Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1807/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4 w zw. z art. 153 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 września 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 560/21 w sprawie ze skargi G. H. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 7 maja 2021 r., nr 9011-2021-000320 w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 560/21, po rozpoznaniu skargi G. H. (dalej także: "skarżąca") na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia 7 maja 2021 r. nr 9011 -2021-000320 w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2020 w pkt. 1/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Słupsku z dnia 18 lutego 2021 r. nr 0213-2021-001588, w pkt. 2/ zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Gdyni, zaskarżając orzeczenie w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Nadto, pełnomocnik wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu sądowo-administracyjnym, według norm przepisanych. Jednocześnie, organ zrzekł się rozprawy.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r. poz. 182 ze zm. dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") polegające na błędnej wykładni tego przepisu dokonanej przez Sąd, poprzez mylne zrozumienie treści i znaczenia ww. przepisu w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku niezasadnie przyjął, że wyrok Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia [...] grudnia 2020r., sygn. akt [...], w którym na podstawie art. 320 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.) dalej: "k.p.c.", odroczono termin wydania przez G. H. na rzecz właściciela Skarbu Państwa działki ozn. nr [...] do dnia 16 marca 2022r., stanowi tytuł prawny do nieruchomości w rozumieniu ww. art. 20 ust. 4 oraz umożliwia ubieganie się o dopłaty do gruntów rolnych.

2. naruszenie przepisów prawa procesowego:

- art. 141 § 4 w zw. z art. 153 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez bezpodstawne uznanie, że organy dopuściły się naruszenia tego przepisu, podczas gdy prawidłowa ocena prawna powiązana z wykładnią art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, prowadzi do wniosku odmiennego, iż nie doszło do naruszenia tego przepisu, zaskarżone decyzje organów obu instancji są prawidłowe, co powoduje niemożność zaakceptowania przez skarżącego oceny prawnej Sądu zaprezentowanej w zaskarżonym wyroku, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik organu przedstawił argumentację wniesionych zarzutów.

G. H. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej organu wskazując, że jest ona całkowicie bezzasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Związanie podstawami środka prawnego polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy procesowego określa zakres kontroli NSA. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to że jest związany podstawami określonymi w art. 174 p.p.s.a.

Artykuł 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez Sąd pierwszej instancji (patrz: postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych.

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należy wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.

Nie można mówić o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wymagane elementy i poddaje się kontroli instancyjnej. Treść uzasadnienia odzwierciedla przyjętą przez sąd pierwszej instancji argumentację prawną. Rozważania prawne są zaś na tyle jasno i precyzyjnie sformułowane, że umożliwiają poznanie sposobu rozumowania WSA. Trzeba jednak przede wszystkim podkreślić, że w drodze zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., można kwestionować "techniczną kompletność" uzasadnienia, ale nie ocenę prawną WSA, co uczynił kasator. W związku z powyższym zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzut naruszenia art. 153 jest bezzasadny, ponieważ w ocenie prawnej wyrażonej przez Sąd I instancji została wyjaśniona istotna treść art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Sąd zawarł zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organy, które wydały decyzje ( w I i II instancji), zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym dotyczy prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Pozostaje ponadto w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z kolei konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości.

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. jest przepisem o charakterze wynikowym, jako że określa sposób rozstrzygnięcia sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organy administracji publicznej prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przepis ten mógłby, więc zostać naruszony wtedy, gdyby wojewódzki sąd administracyjny go zastosował mimo niestwierdzenia naruszenia prawa materialnego, albo go nie zastosował mimo stwierdzenia, że prawo materialne zostało naruszone i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, a takiego działania Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie było.

Zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny. Zasady przyznawania wnioskowanych płatności określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: "rozporządzenie ONW PROW 2014-2020").

Z kolei weryfikacja danych wymaganych do przyznania spornej płatności dokonywana była przez organy w oparciu o dane przekazywane na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2016r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów (Dz. U.2016r. poz. 1003). Zgodnie z § 3a ust. 1 tego rozporządzenia Agencja Nieruchomości Rolnych, w terminie do dnia 30 czerwca danego roku, udostępnia z urzędu Agencji, według stanu na dzień 31 maja danego roku, dane dotyczące gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (dalej: "ZWRSP"), zawarte w rejestrach lub ewidencjach prowadzonych przez Agencję Nieruchomości Rolnych, obejmujące:

1) identyfikator działki ewidencyjnej zawarty w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego;

2) dane podmiotu, który ma tytuł prawny do gruntu położonego na działce ewidencyjnej, o której mowa w pkt 1, na podstawie stosunku prawnego łączącego ten podmiot z Agencją Nieruchomości Rolnych:

a) imię, nazwisko, miejsce zamieszkania, adres oraz:

- numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL)

- w przypadku osoby fizycznej posiadającej obywatelstwo polskie. - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości

- w przypadku osoby fizycznej nieposiadającej obywatelstwa polskiego,

b) nazwę, siedzibę, adres i numer identyfikacji podatkowej (NIP) - w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej,

c) numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON),

d) rodzaj stosunku prawnego łączącego podmiot z Agencją Nieruchomości Rolnych, stanowiącego tytuł prawny do tych gruntów,

e) datę nawiązania stosunku prawnego, o którym mowa w lit. d, i okres, na jaki został nawiązany,

f) oznaczenie identyfikujące dokument stwierdzający nawiązanie stosunku prawnego, o którym mowa w lit. d.

Pojęcie tytułu prawnego nie zostało w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich zdefiniowane. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w przypadku normy art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przyjąć należy, że ustawodawca miał na względzie jedynie takie tytuły prawne, które dają uprawnienie do władania nieruchomością przez podmiot nie będący jej właścicielem, którym jest Skarb Państwa.

Tytuł prawny, o jakim jest mowa w tym przepisie winien dawać prawo do dysponowania gruntem na cele związane z produkcją rolną. Trzeba jednocześnie podkreślić, że tylko w przypadku gruntów wchodzących w skład ZWRSP dla przyznania pomocy finansowej wymagane jest legitymowanie się tytułem prawnym do tych gruntów, podczas gdy w innych przypadkach tj. ."gruntów niepaństwowych", nie ma takiego wymogu i wówczas co do zasady wystarczające jest, samo posiadanie przez rolnika, zadeklarowanej do płatności działki. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że tytuł prawny nie może być ustalony w sposób dowolny, zaś sam przepis należy interpretować ściśle. Jako tytuł prawny wskazuje się np.: zawartą z ANR umowę dzierżawy, użytkowania wieczystego, użyczenia łub inną umowę, na podstawie której rolnik korzysta z gruntu, albo umowę lub decyzję, na podstawie której działka została przekazana rolnikowi w trwały zarząd (patrz wyroki NSA: z 7 lutego 2019 r. sygn. akt I GSK 3032/18, z dnia 4 grudnia 2020 r. sygn. akt GSK 1092/20). Tytuł prawny może więc wynikać zarówno z praw rzeczowych jak i ze stosunków zobowiązaniowych. Ze względu, że mowa jest o gruntach wchodzących w skład ZWRSP, należy sięgnąć do ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 1014 ze zm.) dalej: "o.g.n.r", która reguluje zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa m.in. w odniesieniu do nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego (art. 1 pkt 1 o.g.n.r.).

Zgodnie z art. 24 ust. 1 o.g.n.r. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (dalej: "KOWR") gospodaruje ZWRSP w drodze: 1) w pierwszej kolejności wydzierżawienia albo sprzedaży nieruchomości rolnych na powiększenie lub utworzenie gospodarstw rodzinnych, na zasadach określonych w rozdziałach 6 lub 8, z wyłączeniem nieruchomości rolnych o powierzchni mniejszej niż 1 ha oraz nieruchomości rolnych przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, miejscowym planie rewitalizacji albo miejscowym planie odbudowy na cele inne niż rolne, a w przypadku braku miejscowego planu - na cele niezwiązane z kierunkami i zasadami kształtowania rolniczej przestrzeni produkcyjnej, określonymi w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy; 2) oddania mienia na czas oznaczony do odpłatnego korzystania osobom prawnym lub fizycznym na zasadach określonych w rozdziale 8 i 9; 3) wniesienia mienia lub jego części do spółki prawa handlowego; 4) oddania na czas oznaczony administratorowi całości lub części mienia w celu gospodarowania, na zasadach określonych w art. 25; 5) przekazania w zarząd; 6) zamiany nieruchomości.

Zdaniem składu orzekającego nie można przyjąć, że lista z art. 24 ust.1 o.g.n.r stanowi katalog zamknięty i że nie można uwzględniać także innych sposobów gospodarowania. Zgodzić się jednocześnie należy, że zgodnie z brzmieniem ww. przepisu i praktyką, najczęstszymi formami rozdysponowania gruntów rolnych Skarbu Państwa są dzierżawa i sprzedaż.

Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawie przyznania płatności są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. To strona jest zobligowana do wskazywania konkretnych dowodów i współdziałania z organem przy gromadzeniu materiału dowodowego pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków. Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę.

Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW PROW 2014-2020, płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych na których jest położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1306/2013, o powierzchni co najmniej 0,1 ha, na jakich jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 8 1307/2013 oraz będących położonych na obszarach ONW. Organ nie kwestionował, że strona użytkuje rolniczo przedmiotową działkę oraz że działka znajduje się na obszarach ONW, natomiast z uzyskanych danych z KOWR, a także z pisma z dnia 8 stycznia 2021 r. nie uzyskał potwierdzenia posiadania tytułu prawnego do działki ewidencyjnej nr [...] w dniu 31 maja 2020 r. przez rolnika. Nie wyłącza to jednak możliwości aby rolnik, w inny sposób wylegitymował się tytułem prawnym przed organem. W myśl § 5 ust. 1a rozporządzenia ONW PROW 2014-2020 - w przypadku, o którym mowa w art. 20 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, we wniosku o przyznanie płatności ONW rolnik składa oświadczenie, że ma tytuł prawny do użytków rolnych wchodzących w skład ZWRSP, do których ubiega się o przyznanie tej płatności, w którym wskazuje, z czego wywodzi ten tytuł prawny. Na potwierdzenie posiadania tytułu prawnego do działki, jako dowód w sprawie, skarżąca przedstawiła wyrok sądu cywilnego z dnia [...] grudnia 2020 r., potwierdzający prawo do dysponowania tą działką do dnia 16 marca 2022 r.

Kluczowa w przedmiotowej sprawie jest odpowiedź na pytanie czy wyrok sądu cywilnego może stanowić tytuł prawny, który jest wskazywany jako konieczny dla przyznania pomocy finansowej do gruntów wchodzących w skład ZWRSP. Wyrokiem z dnia [...] grudnia 2020 r. Sąd Rejonowy w Słupsku w sprawie [...] nakazał skarżącej, aby wydała KOWR w Warszawie nieruchomość gruntową, oznaczoną jako działka nr [..., położoną na terenie gminy Główczyce, odraczając mu termin do wykonania do dnia 16 marca 2022 r. Sąd cywilny w oparciu o art. 320 k.p.c. dokonał modyfikacji obowiązującego terminu spełnienia świadczenia tj. zwrotu nieruchomości. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu "w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, a w sprawach o wydanie nieruchomości (...) - wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia". Sąd podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o art. 320 k.p.c. bierze pod uwagę interesy obu stron, a także skutki, jakie orzeczenie spowoduje w ich sferze prawnej i życiowej. Jest to szczególna zasada wyrokowania, która pozwala na wykonanie orzeczenia w sposób najmniej uciążliwy i nie narażający tej osoby na straty "w szczególnie uzasadnionych wypadkach" (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt V CSK 302/13 ).

Treść wyroku z dnia 18 grudnia 2020 r. potwierdza, że w dniu 31 maja 2020 r. skarżąca zgodnie z prawem korzystała z nieruchomości, a termin ten jest kluczowy dla oceny przesłanki, warunkującej przyznanie pomocy finansowej do gruntów wchodzących w skład ZWRSP. Organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji w dacie orzekania w dniu 18 lutego 2021 r. i dniu 7 maja 2021 r. posiadały wiedzę o stanie prawnym obowiązującym w dniu 31 maja 2020 r. i tytule prawnym, na podstawie którego nieruchomość znajdowała się w posiadaniu skarżącej. Należy także przypomnieć, że zgodnie z art. 363 § 1 k.p.c. "orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Organy mogły zatem i powinny uwzględnić wskazane powyżej okoliczności przy wydawaniu decyzji, nie ograniczając przy tym związania prawomocnym orzeczeniem tylko do literalnego brzmienia sentencji wyroku.

Trzeba również podkreślić, że wyroki sądowe odpowiadają wymaganiom przewidzianym w art. 76 k.p.a czy art. 244 k.p.c., stanowią zatem dokumenty o charakterze urzędowym. Wyrok wydawany przez organy władzy państwowej (władcze), potwierdza stwierdzony w nich stan rzeczy, lub przez ten wyrok ukształtowany.

Zdaniem składu orzekającego, przedłużenie korzystania z nieruchomości na podstawie wyroku sądu cywilnego wydanego w trybie art. 320 k.p.c. nie pozostaje w sprzeczności z celem regulacji 20 ust. 4 ustawy o rozwoju obszarów wiejskich i powinno być uznane za stanowiące tytuł prawny do gruntu w rozumieniu tego przepisu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.