Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 2235/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 5a
journal: Dz.U. 2016 poz 710
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
article: art. 86 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 752
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (spr.), Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, , po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 152/18 w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 9 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik i listopad 2016 r. z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw silnikowych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 9 stycznia 2018 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z dnia 28 kwietnia 2017 r. nr [...], 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy na rzecz G. sp. z o.o. w B. kwotę 74892 (siedemdziesiąt cztery tysiące osiemset dziewięćdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 lipca 2018 r. w sprawie I SA/Bd 152/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako: "P.p.s.a", oddalił skargę G. Sp. z o.o. w B. (dalej: "Spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 9 stycznia 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik i listopad 2016 r. z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw silnikowych (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie CBOSA).

Sąd pierwszej instancji przede wszystkim podzielił stanowisko organu odwoławczego co do tego, że w sytuacji, gdy w okresie objętym przedmiotowym postępowaniem, skarżąca nabywała wewnątrzwspólnotowo olej napędowy o kodzie CN 2710 19 43, którego produkcja, oraz którym obrót wymaga uzyskania koncesji zgodnie z przepisami art. 32 ust. 1 pkt 1 i art. 32 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012 r. poz. 1059 ze zm.) skarżąca powinna była rozliczyć podatek od towarów zgodnie z art. 103 ust. 5a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177 poz. 1054 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.t.u.". Nie ma przy tym – zdaniem Sądu pierwszej instancji – znaczenia to, czy skarżąca de facto taką koncesją dysponowała, a także to, że nabywany olej nie był oferowany do sprzedaży czy używany do napędu silników spalinowych (miał być przeznaczony do wyrobu produktów niebędących paliwami silnikowymi).

Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając WSA w Bydgoszczy naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonego wyroku przez to, iż Sąd pierwszej instancji nie zbadał i nie odniósł się w należyty sposób do zarzutu naruszenia przez organ administracji art. 110 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej polegającego na zastosowaniu przepisu art. 103 ust. 5a u.p.t.u. w zw. z art. 86 ust. 2 i w zw. z załącznikiem nr 2 do ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2014 r. poz. 752, ze. zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.a.", mimo że wskazane przepisy prawa krajowego są sprzeczne z art. 110 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, gdyż ustanawiają podatek dyskryminujący towary pochodzące z innych państw członkowskich Unii Europejskiej,

II. prawa materialnego, tj.:

1) art. 103 ust. 5a u.p.t.u. w zw. z art. 86 ust. 2. i w zw. z załącznikiem nr 2 do u.p.a., poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że z normy wynikającej z tych przepisów wynika, iż każdy wyrób przystosowany ze swej natury do napędu silników, jest paliwem silnikowym w rozumieniu art. 103 ust. 5a u.p.t.u., nawet gdyby był on przeznaczony jako surowiec do produkcji wyrobów nieprzeznaczonych do napędu silników spalinowych,

2) art. 110 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu, polegające na jego niezastosowaniu i zastosowanie przepisów art. 103 ust. 5a u.p.t.u. w zw. z art. 86 ust. 2 i w zw. z załącznikiem nr 2 do u.p.a., mimo że wskazane przepisy prawa krajowego są sprzeczne z art. 110 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, gdyż ustanawiają podatek dyskryminujący towary pochodzące z innych państw członkowskich Unii Europejskiej,

3) art. 103 ust. 5a u.p.t.u. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nie reguluje on zaliczki na podatek od towarów i usług, lecz odrębną konstrukcję podatkową,

4) art. 21 § 3 oraz art. 21 § 4 w zw. z art. 53a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.), powoływanej dalej jako: "O.p.", poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na zastosowaniu w sprawie art. 21 § 3, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za październik i listopad 2016 r., i niezastosowanie w sprawie art. 21 § 4 w zw. z art. 53a § 1 O.p., gdy tymczasem przedmiotem decyzji były zaliczki na podatek od towarów i usług za październik i listopad 2016 r., a w konsekwencji powinny zostać zastosowane w sprawie przepisy art. 21 § 4 w zw. z art. 53a § 1 O.p., przedmiotem wydanej decyzji mogły być wyłącznie odsetki za zwłokę od zaliczek na podatek od towarów i usług należnych za wskazane miesiące,

5) art. 21 § 3 w zw. z art. 21 § 4 O.p. w zw. z art. 99 ust. 1 oraz art. 103 ust. 5a u.p.t.u., przez niezastosowanie w sprawie tych przepisów i w konsekwencji oddalenie skargi, mimo iż decyzje organów podatkowych zostały wydane z naruszeniem tych przepisów, polegającym na wydaniu decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w jednej, łącznej kwocie za październik i listopad 2016 r., gdy tymczasem płatności określone w art. 103 ust. 5a stanowią zaliczki, a więc odrębne płatności od każdej dokonanej czynności, które mają swoje własne, odrębne terminy zapłaty, a w konsekwencji powinna zostać wydana decyzja, w której zostałyby określone kwoty zobowiązań od każdego wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie kwestionowanego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie tej skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Postanowieniem z dnia 17 października 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie z uwagi na skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) pytań prejudycjalnych w sprawie I FSK 2248/18.

Wyrokiem z 9 września 2021 r., w sprawie C-855/19, TSUE orzekł, że artykuły 69, 206 i 273 dyrektywy Rady 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego, który ustanawia obowiązek zapłaty podatku od wartości dodanej (VAT) od wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw, zanim podatek ten stanie się wymagalny w rozumieniu tego art. 69.

W świetle tej odpowiedzi Trybunał uznał, że nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pozostałe części pytań prejudycjalnych dotyczących, po pierwsze, wykładni art. 110 TFUE, a po drugie, innych aspektów wykładni dyrektywy VAT.

Postanowieniem z 16 września 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął w niniejszej sprawie zawieszone postępowanie.

Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) Przewodnicząca Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2022 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, że na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lutego 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał w składzie orzekającym w niniejszej sprawie skargi kasacyjne Spółki dotyczące m.in. zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od sierpnia do grudnia 2016 r. oraz za styczeń 2017 r. (I FSK 1249/18, I FSK 2206/18, I FSK 2248/18). Rozstrzygnięcia te zapadły na gruncie zbliżonych stanów faktycznych.

Dla rozstrzygnięcia o zarzutach skargi kasacyjnej przesądzające znaczenie ma przywołany w pkt 2.4. wyrok TSUE z 9 września 2021 r. w sprawie C-855/19 wydany w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne sformułowane w sprawie I FSK 2248/18.

Istotą tego rozstrzygnięcia była ocena, że konstrukcja art. 103 ust. 5a u.p.t.u. skutkuje nałożeniem obowiązku zapłaty VAT od wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw, zanim podatek ten stanie się wymagalny w rozumieniu art. 69 dyrektywy Rady 2006/112/WE. Przepis ten stanowi, że w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów VAT staje się wymagalny z chwilą wystawienia faktury, lub jeżeli przed tym dniem nie wystawiono faktury, z upływem terminu, o którym mowa w art. 222 akapit pierwszy (15–ego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym miało miejsce zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego). Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług implementowany został w art. 20 ust. 5 u.p.t.u. Tymczasem obowiązek zapłaty podatku na podstawie art. 103 ust. 5a u.p.t.u. powstaje niezależnie od wymagalności podatku wynikającej z art. 69 wyżej wymienionej dyrektywy, co TSUE ocenił jako naruszenie wskazanych przepisów dyrektywy Rady 2006/112/WE.

Należy zwrócić uwagę, że art. 103 ust. 5a u.p.t.u. obejmuje regulację wyłącznie dotyczącą terminu zapłaty podatku. Rozróżnienie z uwagi na przedmiot wewnątrzwspólnotowego nabycia i w konsekwencji analiza pojęcia "paliwa silnikowe" w kontekście art. 86 ust 2 u.p.a. miało znaczenie dla skarżącej o tyle, o ile wpływało na objęcie Spółki obowiązkiem w postaci samoobliczenia i wpłacenia w terminie 5 dni (od dnia wprowadzenia towarów do miejsca odbioru z zezwolenia lub wprowadzenia ich do składu podatkowego z terytorium innego państwa członkowskiego) kwot podatku. Tak więc określenie przedmiotu WNT jako paliwa silnikowego, pozostawało istotne jedynie w kontekście sposobu i terminu zapłaty podatku wyznaczonych art. 103 ust 5a u.p.t.u.

Zaprezentowana zatem w powołanym wyroku TSUE wykładnia przepisów dyrektywy 2006/112/WE ma wiążące znaczenie dla dokonania oceny zasadności zarzutów kasacyjnych skarżącej spółki w zakresie błędnej wykładni art. 103 ust. 5a u.p.t.u.

TSUE w wyroku w sprawie C-855/19 zakwestionował całą regulację zawartą w art. 103 ust. 5a u.p.t.u. jako naruszającą przepisy dyrektywy Rady 2006/112/WE stwierdzając, że artykuły 69, 206 i 273 tej dyrektywy stoją na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego takiemu jak art. 103 ust. 5a u.p.t.u., który ustanawia obowiązek zapłaty podatku od wartości dodanej (VAT) od wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw, zanim podatek ten stanie się wymagalny w rozumieniu art. 69 tej dyrektywy. W orzeczeniu tym Trybunał de facto stwierdził, że nie można ustanawiać terminu płatności VAT z tytułu WNT przed powstaniem obowiązku podatkowego z tego tytułu, tak jak uczyniono to w art. 103 ust. 5a u.p.t.u.

Stąd spór wynikający z zarzutu naruszenia art. 103 ust. 5a w zw. z art. 86 ust. 2 u.p.a. i w zw. z załącznikiem nr 2 do u.p.a. o przedmiot WNT (wykładnię pojęcia "paliwa silnikowego") uznać w tej sprawie należy za bezprzedmiotowy. Powołany wyrok ma bowiem bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie o skardze kasacyjnej w sprawie, gdyż uwzględniając zawarte w nim wskazówki należy przyjąć, że w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego oleju napędowego o kodzie CN 2710 19 43, na spółce w ogóle nie ciążył obowiązek określony w art. 103 ust. 5a u.p.t.u.

Skutek wyroku TSUE, wynikający z zasady pierwszeństwa prawa unijnego, jest bowiem taki, że należy odmówić zastosowania normy wynikającej z art. 103 ust. 5a u.p.t.u. w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw silnikowych, co oznacza, że wewnątrzwspólnotowe nabycie paliw należało rozliczać na takich samych zasadach, jak WNT innych wyrobów akcyzowych, tzn. zgodnie z art. 20 ust. 5 u.p.t.u. stanowiącym, że w wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej, nie później jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia, z zastrzeżeniem ust. 8 i 9.

W świetle tego wyroku – z uwagi na zasadność zarzutu naruszenia art. 103 ust. 5a u.p.t.u. - organy podatkowe wadliwie ustaliły, że w okresie od 1 października do 30 listopada 2016 r. spółka nabywając wewnątrzwspólnotowo 7 056,282 m3 oleju napędowego o kodzie CN 2710 19 43, była zobowiązana do uiszczenia podatku od towarów i usług zgodnie z treścią art. 103 ust. 5a u.p.t.u., w terminach 5-dniowych od dnia każdego wprowadzenia tych towarów na terytorium kraju.

Błędnie również stwierdziły, że ze względu na wewnątrzwspólnotowe nabycie ww. paliwa, z uwagi na treść art. 103 ust. 5a, spółka była obowiązana składać naczelnikowi urzędu celnego właściwemu w sprawie rozliczania podatku akcyzowego deklaracje o należnych kwotach podatku za okresy miesięczne, w terminie do 5. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek ich zapłaty (deklaracje VAT-14).

Bezpodstawnie zatem uznano także, że kwota podatku od towarów i usług w wysokości 3.236.079,00 zł stanowiła zaległość podatkową za październik i listopad 2016 r., którą wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, liczonymi od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności, należało wpłacić niezwłocznie na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego.

Zasadność zarzutu naruszenia art. 103 ust. 5a u.p.t.u., a w konsekwencji też art. 103 ust. 5a u.p.t.u. w zw. z art. 86 ust. 2 i w zw. z załącznikiem nr 2 do u.p.a., czyni bezprzedmiotowym odnoszenie się do zarzutu naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz naruszenia art. 110 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, jak również art. 21 § 3 oraz art. 21 § 4 w zw. z art. 53a § 1 O.p., a także art. 21 § 3 w zw. z art. 21 § 4 O.p. w zw. z art. 99 ust. 1 oraz art. 103 ust. 5a u.p.t.u., gdyż wskazane w nich naruszenia przepisów powiązane były z zastosowaniem przez organy podatkowe art. 103 ust. 5a u.p.t.u., który w ogóle w tej sprawie nie mógł stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia zaskarżonych decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że wyrok Sądu pierwszej instancji narusza art. 103 ust. 5a u.p.t.u., na podstawie art. 188 P.p.s.a.:

- uchylił zaskarżony wyrok, z uwagi na jego wydanie z naruszeniem ww. przepisu, oraz

- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. art. 135 P.p.s.a. uchylił - z tych samych względów - zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania za obie instancje orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 P.p.s.a., z uwzględnieniem w zakresie kosztów zastępstwa procesowego spółki, że część posiedzeń przed NSA z udziałem jej pełnomocnika, miało charakter jawny.

Janusz Zubrzycki Małgorzata Niezgódka-Medek Zbigniew Łoboda