Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 3663/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Górski Sędziowie: NSA Anna Orłowska WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. N. na decyzję Wojewody z dnia 23 września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 16 marca 2001 r. Nr [...] i zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 23 września 2001 r. po rozpatrzeniu odwołania J. N. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 16 marca 2001 r. o odmowie wymeldowania I. N. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w G.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że z wnioskiem o wymeldowanie Pani I. N. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w G. wystąpił Pan J. N. W uzasadnieniu podał, iż żona nie zamieszkuje w spornym lokalu od 1989 roku. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że Pani I. N. posiada nadal uprawnienia do przedmiotowego lokalu wynikające z decyzji o przydziale, jak i z trwającego związku małżeńskiego.

Obie zainteresowane strony potwierdziły w protokołach przesłuchania z dnia 08 i 12.03.2001 roku, iż Pani I. N. nie zamieszkuje pod wskazanym adresem od około roku.

Opierając się na powyższych ustaleniach organ I instancji uznał, iż nie spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wobec czego orzeczono o odmowie wymeldowania Pani I. N. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w G.

Z powyższą decyzją nie zgodził się Pan J. N. i wniósł od niej odwołanie, podając w uzasadnieniu, iż żona wyprowadziła się na stałe w 1989 roku. W związku z istniejącym meldunkiem żony jest zagrożony eksmisją, gdyż nie posiada wystarczających środków finansowych na jego utrzymanie.

Organ II instancji stwierdził, że przesłanki wymeldowania z pobytu stałego w drodze decyzji administracyjnej uregulowane są w przywołanym artykule 15 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy.

Artykuł ten stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która:

- utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie, oraz lokal ten opuściła bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z niego lub

- bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma pierwsza część wyżej wskazanego artykułu, gdyż znane jest miejsce pobytu Pani I. N. Zatem do podjęcia decyzji o wymeldowaniu w/w ze spornego lokalu konieczne jest ustalenie, czy utraciła Ona uprawnienia do przebywania w tym lokalu oraz czy lokal ten opuściła w sposób dobrowolny i trwały. Obie przesłanki muszą wystąpić łącznie.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt opuszczenia przez Panią I. N. spornego lokalu. Powyższą okoliczność potwierdził zarówno Pan J. N., jak i Pani I. N., która stwierdziła, iż w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje od około roku (dowód: protokół przesłuchania z dnia 12.03.2001 roku oraz z dnia 08.03.2001 roku w aktach sprawy). Także kontrola meldunkowa przeprowadzona przez Policję ustaliła, iż Pani I. N. pod wskazanym adresem nie przebywa od ponad roku (dowód: notatka Policji z dnia 04.02.2001 roku w aktach sprawy).

Zatem przesłankę opuszczenia przez Panią I. N. lokalu przy ulicy [...] w G. organ II instancji uznał za udowodnioną.

W dalszej kolejności Wojewoda stwierdził, że aby można było wymeldować w/wymienioną ze spornego lokalu niezbędne jest ustalenie, że Pani I. N. utraciła uprawnienia do przebywania w tym lokalu. Oceniając zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy organ stwierdził, iż Pani I. N. nie utraciła uprawnień do przedmiotowego lokalu. Lokal ten został nabyty w trakcie trwania związku małżeńskiego (dowód: decyzja o przydziale z dnia 28.04.1994 roku w aktach sprawy). Zgodnie z obowiązującą wówczas ustawą z dnia 16 września 1982 roku Prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 30, poz. 210 z późn. zm.) spółdzielcze prawo do lokalu przydzielone obojgu małżonkom lub jednemu z nich w czasie trwania małżeństwa należy wspólnie do obojga małżonków bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe (art. 215 § 2).

Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, a zatem Pani I. N. nadal posiada samoistne uprawnienia do spornego lokalu. Dopóki małżeństwo pomiędzy Panią I. N., a Panem J. N. będzie nadal trwało, dopóty Pani I. N. będzie cały czas miała uprawnienia do przedmiotowego lokalu.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że nie została spełniona druga przesłanka niezbędna do wymeldowania tzn. nie nastąpiła po stronie Pani I. N. utrata uprawnień do przebywania w lokalu przy ulicy [...].

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. N. podał, że żona w 1992 r. zrzekając się mieszkania wyprowadziła się na stałe. Nadto skarżący stwierdził, iż żona we wspólnym mieszkaniu nie mieszka i nie będzie w nim mieszkała. Jednocześnie skarżący wskazał, że żona ma mieszkanie po rodzicach, w którym również nie mieszka, adres niniejszy służy jej jedynie jako adres do korespondencji.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna chociaż nie ze względów w niej wskazanych. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn,: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), określający przesłanki uzasadniające wymeldowanie osoby z pobytu stałego. Organy obu instancji wydały decyzje o odmowie wymeldowania I. N. opierając się jedynie na pierwszej z podstaw wymeldowania z pobytu stałego, określonych w niniejszym przepisie. Wskazany przepis pierwszą podstawę wymeldowania określa w sposób następujący: "Organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego." Zatem odesłanie do uprawnień wymienionych w art. 9 ust. 2 przedmiotowej ustawy wskazuje, że również ten przepis stanowi podstawę prawną decyzji w przedmiocie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 (OTK-A 2002/3/34) uznał, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z powyższym rozstrzygając przedmiotową sprawę należało uwzględnić fakt niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy. Stosownie bowiem do art. 145a § 1 k.p.a. orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania. Utrata po wydaniu zaskarżonej decyzji, w określonym zakresie, mocy obowiązującej wskazanego przepisu musi być kwalifikowana przez Sąd jako wadliwość, dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Utrata mocy obowiązującej przez art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skutkuje tym, że kwestia uprawnień do przebywania w lokalu i ich utrata nie stanowi podstawy decydującej o możliwości wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego. W przeciwnym razie w dalszym ciągu byłby faktycznie jako jedna z podstaw prawnych decyzji stosowany przepis niezgodny z Konstytucją.

Organy obu instancji wydały decyzje wyłącznie w oparciu o przesłankę wymeldowania odsyłającą do uprawnień do przebywania w lokalu, o których mówił niekonstytucyjny art. 9 ust. 2 ustawy. Stanowi to wadę decyzji, dającą podstawę do wznowienia postępowania.

Rozpatrując ponownie sprawę organ ustali i oceni czy I. N. bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Należy w tym miejscu wskazać, iż dokładnego wyjaśnienia będzie wymagała kwestia czy faktycznie nowym miejscem pobytu I. N. jest lokal położony przy ul. [...] w G., gdyż jak wynika z protokołu przesłuchania zainteresowanej adres niniejszy określiła jako adres do korespondencji. Adres do korespondencji nie jest w każdym przypadku tożsamy z miejscem pobytu osoby.

Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ przed uprawomocnieniem się wyroku aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie decyzja odmawiająca wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego nie podlega wykonaniu, gdyż nie przyznaje ani nie pozbawia żadnego prawa, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.