Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1493/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 133, art. 113, art.118a
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 12, art. 18
journal: Dz.U. 2015 poz 2031
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania  i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity
article: art. 1 ust.1, art.3, art.5
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 147
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie : WSA Małgorzata Łoboz WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2017 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 października 2016 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania I. uchyla decyzję Wojewody [...] z dnia 6 października 2016 r. znak: [...] w zaskarżonym punkcie II w podpunkcie 6; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej K. S. kwotę 6965 zł ( sześć tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt pięć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 czerwca 2016 r. znak [...] sprostowaną postanowieniem z dnia 13 lipca 2016 r. znak [...] Starosta [...] orzekł:

1) o ustaleniu odszkodowania na rzecz: T.S. s. S. i K. oraz K. S. c. J. i K. , w wysokości 89 790,00 zł (osiemdziesiąt dziewięć tysięcy siedemset dziewięćdziesiątzłotych 00/100), za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0143 ha, obręb [...] , m. [...] , przejętą na rzecz Gminy Miejskiej [...] , na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia 1 czerwca 2011 r. znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "Rozbudowa ul. [...] od ul. [...] km 0+000 do km 0+642 jako drogi gminnej dojazdowej KD oraz budowa połączenia ul. [...] z ul.[...] jako drogi gminnej klasy dojazdowe KD wraz z odwodnieniem, oświetleniem i przebudową kolidującego uzbrojenia terenu: kanalizacji deszczowej, sieci gazowej, wodociągowej i teletechnicznej"

2) o wypłacie ustalonego w pkt 1 w wysokości 44 895,00 zł (słownie złotych:

czterdzieści cztery tysiące osiemset dziewięćdziesiąt pięć 00/100), na rzecz T.S. s. S. i K., za udział 1/2 części

3) o wypłacie ustalonego w pkt 1 w wysokości 44 895,00 zł (słownie złotych:

czterdzieści cztery tysiące osiemset dziewięćdziesiąt pięć 00/100). na rzecz K. S. c. J. i K. , za udział 1/2 części,

a także o zobowiązaniu Gminy Miejskiej [...] reprezentowanej przez Prezydenta Miasta [...] do wypłaty ustalonego w punkcie 1 odszkodowania, zgodnie z treścią punktu 2 i punktu 3, jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

Odszkodowanie ustalono w oparciu o opinię biegłego - rzeczoznawcy majątkowego P. T. , który w operacie szacunkowym sporządzonym [...] marca 2016 r. oszacował wartość nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0143 ha. obr. [...] , jednostka ewidencyjna [...] , przeznaczonej pod inwestycję drogową pn. "Rozbudowa ul. [...] od ul.

1

[...] (...)", na kwotę 89 790,00 zł.

Odwołanie od decyzji organu l instancji złożyła Gmina Miejska [...] reprezentowana przez Prezydenta Miasta [...] wskazując, iż "orzekając w sprawie organ nie dokonał analizy stanu prawnego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] podlegającej częściowo działaniu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w kontekście ugruntowanej linii orzecznictwa w tym zakresie, zgodnie z którą organ prowadzący postępowanie winien zobowiązać Gminę Miejską [...] do wypłaty ustalonego odszkodowania do depozytu sądowego".

Wojewoda [...] decyzją z dnia 6 października 2016 r. znak [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., póz. 1774 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., póz. 23)

I. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia 30 czerwca 2016 r. znak: [...], sprostowaną postanowieniem Starosty [...] z dnia 13 lipca 2016 r. znak: [...]

II. orzekł:

o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0021 ha, obręb [...] , jedn. ewid. [...] m. [...] (powstała z podziału działki nr [...] o pow. 0,0143 ha, obręb [...], jedn. ewid. [...] m. [...], która z dniem 20 lipca 2011 r. stała się własnością Gminy Miejskiej [...]), w kwocie 12 419,80 zł (dwanaście tysięcy czterysta dziewiętnaście złotych 80/100),

o wypłacie odszkodowania ustalonego w pkt 11.1 w wysokości 6 209,90 zł na

rzecz T. S. s. S. i K. za udział w wysokości 1/2 części,

o wypłacie odszkodowania ustalonego w pkt 11.1 w wysokości 6 209,90 zł na

rzecz K. S. c. J. i K. za udział w wysokości 1/2 części,

o zobowiązaniu Gminy Miejskiej [...] reprezentowanej przez Prezydenta

Miasta [...] do zapłaty odszkodowania zgodnie z pkt II.2 i II.3 jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia wydania decyzji,

o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0122 ha obręb [...] , jedn. ewid. [...] m. [...] (powstała z podziału działki nr [...] o pow. 0,0143 ha, obręb [...] , jedn. ewid. [...] m. [...] która z ndniem 20 lipca 2011 r. stała się własnością Gminy Miejskiej [...] ) w kwocie

2

77 370,20 zł,

6. o zobowiązaniu Gminy Miejskiej [...] reprezentowanej przez Prezydenta Miasta [...] do złożenia w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji kwoty ustalonego w pkt II.5. odszkodowania do depozytu sądowego. Wypłata z depozytu sądowego nastąpi na rzecz podmiotu, który wykaże, że przysługiwało mu prawo własności do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0122 ha, obręb [...] , jedn. ewid. [...] m. [...] , w dniu 20 lipca 2011 r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego jest kwestia ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0143 ha (która zgodnie z operatem nr [...] przyjętym do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego z dniem [...] października 2014 r., podzieliła się na działki nr [...] o pow. 0,0122 ha oraz nr [...] o pow. 0,0021 ha), obręb [...] , jedn. ewid. [...] , m. [...] , która na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia 1 czerwca 2011 r., znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "Rozbudowa ul. [...] od ul. [...] km 0+000 do km 0+642 jako drogi gminnej dojazdowej KD oraz budowa połączenia ul [...] z ul. [...] jako drogi gminnej klasy dojazdowe KD wraz z odwodnieniem, oświetleniem i przebudową kolidującego uzbrojenia terenu: kanalizacji deszczowej, sieci gazowej, wodociągowej i teletechnicznej" ostatecznej z dniem 20 lipca 2011 r., wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, została nabyta na własność przez Gminę Miejską [...].

Regulacja art. 12 ust. 4f specustawy drogowej przewiduje, iż odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania za opisane wyżej nieruchomości stosuje się odpowiednio . przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18 (art. 12 ust. 5 specustawy drogowej).

Zgodnie z ww. art. 18 ust. 1 specustawy drogowej wysokość odszkodowania za nieruchomości lub ich części, które z mocy prawa na podstawie tejże ustawy stały się własnością Skarbu Państwa bądź odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na

3

realizację inwestycji drogowej przez organ l instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Jeżeli natomiast na nieruchomościach, o których mowa w art. 12 ust. 4, lub na prawie użytkowania wieczystego tych nieruchomości są ustanowione ograniczone prawa rzeczowe, wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw (art. 18 ust. 1a).

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w Krakowie obejmującej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,0135 ha w obr. [...], według stanu na dzień 28 lipca 2011 r. w dziale II jako właściciele nieruchomości wpisana była K. K. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia ustawowego z dnia [...] sierpnia 2012 roku Rep. A. nr [...] spadek na K. K. c. M. i A. nabyli: T. S. s. S. i K. w 1/2 części oraz K. S. c. J. i K. w 1/2 części, co nie zostało ujawnione w księdze wieczystej. Działy III i IV tej księgi pozostawały wolne od wpisu.

Stosownie do art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającego wartość nieruchomości.

Odszkodowanie ustalono w toku obecnie procedowanego postępowania w oparciu o opinię biegłego tj. rzeczoznawcy majątkowego P. T. , który w operacie szacunkowym sporządzonym [...] marca 2016 r. oszacował wartość nieruchomości położonej w [...] przy ul[...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0143 ha obr. [...] , jednostka ewidencyjna [...] , przeznaczonej pod inwestycję drogową pn. "Rozbudowa ul. [...] od ul [...] (...)", na kwotę 89 790,00 zł (588,42 zł za 1 m2 gruntu), w tym wartość odtworzeniowa części składowych nieruchomości na kwotę 5 646 zł (z czego wartość nawierzchni asfaltowej wynosi 5 583 zł, zaś wartość składnika roślinnego w postaci wierzby płaczące| wynosi 63 zł)

Wojewoda po przeanalizowaniu operatu szacunkowego uznał, że może stanowić dowód w sprawie i może być wykorzystany dla potrzeb niniejszego postępowania administracyjnego.

Jednocześnie za częściowo uzasadniony uznał zarzut podniesiony w odwołaniu Gminy Miejskiej [...] wskazujący na konieczność wpłaty ustalonego w

4

niniejszej sprawie odszkodowania do depozytu sądowego, albowiem zgodnie z dyspozycją art. 12 ust 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11 f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa:

1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych,

2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do

dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych

- z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Z kolei art. 73 ust 1 z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872) stanowi, iż nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Zestawienie tych przepisów musi prowadzić do wniosku, iż obydwa regulują kwestię nabywania z mocy prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z przeznaczeniem pod drogę lub już pod drogę zajętych. W sposób oczywisty, podmioty te (Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego) nie mogą nabyć z mocy prawa nieruchomości, co do których prawo to z mocy prawa już posiadają.

Zgodnie z art. 12 ust 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Z kolei przepis art. 133 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego jeżeli odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Wskazał na wyrok z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1594/15 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Jak ustalono, w chwili obecnej w toku jest postępowanie prowadzone przez Wojewodę [...] o stwierdzenie nabycia z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę Miejską [...] , prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , obr [...], jedn. ewid. [...] , m. [...] (która powstała z

5

podziału działki nr [...] , dokonanego w operacie nr [...] , przyjętym do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu [...] października 2014 r. w efekcie czego podzieliła się ona na działki nr [...] i nr [...] ), na podstawie art.73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (znak sprawy [...] ). Tym samym w niniejszym przypadku przedmiotem postępowania jest nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym, tj. ta część działki nr [...] , której obecnie odpowiada działka nr [...] co w kontekście zacytowanych poglądów orzecznictwa oznacza konieczność złożenia kwoty odszkodowania (odpowiadającej powierzchni działki nr [...] oraz wartości znajdującego się na niej asfaltu, którą to kwotę ustalono na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] marca 2016 r. zaś ww. stan fizyczny nieruchomości ustalono w oparciu o porównanie projektu podziału, dokonanego w operacie [...] , przyjętym do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu [...] października 2014 r., z danymi zawartymi w ww. operacie szacunkowym z dnia [...] marca 2016 r.) w depozycie sądowym, a tym samym wypłata odszkodowania nastąpi na rzecz podmiotu, który wykaże, że przysługiwało mu prawo własności do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0122 ha, obr. [...] , jedn. ewid. [...] , m. [...] , w dniu ostateczności decyzji ZRID tj. w dniu 20 lipca 2011 r., co będzie zależeć od ostatecznego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji deklaratoryjnej wydanej na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, czyli od tego, czy zostanie w niej potwierdzony fakt nabycia przedmiotowej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, czy też nie.

Jednocześnie należało orzec o ustaleniu i wypłacie odszkodowania (w wysokości odpowiadającej powierzchni działki nr [...] oraz wartości znajdującego się na niej składnika roślinnego w postaci drzewa liściastego: wierzby płaczącej, którą to kwotę ustalono na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] marca 2016 r. zaś ww. stan fizyczny nieruchomości ustalono w oparciu o porównanie projektu podziału, dokonanego w operacie [...] , przyjętego do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu [...] października 2014 r., z danymi zawartymi www. operacie szacunkowym z dnia [...] marca 2016 r.), na rzecz K. S. i T. S. za tę część działki nr [...] , której odpowiada obecnie działka nr [...] , gdyż w tym zakresie nie ma sporu co do prawa własności na dzień 20 lipca

6

2011 r. (brak postępowania prowadzonego przed Wojewodą [...] w trybie art. 73 ust.3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną).

Pkt. 6 opisanej wyżej decyzji Wojewody zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie K. S. , zarzucając jej naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 133 pkt 2 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej:

u.g.n.) - poprzez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie i

przyjęcie, że brak wydania decyzji właściwego organu administracji publicznej na

podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy

reformujące administrację publiczną stanowi o nieuregulowanym stanie prawnym

nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w [...] , obręb [...], jednostka ewidencyjna [...] m. [...],

art. 113 ust. 6 u.g.n. wzw. z art. 23 oraz art. 12 ust. 5 ustawy z 10.04.2003 r. o

szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg

publicznych (Dz. U. z 2015 r., póz. 2031, j.t. ze zm., dalej: specustawa drogowa) -

poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie, że

nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym, który uzasadnia złożenie

odszkodowania do depozytu sądowego, jest wyłącznie nieruchomość, dla której ze

względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie

można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe, co dotyczy również

sytuacji, gdy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie

przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe - które to

przesłanki nie zachodzą w odniesieniu do działki nr [...] w [...] , obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] m. [...]

2. przepisu prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.

138 § 1 pkt 2 K.p.a. - poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, kiedy decyzja organu

pierwszej instancji wydana została w zgodzie i na podstawie przepisów prawa, przez

co na skutek rozpoznania złożonego od niej odwołania, organ odwoławczy winien

utrzymać w mocy.

Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] w zaskarżonym zakresie pkt. 6 i nakazanie organowi w terminie 7 dni od dnia wydania wyroku wydania decyzji, w której zobowiąże Gminę Miejską w

7

[...] reprezentowaną przez Prezydenta Miasta [...] do wypłaty odszkodowania ustalonego w pkt 11.5 decyzji z 6.10.2016 r. na rzecz K. S. c. J. i K. oraz T. S. s. S. i K. w wysokości ustalonej za przysługujące im na dzień 20.07.2011 r. udziały w prawie własności działki [...] , z której wyodrębniono działkę [...] w [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] m. [...] . Skarżąca wniosła także o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z uiszczoną opłatą skarbową od pełnomocnictwa -17 zł.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. póz. 718) dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem skargi jest wyłącznie pkt. 6 zaskarżonej decyzji Wojewody [...] , wobec powyższego decyzja w zakresie pkt. 1 do 5 nie podlega kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. To z kolei oznacza, że kontroli sądowej nie podlegają -jako niekwestionowane przez skarżącą- ustalenia dotyczące wysokości odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.

8

Przypomnieć należy, że w zaskarżonym pkt. 6 decyzji organu II Instancji orzeczono o zobowiązaniu Gminy Miejskiej [...] do złożenia kwoty ustalonego w odszkodowania do depozytu sądowego, przy czym wypłata z depozytu sądowego ma nastąpić na rzecz podmiotu, który wykaże, że przysługiwało mu prawo własności do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0122 ha, obręb [...] , jedn. ewid. [...] m. [...], w dniu 20 lipca 2011 r.

Tym samym problem w sprawie niniejszej sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy znajduje uzasadnienie orzeczony nakaz złożenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, czy też wypłata odszkodowania winna nastąpić na rzecz dotychczasowych właścicieli nieruchomości, w tym także skarżącej.

Podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, (t.j. Dz. U. z 2016 r. póz. 2147 z późn. zm., zwanej w dalszej części uzasadnienia u.g.n.) oraz ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, (t.j. Dz. U. z 2015 r. póz. 2031 z późn. zm., zwanej w dalszej części uzasadnienia specustawą drogową).

Zgodnie z art. 12 ust. 4 specustawy drogowej, nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa:

1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych,

2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do

dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych

- z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Zgodnie z ust. 4a, 4b, 4f tego przepisu, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.

Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej, do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18, przy

9

czym art. 18 reguluje szczególne wobec u.g.n. zasady ustalania wysokości odszkodowania, a nie jego wypłaty. Zwrot "stosowanie odpowiednie" ma powszechnie akceptowane rozumienie, zgodnie z którym, niektóre przepisy należy zastosować wprost, inne po dokonaniu odpowiednich zmian, a jeszcze inne w ogóle nie będą mogły mieć zastosowania. Ocena zakresu odpowiedniego stosowania przepisu musi uwzględniać cel regulacji, który zasadniczo w przypadku obu tych ustaw jest tożsamy - odszkodowanie ma zrekompensować odjęcie byłemu właścicielowi prawa własności nieruchomości (lub ewentualnie innych praw). Wobec powyższego przepisy u.g.n. w zakresie złożenia sumy odszkodowania do depozytu sądowego należy stosować w niniejszej sprawie wprost i bez modyfikacji.

Możliwość złożenia sumy odszkodowania do depozytu sądowego przewiduje art. 133 ugn. Zgodnie z tym przepisem, odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli:

1) osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania natrafia na

trudne do przezwyciężenia przeszkody lub

2) odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym

stanie prawnym.

Zgodnie natomiast z art. 113 ust. 4 u.g.n., jeżeli nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, przy jej wywłaszczeniu przyjmuje się inne dokumenty stwierdzające prawa do nieruchomości oraz służące do jej oznaczenia dane z katastru nieruchomości. Natomiast zgodnie z ust. 5, w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, przy jej wywłaszczeniu, przyjmuje się służące do jej oznaczenia dane z katastru nieruchomości.

Art. 113 ust. 6 u.g.n., przez nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym rozumie nieruchomości, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe.

Natomiast odrębna regulacja zawarta w art. 113 ust. 7 stanowi, że przepis ust. 6 stosuje się również, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe.

Dla rozstrzygnięcia problemu prawnego w niniejszej sprawie, wskazać jeszcze należy na przepis art. 118a u.g.n., regulujący wywłaszczenie w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Zgodnie z tym przepisem:

1. Jeżeli w terminie określonym w art. 114 ust. 4, nie zostały ustalone osoby,

10

które wykażą, że przysługują im prawa rzeczowe do nieruchomości, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje decyzję o nabyciu własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, wnioskującą o wywłaszczenie. Nabycie prawa własności następuje z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna.

2. Decyzja podlega ogłoszeniu w sposób określony w art. 49 Kodeksu

postępowania administracyjnego.

3. Odszkodowanie za nieruchomość, której własność przeszła na rzecz Skarbu

Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, ustala się według przepisów

rozdziału 5 i składa do depozytu sądowego na okres 10 lat.

Przypomnieć jeszcze należy, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało z urzędu w dniu 28 października 2011 r. W dniu 18 kwietnia 2012r. organ powziął wiadomość, że ujawniona w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] właścicielka K. K. zmarła 26 lipca 2004r. W dniu 4 września 2012 r. jej spadkobiercy tj. T. S. oraz K. S. przedłożyli organowi akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego z dnia [...] sierpnia 2012r. rep. A nr [...] . Następnie organ l instancji prowadził przez prawie 4 lata postępowanie, wstrzymując się z wydaniem decyzji i korespondując w tym czasie z Prezydentem Miasta [...] (Urzędem Miasta [...] - Wydziałem Geodezji) celem ustalenia, czy działka nr [...] podlega działaniu przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, póz. 872 ze zm.), a w szczególności, czy Prezydent Miasta [...] wystąpił z wnioskiem do Wojewody [...] o wydanie stosownej decyzji. Jak wynika z uzasadnienie odwołania, Gmina Miejska [...] wniosek ten złożyła dopiero po wydaniu decyzji z dnia 30 czerwca 2016 r. przez organ l Instancji tj. w dniu 5 lipca 2016r.

Wskazać jeszcze należy, że decyzja określająca wysokość odszkodowania winna być wydana w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. W przepisach specustawy drogowej nie funkcjonuje zapis pozwalający na jakiekolwiek odstępstwa od dochowania tego terminu. Zatem należy przyjąć, iż organy obowiązane są do wydania decyzji określającej wysokość odszkodowania w nieprzekraczalnym terminie 30 dni, który to termin w niniejszej sprawie został dalece przekroczony.

11

Wobec tak nakreślonego stanu prawnego i faktycznego w sprawie wskazać należy, że w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do złożenia sumy odszkodowania do depozytu sądowego.

Odszkodowanie za nieruchomości przejęte pod drogi na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w trybie specustawy drogowej, jest konsekwencją wydania decyzji o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej (dalej zwana ZRID). Jednak z woli ustawodawcy kwestia ustalenia odszkodowania - inaczej niż w u.g.n.- objęta jest odrębnym postępowaniem administracyjnym niż to, w którym wydawana jest decyzja ZRID, mimo iż wywiera ona ż chwilą uzyskania przymiotu ostateczności skutki w postaci odjęcia prawa własności dotychczasowym właścicielom. Data wydania decyzji ZRID jest datą miarodajną dla oceny stanu prawnego nieruchomości, gdyż w oczywisty sposób w czasie orzekania o odszkodowaniu prawo własności nieruchomości przysługuje już - odpowiednio-Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego.

Nie budzi wątpliwości w niniejszej sprawie, że działka nr [...] według prowadzonej dla niej księgi wieczystej nr [...] stanowiła przed przejęciem na własność Gminy Miejskiej [...] własność K. K. (odpis zupełny księgi wieczystej według stanu na dzień 28 lipca 2011 r, karta 1-3 akt sprawy organu l Instancji). Skoro zatem działka nr [...] miała urządzoną i prowadzoną księgę wieczystą, w której ujawniono właściciela, to nie była zatem w dniu wydania decyzji ZRID nieruchomością o nieuregulowanym stanie prawnym, w rozumieniu art. 113 ust. 6 u.g.n. czyli nieruchomością, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe. Tym samym działka [...] została przejęta na własność gminy decyzją Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia 1 czerwca 2011 r., znak: [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "Rozbudowa ul. [...] (...)" -jako nieruchomość o uregulowanym stanie prawnym.

Decyzja ZRID jest decyzją ostateczną, a zatem korzysta z domniemania zgodności z prawem.

Zgodnie z regulacją zawartą w art. 12 ust. 4f specustawy drogowej odszkodowanie wypłaca się dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Stosownie do przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2016 r.

12

póz. 790 z późn. zm.). księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości; po myśli jej art. 3 ust. 1 i 2 domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej wpisane jest zgodnie z rzeczywistym stanem, prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych - art. 5 cytowanej ustawy).

Jak okazało się w niniejszym postępowaniu, K. K. zmarła, jednakże organ bez szczególnych trudności ustalił jej następców prawnych - spadkobierców ustawowych w osobach jej dzieci tj. skarżącej i T. S. Co więcej, bez zbędnej zwłoki dostarczyli oni organowi poświadczenie dziedziczenia. Z poświadczenia tego jak i z aktu zgonu K. K. wynika, że zmarła ona w dniu 26 lipca 2004 r. a zatem po myśli art. 924 i 925 Kodeksu Cywilnego, spadkobiercy nabyli spadek (a również i działkę nr [...] ) w chwili otwarcia spadku czyli śmierci spadkodawcy.

Przywoływany już art. 113 ust. 7 u.g.n. stanowi, że przepis ust. 6 stosuje się również, jeżeli właściciel nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe.

W niniejszej sprawie postępowanie spadkowe zostało przeprowadzone (i zakończone) już na początku postępowania, które toczyło się przed organem l Instancji, zatem także i ten przepis w niniejszym stanie faktycznym nie może znaleźć zastosowania.

Wskazać też należy, że art. 113 ust. 7 - jako wyodrębniona od ust. 6 jednostka redakcyjna - oznacza, że śmierć właściciela nieruchomości i brak przeprowadzenia lub zakończenia postępowania spadkowego, nie jest przez ustawodawcę traktowane jako okoliczność tożsama z nieuregulowanym stanem prawnym nieruchomości. Przepis mówi jedynie, że w takiej sytuacji "stosuje się ust. 6". Przyjąć zatem należy, że sformułowanie "przepis ust. 6 stosuje się również" należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku gdyby spełniły się przesłanki zawarte w ust. 7 art. 113, tj. właściciel zmarł a postępowanie spadkowe nie było przeprowadzone lub zakończone, to nieruchomość należy traktować tak jakby miała nieuregulowany stan prawny. Rozwiązanie to przyjęte zostało po to, aby bez oczekiwania na zakończenie spraw spadkowych, które mogą być długotrwałe, istniała możliwość zastosowania art. 133 pkt. 2 ugn, tj. możliwość wpłacenia odszkodowania do depozytu sądowego i zakończenie procedury

13

wywłaszczeniowej, czy też jak w tym przypadku - procesu realizacji inwestycji drogowej.

Jednak jak już wyżej wskazano - nieruchomość stanowiąca działkę [...] miała urządzoną księgę wieczystą i ustalonych właścicieli, legitymujących się dokumentem poświadczenia dziedziczenia, zatem nie zachodzą w sprawie przesłanki ani opisane w art. 113 ust. 6 ani w art. 113 ust. 7.

Sąd wskazuje jednocześnie, że znane mu są poglądy zawarte w orzeczeniach sądów administracyjnych zgodnie z którymi "Gdyby odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczyło nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, to zgodnie z dyspozycją art. 133 u.g.n., należałoby wpłacić je do depozytu. Przepis ten ma zastosowanie z mocy art. 12 ust. 5 ustawy z 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zakresie ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania. Ustawodawca przeto unormował sytuację, gdy nieuregulowany stan prawny uniemożliwia wypłatę odszkodowania. W takim przypadku nie ma zatem konieczności stosowania przepisów k.p.a. o zawieszeniu postępowania" (zob. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., l OSK 86/10)."

W cytowanym wyroku NSA, dotyczącym kwestii możliwością zawieszenia postępowania o wypłatę odszkodowania na zasadzie art. 97 pkt. 4 Kpa, Sąd ten stwierdził, że: "W dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, tj. 5 lutego 2008 r., nie toczyło się także żadne postępowanie mające na celu usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. W rozpoznawanej obecnie sprawie w księdze wieczystej wywłaszczonej nieruchomości byli ujawnieni wszyscy jej współwłaściciele i ich udziały. W księdze wieczystej nie odnotowano żadnych wpisów, w szczególności ostrzeżeń, które ograniczałyby prawo do zbywania nieruchomości albo stwarzałyby wątpliwości co do treści wpisów praw jej dotyczących (...). Postępowanie mające na celu usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym zostało wszczęte na skutek pozwu wniesionego w dniu 31 marca 2008 r., a wiec w terminie, gdy decyzja o wysokości odszkodowania winna być już wydana. Zatem stan prawny nieruchomości nie budzi żadnych wątpliwości, stąd nie istniały przeszkody do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie przyjął, iż organy administracji w tym celu powinny ustalić stan nieruchomości na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na

14

realizację inwestycji drogowej przez organ l instancji zgodnie z regulacją zawartą w art. 18 ust.1 przedmiotowej ustawy. Toczące się przed sądem powszechnym postępowanie cywilne o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a."

Także i w niniejszej sprawie, w chwili gdy została wydana decyzja o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej, a także w chwili gdy stała się ona ostateczna, nie toczyło się żadne postępowanie, które wskazywałoby na to, że nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny. W szczególności zaś nie toczyło się przed Wojewodą postępowanie o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy samego prawa własności w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, póz. 872 ze zm.). Jak wyżej wskazano, wniosek w tej sprawie został złożony na etapie postępowania międzyinstancyjnego. Skoro zatem nie stanowi o nieuregulowanym stanie prawnym nieruchomości fakt toczącego się postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, to również nie może stanowić o nim wskazane przez organ postępowanie, toczące się przed Wojewodą, brak jest bowiem podstaw prawnych do czynienia takiego rozróżnienia.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja jako naruszająca prawo materialne w stopniu który miał wpływ na wynik sprawy na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. podlegała uchyleniu. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200p.p.s.a., uwzględniając zwrot wpisu od skargi w kwocie 1548,00 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w stawce minimalnej, w kwocie 5.400,00 zł, zasądzonego na zasadzie § 14 ust. 1 lit. a, w związku z § 2 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (Dz. U. póz. 1804zpóźn. zm.).

15