Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 198/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 2 ust. 1, § 5 ust. 1, § 12 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2019 rok uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R.S. (dalej: wnioskodawca/strona/skarżący) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: Agencja) z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji w R. z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na 2019 rok.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że wnioskodawca w dniu [...] maja 2019 roku złożył do Biura Powiatowego Agencji w R. wniosek o przyznanie na rok 2019 m.in. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej deklarując realizację:

• Pakietu 4 - Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, a w jego ramach:

- wariant 4.11 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza na powierzchni 12,78 ha (działki rolne [...]),

- wariant 4.5 Pólnaturalne łąki świeże na powierzchni 2,05 ha ([...]), oraz

• Pakietu 5 - Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 a w jego ramach:

- wariant 5.4 - Pólnaturalne łąki wilgotne na powierzchni 0,43 ha ([...]),

- wariant 5.5 - Pólnaturalne łąki świeże na powierzchni 5,44 ha ([...]).

Organ I instancji w trakcie przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku, na podstawie pomiarów ustalił, że w przypadku działki rolnej [...] położonej na dz. ew. nr [...] o powierzchni 0,66 ha wykluczona powierzchnia wynosi 0,07 ha, w przypadku działki rolnej [...] położonej na dz. ew. nr [...] o powierzchni 0,18 ha, wykluczona została cała powierzchnia działki rolnej. Z kolei w wariancie 4.5 w przypadku działki rolnej [...] położonej na dz.ew. nr [...] o pow. 0,56 ha wykluczono powierzchnię 0,03 ha, w przypadku działki rolnej [...] położonej na dz. ew. nr [...] o powierzchni 0,54 ha, wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów 0,04 ha.

Po wykluczeniu łącznej powierzchni 0,25 ha (0,07 ha + 0,18 ha) powierzchnia kwalifikująca się do płatności w ramach wariantu 4.11. wyniosła 12,53 ha, a po wykluczeniu łącznej powierzchni 0,07 ha (0,03 ha + 0,04 ha) niekwalifikującej się do płatności w ramach wariantu 4.5 powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 1,98 ha.

W następstwie poczynionych ustaleń organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2020 roku nr [...] przyznał wnioskodawcy płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (PROW 2014-2020) na 2019 rok w łącznej wysokości 16 320,23 zł.

Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie, w wyniku rozpoznania którego, Dyrektor Agencji w R. decyzją z dnia [...] czerwca 2020 roku nr [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2020 roku i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W ramach ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji zwrócił się do Wydziału GIS w Agencji w R. z prośbą o weryfikację powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) oraz maksymalnego kwalifikowalnego obszaru trwałych użytków zielonych (MKO-TUZ) dla działek objętych wnioskiem.

Po uzyskaniu stosownych informacji organ I instancji stwierdził, że powierzchnia uprawniona do otrzymania płatności RŚK na 2019 rok w wariancie 4.11 jest mniejsza niż deklaracja rolnika, a także, że wnioskodawca zwiększył podjęte w 2015 roku zobowiązanie. W przypadku działki rolnej [...] (dz. ew. nr [...]) o pow. 0,66 ha, wykluczona została powierzchnia 0,07 ha (w tym 0,01 ha w związku z nieuprawnionym zwiększeniem powierzchni podjętego zobowiązania). W przypadku działki rolnej [...] (dz. ew. nr [...]) o pow. 0,18 ha nastąpiło nieuprawnione zwiększenie powierzchni podjętego zobowiązania, skutkiem czego cała działka rolna [...] została wykluczona z płatności. Po wykluczeniu łącznej powierzchni 0,25 ha (0,07 ha + 0,18 ha)

Natomiast w wariancie 4.5 organ stwierdził, że powierzchnia uprawniona do otrzymania płatności jest mniejsza niż deklaracja rolnika w przypadku działki rolnej [...] (dz.ew. nr [...]) o pow. 0,56 ha, wykluczona została powierzchnia 0,02 ha. Po jej wykluczeniu powierzchnia kwalifikująca się do płatności w tym wariancie wyniosła 2,03 ha.

W następstwie tych ustaleń Kierownik BP Agencji w R. wydał w dniu [...] listopada 2020 roku decyzję nr [...] na mocy której przyznał wnioskodawcy płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na 2019 rok w łącznej wysokości 16 526 zł, w tym:

- dla wariantu 4.11 w wysokości 8 044,26 zł,

- dla wariantu 4.5 w wysokości 2 198,49 zł,

- dla wariantu 5.4 w wysokości 391,73 zł,

- dla wariantu 5.5 w wysokości 5 891,52 zł,

oraz ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem RSK dla każdego z w/w wariantów.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił nieprawidłowe ustalenie przez organ I instancji, że zadeklarowana powierzchnia była nieprawidłowa, co nastapiło w wyniku nieprawidłowej weryfikacji wniosku oraz nienależytego rozstrzygnięcia wnioskowanych środków dowodowych. Podniósł, że organ I instancji nie miał prawa orzekać w części, w której poprzednia decyzja ta nie była zaskarżona przez rolnika (dz. ew. [...]). Ponadto zarzucił również brak zapewnienia mu przez organ I instancji czynnego udziału w postępowaniu i umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Informacje Wydziału GIS uznał odwołujący za niewiarygodne oparte na błędnej weryfikacji lub błędnego obsłużenia systemu.

Dyrektor Agencji w R. opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy na wstępie skarżonej decyzji wskazał oraz omówił mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa, w tym Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 z późn.zm., dalej: rozporządzenie RŚK) oraz ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 217, dalej: u.w.r.o.w.).

Podkreślił organ odwoławczy, że to na organie spoczywa obowiązek ustalenia zgodności deklaracji rolnika ze stanem faktycznym na gruncie, co wynika bezpośrednio z treści art. 74 ust. 1 w zw. z art. 58 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm. dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), które stanowią iż państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy.

Wyjaśnił organ, że płatności obszarowe są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha i nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. System identyfikacji działek rolnych, zgodnie z art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej (GIS), w tym ortoobrazów lotniczych lub zdjęć satelitarnych (tzw. system LPIS), przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w wyniku powtórnego rozpoznania sprawy dokonał ponownych ustaleń powierzchni użytkowanej w celu rolniczym na działkach rolnych deklarowanych we wniosku dz. ewidencyjnych a także sprawdził zgodność pomiędzy powierzchnią ewidencyjną (PEW) i powierzchnią odniesienia (POW) oraz zgodności przebiegu granic działek (GO) z granicami widocznymi na obrazie ortofotomapy, w wyniku czego stwierdził, że powierzchnie te zostały wyznaczone w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami i przy zachowaniu należytej staranności. Jego zdaniem powierzchnia MKO-TUZ ustalona w oparciu o ortofotomapy z dnia 1 lipca 2019 roku dla spornych działek została ustalona prawidłowo z pominięciem tych części działki, które nie spełniły warunku kwalifikowalności do przyznania płatności.

Mianowicie stwierdził organ odwoławczy, że w ramach pakietu 4 oraz pakietu 5 wyznaczana jest powierzchnia maksymalnego kwalifikowalnego obszaru trwałych użytków zielonych (MKO-TUZ). Maksymalny kwalifikowany obszar trwałych użytków zielonych wyznaczany jest jako powierzchnia gruntów rolnych wykorzystywanych do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które są aktualnie i od co najmniej pięciu lat wykorzystywane pod uprawę trawy lub innych pastewnych roślin zielnych. Powierzchnia [...] dla działki ewidencyjnej nr [...] (działka rolna) wynosząca 0,59 ha oraz dla działki ewidencyjnej [...] (działka rolna) wynosząca 0,54 ha zdaniem organu odwoławczego oddaje rzeczywisty stan trwałych użytków zielonych w odniesieniu do 2019 roku. Stwierdził mianowicie, że powierzchnia MKO-TUZ ustalona dla działki ewidencyjnej nr [...] (działka rolna [...]) oraz dla działki ewidencyjnej nr [...] (działka rolna [...]) została ustalona prawidłowo z pominięciem tych części działki, które nie były przez co najmniej pięciu lat wykorzystywane pod uprawę trawy lub innych pastewnych roślin zielnych:

- na działce [...](działka rolna) powierzchnia MKO-TUZ wynosi 0,59 ha, ponieważ na działce znajduje się obszar o powierzchni wykluczonej 0,06 ha, położony w południowej części działki, na którym zgodnie z ortofotomapą z dnia 2 października 2016 roku stwierdzone zostały wieloletnie zadrzewienia, a tym samym nie został spełniony warunek pozwalający zakwalifikować w/w obszar jako trwały użytek zielony określony w art. 4 pkt 1 lit. h rozporządzenia nr 1307/2013 tzn. obszar ten nie był przez co najmniej pięć lat przed rokiem ubiegania się o płatność wykorzystywany pod uprawę trawy lub innych pastewnych roślin zielnych. Ponadto dla tej działki stwierdzono, że deklarowana powierzchnia 0,66 ha przekracza całkowitą powierzchnię działki referencyjnej znajdującą się w systemie informacji geograficznych (GIS) ustaloną zgodnie z danymi przekazanymi z ewidencji gruntów i budynków (EGiB) o 0,01 ha (powierzchnia działki ewidencyjnej zgodnie z bazą EGiB wynosi 0,65 ha).

- na działce [...] (działka rolna [...]) powierzchnia MKO-TUZ wynosi 0,54 ha, ponieważ deklarowany przez stronę obszar o łącznej powierzchni 0,02 ha (położony wzdłuż zachodniej oraz południowej granicy działki) znajduje się poza granicami działki referencyjnej deklarowanej do płatności (znajduje się na innej działce ewidencyjnej).

Ponadto stwierdził organ odwoławczy, że dla działki rolnej [...] na całej powierzchni deklarowanej 0,18 ha oraz dla działki rolnej [...] na powierzchni 0,01 ha dokonano nieuprawnionego zwiększenia zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, co w konsekwencji doprowadziło do wykluczenia w/w powierzchni z płatności RŚK w ramach wariantu 4.11 za 2019 rok. Wskazał mianowicie, że wnioskodawca podjął w dniu 15 marca 2015 roku zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach wariantu 4.11 na powierzchnię 12,59 ha, co wynika z decyzji Kierownika BP Agencji w R. nr [...] z dnia [...] listopada 2016 roku w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2015 oraz w dniu [...] marca 2016 roku zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach wariantu 4.5 Półnaturalne łąki świeże na powierzchnię 2,50 ha, w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne na powierzchnię 0,60 ha, w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże na powierzchnię 5,44 ha co wynika z decyzji Kierownika BP Agencji w R. nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 roku w sprawie przyznania płatności RŚK na rok 2016. W uzasadnieniu decyzji dotyczącej płatności RŚK za 2015 rok podkreślono zaś, że w przypadku działki rolnej [...] z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 0,18 ha została zastosowana powierzchnia udowodniona do 0,0 ha, co skutkowało, że z działki rolnej [...] wykluczono 0,18 ha. Jak zauważył organ odwoławczy bezspornym jest, że działka rolna [...] ( w 2015 r. ozn. jako działka rolna [...]) została w 2015 roku wykluczona z płatności w ramach wariantu 4.11. Zatem zdaniem organu zgodnie z definicją określoną w § 5 ust. 1 rozporządzenia RŚK zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne do działki rolnej oznaczonej jako [...] (w 2015 r. oznaczonej jako [...]) nie zostało podjęte.

W odniesieniu zaś do działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej [...] stwierdził organ odwoławczy, że jak wynika z wniosku o przyznanie płatności na 2015 rok strona zadeklarowała do płatności działkę rolną [...] położoną na działce ewidencyjnej [...] na powierzchni 0,65 ha i powyższa powierzchnia nie była przez organ kwestionowana, zatem w myśl definicji zawartej w § 5 ust. 1 rozporządzenia RŚK zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne do działki rolnej oznaczonej jako [...] (w 2015 oznaczonej jako [...]) położonej na działce ewidencyjnej [...] zostało podjęte na powierzchni 0,65 ha.

Organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawca zadeklarował do płatności na 2019 rok w ramach wariantu 4.11 działki rolne o łącznej powierzchni 12,77 ha: [...] o pow. 0,18 ha, [...] o pow. 7,15 ha, [...] o pow. 0,66 ha, [...] o pow. 0,55 ha, [...] o pow. 0,24 ha, [...] o pow. 1,00 ha, [...] o pow. 0,90 ha, [...] o pow. 1,10 ha i [...] o powierzchni 1,00 ha. W związku z powyższym stwierdził nieuprawnione zwiększenie przez stronę zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach wariantu 4.11. Podkreślił przy tym, że zasady zmiany podjętego w 2015 roku zobowiązania rolno- środowiskowo-klimatycznego zostały określone w § 6 ust. 1 rozporządzenia RŚK i żaden z określonych tam wypadków w niniejszej sprawie nie wystąpił. Nieuprawniona zmiana polegała na zwiększeniu zobowiązania na działce rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej o nr [...] o powierzchni 0,18 ha co do której zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne nie zostało podjęte w 2015 roku oraz na działce [...] położonej na działce [...] co do której zobowiązanie zostało podjęte na powierzchni o 0,01 ha mniejszej. Zatem strona dokonała nieuprawnionego zwiększenia powierzchni realizowanego zobowiązania w wariancie 4.11 o 0,19 ha.

Tak więc organ odwoławczy uznał, że organ I instancji słusznie wykluczył w ramach wariantu 4.11 z działki rolnej [...] powierzchnię 0.06 ha (w związku z niespełnieniem warunku kwalifikującego powyższy obszar jako TUZ) oraz całą działkę rolną [...] o pow. 0,18 ha (w związku z nieuprawnionym zwiększeniem zobowiązania). Ponadto w ocenie Dyrektora [...] Agencji w R., organ I instancji słusznie wykluczył w ramach wariantu 4.5 z działki rolnej [...] powierzchnię 0,02 ha (z powodu położenia deklarowanej uprawy na innej działce ewidencyjnej, niedeklarowanej przez stronę do płatności).

Po wykluczeniu powierzchni 0,02 ha niekwalifikującej się do płatności w ramach wariantu 4.5 powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 2,3 ha, a po wykluczeniu łącznej powierzchni 0,25 ha niekwalifikującej się do płatności w ramach wariantu 4.11 powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 12,53 ha. Natomiast powierzchnia stwierdzona do płatności w ramach pozostałych wariantów była zdaniem organów równa deklarowanej

Następnie organ odwoławczy dokonał analizy poprawności wyliczeń organu I instancji płatności w poszczególnych pakietach i wariantach, dochodząc do wniosku, że są one prawidłowe.

Organ odwoławczy odnosząc się wprost do złożonego przez stronę odwołania stwierdził, że nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia.

Nawiązując do zarzutów odwołania tyczących naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania w tym art. 7, art. 75 § 1, art. 77 oraz art. 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 256) organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. z art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505, dalej: ustawa o Agencji), jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Ponadto podkreślił, że zgodnie z art. 4 u.w.r.o.w. do postępowań w sprawach indywidualnych o przyznanie płatności do gruntów rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ale ze znacznymi modyfikacjami, także w zakresie postepowania dowodowego. Dyrektor [...] zaznaczył, że zgodnie zaś z art. 27 ust. 1 pkt 2 u.w.r.o.w., organ, przed którym toczy się postępowanie, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Wskazał więc organ, że wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności zadeklarował do płatności m.in. działkę rolną [...] o pow. 0.18 ha (położona na działce ew. [...]), działkę rolną [...] o pow. 0,66 ha (położoną na działce ew. [...]) oraz działkę rolną [...] o pow. 0.54 ha (położoną na działce ew. [...]). W odniesieniu do działki rolnej [...] dokonano ustaleń (na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2016 roku, będącej pierwszoroczną decyzją w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantu 4.11), że zobowiązanie do niej w myśl § 5 rozporządzenia RŚK nie zostało podjęte. Zważywszy na fakt, iż nie zaistniały przypadki określone w § 6 w/w rozporządzenia pozwalające na zmianę podjętego zobowiązania stwierdzono w odniesieniu do działki rolnej [...] nieuprawnione zwiększenie zobowiązania i wykluczono ją z płatności. W odniesieniu do działki rolnej [...] dokonano ustaleń (na podstawie ortofotomapy z dnia [...] października 2016 roku), że część działki o powierzchni 0,06 ha porośnięta była wieloletnimi zadrzewieniami, wobec czego nie spełniała elementarnego warunku pozwalającego zakwalifikować go jako TUZ (nie była przez co najmniej pięciu lat przed rokiem ubiegania się o płatność wykorzystywane pod uprawę trawy lub innych pastewnych roślin zielnych). Zważywszy na fakt, iż zgodnie z § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia RŚK płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w ramach wariantu 4.11 jest przyznawana do trwałych użytków zielonych wykluczono część działki rolnej [...] o powierzchni 0,06 ha. Ponadto dla działki [...] wykluczono powierzchnię 0,01 ha. Powyższe spowodowane było zarówno zwiększeniem podjętego w 2015 roku zobowiązania (ustalonego dla tej działki zgodnie z wnioskiem o płatność za 2015 rok w decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2016 roku na powierzchni 0,65 ha), jak również deklaracją przez wnioskodawcę powierzchni działki przekraczającej powierzchnię referencyjną działki [...] znajdującą się w systemie informacji geograficznych (GIS) ustaloną zgodnie z danymi przekazanymi z ewidencji gruntów i budynków (EGiB), która wynosi 0,65 ha. W odniesieniu do działki [...] dokonano ustaleń (na podstawie aktualnych danych przekazanych z ewidencji gruntów i budynków), iż część deklarowanej przez stronę uprawy o łącznej powierzchni 0,02 ha (położona wzdłuż południowej i wschodniej części działki) wykracza poza granicę deklarowanej do płatności działki ewidencyjnej [...], stąd też wykluczono w/w powierzchnię z płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

Jako bezzasadny ocenił organ odwoławczy zarzut naruszenia art. 78 § 1 K.p.a. poprzez brak należytego rozstrzygnięcia wnioskowanych środków dowodowych. Uznał bowiem, że organ I instancji stwierdził po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy (zatem także i tego przedłożonego przez stronę w piśmie z dnia 6 września 2020 roku) zasadność przypisanych nieprawidłowości skutkujących wykluczeniem powierzchni z działek ewidencyjnych [...] (działka rolna [...]),[...] (działka rolna [...]) oraz [...] (działka rolna [...]). W ocenie Dyrektora [...] Agencji w R. przedłożone przez stronę dowody zarówno w piśmie z dnia [...] września 2020 roku jak i dołączone do odwołania (tj. wydruki z ksiąg wieczystych pochodzące z serwisu [...],[...],oraz protokół z oględzin działki referencyjnej z dnia [...] maja 2017 roku, nie podważają ustaleń w zakresie wykluczenia w/w powierzchni. Z przedłożonego protokołu z oględzin działki referencyjnej (m.in. w odniesieniu do spornej działki [...]) z dnia 4 maja 2017 roku wynika, że na działce nr [...] stwierdzono, iż działka jest użytkowana rolniczo na powierzchni 0,78 ha oraz stwierdzono uprawę "ugór". Stwierdził jednak organ, że głównym celem oględzin działki referencyjnej jest weryfikacja jej rolniczego użytkowania na dzień przeprowadzenia kontroli. W niniejszej sprawie organy nie negują natomiast rolniczego użytkowania wykluczonych z płatności powierzchni w 2019 roku na działce [...]. Powodem wykluczenia działki rolnej [...] o powierzchni 0,18 ha jest nieuprawnione zwiększenie podjętego w 2015 roku zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Z kolei dołączone przez stronę wydruki z ksiąg wieczystych pochodzące z serwisu [...] zdaniem organu nie mogą stanowić dowodu, podważającego dane znajdujące się w systemie informacji geograficznej GIS. Wskazał bowiem organ, że zintegrowany system kontroli opiera się na bazie danych działek referencyjnych - działek odniesienia, którymi w przypadku systemu polskiego są przetworzone na potrzeby dopłat powierzchniowych, dane z ewidencji gruntów i budynków (EGiB). Podkreślił fakt że, dane wektorowe granic działek ewidencyjnych wchodzące w skład bazy LPIS pozyskane są od starostów, organów prowadzących EGiB lub zostały opracowane przez wykonawców zewnętrznych wyłonionych w postępowaniach przetargowy ch prowadzonych przez ARiMR oraz Główny Urząd Geodezji i Kartografii, na podstawie map ewidencyjnych prowadzonych w formie analogowej. Wskazał również, że wszystkie prace wykonywane na potrzeby systemu identyfikacji działek rolnych są zatwierdzane przez osoby posiadające stosowne uprawnienia geodezyjne zgodnie z ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne. Powyższe gwarantuje aktualność danych, którymi dysponują organy ARiMR. Odnosząc się do przedłożonych przez stronę wydruków organ odwoławczy uznał, że nie ma możliwości weryfikacji z jakiego okresu pochodzą oraz czy są one aktualne. Zauważył, że zgodnie z regulaminem serwisu, na który powołuję się strona przedstawiając wydruki w zakresie powierzchni referencyjnej spornych działek, usługodawca zastrzegł, że "nie ponosi odpowiedzialności za aktualność danych udostępnianych poprzez Serwis", trudno więc "dać wiarę", że dane te są bardziej aktualne, niż te którymi dysponuje Agencja w bazach LPIS.

Odnosząc się do zarzutu braku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego organ zauważył, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 4 u.w.r.o.w. w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jak wynika zaś z akt sprawy organ I instancji przed wydaniem decyzji wystosował do strony zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego, w którym poinformował go o ustaleniach w zakresie powierzchni kwalifikującej się do płatności. Strona zaś korzystając z przysługującego jej prawa złożyła pisemne wyjaśniania, w których przedstawiła swoje stanowisko w zakresie kwalifikowalności spornych działek, wnioskując nadto o włączenie do akt sprawy dołączonych do pisma dowodów. Za bezzasadny uznał także zarzut odwołującego się, że organ I instancji nie wydał mu odpisu rzekomych dowodów na podstawie wykluczono z dopłat części z niektórych działek ewidencyjnych. W tym względzie organ odwoławczy powołała się na art. 27 ust. 1 pkt 4 u.w.r.o.w., zgodnie z którym organ zobowiązany jest do wydania odpisów (i kopii) akt sprawy jedynie na żądanie strony, w tej sprawie strona takiego żądania nie złożyła.

Podkreślił dalej organ, że wszystkie prace wykonywane na potrzeby systemu identyfikacji działek rolnych są zatwierdzane przez osoby posiadające stosowne uprawnienia geodezyjne zgodnie z ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne, a końcowe ustalenia wchodzą w skład państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Nie ma więc podstaw, żeby w niniejszej sprawie deprecjonować ustalenia i wnioski organu I instancji dokonane z wykorzystaniem narzędzi wchodzących w skład systemu zintegrowanego. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że oprócz negowania dokonanych przez organ I instancji ustaleń w zakresie powierzchni kwalifikującej się do płatności oraz zarzucania im braku wiarygodności strona nie przedstawia dowodów, które mogłyby podważyć ustalenia tego organu w zakresie wykluczonych powierzchni.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. na powyższą decyzję Dyrektora Agencji w R. z dnia [...] stycznia 2021 r. strona zarzuciła:

1. naruszenie art. 78 § 1 K.p.a. poprzez brak należytego rozstrzygnięcia wnioskowanych środków dowodowych.

2. naruszenie art. 81 K.p.a. poprzez uznanie przez organy Agencji za udowodnione okoliczności związane z prawem do wykluczenia z płatności części działki ewidencyjne [...] i umorzenie postępowania w sprawie zwrotu dyscypliny finansowej,

3. naruszenie art. 75 § 1 K.p.a. w związku z art. 134 i 129 § 2 K.p.a. poprzez pominięcie w toku postępowania przed organami, wszelkich dowodów mających istotne znaczenie do ustalenia faktycznej prawdy materialnej i nieprzeprowadzenie w żadnym zakresie weryfikacji materiału dowodowego,

4. naruszenie art. 7, art. 77, art. 134 K.p.a. i art. 129 § 2 kpa oraz art. 238 § 1 K.p.a. w zw. z art. 227 kpa poprzez wadliwą kontrolę zgodności z prawem wniosku rolnika z dnia 10 maja 2019 roku z stanem faktycznym,

5. naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez pozbawienie prawa odniesienia się do zgromadzonego materiału dowodowego i pominięcie wniosków dowodowych skarżącego,

6. naruszenie art. 26 ust. 1 i 2 pkt. 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt. 12 u.w.r.o.w.- poprzez jego niewłaściwą interpretację.

7. błędną interpretacje Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

8. naruszenie ust. 3 § 2 Rozporządzenia ONW PROW 2014-2020 przez przyjęcie że rolnik nie był w posiadaniu części gruntów rolnych zgłoszonych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019,

9. naruszenie art. 8 ust. 1 pkt. 2 i 3 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, która ma zastosowanie przy kwalifikowalności obszarów do wszelkich płatności, w tym płatności "ONW" poprzez przyjęcie;

a) zakwalifikowanie części powierzchni jako grunty niewykorzystywane do produkcji rolnej, oraz nie utrzymane w dobrej kulturze rolnej - zgodnej z ochroną środowiska, co też narusza Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

9 marca 2015 roku (Dz. U. z 2015 roku poz. 344).

b) naruszenie Rozporządzenia MRiRW z 9 marca 2015 roku poprzez dowolne ustalenie terminów utrzymania użytków rolnych w dobrej kulturze rolnej i przyjęcie jako rozstrzygające w sprawie ustaleń dotyczących weryfikacji powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) bez przeprowadzenia kontroli tego obszaru bezpośrednio w terenie, a nadto pominięcie ustaleń dokonanych podczas bezpośredniej weryfikacji obszaru w terenie czego przykładem jest działka rolna [...] (nr ew. [...]).

Wywodząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w decyzjach z dnia [...] marca 2020 roku Kierownik BP Agencji w R. zakwestionował w zakresie płatności bezpośrednich płatność do powierzchni 0.07 ha, a w zakresie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej zakwestionował powierzchnię 0.32 ha, co stanowi ewidentną sprzeczność. Organ zakwestionował w zakresie płatności RŚK działkę ewidencyjną nr [...] na powierzchni 0.18 ha, ale nie kwestionował tej powierzchni w zakresie płatności bezpośredniej. Jak zauważył skarżący już wówczas przeprowadzona została kontrola powierzchni kwalifikowanej do płatności obszarowej MKO przez wydział GIS Oddziału Regionalnego ARiMR. Wówczas na tej podstawie organ zakwestionował powierzchnię działek nr [...] do powierzchni - 0.02 ha. ([...]), nr [...] do powierzchni 0.03 ha ([...]), nr [...] do powierzchni 0.01 ha ([...]). Decyzja ta została uchylona i obecnie ten sam wydział GIS na podstawie tych samych danych przeprowadza weryfikacje i dopatruje się wykluczenia już zupełnie innych powierzchni i co więcej na zupełnie innych działkach.

Zdaniem skarżącego organy Agencji w sposób dowolny, bez wskazania podstawy faktycznej (dowodu), powołując się na rzekomą weryfikację dowolnie manipulują powierzchniami deklarowanych do płatności działek. Organ odwoławczy pominął ponadto fakt, że skarżący przez organem I instancji złożył wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego o dołączone dokumenty, oraz wniósł o udzielenie wiążącej informacji w zakresie ewentualnego wykluczenia części działek.

Skarżący odniósł się do poszczególnych działek rolnych, co do których zastrzeżenia zgłosiły organy.

Co do działki nr [...] wskazał skarżący, że posiada ona powierzchnię 5.755 m2 co wynika z wydruku z ewidencji, do płatności w 2019 roku zgłosił ją jako działkę rolną "[...]" o pow. 1,33 ha w skład której wchodzi działka ewidencyjna nr [...] i nr [...]. Działka nr ewidencyjny [...] zgłoszona na powierzchni 0.56 ha - jako działka "[...]" TUZ - sposób użytkowania - kośny 4.5. Działka nr ewidencyjny [...] zgłoszona na powierzchni 0.56 ha, nie przylega do żadnych terenów zadrzewionych, nie ma żadnych zakrzaczeń. Skarżący nie rozumie dlaczego zatem według Wydziału GIS powierzchnia MKO ma dla tej działki wynosić - 5.400 m2 i co zatem stało się z pozostałą powierzchnią działki - 355 m2 (5.755 m2- 5.400 m2). Zdaniem skarżącego poza ogólnikowym stwierdzeniem, że występują zakrzaczenia, nie ma w skarżonej decyzji żadnego uzasadnienia faktycznego, a bezskutecznie domagał się wskazania miejsca w którym według organu odwoławczego te zakrzaczenia występują. Zapis w skarżonej decyzji, że deklarowany obszar położony wzdłuż zachodniej oraz południowej granicy działki znajduje się poza granicami działki referencyjnej deklarowanej przez rolnika, jest jego zdaniem nieporozumieniem. Podobnie w przypadku działki rolnej nr [...], przylegającej do działki [...] i stanowiącej razem z nią działkę rolną [...]. Posiada ona powierzchnię ewidencyjną 7.953 m2, a do dopłaty zgłoszona została powierzchnia 7.700 m2 – taka sama od wielu lat. Zgłoszona także została jako działka rolna [...] do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej TUZ - sposób użytkowania - kośny – na powierzchni 0.54 ha. Działka ta również nie przylega do żadnych terenów zadrzewionych, nie ma żadnych zakrzaczeń. Poza tym niewiarygodne jest według skarżącego, że Wydział GIS na podstawie tych samych dokumentów dla działki nr [...] podaje różne wartości MKO: 7.300 m2 w marcu 2020 roku, a 7.400 m2 w listopadzie 2020 roku.

W przypadku działki nr [...] działka posiada ona pow. ewidencyjną 6.640 m2, a do płatności zgłosił powierzchnię 6.600 m2 (działka rolna [...] taką sama od lat. Zadeklarowana została także do płatności RŚK jako działka rolna [...], sposób użytkowania - kośny - 4.11. Działka ta nie przylega do żadnych terenów zadrzewionych, nie ma żadnych zakrzaczeń, nie rozumie więc skarżący dlaczego Wydział GIS wyznacza powierzchnię na 6.500 m2 i co zatem stało się z pozostałą powierzchnią działki - 140 m2, bo w decyzji organu I instancji, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że występują zakrzaczenia nie ma żadnego uzasadnienia; domagał się wskazania miejsca tych zakrzaczeń, ale bezskutecznie. Poza tym w skarżonej decyzji podane jest, że działka ma mieć powierzchnię MKO 0,65 ha i jest równa powierzchni ewidencyjnej znajdującej się w systemie GIS i niezrozumiałe jest to skąd zatem wykluczenie powierzchni 0.01 ha, skoro powierzchnia ewidencyjna działki to 0.664 ha.

Co do działki ew. nr [...] skarżący podał, że posiada ona powierzchnię ew. 1.791 m2, została ona zgłoszona do płatności w 2019 roku wraz z działka ew. nr [...] jako działka rolna [...] - 0.78 ha, w tym z działki nr [...] zgłoszona została powierzchnia 0.18 ha (zaokrąglenie powierzchni działki 0.1791 ha do 0.18 ha). Jak zauważył skarżący taką powierzchnię ujął w dokumentacji przyrodniczej ornitolog i taka jest w programie od początku - od 2016 roku. Podkreślił nadto, że w dniu 17 maja 2017 roku na zlecenie Wydziału GIS w R. na w/w działce przeprowadzono kontrolę w zakresie weryfikacji powierzchni ewidencyjno-gospodarczej i w jej wyniku ustalono, że działka nr ew. [...] ma powierzchnię zmierzoną w ramach działki referencyjnej 0.17 ha. Podkreślił przy tym, że działka nr [...] ma faktyczną powierzchnię 0.96 ha, a powierzchnia deklarowana do płatności wynosi jedynie 0.78 hektara, w tym sposób użytkowania - kośny 4.11 - tylko 0.18 ha. Niewiadomym jest dla skarżącego, dlaczego zatem ta powierzchnia ma być wykluczona z płatności.

Skarżący podniósł, że nie ma żadnej wątpliwości, że rolnik składając wniosek o przyznanie płatności rolno - środowiskowo - klimatycznej w określonych wariantach (4.11, 4.5, 5.4, 5.5) ma obowiązek zadeklarować takie powierzchnie działek rolnych jakie kwalifikują się do danej płatności, zauważa tylko, że kwalifikacji takiej jednak nie przeprowadza sam rolnik, lecz na jego zlecenie dokonuje tego specjalista - posiadający określona wiedzę i uprawnienia - w dokumentacji przyrodniczo - ornitologicznej.

Niezrozumiałym jest także dla skarżącego, że skoro w latach poprzednich nie została zakwestionowana dokumentacja m.in. Wydziału Geodezji i Kartografii Starostwa Powiatowego w postaci zaświadczenia z ewidencji gruntów i budynków, na podstawie której ustala się powierzchnie ewidencyjną działki, to dlaczego jest kwestionowana w roku 2019. Uważa, że w sytuacji, kiedy cała działka ew. jest użytkowana rolniczo, co więcej, znajduje się w kompleksie działki rolnej, to rolnik nie ma obowiązku dokonywać ponownej weryfikacji powierzchni działki jeżeli powierzchnia działki ewidencyjnej nie jest większa jak powierzchnia działki rolnej na tej działce.

Podkreślił przy tym skarżący, że nie kwestionuje faktu, że weryfikacja zadeklarowanej powierzchni przez rolnika jako użytkowana rolniczo następuje przy pomocy sytemu informacji geograficznej określonym w art. 70 rozporządzenia nr [...], ale kwestionuje sposób przeprowadzenia tej weryfikacji. Dowodzi tego wskazywana już weryfikacja działki ewidencyjnej nr [...], w przypadku których wykazane zostało poprzez bezpośrednią kontrolę w terenie przez kontrolerów Agencji, że system się mylił, bądź został błędnie obsłużony. Dlatego skarżący uważa, że wydając decyzję organ I instancji chcąc orzekać w części w której decyzja ta nie była przez niego zaskarżona, a dotyczącej działek [...] winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające z jego udziałem i umożliwić mu zajęcie w sprawie swojego stanowiska. W ocenie skarżącego w powyższym zakresie rozstrzygniecie zawarte w decyzjach organu I instancji z dnia [...] marca 2020 roku nr [...] są ostateczne, gdyż w tym zakresie nie wnosił odwołania od tej decyzji (art. 16 § 1 K.p.a.).

Odnośnie działki ew. nr [...] skarżący podał, że zgłoszona została wraz z działkami [...] w ramach działki rolnej [...] na obszarze 1,26 i jest to powierzchnia mniejsza niż faktyczna powierzchnia ewidencyjna tych działek. Nie ma więc jego zdaniem żadnych podstaw, aby z kompleksu działek rolnych "[...]" wyłączyć do odrębnej kontroli działkę ewidencyjną nr [...] i wykluczyć z niej powierzchnię 0.01 ha.

Co do działki nr [...] skarżący zauważył, że działka ta ma powierzchnię ewidencyjną 56.425 m2, ale na działce przeprowadzona była wzmiankowana już kontrola w dniu 17 maja 2017 roku, w wyniku której ustalono, że powierzchnia zmierzona w ramach działki referencyjnej nr [...] wynosi 50.400 m2. Uważa, że twierdzenie obecnie, że na tej działce znajduje się powierzchnia wykluczona 0.01 ha, szczególnie, że zadeklarował do płatności jako działkę rolną [...] powierzchnię 5,00 ha, czyli o 0.6425 ha mniej niż faktycznie miał prawo zgłosić, gdyż kontrolujący zakwalifikowali powierzchnie 5.040 hektara.

Co do działek ew. o nr [...] podkreślił skarżący, że działki te od szeregu lat zgłasza do płatności jako kompleks działek - działka rolna [...] o pow. 3.52 hektara. Działka rolna nr ewidencyjny [...] (działka bezpośrednio przylega do działki nr [...] i stanowi kompleks z działką nr [...]) posiada powierzchnie ewidencyjną 18.190 m2, a do dopłat zgłosił powierzchnię 15.300 m2 - taką samą od wielu lat. Działka na pozostałej części posiada nasadzenia drzew iglastych - na powierzchni 2.890 m2 nie przylega do żadnych terenów zadrzewionych, nie ma żadnych zakrzaczeń, dlatego nie rozumie dlaczego zatem według Wydziału GIS powierzchnia MKO ma dla tej działki wynosi - 14.900 m2 czyli o 400 m2 mniej. Nie zgadza się z twierdzeniem organów, że na powierzchni 0.04 ha występują zadrzewienie i zakrzaczenie położone w zachodniej części działki wzdłuż cieku wodnego, czego dowodzą wykonane przez niego zdjęcia wykonane w styczniu 2021 r. wzdłuż granicy działki nr [...] z działką nr [...] (ciek wodny). Podkreślił skarżący, że z przedstawionych zdjęć wynika, że jego działki, ogrodzone, są utrzymane w należytej kulturze rolnej na całej powierzchni. Wzdłuż "cieku wodnego" rośnie w bardzo wąskim pasie szereg drzew, ale są to drzewa na działce gminnej nr [...] a nie na działce rolnika. Takie same uwagi podniósł skarżący co do działek nr [...]. Także w ich przypadku do płatności zgłaszał nieco mniejsze wartości aniżeli powierzchnie ewidencyjne, i to takie same od lat.

Podsumowując skarżący uznał, że wykluczenie z płatności spornych powierzchni jest całkowicie niezasadne i nie zostało w żaden sposób wykazane, a nawet uprawdopodobnione. W jego ocenie dokumentacji, sporządzonej przez Wydział GIS z sierpnia 2020 r., która nie została nawet w materiale dowodowym ujawniona, nie można dać wiary. Dołączone zaś do zaskarżonej decyzji ortofotomapy datowane na 1 lipca 2019 rok jego zdaniem nie stanowią żadnego miarodajnego dowodu, nie wykazują żadnej wiążącej informacji, na podstawie której można by weryfikować powierzchnie działki referencyjnej, brak na tych dokumentach wskazania powierzchni wykluczonej, a co więcej, nie ma nawet tego wskazania w formie opisowej

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji w R. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację powołaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. zważył, co następuje:

Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a..

W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną. Jako, że niniejsza sprawa po raz kolejny została poddana kontroli sądowej, nie od rzeczy będzie przypomnienie, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postepowania wyrażone w orzeczeniu sadu wiąże w sprawie, co do zasady, organy i sąd ponownie rozpoznające sprawę (art. 153 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli sądowej zaskarżonej decyzji w przedstawionych wyżej granicach Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest uzasadniona, albowiem przy jej wydawaniu organ uchybił przepisom prawa procesowego, w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, aczkolwiek podkreślenia wymaga, że nie wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie.

Głównym przedmiotem sporu między stronami jest zasadność wyłączenia z płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w kampanii na 2019 r. części działek rolnych o numerach [...] zadeklarowanych do płatności w ramach wariantu 4.11 (ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza) oraz działki rolnej [...] zadeklarowanej do płatności w ramach wariantu 4.5 (półnaturalne łąki świeże). Z różnych przyczyn organy Agencji zakwestionowane części w/w działek uznały za niekwalifikowalne do płatności: a to w związku z w związku z nieuprawnionym zwiększeniem powierzchni realizowanego zobowiązania RŚK w danym wariancie, bądź w związku z brakiem spełnienia wymogu TUZ, to jest jego 5-letniej historii czy też przekroczeniem powierzchni działki referencyjnej. Skarżący nie zgadzając się ze stanowiskiem organów jako podstawowy argument przywołuje obecny stan w/w działek wskazujący na ich użytkowanie rolnicze, dokumenty wskazujące na inne wartości powierzchni ewidencyjnej oraz stanowisko eksperta przyrodniczego wyrażone w dokumentacji rolnośrodowiskowej stanowiącej podstawę do ubiegania się o przedmiotową płatność.

Dla porządku należy odnotować, że skarga w niniejszej sprawie została zawarta w jednym piśmie procesowym obejmującym także zarzuty przeciwko decyzji Dyrektora [...] Agencji w R. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w sprawie płatności bezpośrednich, nie było zatem potrzeby odnoszenia się do wszystkich zarzutów opisanej wyżej skargi, jako że w dużej mierze nie odnoszą się do płatności rolno-środowiskowo-ekologicznej.

Na obecnym etapie, z przyczyn, które zostaną omówione, Sąd nie jest w stanie przesądzić zakreślonego powyżej sporu pomiędzy stronami. Podkreślenia jednak wymaga, że z płatności wykluczono części spornych działek nie w związku z obecnym ich stanem użytkowania, ten nie jest bowiem kwestionowany, lecz w znaczącej mierze o analizę historii sposobu tego użytkowania w ostatnich pięciu latach oraz dotrzymywania warunków 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego zaciągniętego przez skarżącego w 2015 r. na podstawie decyzji Kierownika BP Agencji w R. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...]. Stwierdzenie powyższych kwestii i ich ocena nie wymagało kontroli na miejscu, ponieważ wystarczająca w tym względzie była kontrola administracyjna. W tym celu organy Agencji wykorzystały m.in. narzędzia systemu informacji geograficznej, które pozwalają precyzyjnie określić kwalifikowalność powierzchni, pod względem rolniczego ich wykorzystywania, także w latach poprzednich. Niemniej jednak w ocenie Sądu nie zwalnia to organów Agencji z obowiązku udokumentowania czynionych przez siebie ustaleń, na podstawie których wywodzi stwierdzone sprawie nieprawidłowości w taki sposób aby możliwe było ich skontrolowanie. Nieodzowne było wiec dołączenie do akt sprawy wzmiankowanej decyzji organu Agencji, pierwszorocznej w zakresie zobowiązania rolno-środowisko-klimatycznego podjętego w 2015 r., już choćby tylko po to by umożliwić stronie i Sądowi poznanie toku rozumowania i prawidłowości przyjmowanych wniosków.

Co do zasady zgodzić się należy z organem, że dla rozpoznania każdego wniosku kontynuacyjnego znaczenie w sprawie ma zakres podjętego, pięcioletniego zobowiązania. Przypomnieć należy, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia RŚK płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługuje rolnikowi, który m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne. W świetle § 5 ust. 1 tego rozporządzenia w/w zobowiązanie obejmuje użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi", lub obszar gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych lub siedliska lęgowe ptaków wy mienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f lub w pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, zwanych dalej "obszarami przyrodniczymi" zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014" i zwierzęta ras lokalnych.

Już powyższa definicja zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego wskazuje, że co do zasady, realizuje się je w granicach ustalonych w decyzji przyznającej płatność w pierwszym roku realizacji zaciągniętego zobowiązania.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że organy Agencji rozpatrywały wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach zobowiązania realizowanego od 2015 r. Jak wskazały organy Agencji w decyzji wydanej w wyniku złożenia wniosku o przyznanie pierwszej płatności w ramach pięcioletniego zobowiązania, a więc w decyzji Kierownika BP w R. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], ustalającej jednocześnie powierzchnię na której podjęto się zobowiązania, stwierdzono, że w przypadku działki rolnej [...] (wcześniejsze oznaczenie obecnej działki rolna [...]) z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 0,18 ha została zastosowana powierzchnia udowodniona do 0,0 ha, w związku z czym z płatności wykluczona została cała powierzchnia tej działki. Nie ma znaczenia obecnie, z jakiej przyczyny powierzchnia tej działki została wówczas wykluczona z płatności, istotne jest to, że została ustalona powierzchnia, na której beneficjent podjął się realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego przez kolejnych pięć lat, z pominięciem powierzchni spornej działki. Z kolei jak wskazał organ, w przypadku działki rolnej [...] (dz. ew. [...]) do zobowiązania ustalonego w w/w decyzji Kierownika BP w R. z dnia [...] listopada 2016 r. przyjęto, zgodnie zresztą z wnioskiem o przyznanie płatności, powierzchnię 0,65 ha tej działki (wówczas oznaczonej jako działka rolna [...]). Podjęte zobowiązanie obejmowało więc powierzchnię 0,65 ha działki [...], w związku z czym deklarując we wniosku kontynuacyjnym powierzchnię 0,66 ha tej działki, organy stwierdziły, że skarżący przedeklarował deklarowaną do płatności powierzchnię w/w działki o 0.01 ha.

Wprawdzie w przypadku tej ostatniej działki ([...]) organ odwoławczy stwierdził, że wykluczona z w/w powodów powierzchnia 0,01 ha i tak nie mogłaby zostać uznana, gdyż jak wskazał, deklarowana powierzchnia 0,66 ha przekracza całkowitą powierzchnię działki referencyjnej znajdującą się w systemie informacji geograficznych (GIS) właśnie o 0,01 ha. Pominął jednak organ, że skarżący starał się wykazać, że powierzchnia ewidencyjna w/w działki jest większa (0,6640 ha – dane z [...]), czego dowodzić ma także historia składanych wniosków o dopłaty obszarowe do w/w działki. Organ odwoławczy zdezawuował inicjatywę dowodową skarżącego podnosząc, że "trudno jest dać wiarę, że te dane są bardziej aktualne, niż te którymi dysponuje Agencja", niepomny, że art. 9a ust 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności [tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 86) nakłada na organ obowiązek aktualizacji danych LPIS. Jeżeli więc rolnik podejmuje niegołosłowną próbę wykazania, że dane systemu identyfikacji działek rolnych, są nieaktualne, obowiązkiem organu Agencji jest w tym zakresie przeprowadzenie weryfikacji. Ustalenia co do prawidłowej wielkości powierzchni ewidencyjnej mogą wprawdzie nie mieć w sprawie większego znaczenia o ile organ wykaże, że nastąpiło nieuprawnione zwiększenie powierzchni realizowanego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego o tę właśnie powierzchnię, co jednak organ Agencji musi jednoznacznie wykazać i udokumentować. Godzi się w tym miejscu zauważyć, że organy Agencji wniniejszej sprawie nieco opacznie pojmują swoją rolę i pozycję procesową, przerzucając na rolnika ciężar dowodzenia wszystkich faktów, podczas gdy to do organu należy wpierw udowodnienie, że rolnik dopuścił się uchybień czy nieprawidłowości. Jaskrawym tego przykładem jest stanowisko BKM [...] Agencji w R. z dnia [...] października 2020 r. stanowiącym ustosunkowanie się do wątpliwości zgłaszanych przez organ I instancji. Nieodparte i jednoznaczne wnioski w tym zakresie musza wynikać z zebranych w sprawie dowodów.

Jak wskazał organ odwoławczy działka rolna [...] nie została przyjęta w całości, a działka rolna [...] w części obejmującej powierzchnię 0.01 ha, do programu rolno-środowiskowo-klimatycznego w 2015 roku, co ma wynikać z w/w decyzji Kierownika BP w R. z dnia [...] listopada 2016 r., która stała się ostateczna i jest wiążąca dla organów Agencji także w tym postępowaniu, co do powierzchni działek rolnych, na której podjęte zostało zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w przypadku wykazania i udowodnienia tego rodzaju okoliczności, dojść należy do wniosku, że skarżący dokonał nieuprawnionego zwiększenia powierzchni realizowanego zobowiązania w wariancie 4.11 - o 0,19 ha, niestety w aktach sprawy brak tej decyzji.

Odnotować jeszcze należy, że zgodnie z art. 6 ust 1 rozporządzenia RŚK, wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, co do zasady, nie może ulec zmianie, a w sprawie nie wystąpiły wyjątki od tej zasady, to jest sytuacje pozwalające legalnie zwiększyć powierzchnię na której realizowane jest to zobowiązanie, wymienione w cytowanym wyżej przepisie. Zostało to zagadnienie szczegółowo omówione przez organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji, a i skarżący na takie okoliczności się nie powołuje, więc nie ma potrzeby szerzej tej kwestii rozwijać.

Niezależnie od opisanego wyżej wykluczenia z płatności powierzchni 0.01 ha z działki rolnej [...], i to z dwojakiego powodu, organ odwoławczy nie uwzględnił dodatkowej powierzchni tej działki, w tym wypadku o pow. 0,06 ha. Powołał się organ odwoławczy na § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia RŚK, z którego wynika, że w przypadku pakietu 4 płatność rolno-środowiskowo- klimatyczna jest przyznawana do trwałych użytków zielonych, na których występują, w przypadku wariantów 4.8. - 4.11 siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 3 pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na obszarze specjalnej ochrony ptaków, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody. Z kolei definicja trwałych użytków zielonych (TUZ) określona została w art. 4 pkt 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1307/2013, zgodnie z którym TUZ stanowią grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej pięciu lat, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - które nie były zaorane przez okres co najmniej pięciu lat.

Powyższa definicja TUZ zawiera w sobie warunek, aby wchodzące weń grunty nie były przez okres co najmniej pięciu lat objęte płodozmianem, a więc w przypadku działki [...] wykorzystywane były przez ten okres pod uprawę trawy lub innych pastewnych roślin zielnych. Wykluczenie części powierzchni działki rolnej [...] w części obejmującej 0.06 ha nastąpiło w ramach badania 5-cioletniej historii występowania na niej TUZ, co dało wynik negatywny. Stwierdziły bowiem organy Agencji, na podstawie ortofotomapy z dnia 2 października 2016 roku, że na powierzchni 0,06 ha tej działki znajdują się wieloletnie zadrzewienia, co zdaniem organów Agencji sprzeciwia się przyjęciu, aby ta część spornej działki była co najmniej przez pięć lat, przed rokiem ubiegania się o płatności w niniejszej sprawie, wykorzystywana pod uprawę trawy lub innych pastewnych roślin zielnych, a tym samym by spełniała warunki pozwalające zakwalifikować ją jako trwały użytek zielony, który jest warunkiem wymaganym do przyznania płatności w ramach deklarowanego wariantu 4.11. Tymczasem do akt sprawy nie dołączono w/w ortofotopmapy z odpowiednim opisem pozwalającym zweryfikować prawidłowość zajętego stanowiska, a tym samym uznać, że jest ono zakorzenienie w zebranych w sprawie dowodach. Do akt sprawy dołączona została tylko ortofotomapa z dnia 1 lipca 2019 r., do której podano enigmatyczny opis, że: "na części działki orto 2015-2016 widoczne wysokie drzewa". Udokumentowanie powyższych twierdzeń organu odwoławczego jest o tyle istotne, że skarżący podnosi, że obecnie cała powierzchnia w/w działki jest użytkowana rolnicza, czego zaś organ nie kwestionuje.

Pozostaje jeszcze kwestia wykluczenia części działki rolnej [...] o powierzchni 0,02 (deklarowana powierzchnia 0,54 ha). Organ I instancji w decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. wskazuje, że w przypadku działki ewidencyjnej [...] z powierzchni zadeklarowanej 0,56 ha definicję MKO-TUZ spełnia tylko powierzchnia 0.54 ha, bez bliższego wyjaśnienia takiego stanowiska. Organ odwoławczy, podzielając w tym zakresie stanowisko organu I instancji o braku kwalifikowalności spornego obszaru, wskazał, że dla tej działki powierzchnia MKO-TUZ wynosi 0,54 ha, ponieważ deklarowany przez skarżącego obszar o łącznej powierzchni 0,02 ha, położony wzdłuż zachodniej oraz południowej granicy działki, znajduje się poza granicami działki deklarowanej do płatności, a więc znajduje się na innej działce ewidencyjnej. Nie tłumaczy jednak dlaczego pominięte został obszar 0.02 ha w obrębie deklarowanej działki i czy on nie jest użytkowany rolniczo bądź nie spełnia warunku pięcioletniej historii TUZ. Próżno doszukiwać się w zaskarżonej decyzji jakie to nieprawidłowości zostały stwierdzone w pozostałej części działki i na jakiej podstawie. Tymczasem skarżący konsekwentnie acz bezskutecznie, domagał się wyjaśnienia z jakich względów te część działki pominięto, bowiem wywodzi, że użytkuje rolniczo całą zgłoszoną do programu powierzchnię działki. Twierdzenia organu nie zostały zwizualizowane odpowiednio opisanym zdjęciem ortofotomapy, brak też załącznika graficznego z wniosku o płatność dotyczącego tej działki rolnej. W takiej sytuacji nie może być mowy o tym, że organ udowodnił wnioskodawcy, że sporny obszar działki podlega wykluczeniu z płatności, a tym samym by ustalenia w powyższym zakresie uznać za jednoznaczne i pewne. Jest to tym bardziej niejasne, że niniejsza sprawa dotyczy płatności w ramach zobowiązania RŚK, a w poprzednich latach realizacji tego programu rozpoczętego w 2015 r. - jak twierdzi skarżący - organ tego rodzaju nieprawidłowości do tej działki nie sygnalizował.

Podkreślenia wymaga, że w szczególności decyzje odmowne lub nakładające sankcje względem wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno, wyrażoną w art 11 K.p.a. zasadę przekonywania, której stosowanie nie wyłącza art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji, a zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Organ Agencji nadal zobowiązany jest zgodnie z treścią art. 107 § 3 K.p.a. wskazać adresatowi decyzji fakty, które uznał za udowodnione i dowody na których się oparł, co oczywiście zawiera także obowiązek przedstawienia tych dowodów stronie, a także sądowi administracyjnemu, na wypadek uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej przez stronę.

Stwierdzić więc przychodzi, że organ odwoławczy nie gromadząc niezbędnego do oceny i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy materiału dowodowego i nie dokonując następczego jego rozpatrzenia w powiązaniu z wszystkimi wynikającymi z niego okolicznościami oraz twierdzeniami skarżącego, dopuścił się w prowadzonym postępowaniu naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego, które uzasadniało uchylenie skarżonej decyzji.

Wskazać należy jeszcze skarżącemu, że nie ma sprzeczności w stanowisku organów co do różnej oceny kwalifikowalności tego samego gruntu w ramach weryfikacji wniosku o przyznanie różnych płatności, tu rolno-środowiskowo-klimatycznej i w ramach wsparcia bezpośredniego, bowiem w każdym wypadku ocenie podlegają różne przesłanki do przyznania poszczególnych płatności. Nie jest więc wystarczające stwierdzenie, że dana działka rolna w danym roku, za który rolnik ubiega się o płatność, jest użytkowana rolniczo, jeżeli nie spełnia ona równocześnie innego warunku wymaganego dla danej płatności np. spełnienia definicji TUZ. Zgodzić się także należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że aktualny stan użytkowania deklarowanych działek rolnych nie przesądza jaki był ten stan w 2019 r., więc przeprowadzenie oględzin na miejscu, obecnie wydaje się niecelowe, podobnie jak nie oddadzą tego stanu zdjęcia oferowane przez skarżącego.

W związku z powyższym, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania wobec braku sformułowania w postępowaniu sądowym takiego wniosku przez skarżącego.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy dołączy do akt wskazane wyżej dowody, w tym w szczególności precyzyjnie opisane wizualizacje spornych działek rolnych na podstawie adekwatnych ortofotomap, a następnie ponownie, wszechstronnie rozpatrzy zgromadzony materiał dowodowy, także przez pryzmat twierdzeń skarżącego, uwzględniając przy tym uwagi i wskazania Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, czemu da wyraz w części sprawozdawczej swojej decyzji.