Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 514/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 pkt 33, art. 25 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
journal: Dz.U. 2004 nr 279 poz 2769
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie wniosku do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o przeprowadzenie  leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju
journal: Dz.U.UE.L 1971 nr 149 poz 2 art. 22
law: Rozporządzenie Rady nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie
article: art. 46, art. 49
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędziowie Kazimierz Brzeziński (spr.) NSA Stanisław Gronowski Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 grudnia 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 1623/07 w sprawie ze skargi B. N. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do zwrotu kosztów leczenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. N. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie refundacji kosztów leczenia - uchylił zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął za podstawę wyroku następujący stan faktyczny sprawy.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Z. G. decyzją z dnia [...] maja 2007 r., działając na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) i art. 109 tej ustawy oraz w związku z art. 22 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. UE. L. 71. 149. 2) po rozpatrzeniu wniosku o zwrot kosztów leczenia w A. K. N./H. w H. – odmówił B. N. przyznania prawa do zwrotu kosztów leczenia uznając, że poddała się ona leczeniu planowanemu bez uprzedniego uzyskania zaświadczenia E 112 PL, wydawanego przez właściwy oddział wojewódzki NFZ, uprawniającego do planowego leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju.

Po rozpoznaniu odwołania B. N., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i 105 § 1 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie.

W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ podniósł m.in., że B. N. nie uzyskała zgody na leczenie w N. w związku z tym Narodowy Fundusz Zdrowia nie miał podstaw prawnych do zwrotu poniesionych przez nią kosztów leczenia w N. Prezes NFZ podkreślił, iż żaden przepis ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej nie przyznaje osobom objętym jej działaniem prawa do żądania zwrotu kosztów poniesionych na opiekę zdrowotną poza systemem tej ustawy, ponieważ pomiędzy osobą domagającą się refundacji, a którymkolwiek z organów wymienionych w tej ustawie nie istnieje stosunek administracyjnoprawny. Nie ma też żadnych podstaw do tego, aby wywieść istnienie takiego stosunku z ogólnej normy kompetencyjnej zawartej w art. 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej czy też wywodzić taki skutek z systemowej wykładni tej ustawy w kontekście art. 68 i Konstytucji RP.

W konsekwencji Prezes NFZ stwierdził, że żądanie refundacji poniesionych kosztów opieki zdrowotnej, uzyskanej poza zakresem świadczeń określonych w powołanej ustawie lub też z pominięciem warunków w niej określonych nie jest żądaniem mieszczącym się w granicach tej ustawy, nie stanowi zatem podstawy do orzekania w tej sprawie i oznacza, że zaskarżona decyzja nie ma podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego

Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę B. N. na powyższą decyzję Prezesa NFZ uznając za zasadny zarzut skarżącej, że organ odwoławczy nie ustosunkował się merytorycznie do zarzutów podniesionych w odwołaniu i z naruszeniem zasad określonych w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie dokonał samodzielnych ustaleń w oparciu o przedstawione dokumenty (pismo A. N./H. H. w N.) co do charakteru leczenia skarżącej, przyjmując bezkrytycznie za organem I instancji, iż leczenie to było planowane. Sąd podzielił argumentację skarżącej, iż dopiero wnikliwa analiza stanu faktycznego, przy ustaleniu, iż w trakcie operacji przeprowadzonej w N. w dniu [...] czerwca 2006 r. pobrano materiał do badania histopatologicznego, którego wynik w sposób oczywisty determinował dalszy proces leczenia może stanowić podstawę rozstrzygnięcia wniosku skarżącej. Sąd wskazał, że rzeczą organów było ustalenie, czy proces leczenia mógł odbywać się w dwu etapach (bez narażania życia i zdrowia pacjenta), czy też stanowił całość nierozerwalną, której celem było leczenie stanu nagłego w rozumieniu art. 5 pkt 33 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Sąd wskazał również, że organ odwoławczy całkowitym milczeniem pominął okoliczność, iż w dniu [...] września 2006 r. skarżąca złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na kontynuację leczenia w placówce medycznej na terenie N., który nie został rozpoznany.

Zdaniem Sądu skarżąca zasadnie podniosła, że nie mogła zachować procedury określonej w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie wniosku do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o przeprowadzenie leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju (Dz. U. z 2004 r. Nr 279, poz. 2769) bowiem materiał do badania histopatologicznego został pobrany w N. i tam też się znajdował, co czyniło niemożliwym przeprowadzenie tego badania w kraju.

Za uzasadniony Sąd uznał także zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 3 k.p.a. wskazując, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w tym przepisie, ponieważ w przeważającej mierze sprowadza się do przytoczenia treści przepisów prawa.

W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji organu II instancji, nie odnosi się do szeregu argumentów podniesionych w odwołaniu, a przede wszystkim do sformułowanych tam zarzutów naruszenia art. 25 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz art. 22 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 poprzez przyjęcie, że leczenie jakiemu była poddana skarżąca w n. klinice było leczeniem zaplanowanym oraz naruszenia przepisu art. 5 pkt 33 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej poprzez przyjęcie, że czynności, jakie podjęto w stosunku do B. N. w n. klinice w okresie od czerwca do października 2006 r. nie były wykonane w ramach stanu nagłego, zagrożenia życia,

Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien rozważyć czy art. 22 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w zw. z art. 152 oraz art. 49 TWE, z uwzględnieniem wykładni, zaprezentowanej w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 maja 2006 r., wydanego w sprawie Yvonne Watts (sygn. akt C-372/04) stanowi podstawę prawną do uwzględnienia wniosku skarżącej. Zdaniem Sądu dokonana przez ETS wykładnia art. 22 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 pozwala na przyjęcie, że pacjent może podjąć leczenie za granicą bez uzyskania uprzedniej zgody instytucji krajowej i na koszt tejże instytucji, o ile uzyskanie takiej zgody mogłoby być na tyle długotrwałe, że w sposób niekorzystny wpłynęłoby na szansę powrotu do zdrowia pacjenta. Sąd wskazał, że zdaniem skarżącej, nie miała ona szans na wyleczenie w kraju, a jej stan zdrowia nie pozwalał na podejmowanie długotrwałej procedury uzyskiwania uprzedniej zgody na leczenie za granicą na koszt instytucji krajowej.

Odnosząc się do przywołanego przez skarżącą wyroku ETS w sprawie Yvonne Watts, Sąd podkreślił, że stan faktyczny sprawy niniejszej nie jest tożsamy z opisanym w tym wyroku, ponieważ Yvonne Watts wystąpiła o udzielenie zgody na leczenie się za granicą na podstawie zaświadczenia E 112 PL, jednak zgody takiej organ krajowy jej nie udzielił.

Sąd przywołał tezy wyroku w tej sprawie wskazując, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości uznaje możliwość domagania się refundacji kosztów leczenia w przypadku wydania decyzji odmownej, której bezzasadność została następnie wykazana.

Mając na uwadze przytoczenie tezy tego wyroku Sąd uznał, że umorzenie przez organ odwoławczy postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego nastąpiło z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną zarzucając, że został on wydany z:

I. mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, o którym mowa w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) dalej: p.p.s.a., tj. z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), polegającym na uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ oraz:

1) stwierdzeniu naruszenia art. 77 § 1 art. 80 k.p.a., co było rezultatem błędnego przyjęcia, że Prezes NFZ nie dokonał ustaleń co do charakteru leczenia skarżącej, podczas gdy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Prezes NFZ prawidłowo ustalił, że leczenie miało charakter planowy,

2) stwierdzeniu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., co było rezultatem błędnego przyjęcia, że uzasadnienie decyzji Prezesa NFZ nie odnosi się do:

- zarzutu naruszenia art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 22 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie,

- zarzutu naruszenia art. 5 pkt 33 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej poprzez przyjęcie, że czynności jakie podjęto w stosunku do skarżącej w niemieckiej klinice w okresie od czerwca do października 2006 r. były wykonane w ramach stanu nagłego, podczas gdy w swojej decyzji Prezes NFZ odniósł się do tych zarzutów w sposób wystarczający,

3) stwierdzeniu, że w sprawie skierowania skarżącej na leczenie za granicą w dniach [...] października 2006 r. nie mogło mieć zastosowanie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie wniosku do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o przeprowadzenie leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju, podczas gdy przepisy prawa nie regulowały dostępu do leczenia planowego za granicą w sposób inny niż określony w tym rozporządzeniu.

II. Naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., poprzez błędne zastosowanie:

1) art. 22 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, poprzez przyjęcie, że w stanie faktycznym ustalonym w postępowaniu administracyjnym mógł mieć zastosowanie art. 22 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia pomimo faktu, iż skarżąca nie skorzystała ze świadczeń w trakcie pobytu na terytorium innego Państwa Członkowskiego, lecz udała się na terytorium innego Państwa Członkowskiego w celu leczenia odpowiedniego do stanu jej zdrowia, co wypełnia dyspozycję art. 22 ust. 1 pkt c) tego rozporządzenia,

2) art. 49 w zw. z art. 46 Traktatu ustanawiającego Wspólnoty Europejskie (dalej: TWE) z uwzględnieniem wykładni zaprezentowanej w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 16 maja 2006 r., wydanego w sprawie Yvonne Watts (sygn. akt C-372/104), poprzez przyjęcie, że przepis art. 49 TWE mógł mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, w szczególności art. 25 zgodnie z art. 46 TWE przewidują odstępstwo od zasady swobodnego przepływu usług w zakresie świadczeń zdrowotnych.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie

2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi B. N.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. zarzucając w pierwszym rzędzie, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że Prezes NFZ z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie dokonał ustaleń co do charakteru leczenia B. N. w klinice n. oraz co do istnienia podstawa do żądania przez nią zwrotu kosztów tego leczenia.

Przystępując do oceny tego zarzutu należy na wstępie zauważyć, że warunkiem uwzględnienia przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie przepisów postępowania w postępowaniu administracyjnym mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd uchylając zaskarżoną decyzję na podstawie tego przepisu musi wykazać, że gdyby nie stwierdzone naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, to rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji publicznej byłoby najprawdopodobniej inne.

Ocena podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu, iż Sąd I instancji błędnie przyjął, że Prezes NFZ nie dokonał ustaleń co do charakteru leczenia B. N. w klinice n. uzasadnia - przytoczenie przepisów regulujących zasady finansowania świadczeń opieki zdrowotnej poza granicami kraju. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje koszty leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju, udzielanych zgodnie z przepisami o koordynacji oraz wynikające z art. 26. Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie udzielania rzeczowych świadczeń zdrowotnych wymienione zostały w art. 5 pkt 32 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, w tym m.in.: rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia nr 1408/71 (Dz. U. UE L 74/1).

Kierowanie osób ubezpieczonych na leczenie poza granicami kraju odbywa się zgodnie przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie wniosku do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o przeprowadzenie leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju. Zgodnie z § 8 tego rozporządzenia, w przypadku gdy ubezpieczony przebywa na terytorium kraju podstawę przeprowadzenia leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju stanowi pozytywnie rozpatrzony przez Prezesa NFZ wniosek i wydane wnioskodawcy zaświadczenie E 112 PL.

Okolicznością niesporną w sprawie jest, że B. N. wyjeżdżając w czerwcu 2006 r. na leczenie i badania diagnostyczne w klinice n. nie uzyskała zgody Prezesa NFZ i zaświadczenia E 112 PL.

Nie budzi również wątpliwości fakt, że B. N. po udzieleniu jej świadczenia w klinice n. w czerwcu 2006 r. (badania histopatologiczne) powróciła na terytorium RP oraz że w październiku 2006 r. ponownie udała się do tej samej kliniki, gdzie w dniach [...] października 2006 r. uzyskała kolejne świadczenie również nie mając zgody Prezesa NFZ na leczenie za granicą.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezes NFZ miał w tej sytuacji uzasadnione podstawy do przyjęcia, że świadczenie udzielone B. N. w dnia [...] października 2006 r. miało charakter planowy i w istocie stanowiło kontynuację leczenia rozpoczętego czerwcu 2006 r., na co wskazuje fakt, że odbywało się ono po upływie 4 miesięcy od zdiagnozowania przyczyny leczenia. Potrzeba udzielenia B. N. świadczenia nie zaistniała zatem w trakcie jej pobytu na terytorium innego Państwa Członkowskiego, co oznaczało, że nie spełniała ona przesłanki warunkującej zastosowanie art. 22 ust. 1 lit a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71. W związku z brakiem podstaw do zastosowania tego przepisu nie zachodziła zatem konieczność ustalenia przez Prezesa NFZ czy świadczenie udzielone B. N w klinice n. miało charakter świadczenia w stanie nagłym w rozumieniu art. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Okoliczności te zostały ustalone w trakcie postępowania administracyjnego znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obydwu instancji, co czyni nieuzasadnionym stwierdzenie Sądu I instancji, że Prezes NFZ z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie dokonał ustaleń co do charakteru leczenia B. N.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezes NFZ zasadnie zakwestionował również w skardze kasacyjnej stanowisko Sądu I instancji w kwestii naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ wbrew odmiennym ustaleniom Sądu I instancji, Prezes NFZ odniósł się w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji do podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia art. 25 ust. 2 i art. 5 pkt 33 ustawy oświadczeniach opieki zdrowotnej wyjaśniając w sposób wystarczający powody dla których NFZ w świetle tych przepisów nie może zwrócić B. N. kosztów leczenia za granicą.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezes NFZ zasadnie zakwestionował także stanowisko Sądu I instancji, iż w stanie faktycznym sprawy B. N. nie mogła zachować procedury określonej w powołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Zdrowia z tego powodu, że materiał do badań histopatologicznych został pobrany w Niemczech i tam się znajdował. Zajmując takie stanowisko Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że leczenie jakiemu poddana została B. N. w październiku 2006 r. przeprowadzone zostało po wcześniejszym ustaleniu wyników badań histopatologicznych. B. N. pismem z dnia [...] września 2006 r. zwróciła się do Narodowego Funduszu Zdrowia Odział w Z. G. o wyrażenie zgody na kontynuację leczenia w klinice n. Pismo to nie odpowiadało wymaganiom wniosku o wyrażenie zgody na leczenie za granicą określonym w § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia. Do pisma tego B. N. nie dołączyła dokumentacji medycznej z leczenia w klinice n. w czerwcu 2006.

Z notatki służbowej zamieszczonej na powyższym piśmie wynika, że B. N. została poinformowana przez pracowników L. OW NFZ o procedurze ubiegania się o zgodę na przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju.

Mimo tego pouczenia B. N. nie złożyła wniosku na obowiązującym formularzu i bez uzyskania potwierdzenia przez lekarza konieczności niezwłocznego przeprowadzenia leczenia za granicą oraz bez uzyskania zgody Prezesa Funduszu (§ 3 ust. 2 i § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia) udała się na kontynuację leczenia do kliniki n.

Skarżący słusznie podnosi w skardze kasacyjnej, że klinika ta nie uznała leczenia B. N. w październiku 2006 r. jako leczenia wymagającego natychmiastowego udzielenia świadczenia, a więc jako leczenia udzielonego w okolicznościach określonych w art. 22 ust. 1 lit a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 i nie przedstawiła w odpowiednim trybie kosztów tego leczenia do rozliczenia NFZ.

Podkreślić należy, że zarówno powołane wyżej przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej jak i przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 (art. 22 ust. 1 lit. c) nie przewidują możliwości refundacji kosztów leczenia na terytorium innego Państwa Członkowskiego bez uzyskania zgody Prezesa NFZ w trybie określonym w powołanym rozporządzeniu Ministra Zdrowia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezes NFZ zasadnie również podniósł, że wskazany przez Sąd I instancji przepis art. 49 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) i wyrok ETS w sprawie Yvonne Watts sygn. C- 372/04 nie stanowią w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy podstawy do zwrotu B. N. kosztów leczenia za granicą. W punkcie 103 powołanego wyżej wyroku Trybunał uznał, że ryzyko poważnego naruszenia równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego może stanowić nadrzędną przesłankę interesu ogólnego, zdolną usprawiedliwić przeszkodę w swobodnym świadczeniu usług.

Z kolei w pkt. 110 uzasadnienia tego wyroku Trybunał wyraził pogląd, że wymóg polegający na przedstawieniu uprzedniej zgody na pokrycie przez krajowy system kosztów finansowych opieki zdrowotnej, która ma być udzielona w innym Państwie Członkowskim okazuje się być środkiem zarazem koniecznym i racjonalnym. W pkt. 113 stwierdził natomiast, że art. 49 TWE nie stoi na przeszkodzie temu, by prawo pacjenta do uzyskania opieki szpitalnej w innym Państwie Członkowskim na koszt systemu, do którego należy, było uzależnione od uprzedniej zgody.

Polski ustawodawca mając na względzie przewidzianą w art. 46 TWE możliwość ograniczenia swobody świadczenia usług, przyjął zasadę uzyskiwania uprzedniej zgody na przeprowadzenie leczenia planowanego za granicą jako warunek sfinansowania tych świadczeń ze środków NFZ.

Wobec tego, że B. N. nie spełniła tego warunku, orzekające w sprawie organy postąpiły prawidłowo odmawiając jej zwrotu kosztów planowego leczenia w innym Państwie Członkowskim.

Przechodząc na końcu do oceny stanowiska Sądu I instancji, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 105 k.p.a. należy zauważyć, że umorzenie postępowania jest "innym sposobem" zakończenia postępowania, czysto formalnym i nie rozstrzyga sprawy co do istoty. A contrario – skoro w realiach rozpoznawanej sprawy B. N. domagała się zwrotu kosztów leczenia za granicą i organy NFZ odniosły się merytorycznie do treści tego żądania, to de facto rozstrzygnięcie takie było rozstrzygnięciem "dalej idącym" od formalnego zakończenia sprawy. Zarówno bowiem umorzenie postępowania w sprawie refundacji kosztów leczenia, jak i odmowa zwrotu tych kosztów – de facto powodują brak możliwości refundacji kosztów leczenia wykonanego przez B. N. za granica kraju bez zgody Prezesa NFZ.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i na podstawie art. 188 p.p.s.a. oddalił skargę B. N. na decyzję Prezesa NFZ.