Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1539/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 3 art. 34 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Starosta P. decyzją z dnia [...] r. o nr [...] zobowiązał M. T. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł.

2. W dniu 19 grudnia 2006 r. M. T. zwróciła Powiatowemu Urzędowi Pracy w P. kwotę [...] zł, tj. jaką otrzymała tytułem zasiłku dla bezrobotnych.

3. Wojewoda Z. decyzją z dnia [...] r. o nr [....] utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia 15 grudnia 2006 r.

4. W dniu 9 października 2009 r. Starosta Powiatu P. wystawił wobec M. T. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należność z tytułu nienależnie pobranego świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych w kwocie [...] zł w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie społeczne.

5. W piśmie z dnia 29 października 2009 r. M. T. wniosła zarzuty

w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

6. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] , Starosta Powiatu P., jako wierzyciel, zajął stanowisko w sprawie zgłoszonych przez Zobowiązaną zarzutów, uznając je za nieuzasadnione.

7. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. - będący organem egzekucyjnym w sprawie - postanowieniem z dnia 4 grudnia 2009 r. nr [...] uznał wniesione zarzuty za bezzasadne.

8. W wyniku rozpatrzenia zażalenia M. T. na powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia

[...] r. nr [...] uchylił postanowienie organu egzekucyjnego I instancji

i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

9. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia 16 lutego 2010 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec M. T. na podstawie tytułu wykonawczego [...] , stwierdzając, że tytuł wykonawczy wystawiony przez Powiatowy Urząd Pracy

w P. nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a., gdyż wymiar pieczęci odciśniętej w pozycji 45 tytułu wykonawczego [....] nie odpowiada wymogom określonym w § 11 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

7 grudnia 1955 r. w sprawie tablic i pieczęci urzędowych (Dz. U. nr 47, poz. 316 ze zm.).

10. W dniu 19 lutego 2010 r. Starosta Powiatu P. wystawił wobec M. T. nowy tytuł wykonawczy nr [...] , obejmujący należność z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł.

11. W piśmie z dnia 7 czerwca 2010 r. złożonym bezpośrednio w Urzędzie Skarbowym w P., M. T. wniosła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, wskazując, że prowadzona wobec niej egzekucja jest bezprawna gdyż:

– brak jest jakichkolwiek zobowiązań, które mogą być przedmiotem egzekucji;

– zobowiązana nie została powiadomiona o wszczęciu wobec niej egzekucji;

– zobowiązanej nie okazano żadnych materiałów dowodowych uzasadniających prowadzenie jakichkolwiek czynności egzekucyjnych;

– egzekucja jest niedopuszczalna ponieważ zobowiązana nie jest dłużniczką żadnej instytucji;

– Zobowiązanej nie doręczono upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

12. Starosta Powiatu P. postanowieniem z dnia [...] r.

o nr [...] zajął stanowisko w sprawie zgłoszonych przez Zobowiązaną zarzutów, uznając je za nieuzasadnione.

13. Na ww. postanowienie M. T. wniosła zażalenie z dnia 5 lipca 2010 r., które – zgodnie z pouczeniem – wniosła do Wojewody Z.

14. W następstwie rozpoznania wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S.

a Wojewodą Z., postanowieniem z dnia 8 marca 2011 r. o sygn. akt II FW 4/10, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że organem właściwym

do rozpoznania zażalenia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S.

15. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło postanowienie z dnia 15 czerwca 2010 r. w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji w zakresie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu egzekucyjnego nr[...] . Organ ten stwierdził bowiem, że złożenie przez Zobowiązaną zarzutów w dniu 7 czerwca 2010 r. nastąpiło z uchybieniem siedmiodniowemu terminowi, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (według Organu termin do wniesienia zarzutów upłynął w dniu 4 maja 2010 r.).

16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skargi złożonej przez Zobowiązaną na ww. postanowienie, wyrokiem z dnia 4 listopada 2011 r. o sygn. akt I SA/Sz 577/11, uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty. Sąd uznał, że postanowienie Kolegium zapadło przedwcześnie, z uwagi na niewyjaśnienie okoliczności związanych z wszczęciem postępowania egzekucyjnego i momentem doręczenia tytułu wykonawczego.

Sąd wskazał, że w sprawie powinno być wyjaśnione, kiedy nastąpiło wszczęcie egzekucji administracyjnej w stosunku do Skarżącej oraz czy wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło poprzez zajęcie wierzytelności w dniu 07.04.2010 r.,

czy też przez doręczenie stronie odpisu tytułu wykonawczego i ustalenie, kiedy ten fakt miał miejsce. Nadto Sąd wskazał na zasadność rozważenia kwestii przyjęcia pisma strony nie za zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a za wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a.

Uzasadniając uchylenie postanowienia Starosty P., Sąd wskazał zaś, że wierzyciel naruszył art. 34 § 1 u.p.e.a. poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zgłoszonych przez stronę zarzutów. Wypowiedzi wierzyciela odnośnie braku pouczenia zawarte w innych pismach niż jego stanowisko nie sanują braków tego stanowiska w zakresie ustosunkowania się do zarzutów strony.

Sąd wskazał, że wobec uchylenia ww. postanowień, sprawa znajduje się

na etapie wniesienia przez skarżącą zarzutów do postępowania egzekucyjnego przed organem egzekucyjnym, tj. Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P., który winien ustalić, kiedy doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego zgodnie

z art. 26 § 5 u.p.e.a. oraz moment doręczenia tytułu wykonawczego Skarżącej,

a następnie wyjaśnić kwestię wniesienia przez stronę zarzutów w terminie

z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. czy też z jego naruszeniem, a także rozważyć uznanie pisma Skarżącej w zakresie zarzutów za wniosek z art. 59 u.p.e.a.

17. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] 2012 r. nr [...] , Starosta Powiatu P. zajął stanowisko w sprawie zgłoszonych przez Zobowiązaną zarzutów, uznając je za nieuzasadnione.

18. Po rozpoznaniu zażalenia M. T. na ww. postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., postanowieniem z dnia [...]

r. nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium podzieliło stanowisko Zobowiązanej, że wierzyciel przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie wyjaśnił wątpliwości, na jakie wskazał Sąd w wyroku z dnia 4 listopada 2011 r.

Nadto organ uznał, że wierzyciel prowadząc postępowanie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., które mają zastosowanie w niniejszej sprawie z mocy art. 18 u.p.e.a.

Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu twierdzenia, że wyegzekwowane świadczenie pieniężne przedawniło się jeszcze przed wszczęciem egzekucji, Kolegium, przywołując art. 76 ust. 3 i ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wyjaśniło, w jaki sposób oblicza się 3-letni termin przedawnienia roszczeń z tytułu zasiłków, stypendiów i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy.

Organ nadzoru zauważył nadto, iż w przekazanych aktach sprawy brak jest zawiadomienia o wszczęciu przez Starostę P. postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, zaś decyzja w tej sprawie została wydana w dniu 15.12.2006 r. Zatem najpóźniej dnia 16.12.2006 r. zaczął swój bieg 3-letni termin przedawnienia dochodzenia roszczeń przez powiatowy urząd pracy. Dodatkowo Kolegium podniosło, że tytuł wykonawczy z dnia 09.10.2009 r. nr [...] został zwrócony wierzycielowi, gdyż nie spełniał wymogów formalnych, zaś tytuł

nr [...] z dnia 19.02.2010 r. został wystawiony już po upływie 3-letniego terminu przedawnienia. Jak dotąd nie zostały przez organ egzekucyjny i wierzyciela wyjaśnione okoliczności związane ze wszczęciem postępowania egzekucyjnego

na podstawie tego tytułu.

19. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta Powiatu P.

w postanowieniu z dnia 30 lipca 2012 r. nr [...] , zajął stanowisko

w sprawie zgłoszonych przez Zobowiązaną zarzutów, odmawiając ich uwzględnienia.

W uzasadnieniu wierzyciel podał, że Starosta Powiatu P. wystąpił

z wnioskiem egzekucyjnym w dniu 19.02.2012 r. na podstawie tytułu wykonawczego

nr [...] z dnia 19.02.2010 r., zaś zgodnie z informacją uzyskaną od organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z dniem 19.02.2012 r., tj. z chwilą wpływu tytułu wykonawczego, natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej zgodnie

z art. 26 § 5 u.p.e.a. nastąpiło w dniu 07.04.2010 r., tj. w dniu doręczenia zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego będącego zwrotem nadpłaty podatku dochodowego za 2009 r. dłużnikowi zajętej wierzytelności, tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P. Nadto wierzyciel wskazał, że organ egzekucyjny poinformował, że doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanej nastąpiło w dniu 26.04.2010 r. w trybie zastępczym, zgodnie z art. 44 K.p.a.

Wniesione przez Zobowiązaną w piśmie z dnia 07.06.2010 r. zarzuty wierzyciel zakwalifikował jako zarzuty określone w art. 33 pkt 1, 6 i 7 u.p.e.a.

Wierzyciel wyjaśnił, że egzekwowany obowiązek wynika z decyzji PUP z dnia 15.12.2006 r. nr [...] oraz, z ostatecznej w toku instancji, decyzji Wojewody Z. z 31.01.2007 r. nr [...] . Wierzyciel wskazał, że ww. decyzja PUP została wydana w okresie, kiedy roszczenie wynikające z art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie uległo przedawnieniu i stanowiło podstawę żądania zwrotu należności w niej określonej.

Wierzyciel nadmienił, że wszczęcie egzekucji nastąpiło na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego dnia 09.10.2009 r. nr [...] . Wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego w dniu 16.02.2010 r., wierzyciel dnia 19.02.2010 r. usunął błędy tytułu wykonawczego i dostarczył tytuł Urzędowi Skarbowemu tego samego dnia, oceniając, że nie nastąpił jeszcze termin przedawnienia dochodzonego roszczenia. Wierzyciel uznał, że czynnościami przerywającymi bieg przedawnienia roszczenia był okres prowadzonego postępowania w sprawie wydania decyzji Starosty aż do rozpatrzenia odwołania od decyzji wierzyciela z dnia 15.12.2006 r.

(do 31.01.2007 r.) oraz okres prowadzonego postępowania egzekucyjnego w sprawie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku (od 09.10.2009 r. do 16.02.2010 r.), tj. łącznie 5 miesięcy i 25 dni. W ocenie wierzyciela, powyższe ustalenia wskazują,

że egzekwowane roszczenie w części objętej tytułem wykonawczym było wymagalne, nie uległo przedawnieniu ani też nie wygasło wskutek wcześniejszej zapłaty czy umorzenia a tryb dochodzenia w postaci egzekucji administracyjnej wynika z przepisów. Wierzyciel stwierdził również, że zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia nie może zostać uwzględniony, gdyż zobowiązanej były dwukrotnie wysyłane upomnienia (06.07.2007 r. i 16.01.2008 r.). Bezpośrednio przed wszczęciem ponownego postępowania nie wysłano powtórnie upomnienia. Dodatkowo, powołując się na § 3 oraz § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel podał, że nie istniał obowiązek doręczenia Zobowiązanemu upomnienia.

20. W piśmie z dnia 8 sierpnia 2012 r. M. T. złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie ww. postanowienia i nakazanie wyjaśnienia przez wierzyciela wszystkich okoliczności związanych z wszczęciem egzekucji, doręczeniem niezbędnych

do egzekucji dokumentów i nakazanie rzetelnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności skarżonej sprawy zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o sygn. akt I SA/Sz 577/11 i postanowieniem Kolegium nr [...] . Zobowiązana podniosła, że postanowienie to ma charakter lekceważący ww. orzeczenia Sądu oraz Kolegium. Pismami z dnia 14 i 24.08.2012 r. zobowiązana uzupełniła zażalenie.

21. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu zażalenia M. T., uchyliło w całości postanowienie z dnia 30 lipca 2012 r.

i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji.

Przywołując treść art. 76 ust. 3, ust. 5 i ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia

i instytucjach rynku pracy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 25.10.2007 r., dotyczących terminu przedawnienia roszczeń oraz dochodzenia ich w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz art. 123 i art. 124 § 1 i § 2 Kc, regulujących kwestie przerwania biegu terminu przedawnienia, z powołaniem się na stanowisko doktryny i orzecznictwa – organ, co do zasady, podzielił stanowisko wierzyciela, że w rozpoznawanej sprawie czynnością przerywającą bieg przedawnienia było wszczęcie postępowania przez Starostę P. w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Wobec tego jednak, że w aktach sprawy brak jest dowodu zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania w sprawie, organ za czynność tę przyjął wydanie przez Starostę P. decyzji z dnia 15.12.2006 r. oraz uznał, że przerwa biegu przedawnienia trwała aż do wydania przez Wojewodę Z. ostatecznej decyzji z dnia 31.01.2007 r. nr [...] oraz że, zgodnie z art. 124 § 1 Kc, przedawnienie rozpoczęło swój bieg na nowo począwszy od 01.02.2007 r.

Zdaniem Kolegium, skutku przerwy biegu przedawnienia nie odniosło natomiast wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu egzekucyjnego nr [...] z dnia 09.10.2009 r., który nie spełniał wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Odnosząc się zaś do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie nowego tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela nr [...] z dnia 19.02.2010 r. Może ono bowiem zakończyć się na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji albo też może przebiegać tylko przez dwa pierwsze stadia i zakończyć się wraz z zakończeniem egzekucji administracyjnej. Organ wskazał także na treść art. 26 § 1 i § 5 u.p.e.a., odnoszących się do wszczęcia egzekucji administracyjnej, na marginesie dodając, że dopuszczalna jest sytuacja, kiedy egzekucja zostanie zakończona przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Dalej, Kolegium podniosło, że w rozpoznawanej sprawie, zgodnie z informacją organu egzekucyjnego z dnia 29.05.2012 r., wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z dniem 19.02.2010 r., tj. z chwilą wpływu tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego, natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej zgodnie

z art. 26 § 5 u.p.e.a. nastąpiło w dniu 07.04.2010 r., tj. w dniu doręczenia zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego będącego zwrotem nadpłaty podatku dochodowego za 2009 r. dłużnikowi zajętej wierzytelności, tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P. Zdaniem organu, kwestią nieposiadającą znaczenia

dla oceny, w jakiej dacie ponownie mogło dojść do przerwy biegu przedawnienia oraz czy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed upływem terminu przedawnienia egzekwowanego obowiązku jest natomiast ustalenie, czy i w jakiej dacie doręczono Zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego. Kwestia ta ma dopiero znaczenie dla oceny, czy zgłoszone pismem z dnia 07.06.2010 r. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zostały zgłoszone w terminie.

Organ stwierdził, że termin przedawnienia egzekwowanego obowiązku upłynął (przyjmując za datę początkową biegu terminu przedawnienia 01.02.2007 r.) - w dniu 01.02.2010 r., zaś tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela wpłynął do organu egzekucyjnego w dniu 19.02.2010 r., a więc w momencie, kiedy egzekwowany obowiązek już wygasł wskutek przedawnienia. Fakt, że zarzut przedawnienia nie został podniesiony przez zobowiązaną, nie zwalniał wierzyciela od przeanalizowania

tej kwestii, skoro zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek wygasł.

Organ uznał, że w tym stanie rzeczy bezprzedmiotowa jest ocena, czy tytuł wykonawczy spełniał wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a., czy i w jakiej dacie odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanej, jak również czy zgłoszenie w piśmie z dnia 07.06.2010 r. zarzutów nastąpiło w terminie, jak i samej treści zarzutów wobec faktu, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tego tytułu nastąpiło po upływie terminu przedawnienia obowiązku objętego tym tytułem.

Wobec powyższego, wskazując na treść przepisów art. 59 § 1 i § 4 u.p.e.a., regulujących kwestie wydawania przez organ egzekucyjny postanowienia, Kolegium stwierdziło, że wierzyciel winien niezwłocznie wystąpić do organu egzekucyjnego

z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 19.02.2010 r., o ile postanowienie takie nie zostanie wydane przez organ egzekucyjny z urzędu, oraz że uprawnienie takie przysługuje również zobowiązanej M. T. Następnie organ wskazał na skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 60 § 1 i § 2 oraz art. 64c § 3 u.p.e.a.).

22. M. T. wniosła skargę (uzupełniona kilkoma pismami procesowymi) na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., wskazując na naruszenie prawa poprzez jego błędną wykładnię i naruszenia interesu prawnego strony oraz domagając się uchylenia zaskarżonego aktu i nakazania wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, bądź ewentualnie o stwierdzenie rażącego naruszenia jej praw jako strony przez Starostę Powiatowego w P. i Urząd Skarbowy w P.

23. Wyrokiem z dnia 17 maja 2013 r. Sąd oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd mając na uwadze zakaz reformationis in peius (uregulowany w art. 134 § 2 p.p.s.a.), stwierdził, że nie sposób dopatrzeć się w zaskarżonym postanowieniu naruszenia prawa, które skutkowałoby stwierdzeniem jego nieważności. Zarazem trzeba zauważyć, iż w okolicznościach niniejszej sprawy SKO na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. wyeliminowało z obrotu prawnego niekorzystne dla Skarżącej postanowienie Starosty Powiatu P. i skierowało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten Organ z wyraźnym wskazaniem na konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego jako dotyczącego przedawnionego obowiązku. Uprawomocnienie się wyroku oddalającego skargę usankcjonuje korzystny dla Skarżącej stan prawny, który powstał w wyniku wydania skarżonego postanowienia. Z kolei ewentualne uchylenie przez tut. Sąd wiązałoby się z koniecznością wyrażenia negatywnej oceny tego aktu oraz wiążących się z nią wskazań, co mogłoby sytuację Skarżącej tylko pogorszyć.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 33 w zw. z art. 27 § 1 pkt 8 ustawy z dnia

16 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.:

Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.- dalej u.p.e.a.) zobowiązanemu

w postępowaniu egzekucyjnym przysługują zarzuty taksatywnie wymienione w tym przepisie prawa. Z akt sprawy wynika, iż Skarżąca wniosła zarzuty oparte na art. 33 pkt 1 i 3 u.p.e.a.

To pismo wszczęło postępowanie w sprawie zarzutów, a więc rozstrzygnięcia, czy mogą być one rozpatrzone merytorycznie w trybie art. 34 u.p.e.a. Zgłoszone zarzuty organ egzekucyjny rozpatruje (a więc, w razie ich zgłoszenia w terminie, ma obowiązek je rozpatrzyć) w zakresie zgłoszonych zarzutów i w tym przedmiocie, stosownie do art. 34 § 4 u.p.e.a. wydaje postanowienie, w tym o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, jeżeli zarzuty są uzasadnione.

Skarżąca poprzez wniesienie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1, 6 i 7 u.p.e.a zainicjowała procedurę zmierzającą do ewentualnego ich rozpoznania we właściwym trybie i ewentualnego umorzenia postępowania na podstawie art. 34 § 4 tej ustawy, wobec zajścia wskazywanych przez siebie przesłanek do umorzenia postępowania określonych w art. 59 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a.

Stosownie do art. 59 § 3 u.p.e.a, w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4.

Taka konstrukcja art. 59 § 3 ww. ustawy oznacza pierwszeństwo zastosowania trybu z art. 34 § 4, o ile został on zainicjowany przez zobowiązanego. Zainicjowanie przez zobowiązanego postępowania w przedmiocie zarzutów i ewentualne ich uwzględnienie, a przez to umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. czynić będzie bowiem bezprzedmiotowym wydanie postanowienia w tym samym przedmiocie w trybie art. 59. Odmowa uwzględnienia zarzutów jest zaś równoznaczna z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego i w tym wypadku organ nie wydaje odrębnego postanowienia na podstawie art. 59 u.p.e.a.

Sąd dopatrując się błędów w stanowisku zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, mając na względzie przywołaną powyżej treść art. 134 § 2 p.p.s.a., skargę oddalił.

24. Starosta P. po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia 27 marca 2013 r. znak [...] postanowił uznać zarzuty z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. za zasadne – jednocześnie nie uznał zarzutów z art. 33 pkt 6 i 7 u.p.e.a.

W związku z uznaniem jednego zarzutu, Organ ten wniósł do Organu egzekucyjnego

o uznanie zarzutów Zobowiązanej za zasadne.

W uzasadnieniu postanowienia Starosta P. wskazał, że badając treść zarzutów, w ślad za oceną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4.11.2011 r., sygn. akt I SA/Sz 577/11 zakwalifikował je jako zarzuty określone w art. 33 pkt 1, 6 i 7 u.p.e.a. Rozpatrując zasadność zarzutów, Wierzyciel wskazał, że uznaje zarzut przedawnienia za zasadny, gdyż obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 19 lutego 2010 r. nastąpił po upływie terminu przedawnienia. Organ ten dodał, że zgadza się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wyrażonym w postanowieniu z dnia

10.12.2012 r. nr [..] co do tego, że obowiązek uległ przedawnieniu.

Odnośnie do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej Wierzyciel stwierdził, że postępowanie administracyjne prowadzone przez PUP w sprawie zwrotu nienależnego świadczenia pieniężnego zostało zakończone wydaniem decyzji nr [...] z dnia 15.12.2006 r., która stała się ostateczna w dniu 31.01.2007 r. tj. w dniu, w którym Wojewoda Z. wydał decyzję

nr [...] . Decyzja z dnia 15.12.2006 r. została wydana w okresie, kiedy roszczenie nie uległo przedawnieniu i stanowiła podstawę żądania zwrotu należności

w niej określonej.

Wierzyciel uznał zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej

za niezasadny. Stwierdził również, że nie może uwzględnić zarzutu braku upomnienia, ponieważ do zobowiązanej były dwukrotnie wysyłane upomnienia, tj. w dniu 06.07.2007 r. i 16.01.2008 r. Bezpośrednio przed wszczęciem ponownego postępowania nie wysłano powtórnie upomnienia, gdyż zgodnie z § 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541) wierzyciel może wszcząć postępowanie egzekucyjne bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach określonych w § 13, który stanowi, że tego obowiązku nie stosuje się m.in. jeżeli należność pieniężna została określona w orzeczeniu.

W tytule wykonawczym nr [...] z dnia 9 października 2009 r. oraz nr [...] z dnia 19 lutego 2010 r. Wierzyciel nie dokonał wpisu podstawy prawnej przyczyny braku obowiązku upomnienia, jednakże w ocenie Organu był to błąd małej wagi, który nie miał wpływu na całość sprawy.

W związku z uznaniem jednego zarzutu, Organ ten wniósł do Organu egzekucyjnego o uznanie zarzutów zobowiązanego za zasadne. Reasumując, Wierzyciel wnioskował o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

25. W piśmie z dnia 16 kwietnia 2013 r. Zobowiązana wniosła zażalenie

na postanowienie z dnia 27 marca 2013 r., wnosząc o jego uchylenie w całości

i nakazanie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy wskazanych w wyroku WSA

w Szczecinie o sygn. akt I SA/Sz 577/11. Zobowiązana wskazała, że pisząc

o wszystkich okolicznościach sprawy, wnosi o nakazanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, które będąc aktualne w dalszym ciągu pozostają niewyjaśnione.

26. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia

15 października 2014 r. znak [...] postanowiło w pkt. 1 uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 27 marca 2013 r.; w pkt. 2 uznać za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku; w pkt. 3 uznać za nieuzasadnione zarzuty niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1.

W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w S. po przedstawieniu stanu faktycznego, wskazało, że analizując treść pism M. T. uznało, iż wniosła Ona w zakreślonym prawem terminie trzy zarzuty,

a mianowicie:

1) zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.),

2) zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt

6 u.p.e.a.), przy czym sformułowany przez pryzmat wskazania, iż brak jest tytułu wykonawczego,

3) zarzut brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia,

o którym mowa w art. 15 § 1 (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.).

Następnie powołując się na wyrok Sądu z dnia 17 maja 2013 r., o sygn. akt

I SA/Sz 577/11, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało,

że kwestionowanie przez Zobowiązaną ostateczności decyzji z dnia 15 grudnia

2006 r. nr [...] o żądaniu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, należało uznać za oczywiście bezzasadne. Stwierdziło, że na gruncie obowiązującego prawa oraz zgodnie ze stanowiskiem Sądu przyjąć należy, iż organ miał co do zasady prawo dochodzenia od Zobowiązanej nienależnie pobranego świadczenia. Kolegium zaznaczyło, że w przepisie art. 33 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych a nie merytorycznych, na które zdaje się wskazywać M. T. Podniesione przez Zobowiązaną okoliczności nie uzasadniają w ocenie Kolegium zasadności zgłoszonego zarzutu. W efekcie powyższych ustaleń Kolegium uznało, że zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej należy uznać za oczywiście nieuzasadniony.

Również za oczywiście nieuzasadniony Kolegium uznało zarzut braku doręczenia Zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., gdyż

do M. T. dwukrotnie wysłane zostały upomnienia (w dniu 06.07.2007 r.

i 16.01.2008 r.). Bezpośrednio przed wszczęciem ponownego postępowania egzekucyjnego nie wysłano powtórnie upomnienia, bowiem należność pieniężna została określona w orzeczeniu.

Kolegium zauważyło, że wprawdzie powołane przez Organ I instancji rozporządzenie utraciło moc z dniem 21 maja 2014 r., to jednak w dacie orzekania przez Organ I instancji jego przepisy obowiązywały i stanowiły podstawę do wszczęcia egzekucji bez uprzedniego wystawiania upomnienia, ponadto brak obowiązku wystawienia upomnienia wynikał wprost z art. 15 § 1 u.p.e.a. Organ ten wskazał, że egzekwowany obowiązek wynikał wprost z decyzji Organu I instancji z dnia 15 grudnia 2006 r., nr [...] , a nadto uprzednio wysłano do M. T. upomnienie. Zatem nie zachodziła konieczność ponownego wystawienia upomnienia.

Kolegium za uzasadniony uznało zarzut nieistnienia obowiązku, gdyż obowiązek wygasł z uwagi na jego przedawnienie. Powołując się na art. 76 ust. 3, ust. 5 i ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w brzmieniu obowiązującym do dnia 25 października 2007 r. oraz art. 123, 124 § 1 i § 2 Kc, Kolegium wskazało, że czynnością przerywającą bieg przedawnienia było wszczęcie postępowania przez Starostę P. w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (zasiłku dla bezrobotnych). Ponieważ w aktach sprawy brak było dowodu zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania w sprawie, to za czynność tę należało przyjąć wydanie przez organ I instancji decyzji z dnia 15 grudnia 2006 r. nr [...] . Przerwa biegu przedawnienia trwała aż do wydania przez Wojewodę Z. ostatecznej decyzji z dnia 31 stycznia 2007 r. Od dnia 1 lutego 2007 r. przedawnienie rozpoczęło swój bieg na nowo. Termin przedawnienia egzekwowanego obowiązku upłynął (przyjmując za datę początkową biegu terminu przedawnienia dzień 1 lutego 2007 r.) w dniu 1 lutego 2010 r., zaś tytuł wykonawczy wystawiony przez Wierzyciela wpłynął do organu egzekucyjnego w dniu 19 lutego 2010 r., czyli w momencie, kiedy egzekwowany obowiązek już wygasł wskutek przedawnienia. W ocenie Kolegium

w sprawie doszło do przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym

nr [....] z dnia 19 lutego 2010 r.

Kolegium wskazało, że ze zgromadzonych akt sprawy wynika, iż Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w P. pismem z dnia 5 marca 2013 r. znak: [...] wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 19 lutego 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. w piśmie z dnia 18 marca 2013 r. znak: [...] poinformował Wierzyciela, iż wnosi o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów, a nadto oczekuje od Wierzyciela rozpoznania zarzutów we właściwym trybie, a w przypadku uznania zarzutów za zasadne Organ egzekucyjny wyda stosowne orzeczenie zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. W tych okolicznościach wierzyciel wydał postanowienie będące przedmiotem postępowania przed Kolegium.

Analizując treść ww. postanowienia, Kolegium zauważyło, że jest ono zredagowane w sposób co najmniej nielogiczny w części, w jakiej Organ stwierdził

(tak w sentencji, jak i w uzasadnieniu) "W związku z uznaniem jednego zarzutu wnosi się do organu egzekucyjnego o uznanie zarzutów zobowiązanego za zasadne." Kolegium zauważyło, że po pierwsze: M. T. nie zgłosiła zarzutu przedawnienia, tak więc nie było żadnych podstaw do uznania tego "zarzutu zobowiązanej"

za uzasadniony. Po drugie: skoro Wierzyciel uznał dwa pozostałe zarzuty

za nieuzasadnione to całkowicie niezrozumiałe jest, z jakich powodów wystąpił

do organu egzekucyjnego o uznanie tych zarzutów za zasadne. Wewnętrzna sprzeczność takiego stwierdzenia jawiła się jako oczywista.

Kolegium odniosło się również krytycznie do sentencji postanowienia, wskazując, że ze zredagowanej sentencji nie wynikało jakie konkretnie zarzuty Organ rozpatrzył. Nadto w sprawie nie mogło być mowy o zarzutach z art. 33 pkt 1, bowiem Wierzyciel rozpatrzył jeden zarzut z tego przepisu, mianowicie zarzut przedawnienia obowiązku, którego to zarzutu M. T. w zakreślonym prawem terminie nie wniosła. Nie mogło być także mowy o zarzutach "Zobowiązanego", lecz o zarzucie wniesionym przez "Zobowiązaną".

Kolegium dodało, że rozpatrując zarzut z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., Organ I instancji nie wskazał wprost, jakie okoliczności wziął pod uwagę przy rozpatrywaniu tego zarzutu oraz co w ocenie Organu zdecydowało, że uznał zarzut za uzasadniony.

Mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych, Kolegium wskazało, że w jego ocenie nie zachodzi sytuacja, w której "nieistnienie obowiązku" byłoby następstwem okoliczności, które wystąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego. Przeciwnie - na fakt istnienia obowiązku wskazuje decyzja Starosty P. z dnia 15 grudnia 2006 r., nr [...] utrzymana w mocy decyzją Wojewody Z. z dnia 31 stycznia 2007 r. nr [...]

Ponadto Kolegium powołując się na zakaz reformationis in peius i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 maja 2013 r. (sygn. akt I SA/Sz 114/13), stwierdziło, że wadliwie i nieprecyzyjnie zredagowane - zaskarżone postanowienie Organu I instancji jest korzystne dla Zobowiązanej. Kolegium wskazało ponadto, że Wierzyciel - Starosta P. zajął w sprawie stanowisko w zakresie zgłoszonych przez M. T. zarzutów, uznając jeden z nich za uzasadniony. Skoro więc wypowiedź Wierzyciela w zakresie zarzutu opartego na podstawie z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. jest dla Organu egzekucyjnego wiążąca, to zmiana przez Kolegium postanowienia Wierzyciela w tym zakresie byłaby dla Strony niekorzystna, a nadto dokonana zostałaby z naruszeniem zakazu orzekania na niekorzyść Strony.

Ostatecznie więc, dostrzegając wady zaskarżonego postanowienia, Kolegium orzekło jak w sentencji postanowienia, nie dopatrując się w postanowieniu Starosty P. takiego rodzaju wad, które obligowałyby Kolegium do zmiany postanowienia w całości.

W uzasadnieniu postanowienia Kolegium odniosło się również do podniesionej przez Zobowiązaną kwestii niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 listopada 2011 r. (sygn. akt I SA/Sz 577/11), wskazując, że przedmiotem postępowania przed Kolegium nie jest wykonanie wskazanego wyżej wyroku Sądu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Kolegium wskazało, że w żadnym aspekcie sprawy nie dopatruje się ani uniemożliwienia złożenia przez stronę środków odwoławczych, ani tym bardziej tortur psychicznych czy dyskryminacji rasowej. Kolegium odniosło się również do zarzutu skierowania egzekucji do niewłaściwej osoby, wskazując, że zarzut ten, jako zgłoszony po terminie, nie może być przedmiotem rozpatrzenia.

27. M. T. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i nakazanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Ewentualnie wniosła

o stwierdzenie rażącego naruszenia jej praw przez Starostę Powiatowego w P. i Urząd Skarbowy w P. W ocenie Skarżącej zaskarżone postanowienie jest niespójne i legitymuje fakt dyskryminowania Skarżącej w postępowaniu. Skarżąca podniosła, że tytuł wykonawczy [...] nie istnieje. W ocenie Skarżącej o ile tytuł ten istnieje to powinien być okazany Skarżącej. Skarżąca podniosła, że nie doręczono jej żadnego tytułu wykonawczego.

28. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

29. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 15, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako "p.p.s.a.").

Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się zatem do oceny legalności działania organu administracji na trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności działania z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych (por. A. Kabat, Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka w sprawach administracyjnych [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, Warszawa 1997, s. 231).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej zwaną p.p.s.a..

30. Zgodnie zaś z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wola ustawodawcy wyrażona w tym ostatnim przepisie przesądziła o treści niniejszego wyroku.

Przywołany art. 134 § 2 p.p.s.a. reguluje tzw. zakaz reformationis in peius. Precyzyjne ustalenie treści tego zakazu w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest złożone. Napotykane trudności łączą się przede wszystkim z nie do końca jasnym i ostrym sposobem rozumienia pojęcia "niekorzyści". Stąd ustalenie, czy przyjęte w wyroku rozstrzygnięcie nie narusza zakazu reformationis in peius, wymaga wnikliwego rozważenia tego zagadnienia w każdej sprawie, z uwzględnieniem całokształtu jej okoliczności. Zarazem należy zgodzić się z poglądem, że stwierdzenie w konkretnym przypadku, iż zawarte w wyroku oceny i zalecenia mogą w dalszym postępowaniu administracyjnym prowadzić do wydania aktu lub podjęcia czynności pogarszającej sytuację skarżącego w stosunku do tej, która wynika z zaskarżonego aktu, uzasadni przyjęcie, że wydanie wyroku tej treści naruszałoby zakaz reformationis in peius (por. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, p.p.s.a. Komentarz, LEX 2011, uw. 6-7 do art. 134).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2008 r. (II OSK 367/07; orzeczenie dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA"), zgodnie z którym orzeczenie wydane na skutek rozpoznania środka zaskarżenia (tu: skargi na postanowienie SKO) nie może być dla strony skarżącej mniej korzystne, niż orzeczenie zaskarżone (z wyjątkiem stwierdzenia naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności).

31. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż nie sposób dopatrzeć się w zaskarżonym postanowieniu naruszenia prawa, które skutkowałoby stwierdzeniem jego nieważności. Zarazem trzeba zauważyć, iż w okolicznościach niniejszej sprawy SKO na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wyeliminowało z obrotu prawnego postanowienie Starosty Powiatu P. i uznało za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku z wyraźnym wskazaniem na konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego jako dotyczącego przedawnionego obowiązku. Uprawomocnienie się wyroku oddalającego skargę usankcjonuje korzystny dla Skarżącej stan prawny, który powstał w wyniku wydania skarżonego postanowienia. Z kolei ewentualne uchylenie przez tut. Sąd wiązałoby się z koniecznością wyrażenia negatywnej oceny tego aktu oraz wiążących się z nią wskazań, co mogłoby sytuację Skarżącej tylko pogorszyć.

32. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 15.10.2014 r. którym to postanowieniem organ orzekł o uchyleniu postanowienia Starosty Powiatu P. z dnia 27.03.2013 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uznał za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku oraz uznał za nieuzasadnione zarzuty o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

W uzasadnieniu postanowienia Organ stwierdził, że termin przedawnienia egzekwowanego obowiązku upłynął (przyjmując za datę początkową biegu terminu przedawnienia 01.02.2007 r.) - w dniu 01.02.2010 r., zaś tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela wpłynął do organu egzekucyjnego w dniu 19 lutego 2010 r., a więc w momencie, kiedy egzekwowany obowiązek już wygasł wskutek przedawnienia. Wobec tego Kolegium uznało, że w sprawie mamy do czynienia z przedawnieniem obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 19 lutego 2010 r.

Kolegium stwierdziło także, że wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 19 lutego 2010 r., zaś organ egzekucyjny pismem z dnia 18 marca 2013 r. poinformował wierzyciela, iż wnosi o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów, oczekuje od wierzyciela rozpoznania zarzutów we właściwym trybie, a w przypadku uznania zarzutów za zasadne, organ egzekucyjny wyda stosowne orzeczenie zgodne z art. 34 § 4 u.p.e.a. W tych okolicznościach, jak wskazało Kolegium wierzyciel wydał postanowienie, które choć w ocenie SKO jest wadliwe i nieprecyzyjnie zredagowane oraz wewnętrznie sprzeczne, to jednak dla Skarżącej korzystne. Bowiem przedmiotowym postanowieniem Starosta P. uznał jeden z zarzutów Skarżącej za zasadny. Stąd SKO uznało za zasadne zastosowanie zasady zakazu orzekania na niekorzyść strony.

33. Stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania,

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał,

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa,

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego,

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny,

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego,

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu,

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania,

9) na żądanie wierzyciela,

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W literaturze przedmiotu przyjmuje się, iż przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą pojawić się zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W tym ostatnim przypadku zobowiązany poprzez wniesienie zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), może wskazać na istnienie podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a.

Stosownie do art. 59 § 3 u.p.e.a, w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4.

Taka konstrukcja art. 59 § 3 ww. ustawy oznacza pierwszeństwo zastosowania trybu z art. 34 § 4, o ile został on zainicjowany przez zobowiązanego. Zainicjowanie przez zobowiązanego postępowania w przedmiocie zarzutów i ewentualne ich uwzględnienie, a przez to umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. czynić będzie bowiem bezprzedmiotowym wydanie postanowienia w tym samym przedmiocie w trybie art. 59. Odmowa uwzględnienia zarzutów jest zaś równoznaczna z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego i w tym wypadku organ nie wydaje odrębnego postanowienia na podstawie art. 59 u.p.e.a.

Wskazać zatem należy, że wierzyciel – Starosta P. – zajął w tej sprawie stanowisko w zakresie zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów, uznając jeden z nich za uzasadniony. Skoro więc wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutu opartego na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, to uchylenie zaskarżonego postanowienia w tym zakresie byłaby dla Skarżącej niekorzystna i dokonana zostałaby z naruszeniem zakazu reformationis in peius.

34. Wobec powyższego Skład orzekający w niniejszej sprawie mając na względzie przywołaną powyżej treść art. 134 § 2 p.p.s.a. na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.