Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 207/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 73
journal: Dz.U. 2018 poz 167
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - tekst jedn.
article: art. 191, art. 121 par. 1, art. 122
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. spółki komandytowej w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Rz 586/19 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. spółki komandytowej w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A Sp. z o.o. spółki komandytowej w L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 5 listopada 2019 r., sygn. I SA/Rz 586/19 oddalił skargę A Sp. z o.o. spółki komandytowej w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2019 r. w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] lutego 2014 r. w Oddziale Celnym w Przemyślu, firma J S.A. z siedzibą w K., działająca na podstawie upoważnienia bezpośredniego, udzielonego przez spółkę jawną "A" G. i S. S. z siedzibą w L. (poprzednik prawny A Sp. z o.o. Sp. komandytowa, zwana dalej: eksporter/spółka/skarżąca), przedstawiła celem wyprowadzenia poza obszar celny Unii Europejskiej (UE) towar w postaci rajstop i legginsów syntetycznych.

W zgłoszeniu celnym zgłaszający wskazał jako odbiorcę towaru - O. T., ul. [...], C., Ukraina; deklarowany urząd wywozu - PL401010 (tj. OC Przemyśl); deklarowany urząd wyprowadzenia - PL401060 (tj. OC Korczowa); środek transportu - "samochód". Zgłoszenie celne zostało zarejestrowane w systemie ECS (System Kontroli Eksportu) pod pozycją o nr [...], a towar zwolniono do wyprowadzenia.

W dniu 28 marca 2014 r. w systemie ECS wygenerowano komunikaty IE524, informujące o zmianie trasy - urząd wyprowadzenia OC Korczowa został zmieniony na LTVR5000 (Krovinią postas "Paneriai"). Również w tym dniu urząd wyprowadzenia (LTVR5000 (UWA) przesłał komunikat IE518 zawierający wyniki przeprowadzonej kontroli (A2 - bez rewizji towaru). Na tej podstawie w dniu 28 marca 2014 r. wygenerowano komunikat IE599 - potwierdzający wywóz towarów poza obszar.

W dniu [...] lutego 2017 r. do Urzędu Celnego w Przemyślu wpłynęło pismo litewskiej administracji celnej z dnia [...] stycznia 2017 r. informujące o uzasadnionych wątpliwościach dotyczących tego, czy towary objęte procedurą wywozu według ww. zgłoszeń celnych faktycznie opuściły Unię Europejską. Litewska administracja celna przeprowadziła postępowanie kontrolne w zakresie końcowych procedur eksportowych, podczas którego ustalono, że procedury eksportowe, w tym według ww. zgłoszenia celnego nie zostały zakończone. Towar z przedmiotowego zgłoszenia został objęty ponownie procedurą wywozu. Następnie organy celne Litwy anulowały ww. zgłoszenie. Końcowo stwierdzono, że towary nie opuściły obszaru celnego UE przez urząd celny wyjścia LTVR5000.

Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu poinformował eksportera o zamiarze wydania decyzji unieważniającej ww. zgłoszenie celne oraz wyznaczył 30 - dniowy termin do przedstawienia swojego stanowiska przed wydaniem decyzji w sprawie.

W odpowiedzi na powyższe eksporter poinformował organ I instancji, że w dniach [...] lutego 2014 r. dokonał sprzedaży towarów handlowych według faktury eksportowej o nr [...]. Sprzedaż nastąpiła na podstawie zamówienia otrzymanego drogą mailową lub telefoniczną. Odbiór towaru przez przewoźnika ukraińskiego nastąpił w punkcie sprzedaży hurtowej firmy, mieszczącym się w Lublinie przy ulicy [...]. Przewoźnik ukraiński w momencie odbioru towaru dokonał płatności za towar w gotówce w kwocie 31 565,98 zł oraz otrzymał potwierdzenie wpłaty KP nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., a także komplet dokumentów do Agencji Celnej, tj. fakturę eksportową i protokół ważenia. Agencja Celna sporządziła dokumenty IE 529 dla przewoźnika i towar został dostarczony do kontrahenta. Wspólnicy spółki dodali, że kontrahent nie składał żadnych zastrzeżeń ilościowo - jakościowych do otrzymanych towarów za pośrednictwem swoich przewoźników, a zatem nie było podstaw do podejrzenia, że towar objęty wywozem nie został faktycznie wyprowadzony poza granicę UE. Dla eksportera potwierdzeniem wyprowadzenia towarów poza obszar celny Unii Europejskiej były komunikaty IE599 - Potwierdzenie wywozu a organy celne nie żądały dodatkowych dokumentów. Końcowo Eksporter podkreślił, że otrzymane dokumenty potwierdzają, że towary ze zgłoszenia celnego z dnia [...] lutego 2014 r. opuściły obszar celny UE w dniu 28 marca 2014 r. oraz że jakiekolwiek nieprawidłowości w pracy litewskiej administracji celnej nie mogą skutkować karaniem finansowym eksportera, który nie ma żadnego wpływu na działalność w/w służb.

W toku postępowania zwrócono się także do władz celnych Ukrainy, o podanie informacji dotyczących wprowadzenia towaru na obszar celny Ukrainy. Zadano również pytanie odnośnie odbiorcy towaru i prowadzeniu przez nią działalności gospodarczej. W tej sprawie nie otrzymano jednak odpowiedzi.

Konsekwencją powyższych ustaleń było wydanie przez Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu decyzji w dniu [...] grudnia 2018 r., którą unieważnił zgłoszenie celne wywozowe zarejestrowane w dniu [...] lutego 2014 r. w systemie ECS pod pozycją o nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że wobec informacji pozyskanych od litewskich władz celnych, dokumenty przedstawione przez eksportera nie stanowią wystarczających dowodów potwierdzających wyprowadzenie towarów poza obszar celny UE. Tym samym organ uznał, że procedura wywozu nie została zakończona.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ wyjaśnił, że choć urząd celny wyprowadzenia przesłał komunikaty IE518, to jednak pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. Departament Celny Ministerstwa Finansów Litwy poinformował, że w wyniku przeprowadzonego dochodzenia ustalono, że formalności wywozowe w urzędzie celnym wyprowadzenia zostały błędnie dopełnione, a towary nie zostały wysłane poza terytorium celne UE. Zatem fizyczne wyprowadzenie towarów poza obszar UE nie zostało potwierdzone. Organ II instancji przyjął więc, w oparciu o informacje urzędowo potwierdzone przez litewską oraz ukraińską administrację celną, że towary objęte przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi nie zostały wyprowadzone poza obszar celny UE.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że komunikat IE599 został wygenerowany w okolicznościach, w których nie przeprowadzano rewizji celnej środka przewozowego, na którym miał znajdować się towar (wynik kontroli A2 - uznano za zgodne). Wobec powyższego, w ocenie organu, słusznie odmówiono wiarygodności dowodu w postaci komunikatu IE599 i dano wiarę dowodom uzyskanym od strony litewskiej. Skoro zatem spółka nie wykazała, że towar opuścił UE, co jest materialnym warunkiem zwolnienia do wywozu, to - zdaniem organu II instancji - wystąpiły podstawy do unieważnienia ww. zgłoszenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddając skargę spółki wskazał, że organy zasadnie uznały, że w odniesieniu do analizowanego zgłoszenia celnego zaistniały przesłanki do jego unieważnienia. Ze względu na datę dokonania zgłoszenia celnego - 11 lutego 2014 r., zasady dokonania unieważnienia należało ocenić wedle regulacji wynikających z WKC. Takie stanowisko prawidłowo zostało przyjęte w zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 162 WKC zwolnienie do wywozu udzielane jest pod warunkiem, że towary opuszczą obszar celny Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu. Sama definicja zwolnienia zawarta została w art. 4 pkt 20 WKC, w myśl którego zwolnienie towarów oznacza czynność podjętą przez organy celne umożliwiającą użycie towarów w celach określonych przez procedurę celną, jaką zostały objęte. Przepisy WKC przewidują dwa tryby unieważniania zgłoszeń celnych, tj. na wniosek i z urzędu. Co do zasady, zgłoszenie po zwolnieniu towarów nie może zostać unieważnione, poza wyjątkami określonymi zgodnie z procedurą Komitetu.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z unieważnieniem zgłoszenia celnego z urzędu z uwagi na wystąpienie przesłanek określonych w art. 251 ust. 2 lit. b RWKC. Z przepisu tego wynika, że w odniesieniu do towarów zgłoszonych do wywozu zgłoszenie zostaje unieważnione w przypadku gdy urząd celny wywozu został poinformowany, zgodnie z art. 792a ust. 1, lub uznaje on, zgodnie z art. 796e ust. 2, że zgłoszone towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty.

W przypadku powzięcia informacji dotyczących nieprawidłowości zaistniałych w ramach danej procedury, organ jest uprawniony do podjęcia działań w celu wyjaśnienia i uregulowania sytuacji towarów objętych zgłoszeniami wywozowymi a w rezultacie do przyjęcia, na podstawie zebranych dowodów, że w rzeczywistości procedura nie została prawidłowo zamknięta. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Na podstawie pisma administracji celnej Litwy z dnia [...] stycznia 2017 r. organy powzięły informację, że formalności wywozowe zostały błędnie dopełnione w litewskim urzędzie celnym a towary w rzeczywistości nie opuściły obszaru celnego UE. Organy przeprowadziły postępowania wyjaśniające w tym zakresie. W tożsamej zaś sprawie dotyczącego zgłoszeń zarejestrowanych w systemie ECS pod pozycjami o nr MRN: [...] i [...], na podstawie informacji z administracji celnej Ukrainy ustalono, że nie wprowadzono na obszar celny Ukrainy towarów przeznaczonych dla deklarowanego odbiorcy towaru (O. T.). Nie odnotowano również odpraw celnych towarów eksportowanych przez skarżącą. Ponadto nie ustalono danych osoby o nazwisku O. T., która miała być odbiorcą towaru, zaś podany w zgłoszeniach celnych adres nie istnieje.

Mając na względzie powyższe ustalenia, zdaniem Sądu I instancji, organy zasadnie uznały, że sam komunikat IE518 i wydany w jego następstwie komunikat IE599 nie może stanowić potwierdzenia wyprowadzenia towarów poza obszar celny UE. Przedstawione przez spółkę dokumenty nie stanowiły potwierdzenia wyprowadzenia towarów poza obszar UE. Sąd podzielił zawartą w zaskarżonej decyzji ocenę dokumentów przedstawionych przez spółkę. Zarówno faktura eksportowa, jak i przedstawiony dowód wpłaty potwierdza fakt zawarcia umowy sprzedaży towarów i dokonanych płatności z tego tytułu. Nie mogą one zaś z całą pewnością być uznane za dowód eksportu towarów. Dokumenty te w żadnym zakresie nie potwierdzają, że towary opuściły obszar celny UE, zatem nie mogą być uznane za dostateczne dowody wywozu towarów w myśl art. 796e ust. 1 lit. b RWKC.

Reasumując Sąd wskazał, że w sytuacji objętej stanem faktycznym przedmiotowej sprawy, wobec niestwierdzenia wywozu i nieudokumentowania dokonania tego wywozu przez skarżącą, tylko z tego względu organy zobligowane były do unieważnienia zgłoszenia celnego.

A Sp. z o.o. spółka komandytowa w L. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2019 poz. 2325; dalej: ppsa) wyrokowi Sądu I instancji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na jego treść, tj.:

1. art. 151 ppsa w zw. z art. 145 §1 pkt 1) lit. c) ppsa w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP art. 120 i art. 121 §1 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji rażąco sprzecznej z zasadami: demokratycznego państwa prawnego, legalizmu oraz działania w sposób budzący zaufanie do organów celnych; i rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść strony, w sytuacji gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynika, iż organy żądały obiektywnie niemożliwych do przedstawienia przez stronę dowodów alternatywnych, traktując ich nieprzedstawienie jako okoliczność obciążającą stronę i świadczącą o rzekomym niedopełnieniu obowiązku udowodnienia faktu opuszczenia przez towar obszaru celnego UE, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia stanu sprawy w oparciu o prawdę formalną, tj. sprzecznie z naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego, które nakazują rozstrzygać sprawę w oparciu o prawdę materialną.

2. art. 151 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ppsa w zw. z art. 180 § 1 oraz art. 187 § 1 w zw. z art. 229 i w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji Podatkowej polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skarg w sytuacji gdy:

- organy celne nie przeprowadziły w sposób rzetelny postępowania dowodowego w sprawie, nie wykazując się należytą inicjatywą dowodową, pominęły konieczność zbadania szczegółowych okoliczności, których dotyczyć miało pismo Litewskiej Służby Celnej z dnia [...] stycznia 2017 r. znak: [...], a możliwych do ustaleniach jedynie na podstawie pełnych akt postępowania Litewskiej Służby Celnej dotyczącego wykrytych nieprawidłowości w procedurze wywozu towaru poza obszar celny UE, pomimo istnienia możliwości i łatwości przeprowadzenia tegoż dowodu, z którego mogły wynikać istotne okoliczności towarzyszące wywozowi towaru poza obszar UE, w tym co do kręgu osób mogących uczestniczyć w wywozie towaru, jego odprawie, a co za tym idzie mających informacje o ewentualnym opuszczeniu towaru obszaru celnego UE, tj. okoliczności dające możliwość dalszego aktywnego udziału strony w postępowaniu i ewentualnego przedstawienia innych dowodów alternatywnych;

- organy celne nie udowodniły ponad wszelką wątpliwość, że towar objęty zgłoszeniami celnymi będącymi przedmiotem postępowania, faktycznie nie został wywieziony poza obszar celny UE, a jedynie uprawdopodobniły, iż towar ten nie trafił na terytorium Ukrainy, opierając się na stanowisku ukraińskiej służby celnej niepopartego żadnymi wiarygodnymi dowodami;

3. art. 151 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ppsa w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 Op, polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi w sytuacji gdy organy celne wydały zaskarżone decyzje pomimo istnienia podstaw do zawieszenia postępowania w związku z istnieniem w sprawie kwestii prejudycjalnej, wynikającej ze sprawy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o sygn. C - 653/18 Unitel wszczętej wskutek pytania prawnego zawartego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2018 r. sygn. akt I FSK 126/18;

II. obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 5 pkt 39, art. 22 ust. 4, 5 i 7, art. 26 oraz art. 29 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 oraz art. 248 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2015/2446, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, iż w sprawie niniejszej zachodzą przesłanki do unieważnienia zgłoszeń celnych objętych postępowaniem, pomimo iż:

- ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika ponad wszelką wątpliwość, że towar nie opuścił obszaru celnego UE;

- agencja celna działająca na zlecenie strony otrzymała komunikat IE599 stanowiący wystarczający dowód zamknięcia procedury wywozu towaru poza obszar celny UE;

- strona nie wiedziała i nie miała nawet potencjalnej możliwości powzięcia informacji o ewentualnym oszustwie ze strony kontrahenta ukraińskiego i jego nierzetelności;

- strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji bezprawnych działań osób trzecich, na których działanie nie ma wpływu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, które w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu pierwszej instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć. Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczenie zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przepis art. 174 p.p.s.a. stanowi z kolei, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle powołanych przepisów, do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało - w przypadku naruszenia prawa materialnego - ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd pierwszej instancji w odniesieniu do przepisów postępowania. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. to jest na zarzucie naruszenia przepisów postępowania i na zarzucie naruszenia prawa materialnego. Należy przy tym zauważyć, że skarżący kasacyjnie formułując zarzut błędnej wykładni art. 5 pkt 39, art. 22 ust. 4, 5 i 7, art. 26 oraz art. 29 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 oraz art. 248 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2015/2446 w istocie zarzucił niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania, to zasadą pozostaje, że w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r. I FSK 618/06, ONSA i WSA, 2005, nr 6, poz. 120;J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 461). Od reguły tej można odejść, jeżeli zarzuty naruszenia prawa materialnego opierają się na błędnej wykładni, a jak już powiedziano, takiego zarzutu w tej sprawie nie postawiono.

Kontrolą sądowoadmionistracyjną zostało objęte postępowanie zakończone decyzją o unieważnieniu zgłoszenia celnego MRN zarejestrowanego w systemie ECS

Zgodnie z art. 162 WKC warunkiem materialnym zwolnienia towaru do wywozu jest opuszczenie przez towar obszaru celnego Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim się on znajdował w chwili przyjęcia do wywozu. Należy zgodzić się z poglądem Sądu I instancji, że zgłoszenie wywozu nawet potwierdzone w formie elektronicznej odpowiednim elektronicznym komunikatem, wygenerowanym w systemie ECS, nie stanowi o zwolnieniu towaru zgodnie z wymogami art. 162 WKC, jeśli nie został spełniony materialnie podstawowy wymóg zwolnienia, czyli wywóz tego towaru poza obszar Unii Europejskiej. Prawidłowo też Sąd I instancji za równoznaczną z otrzymaniem komunikatu "wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" oraz komunikatu IE-599, uznał sytuację, w której formalny dokument został wygenerowany, jednak nie odzwierciedla on rzeczywistości (art. 796 e ust. 2 RWKC). Wiarygodności tego dokumentu urzędowego strona skarżąca nie podważa. Wymaga wyjaśnienia, że komunikat IE-599 wskazujący, że towar objęty zgłoszeniem celnym opuścił obszar celny Wspólnoty, nie ma przesądzającego znaczenia dla stwierdzenia wywozu towaru w sytuacji, gdy istnieją wiarygodne dowody potwierdzające, że do takiego wywozu towaru poza obszar celny Wspólnoty nie doszło. Także dokument zgłoszenia celnego MRN nie dokumentuje wywozu towaru, gdyż potwierdza on tylko dokonanie zgłoszenia w urzędzie celnym wyjścia, wskazuje na rodzaj i ilość towaru, który miał być przedmiotem wywozu. Nie stanowi jednakże dowodu na faktyczny wywóz towaru poza granice Wspólnoty. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej organy celne mają prawo ocenić, czy wygenerowany komunikat IE-599 w konfrontacji z innymi dowodowymi zebranymi w sprawie jest dowodem wiarygodnym, czy też należy mu odmówić mocy dowodowej i wezwać zgłaszającego do przedstawienia alternatywnych dowodów potwierdzających fakt wyprowadzenia danego towaru, o których mowa w art. 796 da ust. 4 RWKC. Należy wskazać przy tym, że żaden przepis nie ogranicza maksymalnego czasu, w którym administracja celna może domagać się dowodów alternatywnych na okoliczność faktycznego wywozu towaru. Termin wskazany w art. 796 da ust. 1 RWKC jest terminem skierowanym do organu celnego po upływie, którego organ celny może podjąć czynności zmierzające do zbadania prawidłowości zakończenia procedury i umożliwić stronie przedłożenie dowodów alternatywnych, w sytuacji stwierdzenia braku komunikatu potwierdzającego wywóz, czy zakwestionowania legalności komunikatu, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie, trafnie Sąd I instancji przyjął, że formalności wywozowe zostały błędnie dopełnione w litewskim urzędzie celnym , a przedmiotowe towary w sposób zadeklarowany nie opuściły obszaru celnego UE. W szczególności nie zostało podważone przez stronę skarżącą ustalenie, że nie wprowadzono na obszar celny Ukrainy towarów przeznaczonych dla deklarowanego odbiorcy T. O. Po pierwsze ustalono, że nie ma osoby o tym nazwisku, a ponadto podany w zgłoszeniach celnych adres nie istnieje. Nie odnotowano także odpraw celnych towarów eksportowanych przez skarżącą. Skarżąca kasacyjnie miała możliwość wykazać dzięki alternatywnym dowodom wskazanym w art. 796da ust.4 RWKC, że towary faktycznie opuściły unijny obszar celny. Należy zauważyć, że w świetle przedstawionych przez stronę dowodów współpraca spółki z kontrahentem (T. O.) ograniczała się wyłącznie do telefonicznego przyjęcia zamówienia oraz wydania towaru kierującemu pojazdem, który kwitował odbiór towaru i uiszczał gotówką należną kwotę. Tym samym trudno bezkrytycznie zaakceptować zarzut skarżącej spółki, że organ celny żąda od niej obiektywnie niemożliwych do przedstawienia dowodów alternatywnych w związku z transakcjami, podczas których spółka w pewien sposób została oszukana przez potencjalnego kontrahenta. Ponadto trzeba wskazać, że zgłoszenia celnego dokonywała profesjonalna Agencja działająca z upoważnienia bezpośredniego udzielonego przez skarżącą spółkę. Tym niemniej, z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że podmiot ten nie organizował zarówno transportu przedmiotowego towaru, jak też nie miała wpływu na zmianę trasy (OC Korczowa został zmieniony na urząd litewski). W świetle powyższego, dokumenty złożone przez skarżącą kasacyjnie tj. potwierdzenie wywozu, EAD, kopia faktury nr [...] z dnia [...] lutego 2014r. , potwierdzenie zapłaty (KP z dnia [...] lutego 2014 r.) trafnie zostały zakwalifikowane, jako dowody potwierdzające transakcję handlową, które nie są równoznaczne z potwierdzeniem wywozu towaru poza obszar celny Unii. Nie narusza zatem wskazanych w skardze przepisów postępowania stanowisko Sądu I instancji podzielające ocenę organów celnych, że skarżąca nie przedstawiła wiarygodnych dowodów potwierdzających dokonanie wyprowadzenia poza obszar Wspólnoty towarów objętych dokonanym przez niego zgłoszeniem celnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym stanie rzeczy Sąd I instancji miał podstawy do stwierdzenia, że organy celne były uprawnione na podstawie art. 796 e ust. 2 i 3 RWKC do uznania, że towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym nie opuścił obszaru celnego Unii, a w konsekwencji zachodziły podstawy do unieważnienia zgłoszenia celnego. Tym samym, zarzut naruszenia przepisów materialnych wskazanych w punkcie II petitum skargi kasacyjnej przez ich niewłaściwe zastosowanie również nie zasługuje na uwzględnienie. Końcowo należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał zarzut strony, iż organy celne wydały zaskarżone decyzje pomimo istnienia podstaw do zawieszenia postępowania w związku z istnieniem w sprawie kwestii prejudycjalnej, wynikającej ze sprawy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o sygn. C - 653/18 Unitel wszczętej wskutek pytania prawnego zawartego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2018 r. sygn. akt I FSK 126/18. Wzmiankowana sprawa dotyczy podatku od towarów i usług natomiast uzasadnienie omawianego zarzutu kasacyjnego w żaden sposób nie wiąże się z przesłankami zawartymi w art. 201 § 1 pkt 2 Op zgodnie z którym, organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu będącego radcą prawnym orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.).