Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 765/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2010-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137 ust. 1, art. 216, art. 229
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik SO (del.) Tomasz Smoleń Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi D. M., E. P. i Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody [...] [...] z dnia [...] lipca 2009r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] [...] z dnia [...] stycznia 2009r. o odmowie zwrotu części nieruchomości. W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej w skrócie k.p.a.), oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. zwana dalej w skrócie u.g.n.).

Postępowanie wszczęto wnioskami H. L., D. M., E. P. oraz Z. P. odpowiednio z dni: [...] stycznia, [...] stycznia, [...] stycznia 2008r. oraz [...] lipca 2008r. o zwrot parceli nr 3378 i nr 3377 zabranych na rzecz Skarbu Państwa, położonych w rejonie dawnej ul. C. Obecnie działka ta o powierzchni 432 m2 jest oznaczona nr 531/3 (obr. 207 [...]). W uzupełnieniu wniosków dołączono akt notarialny Rep. [...] sporządzony w dniu [...] grudnia 1965r., z którego wynikało, że K. i E. P. jako współwłaściciele ¾ części nieruchomości obj. Kw nr [...] na zasadzie wspólności ustawowej, oznaczonej jako parcela budowlana nr 3378 oraz parcela gruntowa nr 3377/1, zbyli ją na rzecz Skarbu Państwa za 17 064,75 zł celem budowy hotelu komunalnego w R. (zgodnie z zaświadczeniem Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] kwietnia 1964r., (l.dz. [...]). Wnioskodawcy przedłożyli postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] kwietnia 2008r. ([...]) wskazujące, iż spadek po K. P. nabyli mąż E. P. oraz dzieci D. M., H. L. i E. P. oraz postanowienie tego Sądu z dnia [...] maja 2001r. ([...]), z którego wynika, że spadek po E. P. nabyli żona Z. P. oraz dzieci: D. M., H. L. i E. P.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. odmówił zwrotu części nieruchomości obj. KW [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa pozostającej w wieczystym użytkowaniu osoby fizycznej, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 531/3 o powierzchni 432 m2, obr. 207 [...]. Budowa hotelu komunalnego obejmowała teren w rejonie ul. P., C., B. i K. w R. Z pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] października 1964r. adresowanego do Miejskiej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w R. wynika, że parking dla tego hotelu przewidziany był po jego stronie północnej, pomiędzy ul. K. i ul. P. Okręgowa Dyrekcja Inwestycji Miejskich w R. jako jednostka przygotowująca teren pod realizację przedmiotowej inwestycji pismem z [...] kwietnia 1966r. wystąpiła do Wydziału Komunikacji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. o zamknięcie ulic B., K. i C. z dniem [...] kwietnia 1966r. Z tym dniem rozpoczęto prace związane z realizacją celu, dla którego nabyto przedmiotowe parcele. Nie zaistniały przesłanki do uznania nieruchomości za zbędną na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej, o których mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n. Organ I instancji wskazał, iż zwrot wnioskowanej nieruchomości uniemożliwia brzmienie art. 229 u.g.n., gdyż roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 (o zwrot wywłaszczonej nieruchomości) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1998r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej. Organ wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 1991r. ([...]) Wojewoda [...] stwierdził, iż z dniem [...] grudnia 1990r. nieruchomość zabudowana, oznaczona jako działki ewidencyjne nr 531/1, 531/2 i 531/3 i inne, z mocy samego prawa, jest przedmiotem użytkowania wieczystego przez Przedsiębiorstwo "[...]" w R. Prawo to na rzecz powyższego podmiotu ujawnione zostało w dniu [...] listopada 1992r. Umową z dnia [...] czerwca 1993r. (akt notarialny Rep. [...]) Wojewoda [...] działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 lipca 1990r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, zbył nieruchomość zabudowaną hotelem, parkingiem i wiatą, w tym prawo użytkowania wieczystego między innymi działki nr 531/3 na rzecz Spółki z o.o. "[...]" w R.. Na podstawie umowy z dnia [...] maja 2008r. (akt notarialny Rep. [...]) prawo użytkowania wieczystego wskazanej nieruchomości (Kw nr [...]) przysługuje osobie fizycznej (R. P.).

Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2009r. złożyli E. P., D. M., H. L. oraz Z. P.. Odwołanie E. P. wskazuje, że w miejscu działki należącej do poprzedników prawnych jego i pozostałych odwołujących wybudowano hotel komunalny (następnie zwany Hotelem [...]), który w 2007r. został wyburzony. Zdaniem wyżej wymienionego, ustała tym samym przyczyna, dla której dokonano wywłaszczenia. Fakt zbędności przedmiotowej nieruchomości potwierdza także okoliczność, iż obecnie znajduje się ona w wieczystym użytkowaniu osoby fizycznej. Kwestionowana decyzja jest krzywdząca i nie uwzględnia zasad, jaki powinny być przestrzegane w państwie prawa (sprawiedliwości i moralności).

Wojewoda [...] wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] lipca 2009r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2009r. uznając, iż odpowiada ono obowiązującym przepisom prawa. Organ podniósł, że możliwość uwzględnienia żądania skarżących wyklucza regulacja w art. 229 u.g.n., bowiem nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości, która stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Nie jest też prawnie dopuszczalny zwrot nieruchomości, która wprawdzie jest własnością wskazanych wyżej podmiotów, jednak zostało na niej ustanowione prawo wieczystego użytkowania. Przepis ten ma, więc za zadanie ochronę praw podmiotów, które uzyskały je w dobrej wierze.

E. P., D. M., H. L. oraz Z. P. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na wskazaną decyzję Wojewody [...], wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą j decyzją Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] stycznia 2009r. i zarzucając naruszenie:

- art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie

i przyznanie ochrony prawnej prawu pochodnemu od prawa własności tj. prawu użytkowania wieczystego,

- art. 64 ust. 3 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie i ograniczenie prawa własności na rzecz prawa słabszego (prawa użytkowania wieczystego), co rażąco narusza istotę tego pierwszego prawa,

- art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez zastosowanie w sytuacji, gdy regulacja ta wyłączając możliwość zwrotu nieruchomości, pomimo braku realizacji celów określonych w decyzji wywłaszczeniowej, rażąco narusza art. 21 ust. 1 Konstytucji RP.

Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Problematyka zwrotu wywłaszczonych nieruchomości została uregulowana w art. 136-142, które znajdują się w rozdziale 6 działu III u.g.n. W odniesieniu do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (dział III rozdziału 6 u.g.n.) ustawodawca rozszerzył zakres obowiązywania ustawy i poza wywłaszczeniami, które nastąpiły pod rządami tej ustawy, to jest począwszy od 1 stycznia 1998r. wskazał, że przepisy dotyczące zwrotu mają odpowiednie zastosowanie do nieruchomości przejętych lub nabytych rzecz Skarbu Państwa przed tą datą. Kwestia ta została unormowana w art. 216 u.g.n., który stwierdza, że przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie aktów prawnych wymienionych enumeratywnie w tym przepisie.

Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji (w rozpoznawanej sprawie na aktu notarialnego), jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15.09.2005r. sygn. akt II SA/Rz 508/04; ONSA i WSA nr 3 z 2008r., poz.49).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że cel zbycia nieruchomości przez K. P. i E. P. na rzecz Skarbu Państwa został określony w akcie notarialnym z dnia [...] grudnia 1965r. nr rep. A. [...] i miały być przeznaczone pod budowę hotelu komunalnego. Podstawą prawną zawarcia niniejszego aktu notarialnego jest przepis art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (§ 3 aktu notarialnego).

Sąd stwierdził, ze organem właściwym do prowadzenia niniejszego postępowania w pierwszej instancji był prezydent Miasta [...], gdyż nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa, wnioskodawcy wykazali, że mają legitymację do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości jako następcy prawni K. i E. P. Organ zgodnie z wymogami ustawy o gospodarce nieruchomościami przeprowadził oględziny wnioskowanej do zwrotu nieruchomości.

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest zrealizowanie w latach 1966-1972r. budynku hotelu (czemu nie przeczą wnioskodawcy), a faktem powszechnie znanym jest, że budynek hotelu został rozebrany w 2007r. Organy orzekające wykazały, że nie zaistniała przesłanka powodująca uznanie nieruchomości za zbędną w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. Okolicznością przesądzająca o zanegowaniu twierdzenia skarżących o zbędności nieruchomości jest zrealizowanie hotelu w okresie 7 lat od dnia zawarcia aktu notarialnego. W kontekście ustawowych przesłanek zwrotowych, które mają charakter faktyczny, nie mogły odnieść skutku argumenty skarżących o zbędności nieruchomości dla Skarbu Państwa wobec rozebrania budynku hotelu w 2007r. Przesłanka zbędności ma zaistnieć wobec niezrealizowania celu, na jaki została wywłaszczona nieruchomość. Realizacja celu, na który nieruchomość została wywłaszczona powoduje, że roszczenie o zwrot nieruchomości przestaje istnieć. Nie jest prawnie dopuszczalna reaktywacja roszczenia, gdy przestaje istnieć cel, jaki została wywłaszczona nieruchomość, tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Organ prawidłowo wykazał, że zwrot nieruchomości jest wykluczony także wobec zaistnienia przesłanek z art. 229 u.g.n. to jest ustanowienia i ujawnienia przed 1 stycznia 1998r. (data wejścia w życie u.g.n.) użytkowania wieczystego na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Przy czym dalej idącą okolicznością, bo wyłączającą zwrot nieruchomości jest stwierdzenie wykorzystania nieruchomości na cel określony w akcie notarialnym.

Z tych przyczyn Sąd uznał za nieuzasadnione zrzuty skargi o naruszeniu art. 21, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 229 u.g.n. bowiem roszczenie skarżących o zwrot wygasło w związku i z realizacją hotelu komunalnego, a na taki cel nieruchomość została nabyta w 1965r. od poprzedników prawnych skarżących.

Mając na względzie powyższe skargę, jako nieuzasadnioną Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił. Wobec oddalenia skargi Sąd nie mógł uwzględnić wniosku skarżącej o zwrot kosztów postępowania sądowego, bo te po myśli art. 200 p.p.s.a należą się, gdy Sąd skargę uwzględnieni.