Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 858/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nieprzyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Rektor Uniwersytetu [...] utrzymał w mocy decyzję nr [...] o nieprzyznaniu R. P. zwiększenia stypendium doktoranckiego na II roku studiów doktoranckich, prowadzonych w Kolegium [...].

W uzasadnieniu wskazano, że [...] października 2017 R. P. złożył wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego na II roku studiów doktoranckich, prowadzonych w Kolegium [...]. Odmowa stypendium została spowodowana uzyskaniem niewystarczającej liczby punktów, gdyż stypendium to zostało przyznane doktorantom, którzy za poprzedni rok akademicki uzyskali 165 lub więcej punktów, a liczba punktów, uzyskanych przez Doktoranta, wyniosła [...].

Rektor powołał się na art.200 a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (dalej jako p.s.w.) oraz Regulamin, określający tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego na Uniwersytecie [...], który wprowadzono zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2017. Zgodnie z § 9 ust.1 Regulaminu, zwiększenie stypendium doktoranckiego jest przyznawane decyzją Rektora w rozumieniu art. 207 p.s.w.

Zgodnie z § 4 ust. 1 Regulaminu, zwiększenie stypendium doktoranckiego przyznawane jest w trybie postępowania konkursowego, w którym ocenie podlegają udokumentowane osiągnięcia wskazane przez doktoranta we wniosku o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego, złożonym w terminie określonym zgodnie z § 5 ust. 1 Regulaminu. Zgodnie z § 10 ust. 1 i 2 Regulaminu, zwiększenie stypendium może otrzymać doktorant, który wyróżnia się w pracy naukowej i dydaktycznej. Ocenie podlegają wyłącznie osiągnięcia uzyskane w roku akademickim poprzedzającym rok akademicki, na który zwiększenie stypendium doktoranckiego ma być przyznane.

Zgodnie z § 7 ust. 1 Regulaminu, komisja doktorancka sporządza listy rankingowe odrębnie dla każdego roku studiów doktoranckich z podaniem punktacji uzyskanej przez każdego wnioskodawcę, a w myśl § 8 ust. 1 Regulaminu, na listach rankingowych kolejne pozycje uzyskują doktoranci zgodnie z liczbą punktów przyznanych na podstawie szczegółowych zasad oceny wniosków o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego, o których mowa w § 11 Regulaminu.

We wniosku o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego R. P. wskazał osiągnięcia w ramach 2 kryteriów: wyróżniania się w pracy naukowej oraz w pracy dydaktycznej. Komisja oceniła te osiągnięcia i uznała, że doktorant spełnia kryteria uprawniające do otrzymania stypendium, liczba punktów, przez niego uzyskanych, wynosi [...]. Ponieważ jednak tylko 2 studentów z roku mogło uzyskać zwiększenie stypendium, a R. P. zajął na liście miejsce 3, odmówiono przyznania mu zwiększenia stypendium.

Podczas ponownego rozpatrzenia sprawy Rektor nie znalazł podstaw do zmiany powyższej oceny i wynikającej z niej punktacji: za kryterium wyróżniania się w pracy naukowej doktorant uzyskał [...] pkt, a za osiągnięcia w pracy dydaktycznej- [...] punktów, łącznie [...] punktów na 200 możliwych do osiągnięcia. Na II roku studiów doktoranckich studiuje 7 osób, zatem liczba osób uprawnionych do otrzymania stypendium wynosi maksymalnie 2 osoby, osoba na 2 miejscu listy rankingowej uzyskała [...] punktów, a R. P. uzyskawszy [...] punktów, zajął 3 miejsce w rankingu.

W skardze do tutejszego Sądu R. P. wyraził głębokie niezadowolenie co do obowiązujących praktyk przyznawania studentom zwiększenia stypendium. Podkreślił, że jego zdaniem realizowanie podstawy programowej, która w ciągu 3 lat studiów wynosi 180 godzin dydaktycznych, nie jest w żaden sposób wyróżnianiem się w tej kwestii, gdyż bez znaczenia pozostaje jakość prowadzonych zajęć dydaktycznych. Zdaniem Skarżącego, bardziej promowane są jednostki "idące na przysłowiową łatwiznę", nie promuje się nauki, lecz tylko dydaktykę. Zakwestionował zasady przyznawania stypendiów, polegające na tym, że osoba z najlepszymi osiągnięciami naukowymi nie ma szans na stypendium, bo wyprzedzają ją osoby "wyrabiające" godziny dydaktyczne. Skarżący wyraził zażenowanie sposobem traktowania doktorantów [...] oraz zawiedzenie działalnością Odwoławczej Komisji Stypendialnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej, uzasadniając szczegółowo przyczyny odmowy przyznania doktorantowi zwiększenia stypendium naukowego zasadami, obowiązującymi w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 200a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842). Na mocy przepisów tej ustawy ustawodawca zadecydował o wyposażeniu organów uczelni w kompetencje do decydowania o przyznaniu doktorantowi stypendium (art. 200 § 1), jak i o zwiększeniu tego stypendium z dotacji projakościowej (art. 200a § 1). Decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego jest tzw. decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie przepisu art. 200 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, iż organ ma w sprawie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, lecz musi wynikać z zebranego w sprawie materiału dowodowego, i zostać wyczerpująco uzasadnione.

Przepis art. 207 ust. 1 ww. ustawy obliguje organy uczelni, aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosować odpowiednio przepisy k.p.a. Przyznanie zwiększenia stypendium uczestnikom studiów doktoranckich należy niewątpliwie do kategorii spraw, o których mowa w tym przepisie. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony.

Chociaż w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sądy administracyjne (art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia tego postępowania. Organy powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uzasadnić, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Kontrola sądowa rozstrzygnięć, podejmowanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do tego, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem administracyjnym, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie ustalenia, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, albowiem podejmowanie decyzji uznaniowej nie może oznaczać dowolności i arbitralności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Należy mieć na względzie, że postępowanie o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego jest postępowaniem konkursowym. Organ uczelniany nie prowadzi więc postępowania wyjaśniającego w klasycznym rozumieniu tego pojęcia (stosując pełne spektrum dowodowe), lecz ogranicza się do oceny złożonych do wniosku wszczynającego postępowanie dokumentów i na tej podstawie dokonuje gradacji dokonań poszczególnych aktywności doktoranta, zgodnie z obowiązującym regulaminem. Z powodu ograniczonej liczby stypendiów, stypendium może być przyznane tylko niektórym doktorantom, tym, którzy uzyskali najlepszą ocenę osiągnięć.

Zgodnie z art. 200a ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa Regulamin, określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (§ 3 ust.1 Regulaminu).

Realizując postanowienia art. 200a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym Rektor [...] wydał zarządzenie nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r., wprowadzające Regulamin, określający tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego na [...], w którym znajdują się warunki przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego. Wynika z niego, że doktorant ubiegający się o powyższe stypendium, powinien złożyć wniosek, który podlega zaopiniowaniu przez komisję doktorancką właściwej jednostki organizacyjnej [...], prowadzącej studia doktoranckie (§ 4 ust. 2 regulaminu). Komisja doktorancka sporządza listę rankingową z zastrzeżeniem, że uprawnienie do otrzymania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów danego roku studiów doktoranckich (§ 3 ust. 1 regulaminu).

Szczegółowe kryteria oceny oraz tryb rozpatrywania wniosków o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego w Kolegium [...] (dalej jako "Zasady oceny") zostały załączone do akt administracyjnych niniejszej sprawy (s.24-29).

Zgodnie z postanowieniami § 1 ust. 1 Zasad oceny, zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, zwane dalej "zwiększeniem stypendium doktoranckiego" może być przyznane na wniosek uczestnika stacjonarnych studiów doktoranckich, zwanego dalej "doktorantem", który wyróżnia się w pracy naukowej i dydaktycznej.

Przepisy § 2-4 Zasad oceny zawierają szczegółowe zasady dokumentowania osiągnięć w zakresie pracy naukowej i dydaktycznej. Na ich podstawie R. P. otrzymał [...] punktów za osiągnięcia w pracy dydaktycznej i [...] punktów za osiągnięcia w pracy naukowej.

Pozytywną opinię Komisji otrzymuje kandydat, który znajduje się w grupie 30% najlepszych doktorantów. Ponieważ na roku Skarżącego studiuje tylko 7 studentów, prawo uzyskania zwiększenia stypendium przysługiwało tylko 2 studentom, zajmującym dwa pierwsze miejsca na liście rankingowej; Skarżący zajął miejsce 3. Z tego też względu wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony, a decyzja odmawiająca Skarżącemu przyznania zwiększonego stypendium ma uzasadnione podstawy.

W ocenie Sądu, nie sposób zarzucić organom dowolności w ocenie dokumentów, złożonych przez skarżącego wraz z wnioskiem, jak też liczby punktów przyznanych mu w poszczególnych segmentach aktywności.

Skarżący nie neguje faktu, że w roku poprzedzającym przyznanie stypendium prowadził zajęcia dydaktyczne w wymiarze [...] godzin dydaktycznych, za co uzyskał [...] punktów na [...] możliwych, gdyż 1 godzina przeliczana była na 1 punkt.

Co do osiągnięć naukowych, Skarżący uzyskał maksymalną, możliwą do uzyskania liczbę [...] punktów.

Jak podkreśla się w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 28.06.2016 r., I OSK 1328/16), organ orzeka według stanu prawnego, określonego dla danego postępowania konkursowego i według dowodów ustalonych na datę końcowego terminu składania wniosków. Skoro więc prawidłowo wyliczono, że Skarżący uzyskał [...] punktów na 200 możliwych i znalazł się na 3 miejscu, a tylko dwóch pierwszych studentów z listy mogło uzyskać zwiększenie stypendium, zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Sąd zdaje sobie sprawę z towarzyszącego Skarżącemu poczucia krzywdy i niedocenienia jego naukowych osiągnięć, jednakże Uniwersytet [...] samodzielnie ustala zasady przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego. Ma rację Skarżący, że ich analiza prowadzi do wniosku o braku większego docenienia osiągnięć naukowych i zrównanie ich z osiągnięciami dydaktycznymi, (przy czym dla uzyskania punktów w tym obszarze wystarczy przeprowadzić zajęcia, bez względu na ich poziom). Niemniej jednak Sąd nie ma kompetencji wpływania na zasady przyznawania zwiększenia stypendium, ustalane decyzją Rektora, Sąd może tylko skontrolować, czy ustalone zasady te zostały należycie zastosowane w sprawie z wniosku Skarżącego.

Ponieważ odpowiedź na tak postawione pytanie jest pozytywna, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał zaskarżoną decyzję za odpowiadającą prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz.1369 ze zm.) oddalił skargę.