Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 176/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11, art. 19 ust. 2, art. 20 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 169
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych - tekst jedn.
article: art. 92a ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2200
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy ze skargi T. w A. na decyzję Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w B. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Komendant Placówki Straży Granicznej w B. nałożył na T. z siedzibą w A. (Kazachstan), na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm. - dalej: "u.t.d.") karę pieniężną w wysokości 2.000 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2018 r. na terenie przejścia granicznego w B. (Polska-Białoruś) do kontroli granicznej na kierunku wyjazdowym z Polski, zgłosił się obywatel Rosji A. P., kierujący samochodem ciężarowym marki M. o nr rej. [...] wraz z naczepą marki K. o nr rej. [...] (pojazdy zarejestrowane na terytorium Kazachstanu i Rosji). Kierowca dokonywał przewozu na rzecz przedsiębiorcy: T. z siedzibą w A., Kazachstan. W trakcie odprawy paszportowej ustalono ilość i rodzaj przewożonego towaru niebezpiecznego, tj.: UN2291 - związek ołowiu rozpuszczalny. Na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 5 oraz art. 100 ust. 1 pkt 1-3 i 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz.U. 2018 r., poz. 169 ze zm.), dokonano kontroli wyposażenia środka transportu oraz dokumentów wymaganych przy wykonywaniu transportu towarów niebezpiecznych. Kierowca przedstawił, m.in.: list przewozowy CMR, zezwolenie na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nr [...]. oraz zaświadczenie o przeszkoleniu kierowcy ADR nr [...]. W trakcie kontroli stwierdzono: brak ważnego zaświadczenia ADR, tj.: kierowca okazał zaświadczenie o przeszkoleniu kierowcy podrobione na wzór oryginalnego dokumentu. Kontrolowany kierowca do protokołu kontroli nie wniósł zastrzeżeń.

W związku z powyższym, T. w A., została zawiadomiona pismem z dnia [...].07.2018 r. o wszczęciu wobec postępowania administracyjnego oraz o przysługującym jej prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym i prawie do zgłoszenia uwag, wniosków dotyczących rozpatrywanej sprawy. Pismo doręczono dnia [...] sierpnia 2018 r. W związku z tym, że T. w A., nie skorzystała z prawa ustanowienia w Polsce pełnomocnika do doręczeń, (które przysługuje jej na zasadzie art. 40 § 4 k.p.a.), organ wydał decyzję w oparciu o posiadany materiał dowodowy.

Organ wskazał w tym zakresie, że na mocy art. 19 ust. 2 i art. 20 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, kierowca podczas przejazdu wykonywanego w ramach przewozu towarów niebezpiecznych jest obowiązany mieć przy sobie

i okazywać na żądanie osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli wymagane dokumenty, m.in. zaświadczenie ADR, które stanowi poświadczenie ukończenia przez kierowcę kursu ADR i które uprawnia do kierowania pojazdem przewożącym towary niebezpieczne w przewozie drogowym. Organ wskazał przy tym, że Umowa Europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych, sporządzona w Genewie dnia 30 września 1957 r., (Dz.U. z 2017 r. póz. 1119, zwana dalej: "Umową ADR") w pkt 8.2.1.1 nakłada na kierowcę obowiązek posiadania zaświadczenia wydanego przez właściwą władzę, stwierdzającego, że przeszedł on kurs szkoleniowy i zdał egzamin w zakresie wymagań, które powinny być spełnione podczas przewozu towarów niebezpiecznych. Z kolei podmiot prowadzący działalność związaną z przewozem towarów niebezpiecznych, powinien upewnić się, zgodnie z punktem 8.1.2.2 (b) oraz punktem 8.2.1.1 Umowy ADR, że w jednostce transportowej znajduje się wymagana dokumentacja, między innymi ważne zaświadczenie ADR.

Organ stwierdził zatem, że w sprawie niniejszej doszło do dopuszczenia do przewozu towaru niebezpiecznego przez kierowcę, który nie uzyskał wymaganego zaświadczenia ADR, co stanowi naruszenie art. 19 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 1, a także art. 107 ust. 1 i 2 oraz Ip. 1.2. załącznika do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych oraz punktu 8.1.2.2 (b) i 8.2.1.1 Umowy ADR.

Wskutek rozpoznania przez Komendanta Głównego Straży Granicznej odwołania T. w A. od ww. decyzji, na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] utrzymał on w mocy ww. decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo zebrał materiał dowodowy używając do oceny autentyczności zaświadczenia

o przeszkoleniu kierowcy ADR nr [...] urządzenia do weryfikacji autentyczności dokumentów oraz porównując materiał dowodowy z materiałem wzorcowym

i właściwie go ocenił, co było podstawą rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym, a finalnie wydaniem decyzji nakładającej na T. w A. kary pieniężnej w kwocie 2.000 zł, za dopuszczenie do przewozu towaru niebezpiecznego kierowcy, który nie uzyskał wymaganego zaświadczenia ADR.

Organ wskazał, że strona, będąca przedsiębiorcą prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, w związku z czym jest profesjonalistą, od którego można wymagać należytej staranności przy wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej, w tym także znajomości podstawowych przepisów dotyczących przewozu drogowego. Z kolei w niniejszej sprawie, ponad wszelką wątpliwość doszło do naruszenia przepisów dotyczących dopuszczenia do przewozu towaru kierowcy, który nie uzyskał wymaganego zaświadczenia ADR.

W tym względzie wskazał na art. 107 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, wedle którego uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 10 000 zł, z zastrzeżeniem art. 113 tej ustawy.

Skargę na ww. decyzję wywiodła do tut. Sądu T. w A., zarzucając jej naruszenie art. 7, 77 § 1 i 84 § 1 i 2 k.p.a. przez wadliwe ustalenie, że zaświadczenie ADR przedstawione przez kierowcę było sfałszowane, w sytuacji gdy nie stwierdzono tego żadnym wyrokiem karnym czy też stosowną ekspertyzą

i ustalenie to jest dowolne. Ponadto skarżąca wskazała, że zachodzą przesłanki wznowienia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej ze względu na ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych w sprawie, wynikających z pism Ambasady Republiki Kazachstanu z dnia [...] lutego 2019 na Litwie oraz z pisma Ministerstwa Przemysłu i Rozwoju Republiki Kazachstanu - Komitetu ds. Transportu

z dnia [...] lutego 2019 r. wraz z tłumaczeniami, które to dowody nie były znane organowi w chwili podejmowania decyzji, a z których to wynika że świadectwa wydawane przez N. są ważne i wywołują skutki prawne. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie tych dowodów wskazując, że nie było to możliwe w toku postępowania administracyjnego, a przyczyni się do wyjaśnienia sprawy. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując przy tym, że

w toku postępowania administracyjnego przeprowadzono m.in. czynność dowodową w postaci ekspertyzy kryminalistyczno-grafologicznej w oparciu o profesjonalne oprogramowanie będące w posiadaniu Straży Granicznej, a służące do przeprowadzania tego rodzaju ekspertyz porównawczych dokumentów autentycznych oraz potencjalnie podrobionych lub przerobionych. Ekspertyza ta wykazała jednoznacznie, że dokument którym posługiwał się kierujący w dniu kontroli, był podrobiony. Organ wskazał również, że przepisy prawa administracyjnego zarówno materialnego jak też procesowego nie nakładają wprost na organy administracji obowiązku uwzględniania karnych wyroków skazujących jako bardziej wiarygodnych od innych dowodów, które nie wiążą organu administracji, który posiada autonomiczne uprawnienia do prowadzenia postępowania dowodowego, w ramach czego może zgodnie ze swoim uznaniem dokonywać szeregu różnego rodzaju czynności przewidzianych w k.p.a. i nie musi w tym względzie uzależniać swoich decyzji od stanowisk innych organów zewnętrznych, jeżeli nie zachodzi ku temu wyraźna konieczność prawna lub faktyczna. Ponadto organ wskazał, że nie kwestionuje posiadania przez "N." uprawnienia do wydawania dokumentów o szkoleniach kierowców i prowadzenia szkoleń. Kwestią istotną jest zaś w niniejszej sprawie fakt, że kierujący samochodem ciężarowym, przewożącym ładunek niebezpieczny, w dniu kontroli posłużył się dokumentem podrobionym, rzekomo wydanym przez powyższy podmiot, usiłując w ten sposób wprowadzić funkcjonariusza Straży Granicznej, w błąd co do faktu odbycia stosownego szkolenia uprawniającego do kierowania pojazdami przewożącymi ładunki niebezpieczne.

W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2019 r. skarżąca wskazała, że

o przeprowadzeniu dowodu w postaci posłużenia się specjalistycznym urządzeniem, dowiedziała się z treści odpowiedzi na skargę. Wcześniej nie była zaś o takim dowodzie informowana i nie mogła uczestniczyć w jego przeprowadzeniu ani się do niego ustosunkować. Wskazała w związku z tym na braki postępowania polegające na braku postanowienia o przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, a także braku danych tej osoby, opisu jej kwalifikacji i metody użytej do sprawdzenia legalności przedłożonego do kontroli zaświadczenia ADR.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów

o przewozie towarów niebezpiecznych. Karę tę nałożono za dopuszczenie do przewozu towaru niebezpiecznego - kierowcy, który nie uzyskał wymaganego zaświadczenia ADR o ukończeniu szkolenia, tj. za naruszenie art. 19 ust. 2 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych

(Dz. U. z 2016 r., poz. 1834 ze zm., dalej jako: "u.p.t.n.").

Zgodnie z treści art. 19 ust. 2 u.p.t.n., kierowca pojazdu lub inna osoba przewożąca towar niebezpieczny jest obowiązana mieć przy sobie i okazywać na żądanie osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli wymagane dokumenty.

W myśl zaś art. 20 ust. 1 u.p.t.n. do kierowania pojazdem przewożącym towary niebezpieczne w przewozie drogowym, w stosunku do którego ADR wymaga ukończenia przez jego kierowcę kursu ADR, jest uprawniona osoba, która posiada ważne zaświadczenie ADR.

W tym miejscu dodać należy, że stosownie do art. 11 u.p.t.n. obowiązki uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych określają umowy: ADR, RID lub ADN, których przepisy w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio (art. 4 u.p.t.n.). Natomiast zgodnie z podrozdziałem 8.2.1.1 umowy ADR (Umowa Europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych, sporządzona w Genewie w dniu 30 czerwca 1957 r. – Dz. U.

z 2017 r., poz. 1119), kierowcy powinni posiadać zaświadczenie wydane przez właściwą władzę, stwierdzające, że przeszli kurs szkoleniowy i zdali egzamin

w zakresie wymagań, które należy spełniać podczas przewozu towarów niebezpiecznych. Wskazane zaświadczenie, zgodnie z 8.1.2.2. lit b umowy ADR,

w przypadkach, gdy przepisy ADR tego wymagają, powinno znajdować się

w jednostce transportowej przewożącej towary niebezpieczne. Sankcją za dopuszczenie do przewozu towaru niebezpiecznego kierowcy, który nie uzyskał wymaganego zaświadczenia ADR, jest kara administracyjna w wysokości 2.000 zł (l.p. 1.2. załącznika do u.p.t.n.).

Z przedstawionych powyżej przepisów jednoznacznie wynika, że kierowca przy wykonywaniu transportu towarów niebezpiecznych, powinien być wyposażony przez przedsiębiorcę w stosowane zaświadczenie, które to zaświadczenie obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli.

Tymczasem, jak wynika to z ustaleń organów obu instancji, kierowca w trakcie kontroli drogowej dokonanej w dniu [...] lipca 2018 r. w drogowym przejściu granicznym w B. nie okazał ważnego zaświadczenia ADR. Przedstawione do kontroli zaświadczenie o przeszkoleniu kierowcy zostało bowiem podrobione na wzór oryginalnego dokumentu.

Powyższe ustalenia nie budzą wątpliwości Sądu, znajdują bowiem potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności protokole kontroli z dnia [...] lipca 2018 r., do którego kontrolowany kierowca nie wniósł zastrzeżeń (k. 1-6 akt administracyjnych) oraz ocenie organów dokonanej w oparciu o profesjonalne oprogramowanie będące w posiadaniu Straży Granicznej, a służące do przeprowadzania tego rodzaju ekspertyz porównawczych dokumentów autentycznych oraz potencjalnie podrobionych lub przerobionych (k. 8- 10 akt adm.). Zdaniem Sądu wskazane dowody ponad wszelką wątpliwość wykazują, że dokument którym posługiwał się kierujący w dniu kontroli był podrobiony. W szczególności z materiału poglądowego dołączonego do akt sprawy wynika, że powiększone fragmenty awersu i rewersu zakwestionowanego zaświadczenia kierowcy ADR w porównaniu z fragmentami dokumentu wzorcowego ukazują nadruki, element graficzny państwa wydającego dokument oraz gilosz, które wykonano z użyciem odmiennej od oryginału techniku drukarskiej, widoczna jest także różnica w luminescencji zakwestionowanego dokumentu, wskazująca na różnicę w barwie i jakości odwzorowania. Opisana czynność dowodowa została odzwierciedlona w dokumentacji dołączonej do akt sprawy (w tym fotograficznej), pod nazwą "Materiał poglądowy". Dokumentacja ta zawiera: opis metod, którymi posłużył się organ przy przeprowadzeniu weryfikacji spornego zaświadczenia, wskazanie użytego w tym celu urządzenia oraz jego oprogramowania, a także osoby przeprowadzającej tę czynność. W tych uwarunkowaniach uznać należy, że wskazane badanie prawdziwości spornego dokumentu przy użyciu urządzenia służącego do weryfikacji autentyczności dokumentów oraz porównanie tego materiału dowodowego z materiałem wzorcowym stanowi wystarczającą podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Powyższe stanowisko nie może być przy tym uznane za dowolne, przeprowadzone bowiem w tej mierze postępowanie wyjaśniające odpowiadało regułom k.p.a. Skarżący w żaden natomiast sposób nie podważył powyższych ustaleń, choćby poprzez przedstawienie dokumentów związanych z uzyskaniem przez kierowcę stosownego zaświadczenia, które przeczyłaby tezie o jego sfałszowaniu. Takie dowody nie zostały złożone w sprawie, ani w postępowaniu administracyjnym ani na etapie postępowania sądowego.

W zaistniałej sytuacji prawidłowe jest zatem stwierdzenie organów, że w konkretnym przypadku doszło do dopuszczenia do przewozu towaru niebezpiecznego kierowcy, który nie uzyskał wymaganego zaświadczenia ADR, co stanowi naruszenie ww. przepisów. W myśl bowiem art. 107 ust. 1 u.p.t.n. uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki wynikające z ustawy podlega karze pieniężnej od 200 do 10 000 zł., zgodnie z załącznikiem do u.p.t.n. W lp. 1.2. załącznika do ww. ustawy wskazano, że kara pieniężna za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez wymaganego zaświadczenia ADR o ukończeniu szkolenia wynosi 2.000 zł. Nałożona zatem w rozpatrywanej sprawie kara w wysokości 2000 zł odpowiada powyższym normom prawnym. W tym miejscu zaznaczyć należy, że omawiana ustawa nie określa jakichkolwiek przesłanek wyłączających odpowiedzialność (możliwość odstąpienia od wymierzenia kary) bądź prowadzących do jej ograniczenia; co do zasady nie ma też – m.in. z racji oderwania od winy i wysokości szkody – możliwości miarkowania wysokości kary.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, wskazać należy, że Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że przepisy prawa administracyjnego zarówno materialnego jak też procesowego nie nakładają wprost na organy administracji obowiązku uwzględniania karnych wyroków skazujących jako bardziej wiarygodnych od innych dowodów. Pamiętać bowiem należy, że organy administracji publicznej, posiadają autonomiczne uprawnienia do prowadzenia postępowania dowodowego,

w ramach którego mogą zgodnie ze swoim uznaniem dokonywać szeregu różnego rodzaju czynności przewidzianych w k.p.a. i nie muszą w tym względzie uzależniać swoich decyzji od stanowisk innych organów zewnętrznych, jeżeli nie zachodzi ku temu wyraźna konieczność prawna lub faktyczna. Ta ostatnia zaś sytuacja

w rozpatrywanej sprawie bezspornie nie miała miejsca.

Nadto zauważyć również należy, że organy nie kwestionują posiadania przez "N." uprawnienia do wydawania dokumentów o szkoleniach kierowców i prowadzenia szkoleń. Powyższych wątpliwości nie ma również Sąd. Dlatego też wniosek pełnomocnika skarżącego o przeprowadzenie dowodu z pisma z dnia [...] lutego 2019 r. Ambasady Republiki Kazachstanu oraz pisma z dnia [...] lutego 2019 r. Ministra Przemysłu i Rozwoju Republiki Kazachstanu na okoliczność ważności wydawanych przez ww. podmiot zaświadczeń, nie może być uznany za trafny, skoro powyższa kwestia nie jest sporna. Kwestią istotną w sprawie nie jest bowiem posiadanie uprawnień przez powyższy organ do wydawania ważnych zaświadczeń, lecz fakt, że kierujący samochodem ciężarowym, przewożącym ładunek niebezpieczny, w dniu kontroli posłużył się dokumentem podrobionym, rzekomo wydanym przez powyższy podmiot, usiłując w ten sposób wprowadzić funkcjonariusza Straży Granicznej, w błąd co do faktu odbycia stosownego szkolenia uprawniającego do kierowania pojazdami przewożącymi ładunki niebezpieczne. Powyższe pisma nie stanowią także podstawy do wznowienia postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie, jak chce tego pełnomocnik skarżącego.

Ustosunkowując się zaś do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, polegającego na uznaniu przez organ okoliczności faktycznych za udowodnione, w sytuacji gdy skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do stanowiska organu i całości materiału dowodowego, stwierdzić należy, że są one bezzasadne. Zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy prawidłowo poinformowały skarżącego o przysługujących mu prawach procesowych czyli o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, z którego to prawa skarżący ani jego pełnomocnik ustanowieni na etapie postępowania odwoławczego nie skorzystali.

W niniejszej sprawy nie uchybiono również pozostałym przepisom prawa procesowego. Organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, dokonując jednocześnie wszechstronnej oceny zebranego w toku kontroli materiału dowodowego, który legł u podstaw zaskarżonych decyzji. Ocena ta - wbrew zarzutom skargi, nie nosi cech dowolności (art. 80 kpa). Organ odwoławczy odniósł się również do argumentów odwołania, przy czym wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być uznawane za nieprawidłowe z tego jedynie powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej.

W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie

art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.