Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1629/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 53, art. 54 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 139 poz. 934
law: Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.
article: art. 28
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Uzyskanie zezwolenia na utworzenie powszechnego towarzystwa emerytalnego nie jest uwarunkowane wcześniejszym wystąpieniem do sądu rejestrowego o zarejestrowanie tego towarzystwa - spółki akcyjnej.

TEZY

Uzyskanie zezwolenia na utworzenie powszechnego towarzystwa emerytalnego nie jest uwarunkowane wcześniejszym wystąpieniem do sądu rejestrowego o zarejestrowanie tego towarzystwa - spółki akcyjnej.


UZASADNIENIE

Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi po rozpoznaniu wniosku B.W.E. o ponowne rozpatrzenie sprawy o wydanie zezwolenia na utworzenie powszechnego towarzystwa emerytalnego, rozstrzygniętej decyzja Urzędu Nadzoru z 26 marca 1999 r., decyzją z 22 czerwca 1999 r., wydaną m.in. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa, umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu podał, że rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 par. 1 Kpa. W dniu 6 maja 1999 r. Sąd Rejonowy - Sąd Gospodarczy Wydział Rejestrowy wydał na wniosek założycieli spółki akcyjnej C. B.W.E. Powszechne Towarzystwo Emerytalne postanowienie o umorzeniu postępowania o wpisanie tej spółki do rejestru handlowego. W ten sposób podmioty wnioskujące do sądu rejestrowego o zarejestrowanie spółki utraciły status założycieli tej spółki, tracąc przez to status założycieli towarzystwa - stron w postępowaniu administracyjnym o wydanie zezwolenia na utworzenie towarzystwa emerytalnego. Zdaniem Urzędu Nadzoru stronami postępowania administracyjnego o zezwolenie na utworzenie towarzystwa emerytalnego są założyciele tego towarzystwa. Utrata statusu założycieli pozbawia je jednocześnie przymiotu strony w postępowaniu o zezwolenie. Ponadto skarżący B.W.E. nie ma interesu prawnego w takiej sprawie także dlatego, że nie skarży rozstrzygnięcia merytorycznego decyzji, domagając się jedynie zmiany treści jej uzasadnienia. Zmiana uzasadnienia nie rodzi natomiast po jego stronie jakichkolwiek praw i obowiązków. Odnosząc się do zarzutów merytorycznych wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pokreślił, iż ustalenia co do braku ze strony skarżącej rękojmi prowadzenia spraw towarzystwa były prawidłowe, zgodne z istniejącym stanem faktycznym i prawnym. Żądanie więc zmiany uzasadnienia decyzji w tej części nie było uzasadnione.

B.W.E. zaskarżył decyzję Urzędu Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 28 i art. 105 Kpa. Podał, że występując w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym o wydanie zezwolenia na utworzenie powszechnego towarzystwa emerytalnego, niezadowolonej z treści uzasadnienia decyzji odmawiającej wydania takiego zezwolenia złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, z żądaniem zmiany uzasadnienia tej decyzji. Dopuszczalność ograniczenia odwołania od decyzji do jej uzasadnienia jest powszechnie akceptowana w orzecznictwie sądowym i w piśmiennictwie. Skarżący miał interes prawny w żądaniu zmiany uzasadnienia decyzji przez usunięcie stwierdzeń o braku po stronie B.W.E. "odpowiednich możliwości finansowych" i "słabej pozycji kapitałowej banku", ponieważ dotyczą one bezpośrednio prawem chronionych dóbr osobistych B.W.E. Przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym nie pozbawiło skarżącego umorzenie postępowania sądowego o zarejestrowanie spółki - towarzystwa emerytalnego. Umorzenie tego postępowania przed sądem powszechnym ma tylko ten skutek, że spółka nie zostaje zawiązana. Natomiast podmiot, który występował jako strona w postępowaniu administracyjnym o wydanie zezwolenia na utworzenie towarzystwa emerytalnego nadal pozostaje stroną tego postępowania. jeżeli ma interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy. Zdaniem strony skarżącej nie zachodzą w tej sprawie przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 Kpa, ponieważ postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. Nadal istnieje przedmiot postępowania i istnieje po stronie skarżącego potrzeba rozstrzygnięcia o jego interesach. Urząd Nadzoru przyznaje zaś, że przyczyną umorzenia postępowania są względy o charakterze podmiotowym, a nie przedmiotowym.

W odpowiedzi na skargę Urząd Nadzoru wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie. Skarga jest bowiem niedopuszczalna ze względu na to, że skarżący domaga się zmiany uzasadnienia decyzji ze względu na ochronę jego dóbr osobistych. Sprawy o ochronę dóbr osobistych są rozpoznawane przez sądy powszechne. W tych sprawach sąd administracyjny nie jest właściwy. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Urząd Nadzoru uznał je za nieuzasadnione. Podał, że utrata przez stronę skarżącą przymiotu strony w toku postępowania administracyjnego uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 105 par. 1 Kpa. Na skutek umorzenia przez sąd powszechny postępowania o zarejestrowanie spółki B.W.E. utracił status założyciela towarzystwa emerytalnego i tym samym przymiot strony w postępowaniu przed Urzędem Nadzoru.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi umorzył postępowanie odwoławcze, przyjmując, że stało się ono bezprzedmiotowe, ponieważ występujący z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy B.W.E utracił przymiot strony w tym postępowaniu na skutek umorzenia sądowego postępowania o wpis do rejestru handlowego spółki akcyjnej C.B.W.E Powszechne Towarzystwo Emerytalne, której założycielem był m.in. skarżący. Inaczej mówiąc, zdaniem Urzędu Nadzoru utrata przez stronę skarżącą statusu założyciela w sądowym postępowaniu rejestrowym, dotyczącym spółki-powszechnego towarzystwa emerytalnego pociągnęła za sobą utratę statusu strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie zgody na utworzenie towarzystwa emerytalnego.

Z przepisów ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych nie wynika, iżby z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie o zezwolenie na utworzenie towarzystwa emerytalnego mogły wystąpić wyłącznie podmioty, które wszczęły postępowanie przed sądem rejestrowym o wpis do rejestru handlowego spółki - towarzystwa emerytalnego.

Ustawa nazywa ich założycielami towarzystwa na użytek regulacji w niej zawartych. Tak bowiem należy określać podmioty. które przez złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia i spełnienie związanych z tym, a określonych w ustawie wymagań demonstrują zamiar utworzenia towarzystwa emerytalnego. Ci założyciele w rozumieniu ustawy o funduszach emerytalnych nie muszą być jednocześnie stronami postępowania o zarejestrowanie spółki. Żaden przepis wspomnianej ustawy nie stawia im takiego wymagania. Wypada zauważyć. iż również w rozumieniu art. 308 Kodeksu handlowego status założyciela spółki akcyjnej uzyskuje się z chwilą podpisania statutu, a nie z chwilą zgłoszenia spółki do zarejestrowania.

Prawo do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym o wydanie zezwolenia nie zostało ograniczone do stron postępowania sądowego o zarejestrowanie spółki. Przepis art. 54 ust. 1 tej ustawy określa dokumenty i zaświadczenia, które muszą towarzyszyć wnioskowi o zezwolenie. Mają one wskazywać na pewien stopień zaangażowania wnioskodawców w działania zmierzające do utworzenia towarzystwa /np. statut towarzystwa/. W treści tego przepisu nie wymienia się jednakże dowodu potwierdzającego zawisłość sprawy o zarejestrowanie towarzystwa w sądzie rejestrowym. Wniosek o wpisanie towarzystwa - spółki akcyjnej do rejestru można by zresztą na tym etapie uznać za przedwczesny, skoro towarzystwo może być utworzone na podstawie zezwolenia Urzędu Nadzoru /art. 53 ustawy o funduszach emerytalnych/. Gdyby nawet przepisy ustawy stawiały wnioskodawcom takie wymaganie, to jego niespełnienie byłoby podstawą do nieuwzględnienia wniosku, a nie do uznania postępowania za bezprzedmiotowe i do jego umorzenia. Należy bowiem odróżniać przypadki bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony.

Stroną postępowania administracyjnego jest w myśl art. 28 Kpa każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku to postępowanie dotyczy albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Skarżący B.W.E domagał się na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o funduszach emerytalnych rozstrzygnięcia na drodze administracyjnej indywidualnej sprawy dotyczącej prawa do utworzenia towarzystwa emerytalnego. Jego sytuacja materialnoprawna w tym zakresie nie zmieniła się z chwilą umorzenia postępowania o zarejestrowanie spółki. Przymiot strony w postępowaniu rejestrowym nie był bowiem elementem wyznaczającym treść materialnego stosunku prawnego, podlegającego konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. Nie było zatem żadnych podstaw do stwierdzenia, że umorzenie postępowania rejestrowego pozbawiło skarżącego przymiotu strony uprawnionej do domagania się udzielenia zezwolenia, powodując niemożliwość wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie. Dalej istniała konkretna sprawa administracyjna z jej elementami podmiotowymi i przedmiotowymi, wszczęta z wniosku założycieli towarzystwa, którą Urząd Nadzoru był władny i zobowiązany merytorycznie rozpatrzyć i rozstrzygnięć.

Na zakończenie trzeba dodać, że sąd uważa za oczywiście bezzasadny zarzut Urząd Nadzoru co do niedopuszczalności skargi ze względu na domaganie się przez skarżącego ochrony jego dóbr osobistych. Dość łatwo bowiem odróżnić przedmiot skargi od intencji skarżącego. Skarżący kwestionuje przed sądem administracyjnym decyzję administracyjną Urzędu Nadzoru /ściślej - fragmenty jej uzasadnienia/ a nie dochodzi roszczeń przewidzianych w art. 24 Kodeksu cywilnego. Fakt, iż wniesiono skargę kierując się dbałością o dobre imię firmy nie ma żadnego znaczenia dla oceny jej dopuszczalności.

Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego uchylił tę decyzję.