Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 276/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi B.P., Prokuratora Rejonowego [...] w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...]; 2) uchyla decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...]; 3) uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Marszałek Województwa [...] uznał, że zasiłki rodzinne wypłacone B.P. w okresie od [...] do [...] w łącznej wysokości [...] zł. są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi oraz zobowiązał B.P. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w terminie 30 dni od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna.

Prokurator Rejonowy [...] w G. pismem z dnia [...] sygn. akt [...] wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...] zarzucając, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazano, że pobranych przez B.P. świadczeń rodzinnych nie można uznać za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych bowiem B.P. nie miała świadomości, że świadczenia jej nie przysługiwały. Wskazano, że zakwalifikowanie wypłaconych i pobranych przez nią świadczeń jako nienależnie pobranych byłoby możliwe pod warunkiem ustalenia, że była ona w sposób prawidłowy poinformowana w treści decyzji o okolicznościach wpływających na prawo świadczeń rodzinnych oraz o konsekwencjach prawnych uchybienia obowiązkowi zgłoszenia zaistniałych zmian.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu wskazało, że nie ustaliło zaistnienia przesłanek nieważności decyzji objętej wnioskiem. W wyniku dokonanej analizy akt sprawy Kolegium nie stwierdził zaistnienia przesłanek z art. 156 k.p.a., dających podstawy do stwierdzenia nieważności w/w decyzji.

Zarówno B.P. jak i Prokurator Rejonowy wnieśli wniosek o ponowne rozpoznanie. We wniosku Prokurator Rejonowy zarzucił decyzji rażące naruszenie prawa, tj. przepisu z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. przez błędne ustalenie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...] oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji okoliczności wpływających na ocenę, że zasiłki rodzinne wypłacone B.P. w okresie od dnia [...] do dnia [...] są świadczeniami nienależnie przez nią pobranymi w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...]

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że nie stwierdziło przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji zawartych w art. 156 § 1 k.p.a.

Stwierdziło nadto, że decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta G. z dnia [...] [...] przyznano B.P. zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na dzieci: D.P., D.P., P.P. i A.P. na okres od [...] do [...]. Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] zmieniono powyższą decyzję i przyznano B.P. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem A.P. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości [...] zł. w okresie od [...] do [...]. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa [...](dalej: ROPS) ustalił, iż w sprawie B.P. i R.P. od [...] mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczeń rodzinnych. W związku z tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] stwierdziło nieważność decyzji przyznającej B.P. świadczenia rodzinne w okresie zasiłkowym [...], ponieważ została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. W następstwie MOPS w G. przekazał do ROPS wniosek strony w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Wnioski o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych z uwagi na nie złożenie przez stronę wymaganych dokumentów pozostawiono bez rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] nr [...] organ uznał, że zasiłki rodzinne wypłacone B.P. w okresie od [...] do [...] w łącznej wysokości [...] zł. są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi oraz zobowiązał B.P. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w terminie 30 dni od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna.

Zdaniem Kolegium w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki nienależnie pobranych świadczeń określonych w art. 30 ust. 2 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych albowiem strona w dniu składania wniosków o świadczenia rodzinne, tj. w dniu [...] i w dniu [...] nie poinformowała organu pierwszej instancji, że jej mąż – R.P. od [...] podjął zatrudnienie na terenie Republiki Czeskiej. Strona zataiła fakt podjęcia zatrudnienia poza granicami kraju przez jej męża co spowodowało, że Prezydent Miasta G. uznał się za organ właściwy i przyznał stronie świadczenia rodzinne. Strona we wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego oświadczyła, że "żadna osoba wykazana w składzie rodziny nie przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie uzyskuje oraz nie uzyskała w roku stanowiącym podstawę ustalenia dochodu rodziny, dochodu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz nic przysługują jej świadczenia rodzinne poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej." (część pierwsza pkt. 3 wniosku"). Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że przyznanie B.P. prawa do świadczeń rodzinnych nastąpiło na podstawie niezgodnego z prawdą oświadczenia, że żaden z członków jej rodziny nie uzyskuje dochodu poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Zauważono, że B.P. dopiero w dniu [...] złożyła w MOPS w G. oświadczenie z którego wynika, że jej mąż jest zatrudniony w Republice Czeskiej od [...] r.

Wskazując na art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych który mówi, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się między innymi świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia uznano, że rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki nienależnie pobranych świadczeń. Kolegium podkreśliło, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją prawa mającą na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, zarówno ostatecznych jak i nieostatecznych, które dotknięte są wadami kwalifikowanymi. Badając ponownie sprawę przesłanek nieważności decyzji Marszalka Województwa [...] z dnia [...] nr [...] Kolegium nie stwierdziło wystąpienia żadnej z przesłanek nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. złożonej zarówno przez B.P. jak i Prokuratora Rejonowego [...] w G., zarzucono rażące naruszenie prawa, a to przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędne ustalenie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...], nr [...] w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, w szczególności zaś, że brak jest podstaw stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji okoliczności wpływających na ocenę, że zasiłki rodzinne wypłacone B.P. w okresie od dnia [...] do dnia [...] są świadczeniami nienależnie przez nią pobranymi w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym także brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do podniesionych zarzutów wskazujących, że błędnie uznano, iż nie zachodzi jakakolwiek przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...], nr [...], skoro wedle skarżącego wydana została ona z rażącym naruszeniem prawa, a także naruszenie przepisu art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miało wpływ na wynik sprawy, a to przez błędne ustalenie, że przyznanie B.P. prawa do świadczenia rodzinnego na podstawie niezgodnego z prawdą oświadczenia że żaden z członków jej rodziny nie uzyskuje dochodu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a także że we wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego oświadczyła, że żadna osoba wykazana w składzie rodziny nie przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie uzyskuje oraz nie uzyskała w roku stanowiącym podstawę ustalenia dochodu rodziny, dochodu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie przysługują jej świadczenia rodzinne poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej . Wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...].

W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania podkreślając, że nie sposób się zgodzić z zaskarżoną decyzją ponieważ jest ona wadliwa. Zauważono, że Kolegium błędnie upatruje tożsamości pomiędzy przyznaniem B.P. prawa do świadczenia rodzinnego na podstawie niezgodnego z prawdą oświadczenia, że żaden z członków jej rodziny nie uzyskuje dochodu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej z działaniem B.P. ze świadomością, że świadczenia rodzinne są nienależne, która to świadomość jest niezbędnym warunkiem żądania zwrotu zrealizowanych dopiero w takich warunkach kwot świadczeń rodzinnych. W konsekwencji błędnie twierdzi, że nie zachodzą przesłanki dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...], nr [...] w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, w szczególności zaś, że brak jest podstaw stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. Strona skarżąca podniosła, wskazując między innymi na stanowiska sądów administracyjnych, że świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania) oraz konieczność dokonania ustaleń w tym zakresie. Wskazano dalej, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczenia, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Stwierdzono nadto, że Kolegium nie odniosło się w uzasadnieniu swojej decyzji do wyrażonego przez skarżącego stanowiska i de facto zupełnie je przemilczało, co jest nie do pogodzenia z obowiązującą organ administracji publicznej zasadą przekonywania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga winna być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego daje podstawy do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ja poprzedzających aczkolwiek z innych przyczyn niż zostały podniesione w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny skorzystał bowiem z uprawnienia przyznanego mu na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. i dokonał kontroli zaskarżonej decyzji z urzędu. Kontrola ta pozwoliła stwierdzić, że skarga musi wywołać skutek w postaci uchylenia aktów wydanych w sprawie ze względu na istotne dla rozstrzygnięcia sprawy uchybienia procesowe.

Jak stanowi art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji powoduje nieważność rozstrzygnięcia niezależnie od wpływu na jego treść.

Właściwość rzeczowa to upoważnienie bądź zobowiązanie określonego organu, wynikające z przepisów prawa, do załatwienia określonej kategorii spraw administracyjnych, co wynika z treści art. 20 k.p.a. Z tych względów organ administracji publicznej ma obowiązek zbadać dokładnie rodzaj sprawy w celu ustalenia własnej właściwości, ewentualnie ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia sprawy.

Zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, co do zasady należą do zadań z zakresu administracji rządowej zleconych gminie. Właściwym do załatwienia spraw przyznania świadczeń rodzinnych jest wójt (burmistrz, prezydent). Organ ten może upoważnić, w formie pisemnej, swojego zastępcę ewentualnie pracownika urzędu albo kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, a także inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy do prowadzenia postępowania w sprawach, a także do wydawania w tych sprawach decyzji (art. 20 ust. 1-3 ustawy o świadczeniach rodzinnych – dalej "ustawa"). Wyjątkiem od zasady właściwości wójta (burmistrza, prezydenta ) w sprawach świadczeń rodzinnych jest sytuacja opisana w art. 21 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W przypadkach tam opisanych, a to w przypadku pełnienia funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego i w przypadku wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego organem właściwym jest marszałek województwa jako organ samorządu województwa.

Zgodnie ze słowniczkiem pojęć zawartym w art. 3 pkt 15a ustawy przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego – oznaczają rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1). Dla kontrolowanej sprawy, mając na względzie Decyzję Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Nr H1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącą zasad przechodzenia od rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z 05.07.1971, str. 2, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 35, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 74 z 27.03.1972, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 83, z późn. zm.) - przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oznaczają rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71.

Zatem marszałek województwa, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy, jest organem kompetentnym wyłącznie w tych sprawach, w których mają zastosowanie (nie hipotetycznie mogą mieć zastosowanie) powyżej przedstawione przepisy o koordynacji systemów.

Jak stanowi art. 23a ust. 1 i 2 ustawy, w przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego przed wydaniem przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne jak również po wydaniu takiej decyzji, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Z treści wskazanego przepisu jednoznacznie wynika, że sam fakt przebywania członka rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie wpływa na właściwość organu. Właściwość ta uzależniona jest bowiem od ustalenia przez marszałka województwa czy w przekazanej mu sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z równoległym nabyciem uprawnień w innym Państwie Członkowskim przez członka rodziny osoby uprawnionej w Polsce.

W sytuacji, gdy przepisy te nie znajdują zastosowania (mimo, że członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego) marszałek województwa zobowiązany jest do przekazania sprawy organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, a jeśli sprawa znajdowała się na etapie po wydaniu decyzji - informuje organ właściwy o braku zastosowania w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Przepisy te mają bowiem na celu wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Kolizja taka może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy dochodzi do przyznania świadczeń rodzinnych w ramach różnych systemów zabezpieczenia społecznego. Obowiązek ustalenia czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obciążający marszałka województwa z mocy art. 23 ust. 1 i 2 ustawy obejmuje zatem sprawdzenie czy przebywający poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych jest uprawniony do pobierania świadczenia, jakie mają one charakter (w kontrolowanej sprawie konieczne byłoby sprawdzenie czy są odpowiednikiem świadczeń rodzinnych przyznawanych w Polsce) i w jakiej wysokości. Do momentu powstania uprawnienia do świadczenia rodzinnego na terenie innego Państwa Członkowskiego zastosowanie ma bowiem wyłącznie ustawodawstwo polskie, a co zatem idzie właściwość rzeczowa, o której mowa w art. 20 ust. 1 ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych, z którego wynika, że marszałek województwa jest organem właściwym do wydawania decyzji w przedmiocie świadczeń rodzinnych na podstawie art. 23 ust. 6 ustawy wyłącznie wtedy, gdy członek rodziny osoby uprawnionej podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenie, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o którym mowa w art.23 ust. 5 ustawy oznacza natomiast wymóg wskazania na przepis, który wyraźnie predestynuje przebywającego na terenie Państwa Członkowskiego członka rodziny osoby uprawnionej jako świadczeniobiorcę, względnie wymóg wskazania aktu organu lub instytucji państwa obcego, przyznającego świadczenie zagraniczne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010r. sygn. I OSK 556/10 publ. CBOSA). Jeśli bowiem nie zachodzi kumulacja świadczeń rodzinnych, brak jest możliwości zastosowania przepisów cytowanych wyżej rozporządzeń. Regulacje w nich zawarte zapobiegają wypłacie w tym samym czasie i na tego samego członka rodziny świadczeń z zabezpieczenia społecznego. Zawierają one normy szczególne stosowane w celu określenia ustawodawstwa właściwego wyłącznie w przypadku zbiegu świadczeń.

Jak wynika z przedstawionych w aktach sprawy administracyjnej dokumentów, organ nie podjął próby ustalenia, czy mąż skarżącej złożył wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego zatem nie ustalono czy rodzina skarżącej otrzymywała zasiłek rodzinny na terenie Republiki Czeskiej. Organ jedynie na podstawie oświadczenia B.P. z dnia [...] oraz zaświadczenia pracodawcy jej męża z dnia [...] przyjął, że w rozpatrywanej sprawie od [...] mają zastosowanie przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczeń rodzinnych. Poprzestając na takich informacjach Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa [...] pismem z dnia [...] poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej w G., że w sprawie skarżącej mają zastosowanie przepisy koordynacji zabezpieczenia społecznego. Jako uzasadnienie stanowiska podano wyłącznie, że zgodnie z pkt 2 Decyzji Nr H 1 z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącej zasad przechodzenia od rozporządzeń Rady(EWG) nr 1408/71 i (EWG) nr 574/72 do rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i (WE) nr 987/2009 oraz stosowania decyzji i zaleceń Komisji Administracyjne do Spraw Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego (D. Urz. (WE) z dnia 24 04.2010 r.) do wniosków złożonych przed 1 maja 2010 r. stosuje się przepisy prawa, które miały do nich zastosowanie w chwili ich złożenia, a nadto wskazano, że mąż skarżącej podlegał od [...] ustawodawstwu innego państwa Unii Europejskiej, w którym wykonuje działalność zawodową (Republika Czeska), a zatem na mocy przepisów wspólnotowych jest uprawniony do świadczeń rodzinnych tak jakby członkowie rodziny zamieszkiwali na terytorium tego państwa.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego właściwość samorządu województwa nie została należycie wykazana. Nie określono w oparciu o jakie przepisy cytowanych na wstępie rozporządzeń uznano, że istnieją przesłanki zastosowania w sprawie prawa wspólnotowego, a nie prawa polskiego, a więc prawa kraju w którym zamieszkuje podmiot uprawniony do świadczeń rodzinnych. Nie wykazano, by w istocie konieczne było stosowanie reguł kolizyjnych z powodu uzyskania uprawnienia do tożsamych czasowo i przedmiotowo świadczeń przez męża skarżącej.

Powtórzyć trzeba, że kolizja krajowych systemów zabezpieczenia społecznego następuje dopiero wówczas, gdy dochodzi do przyznania świadczeń rodzinnych w ramach systemów zabezpieczenia społecznego dwóch państw członkowskich. Wtedy uzasadnione jest stosowanie przepisów koordynacji zabezpieczenia społecznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2011r. sygn. akt I OSK 295/11 publ. CBOSA). Marszałek województwa ustala natomiast nienależnie pobrane świadczenia rodzinne wyłącznie w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 9 ustawy). Z treści kontrolowanych decyzji wydanych w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń wynika jednoznacznie, że podstawą rozstrzygnięcia były wyłącznie przepisy krajowe i zbędne było powoływanie się na jakiekolwiek regulacje kolizyjne. Przyczyną braku podstaw do wypłaty skarżącej świadczeń rodzinnych było przekroczenie przez jej rodzinę kryterium dochodowego ustalonego przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ze względu na niewyjaśnienie w sposób jednoznaczny, czy w sprawie miały zastosowanie przepisy zezwalające na właściwość marszałka województwa, zaskarżona , jak i poprzedzające ją decyzje nie mogły pozostać w obrocie prawnym bez względu na trafność rozstrzygnięcia co do meritum. Jeżeli bowiem doszłoby do naruszenia przepisów o właściwości rzeczowej organu decyzje te byłyby nieważne. Z tego względu tut Sąd uznał, że przedwczesne byłoby rozstrzyganie w kwestii prawidłowości ustaleń organu , co do świadomości skarżącej, a co za tym idzie spełnienia (bądź nie) przesłanek z art.32 ust.2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Należy również podkreślić, że załatwienie sprawy administracyjnej przez wydanie decyzji opartej na niepełnym stanie faktycznym, a z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowym przypadku, jest sprzeczne z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą prawdy obiektywnej i narusza art. 7 k.p.a. oraz inne przepisy postępowania administracyjnego, normujące sposób dochodzenia do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy (m.in. art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.).

W ponownym postępowaniu rzeczą organu będzie podjąć właściwe kroki w celu wyjaśnienia, czy w sprawie ma zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy, a w związku z tym jej art. 23 ust. 9. Oceny tej dokona biorąc pod uwagę stanowisko Sądu przedstawione powyżej. Natomiast jeśli sytuacja taka nie miała miejsca organ podejmie właściwe kroki w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.

Wobec zasadności wniesionej skargi w związku z dostrzeżonymi przez Sąd z urzędu uchybieniami, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c jak w sentencji.