Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 540/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 165
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 315/12 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 7 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2006 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek J. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przypomniał, że wniosek strony był kolejnym w sprawie wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, jest on tożsamy z uprzednio złożonym wnioskiem. Nie wynikały z niego żadne nowe okoliczności świadczące o zmianie sytuacji materialnej skarżącego. W ocenie Sądu nową okolicznością nie jest wiedza skarżącego o wysokości wpisów sądowych. Ponadto, skarżący nie wyjaśnił wątpliwości przedstawionych szczegółowo w prawomocnym postanowieniu wydanym uprzednio w tym zakresie, związanych z jego sytuacją materialną. W ocenie Sądu I instancji, załączone przez skarżącego do sprzeciwu dokumenty nadal nie były wystarczające i budziły wątpliwości co do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny, co uniemożliwiało dokonanie przez Sąd merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedłożona decyzja Naczelnika II Urzędu Skarbowego w K. dotyczyła ustanowienia zabezpieczenia na majątku ruchomym skarżącego (tj. na samochodach osobowych) oraz na 2 lokalach mieszkalnych stanowiących współwłasność majątkową małżeńską skarżącego i jego żony. Skarżący nie przedstawił natomiast informacji dotyczących posiadanych przez niego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym informacji o ich zajęciu, na którą powoływał się we wnioskach. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że ww. decyzja o zabezpieczeniu uzasadniała twierdzenie o nierzetelnym przedstawieniu przez skarżącego jego sytuacji majątkowej. Wynikało z niej bowiem, że skarżący posiada majątek w postaci 2 nieruchomości lokalowych, czego zarówno we wniosku z dnia 25 lipca 2012 r. jak i we wniosku z dnia 2 października 2012 r. nie wykazał. Z kolei z zeznania podatkowego za 2010 r. wynika, że oprócz dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej skarżący uzyskiwał dochody z praw autorskich (podobna sytuacja miała miejsce w 2011 r.), co w konfrontacji z twierdzeniem skarżącego o uzyskiwaniu dochodów jedynie z zajęć dorywczych nasuwa wątpliwość co do rzeczywistych źródeł dochodu skarżącego. Wątpliwości takie istniały również w sytuacji braku wyjaśnień skarżącego co do źródeł pokrycia znacznych wydatków jego rodziny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o jego uchylenie i przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Stwierdzono, że skarżący nie posiada majątku i rachunków bankowych, ma do zapłaty 45.000 zł kosztów sądowych i dołączył wszystkie dokumenty, o które był wzywany. Nieruchomości należą do żony i są zajęte przez urząd skarbowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przypomnieć należy, że skarżący składał już uprzednio wniosek o przyznanie prawa pomocy, który to postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił. W tej sytuacji rzeczą Sądu pierwszej instancji było rozpatrzenie kolejnego wniosku mając na względzie przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "P.p.s.a."), który to stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

Lektura zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił wymienioną regulację, prawidłowo wskazując, że ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację strony. Sąd pierwszej instancji uznał, że ponownie złożony wniosek jest tożsamy z wnioskiem skarżącego z dnia 25 lipca 2012 r. wskazał następnie, że z ponownego wniosku o przyznanie prawo pomocy nie wynikają nowe okoliczności świadczące o zmianie sytuacji materialnej skarżącego. Oceny takiej nie można zaakceptować.

Należy podkreślić, że część spraw skarżącego prowadzonych w zakresie przyznania prawa pomocy była już przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniach wydanych w dniu 26 listopada 2012 r., o sygn. akt kolejno od I FZ 518/12 do I FZ 522/12. W wymienionych orzeczeniach NSA stwierdził, że nie było podstaw aby uznać, że w sprawach skarżącego nie zaszły nowe przesłanki uzasadniające zmianę zajętego w sprawie stanowiska w zakresie oceny wniosku strony o przyznanie prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę podziela argumentację zaprezentowaną w ww. postanowieniach i stwierdza, że nieprawidłowe jest stanowisko WSA wskazujące na tożsamość analizowanych wniosków o przyznanie prawa pomocy.

Należy bowiem wskazać, że w kolejno złożonym wniosku, skarżący stwierdził, że koszty sądowe do których został wezwany to prawie 24.000 złotych. Zdaniem Sądu I instancji, wiedza skarżącego o wysokości kwoty wpisu od złożonych przez niego skarg nie jest nową okolicznością świadczącą o zmianie sytuacji materialnej skarżącego. Zgodzić się można z Sądem, że sama wiedza o wysokości wpisu od skarg sytuacji materialnej nie zmienia. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że wymagane od skarżącego kwoty, tytułem wpisu od skarg, są dla niego obciążeniem finansowym, a co za tym idzie rzutują na jego sytuację finansową. Wzrost tego obciążenia może być nową okolicznością, jeżeli Sąd w postępowaniu wywołanym pierwotnym wnioskiem nie miał jej na względzie. Zwrócić tutaj należy uwagę, że w zażaleniu strona wskazuje już na kwotę 45.000 zł, którą jest zobowiązana ponieść tytułem kosztów sądowych.

Ponadto należy wskazać, że Sąd I instancji przedstawione przez stronę dokumenty uznał za niewystarczające i budzące wątpliwości. Rzeczywiście, zestawiając oświadczenia strony z przedłożonymi dokumentami nasuwają się wątpliwości co do ich zgodności z aktualnym stanem faktycznym. Decyzja Naczelnika II Urzędu Skarbowego w K. z dnia 2 grudnia 2011 r. dotyczy bowiem ustanowienia zabezpieczenia na majątku ruchomym skarżącego (tj. na samochodach osobowych) oraz na 2 lokalach mieszkalnych stanowiących współwłasność majątkową małżeńską skarżącego i jego żony. Tymczasem strona twierdziła i popiera to w zażaleniu, że nieruchomości należą wyłącznie do jego żony. Sąd podniósł również, że skarżący nie przedstawił informacji dotyczących posiadanych przez niego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym informacji o ich zajęciu, na którą powoływał się we wnioskach. Tymczasem strona zaznaczyła, że rachunki bankowe zostały zajęty oraz zlikwidowane. Na dowód tego we wniesionym sprzeciwie wskazała, że załączono do sprawy o sygn. akt I SA/Ke 323/12 dokumenty potwierdzające zajęcie nieistniejącego rachunku na kwotę prawie 9,5 mln złotych.

W tej sytuacji należy zgodzić się z oceną Sądu I instancji, że w sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości co do przedstawionych przez stronę danych, niemniej jednak nie uzasadniają one w pełni oceny o tożsamości składanych przez stronę wniosków. Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawy zobligowany jest do uwzględnienia powyższych okoliczności i przeanalizowania sytuację skarżącego w zakresie wskazanym w art. 246 § 1 P.p.s.a. W sytuacji zaś powstania wątpliwości co do oświadczeń strony powinien skorzystać z trybu, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.