Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 250/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 50 ust.  i ust. 4, art. 51 ust. 1-4 i ust. 7
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi D. S. i M. N. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowolnie prowadzonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 980 zł (dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że w dniu 27 sierpnia 2018 r. do Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bartoszycach (PINB w Bartoszycach, organ I instancji)) wpłynęło pismo od D. S. w sprawie sprawdzenia legalności prowadzonych robót budowlanych na poddaszu budynku wielorodzinnego przy ul. A w A przez J. i D. C. polegających na wycięciu belek stropowych oraz zamontowaniu okien w dachu.

W związku z tym PINB w dniu 11.09.2018 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie prowadzonych robót budowlanych na poddaszu budynku wielorodzinnego w A, ul. A, dz. nr [...] obr. [...].

PINB wydał, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 oraz art. 50 ust. 2 i 3, postanowienie z dnia 16 października 2018 r., którym wstrzymał prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w warunkach samowoli budowlanej w mieszkaniu nr [...] na poddaszu budynku mieszkalnego wielorodzinnego w A ul. A (działka nr [...], obręb nr [...]) oraz nałożył na inwestorów J. i D. C. obowiązek przedstawienia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych oraz ich oceny technicznej wraz z pozwoleniem na prowadzenie robót budowlanych wydanym przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Z tym rozstrzygnięciem nie zgodzili się współmieszkańcy przedmiotowego budynku – J. G., D. S. i M. S., Z. i D. B. i wnieśli od niego zażalenie.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (W-M WINB, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia 12 grudnia 2018 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane: wstrzymać prowadzenie samowolnie realizowanych robót budowlanych polegających na przebudowie mieszkania na poddaszu oraz dachu; nałożyć na inwestorów J. i D. C. obowiązek: trwałego zabezpieczenia w/w budynku przed dostępem osób postronnych (zamontowanie taśm i tablic ostrzegawczych), przedłożenia w PINB w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych wraz z oceną techniczną sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje zawodowe, obejmującą wpływ wykonanych robót na bezpieczeństwo konstrukcji przedmiotowego budynku.

W dniu 15 stycznia 2019 r. do organu I instancji wpłynęła ocena techniczna – przebudowa oraz remont lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku wielorodzinnym. Z oceny wynikało m.in., że stan techniczny przedmiotowego lokalu nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia użytkowników. Przedsięwzięcie jest zgodne z zapisami planu miejscowego. Widoczne elementy konstrukcyjne nie wykazują dyskwalifikujących je uszkodzeń ani odkształceń. Wskazano ponadto w opinii jakie warunki należy spełnić, by możliwe było rozpoczęcie dalszych prac remontowych.

Natomiast w dniu 8 kwietnia 2019 r. PINB wydał postanowienie na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, którym nałożył na J. i D. C. obowiązek przedstawienia odpowiedniej oceny technicznej stropu nad parterem w mieszkaniu nr [...] w przedmiotowym budynku.

W dniu 6 czerwca 2019 r. p. C. przedłożyli stosowną ocenę techniczną. Z oceny tej wynika, że na podstawie przeprowadzonych oględzin oraz analizy zebranych materiałów stwierdza się, że belki stropowe są w dobrym stanie technicznym, wolne od porażeń i zdrowe. Po wykonaniu obliczeń statycznych stwierdza się, że belka stropowa pod poz. 1.1 przy danym podparciu i obciążeniu nie wykazuje dyskwalifikujących jej uszkodzeń ani odkształceń. Natomiast w obliczeniach belki stropowej pod poz. 1.2. przy danym rozstawie podpór, przekroczone zostały stany graniczne nośności oraz przydatności do użytkowania. Wskazana belka wykazuje dyskwalifikujące je odkształcenia.

W dniu 01.07.2021 r. PINB wydał, na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie prowadzonych robót budowlanych na poddaszu budynku wielorodzinnego w A, ul. A dz. nr [...] obr. A. W uzasadnieniu wskazał na brak podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 w zw. z art. 50 ust. 4 ustawy Prawo budowlane.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji D. i M. S. (skarżący), W-M WINB decyzją z dnia 30 sierpnia 2021 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w związku z koniecznością zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego pod kątem doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

PINB decyzją z dnia 26 października 2021 r. ponownie umorzył postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie prowadzonych robót budowlanych na poddaszu budynku wielorodzinnego w A, ul. A dz. nr [...] obr. A. W uzasadnieniu ponownie wskazał na brak podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 w zw. z art. 50 ust. 4 ustawy Prawo budowlane.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli skarżący. Podnieśli, że PINB w Bartoszycach nie zebrał i nie rozpatrzył całości materiału dowodowego w sprawie oraz nie ustalił stanu technicznego budynku przy ul. A w A. Wskazano, że roboty budowlane wykonywane na poddaszu budynku wielorodzinnego w A spowodowały powstanie powiększających się stale uszkodzeń w lokalu nr [...] w postaci pęknięć, rozwarstwienia ścian i sufitów we wszystkich pomieszczeniach oraz pęknięcia ściany nośnej w przedpokoju.

Po rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy decyzją z dnia 3 stycznia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z niedopuszczalnością rozstrzygnięcia na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z upływem ważności postanowienia wydanego w trybie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Wskazano, że zgodnie z art. 50 ust. 4 Prawa budowlanego, postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych traci ważność po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia, chyba że w tym terminie zostanie wydana decyzja, o której mowa w art. 50a pkt 2 albo w art. 51 ust. 1 tej ustawy. Stwierdzono, że postępowanie prowadzone przez organ I instancji, w przedmiocie samowolnie wykonywanych robót budowlanych na poddaszu budynku wielorodzinnego w A, ul. A, dz. nr [...] obr. A należy uznać za bezprzedmiotowe (brak materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego w związku z upływem ważności postanowienia wydanego w trybie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego) i utrzymać w mocy decyzję PINB w Bartoszycach umarzającą zgodnie z art. 105 k.p.a. przedmiotowe postępowanie administracyjne.

Skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia 3 stycznia 2022 r. wywiedli skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji w sytuacji, gdy:

a) była ona wadliwa, gdyż wobec zmiany stanu faktycznego od czasu wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, upływu kilku lat i zakończenia robót budowalnych przez inwestorów, w ramach toczącego się postępowania w sprawie należało zastosować tryb wynikający z przepisów art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, mając zwłaszcza na uwadze liczne nieprawidłowości wynikające z faktu przeprowadzenia przez inwestorów robót budowlanych w ramach samowoli budowlanej, tj. bez uzyskania pozwolenia na wykonanie robót, z naruszeniem sztuki budowlanej, w sposób zagrażający bezpieczeństwu mieszkańców budynku, w tym skarżących, a które to wady nie zostały dotychczas przez inwestorów usunięte,

b) w okolicznościach sprawy organ I instancji bądź ewentualnie organ II instancji powinien nałożyć na inwestorów obowiązek wykonania w określonym terminie, po uprzednim przedłożeniu rzetelnej i pełnej ekspertyzy technicznej, określonych robót zabezpieczających i naprawczych, w tym odpowiedniego zabezpieczenia stropu, mających na celu doprowadzenie robót budowlanych wykonanych i wykonywanych w budynku przy ul. A w A, w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, tj. w okolicznościach, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlanego, do stanu zgodnego z prawem, co pozwoliłoby nie tylko na doprowadzenie nieruchomości do odpowiedniego stanu technicznego, nie zagrażającego bezpieczeństwu, życiu i zdrowiu innych lokatorów, ale również zapobiegłoby powstawaniu dalszych uszkodzeń w lokalu nr [...] należącym do skarżących.

c) jest to kolejne postępowanie toczące się pomiędzy tymi samymi stronami, gdzie z uwagi na zaniedbania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z przyczyn formalnych nie jest możliwe wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, w której ewidentnie i jednoznacznie doszło do samowoli budowlanej zagrażającej życiu i zdrowiu mieszkańców budynku przy ul. A w A, gdyż powołany organ I instancji (Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego) po raz kolejny nie wydał decyzji merytorycznej przed upływem 2- miesięcznego terminu ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, z przyczyn których można się jedynie domyślać, gdyż dla przykładu w innym postępowaniu przekroczenie terminu wynosiło jeden dzień, zaś w niniejszym postępowaniu organ I instancji pozostawał bezczynny przez kilka lat (od 2018 roku) i dopiero uwzględnienie przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargi skarżących na bezczynność PINB i stwierdzenie bezczynności tego organu postanowieniem z dnia 28 czerwca 2021 roku przez Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a także zobowiązanie PINB w Bartoszycach do zarządzenia wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych bezczynności i podjęcia środków zapobiegających bezczynności w przyszłości (których to obowiązków PINB w Bartoszycach nie wykonał do dnia dzisiejszego), spowodowały, że w sprawie po około 3 latach podjęte zostały dalsze czynności, niestety polegające wyłącznie na umorzeniu postępowania, co było działaniem zdumiewającym, mając na względzie skalę wadliwości robót, stan budynków i jednoznaczną samowolę budowlaną, której nie zaprzeczali nawet sami inwestorzy.

d) wbrew punktowi 4 postanowienia z dnia 28 czerwca 2021 roku Warmińsko- Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, PINB w Bartoszycach nie zarządził wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych bezczynności i podjęcia środków zapobiegających bezczynności w przyszłości, którym to postanowieniem uznano, iż PINB w Bartoszycach dopuścił się bezczynności w prowadzeniu niniejszego postępowania administracyjnego i wyznaczył mu 7 - dniowy termin załatwienia sprawy liczony od dnia doręczenia postanowienia, zaś w punkcie 4 zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenia osób winnych bezczynności, a w razie potrzeby podjęcie środków zapobiegających bezczynności w przyszłości, czego Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wziął pod uwagę wydając decyzję z dnia 3 stycznia 2022 roku.

2) art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, brak zgromadzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a także przez niewystarczające jego rozpatrzenie, a w szczególności:

a) brak ustalenia rzeczywistego zakresu robót naprawczych niezbędnych do wykonania w przedmiotowej nieruchomości przez inwestorów, pominięcia naruszenia przez inwestorów konstrukcji dachu, ścian nośnych, w tym zewnętrznych w budynku przy ul. [...], co zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia, a także powoduje stale powiększające się uszkodzenia w lokalu nr [...] należącym do skarżących,

b) brak ustalenia rzeczywistego stanu technicznego budynku przy ul. [...] w A po robotach budowlanych już wykonanych i aktualnie nadal wykonywanych przez inwestorów – J. i D. C.

c) wobec wykrytych już nieprawidłowości, tj. wykonania robót budowlanych w warunkach samowoli budowlanej, w sposób sprzeczny z zasadami sztuki budowlanej i powodujący zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, brak zobowiązania inwestorów do wykonania robót naprawczych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, a nieruchomości do odpowiedniego i bezpiecznego, nie zagrażającego bezpieczeństwu, zdrowiu, życiu i mieniu stanu technicznego, w oparciu o rzetelną ekspertyzę techniczną, nieuzasadnione i niezrozumiałe pominięcie naruszeń, których dopuścili się inwestorzy wykonując roboty budowlane powodujące naruszenie konstrukcji budynku, uszkodzenie ścian nośnych, w tym zewnętrznych oraz więźby dachowej, dokonując rozbiórki części konstrukcji stropu nad pomieszczeniami mieszkalnymi poddasza, rozbiórki komina wentylacyjnego przechodzącego przez poddasze, dotyczącego lokalu nr [...] skarżących, do którego podłączone były pomieszczenia kuchni i wc na parterze, co do dnia dzisiejszego pozbawiło ten lokal wentylacji, rozbiórki części ścian działowych, wstawienia czterech okien połaciowych na poddaszu, zamurowania okna w lukarnie, skucia części posadzek, dokonania wykonali wylewki betonowej.

Powyższe roboty budowlane wykonane zostały nie tylko w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez wymaganego pozwolenia bądź zgłoszenia, bez wymaganej dokumentacji jak projekt budowlany, ale też sprzecznie z zasadami sztuki budowlanej, w sposób zagrażający bezpieczeństwu, życiu i zdrowiu, co dostrzegł już Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymując postanowieniem z dnia 12 grudnia 2018 roku z tego powodu wykonywanie robót budowlanych i nakładając obowiązek przedłożenia przez inwestorów inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych wraz z oceną techniczną wykonanych robót budowlanych. Roboty budowlane wykonywane przez inwestorów spowodowały powstanie powiększających się stale uszkodzeń w lokalu nr [...] należącym do M. S. i D. S. w postaci pęknięć, rozwarstwienia ścian i sufitów we wszystkich pomieszczeniach oraz pęknięcia i wysunięcia ściany nośnej w przedpokoju, a usunięty bezprawnie przez inwestorów komin wentylacyjny do dnia dzisiejszego nie został odtworzony, zaś lokal mieszkalny nr [...] pozbawiony został wentylacji.

d) brak wyegzekwowania przez organy obu instancji od inwestorów obowiązku nałożonego na nich postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2019 roku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bartoszycach, tj. z uwagi na wadliwość przedłożonego przez inwestorów orzeczenia technicznego ze stycznia 2019 roku autorstwa inż. A. N., obowiązek przedstawienia w terminie dwóch miesięcy odpowiedniej oceny technicznej stropu nad parterem w mieszkaniu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w A ul. A, zaznaczając, iż zgodnie z art. 12 i 12a Prawa budowlanego osoby dokonujące oceny technicznej powinny posiadać odpowiednie uprawnienia budowlane i legitymować się przynależnością do właściwej izby samorządu zawodowego, który to obowiązek do dnia dzisiejszego nie został przez inwestorów wykonany.

W uzasadnieniu skargi skarżący m.in. obszernie opisali stan sprawy, wskazując również na inne postępowania toczące się między stronami oraz podkreślając bezczynność organu w prowadzeniu przedmiotowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

W piśmie procesowym z dnia 16 maja 2022 r. uczestnicy postępowania J. C. i D. C., działając przez pełnomocnika, wnieśli o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2021 r., poz. 137).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia

z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,

a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy

co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2022 r., poz. 329 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego z dnia 3 stycznia 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 26 października 2021 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie prowadzonych robót budowlanych na poddaszu budynku wielorodzinnego w A, ul. A, dz. nr [...] obr. A. Organ odwoławczy podniósł, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z niedopuszczalnością rozstrzygnięcia na podstawie art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351), dalej Prawo budowlane lub P.b., w związku z upływem ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych wydanego w trybie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego.

Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach.

Według zaś art. 50 ust. 4 ustawy Prawo budowlane postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych traci ważność po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia, chyba że w tym terminie zostanie wydana decyzja, o której mowa w art. 50a pkt 2 albo w art. 51 ust. 1.

Z kolei stosownie do art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Stosownie do art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję:

1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo

2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Według zaś art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Podkreślić trzeba, że celem postępowania opartego na art. 51 Prawa budowlanego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych (obiektu budowlanego) do stanu zgodnego z prawem, co należy rozumieć jako stan, w którym określone roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, a w szczególności z przepisami Prawa budowlanego. Konieczność przeprowadzenia takiego postępowania, z urzędu lub na wniosek strony, przepisy prawa budowlanego wiążą z ujawnieniem się różnych zdarzeń w toku realizowania inwestycji budowlanej, przy czym do niektórych zdarzeń przepisy Prawa budowlanego nawiązują wprost, zaś niektóre inne zdarzenia w zakresie stosowania art. 51 Prawa budowlanego nie są wprost wymienione. Zasadniczy obowiązek organu nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym, o którym mowa w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, polega na rozstrzygnięciu o tym, co należy uczynić, aby określone roboty budowlane (obiekt budowlany), w przypadkach wskazanych w art. 50 Prawa budowlanego, doprowadzić do stanu zgodnego z prawem (vide: wyrok NSA z dnia 2 września 2014 r., II OSK 512/13, dostępny w CBOSA).

Zauważyć należy, co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie i w literaturze, że upływ dwumiesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 50 Prawa budowlanego powoduje, że ustaje zakaz prowadzenia robót budowlanych (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 listopada 2007 r. sygn. akt II OSK 1558/06; z dnia 11 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1948/08; z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 625/09, LEX nr 597732 oraz A. Gliniecki (red.). Prawo budowlane. Komentarz. Wyd 2. Warszawa 2014 r., str. 665). Tym samym, inwestor po upływie wyżej wskazanego terminu może bez przeszkód przystąpić do dokończenia robót budowlanych. Co istotne, nie można jednak przyjąć, że wykonane dotychczas roboty budowlane stały się niejako legalne z samego faktu upływu terminu ważności postanowienia.

Kluczowa w tym zakresie pozostaje regulacja art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, która uprawnia organy nadzoru budowlanego do działania, już po zakończeniu robót budowlanych. Odmienna jest sytuacja, kiedy to roboty budowlane są wykonywane z naruszeniem wymogów ustawowych (w sytuacji innej niż w art. 48 i art. 49b Prawa budowlanego), a inna jest w sytuacji ich zakończenia, podobnie jak inny może być zakres niezgodności z przepisami prawa w obu tych przypadkach. Dwumiesięczny termin ważności postanowienia o wstrzymaniu wykonania robót budowlanych ma więc z jednej strony charakter mobilizujący dla organów administracyjnych, ale z drugiej strony zapewnia on gwarancję inwestorowi, iż wstrzymywanie prowadzonego przez niego procesu inwestycyjnego nie będzie mogło być wydłużane ponad ustawowy termin, co niejednokrotnie wiązałoby się dla niego z możliwością poniesienia z tego tytułu szkody. Podjęcie po tym terminie dalszych robót budowlanych odbywa się na ryzyko inwestora, bowiem po zakończeniu budowy organ przeprowadzi ponowną ocenę legalności obiektu budowlanego. Zakończy tym samym organ postępowanie naprawcze na zasadzie kontroli następczej zrealizowanych już robót budowlanych, stosując w miarę potrzeby środki, o których mowa w art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego (wyrok NSA z dnia 2 września 2014 r., II OSK 512/13, dostępny w CBOSA).

Tym samym nie można się zgodzić ze stanowiskiem organów, że gdy organ nadzoru budowlanego wstrzyma postanowieniem (na podstawie art. 50 ust. 1 P.b.) prowadzenie robót budowlanych, to po upływie terminu ważności tego postanowienia (art. 50 ust. 4 P.b.), nie może wydać decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 P.b. i powinien umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Postępowania prowadzonego przez organ I instancji, w przedmiocie samowolnie prowadzonych robót budowlanych na poddaszu budynku wielorodzinnego w A, ul. A, dz. nr [...] obr. A nie można zatem uznać za bezprzedmiotowe, z uwagi na brak materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, w związku z upływem ważności postanowienia wydanego w trybie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Tym samym brak jest przesłanek do umorzenia postępowania z tego powodu.

Organ zobligowany jest, po dokonaniu analizy zebranego materiału dowodowego w tym oceny technicznej przebudowy i remontu lokalu mieszkalnego nr [...] we wskazanym budynku wielorodzinnym, zakończyć przedmiotowe postępowanie oceną merytoryczną prowadzonych robót budowlanych i stosownie do 51 ust. 7 Prawa budowlanego – wydaniem w miarę potrzeby rozstrzygnięcia, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane.

Sąd nie mógł się odnieść merytorycznie do kwestii wykonanych robót budowlanych ani zarzutów skarżących odnoszących się do nich, ponieważ takiej oceny merytorycznej nie dokonały jeszcze organy. Sąd w niniejszej sprawie nie był również władny odnieść się do innych wskazanych w skardze postępowań.

Organ weźmie pod uwagę ocenę prawną oraz zalecenia zaprezentowane w niniejszym wyroku.

Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.