Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 159/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 273 par. 2,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska – Nowacka (sprawozdawca), Barbara Kołodziejczak - Osetek, Sędzia del. WSA, Protokolant Justyna Bluszko - Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej sprawy ze skargi K. L. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt II FSK 48/05 oddalającym skargę kasacyjną K. i I. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2005 r. sygn. akt III SA 1971/02 w sprawie ze skargi K. i I. L. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 27 czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1995 r. oddala skargę o wznowienie postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 17 września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. L. i I. L. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 27 czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1995. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji, uznając za niezasadny jeden z zarzutów skargi - rażącego naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej stwierdził, że w aktach sprawy [...] Urzędu Skarbowego (t.I, k. 126) znajdowało się pełnomocnictwo z dnia 1 kwietnia 1996 r., udzielone radcy prawnemu K. K. przez K. i J. L. do reprezentowania ich we wszystkich sprawach związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Odpis tego pełnomocnictwa został potwierdzony za zgodność z oryginałem przez tego radcę prawnego 4 czerwca 1996 r. W aktach sprawy brak jest dokumentu stwierdzającego, że to pełnomocnictwo zostało cofnięte. Cofnięcie pełnomocnictwa pismem z dnia 28 sierpnia 1998 r. dotyczyło pełnomocnictwa z dnia 1 kwietnia 1995 r. Wniosek strony z dnia 5 sierpnia 2004 r. o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia wymienionych w tym piśmie spraw sądowych (administracyjnych i cywilnych) z uwagi na brak przesłanek z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) był zatem nieuzasadniony. Wniesienie skarg kasacyjnych w innych sprawach administracyjnych nie stanowi podstawy zawieszenia przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego, a powództwo o ustalenie wytoczone przed sądem cywilnym dotyczy pełnomocnictwa udzielonego w dniu 1 kwietnia 1995 r., a to oznacza, że wyrok wydany w tejże sprawie nie będzie miał wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy podatkowej.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku skarżący w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zgłosili zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o zawieszenie postępowania. Jak podano w motywach środka odwoławczego skarżący wskazali na nowe okoliczności, a mianowicie doręczenie decyzji organu odwoławczego pełnomocnikowi strony, któremu pełnomocnictwo zostało wypowiedziane. W kwestii tej toczą się postępowania przed Sądem Rejonowym w Radomiu co do istnienia stosunku pełnomocnictwa, które będą miały istotne znaczenie i wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Wyrokiem z dnia 27 września 2005 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II FSK 48/05 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną K. L. i I. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2005 r., sygn. akt III SA 1971/02. Oceniając jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że trafnie w ustaleniach faktycznych stwierdzono, że skoro postępowanie przed sądem powszechnym dotyczy ustalenia stosunku prawnego wiążącego się z pełnomocnictwem z dnia 1 kwietnia 1995 r., a nie z 1996 r., to brak jest związku między wynikiem tego postępowania a prowadzonym postępowaniem w sprawie III SA 1971/02. Z tych względów za niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał również zawieszenie postępowania w rozpoznawanej przez niego sprawie.

Pismem z 3 lutego 2009 r. skarżąca K. L. wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt II FSK 48/05. Domagała się uchylenia tego wyroku oraz rozpoznania sprawy i uchylenia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2004 r. o sygn. akt III SA/Wa 1971/02 oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych. Jako podstawę wznowienia skarżąca wskazała art. 273 § 2 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania sądowego strona przytoczyła argumentację Wojewódzkiego i Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącą braku związku między postępowaniem przed sądem powszechnym, dotyczącym pełnomocnictwa a rozpoznawaną sprawą sądowoadministracyjną. Następnie wskazała na okoliczności, wskazujące, jej zdaniem, na to, że organy podatkowe obecnie przyjęły, że skarżący wypowiedzieli także pełnomocnictwo z 1 kwietnia 1996 r. Podniosła, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. 6 listopada 2008 r. doręczył skarżącym osobiście decyzję z 21 sierpnia 2008 r. W ocenie strony stanowisko organu w tym przedmiocie wynikało z treści postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt III SAB/Wa 21/07, którym to postanowieniem Sąd oddalił skargę K. i I. L. uznając, że zachodzi tożsamość przedmiotu sprawy ze skargą będącą podstawą postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 11/07. Tożsamość przedmiotu sprawy dotyczyła m.in. pełnomocnictwa z dnia 1 kwietnia 1995 r. i 1 kwietnia 1996 r. Sąd uznał, że pełnomocnictwa te są tym samym, jednym pełnomocnictwem z 1996 r., które zostało skutecznie wypowiedziane.

Także w postępowaniu wywołanym skargą wniesioną od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt [...] organ podatkowy w odpowiedzi na skargę nie wskazał, aby uznawał, że pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu przez skarżących radcy prawnemu w dniu 1 kwietnia 1996 r. nie zostało cofnięte. Obecnie zatem organy podatkowe przyjmują, że było tylko jedno pełnomocnictwo z dnia 1 kwietnia 1996 r.

W postępowaniu, którego wznowienia strona skarżąca się domaga, kwestia prawidłowości umocowania pełnomocnika w postępowaniu podatkowym i sądowoadministracyjnym była kwestia istotną. Obecnie, po uzyskaniu dowodu potwierdzającego fakt istnienia jednego pełnomocnictwa udzielonego przez skarżących w dniu 1 kwietnia 1996 r. niezbędne jest wznowienie postępowania sądowego w celu uwzględnienia przy rozstrzyganiu ponownie tego faktu. Gdyby ustalenia sądów administracyjnych obu instancji przyjmowały za udowodnione, iż istniało jedynie jedno pełnomocnictwo udzielone przez skarżących radcy prawnemu, tj pełnomocnictwo z dnia 1 kwietnia 1996 r., które zostało cofnięte (wypowiedziane), to rozstrzygnięcia zapadłe we wskazanych wyrokach mogłyby być inne, zgodnie z wnioskami zawartymi przez skarżących we wniesionych skargach. Uzyskana decyzja z 21 sierpnia 2008 r. potwierdziła jedynie istniejący przed wydaniem zaskarżonego wyroku fakt nieistnienia dwóch pełnomocnictw udzielonych przez skarżących. Do wniosku o wznowienie postępowania strona skarżąca załączyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2007 r., VIII SAB/Wa 11/07, postanowienie tego Sądu z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 21/07, skargi w obu tych sprawach, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 17 października 2008 r., nr [...], decyzję tego organu z 21 sierpnia 2008 r., nr [...].

Dyrektor Izby Skarbowej nie udzielił odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania. Na rozprawie jego pełnomocnik wniósł o oddalenie skargi o wznowienie postępowania.

W dniu 11 sierpnia 2010 r. skarżąca i uczestnik postępowania złożyli wniosek, o dopuszczenie kolejnych dowodów:

- postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 2 kwietnia 2009 r. nr [...],

- postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 maja 2009 r. nr [...], na okoliczność wykazania, że:

- decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia 27 stycznia 2009 r. nr [...] jest prawomocna,

- decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia 27 stycznia 2009 r. nr [...] ustalono (na skutek decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 21 sierpnia 2008 r. nr [...] (k.25), którą zobowiązano Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. do ustalenia cyt.: "czy podatnik K. L. działała osobiście czy też korzystając z usług pełnomocnika"), że skarżąca K. L. nie była reprezentowana przez pełnomocnika,

- decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia 27 stycznia 2009 r. nr [...] została doręczona skarżącej w dniu 16 lutego 2009 r. za pośrednictwem poczty, zatem po dacie wniesionej skargi do Sądu o wznowienie postępowania sądowego zarejestrowanej pod sygn. akt II FSK 159/09 (wniesionej w dniu 5 lutego 2009 r.).

Wniosek ten Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Powołany przez stronę skarżącą jako podstawa wznowienia art. 273 § 2 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Analizując treść powołanego przepisu należy stwierdzić, iż odnosi się on do takich okoliczności faktycznych i dowodów, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać. Środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania (por. H.Knysiak-Molczyk [w:] T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Komentarz, Warszawa 2005,.s 671, J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Komentarz, Warszawa 2006, s. 551, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 1839/07, opubl. w Lex pod nr 470180, z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt OSK 1345/04, opubl. w Lex pod nr 168046). Środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. może być każdy środek, który zgodnie z prawem służyć może wykazaniu konkretnego faktu. Okolicznością faktyczną jest zaś zdarzenie, fakt lub wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 170/04, opubl. w Lex pod nr 143703). Okoliczności te i dowody muszą być przy tym tego rodzaju, iż ich znajomość w dacie wydania prawomocnego orzeczenia mogłaby spowodować wydanie rozstrzygnięcia odmiennej treści.

Strona skarżąca, powołując się na dokumenty urzędowe w postaci orzeczenia organu podatkowego, wskazuje jako przesłankę wznowienia nową okoliczność, jaką jest w jej ocenie fakt doręczenia obecnie decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej skarżącym osobiście. Doręczenie to, jak wynika z oświadczenia strony i daty sporządzenia aktu miało miejsce po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego, którego wznowienia się domaga. Jest to zatem okoliczność zaistniała po wydaniu prawomocnego wyroku w sprawie, której dotyczy skarga o wznowienie postępowania. Nie może ona zatem stanowić, jak wskazano wyżej, podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. Z tych też względów znaczenia dla sprawy nie miały przedstawione przez stronę przy wniosku z 11 sierpnia 2010 r. decyzje i postanowienia, z których to treści bądź sposobu doręczenia strona wywodziła wniosek, że w ocenie organów podatkowych nie była reprezentowana przez pełnomocnika.

Nie można też nie zauważyć, iż żadne z powołanych przez stronę orzeczeń (zarówno organu podatkowego, jak i sądu administracyjnego) nie stwierdza, że w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1995 r. pełnomocnictwo udzielone przez skarżących radcy prawnemu K. K. w dniu 1 kwietnia 1996 r. zostało skutecznie cofnięte. W każdej sprawie, w której strona chce działać przez pełnomocnika winno być złożone do akt pełnomocnictwo lub jego uwierzytelniona kopia i w każdej ze spraw w tej samej formie, w jakiej złożono pełnomocnictwo organ powinien być powiadomiony o jego cofnięciu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2009 r., II FSK 690/08, opubl. w Lex pod nr 513210 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1999 r., sygn. akt III CZ 50/99, opubl. w Lex pod nr 511832). Fakt cofnięcia pełnomocnictwa bądź jego niezłożenie w konkretnej sprawie nie jest więc jednoznaczny z brakiem umocowania tego samego pełnomocnika do działania w innej sprawie, w której pełnomocnictwo takie zostało złożone i strona nie zawiadomiła o jego cofnięciu. To od woli strony (chyba, że przepis stanowi inaczej, wprowadzając tzw. przymus adwokacki) zależy bowiem, czy chce ona działać w konkretnym postępowaniu samodzielnie czy przez pełnomocnika (art. 136 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., art. 34 p.p.s.a.).

Analiza załączonych przez stronę dokumentów wskazuje nadto, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z 21 sierpnia 2008 r., na którą powoływała się strona skarżąca, dotyczyła podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1995 r. Konieczność zbadania sposobu działania przez stronę w postępowaniu podatkowym osobiście lub przez pełnomocnika wynikała z faktu błędnego określenia strony w tym postępowaniu (za podatnika uznano pierwotnie małżeństwo K. i I. L. i to oni udzielili pełnomocnictwa do działania w tej sprawie, choć podatnikiem była tylko K. L.), nie zaś z powstania wątpliwości co do dalszego umocowania pełnomocnika z uwagi na cofnięcie pełnomocnictwa.

Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w powołanych przez stronę skarżącą w skardze o wznowienie postępowania orzeczeniach (które miały mieć w jej ocenie wpływ na stanowisko organów podatkowych) nie zajmował się kwestią cofnięcia pełnomocnictwa w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1995 r.

Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt VIII SAB/Wa 11/07 ze skargi K. L. i I. L. oddalił skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 6 czerwca 2007 r., zaś w sprawie VIII SAB/Wa 21/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę, bowiem uznał, że bezczynność organu wynikała w ocenie strony z zaniechania wykonania jej żądania, zgłoszonego w dniu 5 października 2006 r., to jest tego samego, którego dotyczyła sprawa zakończona wyrokiem tego Sądu z 20 czerwca 2007 r.

Okoliczność, iż decyzja w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1995 r. została doręczona bezpośrednio skarżącym nie mogłaby zatem mieć żadnego wpływu na wynik sprawy o sygn. akt II FSK 48/05. W każdej z tych spraw odrębnie bowiem należało bowiem badać umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu strony.

Z tych względów, wobec niespełnienia przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2005 r., II FSK 48/05 należało oddalić na podstawie art. 282 § 1 p.p.s.a.