Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 565/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. K.-L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej M. K.-L. kwotę 100 zł ( sto ) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/P.Miładowski


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. 87/96/395 ze zm.- dalej ustawa o świadczeniu pieniężnym) odmówił M. K. - L. przyznania uprawnienia do świadczenia przewidzianego w/w ustawą. W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny wskazał na art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym, zgodnie z którym represją jest deportacja do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945. Mając powyższe na uwadze, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że Wnioskodawczyni będąc poddana represji przez okres krótszy niż 6 miesięcy nie spełnia ustawowego warunku przyznania stosownego świadczenia.

M. K. - L. kwestionując powyższe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, w dniu 27 marca 2006r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, argumentując przy tym, że od dnia urodzin ([...].1944r.) do lipca 1945r. jako niemowlę przebywała na terenie Niemiec. Jej rodzice w lipcu 1944r. zostali bowiem deportowani do prac przymusowych w miejscowości Steeg w Niemczech, gdzie pracowali do dnia zakończenia wojny. Do kraju wrócili jednak dopiero w lipcu 1945r. Tym samym M. K. - L. stwierdziła, iż spełnia warunki przyznania jej stosownego świadczenia pieniężnego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu [...]r. wydał decyzję Nr [...], w której na podstawie art. 127 §3 i 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa) oraz art. 2, art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym utrzymał w mocy pierwotną decyzję. Po przeprowadzeniu analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów organ orzekający w sprawie uznał, iż M. K. - L. nie spełnia warunku minimum 6 miesięcznej deportacji zawartego w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym. Wnoszącej o ponowne rozpoznanie sprawy do wymaganego okresu deportacji nie można bowiem zaliczyć okresu po 08.05.1945r.

M. K. - L. kwestionując powyższe rozstrzygnięcie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której podniosła zarzuty tożsame z tymi, które zawarte były we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że M. K. - L. urodziła się [...].11.1944r. Do lipca 1945r. jako niemowlę przebywała na terenie Niemiec wraz z rodzicami, którzy w lipcu 1944r. zostali deportowani do prac przymusowych w miejscowości Steeg w Niemczech, gdzie pracowali do dnia zakończenia wojny.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych opierając się na definicji deportacji zawartej w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym stwierdził, że Skarżąca nie nabyła uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej. Organ orzekający w sprawie uznał bowiem, iż Skarżąca poddana była represji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym w okresie pomiędzy dniem urodzin a dniem zakończenia wojny, przez co nie spełnia 6 miesięcznego minimum ustawowego.

Zwrócić należy jednak, że represją w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym jest deportacja do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945. Ustawa o świadczeniu odróżnia jednak samo pojęcie represji i osoby represjonowanej od świadczenia, którego wysokość jest związana z okresem wykonywania pracy przymusowej. Dlatego też w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że wykazanie wykonywania pracy przymusowej nie jest warunkiem uznania za represję, w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2001 r. sygn. akt III RN 112/99). Z tego względu przyjmuje się, że osobą represjonowaną jest osoba deportowana do pracy przymusowej lub osadzona w obozie pracy bez względu na wiek.

Ponadto zauważyć należy, że art. 2 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniu pieniężnym definiując represję, wskazuje na deportację do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy. Nie oznacza to jednak aby w przypadku, gdy deportacja nastąpiła na czas nieoznaczony a faktyczny pobyt osoby deportowanej trwał krócej niż 6 miesięcy, brak jest podstaw do uznania, iż mamy do czynienia z deportacją. Mając na uwadze treść w/w przepisu zasadnym jest bowiem kładzenie nacisku również na zamiar oraz cel, dla którego nastąpiło wywiezienie na roboty przymusowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2000r. sygn. akt V SA 674/00, LEX nr 50166). Przy ocenie spełnienia przesłanek określonych w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym, koniecznym jest więc odniesienie się do sfery zamierzeń okupanta przeprowadzającego deportację, a nie wyłącznie do faktycznego okresu deportacji.

Ponadto zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie zasadnym jest sięgnięcie do zasad wykładni, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele, funkcje regulacji prawnej i przekonania moralne (zob. L. Morawski "Wykładnia w orzecznictwie sądów - komentarz" Toruń 2002r. s. 77).

Mając powyższe na uwadze zwrócić należy uwagę na treść art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym w zestawieniu z hipotezą art. 3 ust. 1 w/w ustawy. Gdyby przyjąć wykładnię przepisu definiującego deportację dokonaną w zaskarżonej decyzji przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, nieuprawnionym byłoby wypłacanie świadczenia za okres pracy krótszy niż 6 miesięcy. Prowadziłoby to bowiem do sprzeczności przepisów ustawy a tym samym byłoby to sprzeczne z zasadą racjonalnego ustawodawcy. Tym samym zasadnym jest uznanie, iż możliwe jest przyznanie świadczenia pieniężnego za okres krótszy niż 6 miesięcy.

Z uwagi na wskazane wyżej naruszenia prawa materialnego na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm - dalej ppsa), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.

/-/ E. Kręcichwost - Durchowska /-/ E. Makosz - Frymus /-/ P. Miładowski

KP