Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2591/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2591/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: WSA Lidia Serwiniowska NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Anna Rudzińska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) w związku z art. 104 i 107 kpa, pozbawił skarżącego W. S. przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w W. decyzją z dnia [...]r. uprawnień kombatanckich z tytułu "udziału w walce o utrwalanie władzy ludowej" od [...]r. do [...]r.

W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, iż z zaświadczenia z Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...]r. i akt kombatanckich ZBoWiD wynika, że W. S. nie brał udziału w zwalczaniu oddziałów Ukraińskiej Powstańczej Armii lub grup Wehrwolfu. W związku z tym uznano, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W myśl zaś art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach takie osoby pozbawia się uprawnień kombatanckich.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. S. podniósł, że w czasie służby wojskowej brał udział w zwalczaniu band UPA w rejonie C. L.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W motywach tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że z zaświadczenia Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...]r. wynika, iż jednostka, w której służył skarżący brała udział w walkach z UPA do [...]r., lecz W. S. nie mógł w tych walkach uczestniczyć, bowiem do wojska został powołany [...]r., a przysięgę złożył dopiero [...]r. W związku z tym uznano, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej i dlatego zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach należało orzec jak wyżej.

Na powyższą decyzję W. S. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy oświadczając, iż podczas służby wojskowej brał udział w zwalczaniu band UPA w okresie od [...]r. do końca służby. Podał, że jego koledzy, którzy służyli w tym samym czasie w wojsku, nie zostali pozbawieni uprawnień kombatanckich.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), a procedurę ich wydania regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 cytowanej ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

W myśl art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia).

Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).

Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa).

Wbrew nakazom wynikającym z powyższych przepisów Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wyjaśnił należycie, czy skarżący pełniąc służbę wojskową walczył z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Nie można bowiem uznać, aby ustalenia poczynione przez Kierownika Urzędu odwołujące się do znajdującego się w aktach administracyjnych pisma Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...]r. wystarczająco wyjaśniały powyższą kwestię, mającą decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Gdyby bowiem twierdzenia skarżącego, iż podczas służby wojskowej brał udział w walkach z UPA znalazły potwierdzenie, mógłby on zachować uprawnienia kombatanckie.

Wskazane wyżej pismo Centralnego Archiwum Wojskowego informuje, że żołnierze [...] Pułku Artylerii Lekkiej, w którym W. S. pełnił służbę od [...] do [...]r., brali udział w zwalczaniu UPA do [...]r., a żołnierze [...] Pułku Piechoty, w którym skarżący pełnił służbę od [...]r. do [...]r., brali udział w zwalczaniu NSZ, poakowskiego zbrojnego podziemia i band terrorystyczno-rabunkowych w 1947 r. oraz do [...]r. Wykazów imiennych żołnierzy, którzy uczestniczyli w tych akcjach w aktach wyżej wymienionej jednostki nie odnaleziono. W omawianym piśmie podano ponadto, że w dokumentach [...] Pułku Piechoty za pozostałe miesiące [...] r. oraz za [...] r. nie odnaleziono danych dotyczących udziału żołnierzy w zwalczaniu jakichkolwiek oddziałów zbrojnego podziemia.

Powołując się na powyższe pismo Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wyjaśnił, na jakiej podstawie przyjął, że skarżący przed złożeniem przysięgi nie mógł brać udziału w walkach z UPA - czy wynikało to z konkretnych uregulowań prawnych, czy z informacji organów wojskowych, czy też z innych przyczyn. Brak właściwego uzasadnienia tej kwestii nie pozwala na wykluczenie możliwości, iż było to dowolne ustalenie organu.

W tej sytuacji wywody organu administracyjnego odwołujące się do niemożności udziału skarżącego w walkach z UPA nie mogą być uznane za wystarczające, tym bardziej, że w piśmie Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...]r. w odniesieniu do [...] Pułku Piechoty, w którym skarżący pełnił służbę od [...]r. do [...]r., w sposób stanowczy nie wykluczono udziału tej jednostki w walkach z oddziałami UPA w okresie od [...]r. do [...] r., podając jedynie, że nie odnaleziono żadnych dokumentów dotyczących powyższego okresu.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż W. S. już ubiegając się w [...] r. o przyjęcie do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w deklaracji członkowskiej podawał, że podczas służby wojskowej walczył m.in. z bandami UPA. Tak więc jego konsekwentne twierdzenia, że podczas służby wojskowej walczył z bandami UPA, niewątpliwie nie są próbą "dopasowywania" faktów do treści obecnie obowiązujących przepisów ustawy o kombatantach, skoro już w latach osiemdziesiątych taką informację podawał.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie i dlatego zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Odnosząc się do wynikającej z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji w razie uwzględnienia skargi zauważyć należy, iż zgodnie z art. 26 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego osoby, o których mowa w art. 25 tej ustawy, pozbawione prawomocną decyzją uprawnień kombatanckich tracą te uprawnienia. Zawarte w powołanym przepisie sformułowanie jest rozwiązaniem szczególnym w stosunku do przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego w zakresie wykonywania decyzji i wywoływanych przez nią skutków prawnych. Przyjmuje bowiem, że tylko decyzja prawomocna jest podstawą utraty uprawnień kombatanckich. Wskazać trzeba, iż decyzja staje się prawomocna po upływie terminu do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego oraz gdy sąd ten prawomocnie skargę odrzucił lub po jej rozpoznaniu oddalił (por. J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 902). Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie w wyroku jest więc zbędne, ponieważ powyższa kwestia została uregulowana ustawowo.

Mając na względzie powyższe - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.