Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 405/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 162 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października do grudnia 2015r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej – Dyrektor IAS, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] ([...]), na podstawie art. 162 § 1 i 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm. – dalej o.p.), odmówił A Sp. z o.o. w M. (dalej – Skarżąca, Spółka) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z z dnia [...] r. nr [...] określającej:

– za miesiąc październik 2015 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w kwocie [...] zł,

– za miesiąc listopad 2015 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w kwocie [...] zł,

– za miesiąc grudzień 2015 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w kwocie [...] zł.

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wspomnianą decyzją z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z określił Spółce kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za poszczególne miesiące od października do grudnia 2015 r. Decyzja została doręczona w dniu [...]r. w trybie art. 150 § 4 o.p.

Pismem z dnia 26 października 2020 r. Podatniczka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższego rozstrzygnięcia, w którym zawarła również środek zaskarżenia, któremu uchybiła terminowi. W jego uzasadnieniu wyjaśniono, że Prezes Zarządu nie odebrał wspomnianej decyzji z powodów zdrowotnych. Mianowicie, jak wskazano, choruje on od wielu lat na choroby kardiologiczne, w związku z tym potencjalne zarażenie się wirusem SARS-COV-2 niesie zagrożenie dla jego życia. Z tej też przyczyny, zgodnie z zaleceniami lekarzy, stroni od kontaktów z obcymi osobami. W konsekwencji tego nie był w stanie odebrać decyzji. Dodano także, że Prezes Zarządu na początku sierpnia 2020 r. miał kontakt z osobą zakażoną koronawirusem, dlatego też poddał się samoizolacji. W podaniu wskazano, że okoliczności te potwierdza dokumentacja medyczna.

W dalszej części wniosku wyjaśniono, że o decyzji Prezes Spółki dowiedział się podczas dokonywania przelewu bankowego, kiedy okazało się, że rachunek bankowy został zajęty w wyniku egzekucji. Wtedy skontaktował się organem podatkowym, od którego uzyskał informację, że skutek doręczenia decyzji nastąpił z dniem [...] r. Tymczasem, jak wskazano we wniosku, Prezes Zarządu z uwagi na izolację motywowaną troską o swoje życie i zdrowie nie zdawał sobie sprawy, iż próbowano doręczyć Spółce decyzję. Dodał przy tym, że organ podatkowy każdorazowo telefonicznie informował Prezesa Zarządu o przedsiębranych oraz planowanych czynnościach.

Po rozpoznaniu podania Skarżącego, Dyrektor IAS postanowieniem z dnia [...] r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z z dnia [...]r. nr [...].

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił kwestię wymagalności zobowiązań określonych we wspomnianej decyzji. W tym zakresie wskazał, że w związku ze wszczęciem postępowania karno-skarbowego dotyczącego m.in. niewykonania zobowiązań wymienionych w decyzji (postanowienie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia [...]r.) oraz dopełnieniem obowiązków z art. 70c o.p. (doręczenie Spółce zawiadomienia w dniu [...]r.) doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 6 pkt 1 o.p.).

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że aby doszło do przywrócenia terminu muszą zostać spełnione kumulatywnie przesłanki wynikające z art. 162 § 1 i 2 o.p., tj. musi wystąpić:

1) uchybienie terminowi do dokonania określonej czynności,

2) wniesienie przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu,

3) dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu,

4) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu,

5) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był określony termin - w przedmiotowej sprawie złożenie odwołania.

Według Dyrektora IAS, Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Uargumentowano to tym, że adresatem decyzji z dnia [...]r. była Skarżąca, a nie osoba fizyczna. Wskazano jednocześnie, że w skład Zarząd Spółki wchodzą: J. M. - Prezes Zarządu oraz P. D.- Członek Zarządu. W tej sytuacji, zdaniem organu, obowiązkiem osób wchodzących w skład organu Spółki było takie zorganizowanie jej działania, aby odbierać kierowaną do niej korespondencję. Zatem w przypadku niedyspozycji Prezesa Zarządu lub konieczności izolacji przesyłkę winien odebrać drugi z członków Zarządu. Zwrócono przy tym uwagę, że w orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że tylko choroba, która uniemożliwia osobiste działanie, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania czynności.

Dyrektor IAS odnosząc się z kolei do podniesionego przez Prezesa Zarządu argumentu, że nie wiedział o próbie doręczenia decyzji oraz o jej awizowaniu, ponieważ wbrew dotychczasowej praktyce nie został o tym telefonicznie poinformowany, wskazał, iż z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.z dnia 3 listopada 2020 r. wynika, że przesyłka zawierająca decyzję nie jest pierwszą nieodebraną korespondencją przez Spółkę. W piśmie tym zasygnalizowano również, że Prezes Zarządu nigdy nie odbierał osobiście korespondencji, lecz robiły to inne osoby w jego imieniu.

Organ odwoławczy wskazał także, że nie została załączona do wniosku przywołana w jego treści dokumentacja medyczna mająca potwierdzać problemy zdrowotne Prezesa Zarządu oraz dokumentujące, iż na początku sierpnia miał on kontakt z osobą, u której potwierdzono pozytywny wynik wirusa SARS-COV-2.

Z tych też powodów, w ocenie Dyrektora IAS, Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Z tego też względu, jak stwierdził organ odwoławczy, nawet gdyby przyjąć, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Spółka złożyła w terminie 7-dni, od dnia ustania przyczyny uchybieniu terminowi, za którą należy uznać powzięcie wiedzy o wydaniu decyzji (we wniosku Prezes Zarządu podaje, iż o wydaniu tej decyzji dowiedział się "kilka dni temu"), to nie zostały spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki do pozytywnego rozpatrzenia tego wniosku, ponieważ Skarżąca nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy.

W skardze z dnia 18 lutego 2021 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółka zakwestionowała prawidłowość postanowienia z dnia [...] r., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W jej uzasadnieniu Skarżąca podkreśliła, że art. 162 § 1 o.p. dla przywrócenia terminu nie wymagane udowodnienia braku winy, lecz wystarczy jego uprawdopodobnienie. W ocenie Spółki, załączona do podania stosowna dokumentacja, co najmniej uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Skarżącej. Podniesiono również, że wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, z treści wniosku wynika termin początkowy, kiedy powzięto wiedzę o wydaniu decyzji z dnia [...] r. Spółka stwierdziła przy tym, że brak jednoznacznego wskazania przez Dyrektora IAS okresu, w jakim należało złożyć odwołanie od decyzji, prawdopodobnie stało się przyczyną błędnych rozważań stanowiących podstawę oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W końcowej części skargi stwierdzono, że rozwinięcie zarzutów, jak i wyrażenie stanowiska w sprawie nastąpi po udostępnieniu akt sprawy, albowiem z uwagi na sytuację epidemiologiczną w Polsce i wprowadzone obostrzenia nie jest możliwe zapoznanie się z dokumentami znajdującymi się w aktach.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto wyjaśnił, że wdrożył wymagany reżim sanitarny, który umożliwia stronom realizację uprawnienia z art. 178 § o.p., tj. wgląd w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Jednakże, jak zauważył Dyrektor IAS, z powyższego uprawnienia Spółka nie skorzystała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie może być uwzględniona, gdyż objęte nią postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki ku temu, aby przywrócić Skarżącej termin do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.z dnia [...] r. określającej Spółce kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za poszczególne miesiące od października do grudnia 2015 r.

Przystępując do wyjaśnienia podstawowego zagadnienia należy przytoczyć art. 162 § 1 o.p., który stanowi, iż w razie uchybienia terminowi należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 2 o.p.). Wynika stąd zatem, że przywrócenie terminu obwarowane jest spełnieniem czterech przesłanek. Dodać należy, iż muszą być one spełnione łącznie. Brak którejkolwiek wyklucza możliwość przywrócenia terminu.

Pierwszą przesłanką warunkującą przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy. Oznacza to, że osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność (jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy) oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przedmiotem uprawdopodobnienia jest zatem okoliczność braku winy. Podkreślić należy, że z art. 162 o.p. wynika, że uprawdopodobnienie braku winy powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu, a nie być skierowane przeciwko podstawie prawnej lub okolicznościom faktycznym dotyczącym samej decyzji. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie go stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Niedbalstwo zainteresowanego dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności istotne jest rozróżnienie samej przeszkody od okoliczności wskazujących na brak po stronie wnioskodawcy winy w uchybieniu terminowi, tj. okoliczności, które świadczą o tym, że wnioskodawca dołożył należytej staranności, aby, mimo zaistnienia danej przeszkody, dokonać czynności w stosownym terminie (zob. wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2020 r. sygn. akt I FSK 1990/17, Lex nr 3064518). Ponadto zwrócić należy uwagę, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy.

Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu. Oznacza to, że organ nie może działać z urzędu, a jedynie na wyraźny wniosek zainteresowanego.

Trzecią przesłanką jest dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia, wynosi 7 dni.

Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Czynności procesowej należy, zatem dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu.

Nie ulega wątpliwości, że Skarżąca spełniła drugą i czwartą przesłankę. Otóż wystąpiła ona z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz dopełniła czynności, której dotyczy prośba o przywrócenie terminu, tj. złożyła odwołanie od decyzji Naczelnika US.

Organ odwoławczy nie ustalił natomiast daty, kiedy Skarżąca powzięła wiedzę o wydaniu decyzji z dnia [...] r., a tym samym nie wyjaśnił jednoznacznie, czy wniosek w niniejszej sprawie złożony został z zachowaniem 7-dniowego terminu od ustania przeszkody na wniesienie odwołania. Brak ten jednak pozostaje bez znaczenia dla prawidłowości kontrolowanego rozstrzygnięcia, gdyż – jak trafnie przyjął Dyrektor IAS - Spółka nie uprawdopodobniła, że nie zawiniła uchybiając 14-dniowemu terminowi na złożenie odwołania. Przypomnieć należy, że tylko łączne spełnienie wymienionych wyżej przesłanek pozwala na przywrócenie terminu na dokonanie czynności procesowej.

Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że Skarżąca uzasadniając wniosek skoncentrowała się na dwóch kwestiach. Przede wszystkim podniosła, że stan zdrowia Prezesa Zarządu uniemożliwiał odbiór decyzji. Mianowicie z racji na choroby kardiologiczne i choroby współistniejące, ewentualne zarażenie się wirusem SARS-COV-2 niesie dla niego zagrożenie życia i zdrowia. Dlatego też unika styczności z osobami obcymi. Ponadto podniesiono, że na początku sierpnia 2020 r. z uwagi na kontakt z osobą zakażoną wspomnianą chorobą Prezes Zarządu poddał się dwutygodniowej samoizolacji. Drugą kwestią wskazywaną przez Spółkę jest to, że organ telefonicznie informował Prezesa Zarządu o podejmowanych czynnościach, a w tym przypadku nie przekazano mu widomości o wydaniu i wysłaniu decyzji.

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez Skarżącego stwierdzić należy, że art. 162 § 1 o.p. nie wymaga udowodnienia braku winy. Przepis ten posługuje się terminem "uprawdopodobnienia". Dlatego też ze względu na użycie w przepisie pojęcia "uprawdopodobnienie", podkreśla się konieczność wykazania z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących od zainteresowanego. Zwraca się też uwagę, że to strona ma uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu, a nie organ dociekać przyczyn spóźnienia strony. Zatem to na zainteresowanym spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu. Organ powinien jedynie przedstawione przez stronę okoliczności ocenić w światle przesłanek z art. 162 § 1 o.p. Organ nie jest więc upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (zob. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2002 r. sygn. akt V SA 2320/01, Lex nr 109300).

Zajmując się pierwszą z okoliczności, która wiąże się ze stanem zdrowia Prezesa Zarządu trzeba za organem odwoławczym podkreślić, że adresatem decyzji jest Spółka, a nie osoba fizyczna. W tym kontekście wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że "Choroba reprezentanta spółki oraz jej problemy organizacyjne (odwołanie prokurenta, okres wypowiedzenia umowy o pracę dotychczasowemu pełnomocnikowi) nie mogą paraliżować działalności osoby prawnej. Zarząd jest odpowiedzialny za takie zorganizowanie procesu działania spółki, aby było możliwe bieżące prowadzenie działalności, a w tym również uczestnictwo w toczących się z udziałem spółki postępowaniach" (wyrok NSA z dnia 8 listopada 2019 r. sygn. akt I FSK 1605/19, Lex nr 2768668).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Spółka nie wykazała, aby zaistniały przeszkody nie do przezwyciężenia, które uniemożliwiły jej złożenie odwołania z zachowaniem ustawowego terminu. Z pewnością w takich kategoriach nie może być traktowana choroba Prezesa Zarządu oraz stan epidemiczny. Otóż zwrócić należy uwagę, że okoliczności te nie mają charakteru nagłego. Mianowicie z treści wniosku wprost wynika, że Prezes Zarządu cierpi na wskazywane dolegliwości od wielu lat. Z kolei epidemia wiarusa SARS-COV-2 pojawiła się w okolicach marca 2020 r. Oznacza to, że Spółka działając w takich realiach winna zadbać o to, aby korespondencja kierowana do niej była odbierana. Jak słusznie zauważył Dyrektor IAS, Zarząd Spółki był dwuosobowy, a więc nic nie stało na przeszkodzie, aby drugi z członków tego organu Skarżącej odebrał decyzję. Podjęcie stosownych rozwiązań organizacyjnych w tym względzie było w interesie Skarżącej, która miała wiedzę o toczącym się w stosunku do niej postępowaniu podatkowym, a tym samym winna sobie zdawać sprawę z negatywnych następstw niepodejmowania przesyłek. Konkludując przyjąć należy, że powyższe okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w niedochowaniu terminu na wniesienie odwołania.

Niezawinienia nie można upatrywać również w tym, że organ I instancji nie poinformował telefonicznie Prezesa Zarządu o wysłaniu decyzji z dnia [...] r. Otóż żaden przepis prawa nie obliguje organu podatkowego do tego rodzaju działań informacyjnych. Ponadto praktyka niepodejmowania przez Spółkę korespondencji w prowadzonym postępowaniu w przedmiocie podatku od towarów i usług nie była odosobniona, co wynika z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 3 listopada 2020 r., w którym wymieniono cztery tego rodzaju przypadki. Ponadto wskazano, że Prezes Zarządu nigdy osobiście nie odbierał przesyłek, a czyniły to inne osoby w jego imieniu.

Reasumując, Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w złożeniu odwołania z naruszeniem 14-dniowego terminu. Nie wykazano zatem, aby spełnione zostały przesłanki z art. 162 § 1 o.p., co w konsekwencji uzasadniało odmowę przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia na decyzję Naczelnika US.

Końcowo należy zauważyć, że wbrew twierdzeniu Spółki, organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu na s. 2 podał daty awizowania przesyłki ([...] r. – pierwsze awizo, [...] r. – drugie awizo), a także na podstawie art. 150 § 4 o.p. wskazał, że fikcja doręczenia nastąpiła z upływem [...] r. W konsekwencji, wskazał, że z dniem 18 sierpnia 2020 r. upłynął termin do złożenia odwołania.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).