Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 712/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Wach, Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Sekretarz sądowy Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego (zameldowania) oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] 2002r. P. D. zwrócił się do Urzędu Miasta K. o zameldowanie go w lokalu mieszkalnym położonym w K. przy ul A m Y. W piśmie wskazał, iż jest współwłaścicielem nieruchomości położonej przy ul. A a lokal oznaczony numerem X zajął po uzyskaniu zgody innych współwłaścicieli budynku, tj. M. J., W. J., T. D. i J. D.. Nie uzyskał zgody J. M.. Dlatego wnosił o rozstrzygniecie kwestii meldunkowej merytoryczną decyzją.

Decyzją z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. orzekł o zameldowaniu P. D. na pobyt stały w Katowicach przy ul. A w lokalu nr X. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 10 ust. 1 i art. 47 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. tekst jednolity nr 87, poz. 960 ze zm.) i art. 104 Kpa.

W uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 10 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu ustalonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. sygn. akt K 20/01 i stwierdził, iż organ orzekający w sprawie obowiązku meldunkowego nie bada, czy spełniona została przesłanka uprawnienia do przebywania w lokalu lecz jedynie spełnienie przesłanki przebywania w lokalu , w którym ma nastąpić zameldowanie.

Dalej ustalił, iż P. D. jest jednym ze współwłaścicieli domu przy ul. A w K.. W toku postępowania żadna ze stron nie wykazała, iż lokal o numerze X został przekwalifikowany z lokalu mieszkalnego na użytkowy. Natomiast oględziny lokalu z udziałem pracowników Urzędu Miasta wykazały, iż wnioskodawca w tym lokalu miał zgrupowane swoje rzeczy osobiste, pościel, przybory toaletowe, najpotrzebniejsze środki życiowe, mieszkanie było umeblowane.

Przesłuchani w sprawie świadkowie oraz Komisariat [...] Policji w K. w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdzili fakt zamieszkiwania p. D. przy ul A m. X w K.. Zatem została spełniona przesłanka umożliwiająca jego zameldowanie pod tym adresem.

W odwołaniu J. M.– podający się za administratora budynku przy ul A, a jednocześnie jeden ze współwłaścicieli budynku domagał się uchylenia decyzji o zameldowaniu P. D.. Podkreślił, że ani on, ani D. M. F. mający łącznie [...] udziałów w nieruchomości nie wyrazili zgody na zajęcie mieszkania przez P. D.. Nadto lokal ten od 1996r. był lokalem użytkowym i do 2003r. płacono z ta niego podatek właściwy dla lokali użytkowych. Wreszcie lokal X jest częścią mieszkania oznaczonego nr Y. Nie jest samodzielnym mieszkaniem, zatem nie można w nim nikogo zameldować.

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 11 Kpa, art. 47 ust. 2 w związku z art. 10ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podkreślił, iż zameldowanie osoby na pobyt stały w określonym lokalu uzależnione jest od spełnienia przesłanki faktycznego zamieszkiwania w takim lokalu. Osobę, która spełnia ten warunek melduje się na podstawie prawidłowo wypełnionego formularza "zgłoszenia pobytu stałego" w formie czynności materialno – technicznej polegającej na rejestracji faktu zameldowania w dowodzie osobistym oraz gminnym zbiorze meldunkowym. W formularzu zgłoszeniowym fakt pobytu osoby w konkretnym lokalu powinien być potwierdzony przez właściciela lub inny podmiot dysponujący prawem do lokalu. Przeprowadzone postępowanie administracyjne potwierdziło, iż P. D., będący współwłaścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. A zamieszkał w lokalu nr X.

Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, iż w aktach sprawy brak było decyzji o zmianie sposobu użytkowania lokalu nr X. Samo zaś zgłoszenie prowadzenia działalności gospodarczej w lokalu, czy też wywieszenie szyldu nie jest równoznaczne ze zmianą sposobu użytkowania lokalu. Dalej uznał, iż w świetle art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie może nastąpić pod oznaczonym adresem. Zaś adres określa się przez podanie gminy, miasta ulicy, numeru domu, numeru lokalu, kodu pocztowego, województwa. Z przepisu tego nie wynika, by zameldowanie mogło nastąpić jedynie w samodzielnym lokalu mieszkalnym. Stwierdził także, iż organy meldunkowe nie są władne kontrolować sposób oznaczenia lokali w budynku.

Na koniec, odnosząc się do zarzutu zajęcia przez P. D. lokalu bez zgody wszystkich współwłaścicieli budynku wyjaśnił, iż z przebiegu postępowania wynikało, ze część współwłaścicieli mieszka w budynku przy ul A i faktycznie podzieliła nieruchomość do używania. Taki podział jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd. Zatem zarządca w ramach czynności zwykłego zarządu nie może decydować o podziale lokali między współwłaścicieli. Legalność zajęcia przez jednego ze współwłaścicieli budynku lokalu mieszkalnego w nim się znajdującego nie podlega kognicji organów administracji publicznej. Spór w tej kwestii może rozstrzygnąć jedynie sąd powszechny.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. M. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego. Powtórzył zarzuty przytoczone już w odwołaniu. Dodatkowo powołał się na uzasadnieni uchwały Sadu Najwyższego z 11 lutego 1993r. III AZP 28/92 i wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 26 października 2000r. NSA 1793/00 zgodnie z którymi, w ocenie skarżącego organ ewidencji był władny zbadać jedynie kompletność i wiarygodność złożonej dokumentacji warunkującej dokonanie zameldowania. Ewentualne wątpliwości dotyczące uprawnienia osoby ubiegającej się o zameldowanie do przebywania w lokalu mogą być usunięte tylko w postępowaniu przed sądem powszechnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, na poparcie swojego stanowiska przytaczając argumenty powołane już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnoszą się do kwestii potwierdzania uprawnienia do przebywania w lokalu zauważył, iż zarzuty te po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. sygn. akt K 20/01 straciły na aktualności. W świetle tego wyroku ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do oceny zasadności skargi na wstępie należy zauważyć, iż według postanowień przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 933 ) wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zameldowaniu lub wymeldowaniu się stosownie do zmiany miejsca pobytu czasowego lub stałego. Dokonanie czynności meldunkowej bez oświadczenia woli osoby, na której ciąży ten obowiązek może nastąpić tylko w sytuacjach określonych ustawą.

Obowiązek zameldowania się na osoby pobyt stały wynika z art. 10 ust. 1 cytowanej ustawy. Zobowiązuje on organy administracji publicznej do zameldowania osoby spełniającej przesłanki wymienione w art. 9 ust.1 ustawy w formie czynności materialno - technicznej bądź w formie decyzji, jeśli dane zamieszczone w formularzu zgłoszenia pobytu budzą wątpliwości, które należało usunąć.

Jak słusznie zauważyły organy obu instancji skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn. akt K 20 / 01 ( Dz. U. nr 78, poz. 716 ) była utrata mocy obowiązującej art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. przepisu nakazującego osobie ubiegającej się o stałe zameldowanie pod określonym adresem wykazanie się prawem do przebywania w lokalu, w którym miało nastąpić zameldowanie. W konsekwencji przesłanką konieczną do zameldowania w lokalu stał się jedynie faktyczny pobyt w lokalu z zamiarem stałego w nim zamieszkania. Oczywiście ta regulacja nie obejmuje wszystkich stanów faktycznych, np. objęcia w posiadanie lokalu w wyniku bezprawnego włamania się do lokalu stanowiącego własność innej osoby.

Wreszcie podkreślić należy, w ślad za Trybunałem Konstytucyjnym, który wskazał to w uzasadnieniu swojego wyroku, iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Zatem wpis w ewidencji winien rejestrować stany faktyczne, a nie stany prawne. Nie jest on źródłem uprawnienia do przebywania w lokalu, nie rozstrzyga o tym uprawnieniu, nie rozstrzyga sporów o własność bądź współwłasność lokalu, o to, kto i w jakiej formie ma ponosić koszty utrzymania lokalu.

Wreszcie zwrócić należy uwagę nato, iż postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym, na każdym jego etapie sprawa jest rozpoznawana w całości. Oznacza to, iż organ odwoławczy rozpatruje ją od nowa, a nie tylko rozważa zarzuty odwołania. Ma również obowiązek uwzględnić ewentualne zmiany w stanie prawnym. Tak zresztą stało się w niniejszej sprawie. Z dniem 1 maja 2004r. weszła w życie nowelizacja ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dokonana ustawą z 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. nr 93, poz. 887 ), która między innymi nadała art. 9 nowe brzmienie. Obecnie przy dopełnianiu obowiązku meldunkowego należy przedstawić dowód osobisty, a w uzasadnionych przypadkach - inny dokument pozwalający na ustalenie tożsamości oraz przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu – art. 9 ust. 1 i 2a.

W ust 2b. podkreślono, iż zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Tym samym ustawodawca zrealizował w ustawie wniosku płynące z przytoczonego już wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, co wynika z powołanej podstawy prawnej oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] powtórnie rozpoznając sprawę uwzględnił przytoczoną zmianę stanu prawnego. W świetle art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wobec niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust. 2 wyłączną przesłanką zameldowania określonej osoby w oznaczonym lokalu jest sam fakt przebywania w nim, bez konieczności legitymowania się dokumentem uprawniającym do tego. To konsekwencja charakteru i istoty czynności zameldowania, wyłącznie jako aktu rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby (art. 1 ust. 2 powyższej ustawy). Ta przesłanka warunkowała zameldowanie P. D. w K. przy ul A w lokalu nr X zarówno w momencie rozstrzygania sprawy przez organ I instancji, jaki i przez organ odwoławczy. Sam fakt zamieszkania przez niego w spornym lokalu został prawidłowo ustalony przez organy obu instancji i właściwie przyznany także przez skarżącego, który stwierdził, iż zajął lokal bez jego zgody.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego nierozważenia przez Wojewodę [...] kwestii własnościowych nie mógł odnieść skutku, gdyż, jak to już wyżej podkreślono, celem ewidencji jest jedynie rejestrowanie stanów faktycznych. Zarówno organy administracji publicznej, jak i sąd administracyjny nie są władne do rozstrzygania sporów o własność pomiędzy współwłaścicielami, spadkobiercami, jak również pomiędzy właścicielem, a osobą, która ogranicza go w wykonywaniu własności. Tego typu spory cywilne rozstrzygają sądy powszechne. Podkreślić jednak należy, iż fakt zameldowania P. D. w lokalu nr X nie przesądza o jego prawie, w ujęciu cywilistycznym, do tego lokalu. Skoro zameldowanie ma na celu wyłącznie odzwierciedlenie w urzędowej ewidencji faktycznego pobytu danej osoby, to jego dokonanie nie może być traktowane jako źródło powstania jakichkolwiek praw majątkowych, zwłaszcza do mieszkania.

Zasadnie również organ odwoławczy uznał, iż kwestia numeracji mieszkań, jak również zmiany sposobu użytkowania lokalu nie jest przesłanka, od której uzależniona jest możliwość zameldowania osoby pod konkretnym adresem. W tym miejscu można przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2002r. sygn. akt II SA/Łd 1693/00, który stwierdził, iż nie jest rzeczą organu właściwego w sprawach ewidencji ludności dokonywanie oceny, czy określony obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego i prawa zagospodarowania przestrzennego i uzależnianie od tej oceny możliwości zameldowania. Nie jest również rzeczą organu administracyjnego orzekanie o zmianie sposobu użytkowania lokalu w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

Wobec powyższego, skoro sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ odwoławczy prawa przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, skargę, jako niezasadną na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił.