Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1677/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu zażalenia A. i P. K., S. i S. S., W. i H. R., D. i A. R., E. i A. M., A. i M. F. i K. W. na postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] maja 2011 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej budowy budynku produkcyjnego, trafostacji wnętrzowej, złącza kablowego, ogrodzenia terenu, utwardzenia dróg wewnętrznych, podziemnego zespołu podczyszczania ścieków technologicznych, przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, podziemnego zbiornika na olej zakończonej decyzją Wójta Gminy B. nr [...] z dnia [...] października 2010 r. o środowiskowych uwarunkowaniach na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Pismem z dnia 27 kwietnia 2011 r. mieszkańcy zabudowy mieszkaniowej w M. – A. i P. K., S. i S. S., W. i H. R., E. i A. M., A. i M. F., D. i A. R., B. i P. J., U. i R. K., M. R., Z. i I. P., A. i W. K., R. i P. D., M. i M. K., M. T., A. i R. K., M. C. i Z. W. wnieśli o wznowienie postępowania dla powyżej opisanej inwestycji zakończonej decyzją Wójta Gminy B. nr [...] z dnia [...] października 2010 r.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. Wójt Gminy B. odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, zakończonej decyzją Wójta Gminy B. nr [...] z dnia [...] października 2010 r.

Pismem z dnia 31 maja 2011 r. mieszkańcy zabudowy mieszkaniowej M. – A. i P. K., S. i S. S., W. i H. R., E. i A. M., D. i A. R., A. i M. F., G. D., K. W., J. S., P. J. i R. K. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] maja 2011 r.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło powyższe postanowienie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia , a w stosunku do G. D. i J. S. umorzyło postępowanie zażaleniowe. P. J. i R. K. wnieśli zażalenie po terminie, o czym Kolegium orzekło osobnym postanowieniem.

Po rozpatrzeniu skargi [...] Sp. z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 marca 2012 r., sygn.akt IV SA/Wa 35/12 uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w części dotyczącej uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zażalenie osób, którym doręczono postanowienie z dniu [...] maja 2011 r. zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu. Organ drugiej instancji nie mógł go więc rozpoznać merytorycznie, zobowiązany jest natomiast stwierdzić uchybienie terminu. Kolegium ponownie rozpoznając zażalenie poczyni ustalenia faktyczne w przedmiocie terminu jego wniesienia przez każdą ze stron. Merytorycznie rozpozna zażalenia tylko tych stron, które wniosły je w terminie. W stosunku do zażaleń wniesionych po terminie stwierdzi uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

Orzekając w sprawie po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2012 r., sygn.akt IV SA/Wa 35/12, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustaliło, że P. J. i R. K. wnieśli zażalenie po terminie ,o czym Kolegium orzekło osobnym postanowieniem.

Organ odwoławczy wskazał, że pozostali wnieśli zażalenie w terminie, stąd Kolegium rozpatrzyło ich zażalenia merytorycznie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich postępowanie wstępne – rozpoczyna się od momentu złożenia podania o wznowienie i trwa do wydania odpowiednio, postanowienia o wznowieniu postępowania lub decyzji o odmowie wznowienia. Na tym etapie organ jedynie ustala, czy są spełnione przesłanki wznowienia – tzn. czy podana jest przyczyna wznowienia (art. 145 kpa) czy wniosek o wznowienia pochodzi od strony. Jeżeli organ uzna za zasadne wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, musi zważyć, że jego treść nie może zawierać oceny w/w przesłanek. Decyzja odmowna wydawana jest natomiast w razie ustalenia, że żądanie wszczęcia postępowania złożyła osoba niebędąca stroną w sprawie, gdy osoba ta nie posiada zdolności procesowej, a działa bez przedstawiciela ustawowego, gdy żądanie wznowienia postępowania będzie dotyczyło sprawy rozstrzygniętej przez organ w innej formie prawnej niż decyzja czy postanowienie, gdy strona żąda wznowienia wskazując jako przesłanki wznowienia wady decyzji właściwe dla stwierdzenia jej nieważności, gdy strona złożyła wniosek po terminie.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 148 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji , w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

W ocenie Kolegium rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest wadliwe ponieważ organ ten nie podjął kroków, aby w pełni wyjaśnić kiedy wnioskodawcy dowiedzieli się o decyzji, i w konsekwencji czy termin na złożenie wniosku o wznowienie został dochowany. Organ pierwszej instancji a priori założył, że wnioskodawcy termin ten przekroczyli, ponieważ złożyli wniosek po upływie miesiąca od podania do publicznej wiadomości informacji o wydanej decyzji środowiskowej. Takie założenie jest, zdaniem organu odwoławczego przedwczesne bo nie poparte dowodami, w należycie prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. W zażaleniu skarżący zakwestionowali stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie ustalenia terminu dowiedzenia się o decyzji, wskazując, że powzięli informację o zamierzeniach inwestycyjnych niedługo przed dniem złożenia protestu. Wskazali ponadto, że z samego faktu zareagowania na obwieszczenie tylko jednej osoby wynika, że do skarżących nie doszła informacja o toczącym się postępowaniu i wydaniu przedmiotowej decyzji.

Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że o tym czy wnioskodawcy mają status strony organ winien orzec nie w pierwszej, lecz w drugiej fazie postępowania wznowieniowego. Organ odwoławczy za niewystarczające uznał stwierdzenie organu pierwszej instancji, że wnioskodawcy nie posiadali statusu strony w postępowaniu zakończonym decyzją środowiskową, jak i w postępowaniu o warunkach zabudowy. Wobec wątpliwości w tym zakresie, organ odwoławczy wskazał by organ pierwszej instancji o ile znajdzie podstawy do prowadzenia postępowania właściwego winien wezwać każdego ze skarżących z osobna o wykazanie interesu prawnego w postępowaniu wznowieniowym i dopiero w oparciu o tak przeprowadzone postępowanie dowodowe ocenić status wnioskodawców w tym postępowaniu.

Skargę po postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w M. (dawniej [...] Sp. z o.o.). Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 148 § 1 kpa poprzez uznanie, że dla stwierdzenia o przekroczeniu jednomiesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania koniecznym jest ustalenie konkretnej daty zapoznania się z treścią zakwestionowanej decyzji środowiskowej mimo publicznego obwieszczenia o jej treści na tablicy ogłoszeń urzędu, stronie internetowej gminy (BIP) oraz przekazaniu obwieszczenia i decyzji sołtysowi wsi M. celem zapoznania mieszkańców o jej treści. Wskazując na tak sformułowany zarzut skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka wskazała, że z uwagi na szczególny charakter decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ustawodawca poddał wydanie takowych szczególnemu reżimowi prawnemu określonemu w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku. W ramach działań poprzedzających wydanie decyzji z dnia [...] października 2010 r. Wójt Gminy B. umieścił na tablicy ogłoszeń urzędu oraz na stronie internetowej gminy zawiadomienie o uprawnieniach stron postępowania i wezwaniu do czynnego w nim udziału oraz udostępnieniu akt w siedzibie urzędu. Sama decyzja została również wraz z obwieszczeniem z dnia [...] października 2010 r. wywieszona na tablicy ogłoszeń urzędu, stronie BIP gminy i przekazana sołtysowi celem zapoznania z nią mieszkańców w sposób zwyczajowo przyjęty. Skarżąca spółka podkreśliła, że idąc tokiem rozumowania SKO w W. podawanie do publicznej wiadomości w formie zawiadomienia i obwieszczeń byłoby bezprzedmiotowe.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonegopostanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.

Wyjaśniając motywy wyroku rozstrzygającego niniejszą sprawę należy przede wszystkim zwrócić uwagę, iż w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt. IV SA/Wa 35/12 uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd zawarł ocenę prawną i wskazania dla organu administracji publicznej co do dalszego postępowania, wskazując na konieczność merytorycznego rozpoznania zażaleń tych stron, które wniosły je w terminie.

Zasadniczą kwestią jest więc to, czy zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zostało wydana zgodnie z wytycznymi wyrażonymi w cytowanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2011 r.

Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w trybie art. 138 § 2 kpa jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy i niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji jest ograniczona wymogiem spełnienia określonych przesłanek. Sytuacja taka mogłaby zaistnieć, gdyby organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadził je z rażącym naruszeniem przepisów kpa. W takiej sytuacji organ odwoławczy, aby ocenić, czy stan faktyczny został prawidłowo ustalony, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony, nie mieści się to w jego kompetencji.

Istotę sprawy stanowi kwestia zachowania terminu przez wnioskodawców do złożenia podania o wznowienie postępowania z tego względu, że

bez swej winy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji przez Wójta Gminy B. nr [...] z dnia [...] października 2010 r. o środowiskowych uwarunkowaniach Postępowanie administracyjne zakończone powyższą decyzją prowadzone było z zastosowaniem normy art. 49 kpa. Przepis ten stanowi, że strony mogą być powiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania. W tych przypadkach doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia. Doręczenie decyzji nastąpiło poprzez obwieszczenie zamieszczone na tablicy ogłoszeń urzędu oraz na stronie internetowej gminy.

W omawianej sprawie jednak toczy się postępowanie nadzwyczajne mające umocowanie w podnoszonej przez wnioskodawców okoliczności, że bez swej winy nie brali udziału w postępowaniu w sprawie.

W tym miejscu Sąd należy przytoczyć wyrok NSA z dnia 23 lutego 2011 r. (sygn. akt II OSK 2517/10), że przyjęcie zgodnie z art. 49 kpa in fine doręczenia stronie decyzji ze skutkiem prawnym nie jest tożsame z dowiedzeniem się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Mianowicie wnioskodawcy twierdzą i wywodzą, że nie dowiedzieli się z obwieszczenia o wydaniu decyzji i z tego powodu nie powzięli wiadomości o wydaniu takiego orzeczenia. Natomiast w terminie późniejszym dowidzieli się o wydaniu decyzji i złożyli pismo o wznowienie postępowania. Tym samym w niniejszym wypadku nastąpiło rozdzielenie tych dwóch zdarzeń tj. momentu doręczenia stronie decyzji oraz chwili dowiedzenia się o wydaniu tej decyzji. Fikcja prawna przyjęta w art. 49 kpa mająca na celu usprawnienie postępowania administracyjnego w pewnych konkretnych sytuacjach podlega weryfikacji. Okoliczności zatem występujące w tej sprawie wskazują, że nie jest możliwie utożsamianie daty doręczenia fikcyjnego uregulowanego art. 49 kpa z datą rzeczywistego dowiedzenia się o wydaniu decyzji.

Zdaniem Sądu argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzasadniają uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.