Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 236/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2   pkt. 3, art. 4 pkt. 4, art. 33 ust. 1, art. 39 f pkt 2, art. 39 pkt 6,  art. 87 ust.1a i ust. 3, art. 42 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Maria Jagielska (spr.) Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. L. – P. P.-H.-U. "D." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 16 października 2007 r. sygn. akt III SA/Ol 699/07 w sprawie ze skargi L. L. – P. P.-H.-U. "D." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od L. L. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w O. kwotę 900 (dziewięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wyrokiem z dnia 16 października 2007 r. w sprawie ze skargi L. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie, oddalił skargę.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:

Funkcjonariusze celni Izby Celnej w O. dokonali w dniu [...] października 2006 r. kontroli pojazdu marki [...], stanowiącego własność L. L., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. D. L. L. Kierowcą samochodu był Z. D., który zeznał, że jest zatrudniony w [...] i przewozi płytę MDF oraz frez do regeneracji z firmy [...] w B. do I. oraz że nie posiada wymaganych dokumentów tj. karty opłaty drogowej, zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne oraz zaświadczenia o zatrudnieniu. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego L. L., zwany dalej skarżącym, złożył wniosek o umorzenie wobec niego postępowania, załączając oświadczenie kontrolowanego kierowcy, który zmieniając swoje wcześniejsze zeznania, stwierdził, iż w dniu kontroli wykonywał użyczonym mu przez skarżącego pojazdem prywatny kurs dla własnych potrzeb - miał odebrać z zakładu, gdzie pracuje drewno opałowe przeznaczone dla niego.

Naczelnik Urzędu Celnego w E. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) – dalej utd. nałożył na L. L. za stwierdzone podczas kontroli drogowej naruszenia karę pieniężną w łącznej kwocie 5500 zł.

Skarżący złożył odwołanie od tej decyzji, zarzucając naruszenie art. 107 § 3 Kpa., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn w oparciu, o które odmówiono wiarygodności oświadczeniu Z. D., jak również naruszenie art. 6, 7 i 8 Kpa. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ ocenił, że przewóz drogowy wykonywany przez stronę był przewozem na potrzeby własne i odbywał się z naruszeniem obowiązków i warunków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym. Przedsiębiorca w dniu kontroli realizował przewóz bez wymaganego przepisem art. 33 ust. 1 utd. zaświadczenia na wykonywanie przewozu na potrzeby własne, poza tym naruszył też warunki dotyczące dokumentacji pracy kierowcy w zakresie zaświadczenia dla kierowcy potwierdzającego jego zatrudnienie oraz nie uiścił wymaganej przepisem art. 42 ust. 1 ww. ustawy opłaty za przejazd pojazdu po drogach krajowych. Swoje stanowisko organ oparł na wynikach kontroli drogowej udokumentowanych protokołem kontroli oraz protokołem przesłuchania kierowcy. Organ zaznaczył, że skarżący, mimo zawiadomienia go o prawie do wypowiedzenia się, nie złożył żadnych wyjaśnień.

W złożonej od w/w decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. skardze, L. L. domagał się uchylenia rozstrzygnięcia, zarzucając mu naruszenie::

art. 3 ust. 2 pkt 3 utd. poprzez niezastosowanie i bezpodstawne nałożenie kary na skarżącego w sytuacji gdy do transportu wykonywanego w dniu [...] października, w świetle okoliczności sprawy, nie mają zastosowania przepisy tej ustawy,

art. 4 pkt 4 w związku z art. 33 ust. 1 i art. 39 f pkt 2, 39 pkt 6, 87 ust. 1 lit. "a" i ust. 3 oraz art. 42 ust. 1 utd. poprzez nałożenie kary na skarżącego, mimo braku zaistnienia przesłanek by uznać, iż wykonywany przez Z. D. w dniu kontroli przewóz był transportem na potrzeby własne,

art. 80 w związku z art. 75 i 77 Kpa. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów,

art. 6, 7, 8 Kpa., w szczególności poprzez załatwienie sprawy z pominięciem słusznego interesu skarżącego.

Skarżący twierdził, że organ całkowicie bezzasadnie nałożył na niego karę, gdyż wykonywany w dniu kontroli transport był prywatnym przewozem realizowanym przez zatrudnionego przez skarżącego kierowcę, zatem transport nie mógł mieć cech przewozu na potrzeby własne w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Stąd też błędnym jest twierdzenie, że kierowca musiał zostać wyposażony przez skarżącego w kartę opłaty drogowej, zaświadczenie o wykonywaniu transportu na potrzeby własne oraz zaświadczenie o zatrudnieniu. Wskazał, że dokonujący przewozu zatrudniony jest u odwołującego się na stanowisku palacza, a nie kierowcy, zaś kontrolowany pierwszy raz w życiu, nie wiedział jakie dokumenty powinien posiadać w przypadku kierowania pojazdem. Podniósł, że przyznanie prymatu dowodowi z protokołu przed innymi dowodami narusza zasadę równych środków dowodowych wyrażoną w art. 75 Kpa. zaś sam protokół kontrolny jest nierzetelny i zbyt mało szczegółowy.

Sąd, oddalając skargę, wskazał że wykonywanie przez skarżącego w dacie kontroli przewozu na potrzeby własne nie ulega wątpliwości; należącym do L. L., prowadzącego przedsiębiorstwo pod nazwą P. D. L. L., wykonywano przewóz po drodze publicznej. Pojazd prowadzony był przez pracownika wyżej wymienionego przedsiębiorcy, któremu powierzono do przewiezienia frez do regeneracji i płytę MDF z firmy D. z B. do firmy D. I.. Tego stanu rzeczy nie zmienia podnoszony przez skarżącego fakt, iż kierujący pojazdem zatrudniony był na stanowisku palacza, a nie kierowcy, a także skromna ilość i niewielkie gabaryty przewożonego ładunku, tym bardziej, że na wskazany wyżej towar wystawiona została specyfikacja wysyłkowa Nr [...] z dnia [...] października 2006 r., podpisana przez magazyniera wyżej wymienionego przedsiębiorstwa.

Zdaniem Sądu bezspornym jest fakt, iż w przedmiotowej sytuacji kontrolowany kierowca nie posiadał karty opłaty drogowej, a zgodnie z art. 87 ust. 2 utd. podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli odpowiednie dokumenty wymagane przy takim przewozie, określone w art. 87 ust. 1. W ocenie Sądu przedsiębiorca nie dopełnił także obowiązku wynikającego z art. 87 ust. 1a. utd., stanowiącego, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli zaświadczenie, o którym mowa w art. 39e ust. 1 pkt 6 utd.

WSA nie zgodził się ze skarżącym w kwestii naruszenia przez organ art. 3 ust. 2 pkt 3 utd. tj. niezastosowania tego przepisu, który zdaniem skarżącego zwalnia z rygorów ustawy o transporcie drogowym przewozy wykonywane przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, a takim był przewóz z dnia kontroli. Sąd I instancji stwierdził, iż wykonywany przewóz nosił wszelkie cechy przewozu na potrzeby własne -kierowca poruszał się pojazdem, który był własnością zatrudniającego go przedsiębiorcy, przewoził też przedmioty należące do skarżącego. Powyższe potwierdza w sposób bezsporny protokół kontroli pojazdu oraz protokół z przesłuchania kierowcy, a ustaleń dokonanych na podstawie tych dowodów nie może zmienić późniejsze oświadczenie złożone przez kierującego. Sąd nie podzielił również zarzutu, dotyczącego naruszenia art. 80 w związku z art. 75 i 77 Kpa., oceniając, że po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, organ administracji publicznej dokonał rzetelnej i prawidłowej oceny jego dowodów. Powyższa konkluzja wynika z dokonanej przez WSA analizy akt sprawy - organ uczynił zadość obowiązkowi zebrania niezbędnych dowodów w celu właściwego rozpoznania sprawy.

Powyższy wyrok skarżący zaskarżył skargą kasacyjną, zarzucając mu naruszenie:

1. art. 3 ust. 2 pkt. 3 utd. poprzez niezastosowanie, u którego źródła leżało mylne przyjęcie, iż w każdych przypadku, gdy pracownik korzysta z pojazdu pracodawcy w grę wchodzić muszą cytowanej ustawy;

2. art. 4 pkt. 4 w związku z art. 33 ust. 1 i art. 39 f pkt 2, 39 pkt 6, 87 ust.1a i ust. 3 oraz art. 42 ust. 1 utd. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnie, a tym samym uznanie, iż wykonywany w dniu kontroli przewóz przez pracownika skarżącego był przewozem na potrzeby własne;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 25 lipca 2005 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 6, 7, 75, 77 § 1 i 80 Kpa. poprzez niezastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji gdy naruszone zostały przez organ administracji przepisy procedury administracyjnej mające wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności, przekroczenie przez organ administracji zasady swobodnej oceny dowodów, pominięcie słusznego interesu skarżącego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organu I i II instancji i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów za obie instancje lub ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w O. do ponownego rozstrzygnięcia;

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał przede wszystkim na wadliwe zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o transporcie drogowym, bowiem faktycznie wykonującym przewóz na swoje własne potrzeby był nie będący przedsiębiorcą kierowca, a art. 3 ust. 2 pkt 3 utd., wyłącza stosowanie przepisów tej ustawy w stosunku do podmiotów, nie będących przedsiębiorcami.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o jej oddalenie, zauważając iż WSA odniósł się w zaskarżonym wyroku do wszystkich zarzutów skarżącego i ocenił że przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe i ocena dowodów nie naruszały przepisów procedury administracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

w

Stosownie do art. 183 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod uwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania.

Zgodnie z art. 174 pkt 1) i 2) p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania jeśli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty odnoszą się do obu podstaw.

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego zauważyć wypada, iż autor skargi kasacyjnej wskazał naruszone przez Sąd I instancji przepisy procesowe, mylnie je identyfikując, tj. przy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" wskazano przepisy Prawa o ustroju sądów administracyjnych, zaś przy art. 1 § 1 i § 2 wskazano Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która to ustawa takich przepisów nie zawiera. Związany granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie może poprawić we własnym zakresie popełnionego błędu, z tego też względu nie może odnieść się do zarzutu naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. Jednak pomyłkowo wskazany zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", z uwagi na krótkie omówienie w czym wyrażało się naruszenie tego przepisu, nie pozostawia wątpliwości, iż w istocie zarzut dotyczył naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku ze wskazanymi jako naruszone przez organ przepisami Kpa. Kasator uzasadniał zarzut niezastosowaniem powołanego przepisu i oddaleniem skargi w sytuacji, gdy zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego, które doprowadziły do wadliwych ustaleń.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska autora skargi kasacyjnej. Z opisanego przez WSA stanu faktycznego, znajdującego potwierdzenie w administracyjnych aktach sprawy, należy wyprowadzić wniosek, że zarzuty zlekceważenia przez Sąd I instancji błędów procesowych są niezasadne, bowiem Sąd ten może uchylić kontrolowaną przez siebie decyzję wyłącznie wtedy, gdy stwierdzone uchybienie procesowe mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jeżeli takiej zależności nie Sąd się nie dopatrzy, uchylenie decyzji z przyczyn procesowych jest niedopuszczalne. WSA wyjaśnił, dlaczego nie podziela zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia zasad postępowania dowodowego. Sąd zwrócił szczególną uwagę na fakt, iż organ dopuścił wszystkie dowody i w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonał ostatecznej oceny, czy okoliczność stanowiąca faktyczną podstawę nałożenia kary pieniężnej została udowodniona. Podstawową kwestią poddaną ocenie Sądu I instancji było, czy organ dokonał prawidłowego ustalenia co do rodzaju wykonywanego w dacie kontroli przewozu i podmiotu, który go realizował. Stwierdzenie WSA, że nie może być wątpliwości, co do tego, że kontrolowany przejazd był przewozem na potrzeby własne skarżącego, nie budzi w świetle załączonych do skargi kasacyjnej akt sprawy wątpliwości. Sąd I instancji, w oparciu o obowiązujący w dniu kontroli stan prawny oraz zgromadzony materiał dowodowy, wyczerpująco wyjaśnił swoje stanowisko, nie stwierdzając w prowadzonym przez organ postępowaniu wad, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Prawidłowo również WSA wyjaśnił, że w sprawie nie znajduje zastosowania przewidziana w art. 7 Kpa. zasada wyważania interesu publicznego i słusznego interesu strony postępowania. Przedmiotem postępowania nie jest bowiem prawo, którego określony podmiot może się domagać, lecz nałożenie na niego sankcji administracyjnej za niezastosowanie się do obowiązujących przepisów, co wyraża się tym, iż w razie zaistnienia określonego stanu faktycznego, uprawniony organ zobowiązany jest zastosować przewidzianą przepisami za stwierdzony stan rzeczy sankcję. Unormowanie, które nakłada na organ obowiązek określonego działania w konkretnej i stwierdzonej postępowaniem dowodowym sytuacji, nie stwarza dla tego organu żadnej swobody, a stan taki nazywany jest związaniem administracyjnym, w którym brak jest miejsca na uwzględnienie słusznego interesu strony postępowania. Odwoływanie się zatem do tej zasady, na gruncie przepisów znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie jest chybione i nieskuteczne.

Co do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, to w pierwszym rzędzie należy wskazać, iż składający skargę kasacyjną nie kwestionuje podstaw normatywnych nałożenia kar pieniężnych. Nie kwestionuje także obowiązku podmiotów wykonujących przewóz na potrzeby własne dostosowania się podczas wykonywania przewozu do przepisów ustawy o transporcie drogowym, w tym m.in. do obowiązku posiadania zaświadczenia wykonywania przewozów na potrzeby własne, karty opłaty drogowej, czy zaświadczenia o zatrudnieniu pracownika kierującego pojazdem. Składający skargę kasacyjną kwestionuje zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym w sytuacji, gdy w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 3 ust. 2 pkt 3 utd. Stosownie do powołanego przepisu do przewozów wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego.

Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tego przepisu w fakcie, iż mimo, że kierowca kontrolowanego pojazdu nie jest przedsiębiorcą, to organ zastosował przepisy ustawy o transporcie drogowym, działając wbrew dyspozycji wskazanego przepisu. Po pierwsze, postępowanie nie toczyło się wobec kierowcy Z. D., który prowadząc kontrolowany pojazd na rzecz skarżącego i wykonując swoje obowiązki pracownicze, nie działał jako przewoźnik. Po wtóre, przepis nie może być stosowany w taki sposób w jaki rozumie to autor skargi kasacyjnej, bowiem w przypadku stwierdzenia, że realizowany przewóz wykonuje faktycznie podmiot niebędący przedsiębiorcą, należy do niego stosować przepisy dotyczące przewozu na potrzeby własne, zamiast, jak twierdzi kasator, nie stosować ich w ogóle.

Z kolei postawiony zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 4 pkt 4 utd. w związku z art. 33 ust. 1, art. 39 lit. "f" pkt 2, art. 39 pkt 6, art. 87 ust. 1a i ust. 3 oraz art. 42 ust. 1 utd. przez wadliwe zastosowanie i błędną wykładnię nie może znaleźć uznania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Składający skargę kasacyjną nie wyjaśnia w czym upatruje błędnej wykładni art. 4 pkt 4 utd. a zarzut naruszenia tego przepisu przez wadliwe zastosowanie uzasadnia, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, wadliwym ustaleniem stanu faktycznego. Tak sformułowany zarzut nie mieści się w formule art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Naruszenie prawa materialnego przez wadliwe zastosowanie polega na błędzie w subsumcji. Wadliwość ta wyraża się sytuacją, w której albo stan faktyczny ustalony w sprawie uznano błędnie za odpowiadający stanowi przewidzianemu przepisem, albo w której ustalonego stanu faktycznego nie przypisano do określonej normy. Takiego rozumowania w skardze kasacyjnej doszukać się nie sposób. Argumentacja skargi kasacyjnej koncentruje się wokół tego, iż kontrolowany pojazd był użyczony przez skarżącego, przewożone rzeczy, z wyjątkiem jednej zabranej bez wiedzy skarżącego, do niego nie należały, a przewóz dokonywany był na potrzeby kierowcy Z. D., co prowadzi kasatora do wniosku, że do przewozu wykonywanego przez Z. D. w dniu kontroli nie mogą mieć zastosowania przepisy ustawy o transporcie drogowym. Przedstawiona argumentacja nie odnosi się do wskazanego w pkt 2 skargi kasacyjnej przepisu art. 4 pkt 4 utd. i formy jego naruszenia poprzez niewłaściwe zastosowanie. Stwierdzenie, że zdaniem autora skargi kasacyjnej, stan faktyczny jest inny, niż to ustalił organ i dlatego przepisy o transporcie drogowym nie powinny mieć w sprawie zastosowania, nie uzasadnia postawionego zarzutu. Chcąc zwalczać wyrok poprzez wskazanie naruszenia prawa materialnego przez wadliwe zastosowanie określonego przepisu, należy wskazując na ustalony stan faktyczny i powiązać go z określonym przepisem prawa materialnego, do którego ten stan powinien być przyporządkowany, a nie został lub wyjaśnić dlaczego ustalony stan prawny został błędnie przyporządkowany określonej normie, czego w skardze kasacyjnej zabrakło.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.