Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 555/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 a), c)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 5, art. 16 a, art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 1 pkt 2 j), art. 33 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, działającego z upoważnienia Burmistrza, Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w z dnia [...]r., Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

J.G. w dniu 1 lutego 2013 roku złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego pielęgnacyjnego albowiem sprawuje opiekę nad chorym ojcem M.G., wobec którego orzeczeniem lekarskim stwierdzono znaczny stopień niepełnosprawności.

Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza, jako organ pierwszej instancji, decyzją nr [...] znak: [...] z dnia [...] lutego 2013 roku, odmówił składającej wniosek J.G. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad ojcem M.G..

Uzasadniając decyzję organ I instancji podał, iż, zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku O świadczeniach rodzinnych ( tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej łub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia i rehabilitacji i edukacji.

Organ ten, na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalił, iż aktywność zawodowa wnioskującej J.G. została zakończona w lipcu 2010 roku, na skutek redukcji etatów w macierzystym zakładzie pracy. Od tego czasu J.G. nie podejmowała żadnej pracy zarobkowej i do dnia wydania decyzji była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nadto z dokumentów dołączonych do wniosku i na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z wnioskującą oraz z jej ojcem M.G. ustalono, że M.G. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] stycznia 2013 roku na stałe.

J.G. złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Strona podniosła, iż Jej ojciec jest po udarze oraz dwóch zawałach i wymaga całodobowej opieki osoby drugiej, a sama jest jedyną sprawującą te opiekę. Liczne rodzeństwo, z różnych powodów, nie może zapewnić ojcu należytej opieki, a nawet pomagać jej w opiece nad M.G.. Odwołująca się podniosła, że cały swój czas poświęca na opiekę nad ojcem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 roku nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną dla sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku O świadczeniach rodzinnych. W obowiązującym od 1 stycznia 2013 roku stanie prawnym, zgodnie z art. 16a ust. 1 cyt. ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia i rehabilitacji i edukacji. W przekonaniu Kolegium oznacza to, iż w sytuacji, gdy nie ma bezpośredniego związku między powstaniem niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a rezygnacją z zatrudnienia osoby sprawującej tą opiekę, świadczenie nie przysługuje.

Organ odwoławczy ustalił, że wnioskująca jest osobą spokrewnioną z osobą wymagającą opieki w pierwszym stopniu, że osoba ta jest w stanie tę opiekę sprawować i de facto ją sprawuje albowiem jej ojciec M.G. został uznany za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności i to na stałe co wynika z orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2013 roku nr [...].

Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jednakże, zdaniem Kolegium, J.G. nie spełnia bezwzględnego warunku uprawniającego do uzyskania wnioskowanego świadczenia, tj. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy wskazał, że wnioskująca nie pozostaje w zatrudnieniu na umowę o pracę od lipca 2010 roku, zaś jako bezrobotna bez prawa do zasiłku jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy od [...] stycznia 2012 roku. Natomiast M.G. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, przy przyjęciu, że niepełnosprawność istnieje od [...] grudnia 2012 roku, orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2013 roku. Przesłanka zawarta w art. 16a ust. 1 jest sprecyzowana jednoznacznie: rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania, stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (...). Przy czym, na podstawie art. 3 pkt 22 ustawy O świadczeniach rodzinnych, zatrudnienie lub inna praca zarobkowa - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Tym samym nie można stwierdzić, iż J.G. zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad mężem, albowiem od ustania jej zatrudnienia do określenia daty w orzeczeniu o niepełnosprawności, od kiedy ustalony stopień niepełnosprawności istnieje u M.G. upłynął rok.

Organ odwoławczy wyraził pogląd, iż rezygnacja z zatrudnienia osoby, która podejmuje się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodzinny, winna nastąpić w krótkim czasie od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności. W przypadku wnioskującej należy stwierdzić, iż nie ma związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a podjęciem się opieki nad ojcem. W kontekście wskazanego wyżej art. 16a ust. 1 cyt. ustawy, J.G. nie spełnia wymogu do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego i w ocenie składu orzekającego nie ma w przedmiotowej sprawie możliwości przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o powyższy przepis. Regulacja ta mogłaby znaleźć zastosowanie tylko wówczas, gdyby z okoliczności faktycznych sprawy wynikało bezsprzecznie, ze rezygnacja z zatrudnienia może zostać zakwalifikowana jako wynik świadomego wyboru życiowego człowieka. W ocenie Kolegium takie okoliczności w sprawie nie zaistniały. Dopiero rezygnacja z zatrudnienia (lub niepodejmowanie zatrudnienia) otwiera drogę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Na powyższą decyzję J.G., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w której zarzuciła temu rozstrzygnięciu błędną wykładnię zastosowanego przepisu art. 16a ust. 1 ustawy, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego jej rozpoznania. W uzasadnieniu swojej skargi strona podniosła, że nie zgadza się z wykładnią w/w przepisu dokonaną przez organ odwoławczy w tej sprawie, gdyż przepis art. 16a ust. 1 ustawy wskazuje, że prawo do wnioskowanego świadczenia przysługuje jeżeli rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ma związek z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie polega na prawdzie twierdzeniem Kolegium, że ta regulacja mogłaby znaleźć zastosowanie tylko wówczas, gdyby z okoliczności faktycznych sprawy wynikało bezsprzecznie, ze rezygnacja z zatrudnienia była wynikiem świadomego wyboru życiowego człowieka, tj. dopiero rezygnacja z zatrudnienia (lub niepodejmowanie zatrudnienia) otwiera drogę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego a takie okoliczności.

Zdaniem Skarżącej, właśnie po utracie przez nią pracy z innych powodów (niż opieka nad chorym ojcem), niemożliwe było podjęcie przez skarżącą pracy na nowo, w związku ze stale pogorszającym się stanem zdrowia jej ojca M.G., którego znaczny stopień niepełnosprawności datuje się na [...] grudnia 2012 roku, natomiast sama choroba trwa od wielu już lat. Dalej Skarżąca podniosła, że w ostatnim czasie choroba jej ojca nieustannie postępuje i to w takim stopniu , że podjęcie przeze nią pracy jest wręcz niemożliwe. Skarżąca podała także, że jest osobą sprawująca główną opiekę nad ojcem co zajmuje jej większość dnia i uniemożliwia tym samym podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie i jako podstawę swojego stanowiska powtórzyło argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż rolą sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 202 roku - O ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Pod pojęciem owej kontroli należy rozumieć porównywanie czynności organu administracji rządowej lub samorządowej, czy też innego podmiotu, wykonującego zadania z zakresu administracji publicznej, z wzorcem jaki ustanawiają obowiązujące normy prawne. Sąd administracyjny, w ramach postępowania wywołanego skargą, kontroluje prawidłowość zastosowanej przez organ administracji publicznej podstawy rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Podstawą rozstrzygnięcia organu administracji jest zaś całokształt przepisów prawa zastosowanych przez niego w celu wydania rozstrzygnięcia na gruncie ustalonego stanu faktycznego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowią zatem przepisy prawa materialnego, regulacje proceduralne, a także przepisy ustrojowe. Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się więc do oceny legalności działania organu administracji w zakresie oceny zgodności działania z prawem materialnym, dochowania wymaganej prawem procedury i respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych. Zastrzec przy tym należy, iż w odniesieniu do ustaleń faktycznych sąd administracyjny nie ma kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego będącego tłem sprawy administracyjnej. Zadanie to należy wyłącznie do organu administracji publicznej. Do sądu administracyjnego należy zatem jedynie ocena legalności procesu ustalania stanu faktycznego przez organ administracji z punktu widzenia wymagań proceduralnych, nie zaś jego samodzielne ustalanie.

Podkreślenia też wymaga, że sąd administracyjny, rozpoznając skargę na akt (np. decyzję) organu administracji publicznej, wskazaną kontrolę sprawuje i rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."). Zakres kontroli sądu administracyjnego wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem.

Konieczne jest także wskazanie, iż uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z nim wojewódzki sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Niezbędność zastosowania przez sąd przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów innych niż zaskarżone, wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy dla końcowego jej załatwienia oznacza zapewnienie "ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy". Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu by w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (vide: T. Woś w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2005 r., s. 441). Kasacyjny skutek orzeczeń sądów administracyjnych powoduje, że istniejący spór nie zostaje w wyniku takiego orzeczenia zakończony i że właściwym do wypełnienia zadania "załatwienia sprawy administracyjnej" będzie nadal organ administracji. Sąd, uchylając zaskarżony skargą akt i inne akty podjęte przez organ w granicach danej sprawy administracyjnej, stwierdza jedynie, że dotychczasowy sposób załatwienia sprawy nie był prawidłowy. W efekcie takiego wyroku powstaje stan przejściowy i zadanie stabilizacji stosunku administracyjnoprawnego ciąży nadal na organie administracji publicznej. Sąd musi mieć zatem do dyspozycji instrument prawny pozwalający mu skutecznie skłonić organy administracji publicznej do prawidłowego załatwienia sprawy – tej samej, która toczyła się przed uruchomieniem kontroli sądowej. Instrumentem takim pozostaje właśnie regulacja przepisu art. 135 p.p.s.a., pozwalająca na uporządkowanie stanu prawnego sprawy administracyjnej i przesądzenie o działaniach zmierzających do jej właściwego załatwienia. Zastosowanie wskazanej instytucji prawnej prowadzi zatem w konsekwencji do zwiększenia skuteczności sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań administracji publicznej (vide: Zb. Kmieciak "Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych" Państwo i Prawo zeszyt 4, rok 2007, str. 31 i n. ).

Sądowa kontrola zaskarżonego postępowania administracyjnego zakończonego kwestionowanymi decyzjami ujawniła, że skargę należało uwzględnić jednakże nie z argumentów w niej wskazanych lecz przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie pozostawała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2013 roku, utrzymująca w mocy decyzję Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] lutego 2013 roku, jako organu I instancji, o odmowie przyznania skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Wszczęcie postępowania w sprawie administracyjnej, zakończonej wskazanymi aktami, nastąpiło w wyniku wniosku skarżącej J.G., z dnia [...] lutego 2013 roku, o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania przez nią opieki nad ojcem M.G..

Zasiłek, którego dotyczył wniosek strony, jest świadczeniem nowym, wprowadzonym do ustawy - O świadczeniach rodzinnych, przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 roku - O zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2012 roku poz. 1548), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013 roku.

Powyższa nowelizacja wiąże się z ustawową rekonstrukcją świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy – O świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 roku dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym (art. 1 pkt 1 i pkt 4 ustawy nowelizującej), uregulowane szczegółowo w dodanym art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 roku, poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust. 1). Świadczenie to uzależnione jest jednocześnie od kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio (ust. 2). Istotnym jest także to, że w art. 16a ust. 8 art. zawarto dodatkowe przesłanki, mianowicie wyłączające prawo do omawianego świadczenia.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie, sprowadza się do niespełnienia przez skarżącą – zdaniem organów odmawiających jej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego– przesłanki wynikającej z ust. 1 art. 16 a tej ustawy O świadczeniach rodzinnych, mianowicie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych kontrolowanej sprawy wynika, że skarżąca nie pracuje od [...] czerwca 2010 roku, w okresie od [...] stycznia do [...] grudnia 2012 roku była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna, jej ojciec został uznany za osobę niepełnosprawną orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2013 roku, wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego skarżąca złożyła w dniu 1 lutego 2013 roku.

Jednak zdaniem organów orzekających w sprawie nie można stwierdzić, iż strona zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem albowiem od ustania zatrudnienia do określenia daty w orzeczeniu o niepełnosprawności, od kiedy ustalony stopień niepełnosprawności istnieje u M.G. upłynął rok, podczas gdy rezygnacja z zatrudnienia osoby, która podejmuje się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodzinny, winna nastąpić w krótkim czasie od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności. W ocenie organów obydwu instancji nie ma związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a podjęciem się opieki nad ojcem.

Takie stanowisko jest dotknięte błędną interpretacją faktów ujawnionych w sprawie oraz jest wynikiem wadliwej wykładni obowiązujących przepisów. Jak powiedziano wyżej skarżąca po zaprzestaniu pracy zarejestrowała się w urzędzie pracy jako osoba poszukująca zatrudnienia i w dniu orzekania przez organy obydwu instancji pozostawała nadal osobą bezrobotną. Pozostaje zatem do rozważenia prawidłowość powiązania, przez organy obydwu instancji, daty zaprzestania przez skarżącą pracy z datą złożenia wniosku.

W znowelizowanej ustawie O świadczeniach społecznych, zatem stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 roku, brak przepisu wykluczającego osobę bezrobotną od możliwości uzyskania świadczenia o jakim mowa w art. 16a ust. 1. Przepis art. 16a ust. 8 omawianej ustawy, zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16a ust. 1 , nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia.

Sąd stwierdza ponadto, że brzmienie art. 16 a ust. 8 ustawy zostało powtórzone w tekście ustawy a to w treści art. 17 ust. 5. Również i tu status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca świadczenie pielęgnacyjne. Obydwie te instytucje prawne zbliża nadto do siebie, że skuteczność starań o świadczenie pielęgnacyjne została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ( w art. 17 ust. 1 ustawy jest nadto mowa o niepodejmowaniu pracy zarobkowej ).

Uregulowanie zawarte w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia z dnia 20 kwietnia 2004 roku O promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008 roku, nr 69, poz. 415) definiuje pojęcie bezrobotnego, mianowicie oznacza to osobę, która - przy spełnieniu innych warunków - nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania.

Powyższe unormowanie stanowi bezpośrednie wsparcie dla stwierdzenia, iż ocena spełnienia, bądź nie stwierdzenia, przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powinna odbywać się wyłącznie na gruncie terminów i pojęć ustawy O świadczeniach rodzinnych. Kierując się powyższymi rozważaniami Sąd stwierdza, że brzmienie art. 17 ust. 5 tej ustawy nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzi natomiast skutki w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( podobnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013 roku w spr. IV SA/Wr 312/13).

Naczelny Sąd Administracyjny, we wyroku z dnia 24 października 2008 roku w sprawie I OSK 1758/07 uznał, że status osoby bezrobotnej nie może eliminować osoby zainteresowanej z grona tych osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 powołanej ustawy O świadczeniach rodzinnych (w stanie prawnym obowiązującym w chwili wyrokowania), który określa w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych, czy to z prawem do zasiłku, czy bez, wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje między innymi osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ma ona ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego (...). Gdyby prawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Podkreślić bowiem trzeba, że status bezrobotnego jest tylko jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których to przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inną natomiast jest sytuacja, gdy określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego. Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna w Urzędzie Pracy może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego, o którym mowa w art. 2 ust.1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach runku pracy.

Sąd podziela ponadto pogląd zawarty w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp z dnia 25 lipca 2013 roku w sprawie II SA/Go 550/13, że specjalny zasiłek opiekuńczy ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. W art. 65 Konstytucji RP, nie jest zagwarantowana praca dla każdego obywatela, ale jednak nakłada on na władze publiczne określone obowiązki, które wykonywane są w interesie obywateli. Podstawowy obowiązek sprowadza się do prowadzenia polityki ekonomicznej i socjalnej, zmierzającej do pełnego i produktywnego zatrudnienia zasobów ludzkich. Władze mają to osiągnąć w drodze realizowania programów zwalczania bezrobocia przez jego ograniczanie i wspieranie poradnictwa oraz szkolenia zawodowego a także przez organizowanie robót publicznych i prac interwencyjnych.

Kierując się powyższą wykładnią przepisów, Sad stwierdza, że pogląd organów obydwu instancji, iż rezygnacja z zatrudnienia osoby, która podejmuje się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodzinny, winna nastąpić w krótkim czasie od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności jest wadliwy. Dlatego wyprowadzony przez organy z tego wniosek, że w przypadku J.G. należało stwierdzić, iż nie ma związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a podjęciem się opieki nad ojcem, nie może się ostać

Niezależnie od powyższych rozważań, Sąd ujawnił występującą w aktach sprawy sprzeczność zawartą w dokumentach wystawionych przez ten sam organ. W aktach administracyjnych znajdują się mianowicie dwa zaświadczenia wydane w tej samej dacie a to w dniu [...] lutego 2013 roku, jeden stwierdzający, że skarżąca od dnia [...] stycznia do dnia [...] grudnia 2013 roku była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i drugi że od [...] stycznia 2012 roku jest tam zarejestrowana. Drugi z dokumentów stal się podstawą do ustalenia przez organy administracji, że skarżąca jest nadal zarejestrowana jako bezrobotna, lecz bez w wyjaśnienia przyczyn uznania tego dokumentu za bardziej wiarogodny. Jeżeli skarżąca faktycznie nie jest zarejestrowana jako bezrobotna, wtedy fakt ten może potwierdzać jej twierdzenie o rezygnacji z pracy dla zapewnienia ojcu koniecznej opieki.

Ponadto ocenie organów podlegać powinno powiązanie daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności z datą złożenia wniosku o zasiłek skoro, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych, nastąpiło to na przestrzeni tygodnia. Wreszcie organy uwzględnią, że skarżąca, w chwili wydania orzeczenia o niepełnosprawności ojca dokonać wyboru życiowego i w sposób spektakularny, aby usunąć wątpliwości organów w przyszłości, zaprzestać pracy, skoro była wtedy osobą bezrobotną. Rozróżnienie, dla celów przyznania świadczenia, osób zaprzestających pracy od bezrobotnych byłoby równoznaczne z niemożliwą do akceptacji w polskim porządku prawnym dyskryminacją tych drugich.

W kontekście zasad przedstawionych na wstępie rozważań, rola sądu administracyjnego, w przedstawionej wyżej sytuacji, nie może polegać na zastępowaniu organów w wykonywaniu ich zadań, w szczególności zaś merytorycznym rozstrzyganiu sprawy i prowadzeniu w tym celu własnych ustaleń. Sąd kontrolując postępowanie administracyjne kierunkuje jedynie zakres prawny ponownego rozpoznania sprawy. Z tej racji ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny mieć na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą to wykładnią organ administracyjny jest związany z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Organ winien ponownie dokonać oceny stanu faktycznego według wskazań zawartych w wyroku.

Kierując się powyższymi rozważaniami, Sąd, z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i decyzję organu I instancji .