Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 885/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant Magdalena Bernacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2006r r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że uchylona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę 715 (siedemset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Go 885/05

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego zmienił klasyfikację taryfową importowanych w 1999r. przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą samochodów marki "[...]" model "[...]" z kodu PCN 8704 31 91 1 na kod PCN 870323 19 O tj. z pojazdów samochodowych do transportu towarowego o ładowności do 1000 kg na pojazdy osobowo- towarowe oraz podwyższył ich wartość celną.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił spółce [...] zobowiązanie w podatku akcyzowym oraz w podatku od towarów i usług oraz określił niedobór w tych podatkach przyjmując stawkę akcyzy w wysokości 2,3% oraz 22% stawkę VAT. W uzasadnieniu decyzji Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że stosownie do rozporządzenia Ministra Finansów z 16 grudnia 1998r. w sprawie podatku akcyzowego pojazdy samochodowe i inne pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób (inne niż z pozycji 8702), włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi o pojemności skokowej silnika do 2000cm3 są objęte podatkiem akcyzowym w wysokości 2,3% zaś o pojemności skokowej silnika powyżej 2000cm3 objęte są podatkiem akcyzowym w wysokości 11,1%.

W myśl art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym , jeżeli przedmiotem importu są towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o należne cło oraz podatek akcyzowy. Powstanie więc zobowiązania w podatku akcyzowym powoduje podwyższenie zobowiązania w podatku VAT.

Od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego spółka odwołała się do Dyrektora Izby Celnej . W odwołaniu spółka zarzuciła :

- naruszenie art. 92 ust. 1 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez opodatkowanie podatkiem akcyzowym importowanych samochodów mimo, że żadna z obowiązujących ustaw tego nie przewiduje, - naruszenie art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm. ) przez bezprawne ustalenie obowiązku podatkowego w odniesieniu do towarów, które nie mieściły się w przedmiocie opodatkowania akcyzą,

- art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym przez bezprawne ustalenie podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym i VAT towarów nie objętych przedmiotem opodatkowania akcyzą,

- art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o VAT przez bezpodstawne jego zastosowanie przy wydawaniu ostatecznej decyzji administracyjnej,

- naruszenie § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. nr 2, poz. 3 ze zm.), poprzez jego błędną interpretację i bezpodstawne zastosowanie,

- naruszenie art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa poprzez wydanie decyzji ustalającej po upływie trzyletniego terminu przedawnienia,

- naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa,

- naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę działania w sposób wzbudzający zaufanie podatników,

- naruszenie art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej przez nie wyjaśnienie podstawy prawnej, która uzasadniałaby opodatkowanie akcyzą importu samochodów zaklasyfikowanych do kodu SWW 1024.

W oparciu o te zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie.

Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzją z dnia [...]r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu 1 instancji wskazując w uzasadnieniu, że przedmiotem importu były samochody osobowe, a nie ciężarowe, jak deklarowała spółka, wobec czego wydanie decyzji organu pierwszej instancji o wymiarze spółce podatku akcyzowego oraz określeniu niedoboru w podatku od towarów i usług było w pełni uzasadnione w świetle art. 11 c ust.1 i art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.). Wskazał również, że z treści art. 34 ust. 1 ustawy o VAT wynika, iż opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlegają czynności określone w art. 2, dotyczące towarów wymienionych w załączniku nr 6 do ustawy, zwanych dalej wyrobami akcyzowymi. Obowiązek podatkowy ciąży na producencie oraz importerze wyrobów akcyzowych i powstaje nie później niż w dniu opuszczenia przez wyrób pomieszczenia producenta. Załącznik nr 6 pod poz. 5 ( w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r.) jako towary akcyzowe wymienia samochody osobowe klasyfikowane według SWW pod symbolem 1021 i 1022. Charakter importowanych samochodów jako przeznaczonych zasadniczo do przewozu osób został , zdaniem organu II instancji, bezsprzecznie stwierdzony w decyzjach Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Samochody te były przeznaczone do przewozu 5 osób i posiadały 5 pasów bezpieczeństwa. Zwiększenie przedziału ładunkowego i zamontowanie kratki oddzielającej przedział pasażerski od osobowego i przewóz przy okazji towarów, nie zmienił zasadniczego przeznaczenia pojazdów.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w przypadku importu towarów, na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług w związku z art. 208 § 2 Kodeksu celnego, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powstania długu celnego, tj. z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego. Wydana na podstawie art. 11 c ustawy o VAT decyzja w przedmiocie podatku od towarów i usług jest decyzją deklaratoryjną; obowiązek podatkowy od importu towarów powstał samoistnie w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych prawem (art. 21 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa). W konsekwencji wydania tej decyzji nie zostają nałożone na podatnika nowe obowiązki, lecz jedynie zostaje stwierdzony brak zapłaty określonej kwoty podatku. Ustalenie więc podatku od towarów i usług decyzją, o której była mowa w art. 11 c ust. 1 ustawy stanowiło "uzupełnienie poboru podatku" z tytułu importu towarów. Okres przedawniania wynosi 5 lat.

Polemizując z argumentacją podatniczki dotyczącą znaczenia opinii klasyfikacyjnych w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym, Dyrektor Izby Celnej wyraził pogląd, iż klasyfikacje statystyczne nie są norami prawa podatkowego i nie mogą być podstawą prawną rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach podatkowych. Na poparcie swojego stanowiska przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2001 r. - sygn. akt K 32/99 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2003r. - sygn. akt III SA 1814/03, gdzie w analogicznej sprawie oddalono skargę strony.

Odpierając zarzut naruszenia art. 122 ordynacji podatkowej organ II instancji stwierdził, że podjął wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i realizacji zasady prawdy obiektywnej, zapewnił o przestrzeganiu w postępowaniu wszystkich wskazanych w ustawie reguł postępowania dowodowego. Zgodnie z treścią art. 187 § 1 w sposób wyczerpujący rozpatrzono cały materiał dowodowy, zarówno zebrany przez organy podatkowe, jak i przedstawiony przez stronę nie przekraczając przy jego ocenie zasady swobodnej oceny dowodów.

W ocenie organu odwoławczego powołanie w podstawie prawnej decyzji art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o VAT regulujących podstawę opodatkowania akcyzą nie stanowi naruszenia art. 121 i 120 Ordynacji podatkowej.

Na decyzję Dyrektora Izby Celnej skargę wniósł importer - [...] Sp. z o.o. podnosząc takie same zarzuty jak w odwołaniu od decyzji 1 instancji.

Uzasadniając zarzuty skarżąca podniosła, że Dyrektor Izby Celnej powołując jako podstawę swojego rozstrzygnięcia art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o podatku VAT oraz § 1 rozporządzenia w sprawie akcyzy nie wskazał właściwej podstawy prawnej czym naruszył art. 120 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącej art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, na który powołał się Dyrektor Izby Celnej, określa jedynie podstawę opodatkowania wyrobów akcyzowych w imporcie, nie odnosząc się do zagadnienia przedmiotu opodatkowania, co w jej ocenie stanowi istotę sporu. Jeśli zatem dana transakcja nie stanowi przedmiotu opodatkowania nie mają do niej zastosowania przepisy o podstawie opodatkowania. O tym co jest przedmiotem opodatkowania decyduje art. 34 ustawy o VAT. Nie był on jednak podstawą prawną zaskarżonej decyzji.

Dalej skarżąca zarzuciła organowi II instancji błąd logiczny wskutek przyjęcia, że samochód osobowo-towarowy oznaczony kodem PCN 8703 22 19 O jest samochodem osobowym w rozumieniu przepisów o VAT klasyfikowanym pod symbolem SWW 1021-1022 i wywodziła, że klasyfikacja celna towaru jest całkowicie niezależna od klasyfikacji SWW, która ma znaczenie na gruncie przepisów ustawy podatku VAT. W przypadku wystąpienia różnic pomiędzy klasyfikacją PCN a klasyfikacją SWW dla celów podatkowych decydujące znaczenie ma klasyfikacja SWW, gdyż do niej odwołują się przepisy ustawy o VAT.

Z tego więc punktu widzenia, wyrok NSA wydany w sprawie celnej dla postępowania w zakresie podatku akcyzowego pozostaje, zdaniem skarżącej, bez znaczenia. Samochody, które wprawdzie mieszczą się w kategorii oznaczonej kodem PCN 8703, lecz nie spełniają warunków, pozwalających na zaklasyfikowanie ich pod kodem SWW 1021-1022 nie są przedmiotem opodatkowania akcyzą. Taki jednoznaczny wniosek wynika bezpośrednio z brzmienia art. 34 ust. 1 ustawy o VAT w powiązaniu z art. 217 Konstytucji RP.

Reasumując skarżąca stwierdziła, że klasyfikacja celna towaru ma znaczenie tylko i wyłącznie dla potrzeb ustalenia właściwej stawki celnej. Dla celów podatkowych podstawowe znaczenie ma klasyfikacja SWW. W tym kontekście skarżąca powołała się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego - wyrok z 29 września 1997 r. (sygn. akt I SA/Ka 244/96), wyrok z dnia 7 kwietnia 2003 r. (sygn. FSA 2/02).

Jednocześnie skarżąca powołała się na okoliczność, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargi kasacyjne w sprawach o identycznym stanie faktycznym o sygnaturach GSK 339/04, GSK 340/04, GSK 355/04, GSK 356/04, GSK 357/04, GSK 358/04, GSK 369/04, GSK 360/04, GSK 370/04,, GSK 371/04 i wielu innych podzielił pogląd spółki w zakresie nieprawidłowości dokonanej przez organy celnej zmiany klasyfikacji celnej z kodu PCN 8704 na 8703.

Zatem zaklasyfikowanie przez Urząd Celny samochodów odprawionych przez spółkę jako "pojazdów samochodowych i innych pojazdów mechanicznych przeznaczonych zasadniczo do przewozu osób (innych niż z pozycji PCN 8702), włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi" (kod PCN 8703) nie przesądza o tym, że dany samochód należy traktować jako samochód osobowy w rozumieniu SWW, symbol 1021-1022. Tym samym, samochód oclony jako osobowo-towarowy nie staje się automatycznie wyrobem akcyzowym w rozumieniu załącznika nr 6 do ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym a jakiekolwiek czynności w zakresie zmiany kodu PCN samochodu pozostają bez wpływu na właściwą dla niego klasyfikację statystyczną SWW.

Skarżąca podniosła ponadto, że samochody importowane przez [...] były samochodami ciężarowymi, gdyż spółka posiadała świadectwa homologacyjne typu pojazdów.

Zgodnie z pismem Ministra Finansów z 23 sierpnia 1995 r. nr PP3-8218-841/95/MR " decydującym kryterium zaliczenia samochodu do kategorii samochodów osobowych lub samochodów ciężarowych jest kwalifikacja ustalona w dowodzie rejestracyjnym danego samochodu przez właściwy wydział komunikacji na podstawie ustawy -Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów". Stanowisko to Minister podtrzymał w piśmie z dnia 28 listopada 1995 r. nr MWM-625/95/AŚ, w którym dodał, że kryterium pomocniczym zaliczenia samochodu do kategorii samochodów osobowych jest symbol SWW (1021). Jeżeli w takim samochodzie osobowym wprowadza się zmiany polegające np. na wymontowaniu tylnych siedzeń i pasów bezpieczeństwa, zamontowaniu siatki lub płyty celem oddzielenia kierowcy od kabiny pasażerskiej, to zmiany te powodują również zmianę przeznaczenia samochodu osobowego na samochód dostawczy. Tym samym pociąga to za sobą zmianą klasyfikacji przedmiotowych pojazdów z samochodów osobowych (podbranża 1021 SWW) na samochody ciężarowe (podbranża 1024 SWW)"

Zgodnie z przepisami wymienionego przez skarżącą rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, każdy producent i importer pojazdów samochodowych obowiązany jest uzyskać świadectwo homologacji danego typu pojazdu (§ 55 ust. 1 rozporządzenia). Świadectwo homologacji stanowi podstawę wydania przez organ rejestrujący dowodu rejestracyjnego.

W 1999 r., obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej (MTiGM) z 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 37, poz. 164 ze zm.). W wyniku nowelizacji tego rozporządzenia rozporządzeniem z dnia 10 października 1997 r. (Dz. U. Nr 130, poz. 870) zmienione zostało brzmienie § 3 ww. rozporządzenia wskutek dodania ust. 7 w brzmieniu: "W przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji nowego pojazdu zakupionego na terenie Polski, właściciel pojazdu jest obowiązany przedstawić wyciąg ze świadectwa homologacji, wydany przez producenta lub importera, albo kopię decyzji zwalniającej dany typ pojazdu z homologacji, uwierzytelnioną przez producenta lub importera (...)".

W samochodach importowanych przez [...] były dokonane znaczne przeróbki pozwalające na ich sklasyfikowanie jako ciężarowych. Dlatego wydane w ich przypadku świadectwa homologacji w miejscu oznaczonym jako rodzaj pojazdu zawierały określenie "samochód ciężarowy". Takie świadectwo homologacji było podstawą do wydania dowodu rejestracyjnego, w którym w rubryce dotyczącej rodzaju i przeznaczenia pojazdu, organ rejestrujący wpisywał "samochód ciężarowy". Dalej spółka wywodziła opierając się na stanowisku Ministerstwa Finansów (pismo-MWM-625/95/AŚ opublikowane w Biuletynie Skarbowym nr 3 z 1996 r., poz. 22), że miała podstawy, by importowane samochody zaklasyfikować jako samochody ciężarowe oznaczone kodem SWW 1024, a nie pod symbolem SWW 1021-1022, tj. jako osobowe, gdyż byłoby to sprzeczne z treścią świadectwa homologacyjnego. Samochody oznaczone symbolem SWW 1024 nie są wyrobami akcyzowymi w rozumieniu załącznika nr 6 do ustawy o VAT, w związku z czym, zgodnie z art. 34 ust. 1 tejże ustawy, nie podlegają opodatkowaniu akcyzą.

Zdaniem spółki słuszność jej stanowiska potwierdzona została także w opinii klasyfikacyjnej Urzędu Statystycznego w Warszawie z dnia 26 września 2002 r. oraz w opinii klasyfikacyjnej Głównego Urzędu Statystycznego w Warszawie z 12 maja 2003 r. Oba te organy stwierdziły, że zgodnie z zasadami metodycznymi Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU), Polskiej Scalonej Nomenklatury Towarowej Handlu Zagranicznego (PCN) oraz Systematycznego Wykazu Wyrobów (SWW) samochody osobowe mieszą się w grupowaniu SWW 1021 Samochody osobowe ogólnego przeznaczenia, SWW 1022 ,Samochody osobowe specjalizowane oraz pod pozycją PCN 8703 Pojazdy samochodowe i inne pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób (inne niż te objęte pozycją 8702), włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi natomiast samochody ciężarowe mieszczą się w grupowaniu SWW 1024 Samochody ciężarowe i ciągniki drogowe oraz pod pozycją PCN 8704 Pojazdy samochodowe do transportu towarowego .

Tym samym, importowane samochody nie mogły być sklasyfikowane jako samochody osobowe (SWW 1021,1022) tylko jako ciężarowe.

Odnośnie zarzutu przedawnienia skarżąca podniosła, że zobowiązanie podatkowe w akcyzie oraz w podatku VAT zostało ustalone przez Urząd w związku z powstaniem obowiązku podatkowego w roku 1999, zaś sama decyzja ustalająca została spółce doręczona dopiero w roku 2004 tj. po upływie terminu, o którym mowa w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej. W przypadku zobowiązań podatkowych ustalanych na podstawie art. 11 c ustawy o VAT termin przedawnienia wynosi 3 lata i biegnie od zakończenia roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wywiodła, że zobowiązanie podatkowe, w wypadkach o których mowa w art. 11c ust. 1 ustawy o VAT, powstaje z chwilą doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Zgłoszenia celne będące przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji zostały dokonane w roku 1999. W tym też roku powstał obowiązek podatkowy w zakresie VAT i akcyzy z tytułu importu przedmiotowych samochodów. Trzyletni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej zaczął biec od końca 1999r. a upłynął z końcem roku 2002.

Uzasadniając zarzut naruszenia zasad postępowania podatkowego skarżąca wskazała na fakt powołania przez organ II instancji błędnej podstawy prawnej decyzji ostatecznej tj. art. 36 ust. 1, 2 ustawy o VAT, który ze względu na zakres regulacji nie powinien stanowić podstawy wydanego rozstrzygnięcia oraz paragraf 1 rozporządzenia MF w sprawie akcyzy zamiast art. 34 ust.1 ustawy o VAT , który w sposób wyczerpujący określa przedmiot opodatkowania podatkiem akcyzowym, a w obrębie którego nie mieszczą się samochody importowane przez nią.

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę podtrzymał w całości ocenę prawną i faktyczną za wartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwanej dalej p.p.są. -sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).

Na wstępie należy odnieść się do podniesionego w skardze zarzutu przedawnienia, który zdaniem sądu rozpoznającego sprawę nie jest zasadny.

Zdaniem skarżącej spółki, zobowiązanie podatkowe w akcyzie oraz w podatku VAT zostało ustalone przez organ w związku z powstaniem obowiązku podatkowego w 1999r, zaś sama decyzja ustalająca została spółce doręczona dopiero w 2003r,(prawidłowo winno być w 2004r). Ustalone zobowiązania nie powstały, gdyż przedawniły się na podstawie art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż zarówno akcyza jak i podatek VAT są ustalane na podstawie art. 11 c ustawy VAT i są zobowiązaniami podatkowymi, o których mowa w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. (Dz. U. nr 136, poz. 926) zwanej dalej Ordynacją , co oznacza, iż mają one charakter decyzji konstytutywnych, ustalających podatek od importu we właściwej wysokości, w związku z tym termin przedawnienia wynosi 3 lata i zaczyna biec od zakończenia roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Jest to pogląd nietrafny. Ordynacja rozróżnia dwa terminy przedawnienia: przedawnienie prawa do wymiaru zobowiązania podatkowego (art. 68) oraz przedawnienie zobowiązania podatkowego (art. 70). Instytucja przedawnienia z art. 68 Ordynacji podatkowej odnosi się do przypadków, gdy wymiar podatku stanowi formę przekształcenia obowiązku podatkowego w zobowiązanie podatkowe, wydawana jest wówczas decyzja konstytutywna, która określa podmiot, przedmiot oraz treść stosunku podatkowego.

Inaczej jest natomiast w przypadku, gdy organ wydaje decyzję o charakterze deklaratoryjnym, dokonując wymiaru podatku, którego obliczenie i zapłata jest ustawowym obowiązkiem podatnika. W takim przypadku decyzja może zostać wydana do momentu przedawnienia zobowiązania.

W rozpoznawanej sprawie obowiązek obliczenia i zapłaty podatku nakładały na skarżącą przepisy art. 11 ust. 1 ustawy VAT, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998r. Zgodnie z treścią art. 11 c ust. 1 tej ustawy, obowiązującej w dacie importu, organ podatkowy właściwy dla podatnika zobowiązany był do wydania decyzji ustalającej podatek w prawidłowej wysokości, jeżeli organ celny takiego podatku nie pobrał od importera towaru. Użyte sformułowanie "nie pobrał podatku lub pobrał podatek w kwocie niższej od należnej" oraz "wydaje decyzję ustalającą podatek w prawidłowej wysokości", wskazują jednoznacznie, iż dotyczą one jednego zobowiązania, które powstaje z mocy prawa. Taki pogląd znajduje potwierdzenie w regulacji art. 11 c ust. 2, albowiem gdyby przyjąć, że podatek ustalony przez organ podatkowy jest zobowiązaniem podatkowym odrębnym od podatku pobranego przez płatnika (którym był Urząd Celny) to w przytoczonym przepisie użyto by sformułowania o istnieniu obowiązku wpłaty podatku ustalonego przez organ podatkowy, a nie obowiązku wpłaty różnicy między podatkiem wynikającym z decyzji organu podatkowego, o którym mowa w sytuacji pierwszej, a podatkiem pobranym przez organ celny, w terminie 14 dni od daty otrzymania tej decyzji. Upływ 14-dniowego terminu dopiero skutkował przyjęciem, iż niezapłacony podatek stawał się zaległością podatkową, od której należało liczyć odsetki za zwłokę. Uregulowanie to ma jednak charakter szczególny i nie można z niego wyprowadzać wniosku, co do sposobu powstania samego zobowiązania podatkowego. Należy zatem jednoznacznie stwierdzić, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym powstaje z mocy prawa, a zobowiązanie z tego tytułu ulega przedawnieniu z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku - art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. W rozpoznawanej sprawie decyzja organu II instancji została wydana przed upływem tego terminu.

(Taki też pogląd został wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 4 lipca 2003r., sygn. FSA 2/02 publ. ONSA 2003/3/84).

W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej , ustalając zobowiązanie w podatku akcyzowym oraz w podatku od towarów i usług przyjął na podstawie decyzji ostatecznych zmieniających klasyfikację taryfową importowanych samochodów, iż należy je zakwalifikować do pozycji PCN 8703, a więc że są to samochody osobowo - towarowe. Organy rozstrzygające sprawę uznały, iż obowiązek w podatku akcyzowym wynika z art. 34 ust. 1 ustawy z 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, zgodnie z którym, opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlegają czynności określone w art. 2, dotyczące towarów wymienionych w załączniku nr 6 do ustawy, zwanych dalej

wyrobami akcyzowymi.

Załącznik nr 6 do ww. ustawy o podatku VAT w poz. 5 wymienia samochody

osobowe klasyfikowane według Systematycznego Wykazu Wyrobów pod symbolami

1021 oraz 1022.

Art. 54 ust. 2 powołanej ustawy, stanowi, że dla celów poboru podatku od towarów i

usług oraz podatku akcyzowego w imporcie Minister Finansów w porozumieniu z

Ministrem Współpracy Gospodarczej z Zagranicą i Prezesem Głównego Urzędu

Statystycznego określi w drodze rozporządzenia wykazy towarów wymienionych w

załącznikach nr 1, 3 - 6 do ustawy o układzie odpowiadającym Scalonej

Nomenklaturze Towarowej Handlu Zagranicznego C N.

W oparciu o powyższą delegację Minister Finansów, w wydanym przez siebie

rozporządzeniu z 27 grudnia 1995r. w sprawie wykazu towarów do celów poboru

podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym w imporcie (Dz. U. Nr 154,

poz. 798 ze zm.), określił dla celów poboru podatku od towarów i usług oraz podatku

akcyzowego w imporcie, wykaz towarów wymienionych w załącznikach nr 1, 3, 5 i 6

do ustawy z 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz podatku

akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.) w układzie odpowiadającym Polskiej

Scalonej Nomenklaturze Towarowej Handlu Zagranicznego w brzmieniu ustalonym w

załącznikach nr 1 - 4 do rozporządzenia.

Załącznik nr 4 zawiera wykaz wyrobów akcyzowych. W poz. 171 tego załącznika,

pod numerem kodu PCN 8703, wyszczególnione są "pojazdy samochodowe i inne

pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób (inne niż z poz.

8702) włącznie z samochodami osobowo - towarowymi (kombi) oraz samochodami

wyścigowymi".

Z powyższego wynika, iż obowiązujące przepisy prawa podatkowego umożliwiają

przełożenie klasyfikacji samochodów osobowych w systemie SWW na klasyfikację w

systemie PCN.

Pobór podatku akcyzowego od importu samochodów osobowych reguluje

rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1998 w sprawie podatku

akcyzowego. § 1 pkt 3 tego rozporządzenia stanowi, że pojazdy samochodowe i inne

pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób (inne niż w

pozycji 8702) włącznie z samochodami wyścigowymi o pojemności skokowej silnika do 2000 cm3 objęte są podatkiem akcyzowym w wysokości 2,3% a o pojemności skokowej silnika powyżej 2000 cm3 - w wysokości 11,1%.

Organ odwoławczy uznał iż importowane samochody mieściły się w wykazie wyrobów akcyzowych, tak w układzie SWW jak i w układzie PCN, dlatego też czynność ta podlega opodatkowaniu, a obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powstania długu celnego. W imporcie podstawą opodatkowania podatkiem akcyzowym jest wartość celna towaru powiększona o należne cło, a ponieważ pojazdy podlegały także opodatkowaniu podatkiem VAT, stąd podstawą opodatkowania takim podatkiem były wartości celne pojazdów powiększone o należne cło oraz podatek akcyzowy.

Sąd, rozpoznając sprawę, podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 9 marca 2005r. - sygn. akt : FSK 618/04, iż w świetle art. 217 Konstytucji należy przyjąć, że przedmiot opodatkowania określony jest w załączniku nr 6 do ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym. Zdaniem NSA transformacje kodów klasyfikacyjnych, dokonane przez organ wykonawczy czyli Ministerstwo Finansów, nie mogą zniekształcać określonego w ustawie przedmiotu opodatkowania.

O ile więc organy podatkowe związane były zapisem załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów z 27 grudnia 1995r., o tyle sąd administracyjny mógł pominąć ten załącznik w wyrokowaniu i ocenić opodatkowany przedmiot z punktu widzenia ustawy.

Zgodnie z treścią art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości są związani tylko konstytucją oraz ustawami. Oznacza to, że gdy przed sądem orzekającym w konkretnej sprawie, wyłoni się kwestia niezgodności podustawowego aktu normatywnego (np. rozporządzenia) z konstytucją lub ustawą, może on samodzielnie zdecydować o pominięciu określonej normy prawnej aktu podustawowego i swoje rozstrzygnięcie oprzeć bezpośrednio na przepisach konstytucji lub ustawy.

Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, gdyż zachodzi rozbieżność pomiędzy przedmiotem opodatkowania określonym w ustawie, a ustalonym przez organy.

Pojęcia "samochód osobowy" i "samochód osobowo - towarowy" nie są tożsame. Jednakże ani ustawa o VAT ani inne przepisy prawa podatkowego nie definiują pojęcia samochodu osobowego. Art. 4 pkt 1 ustawy o VAT stanowi, że ilekroć w dalszych jej przepisach mowa jest o towarach, rozumie się przez to m. in. rzeczy ruchome, które są wymienione w klasyfikacjach wydawanych na podstawie przepisów o statystyce państwowej. Ponieważ samochód jest rzeczą ruchomą i towarem w rozumieniu ustawy o VAT, należy sięgnąć do określenia samochodu osobowego na gruncie tej klasyfikacji.

Systematyczny Wykaz Wyrobów rozróżnia dwa rodzaje samochodów osobowych: ogólnego przeznaczenia (SWW 1021) i samochody specjalne (SWW 1022).

Przedmiot opodatkowania musi być określony precyzyjnie i nie można opodatkowywać towaru nie będącego dokładnym desygnatem pojęcia "samochód osobowy". Wobec tego samochód zakwalifikowany jako "osobowo - towarowy" nie może być uznany za "samochód osobowy" w rozumieniu załącznika nr 6 do ustawy o VAT, mimo jego zaliczenia do pozycji PCN, która według Ministra Finansów odpowiada pozycji SWW. Trafnie skarżąca zwróciła uwagę, iż kod PCN 8703 do którego organy celne zakwalifikowały importowane samochody, jest bardziej pojemny niż kod SWW 1021 - 1022, zawiera bowiem w sobie kategorię samochodów osobowo - towarowych, która wykracza poza zakres pojęcia samochodów osobowych sklasyfikowanych pod kodem SWW 1021 - 1022.

Przedmiotem opodatkowania podatkiem akcyzowym są jedynie te samochody, które mieszczą się w zbiorze obejmującym towary oznaczone symbolami SWW 1021 - 1022 tj. w zbiorze obejmującym konkretne, wymienione w załączniku nr 6 do ustawy VAT, wyroby akcyzowe. Natomiast towary, które wprawdzie mieszczą się w kategorii oznaczonej kodem PCN 8703, lecz nie spełniają warunków pozwalających na zaklasyfikowanie ich do kodu SWW 1021 - 1022, nie są przedmiotem opodatkowania akcyzą. Nie można więc bez dokonania analizy zakresu przedmiotowego towaru znajdującego się pod pozycjami SWW 1021, 1022, dokonać automatycznego zaklasyfikowania towarów z pozycji PCN 8703 do grupy wyrobów akcyzowych. Zakwalifikowanie przez Urząd Celny samochodów odprawionych przez spółkę nie przesądza o tym, że dany samochód automatycznie należy traktować jako samochód osobowy w rozumieniu SWW 1021 - 1022.

Tym samym samochód zaklasyfikowany jako osobowo - towarowy nie staje się automatycznie wyrobem akcyzowym w rozumieniu załącznika nr 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym.

W konsekwencji opodatkowania podatkiem akcyzowym przedmiotu, który w myśl ustawy opodatkowaniu nie podlegał, naruszone zostały także przepisy art. 6 ust. 7, art. 15 ust. 4, art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o VAT.

Mając na uwadze wskazane powyżej uchybienia, należało uznać, iż zaskarżona decyzja narusza prawo i w związku z tym, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzec jak w sentencji wyroku.

O zakazie wykonania uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, a koszty postępowania zasądzono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.