Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 337/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Siwek, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz G. S. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrot kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., Nr [...][...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania G S od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...], umarzającej postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego w sprawie odstępstw od dokumentacji projektowej wprowadzonych podczas realizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce ewid. o nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m[...] (dalej PINB) prowadził postępowanie administracyjne dotyczące odstępstw od dokumentacji projektowej zatwierdzonej decyzją Prezydenta m [...] Nr [...] z dnia [...] października 2003 r., wprowadzonych podczas realizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]z obrębu [...] przy ul. [...] w [...] . Po przeprowadzeniu postępowania naprawczego organ powiatowy decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. zatwierdził przedłożony przez inwestora projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego jednorodzinnego typu bliźniak usytuowanego na terenie w/w nieruchomości. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej [...] WINB), po rozpatrzeniu odwołania G S - decyzją Nr [...] z dnia [...]października 2016 r. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2894/16 oddalił skargę G S na tę decyzję. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2019 r., II OSK 286/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, decyzję [...]WINB nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB Nr [...].

Ponownie analizując przedmiotową sprawę Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla m. [...] uznał, iż z uwagi na fakt, iż na mocy decyzji Nr [...]z dnia [...]lipca 2019 r. udzielił pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku mieszkalnego, brak jest obecnie podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego na podstawie art 51 ust i pkt. 3 Prawa budowlanego w odniesieniu do spornej inwestycji. Z uwagi na powyższe organ I instancji decyzją z dnia 8 stycznia 2021 r., umorzył postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego w sprawie odstępstw od dokumentacji projektowej wprowadzonych podczas realizacji wskazanego budynku mieszkalnego. Odwołanie od tej decyzji złożyła G S.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że ocenia sprawę według stanu faktycznego i prawnego, mającego miejsce w dniu wydania przez ten organ rozstrzygnięcia. W tej sprawie PINB dla [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego, jednorodzinnego typu bliźniak usytuowanego na działce ew. o nr [...]z obrębu [...] przy ul. [...] . Decyzja ta jest ostateczna i obecnie znajduje się w obrocie prawnym. Bez wzruszenia tego rozstrzygnięcia nie jest możliwe prowadzenie w stosunku do obiektu postępowania naprawczego trybie art. 50 - 51 ustawy Prawo budowlane. Orzecznictwo sądów administracyjnych w tej materii jest jednolite i zgodnie z nim decyzja o pozwoleniu na użytkowanie przesądza o zgodności z prawem wzniesionego obiektu i czyni bezprzedmiotowym ewentualne niezakończone postępowanie nadzorcze dotyczące procesu budowlanego oraz ma takie znaczenie, że wzniesione obiekty budowlane nie mogą podlegać ponownemu sprawdzeniu (pod kątem legalności wybudowania) przez organy nadzoru budowlanego - dotyczy to trybu zwykłego, jak i wznowieniowego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2019 r., II SA/G11051/18, wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., II OSK 807/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 maja 2018, II SA/Wr 166/18).

Zdaniem organu, w obecnym stanie faktycznym nie ma podstaw do nałożenia przez organy nadzoru budowlanego jakichkolwiek obowiązków w sprawie, co z kolei wypełnia dyspozycję art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się w całości lub w części bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przeprowadzenie postępowania naprawczego w niniejszej sprawie możliwe będzie po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji udzielającej pozwolenie na użytkowanie.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła G S, zaskarżając ją w całości i podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 105 § 1 k.p.a. w zw. art. 7, i art 77 k.p.a. oraz w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p a. poprzez błędne przyjęcie w ramach ponownie prowadzonego postępowania, że stało się ono bezprzedmiotowe tylko z tej przyczyny, iż nie wyeliminowano z obrotu prawnego decyzji o użytkowaniu nieruchomości spowodowanej bezczynnością tego samego organu a tym samym przyjęcie, że tak ustalony na nowo stan faktyczny zmienia przedmiot postępowania w ten sposób, że dotychczasowe postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe,

2. art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7 i art 8 k.p.a., a także art 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania, wbrew wskazaniom i ocenie prawnej zamieszczonym w uzasadnieniu zapadłego w sprawie wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. NSA w Warszawie II OSK 286/18, a także wbrew treści uzasadnienia wyroku, co rażąco narusza zasadę praworządności i zasadę zaufania obywatela do organów administracji publicznej i prowadzi, do powstania jednej z kwalifikowanych wad decyzji administracyjnej określonej w art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a.,

3. art 153 p.p.s.a., a także art 153 p.p.s.a. w zw. z art 105 k.p.a. oraz art 153 p.p.s.a. w zw. z art 36a ust 5 pkt 2 Prawo budowlane poprzez niewykonanie wskazań, co do dalszego postępowania i oceny prawnej materiału dowodowego, zamieszczonych w prawomocnym wyroku NSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2019 r., II OSK 286/18, przez orzekający w sprawie organ, co doprowadziło do całkowitego pominięcia oceny prawnej dotyczącej obowiązku określonej w wykładni art. 36a ust 5 Prawa budowlanego oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 z późn. zm.), a w to miejsce orzekający w sprawie organ bezprawnie uznał zasadność umorzenia postępowania na podstawie istniejącej w obrocie prawnym decyzji o użytkowaniu, co do której wyrokiem WSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., II SA/WA 849/20 oraz decyzją [...] WINB z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] zobligowano organ do wszczęcia postępowania wznowieniowego,

4. art. 77 § 1 art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji w tym braku odniesienia się do toczącego się niezakończonego prawomocną i ostateczną decyzją postępowania w sprawie wznowienia postępowania dot. decyzji o pozwoleniu na użytkownie dot. nieruchomości przy ul [...] w konsekwencji braku prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz pominięcia istotnych okoliczności toczącego się postępowania wznowieniowego.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji celem wydania decyzji co do istoty sprawy oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że od lutego 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] prowadzi postępowanie dot. samowoli budowlanej realizowanej na terenie sąsiedniej nieruchomości skarżącej w [...] przy ul. [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego przez organy nadzoru budowlanego stwierdzono, iż inwestor D P zrealizowała inwestycję z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta [...] nr [...]z dnia [...] października 2003 r. o pozwoleniu na budowę projektu budowlanego. Organ nadzoru budowlanego odstępstwa od projektu uznał za istotne, co skutkowało wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] października 2003 r. o pozwoleniu na budowę i wydaniem przez PINB decyzji z dnia [...]czerwca 2015 r. nr [...] zobowiązującej inwestora D P do sporządzenia projektu zamiennego dla realizowanej inwestycji. Sporządzony projekt zamienny, zatwierdzony decyzją Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] był zdaniem skarżącej niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa a wykonane roboty budowlane wykonane w sposób odmienny aniżeli zatwierdzony projekt zamienny. Powyższe błędy spowodowały w wyniku zaskarżenia wadliwych decyzji kolejnych organów administracji przez skarżącą, uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r., II OSK 286/18 decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] oraz [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

W trakcie postępowania kasacyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]wydał inwestorce decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, bez udziału skarżącej jako strony postępowania. Skarżąca w trybie dostępu do informacji publicznej uzyskała odpis zanonimizowanej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie oraz złożyła wniosek o wznowienie postępowania dot. decyzji o użytkowaniu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] przedłużał to postępowanie kolejny raz i odmawiał wszczęcia postępowania pomimo zalecenia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt VII SAB/Wa 43/21 obligującego w terminie jednego miesiąca wydania decyzji w sprawie.

Z uwagi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] od 17 stycznia 2020 r., tj. od otrzymania przez organ wyroku NSA wraz z uzasadnieniem, skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie za sygn. akt VII SAB/WA 51/21 stwierdził przewlekłość postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Dopiero po złożeniu ponaglenia przez skarżącą w dniu 28 grudnia 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wydał decyzję datowaną na dzień [...] stycznia 2021 r. Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie od lutego 2021 r. do grudnia 2021 r., tj przez 10 miesięcy pozostawał w zwłoce w rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji organu I instancji. Dopiero w dniu 27 grudnia 2021 r. skarżącej doręczono decyzję datowaną [...] grudnia 2021 r. utrzymującą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w mocy.

Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, iż art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co z kolei oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu (wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. WSA w Olsztynie, II SA/Ol 443/09).

Skarżąca stwierdziła, że w tej sprawie organy nadzoru budowlanego naruszyły zasady związania organu oceną prawną dokonaną przez NSA. Sprawa powinna być załatwiona co do istoty. Jak bowiem wskazał w uzasadnieniu powołanego wyroku NSA: "Do zagadnień związanych z projektem zagospodarowania terenu, o której mowa w art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, należy usytuowanie obiektu budowlanego oraz samej działki zarówno w poziomie, jak i w pionie. Nadto, zauważyć trzeba, że zgodność dojazdu, murków oporowych, rampy i pochylni z przepisami § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz 1422 ze zm.), w tym także § 12 ust. 6, nie może być oceniana dla poszczególnych obiektów oddzielnie. W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób traktować w/w obiektów w oderwaniu od pozostałych. Tworzą one w istocie jeden obiekt mający umożliwić dojazd do projektowanego i wykonanego już w stanie surowym garażu. Konieczna jest w projekcie zagospodarowania działki taka łączna kwalifikacja obiektu, jako odrębnej budowli lub urządzenia budowlanego, a następnie ocena sposobu i zakresu oddziaływania tego obiektu na otoczenie, z punktu widzenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w związku z § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także wykazania tego oddziaływania w projekcie budowlanym zamiennym, w myśl wymagań art. 34 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2012 r. poz. 462 ze zm.). Nadto w dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, iż: "Konieczne jest przy tym podkreślenie, że co do zasady, doprowadzenie wykonanych robót do staniu zgodnego z prawem nie może być osiągane wyłącznie poprzez kolejne działania sprzeczne z pierwotnie zatwierdzonym projektem budowlanym. Czynności przewidziane w art. 51 ust. 1 pkt 3 powinny minimalizować naruszenia dotychczas dokonane, a nie powiększać zakres odstąpień od pierwotnego projektu bez poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich."

Skarżąca podkreśliła, że organ nadzoru budowlanego w trakcie okresu jednego roku wykonał tylko jedną czynność, tj., oględziny przedmiotowej inwestycji, przy czym były one wykonane w sposób nieprawidłowy. W ocenie skarżącej, nietrafiony jest argument w uzasadnieniu obu decyzji dot. pozostawania w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu. Taki sposób obejścia przepisów przez organy administracji nie zasługuje na aprobatę, tym bardziej, że linia orzecznicza WSA i NSA w tej materii pozostaje od lat niezmienna.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie w trybie naprawczym (art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 Prawa budowlanego) dotyczące odstępstw od dokumentacji projektowej zatwierdzonej decyzją Prezydenta m [...] Nr [...]z dnia [...] października 2003 r., wprowadzonych podczas realizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] z obrębu [...]przy ul. [...]. Decyzją Nr [...]z dnia [...]lipca 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. [...] zatwierdził przedłożony przez inwestora projekt budowlany zamienny dla tego budynku, a [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania G S - decyzją Nr [...] z dnia [...]października 2016 r. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 listopada 2017 r., VII SA/Wa 2894/16 oddalił skargę G S na tę decyzję, natomiast wyrokiem z dnia 13 grudnia 2019 r., II OSK 286/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]października 2016 r. nr [...]oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Na skutek tego wyroku została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja legalizująca budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego. Naczelny Sąd Administracyjny nakazał organom nadzoru budowlanego ponowne przeprowadzenie postępowania naprawczego i ocenę zgodności z prawem przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego zamiennego. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, m.in. że jeżeli chodzi o usytuowanie obiektu budowlanego oraz samej działki w poziomie, to "nie można wykluczyć zastosowania w niniejszej sprawie przepisu § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie". Ponadto w ocenie Sądu, "organy nie poddały projektu budowlanego należytej kontroli pod względem pionowego zagospodarowania terenu, w tym poziomu drogi dojazdowej do garażu. Niewątpliwie zaś również kwestia pionowego usytuowania projektowanego i wykonanego obiektu wymaga odniesienia się z punktu widzenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego." Sąd wskazał więc na konkretne uchybienia organów nadzoru budowlanego i zalecił ponowne dokonanie oceny zgodności z prawem projektu budowlanego zamiennego, wskazując również na konieczność umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się w drodze wyjaśnień na miejscu inwestycji.

W czasie trwania postępowania kasacyjnego w sprawie dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego zakończonego wyrokiem NSA z dnia 13 grudnia 2019 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] lipca 2019 r. wydał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie tego budynku mieszkalnego, która stała się ostateczna. Sąd ustalił z urzędu, na podstawie dokumentów znajdujących się w dołączonych aktach sprawy o sygn. VII SA/Wa 95/22 i treści uzasadnienia wydanego w tej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2022 r., iż pismem z 21 listopada 2019 r. G S wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją PINB dla [...] z dnia [...]lipca 2019 r., o pozwoleniu na użytkowanie. Organ postanowieniem z [...] grudnia 2019 r., Nr [...] odmówił wznowienia niniejszej sprawy. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego -postanowieniem z [...]marca 2020 r., Nr [...]- uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 849/20, odrzucił skargę D P na powyższe rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego. W konsekwencji PINB dla m. [...] postanowieniem z [...] lutego 2021 r., Nr [...], wznowił postępowanie administracyjne w sprawie własnej decyzji z dnia [...] lipca 2019 r., a decyzją z dnia [...]grudnia 2021 r., na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. odmówił uchylenia własnej decyzji Nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. wydanej z naruszeniem prawa, bowiem w wyniku postępowania wznowieniowego mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej. Jak wynika z informacji uzyskanej od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (k. 53-54 akt sądowych), od decyzji tej wniesione zostało odwołanie, które nie zostało jeszcze rozpoznane.

W niniejszej sprawie, organy nadzoru budowlanego, wskazując na pozostawianie w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, uznały, iż prowadzenie postępowania naprawczego nie jest możliwe i postępowanie to jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Podkreślenia w tym zakresie wymaga, że zgodnie z obecnie przeważającą linią orzeczniczą sądów administracyjnych, zapoczątkowaną wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2015 r., II OSK 201/15 (ONSAiWSA 2017, Nr 3, poz. 49), niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania naprawczego w razie, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Przed wydaniem tej decyzji organ nadzoru budowlanego, właściwy przecież także do przeprowadzenia postępowania naprawczego, sprawdza bowiem, czy obiekt został wykonany zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, w szczególności czy nie wykonano go z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. W efekcie ponowne badanie tych samych kwestii w innym postępowaniu administracyjnym, czyli postępowaniu naprawczym, w istocie w sprawie odstępstw od projektu budowlanego, prowadziłoby do podważenia ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, pozostając w sprzeczności z przewidzianą w art. 16 § 1 k.p.a. zasadą trwałości decyzji ostatecznej. Dlatego w wyroku z dnia 2 grudnia 2015 r. podkreślono, że prowadzenie postępowania naprawczego może stać się dopuszczalne dopiero po uchyleniu tej decyzji lub po stwierdzeniu jej nieważności, o co wnosić mogą także te podmioty, jakie nie brały udziału w postępowaniu, w którym ją wydano. W innym orzeczeniu (wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2017 r., II OSK 2766/15) zaznaczono nawet, że stwierdzenie nieważności tej decyzji musi być następstwem stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę, gdyż w przeciwnym razie nie można przeprowadzić koniecznego wówczas postępowania naprawczego i podjąć niezbędnych działań wobec obiektu budowlanego zrealizowanego z naruszeniem przepisów prawa. Racje te rozwinięto w późniejszych orzeczeniach (zob. wyroki NSA z 18 stycznia 2018 r., II OSK 807/16, z 7 listopada 2019 r., II OSK 1051/18, z 21 września 2021 r., II OSK 98/21, z 21 grudnia 2021 r., II OSK 23/19, wszystkie powołane orzeczenia publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd podziela wskazany wyżej pogląd, lecz w sytuacji procesowej, jaka występuje w tej sprawie, decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania naprawczego jest nieprawidłowa, ponieważ organ pominął fakt, iż w tej sprawie został wydany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r. uchylający decyzje organów obu instancji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego (art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego) i nakazujący organom ponowne przeprowadzenie tego postępowania. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ponieważ ocena ta i wskazania, stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a., formułowane są w uzasadnieniu wyroku, moc wiążącą ma nie tylko samo rozstrzygnięcie, ale i uzasadnienie. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ponadto - w myśl art. 170 p.p.s.a. - orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny decyzji organów obu instancji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego (art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego) i zawarcie w uzasadnieniu wyroku oceny prawnej oraz zaleceń dla organów co do dalszego postępowania oznacza, że organy nadzoru budowlanego powinny dążyć do wykonania tego wyroku i ponownego przeprowadzenia postępowania naprawczego w tej sprawie.

Organ odwoławczy w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał wiedzę o tym, że toczy się zainicjowane przez skarżącą postępowanie wznowieniowe zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji PINB z dnia [...] lipca 2019 r. o pozwoleniu na użytkowanie, na co również wskazywała skarżąca w odwołaniu z dnia 15 lutego 2021 r. Zasadny jest zarzut skargi, że organ w ogóle nie odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czym naruszył art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, organ powinien był zawiesić postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu zakończenia ostateczną decyzją wznowionego postępowania o pozwolenie na użytkowanie, dążąc w ten sposób do realizacji wyroku Sądu z dnia 13 grudnia 2019 r. i legalizacji inwestycji. Umorzenie postępowania naprawczego w tej sprawie było więc błędne i zasadny jest w tym zakresie zarzut skargi naruszenia przez organy obu instancji art. 105 § 1 k.p.a. w zw. art. 7, i art 77 k.p.a. oraz w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a. Ze wskazanych wyżej względów na uwzględnienie zasługuje również zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 153 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz – na podstawie art. 135 p.p.s.a. – decyzję organu I instancji.

Ponownie prowadząc postępowanie w tej sprawie, organ I instancji powinien zawiesić to postępowanie naprawcze do czasu zakończenia ostateczną decyzją wznowionego postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na użytkowanie, o ile postępowanie to nie zostanie wcześniej zakończone, a po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie – przeprowadzić postępowanie naprawcze zgodnie z oceną prawną i zaleceniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., II OSK 286/18.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.