Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 129/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 41a
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 czerwca 2010 sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nr [...] z dnia [...] grudnia 2009r.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...] wydaną z upoważnienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, odmówiono R. S. umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 7.860,40 zł.

W uzasadnieniu organ powołał się na przepis art. 41a ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.). Organ stwierdził, iż przeprowadzone postępowanie wykazało, że powstałe zadłużenie jest wynikiem zaprzestania regularnego opłacania składek. Podanie o umorzenie wnioskodawca motywuje trudną sytuacją materialną spowodowaną niskimi dochodami uzyskiwanymi z prowadzonej działalności gospodarczej, niską opłacalnością produkcji rolnej i wysokimi opłatami jakie ponosi.

Rozpatrując wniosek o umorzenie należności wzięto pod uwagę fakt, że gospodarstwo o powierzchni 5,96 ha jest użytkowane, wnioskodawca posiada podstawowe maszyny i narzędzia rolnicze. Ubiega się o dopłaty bezpośrednie do gruntów z AR i MR, które poprawiają kondycję użytkowanego gospodarstwa. Dodatkowe źródło dochodu stanowi prowadzona działalność gospodarcza.

W ocenie organu wszczęte postępowanie nie potwierdziło okoliczności przemawiających za umorzeniem należności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. S. podniósł, iż nie jest w stanie spłacić całkowitej sumy zadłużenia. Wskazał, iż prowadzi działalność gospodarczą (handel artykułami spożywczo-przemysłowymi), z którego dochód miesięczny, po odliczeniu kosztów działalności wynosi ok. 500 zł. Ponadto jest właścicielem gospodarstwa rolnego, z którego dochód roczny wynosi 2429 zł. Wnioskodawca wystąpił o umorzenie 50% zadłużenia. Do wniosku dołączył zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu i należnego ryczałtu (PIT-28) za rok 2008 oraz decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2008 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymano w mocy decyzję z [...] grudnia 2009 r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, iż okoliczności, na które strona się powołuje były już powoływane we wcześniejszym podaniu i uwzględnione przy podejmowaniu decyzji z [...] grudnia 2009 r. W ponownym wniosku nie przedstawiono nowych okoliczności uzasadniających zmianę poprzedniej decyzji o odmowie umorzenie należności.

Rozpatrując wniosek o umorzenie wzięto pod uwagę fakt, że gospodarstwo o powierzchni 5,96 ha jest użytkowane, wnioskodawca posiada maszyny i narzędzia rolnicze. Ubiega się o płatności do gruntów z AR i MR, które poprawiają kondycję gospodarstwa. Dodatkowe źródło dochodu stanowi prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza.

Ponadto w związku z tym, że wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku terminowego opłacania należności, Placówka zabezpieczyła wierzytelności poprzez wpis hipoteki.

W związku z tym w ocenie organu prowadzone postępowanie nie potwierdziło okoliczności przemawiających za umorzeniem należności.

W skardze do sądu administracyjnego R. S. wystąpił o umorzenie 50% zaległych należności. Opisując swoją sytuację majątkową podniósł analogiczne argumenty jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto stwierdził, iż w 2005 r. w jego gospodarstwie miał miejsce pożar, który zniszczył budynek gospodarczy i część narzędzi rolniczych, co pogorszyło sytuację finansową skarżącego. Skarżący wniósł także o rozłożenia na raty pozostałej sumy zadłużenia.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa KRUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, iż w przypadku skarżącego nie występują przesłanki uzasadniające umorzenie należności. Wskazał ponadto, że biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników organu KRUS są zobowiązane do szczególnej staranności w dysponowaniu nimi, co uzasadnia traktowanie instytucji umorzenia należności jako wyjątkowej, wpływającej na stabilność sytuacji finansowej Kasy. Pełnomocnik zwrócił także uwagę, że skarżący mieszka wraz z ojcem, którym pobiera emeryturę z KRUS. Ponadto skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, co może dodatkowo świadczyć, iż uzyskuje dochód wystarczający na utrzymanie siebie i mieszkającego z nim ojca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przyjmując za kryterium tej kontroli legalność, czyli zgodność z prawem (art. 184 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r., Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Istotne znaczenie dla wyznaczenia zakresu kontroli ma treść art. 134 § 1 p.p.s.a., w świetle którego sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek usunięcia z obrotu wadliwej decyzji niezależnie od tego, czy zarzuty podniesione w skardze są uzasadnione. Ponadto, w świetle art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oznacza to, że sąd administracyjny ma obowiązek skontrolować nie tylko bezpośrednio zaskarżoną decyzję organu drugiej instancji, ale również poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną.

Taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. Po pierwsze: Sąd, będąc zobligowany do dokonania z urzędu całościowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, dostrzegł nie wskazane w skardze uchybienia, które skutkować muszą jej uchyleniem. Po drugie: uchybienia te dotyczą nie tylko zaskarżonej bezpośrednio do sądu decyzji z [...] lutego 2010 r., ale również poprzedzającej ją decyzji z [...] grudnia 2009 r., co musi skutkować uchyleniem obydwu decyzji.

Podstawy prawne umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników określa art. 41a ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z ust. 1 tego przepisu wynika, że Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może m.in. odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Zgodnie z ust. 2 Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy może także, z urzędu, umorzyć część lub całość należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Użycie w cytowanym przepisie sformułowania "może umorzyć" wskazuje na to, że decyzje podejmowane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek opierają się na konstrukcji uznania administracyjnego.

Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że ustawodawca określając w hipotezie normy prawnej przesłanki (okoliczności) podjęcia przez organ administracji publicznej działania, jednocześnie formułuje dyspozycję tego przepisu w sposób, który pozwala organowi na swobodę wyboru w zakresie tego, czy organ podejmie w ogóle określone działanie, lub w zakresie tego, który spośród dopuszczonych przez ustawodawcę sposobów zachowania (rozstrzygnięcia sprawy) wybierze. Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście dowolności organu. Działając w oparciu o uznanie organ zobligowany jest przede wszystkim do zachowania wszystkich standardów proceduralnych. Ponadto swobodę wyboru rozstrzygnięcia organu ogranicza wyrażona w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony. Zasada ta obliguje organ do podjęcia decyzji w sprawie po dokładnym wyważeniu wchodzących w grę konkurujących ze sobą wartości ogólnospołecznych i indywidualnych.

Decyzje administracyjne oparte na uznaniu administracyjnym nie są wyłączone spod kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, jednakże kontrola ta jest pod pewnymi względami ograniczona. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sąd administracyjny opiera się wyłącznie na kryterium legalności, czyli zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.). Sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje przede wszystkim to, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Jeżeli jednak sąd stwierdzi, że działanie organu mieści się w granicach określonych konstrukcją uznania oraz że organ dochował wymogów proceduralnych, nie może objąć kontrolą prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, jakie daje mu uznanie administracyjne. Wybór rozstrzygnięcia wymyka się bowiem kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych. Pozaprawne kryteria wyboru rozstrzygnięcia zastosowane w sprawie administracyjnej przez organ nie mogą być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, sprawowanej – jak wyżej wskazano – wyłącznie pod kątem zgodności z prawem.

Z drugiej strony w przypadku decyzji uznaniowych w orzecznictwie kładzie się szczególny nacisk na ich należyte uzasadnienie. Organ ma wprawdzie swobodę wyboru rozstrzygnięcia w sprawie, jednak aby rozstrzygnięcie to nie miało charakteru niedopuszczalnej decyzji arbitralnej, obowiązkiem organu jest pełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z rzeczywistością oraz właściwe ustalenie podstaw prawnych rozstrzygnięcia i ich wykładnia. Rozważania, które doprowadziły organ do takiego, a nie innego wyboru rozstrzygnięcia muszą znaleźć się w uzasadnieniu decyzji.

Takie stanowisko należy uznać za dominujące w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Dla przykładu w wyroku z 26.10.2006 r. (III SA/Wa 2039/06, LEX nr 296007) WSA w Warszawie stwierdził: "Prezes KRUS w sprawach o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia powinien przede wszystkim, w sposób rzetelny, oceniać - i dać temu wyraz w treści uzasadnienia decyzji - stan majątkowy, w którym znajduje się wnioskodawca, ponieważ dopiero po ustaleniu stanu majątkowego można rozstrzygać o nieściągalności, pozbawieniu źródeł dochodu, czy niemożności uiszczenia składek.". W innym wyroku tego sądu (z 9.9.2005; III SA/Wa 939/05; LEX nr 192082) można znaleźć następujący wywód: "Decyzja organu administracji publicznej przewidziana w art. 41a ustawy (...) o ubezpieczeniu społecznym rolników (...) posiada charakter uznaniowy rozstrzygnięcia, co nie przekreśla zasady, że uznanie jest ograniczone dyrektywami ustawowymi, nakazującymi organom rozważenie każdej sprawy z punktu widzenia występowania bądź braku w konkretnym przypadku względów gospodarczych lub społecznych, które uzasadniałyby umorzenie zaległości składkowych lub odsetek. Właściwa ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych. W wyroku z 16.11.2005 (III SA/Wa 2268/05; LEX nr 192620) ten sam sąd podkreślił, iż określona w art. 41a ust. 1 ustawy (...) przesłanka rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie, tj. ważny interes zainteresowanego, jest pojęciem nieostrym, którego treść powinna być oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy, obejmując przy tym możliwości płatnicze wnioskodawcy i stan finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego. Ocena ta powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Respektując prawo Prezesa KRUS działającego w ramach, wynikającego z konstrukcji przepisów, uznania administracyjnego, do odmowy rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu składek, po rozważeniu kryteriów wskazanych w powyższym przepisie, należy stwierdzić, że w takiej sytuacji uzasadnienie decyzji powinno odnosić się do argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę i odwoływać się do obowiązującego w tym zakresie stanu prawnego, wyjaśniając w tym kontekście powody podjęcia rozstrzygnięcia odmawiającego uwzględnienia wniosku wnioskodawcy.

Odnosząc powyższe uwagi do badanej sprawy należy stwierdzić, że zarówno kontrolowana bezpośrednio decyzja z [...] lutego 2010 r., jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] grudnia 2009 r. w żadnym razie nie odpowiadają standardom prawidłowego uzasadniania decyzji uznaniowych.

W obydwu decyzjach wskazanie okoliczności, które organ wziął pod uwagę oraz ich ocena zajmują 3-4 zdania. Stosowny fragment w decyzji z [...] lutego 2010 r. można przytoczyć in extenso: "Rozpatrując Pana wniosek o umorzenie należności wzięto pod uwagę fakt, że gospodarstwo o powierzchni 5,96 ha jest użytkowane, posiada Pan podstawowe maszyny i narzędzia rolnicze. Ubiega się Pan o dopłaty bezpośrednie do gruntów z AR i MR, które poprawiają kondycję użytkowanego gospodarstwa. Dodatkowe źródło dochodu stanowi prowadzona przez Pana działalność gospodarcza." Podobne sformułowania znalazły się we wcześniejszej decyzji z [...] grudnia 2009 r.

Tego typu sformułowania nie pozwalają na stwierdzenie, że organ w należyty, pełny sposób ustalił możliwości finansowe skarżącego oraz jego stan rodzinny. Trudno przyjąć, aby w tych warunkach ocenił należycie ustawowe kryterium "ważnego interesu zainteresowanego" w kontekście "stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego". Do zaistniałej sytuacji w pełni można odnieść stwierdzenia WSA w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z 10.11.2006 r. (III SA/Wa 1937/06’ LEX nr 328563): "W sytuacji gdy organ, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, jednym zdaniem stwierdził, iż wziął pod uwagę możliwości płatnicze, stan finansów emerytalno- rentowego i składkowego, niedotrzymanie warunków poprzednio zawartej umowy o układ ratalny oraz fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to takie uzasadnienie nie może być uznane za prawidłowe. Stosownie do przepisu art. 41a ustawy (...) rozłożenie na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne następuje w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, z uwzględnieniem jego możliwości płatniczych. Wobec powyższego organ, badając stan faktyczny sprawy, ma obowiązek dokonać przede wszystkim analizy sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej wnioskodawcy, a dokonane w tym zakresie ustalenia zawrzeć w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Kilka ogólnikowych zdań zawartych w uzasadnieniach badanych decyzji w żadnej mierze nie może być uznane za odpowiadające wymogom należytego uzasadnienia faktycznego. Uzasadnienia prawnego w decyzji w zasadzie nie ma w ogóle – organ ani nie przytoczył treści przepisów, które stosował, ani tym bardziej, nie wyjaśnił sposobu ich zastosowania w sprawie. Niewątpliwie organ dopuścił się tym samym naruszenia art. 107 § 3 KPA.

Akta administracyjne sprawy wskazują na to, że organ prowadził jakieś postępowanie w celu wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego, ale nie znalazło to praktycznie żadnego odbicia w uzasadnieniu, które ogranicza się do kilku ogólników. Już na podstawie samej analizy akt administracyjnych można stwierdzić istnienie całego szeregu istotnych dla sprawy okoliczności, które nie zostały w ogóle wyjaśnione przez organ lub pominięte w uzasadnieniu.

W decyzji nie ma żadnych konkretnych ustaleń co do wysokości dochodów i wydatków skarżącego, są jedynie ogólnikowe stwierdzenia. Organ powinien przywołać konkretne kwoty dochodów i wydatków, to dopiero bowiem pozwala na należytą analizę możliwości płatniczych skarżącego. W decyzji nie ma żadnych odniesień do sytuacji rodzinnej skarżącego – kto tworzy jego gospodarstwo domowe, jakie są dochody. Tymczasem w aktach administracyjnych (k. 272) znajduje się protokół wizytacji w gospodarstwie pracownika KRUS, w którym jest wzmianka, że w trakcie wizytacji nie było skarżącego, był tylko jego starszy ojciec. Potwierdza to późniejsza notatka (załącznik, k. 277), w której w rubryce "Stan rodzinny" jest wpis: "rolnik mieszka wraz z ojcem". Organ nie wyjaśnił, czy ojciec mieszkający ze skarżącym tworzy z nim wspólne gospodarstwo domowe. W świetle zasad doświadczenia życiowego jest to prawdopodobne. W takie sytuacji nie wiadomo z jakich przyczyn organ nie poczyniono żadnych ustaleń, jakie dochody uzyskuje ojciec, jakie są wydatki wspólnego gospodarstwa domowego.

Organ w uzasadnieniu powołuje się na fakt, że kondycje finansową gospodarstwa poprawiają otrzymywane dopłaty, nie ma jednakże w tym zakresie żadnych ustaleń co do wysokości tych dopłat. Organ bez trudu mógł zwrócić się do właściwego oddziału ARiMR o informację co do wysokości otrzymywanych dopłat.

Treść decyzji nie wskazuje aby organ poczynił jakiekolwiek ustalenia, co do uzyskiwanych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że skarżący osiąga dochód z tej działalności. Skarżący załączył do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy PIT-28, tymczasem organ w decyzji w żaden sposób do tego dokumentu nie odniósł się. Organ nie występował przy tym o nadesłanie przez skarżącego dokumentów potwierdzających jego stan majątkowy, w aktach administracyjnych jest jedynie zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i zgłoszenia uwag (k. 274 i 293).

Skarżący w toku postępowania powoływał się na okoliczność pożaru w gospodarstwie, który miał zniszczyć część zabudowań i maszyn. Organ nie podjął żadnych kroków aby wyjaśnić prawdziwość tych stwierdzeń (chociażby przez wezwanie skarżącego do udokumentowania tego zdarzenia, przedstawienia świadków etc.). W orzecznictwie podkreśla się, iż straty w rolnictwie mogą mieć istotne znaczenie dla ustalenia przez Prezesa Kasy możliwości płatniczych zainteresowanego, których wyjaśnienie jest warunkiem wydania prawidłowej decyzji w trybie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (wyrok WSA w Warszawie z 20.04.2007 r.; V SA/Wa 253/07; LEX nr 334291).

Pewne głębsze odniesienia organu do sytuacji majątkowej i rodzinnej znalazły się dopiero w odpowiedzi na skargę (np. okoliczność, że skarżący mieszka z ojcem), jednakże takie ustalenia powinny być podane już w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Należy także zwrócić uwagę, że w aktach administracyjnych (k. 189) znajduje się decyzja Prezesa KRUS z [...] czerwca 2007 r. odmawiająca skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu badanej w niniejszej sprawie decyzji brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do tej decyzji, nie ma wzmianki, czy w okresie pomiędzy obydwiema decyzjami zaszły jakieś zmiany w zakresie sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego, które uzasadniałyby ponowne rozpatrzenie kwestii umorzenia jego należności. Jak trafnie zwrócił uwagę WSA w Warszawie w wyroku z 29.06.2007 r. (V SA/Wa 1086/07; LEX nr 491299), każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do kolejnego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie należności Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, bowiem odmowa ich umorzenia w całości nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej.

Niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oznacza naruszenie przez organ podstawowej zasady postępowania – zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 § 1 KPA).

Stwierdzone wyżej uchybienia proceduralne (naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 KPA) muszą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Ponieważ analogiczne uchybienia dotyczą decyzji z [...] grudnia 2009 r., także i ta decyzja musi być uchylona. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne (niż dające podstawę do wznowienia postępowania) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieustalenie kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych sprawy i wskazane wyżej, istotne braki w uzasadnieniu, niewątpliwie muszą być uznane za mające wpływ na wynik sprawy. Nie można wykluczyć, że prawidłowe ustalenia co do stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego mogłyby doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy.

Uchylenie decyzji skutkuje koniecznością rozpatrzenia sprawy na nowo przez Prezesa KRUS. Ponownie rozpatrując sprawę organ przede wszystkim powinien podjąć starania o należyte wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, zwłaszcza w zakresie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków (przy czym organ powinien tu dążyć do ustalenia konkretnych kwot); okoliczności, czy ojciec skarżącego tworzy z nim wspólne gospodarstwo domowe, a jeśli tak, jakie są jego dochody i wydatki; okoliczności związanych z wpływem domniemanego pożaru na sytuacje majątkową skarżącego. Wszystkie te ustalenia powinny znaleźć się w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Organ powinien także przytoczyć właściwe przepisy prawa i wyjaśnić, dlaczego zastosował je w sprawie lub odmówił zastosowania.

Sąd pomimo uwzględnienia skargi nie określił, stosownie do art. 152 p.p.s.a., czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, gdyż było to bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że przedmiotem skargi jest decyzja odmowna, a więc nie podlegająca wykonaniu.

Sąd nie orzekał w przedmiocie kosztów postępowania, gdyż skarżący nie składał wniosku w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.