Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 4311/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36[4] ust. 1, art. 36[4] ust. 2, art. 36[8] ust. 12
journal: Dz.U. 2014 poz 637
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi T. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2014 r. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] października 2014 r. nr [...] – Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 19-21 marca 2014 r. (dalej: Komisja II stopnia), na podstawie art. 368 ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 637 z późn. zm.; dalej: u.r.p.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania T.K.-L. (dalej: skarżący, zdający) utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr 6 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w Warszawie (dalej także jako: Komisja), w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

Z akt sprawy wynika, że z przeprowadzonego w dniach 19-21 marca 2014 r. egzaminu radcowskiego, zdający uzyskał ocenę:

• niedostateczną z zakresu prawa karnego,

• dostateczną z zakresu prawa cywilnego,

• niedostateczną z zakresu prawa gospodarczego i

• dostateczną z zakresu prawa administracyjnego.

Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 2 u.r.p. Komisja w dniu [...] kwietnia 2014 r. podjęła uchwałę nr [...], w której stwierdziła, że mając na uwadze uzyskane przez zdającego oceny, uzyskał on wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Odwołanie od powyższej uchwały pismem z dnia [...] maja 2014 r. do Komisji II stopnia wniósł zdający, który nie podnosząc formalnych zarzutów, stwierdził, że:

1) uchwała nie uwzględnia, że egzamin radcowski został przeprowadzony w warunkach uniemożliwiających właściwe jego przeprowadzenie, przez co naruszony został § 7 ust. 1 i § 16 pkt 2 rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz.U. z 2013 r., poz. 1685) przez niezapewnienie odpowiedniego naświetlenia i natężenia hałasu wywołującego migreny występujące u zdającego związane z deformacją głowy przy porodzie, obrażeniami głowy po potrąceniu przez samochód w szóstym roku życia, predyspozycje genetyczne oraz astygmatyzm; niezapewnienie możliwości dokonania próbnego wydruku pracy oraz stolików egzaminacyjnych pozwalających na swobodne jednoczesne korzystanie ze sprzętu komputerowego, komentarzy i zbiorów orzecznictwa oraz akt sprawy;

2) oceny zostały wydane z naruszeniem art. 365 ust 2 u.r.p., gdyż egzaminatorzy nie rozważyli, czy casus opisany w zadaniu egzaminacyjnym mógł być rozwiązany odmienne od rozwiązania wskazanego w "Opisie Istotnych Zagadnień dla komisji egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa karnego" przy braku związania treścią "Opisu Istotnych Zagadnień dla komisji egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa karnego" w toku oceny pracy egzaminacyjnej;

3) uzasadnienia ocen przyznanych przez egzaminatorów były błędne bądź zawierały poglądy niepoparte uzasadnieniem świadczące o pozorności dokonanej oceny;

Podnosząc powyższe, zdający wniósł o uchylenie uchwały nr [...] w całości i w tym zakresie o stwierdzenie pozytywnego wyniku egzaminu oraz wydanie uchwały pozytywnej.

Komisja II stopnia po rozpatrzeniu sprawy uchwałą z dnia [...] października 2014 r. znak: [...] utrzymała skarżoną uchwałę w mocy.

W uzasadnieniu uchwały Komisja II stopnia wskazała na przepisy prawa regulujące postępowanie przed tą Komisją oraz wywiodła, że jest ono postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu, a Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Odniosła się do kryteriów ocen zadań egzaminu radcowskiego oraz podkreśliła, że ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z egzaminu radcowskiego dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań, dlatego w art. 365 ust. 2 u.r.p. jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu. Ponadto stwierdziła, że określone w przytoczonym przepisie kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Jednocześnie Komisja II stopnia dodała, że dokonując oceny prac z egzaminu radcowskiego, należy kierować się wskazówkami zawartymi w tym przepisie, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy.

Komisja II stopnia w uzasadnieniu uchwały przytoczyła opinie egzaminatorów dotyczące pracy egzaminacyjnej zdającego z prawa karnego i wskazała problemy prawne zaprezentowane w zadaniu egzaminacyjnym. Zdaniem Komisji II stopnia w zakresie czynu opisanego w punkcie I części wstępnej wyroku sąd I instancji wadliwie zakreślił termin wykonania nałożonego na oskarżonego na podstawie art. 46 § 1 k.k. obowiązku naprawienia szkody, gdyż obowiązek ten jest środkiem karnym, który nie może być obwarowany terminem i jest wymagalny i wykonalny z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Tym samym Komisja II stopnia uznała, że zakreślenie trzymiesięcznego terminu wykonania obowiązku naprawienia szkody liczonego od daty uprawomocnienia się wyroku nie znajdowało oparcia w obowiązujących przepisach i nie leżało w interesie oskarżycieli posiłkowych. Organ uznał również, że w sprawie należało zastosować kumulatywną kwalifikację prawną poprzez przyjęcie, że czyn opisany w punkcie I aktu oskarżenia wyczerpał znamiona art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 1 k.k. Komisja II stopnia wskazała przy tym, że w sytuacji, gdy wyrządzona włamaniem szkoda była nieproporcjonalnie większa od szkody wyrządzonej kradzieżą, to dopiero tak zakwalifikowane zachowanie oskarżonego w pełni odzwierciedlało jego kryminalnoprawną zawartość. W zakresie czynu opisanego w pkt II wyroku Komisja II stopnia podniosła, że sąd I instancji dokonał wadliwej oceny dowodów, nie uwzględnił wszystkich okoliczności z nich wynikających i w efekcie poczynił błędne ustalenia faktyczne w zakresie uznania, iż brak jest dowodów wskazujących na dokonanie przez oskarżonego zniszczenia 10 par butów. Organ wskazał również, że sąd dał wiarę zeznaniom świadka oraz pokrzywdzonych, co winno wykluczyć wiarygodność wyjaśnień oskarżonego negującego swoje sprawstwo w zakresie drugiego przestępstwa i jednocześnie wykluczyć ustalenie, że oskarżony nie był sprawcą zniszczenia butów. Sąd, zdaniem organu, wadliwie ocenił także dowód z protokołu oględzin miejsca zdarzenia. Komisja II stopnia zaznaczyła, że wbrew stanowisku sądu I instancji w sprawie nie mogła znaleźć zastosowania reguła określona w art. 5 § 2 k.p.k., albowiem reguła ta stosowana może być wyłącznie wówczas, gdy pomimo przeprowadzenia wszystkich dostępnych dowodów i pomimo przeprowadzonej zgodnie z treścią art. 7 k.p.k. oceny dowód, pojawią się niedające się usunąć wątpliwości, przy czym wątpliwości te nie tylko muszą powstać po stronie sądu, ale jednocześnie nie mogą się sprowadzać do pojawienia się różnych wersji zdarzenia. W realiach przedmiotowej sprawy w odczuciu organu sąd nie wyczerpał wszystkich możliwości dowodowych i wadliwie dokonał oceny tych dowodów, na których oparł rozstrzygnięcie w sprawie, co wykluczało zastosowanie dyspozycji art. 5 § 2 k.p.k. Komisja II stopnia uznała, że w sytuacji, gdy sąd uznał, że zgromadzone dowody nie pozwalały na przypisanie winy oskarżonemu, doszło do ewidentnej obrazy treści przepisów art. 167 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k., gdyż sąd w tym zakresie z urzędu nie poszukiwał i nie dopuścił dodatkowych dowodów, a przewodniczący nie dążył do wszechstronnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Zdaniem organu powyższe uchybienia skutkowały uniewinnieniem oskarżonego od drugiego z zarzucanych mu czynów, co nie tylko pozbawiało pokrzywdzonych skutku w postaci skazania oskarżonego, ale przede wszystkim zdecydowanie ograniczało ich możliwości uzyskania naprawienia szkody powstałej w wyniku zniszczenia 10 par butów, tym bardziej że nie posiadali oni ubezpieczenia.

W tak ustalonym stanie zadania egzaminacyjnego zdający, zdaniem organu, powinien zaskarżyć wyrok sądu I instancji w całości i postawić zarzuty obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. poprzez błędną wykładnię i brak zastosowania i w efekcie zakwalifikowanie zachowania oskarżonego jako przestępstwa wyczerpującego znamiona art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz obrazy art. 46 § 1 k.k. poprzez błędną jego wykładnię i w efekcie określenie terminu wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz obrazy przepisów prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k. art. 167 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k., jak również będącego następstwem tych naruszeń błędu w ustaleniach faktycznych, z rozwinięciem opisu tych zarzutów stosownie do poczynionych wyżej uwag, a także rozważyć podniesienie zarzutu obrazy art. 410 k.p.k.

Komisja II stopnia potwierdzając, że Opis Istotnych Zagadnień nie jest wiążący dla egzaminatorów, zauważyła, iż wskazywał on, jej zdaniem, na rzeczywiście występujące w zadaniu problemy i uchybienia, jakich dopuścił się sąd I instancji, jak również prawidłowo wskazywał sposób rozwiązania zadania, jaki należało wybrać. Organ wskazał przy tym, że praca zdającego nie wykazała jego znajomości zagadnień egzaminacyjnych, nie przedstawiała stanowiska, na które w odwołaniu powołał się zdający i nie chroniła interesów reprezentowanych stron. Komisja II stopnia stwierdziła, że zdający jako profesjonalny pełnomocnik powinien w sformułowanej przez siebie opinii poinformować osobę reprezentowaną o występujących problemach i propozycjach ich rozwiązania, a nie jednozdaniowo stwierdzać, że brak jest gravamen do wniesienia apelacji w zakresie pierwszego czynu. Organ uznał rozwiązanie zadania w postaci sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia apelacji za w sposób oczywisty wadliwe. Komisja II stopnia podniosła również, że ocenie egzaminatorów podlegała praca egzaminacyjna, a nie wywody zdającego przedstawione w odwołaniu, które zdaniem organu nie pokrywały się z treścią zadania egzaminacyjnego i nie były logicznie uzasadnione lub pozbawione były znaczenia.

W świetle przytoczonych przez siebie wywodów Komisja II stopnia uznała zarzuty skarżącego za chybione i stwierdziła brak podstaw do uwzględnienia odwołania w tej części.

W zakresie zadania z prawa gospodarczego Komisja II stopnia przytoczyła opinie egzaminatorów i stwierdziła, że nie zgadza się ze stanowiskiem zdającego, iż casus nie spełniał wymogów dla zadania egzaminacyjnego, gdyż nie był oparty o jednoznaczne kryteria, niebudzące sporów w orzecznictwie, a odpowiedź nie mogła być uzależniona od przyjęcia dodatkowych założeń nieprecyzyjnie wyrażonych w pytaniach. Komisja II stopnia zgodziła się ze zdającym, że zdający mógł uznać za zasadną strategię dochodzenia należności z każdej z faktur w drodze odrębnego powództwa, jednakże nie sporządził on kilku pozwów, ale jeden, który nie odpowiada wymogom zadania egzaminacyjnego, które nakazywało dochodzić pozwem wszystkich niezaspokojonych dotychczas wierzytelności. Organ za nie słuszny uznał zarzut skarżącego, który wywodził, że dochodząc roszczenia tylko z jednej faktury, oparł się jedynie na potwierdzeniu salda, czyniąc inne roszczenia bezzasadnymi i nie dostrzegając, że jedno ze zdarzeń prawnych można było zakwalifikować jako przerwanie terminu przedawnienia powodujące, że roszczenia z obu faktur nie uległy przedawnieniu. Komisja II stopnia wskazała, że jej zdaniem w pracy egzaminacyjnej należało dochodzić należności głównej z faktury 100/02/2011 co do kwoty 20.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 4 marca 2011 r. do dnia zapłaty; odsetek ustawowych w kwocie 13.306,30 zł. jako odsetek ustawowych za okres od 21 marca 2011 r. do dnia 29 czerwca 2012 r. od kwoty 80.000 zł z faktury 100/02/2011 zapłaconej z opóźnieniem z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz należności głównej z faktury 120/02/2011 co do kwoty 30.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 8 marca 2011 r. do dnia zapłaty.

Organ rozpatrując odwołanie w zakresie zadania z zakresu prawa gospodarczego, uznał zarzuty egzaminatorów za w pełni poprawne oraz podniósł, iż poza najważniejszymi brakami, tj. brakiem żądania zapłaty kwoty 30.000 zł oraz odsetek od kwoty 80.000 zł, w pracy egzaminacyjnej nie wskazano, że pozwani mają zapłacić solidarnie, nie określono, na czyją rzecz pozwani mają dokonać zapłaty, nie zawarto dokumentów świadczących, że strony prowadzą działalność gospodarczą, nie złożono wniosków dowodowych dotyczących dowodów wymienionych w pozwie, nie wskazano kompletnej listy załączników, a praca nie zawiera argumentacji prawnej istotnej dla pozwu oraz nie zabezpiecza interesu strony z uwagi na niedochodzenie dwóch z trzech roszczeń.

Komisja II stopnia wskazała, że egzaminatorzy stosując 6-stopniową skalę ocen i korzystając ze swobody oceny w ramach ustawowych kryteriów, uznali, że podniesione w uzasadnieniu oceny uchybienia, nie pozwalają na wystawienie oceny dostatecznej. Organ podkreślił przy tym, że jego zdaniem zadanie zostało ocenione zgodnie z zasadami i kryteriami ustawowymi. Komisja II stopnia, kierując się powyższymi wywodami, uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania w części dotyczącej pracy egzaminacyjnej z zakresu prawa gospodarczego.

Odnosząc się do kwestii warunków, w jakich przeprowadzony został egzamin radcowski, organ, po uzyskaniu stanowiska Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej nr 6, uznał, że warunki akustyczne i oświetleniowe panujące na sali egzaminacyjnej podczas egzaminu radcowskiego nie odbiegały od warunków przeciętnych, a wielkość stolików była standardowa. Komisja II stopnia zauważyła również, że żaden z pozostałych zdających, ani sam skarżący nie zgłaszali żadnych uwag, ani zastrzeżeń w toku egzaminu. Powołując się na powyższe, organ nie znalazł podstaw do wnioskowania, aby warunki panujące na sali w czasie egzaminu miały jakikolwiek negatywny wpływ na sporządzone przez zdającego rozwiązanie zadań z zakresu prawa karnego i prawa gospodarczego, przy uwzględnieniu faktu, że identyczne warunki istniały w czasie rozwiązywania zadań z pozostałych części egzaminu radcowskiego, z których zdający otrzymał oceny pozytywne. Komisja II stopnia zauważyła również, że stosownie do treści § 9 ust. 3a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminu radcowskiego (Dz.U. z 2013 r., poz. 1196), czas rozwiązania zadania egzaminacyjnego mógł być wydłużony o połowę wyłącznie w przypadku zdających będących osobami niepełnosprawnymi, co nie miało miejsca w przypadku skarżącego. Z uwagi na powyższe organ uznał argument niewystarczającej ilości czasu z powodu późniejszego rozpoczęcia rozwiązywania zadania za niemogący stanowić skutecznej podstawy odwoławczej.

Skarżący pismem z dnia [...] listopada 2014 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie w całości uchwały Komisji II stopnia wraz z poprzedzającą ją uchwałą oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 365 ust. 2 u.r.p. w zw. z art. 364 ust. 1, ust. 5 i ust. 7 u.r.p oraz art. 2 i art. 3 ust. 2 polegające na błędnym przyjęciu, że praca egzaminacyjna z zakresu prawa karnego oraz prawa gospodarczego zasługiwała na ocenę negatywną, pomimo że zdający sporządził rozwiązanie z zachowaniem wymogów formalnych, właściwie zastosował przepisy prawa i umiejętnie je zinterpretował oraz zaproponował poprawny sposób rozstrzygnięcia przedstawionego problemu przy uwzględnieniu interesu strony.

2) naruszenie przepisów o postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. poprzez pozorność uzasadnienia, które w swej istocie sprowadziło się do obrony z góry przyjętej tezy, że sposób rozwiązania zadań egzaminacyjnych przedstawiony w Opisie Istotnych Zagadnień jest jedynym prawidłowym;

b) art. 7 w zw. art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia jakiejkolwiek czynności dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności do ustalenia czy egzamin został przeprowadzony w warunkach umożliwiających właściwe przeprowadzenie egzaminu radcowskiego i czy w związku z tym nie został naruszony § 7 ust. 1 i § 16 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz.U. z 2013 r., poz. 1685) oraz czy warunki te mogą wywoływać u niektórych osób dolegliwości zdrowotne w postaci bólów migrenowych;

c) art. 10 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. poprzez niezapewnienie stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, a w szczególności niezapewnienie jej możliwości przed wydaniem decyzji do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W uzasadnieniu złożonej skargi skarżący podniósł, że oceniający pracę egzaminatorzy nie dokonali weryfikacji, czy rozwiązanie zaproponowane w pracy egzaminacyjnej odpowiada ustawowym kryterium i zamiast tego dokonali oceny zgodności rozwiązania z Opisem Istotnych Zagadnień, która to ocena miała bezpośredni wpływ na treść obu uchwał. Skarżący zarzucił również niespójność uzasadnienia zaskarżonej uchwały, wskazując, że Komisja II stopnia jednocześnie przyznała, iż Opis Istotnych Zagadnień ma charakter pomocniczy, oraz stwierdziła, że przedstawiał on jedyne prawidłowe rozwiązanie, a samo uzasadnienie nie odnosi się szczegółowo do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazujących na zredagowanie zadań egzaminacyjnych bez zachowania zasad i kryteriów, jakim powinny odpowiadać pytania egzaminacyjne stawiane zdającym.

W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia wniosła o oddalenie skargi oraz podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną uchwałę z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.

Kontrolując zaskarżoną uchwałę pod kątem powyższych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia przez Komisję II stopnia przepisów w sposób mogący mieć wpływ na wynik tego postępowania.

Na wstępie należy podkreślić rolę sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, a Sąd dokonuje kontroli prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Sąd analizując niniejszą sprawę, na wstępie pragnie wskazać, że egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 364 ust. 1 u.r.p.), w tym wiedzy z zakresu prawa materialnego i procesowego z różnych dziedzin prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania.

Sąd wskazuje, że kryteria oceny prac określone zostały w przepisie art. 365 ust. 2 u.r.p., do których ustawodawca zaliczył: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym zdający ma reprezentować.

W zaskarżonej uchwale Komisja II stopnia przyjęła, że sporządzona przez zdającego opinia w ramach pierwszej części egzaminu (zadanie z zakresu prawa karnego) oraz pozew przygotowany w ramach trzeciej części egzaminu (zadanie z prawa gospodarczego) nie spełniają minimalnych wymogów pozwalających na wystawienie oceny pozytywnej.

Sąd podziela w pełni stanowisko Komisji II stopnia. Zarówno praca z zakresu prawa karnego, jak i praca egzaminacyjna z zakresu prawa gospodarczego nie spełniają kryteriów wskazanych w art. 365 ust. 2 u.r.p.

Skarżący nie zauważył występujących w zadaniu z zakresu prawa karnego licznych wad wydanego przez sąd orzeczenia oraz błędnie uznał, że w interesie reprezentowanych przez niego osób jest niewnoszenie apelacji, gdyż nie posiadają gravamen, gdy tymczasem choćby tylko ze względu na naruszenie przez sąd art. 46 k.k. zasadnym było wnoszenie apelacji. Praca skarżącego, jak słusznie ocenił to organ, wskazuje na brak umiejętności zastosowania obowiązujących przepisów do konkretnej sprawy.

Z kolei odnosząc się do pracy egzaminacyjnej skarżącego z zakresu prawa gospodarczego, nie ulega żadnej wątpliwości, że z treści przedstawionego rozwiązania jednoznacznie wynikało, iż skarżący nie zauważył, że w zadaniu egzaminacyjnym oprócz kwoty 20.000 zł, o która wnosił w pozwie, powinien był on dochodzić również kwoty 30.000 zł oraz odsetek od kwoty 80.000 zł. Brak wniesienia pozwu w tym zakresie w realiach poleceń egzaminacyjnych a w szczególności wnoszenie pozwu o wszystkie niezaspokojone wierzytelności, które nie uległy przedawnieniu, może świadczyć, że zdający nie posiada stosownej wiedzy w zakresie przedawnienia należności.

Sąd zauważa, że o ile powód może występować o każde z roszczeń odrębnym pozwem, to z polecenia egzaminacyjnego z zakresu prawa gospodarczego jednoznacznie wynikało, że zdający miał wnosić o wszystkie roszczenia, które nie zostały przedawnione. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, Komisja II stopnia prawidłowo podniosła, że zadaniem zdającego było przygotowanie jednego pozwu obejmującego wszystkie roszczenia, a nie pojedynczego pozwu obejmującego pojedyncze roszczenie. Przygotowanie bowiem pozwu obejmującego tylko jedno roszczenie, choć jak wskazano to powyżej, jest formalnie poprawne, nie zabezpiecza interesu reprezentowanej strony i nie wyczerpuje zakresu zadania egzaminacyjnego.

Odnosząc się do zarzutów związanych z naruszeniem przepisów proceduralnych, Sąd uznał je za niezasadne. Jak bowiem wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały Komisji II stopnia, organ zbadał i wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy. Przyjęte przez Komisję II stopnia stanowisko zostało w sposób wyczerpujący i jasny przedstawione w uzasadnieniu uchwały ze szczególnym uwzględnieniem wyjaśnienia, dlaczego ilość i waga wskazanych mankamentów prac egzaminacyjnych sporządzonych przez skarżącego nie pozwoliły na uwzględnienie odwołania i wystawienia pozytywnej oceny z egzaminu radcowskiego.

Analiza treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały wskazuje jednoznacznie zdaniem Sądu, że Komisja II stopnia dokonała samodzielnej oceny zadania egzaminacyjnego pod kątem problemów prawnych występujących w zadaniu i opracowania prawidłowego rozwiązania zadania, tj. odnoszącego się w sposób najpełniejszy do wszystkich zidentyfikowanych problemów prawnych. Nie można tym samym zdaniem Sądu przyznać racji zarzutowi skarżącego przyjęcia przez Komisję II stopnia a priori tezy o wyłącznej poprawności rozwiązania wskazanego w Opisie Istotnych Zagadnień, nawet jeżeli w wyniku przeprowadzonej analizy organ doszedł do wyników zbieżnych z Opisem. W tym miejscu wskazać bowiem należy, że konieczność uwzględnienia słusznego interesu obywateli w toku postępowania administracyjnego wyrażona w art. 7 k.p.a. nie może prowadzić do oceny materiału dowodowego zgromadzonego w tym postępowaniu wyłącznie w celu uwzględnienia interesów strony. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do zanegowania w postępowaniu administracyjnym obowiązującej zasady prawdy obiektywnej oraz wskazywało, że regulacje dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego i reguły oceny dowodów są zbędne.

Sąd uznał, również za nieuzasadniony zarzut dotyczący naruszenia art. 7 w zw. art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia czy egzamin radcowski został przeprowadzony w warunkach nienaruszających § 7 ust. 1 i § 16 pkt 2 rozporządzenia w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego. Zauważyć bowiem należy, że organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w tym zakresie i uzyskał od Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej Nr 6 informacje o warunkach przeprowadzenia egzaminu, z których wynikało, iż warunki w zakresie akustyki i oświetlenia pomieszczenia egzaminacyjnego nie odbiegały od warunków przeciętnych, a stoliki egzaminacyjne miały standardowe wymiary. Z uzyskanych przez organ wyjaśnień wynikało również, że żaden z pozostałych zdających nie skarżył się na warunki, w jakich przeprowadzany był egzamin.

Sąd pragnie w tym miejscu zauważyć, że każda osoba inaczej przyjmuje otaczające ją warunki, które mogą wpływać na poszczególne osoby w różny sposób i w różnym natężeniu. Niewątpliwie przykre jest, że do stresu egzaminacyjnego odczuwanego przez zdającego doszły dodatkowe dolegliwości zdrowotne, które jak twierdzi skarżący, związane były z oświetleniem sali egzaminacyjnej. Niemniej jednak ze względu na indywidualny stan osób zdających zarówno komisje egzaminacyjne, jak i Sąd nie mogą dokonywać żadnych rozstrzygnięć w tym zakresie.

W zakresie zarzutu naruszenia przez Komisję II stopnia art. 10 k.p.a. Sąd uznając go za zasadny. Jednak Sąd wskazuje w tym zakresie, że skarżący w żaden sposób nie wykazał wpływu tego naruszenia na negatywne dla niego rozstrzygnięcie podjęte przez organ. Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. skutkuje uchyleniem decyzji poddanej kontroli sądu, o ile strona powołująca się na to naruszenie wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Tym samym do strony stawiającej zarzut należy wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2572/12).

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.