Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 894/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 2 pkt 2, art. 30 ust. 9
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 75 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 9 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant Specjalista Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 roku sprawy ze skargi C. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego C. O. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.) oraz art. 30 ust. 9 w związku z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm., powoływana także jako ustawa), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], orzekającą o odmowie C. O. umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2011r. w wysokości 9.180,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

W toku postępowania ustalono, iż Prezydenta Miasta Ł. decyzją z dnia [...] przyznał C. O. zasiłek pielęgnacyjny od dnia 1 września 2005r. na czas nieokreślony w wysokości 144,00 zł miesięcznie, a następnie decyzją z dnia 15 września 2006r., organ podwyższył kwotę przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego do 153,00 zł miesięcznie.

Kolejną decyzją z dnia [...] organ I instancji zmienił poprzednie decyzje, przyznając uprawnionemu zasiłek jedynie na okres od dnia 1 września 2005r. do dnia 31 sierpnia 2006r. Przesłanką zmiany było ustalenie, że C. O. otrzymuje od 1 września 2006 roku dodatek pielęgnacyjny na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] . Decyzja organu I instancji została utrzymana na mocy decyzji organu odwoławczego z dnia [...], nr [...].

Następnie C. O. złożył wniosek o ustalenie należności z tytułu nienależne pobranych świadczeń rodzinnych oraz umorzenie w całości wraz z odsetkami ustalonej należności w trybie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Decyzją z dnia [...], nr [...], organ I instancji orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia i o konieczności zwrotu przez C. O. nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2011r. w kwocie 9180,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 3290,62 zł, co łącznie stanowiło kwotę 12470,62 zł.

Od powyższej decyzji C. O. wniósł odwołanie, w którym ponownie zawarł wniosek o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za ww. okres.

Decyzją z dnia [...], nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...], jednocześnie przekazując wniosek o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia zgodnie z właściwością do rozpatrzenia przez organ I instancji.

W dalszej kolejności, decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 30 ust. 7, 8 i 9 ustawy o świadczeniach, odmówił C. O. umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za wskazany okres w wysokości 9.180,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania zaskarżonej decyzji w wysokości 3.679,70 zł, co łącznie stanowiło kwotę 12.859,70 zł.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł pełnomocnik C. O., w którym wniósł o umorzenie ustalonej należności w całości wraz z odsetkami na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało odwołanie za niezasadne i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż C. O. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest emerytura z ZUS wypłacana w wysokości 1.540,62 zł brutto miesięcznie oraz dodatek pielęgnacyjny, a także świadczenie z ZUS wypłacane żonie skarżącego w wysokości 1.026,11 zł brutto miesięcznie. W miesiącu marcu 2012r. wysokość świadczeń z ZUS została zwaloryzowana. Na podstawie dostarczonych rachunków ustalono, że stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania to kwota w wysokości ok. 440,00 zł. Ponadto w związku ze stanem zdrowia skarżącego oraz jego żony wydatki na zakup leków w 2011 roku wyniosły ponad 2.000 zł.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, iż sytuacja finansowa i zdrowotna rodziny skarżącego nie jest łatwa, jednak trudna sytuacja zdrowotna oraz niskie dochody nie mogą zostać uznane za wystarczające przesłanki uzasadniające umorzenie w całości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz umorzenie ustawowych odsetek. Stwierdzenie istnienia takich okoliczności jak niskie dochody, czy zły stan zdrowia nie nakłada na organ automatycznego obowiązku orzeczenia o umorzeniu długu, bowiem udzielenie takiej ulgi jest możliwym do zastosowania wyjątkiem, a nie regułą. W ocenie Kolegium nie miały miejsca jakiekolwiek szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny skarżącego, jak nadzwyczajne, czy nieprzewidziane zdarzenia losowe, dające podstawę do zastosowania przedmiotowej ulgi. A zatem, przy uwzględnieniu sytuacji życiowej strony, umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, pozostawałoby w sprzeczności z ogólnie przyjętym interesem społecznym.

Odnosząc się do argumentów odwołania dotyczących braku wiedzy skarżącego, czy świadomości, iż nienależnie pobiera zasiłek pielęgnacyjny pozostają poza przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem okoliczności te badane są w ramach postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a nie w ramach postępowania w przedmiocie umorzenia ustalonej należności, w którym analizie podlegają szczególnie uzasadnione okoliczności leżące po stronie rodziny wnioskodawcy, które uzasadniałyby takie umorzenie. W ocenie Kolegium organ I instancji, stosownie do art. 77 § 1 K.p.a., zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, a w uzasadnieniu swej decyzji wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego wniósł pełnomocnik C. O., który zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego mający istotny wpływ na

wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 136 K.p.a., a także naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 30 ust. 9 w

związku z art. 16 ust. 6 ustawy poprzez nieuzasadnioną odmowę umorzenia nienależnie pobranych świadczeń.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, iż C. O. ma obecnie 81 lat, jest człowiekiem schorowanym, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającym konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżący nie ma jakiejkolwiek możliwości finansowej na zwrot wypłacanego mu wcześniej zasiłku pielęgnacyjnego. Mieszka wraz z żoną, będącą również osobą w podeszłym wieku (75 lat). Oboje małżonkowie wymagają pomocy ze strony osób trzecich. Łącznie otrzymują 2.475,61 zł tytułem świadczeń wypłacanych przez ZUS. Z tej kwoty średnio miesięcznie wydają 630,00 zł na opłaty bieżące takie jak: gaz, czynsz, energia, telefon, TV. Na leki przeznaczają miesięcznie około 350,00 zł. Na pozostałe wydatki pozostaje im kwota około 1.500,00 zł, za którą muszą zakupić środki spożywcze, chemiczne, odzież oraz niejednokrotnie zapłacić za wizytę u lekarza specjalisty lub lekarza stomatologa, z których są zmuszeni skorzystać w sytuacji bardzo odległych terminów wizyt u lekarzy specjalistów w państwowych placówkach służby zdrowia oraz koszty zabiegów rehabilitacyjnych. Wysokość otrzymywanych świadczeń oraz przedstawione wyżej wydatki pozwalają Państwu O. na funkcjonowanie "z miesiąca na miesiąc". Państwo O.. nie posiadają również oszczędności, które pozwoliłby im na spłatę należności tytułem nienależnie pobranych świadczeń. Aktualnie stan zdrowia skarżącego pogorszył się, co powoduje jeszcze większe problemy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.

Ponadto pełnomocnik skarżącego podniósł również, iż istotnym aspektem sprawy jest brak świadomości skarżącego, że pobiera zasiłek pielęgnacyjny jako świadczenie nienależne. W ocenie pełnomocnika skarżącego, przed wydaniem decyzji podnoszącego wysokość zasiłku pielęgnacyjnego, organ powinien z urzędu zbadać, czy nadal istnieją ustawowe przesłanki przyznania tego świadczenia skarżącemu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Podstawę materialną rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm., powoływana także jako ustawa) Stosownie do art. 30 ust. 9 ustawy organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że organ podejmuje decyzję o umorzeniu w ramach uznania administracyjnego. Trafnie SKO wskazuje, że organ administracji nie ma obowiązku uwzględnić wniosku świadczeniobiorcy. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności. Zakres swobody działania organu administracyjnego, wynikający z przepisu prawa materialnego, ograniczony jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w art. 7, 77 § 1 i innych przepisach k.p.a. jak i kryteriami, które organ musi uwzględnić w każdym indywidualnym przypadku. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są w tym przypadku nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela a także z zasadami sprawiedliwości społecznej. W przypadku decyzji uznaniowych kontroli podlegają takie kwestie, jak wyjaśnienie i wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czy ustalony stan faktyczny został oceniony zgodnie z przepisami prawa materialnego i czy ustalenie tego stanu pozostaje w zgodności z wynikami postępowania dowodowego (tak NSA w wyroku z dnia z dnia 16 listopada 1999 r. w sprawie III SA 7900/98, LEX nr 47243)

Nie ulega wątpliwości, że przed wydaniem decyzji na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy organ powinien ustalić, w jaki sposób zwrot nienależnie pobranych świadczeń będzie mieć wpływ na sytuację życiową zobowiązanego, w szczególności, czy pozbawienie zobowiązanego świadczeń nie pogorszy jego sytuacji na tyle, że będzie on zmuszony ubiegać się o kolejne świadczenia.

Organ musi więc ustalić, czy okoliczności takie jak wiek, stan zdrowia, stan rodzinny wskazują na to, że pomimo dokonania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, osoba zobowiązana będzie w stanie samodzielnie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby bytowe i będzie mogła żyć w warunkach odpowiadających godności człowieka. Te okoliczności rzutują na sytuację rodzinną zobowiązanego. Jego szczególnie uzasadniona sytuacja jest bowiem przesłanką możliwości umorzenia kwot nienależnie pobranych świadczeń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 554/08, LEX nr 501795).

Podstawowym kryterium oceny zasadności umorzenia nienależnie pobranych świadczeń jest zatem sytuacja rodzinna zobowiązanego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Jednakże w tym zakresie nie chodzi wyłącznie o możliwości finansowe strony i jej rodziny. Równie istotnym elementem podlegającym ocenie przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie jest sytuacja zdrowotna, zdolność do samodzielnej egzystencji bądź konieczność korzystania z pomocy osób trzecich. Uwzględniając te kryteria rozważania organów w ocenie sądu nie pozwalają na ich akceptację, nie uwzględniają bowiem wszystkich okoliczności i aspektów istotnych w sprawie.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że skarżący ma obecnie 81 lat i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że jest osobą wymagającą konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Oboje małżonkowie łącznie otrzymują ok. 2.500 zł tytułem świadczeń wypłacanych przez ZUS. Z tej kwoty mniej więcej 350 zł miesięcznie przeznaczają na leki. Około 650 zł ponoszą tytułem wydatków na bieżące opłaty (takie jak: gaz, czynsz, energia, telefon, TV). Na pozostałe wydatki pozostaje im kwota 1.500,00 zł, za którą muszą zakupić środki spożywcze, chemiczne, odzież oraz przeznaczyć na koszty zabiegów rehabilitacyjnych. Te okoliczności wynikają wprost z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Skarżący nie posiada również oszczędności, które pozwoliłby im na spłatę należności tytułem nienależnie pobranych świadczeń. Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika skarżącego aktualnie stan zdrowia skarżącego pogorszył się, co powoduje jeszcze większe problemy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. To są kwestie, które również odnoszą się wprost do sytuacji rodzinnej skarżącego. Okoliczności te bowiem zwiększają koszty utrzymania a wręcz niektóre z nich generują Niewątpliwie zatem zobowiązanie skarżącego do zwrotu kwoty 9.180,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami (ponad 3.000 zł) spowoduje, że sytuacja rodzinna skarżącego w razie egzekucji tej należności ulegnie drastycznemu pogorszeniu. Nie sposób wprawdzie odmówić słuszności organowi, gdy zauważa, że w porównaniu do wielu innych beneficjentów pomocy społecznej sytuacja rodzinna skarżącego nie jest zła. Rozważenia wymaga zatem, czy w tej konkretnej sprawie uwzględnienie wniosku chociaż w części nie zapobiegnie sytuacji, gdy dodatkowe obciążenie budżetu domowego rodziny skarżącego obowiązkiem spłaty zadłużenia nie uczyniłoby z niego stałego beneficjenta świadczeń pomocowych. Sytuacja taka z pewnością nie byłaby satysfakcjonująca z punktu widzenia zasad sprawiedliwości społecznej i wbrew stanowisku SKO pozostawałoby w sprzeczności z ogólnie przyjętym interesem społecznym. W interesie społecznym nie leży bowiem przysparzanie organom pomocowym nowych klientów i powodowanie. Takie następstwa działań organu byłby nieakceptowalne nie tylko z punktu widzenia interesu skarżącego, ale i także z punktu widzenia celów pomocy społecznej i polityki Państwa w tym zakresie.

Nie mniej istotną kwestią, podlegającą badaniu przez organy administracji, powinna być także świadomość pobierania nienależnego świadczenia, zawinienie, czy przyczynienie się do jego pobierania. Co prawda powyższe okoliczności powinny być przede wszystkim badane w postępowaniu w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, jednakże w postępowaniu w sprawie umorzenia tych należności również mają dość istotne znaczenie. Ich uwzględnienia wymagają ogólne zasady postępowania administracyjnego tj. zasada praworządności (art. 6 k.p.a.), zasada poszanowania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), zasada zaufania uczestników postępowania do organów państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasada należytego i wszechstronnego informowania stron (art. 9 k.p.a.).

Nie sposób też abstrahować od przyczyn pobierania przez skarżącego świadczenia nienależnego. Organy nie powinny w swych rozważaniach zupełnie pominąć faktu, że było to również świadczenie nienależnie przyznane, może nawet w większym stopniu nienależnie przyznane i wypłacane, niż nienależnie pobrane. Nie ulega wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie skarżący z chwilą ukończenia 75 roku życia i nabycia prawa do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009r., nr 153, poz. 1227 ze zm.) przestał być uprawniony do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Tymczasem, pomimo tych oczywistych faktów, organ z urzędu, a nie na wniosek beneficjenta wydał we wrześniu 2006 roku decyzję o zwiększeniu kwoty wpłacanego zasiłku pielęgnacyjnego, bez należytego postępowania wyjaśniającego. Już wówczas nie było przeszkód, żeby ustalić, na co wskazywał znany wszak organowi z urzędu wiek skarżącego, czy nie stał się świadczeniobiorcą dodatku pielęgnacyjnego, co wykluczało przyznanie prawa do kolejnego zasiłku.

I ta okoliczność zdaniem, sądu powoduje, że nie sposób zgodzić się z kategoryczną tezą organu, że w tym postępowaniu organ w ogóle nie może rozważać okoliczności związanych ze świadomością, a raczej jej brakiem u skarżącego co do tego, że od 1 września 2006 roku pobierał on zasiłek, który mu nie przysługuje. Co do zasady rację ma organ, że to w toku postępowania w którym organ przesądził, iż świadczenia były nienależne te okoliczności mógł skarżący wywodzić. Istotnie to w tamtym postępowaniu skarżący mógłby nie bez racji powoływać się na niezrozumienie sytuacji, wynikające nie tylko z zaawansowanego wieku, niepłnosprawności i związanych z tym zdolności percepcyjnych, ale i na brak prawidłowego pouczenia ( w doręczanych mu decyzjach z 2005 i 2006 roku nie ma wyczerpującego pouczenia o niemożności pobierania zasiłku po nabyciu uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego, ten zakaz wynika z pouczenia znajdującego się jedynie na wniosku, który wszak pozostaje w aktach administracyjnych). To wszystko są elementy składające się na ocenę wiedzy co do zasadności pobieranych świadczeń, uwzględniane właśnie przed wydaniem decyzji przesądzającej o nienależności świadczenia.

W połączeniu z faktem, o czym napisano wcześniej, że do wypłacania świadczenia przez 6 lat dochodziło z powodu zaniedbania przede wszystkim organu, bowiem organ administracji dysponował wystarczającymi danymi dotyczącymi osoby skarżącego do ustalenia, czy zasiłek pielęgnacyjny w ogóle skarżącemu przysługuje, należy dojść do wniosku, że powodowanie przez organ powstawania zadłużenia w tak długim czasie wymaga szczególnego podejścia do wniosku skarżącego o umorzenie należności. Wszak to właśnie niestaranne działanie organu, generowanie zadłużenia po stronie świadczeniobiorcy wpływa na jego obecną sytuację rodzinną .

Poczucie sprawiedliwości społecznej nakazuje, aby pochylić się nad wszystkimi wyżej wskazanymi okolicznościami, składającymi się na aktualną sytuację bytową skarżącego i jej przyczyny.

W państwie prawa niedopuszczalnym jest bowiem przerzucanie skutków zaniedbań organów administracji na stronę postępowania, a takie są konsekwencje decyzji wydawanych przez organ. Potwierdza to również art. 9 K.p.a., z którego m.in. wynika, że organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Organ powinien zatem przeanalizować sprawę umorzenia należności z uwzględnieniem ww. przesłanek i chociaż w części uwolnić skarżącego od skutków finansowych niedbałego funkcjonowania systemu. Dałby wówczas wyraz ochrony słusznego interesu obywatela, o czym mowa w art. 7 K.p.a.

Reasumując organy administracji, pomimo prawidłowych ustaleń co do faktów nie poczyniły wyczerpujących rozważań co do zaistnienia przesłanek określonych w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy administracji, pominęły szereg okoliczności, które niewątpliwie miały wpływ na obecną sytuację rodzinną skarżącego. To oznacza naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 30 ust. 9 ustawy, a także podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozważy możliwość umorzenia nienależnie pobranych świadczeń łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenia terminu ich płatności albo rozłożenia na raty, z uwzględnieniem okoliczności, w jakich doszło do powstania zadłużenia i zachowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a.

a.tp.