postępowania pisemne oświadczenie, że ze względów zdrowotnych nie jest w stanie opiekować się matką. Ł. P. – C. także złożyła oświadczenie o niemożności sprawowania opieki nad matką ze względu na odległość miejsca zamieszkania. Organ przytoczył treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, oraz art. 129 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i wskazał, że w pierwszej kolejności do alimentacji W. W. zobowiązane są jej córki Ł. P. – C. i B. Z. i to właśnie one w myśl art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych mają prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy rezygnują z zatrudnienia lub nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ uznał, że B. Z. zamieszkała wspólnie z matką W. W. nie jest w stanie sprawować opieki nad matką ze względu na swój stan zdrowia. Ocenę w tym zakresie organ I instancji oparł na oświadczeniu B. Z. złożonym do akt sprawy i orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS. Natomiast co do córki Ł. P. - C zamieszkałej w Z, organ stwierdził, że spełnia ona warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W tej sytuacji wnioskująca A. R. jako osoba inna niż spokrewniona w pierwszym stopniu nie spełnia warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta A. R. podnosiła, że Ł. P. – C. nie jest w stanie opiekować się matką ze względu na swój stan psychiczny (np. lęki w czasie podróży). W uzupełnieniu odwołania A. R. załączyła kartę wizyty W. W. u lekarza, z której to karty wynika, że pacjentka wymaga stałego leczenia i obserwacji w poradni kardiologicznej, oraz że źle znosi pobyt na terenach podgórskich z powodu wahań ciśnienia z destabilizacją układu krążenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. R. wydało w dniu 7 listopada 2011r. opisaną wyżej decyzję. Kolegium uznało rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe, jednak nie podzieliło oceny stanu faktycznego sprawy dokonanej przez organ, a odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego A. R. wywiodło z innych przesłanek.

Kolegium przytoczyło treść art. 17 ust. 1 pkt. 1, 2 i 3 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, oraz art. 129 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego a także omówiło dotychczasowy przebieg postępowania i stanowisko organu pierwszej instancji.

Jako okoliczność bezsporną Kolegium wskazało, że W. W. jako osoba zaliczona do I grupy inwalidzkiej, dodatkowo w podeszłym wieku, jest osobą niepełnosprawną wymagającą stałej opieki innej osoby. W świetle powołanych przepisów – art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, oraz art. 129 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w tej sytuacji osobami zobowiązanymi do sprawowania opieki, ale też i uprawnionymi do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, w pierwszej kolejności są osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, którymi są córki W. W. – B. Z. i Ł. P. – C., co do których należy rozważyć możliwość sprawowania opieki, o której mowa w przywołanej wcześniej regulacji ustawowej. B. Z. zamieszkuje wspólnie z matką W. W. pod tym samym adresem, jednakże - jak oświadcza - nie może sprawować opieki nad matką ze względu na swój stan zdrowia, związany z faktem zaliczenia do II grupy inwalidzkiej trwale. Natomiast Ł. P. – C. zamieszkuje wspólnie ze swoją rodziną w Z i ze względu na odległość, nie widzi możliwości sprawowania stałej całodobowej opieki nad matką. Zdaniem Kolegium, z przepisu art. 17 ust. 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika konieczność przeanalizowania warunków o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki. Pierwszy z tych warunków, tj. brak osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, nie wymaga dodatkowego wyjaśnienia. Natomiast warunek, że osoba spokrewniona w pierwszym stopniu nie jest w stanie sprawować opieki, jest kwestią wymagającą każdorazowo dokonania oceny na gruncie konkretnych okoliczności stanu faktycznego danej sprawy. Zdaniem Kolegium organ I instancji nie dokonał wykładni powyższego zapisu, przyjmując - bez analizy w tej mierze - że Ł. P. – C. spełnia warunki przyznania świadczenia. W ocenie Kolegium, sformułowanie "nie jest w stanie sprawować opieki" należy rozumieć nie tylko jako niemożność sprawowania opieki wynikającą wyłącznie ze stanu zdrowia czy też niepełnosprawności, ale również jako niemożność rzeczywistą wynikającą z określonych okoliczności faktycznych, jak chociażby fakt zamieszkiwania w znacznej odległości od miejsca zamieszkania osoby wymagającej opieki. Takie rozumienie powyższego zapisu Kolegium opiera na argumentacji, że skoro sprawowanie opieki ma być czynnością faktyczną, tak samo w sposób realny, a nie hipotetyczny, należy oceniać możliwość sprawowania tej opieki. W sytuacji więc, gdy osoba zobowiązana do opieki, córka W. W. – Ł. P. – C., zamieszkuje wraz ze swoją rodziną w Z, gdzie - jak wynika z Jej oświadczenia - znajduje się centrum jej spraw życiowych, to w ocenie Kolegium nie można zakładać, że posiada faktyczną możliwość sprawowania stałej całodobowej opieki nad matką zamieszkałą w K. Ponadto jak wynika z dołączonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego, W. W. wymaga stałego leczenia i obserwacji w poradni kardiologicznej oraz źle znosi pobyt na terenach podgórskich (tendencja do wahań ciśnienia tętniczego z destabilizacją układu krążenia). Zatem dodatkowo okoliczność ta zdaje się wykluczać możliwość przeprowadzenia się W. W. do córki Ł. P. – C. Kolegium powołało wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 02.12.2010 r., sygn. II SA/Lu 657/10, w którym sąd wskazał: "Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyjaśniają, w jakich przypadkach przyjąć należy, iż osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki "nie jest w stanie" tej opieki świadczyć. Oceny tej okoliczności dokonują zatem organy administracji zgodnie z logiką i zasadami doświadczenia życiowego. Nie ulega jednak wątpliwości, że przesłanka ta dotyczy okoliczności uniemożliwiających w sposób obiektywny, a więc niezależny od woli osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, sprawowanie przez te osoby opieki nad chorym krewnym ".

Odnośnie do możliwości sprawowania opieki nad W. W. przez Jej córkę B. Z., ocena Kolegium również różni się od tej dokonanej przez organ I instancji. Wprawdzie nie ulega wątpliwości, że B. Z. zaliczona została do II grupy inwalidzkiej trwale, ze wskazaniem co do możliwości zatrudnienia wyłącznie w specjalnych warunkach, jednakże w ocenie Kolegium sama ta okoliczność nie może przesądzać o niemożności sprawowania opieki nad matką z przyczyn zdrowotnych.

Stanowisko Kolegium wynika z treści art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205 poz. 1212). Z przepisu tego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (poza matką i ojcem), na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zatem z obowiązującej regulacji art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika zdaniem Kolegium, że innym osobom - jak np. dzieciom osoby niepełnosprawnej, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, chyba że są osobami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tak więc jedynie posiadanie znacznego stopnia niepełnosprawności wyklucza te osoby z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, stwarzając tym samym możliwość ubiegania się o przyznania tego świadczenia osobom zobowiązanym do alimentacji w dalszej kolejności. Kolegium wskazało, że znaczny stopień niepełnosprawności odpowiada I grupie inwalidzkiej, zaś II grupa inwalidzka - jak w przypadku B. Z. - wskazuje na posiadanie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Wynika to z brzmienia art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (j .t. Dz.U.11.127.721 ze zm.), zgodnie z którym do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Zdaniem Kolegium art. 17 ust. 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczący niemożności sprawowania opieki - jakkolwiek ocenny - nie może być interpretowany niezgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, gdzie mowa jest o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jeśli dana osoba nie posiada znacznego stopnia niepełnosprawności, to kwalifikuje się do osób zobowiązanych do sprawowania opieki i tym samym uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Z tej przyczyny zdaniem Kolegium B. Z. jako osoba spokrewniona w pierwszym stopniu i spełniająca przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczność ta wyklucza więc możliwość przyznania tego świadczenia osobie zobowiązanej w dalszej kolejności do alimentacji, tj. wnuczce W. W., A. R.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 listopada 2011r., [...] wniosła A. R., zarzucając organowi wydanie jej z naruszeniem prawa.

Skarżąca uznała za słuszne stanowisko Kolegium, zgodnie z którym jedna z córek W. W. – Ł. P. – C. nie ma możliwości sprawowania stałej opieki nad matką z uwagi na to, że mieszka z rodziną w Z, gdzie znajduje się centrum jej spraw życiowych, a jednocześnie z uwagi na schorzenia kardiologiczne W. W. - braku możliwości przeprowadzenia się Jej do córki do Z. Zakwestionowała natomiast skarżąca ustalenia i ocenę Kolegium w zakresie możliwości sprawowania opieki nad matką przez drugą z córek – B. Z. Błędne jest zdaniem skarżącej stanowisko Kolegium, iż B. Z. jako osoba legitymująca się II grupą inwalidzką nie jest wykluczona z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca zarzuciła nadto błędne ustalenie, że B. Z. zamieszkuje razem z matką, podczas kiedy mieszka ona w lokalu położonym przy ul. R. W skardze podniesiono również okoliczności związane z chorobą i leczeniem B. Z., które wykluczają zdaniem skarżącej możliwość sprawowania opieki nad matką i stawiają B. Z. w sytuacji osoby także opieki potrzebującej. A. R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko co do możliwości sprawowania opieki nad matką przez B. Z., z uwagi na legitymowanie się przez nią II grupa inwalidztwa. Okoliczność, iż B. Z. nie mieszka wspólnie z matką, nie ma zdaniem Kolegium przesądzającego znaczenia kwestii możliwości sprawowania opieki nad matką, natomiast co do ustalenia dokonanego w przedmiocie miejsca zamieszkania B. Z., to Kolegium oparło je na materiale dowodowym zebranym w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie – w myśl art. 135 ustawy - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Skargę należało uwzględnić, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, oraz rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowi przepis art. 17 ust. 1 i ust. 1lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r. nr 139, poz. 992 z póz. zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z treścią ust. 1 tego przepisu obowiązującą w dacie wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje : 1)matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie do ust. 1 lit. a), osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.

Jak przyjął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2006r. (sygn. akt P 23/05), prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 kro. Obowiązek ten polega na dostarczaniu środków utrzymania, niekiedy także środków wychowania i obciąża krewnych w linii prostej – zstępnych i wstępnych, oraz rodzeństwo. Kolejność zobowiązanych do dostarczania środków utrzymania określają przepisy kro. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 kro). Art. 132 kro i art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych posługują się tym samym zwrotem pojęciowym odnoszącym się do osoby zobowiązanej w bliższej kolejności do udzielania pomocy potrzebującemu członkowi rodziny z tytułu obowiązku alimentacyjnego, tj. "gdy osoba ta nie jest w stanie". Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2012r., I OSK 198/12, (LEX nr 1214520), zwrot ten, tj.: "gdy osoba ta nie jest w stanie" powinien być wykładany w sposób jednolity. Wypełnianie obowiązku alimentacyjnego może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze produktów potrzebnych do życia, albo na osobistych staraniach. Obowiązek alimentacyjny osoby zobowiązanej w dalszej kolejności powstaje dopiero przy spełnieniu się określonych prawem przesłanek i jest to wówczas jej własny obowiązek. W sytuacji, gdy członek najbliższej rodziny (zobowiązany do alimentacji) wywiązuje się ze swych obowiązków moralnych i prawnych wobec ciężko chorego krewnego w sposób polegający na świadczeniu osobistych starań i wymaga to od niego rezygnacji z zarobkowania, to winien on w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę , ponieważ jest to określona suma pieniężna, z którą wiąże się również opłacanie przez państwo składek emerytalno-rentowych. Uprawnienie do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego osoba zobowiązana do alimentacji uzyska dopiero w sytuacji, kiedy brak będzie osoby zobowiązanej do alimentacji w pierwszej kolejności albo gdy osoba taka nie będzie w stanie sprawować opieki nad potrzebującym – art. 17 ust. 1a ustawy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska Samorządowego Kolegium Orzekającego, iż B. Z. jako osoba spokrewniona w pierwszym stopniu i spełniająca przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego a okoliczność ta wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia osobie zobowiązanej w dalszej kolejności do alimentacji, tj. wnuczce W. W., A. R. Twierdzenie, że osoba posiadająca II grupę inwalidzką (córka W. W. B. Z.) jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i wywiedzenie z tego wniosku, że "kwalifikuje się ona do osób zobowiązanych do sprawowania opieki i tym samym do uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego" jest twierdzeniem nie mającym żadnego oparcia w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie stanowi poparcia dla takiego twierdzenia treść art. 17 ust. 1 pkt. 2 ustawy, na który powołuje się Kolegium. Z przepisu tego nie wynika bowiem, że każda osoba, która nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności jest zobowiązana do sprawowania opieki i tym samym uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie wynika również z tego przepisu, ze osoba taka jest w stanie opiekę taką sprawować. O takiej możliwości decyduje bowiem całokształt okoliczności konkretnej sprawy. Ustawodawca nie wskazał w przepisie art. 17 ust. 1 lit. a) na żadne konkretne przeszkody u osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, które uprawniałyby do starań o świadczenie pielęgnacyjne osób innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu. Oczywiste jest, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobom o znacznym stopniu niepełnosprawności i wynika to z treści art. 17 ust. 1 pkt. 2 ustawy. Jednak nie oznacza to, że jedyną przesłanką decydującą o przysługiwaniu tego świadczenia osobie zobowiązanej do alimentacji osoby potrzebującej w dalszej kolejności, jest nie posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustanawiając w art. 17 ust. 1 lit. a) regulację dotyczącą świadczenia pielęgnacyjnego dla osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności, ustawodawca użył określenia "gdy osoba ta nie jest w stanie" i musi być ono wykładane przy zastosowaniu przesłanek obiektywnych (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2012r. cyt. wyżej). Z wyroku tego wynika również, że sam fakt pozostawania w zatrudnieniu nie stanowi przeszkody w sprawowaniu opieki, skoro wówczas obowiązek ten może przybrać formę np. opłacenia osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni. Wynika z tego, że organy winny dokonywać ustalenia stanu faktycznego w sprawie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, które pozwolą na stwierdzenie, czy osoba zobowiązana w bliższej kolejności jest w stanie, czy też nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym członkiem rodziny. Nieposiadanie przez taką osobę znacznego stopnia niepełnosprawności, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt. 2 ustawy nie oznacza jeszcze, że jest ona w stanie opiekę taką sprawować. Także określenie że ktoś "nie jest w stanie sprawować opieki" nie oznacza, że osoba taka legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt. 2 ustawy. i że brak możliwości sprawowania opieki wynika tylko z posiadania znacznego stopnia niepełnosprawności. Może on wynikać i z innych okoliczności, które organy są zobowiązane zbadać i ocenić pod kątem określenia "nie jest w stanie". Z tych względów nie można podzielić stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie interpretacji art. 17 ust. 1 i ust. 1 lit. a) ustawy.

Stwierdzić należy, że w kontrolowanym postępowaniu organy nie dokonały ustaleń wystarczających do stwierdzenia, czy w zobowiązaną do opieki nad W. W. będzie któraś z jej córek, czy też żadna z nich "nie jest w stanie" opieki tej sprawować i obowiązek ten powstał po stronie wnuczki - skarżącej A. R. Nie ustaliły też organy kto w istocie opiekę tę sprawuje, co jest równie istotną jak powyższe przesłanką powstania uprawnienia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalenie organu pierwszej instancji, że B. Z. mieszka wspólnie z matką jest oparte na sprzecznych danych ponieważ zarówno z orzeczenia KIZ (k. 4 akt adm.), jak i z treści wniosku skarżącej i zawartego w nim oświadczenia o składzie rodziny zamieszkującej pod adresem Oś. A (k. 19 akt adm.) wynika, że B. Z. nie mieszka razem z matką. Natomiast z pisma zawierającego oświadczenie o niemożności sprawowania opieki wynika, że wynika, że B. Z. wskazała jako swój adres Os. A, czyli adres zamieszkania W. W. Okoliczność ta nie została więc przez organy należycie wyjaśniona, wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniach obydwu decyzji. Nie wyjaśniły też organy innych okoliczności mających istotne znaczenie dla dokonania ustaleń w przedmiocie możliwości sprawowania opieki na W. W., tak jeżeli chodzi o B. Z., jak i Ł. P. – C. – w szczególności, czy są, czy też nie są w stanie one realizować swój obowiązek alimentacyjny z osiąganych dochodów, poprzez opłacenie opiekuna, nadto czy są w stanie opiekę te sprawować ze względu na stan zdrowia i okoliczności życiowe. Wreszcie nie wyjaśniły organy, kto faktycznie tę opiekę sprawuje. Wspólne zamieszkiwanie skarżącej z babcią nie oznacza jeszcze samo przez się faktycznego sprawowania opieki. W stanie faktycznym sprawy istotne znaczenie ma pogląd wyrażony przez tut. Sąd wyroku z dnia 21 czerwca 2011r., sygn. akt III SA/Kr 1048/10 (LEX nr 852469), iż zły stan zdrowia osób spokrewnionych w pierwszym stopniu może stanowić przeszkodę w sprawowaniu przez nich opieki, co umożliwia starania o świadczenie pielęgnacyjne osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności.

W toku dalszego postępowania organy winny więc dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy, z uwzględnieniem powyższych uwag. Wyjaśnienie to winno umożliwić dokonanie oceny, czy osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności są w stanie, czy też nie są w stanie sprawować opieki nad matką, kto faktycznie te opiekę nad W. W. sprawuje i czy jej sprawowanie uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej.

Jak wynika z powyższego, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, przez błędną interpretację art. 17 ust. 1 pkt. 2 i ust. 1 lit.a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, oraz z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - a to art. 7, 77 i 80 kpa, z których to przepisów wynika obowiązek organów dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i i słusznego interesu obywatela, a także wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. O zakresie postępowania dowodowego organ decyduje mając na względzie treść przepisów prawa materialnego – w niniejszej sprawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem interpretacji wyżej przedstawionej, w szczególności jak chodzi o użyty przez ustawodawcę zwrot : " gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki". Powyższe naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania wyczerpały podstawy uwzględnienia skargi wskazane w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Dlatego też na podstawie tego przepisu, oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.