Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 65/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 48 ust. 2 i ust. 4, art. 52 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: § 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 43 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skarg A. w R. i T. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2020 r. nr [...]; II. zasądza od A. w R. i T. M. kwoty po 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 65/21

UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg T.M. oraz A w [...] jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w sprawie wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów.

Jak wynika z akt sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) wszczął i prowadził postępowanie w sprawie robót budowlanych wykonanych przy obiekcie budowlanym - budynku garażowym, zlokalizowanym na działce nr 90/2 obr. [...] położonej w [...] przy ul. [...].

W toku tego postępowania organ ustalił, że na działce 90/2 usytuowany jest budynek wykonany w konstrukcji murowanej. Budynek posiada dach dwuspadowy o konstrukcji drewnianej kryty blachodachówką. Obiekt posiada wymiary 5,76m x 15,72m, wysokość do spodu kalenicy 6,22m, wysokość do oparcia krokwi na murłacie 4,15m. Budynek usytuowany jest w odległości 1,48m do 1,49m od ogrodzenia z działką nr 90/3, w odległości 20,34 m od ogrodzenia z działką nr 87/3, w odległości 7,00m od budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na tej samej działce nr 90/2, oraz wg mapy zasadniczej w granicy z działką nr 109/10 (pas drogowy ul. [...] w [...]). Budynek zlokalizowany jest przy chodniku ul. [...]. Okap od strony ul. [...] posiada wysięg ok. 0,30m, natomiast od strony działki nr 90/3 ok. 0,50m. Na parterze wydzielonych jest pięć pomieszczeń, w tym pomieszczenie, w którym znajduje się piec gazowy z wyprowadzeniem spalin bezpośrednio przez ścianę zewnętrzną. Na poddaszu wydzielone są trzy pomieszczenia (w tym WC z przedsionkiem). Budynek posiada okno w poziomie poddasza od strony ul. [...] o wymiarach 1,12m x 1,15m. W ścianie od strony działki nr 90/3 budynek nie posiada otworów okiennych ani drzwiowych. Od strony działki nr 90/3 wykonane są w połaci dachowej trzy okna dachowe, które są usytuowane w odległości 0,30m od wewnętrznej strony ściany zewnętrznej. W ścianie od strony północnej obiekt posiada dwa okna: na poddaszu o wymiarach 1,12m x 1,15m oraz na parterze o wymiarach 1,40m x 1,43m. W ścianie od strony wschodniej obiekt posiada trzy nieotwierane okna o wymiarach 2,15m x 2,06m, oraz dwoje drzwi dwuskrzydłowych. W obiekcie wykonane są z parteru na poddasze schody dwubiegowe o szerokości biegu 0,75m. Budynek nie posiada trzonów kominowych. W trakcie oględzin poddasze budynku było nieużytkowane.

Ustalono też, że roboty budowlane zostały rozpoczęte w sierpniu 2008 r. Na dzień czynności kontrolnych ([...].02.2009 r.) trwały prace związane z malowaniem pomieszczeń. Właściciel obiektu – K. K. na wykonanie robót budowlanych nie okazał pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

W toku postępowania J.C., wniósł zastrzeżenia do wykonanej inwentaryzacji powykonawczej budynku wskazując, że budynek gospodarczo-garażowy powstał jako nowy od fundamentów. W celu ustalenia zakresu wykonanych robót budowlanych, w dniu [...] września 2009 r. organ przeprowadził rozprawę administracyjną. Po dokonaniu analizy zebranego materiału organ uznał, że zakres wykonanych robót budowlanych dotyczył remontu, przebudowy oraz wykonania instalacji wod-kan.

W tej sytuacji postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. nr [...] PINB zobowiązał A.J. (aktualną właścicielkę obiektu) do sporządzenia i przedłożenia w terminie do [...] grudnia 2009 r. ekspertyzy technicznej. Na skutek złożonego zażalenia postanowienie to zostało uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania mocą postanowienia WINB z [...] stycznia 2010 r. nr [...].

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji uznał, że zakres wykonanych robót budowlanych dotyczył przebudowy oraz remontu i postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], zobowiązał A.J. do sporządzenia i przedłożenia w terminie do dnia [...] sierpnia 2011 r. ekspertyzy technicznej uzgodnionej z zarządcą drogi - ulicy M. wraz z inwentaryzacją wykonanych robót budowlanych. Również i to postanowienie w administracyjnym toku instancji zostało uchylone mocą postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...].

W dalszej kolejności postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie robót budowlanych. Powodem zawieszenia było toczące się wobec K.K. i innych postępowanie karne w sprawie składania fałszywych zeznań w toku postępowania administracyjnego.

Po otrzymaniu wyroku Sądu Rejonowego w [...] Wydział II Karny sygn. [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., wyroku Sądu Okręgowego w [...] Wydział II Karny sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. z którego wynika, że ww. wyrok SR w [...], sygn. [...] stał się prawomocny w części, w której uniewinniono K.K. od zarzutu popełnienia przestępstwa, a także wyroku Sądu Rejonowego w [...] II Wydział II Karny sygn. [...] z dnia [...] września 2015 r., którym uniewinniono R.K. (świadka) od zarzutu popełnienia ww. przestępstwa oraz opinii biegłego M.C., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] podjął z urzędu zawieszone postępowanie.

Organ uznał, że ww. dokumenty wykazują ustalony przez sąd stan faktyczny tj., że wykonane roboty budowlane polegały na rozbiórce starego budynku garażu i budowie w 2008 r. na jego miejscu nowego obiektu budowlanego - budynku o charakterze użytkowo biurowym, który posiada użytkowe poddasze i został zwieńczony dachem dwuspadowym. Inwestorem budowy był K.K., natomiast prawo do własności wyodrębnionego lokalu garażu 1G o powierzchni 74 m2, w budynku przy ul. [...] w [...] posiada od [...] czerwca 2015 r. B Sp. z.o.o. (KW nr [...]).

W tej sytuacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm. – dalej "P.b.") wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego - budynku, zlokalizowanego na działce nr 90/2 obr. [...] (w południowym narożniku działki) położonej w [...] przy ul. [...], nakazał K.K., wykonać niezbędne zabezpieczenia ww. budowy przed negatywnym wpływem czynników atmosferycznych, wykonać niezbędne zabezpieczenia ww. budowy przed dostępem osób postronnych, oraz nałożył na ww. obowiązek przedstawienia w terminie do [...] marca 2021 r. dokumentów wyszczególnionych w sentencji postanowienia.

Mocą postanowienia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy PINB postanowieniem z [...] października 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz. U. z 2016 r., poz. 2255), art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471) wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego - budynku zlokalizowanego na działce nr 90/2 obr. [...] (w południowym narożniku działki) położonej w [...] przy ul. [...], nakazał A w [...], wykonać niezbędne zabezpieczenia w/w budowy przed negatywnym wpływem czynników atmosferycznych, wykonać niezbędne zabezpieczenia w/w budowy przed dostępem osób postronnych, oraz nałożył na A w [...], obowiązek przedstawienia w terminie do [...] września 2021 r. dokumentów wyszczególnionych w sentencji postanowienia.

Organ wyjaśnił, że odnośnie katalogu obiektów i robót wymienionych w art. 29 i art. 30, zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2017 r. Odnośnie zapisu art. 48 zastosowanie mają przepisy po uwzględnieniu zmian wprowadzonych ustawą z 16 grudnia 2016 r.

Wyjaśnił także, że lokal garaż G.4 o powierzchni użytkowej 14,8m² (księga wieczysta nr [...]) zgodnie z księgą wieczystą nr [...], prowadzoną dla działki nr 90/2 obr. [...], jest jednym z dwóch lokali-wyodrębnionego w przedmiotowym budynku, obok lokalu garażu 1G. W orzecznictwie przyjmuje się, że w postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego - ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - co do zasady legitymację ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni członkowie tej wspólnoty, co wynika z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. z 2020 r., poz. 532 ze zm.). Warunkiem uznania podmiotu, uprawnionego do nieruchomości wspólnej z tytułu posiadania prawa odrębnej własności danego lokalu za stronę postępowania, jest posiadanie swego indywidualnego interesu prawnego. W związku z tym, że według księgi wieczystej nr [...], lokal garaż G.4 wyodrębniony jest w przedmiotowym budynku, będącym przedmiotem postępowania legalizacyjnego, to B.Ż. jako właścicielowi lokalu w tym budynku przyznano status strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym.

W dalszej części organ wskazał, że wykonane w niniejszym postępowaniu roboty budowlane polegały na rozbiórce budynku garażu i budowie w 2008 r. na jego miejscu nowego obiektu budowlanego. Na budowę ww. obiektu o wymiarach 5,76m x 15,72m, czyli powyżej 35 m2, bez względu na jego przeznaczenie wymagane było w 2008 r. i wymagane jest obecnie, uzyskanie pozwolenia na budowę. K.K. - inwestor - nie uzyskał pozwolenia na budowę. W sprawie zastosowanie znajduje art. 48 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do 19 września 2020 r.

Organ powiatowy dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego podał, że teren działki nr 90/2 obr. [...] nie jest objęty żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Budowa na obecnym etapie postępowania nie narusza zatem przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Natomiast wybudowanie go w odległości 1,48m do 1,49m od ogrodzenia z działką nr 90/3 obr. [...] (wg mapy zasadniczej pokrywającego z się z granicą pomiędzy działkami), a także z oknami umieszczonymi w dachu zwróconym w stronę granicy z tą działką narusza § 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm. – zwane dalej "rozporządzeniem"). Nadto budynek został wykonany, wg mapy zasadniczej, ze ścianą w granicy z działką nr 109/10 (pas drogowy ul. [...] w [...]), przy chodniku ul. [...] z okapem o wysięgu ok. 0,30 m od strony ww. ulicy, czym narusza art. 43 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm).. Niemniej jednak w ocenie organu I instancji zakres naruszenia nie uniemożliwia doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem, w tym np. uzyskania zgody na odstępstwo od przepisów techniczno- budowlanych, o których mowa w art. 9 ust. 1 P.b. Możliwe jest zalegalizowanie budowy przedmiotowego budynku. Organ wyjaśnił, że obowiązek przedłożenia dokumentów nałożono na A przy ul. [...], mającą tytuł prawny do nieruchomości. Przedmiotowy budynek zlokalizowany jest na działce nr 90/2 obr.[...] w [...] przy ul. [...], która jest przedmiotem własności właścicieli lokali wyodrębnionych w budynku mieszkalnym, oraz właścicieli lokali wyodrębnionych w przedmiotowym budynku (księga wieczysta nr [...]).

Zażalenie na to postanowienie złożyła A w [....] – reprezentowana przez zarządcę Spółdzielnię [...] wnioskując o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona zarzuciła naruszenie: art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niepodjęcie wszelkich kroków koniecznych do należytego załatwienia sprawy, co skutkowało wydaniem błędnego rozstrzygnięcia; art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez sporządzenie i doręczenie stronie uzasadnienia postanowienia, które nie spełnia wymogów ww. przepisów, co uniemożliwiło stronie poznanie wszystkich przesłanek jakimi kierował się organ. Strona zarzuciła nadto naruszenie art. 52 ust. 1 P.b. poprzez nałożenie obowiązku przedstawienia wymaganej dokumentacji oraz legalizacji obiektu na A, a nie na inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej.

W obszernym uzasadnieniu podkreślono, że w okolicznościach sprawy inwestor dopuścił się samowoli bez zgody współwłaścicieli, a następnie zbył lokal w przedmiotowym budynku, w celu uniknięcia ewentualnych obowiązków związanych z jego legalizacją. Współwłaściciele nieruchomości złożyli oświadczenie w sposób prawem przewidziany, wyrażające zgodę inwestorowi na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane w celu doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem. W ocenie strony składającej zażalenie brak jest przesłanek, które uniemożliwiałyby skierowanie postanowienia nakazującego legalizację oraz ewentualną rozbiórkę budynku do inwestora.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] WINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W ocenie organu odwoławczego zawarte w kwestionowanym postanowieniu stanowisko organu I instancji jest słuszne i odpowiada prawu. W sprawie bezsporne jest, że wykonane roboty budowlane polegały na rozbiórce budynku garażu a następnie budowie w 2008 r. na jego miejscu nowego obiektu budowlanego - budynku o wymiarach 5,76m x 15,72m i wysokości do spodu kalenicy 6,22m. Słusznie organ I instancji przyjął, że na budowę przedmiotowego budynku usytuowanego przy ul. [...], potrzebne było pozwolenie na budowę, którego inwestor K.K. nie posiadał.

Wobec tego, że postępowanie zostało wszczęte w dniu [...] lipca 2009 r., prawidłowo organ, odnośnie katalogu obiektów i robót wymienionych w art. 29 i art. 30 P.b., zastosował przepisy w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2017 r. Natomiast odnośnie art. 48 zastosowanie znalazły przepisy w brzmieniu uwzględniającym zmiany wprowadzone ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. Na budowę przedmiotowego budynku o wymiarach 5,76m x 15,72m i powierzchni zabudowy 90,55m2, bez względu na jego przeznaczenie wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, którego inwestor nie uzyskał. W ocenie WINB organ powiatowy prawidłowo wdrożył procedurę przewidzianą art. 48 P.b., w brzmieniu przed 19 września 2020 r. Ustalił, że na terenie działki nr 90/2 obr. [...] w [...] brak jest obowiązującego miejscowego plan zagospodarowania przestrzennego. Na obecnym etapie postępowania przedmiotowa budowa nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Narusza natomiast § 12 ust. 1 i ust. 6 pkt 1 i 2 rozporządzenia oraz przepisu ustawy o drogach publicznych. Pomimo tego jako słuszne WINB uznał stanowisko o możliwości doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem, w tym np. uzyskania zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, czy też uzyskania zgody zarządcy na zbliżenie do zewnętrznej krawędzi jezdni. Prawidłowym było zatem umożliwienie jego legalizacji.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy wskazał, że na gruncie ustawy Prawo budowlane konsekwencje administracyjne działań w warunkach samowoli budowlanej ponoszą inwestor, właściciel lub zarządca obiektu - art. 52 P.b. Inwestorem przedmiotowego budynku był K.K., który na etapie orzekania przez organ I instancji nie posiadał już żadnego tytułu prawnego do nieruchomości. Przedmiotowy budynek posadowiony jest na działce nr 90/2 obr. [...] w [...] przy ul. [...], będącej własnością właścicieli lokali wyodrębnionych w budynku mieszkalnym, oraz właścicieli lokali wyodrębnionych w przedmiotowym budynku (KW nr [...]). Powołując się na art. 6 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz. U. z 2020 poz. 1910) organ podał, że nieruchomość gruntowa - działka nr 90/2 stanowi część nieruchomości wspólnej, zatem podmiotem uprawnionym mającym tytuł prawny do nieruchomości jest A w [....] A uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2018 r. wyraziła zgodę K.K. do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane, w celu legalizacji lub rozbiórki budynku garażowego G1 położonego na działce nr 90/2 obr. [...] w [...] Jako niecelowe organ ocenił nakładanie obowiązku na podmiot, który nie ma tytułu prawno - rzeczowego do nieruchomości i może nie być zainteresowany legalizacją obiektu, skutkiem czego może zostać orzeczona rozbiórka przedmiotowego budynku. Powyższe mogłoby pozbawić A możliwości legalizacji przedmiotowego obiektu. Ponadto adresatem decyzji należy uczynić ten podmiot, który w chwili wydania decyzji posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

WINB stwierdził także, że wbrew zarzutom zażalenia zgromadzony materiał dowodowy stanowił wystarczającą przesłankę do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jako bezzasadny ocenił zarzut dotyczący rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Wyjaśnił, że zasada domniemania jawności materialnej ksiąg wieczystych ma charakter bezwzględnie obowiązujący, stąd organy związane były treścią księgi wieczystej.

T.M. oraz A w [...] złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie odrębne, aczkolwiek o tożsamej treści skargi wnioskując o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, iż stroną w przedmiotowym postępowaniu jest A. Tymczasem podmiotem - stroną - do której powinno być kierowane zobowiązanie w przedmiocie przedłożenia wymaganych dokumentów powinien być K.K. lub B Sp. z o.o. Co więcej organ swoje postanowienie oparł na niczym niepopartym domniemaniu, iż skoro A jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości to zapewne jest jedynym podmiotem uprawnionym do występowania w sprawie o legalizację lub o rozbiórkę budynku. Teza ta stoi w sprzeczności z brzmieniem art. 52 P.b., gdzie wprost wymieniony jest adresat takiej decyzji – inwestor;

- art. 28 k.p.a. w zw. z art. 48a P.b. poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie stroną zobowiązaną do przedłożenia dokumentów wymaganych do legalizacji samowoli budowlanej jest A zamiast inwestor K.K. lub B Sp. z o.o.;

- § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż pomimo okoliczności, iż budynek nie spełnia norm usytuowania w granicach działki nie musi podlegać rozbiórce. W ocenie skarżących już samo naruszenie przepisów powołanego rozporządzenia powinno skutkować wydaniem decyzji o dokonaniu rozbiórki.

Dodatkowo T.M. wskazał, że jako właściciel lokalu w budynku tworzącym A posiada interes prawny w zaskarżeniu postanowienia organu nadzoru budowlanego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie rozbiórki lub legalizacji budynku ma znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania nieruchomości zamieszkanej przez niego.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o oddalenie skargi A w [...], podtrzymując zajęte stanowisko w sprawie. Odnośnie skargi T.M. zawnioskował o jej odrzucenie, z uwago na to, że nie brał on udziału w postępowaniu w charakterze strony. W przypadku nieuwzględnienia tego wniosku organ zwrócił się o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:

W niniejszej sprawie skargi zostały rozpoznane w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., z uwagi na fakt, że ich przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz.137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po przeprowadzeniu takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2020 r., wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, a zatem skargi podlegały uwzględnieniu.

Postanowienia te zapadły w procesie legalizacji samowoli budowlanej przewidzianej w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Tryb naprawczy uregulowany został w art. 48 ust. 2-5, a pierwszym jego etapem jest postanowienie wydawane na podstawie ust. 2, którego treść określa ust. 3. Stanowi on, że "w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1)zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2)dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych w postanowieniu, stosuje się ust. 1 czyli sankcję rozbiórki (art. 48 ust. 4).

Na wstępie wskazać należy, że ustalenia dokonane przez organy nadzoru budowlanego w aspekcie techniczno – budowlanym spornego obiektu, tj. jego wymiarów zewnętrznych oraz konstrukcji, nie budzą kontrowersji.

Prawidłowe są też w ocenie Sądu ustalenia organów co do kwalifikacji wykonanych robót i przyjęcia, że przedmiotowy budynek powstał jako nowy w miejsce dawnego budynku garażowego, który został rozebrany, a następnie został wybudowany nowy obiekt o charakterze użytkowym z poddaszem. Dokonanie tego rodzaju ustaleń nastąpiło na podstawie obszernego materiału dowodowego, w tym także dołączonych do akt niniejszej sprawy wyroków Sądu Rejonowego oraz Sądu Okręgowego, jak również powołanego w postępowaniu przed tymi Sądami biegłego z zakresu budownictwa.

Bezsporne jest, że roboty budowlane prowadzone były bez uzyskania stosownego pozwolenia.

Prawidłowo zatem organy nadzoru budowlanego przyjęły, że w realiach niniejszej sprawy zastosowanie znajdują przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane (P.b.). Przepis ust. 2 art. 48 P.b. przewiduje, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno – budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

W dalszej kolejności organ nakłada obowiązki, o których mowa w ust. 3.

Prawidłowo też w rozpoznawanej sprawie umożliwiono legalizację obiektu wobec ustaleń organów, że teren działki nr 90/2 obr. [...], na której zlokalizowany jest sporny obiekt, nie jest objęty żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a jego budowa na obecnym etapie postępowania nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Natomiast wybudowanie go w odległości 1,48 m do 1,49 m od granicy z działką nr 90/3 obr. [...], a także z oknami umieszczonymi w dachu zwróconym w stronę granicy z tą działką narusza § 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm. – zwane dalej "rozporządzeniem"). Usytuowanie budynku narusza też art. 43 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm.). Jego ściana znajduje się w granicy z działką nr 109/10 (pas drogowy ul. [...] w [...]), przy chodniku ul. [...], z okapem o wysięgu ok. 0,30 m od strony ww ulicy. Słuszna jest ocena organu I instancji, że zakres naruszeń nie uniemożliwia doprowadzenie przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem, w tym, np. uzyskania zgody na odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych, o których mowa w art. 9 ust. 1 P.b. oraz uzyskania zgody zarządcy drogi. Możliwa jest zatem legalizacja budowy przedmiotowego budynku.

Wadliwe jest natomiast nałożenie obowiązków związanych z legalizacją na A w [...] – reprezentującą właścicieli wszystkich lokali wyodrębnionych w budynkach na działce 90/2 obr. [...].

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 52 ust. 1 P.b., obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.

W judykaturze pod rządami poprzedniego brzmienia przepisu ugruntował się pogląd, że kolejność podmiotów wskazanych w art. 52 ustawy Prawo budowlane nie jest przypadkowa. Podkreśla się, że w pierwszej kolejności zobowiązany do dokonania czynności jest inwestor, będący sprawcą samowoli budowlanej. Dopiero w przypadkach, gdy inwestor (sprawca samowoli) utracił uprawnienia do nieruchomości lub nie jest możliwe jego ustalenie, obowiązki w ramach postępowania legalizacyjnego czy naprawczego powinny być nakładane na inne podmioty wskazane w tym przepisie, zobowiązane do podjęcia tych czynności. Przy czym wybór ten pozostawiony został organom nadzoru budowlanego, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 czerwca 2020 r., II SA/Lu 85/20, CBOSA). Wybór podmiotu zobligowanego do wykonania określonych obowiązków powinien być natomiast zawsze determinowany możliwością ich legalnego wykonania, co zależy od konkretnego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1530/19, CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie oczywistym jest, że obowiązku wynikającego z postanowień organów nadzoru budowlanego nie można nałożyć na sprawcę samowoli – K.K. – nie tylko dlatego, że nie dysponuje on nieruchomością gruntową, ale przede wszystkim dlatego, że nie jest on właścicielem nieruchomości budynkowej – spornego obiektu. Prawo własności tego budynku, jak wynika z akt sprawy przeszło w dniu [...] czerwca 2015 r. na B Sp. z o.o. z/s w [...] na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydz. I Cywilny [...] o przysądzeniu własności nieruchomości opisanej jako prawo do własności lokalu użytkowego stanowiącego odrębną nieruchomość oraz połączonego z własnością ww lokalu udziału 7440/152670 w części działki nr 90/2 wraz ze współwłasnością do części wspólnych budynku i prawem do korzystania z pomieszczeń i urządzeń wspólnych budynku. Prawo to zostało wpisane w Księgach wieczystych prowadzonych dla nieruchomości gruntowej i nieruchomości lokalowej.

Wobec tych okoliczności obowiązki nałożone zaskarżonym postanowieniem oraz postanowieniem organu I instancji powinny zostać zatem nałożone na ww spółkę B sp. z o.o., który to podmiot jako właściciel obiektu budowlanego wynika z art. 52 ust. 1 P.b. jako drugi w kolejności (jeżeli wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe obowiązki nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego).

Należy przy tym podkreślić, że legalizacja ww obiektu nie jest obowiązkowa i zależeć będzie od woli aktualnego właściciela spornego budynku.

Z tych przyczyn, uznając, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 52 ust. 1 P.b. – Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.