Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1076/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 134
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 11, 8, 7, 77  par. 1, 80, 107  par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zabłocka, Asesor WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia NSA Piotr Piszczek, , Protokolant I.K., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2007 r. sprawy ze skargi E.Z. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranej emerytury rolniczej. uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 16 sierpnia 2006 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez panią E.Z. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] grudnia 2006 r., znak sprawy: [...], utrzymująca w mocy decyzję z [...] października 2006 r. o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z 8 czerwca 2006 r. pani E.Z. wystąpiła do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) o umorzenie kwoty [...] zł wraz z odsetkami z tytułu nienależnie pobranej emerytury rolniczej. Uzasadniając wniosek wskazała na zdiagnozowane problemy zdrowotne: [...]. Wskazała, iż choruje od 10 lat, zmuszona jest używać kul do chodzenia, ale postępująca choroba coraz bardziej utrudnia jej poruszanie się. W wyniku ostatniej konsultacji ortopedycznej została zakwalifikowana do leczenia operacyjnego i obecnie oczekuje na przyjęcie do szpitala. Zaznaczyła również, że od ok. 40 lat cierpi z powodu [...], a obecnie stopień zaawansowania choroby uniemożliwia Jej samodzielną egzystencję. Wnioskodawczyni wskazała również, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która jest związana z kosztami leczenia oraz sprawowaniem opieki medycznej. Podkreślił, że postępująca choroba wymaga coraz większego nakładu środków finansowych na leczenie. Do wniosku załączyła zaświadczenie o stanie zdrowia z 12 czerwca 2002 r.

W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego Prezes KRUS decyzją z [...] października 2006 r., po rozpatrzeniu wniosku Strony o umorzenie nienależnie pobranej emerytury rolniczej w kwocie [...] zł, odmówił umorzenia należności powyższej kwoty z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał przepis art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. nr 7, poz. 25 ze zm.).

W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją z [...] marca 2006 r. Oddział Regionalny KRUS w [...] z dniem [...] kwietnia 2006 r. wstrzymał Wnioskodawczyni wypłatę emerytury rolniczej w związku z pobraniem emerytury pracowniczej, a od [...] czerwca 2003 r. renty rodzinnej pracowniczej po zmarłym mężu. Zaznaczył, iż zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno, wybrane rzez niego świadczenie. W związku z powyższym decyzją z [...] maja 2006 r. organ rentowy ustalił nadpłatę nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 lutego 1997 r. do 31 marca 2006 r. w kwocie [...] zł i zobowiązał Stronę do zwrotu nadpłaconego świadczenia w kwocie [...] zł (pozostała kwota [...] zł, ze względu na przedawnienie, została odpisana zgodnie z postanowieniami ustawy).

Powołując treść art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników organ rentowy podkreślił, iż na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie nie znalazł podstaw do umorzenia przedmiotowej należności, ponieważ Wnioskodawczyni posiada stały dochód w postaci renty rodzinnej w kwocie [...] zł brutto miesięcznie, dodatku pielęgnacyjnego - [...] zł i świadczenia pieniężnego - [...] zł, z czego stałe wydatki opłaty wynoszą [...] zł miesięcznie. Zaznaczył ponadto, że Zainteresowania jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha fiz. i ma osoby zobowiązane do alimentacji.

Pismem z 3 listopada 2006 r. pani E.Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia.

Kwestionując stanowisko organu orzekającego podniosła, że otrzymuje rentę rodzinną w wysokości [...] zł netto miesięcznie, dodatek pielęgnacyjny uzasadniony Jej wiekiem oraz stanem zdrowia w kwocie [...] zł oraz świadczenie pieniężne stanowiące rekompensatę za krzywdy wyrządzone w czasie II wojny światowej - pobyt w obozie śmierci i w obozie pracy oraz związane z tym "niedostatki żywieniowe i pohańbienie na całe życie.". Jednocześnie wymieniła stałe koszty utrzymania "za dokumentacyjnym poświadczeniem" z tytułu zakupu opału na zimę, wywóz śmieci i ścieków, usługi kominiarskie, opłata za wodę, energię elektryczną, gaz, telefon, podatek gruntowy. Powołując się na udokumentowaną [...] grupę inwalidztwa oraz brak połączeń komunikacji publicznej z miejscowości, w której mieszka zaznaczyła również, że korzystając z usług prywatnych (pomocy mieszkańców wsi) ponosi koszty związane z koniecznością dojazdu do placówki medycznej (m.in. w O.), do apteki czy sklepu, które wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Wskazała nadto, że wyżywienie stanowi miesięczny koszt ok. [...] zł. Przedstawiła również wydatki związane z koniecznością zakupu leków, materiałów opatrunkowych, sprzętu ortopedycznego, specjalistycznego łóżka. Ogółem miesięczne koszty Jej utrzymania wynoszą [...] zł, co - jak wskazała - znajduje potwierdzenie w załącznikach (27 dokumentów wymienionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Dodatkowo wskazała, iż - wbrew twierdzeniom organu - nie posiada osób zobowiązanych do alimentacji.

Decyzją z [...] grudnia 2006 r. Prezes KRUS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., nr 7, poz. 25 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] października 2006 r..

Podzielając stanowisko organu wydane w I instancji Prezes KRUS podkreślił, iż pomimo wydatków jakie Strona ponosi na leczenie, nie znalazł podstaw do umorzenia przedmiotowej należności. Wskazując na dochody osiągane przez Stronę z tytułu renty i dodatku pielęgnacyjnego oraz świadczenia pieniężnego wskazał, iż w lipcu 2006 r. przeciętne świadczenie z tytułu emerytalno-rentowego wynosiło ok. 600 zł. Ponownie wskazał, iż Zainteresowana jest właścicielką gospodarstwa rolnego i ma osoby zobowiązane do alimentacji.

W skardze z 16 stycznia 2007 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa KRUS z [...] grudnia 2006 r. pani E.Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W dalszej części skargi wniosła natomiast o umorzenie wnioskowanych należności.

W motywach skargi wskazała, iż organ orzekający błędnie przyjął kwotę świadczenia otrzymywanego przez Skarżącą z tytułu renty rodzinnej, bowiem jak wynika - Jej zdaniem - z uchwały Sądu Najwyższego z 9 listopada 1994 r. sygn. akt III CZP 138/94, OSNC 1995/3/43, podstawą obliczenia kwoty zadłużenia z renty, jest jej wysokość netto. Ponadto podniosła, iż wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ nie wziął pod uwagę jej zaawansowanego wieku, inwalidztwa [...] grupy i stanu zdrowia wskazującego na niezdolność do samodzielnej egzystencji. Podkreśliła, że nie ponosi winy za pobieranie podwójnego świadczenia: z tytułu emerytury rolniczej oraz renty rodzinnej po zmarłym mężu, ponieważ nie została poinformowana o możliwości pobierania wyłącznie jednego świadczenia. Uznała, że świadczenie emerytalne przysługuje Jej za długoletnią pracę w gospodarstwie rolnym. Ponadto wskazała, iż obecna sytuacja materialna nie pozwala jej na spłatę zadłużenia z uwagi na wysokie koszty utrzymania (ok. [...] zł miesięcznie) związane ze stanem zdrowia wymagającym częstych wizyt lekarskich w placówkach medycznych znacząco oddalonych od Jej miejsca zamieszkania, a także z zakupem leków, środków opatrunkowych oraz specjalistycznego sprzętu medycznego. Zaznaczyła również, że z uwagi na inwalidztwo nie jest w stanie pracować w gospodarstwie rolnym i większą jego część ([...] ha) wydzierżawiła nieodpłatnie (załączone do skargi oświadczenie Sołtysa [...] z [...] stycznia 2007 r.). Pozostałą część ([...] ha) zostawiła z przeznaczeniem na utrzymanie gospodarstwa. Zaznaczyła, iż nie posiada osób zobowiązanych do alimentacji. Podkreśliła, że żyje w biedzie, a dom, w którym mieszka wymaga remontu, na który Skarżąca nie posiada środków finansowych. Do skargi załączyła m.in. kserokopie dokumentacji lekarskiej oraz rachunków i faktur VAT mających potwierdzać Jej sytuację zdrowotną oraz wysokość kosztów utrzymania i leczenia.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W piśmie procesowym z 11 lipca 2007 r. Skarżąca ponownie wskazała, że stan zdrowia nie pozwala Jej wykonywać jakiejkolwiek pracy fizycznej, dlatego wydzierżawiła nieodpłatnie [...] ha ziemi, żeby się nie marnowała. Zaznaczyła, że jest to grunt niskiej jakości i nikt nie chce go kupić. Pozostałą część nieruchomości stanowi teren podmokły, który nie nadaje się do uprawy. Podniosła, że nie jest w stanie utrzymać się z otrzymywanych świadczeń społecznych, ponieważ prawie wszystkie środki wydaje na lekarstwa. Spłata należności wobec KRUS uniemożliwiłaby Skarżącej zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych. Umorzenie należności, zdaniem Skarżącej, jest więc podyktowane względami społecznymi i humanitarnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., nr 7, poz. 25 ze zm.) dalej: u.u.s.r, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi.

Jednocześnie Sąd zaznacza, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracji. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia ww. należności zgodnie z wnioskiem Skarżącej domagającej się zmiany zaskarżonej decyzji. Nie może tego uczynić nawet w sytuacji uwzględnienia skargi, co w niniejszej sprawie nastąpiło. Sąd bada bowiem wyłącznie legalność zaskarżonego aktu - w przedmiotowej sprawie decyzji Prezesa KRUS z [...] grudnia 2007 r., nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając Stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków. Wszelka argumentacja Skarżącej nie mogła zatem spowodować umorzenia przedmiotowych należności składkowych i ich pochodnych przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Pismem z 8 czerwca 2006 r. pani E.Z. wystąpiła do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o umorzenie kwoty [...] zł z tytułu nienależnie pobranej emerytury rolniczej. Wobec treści wniosku Skarżącej, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał przepis art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części.

Zgodnie z treścią wymienionego przepisu Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.

Przepis art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r., normujący umarzanie należności posługuje się sformułowaniem "może umorzyć", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy z punktu widzenia występowania bądź braku w konkretnym przypadku względów gospodarczych lub społecznych uzasadniających umorzenie należności (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 września 2005, sygn. akt III SA/Wa 939/05, LEX nr 192082). Ponadto w wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej w kontekście jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela.

Podkreślić zatem należy, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Ponadto ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu Strony i interesu publicznego - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, które winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością (v. wyrok WSA z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt. III SA/Wa 3268/05).

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę (v. wyrok NSA z 11 lipca 2001 r., sygn. akt IV SA 703/99, LEX nr 51234).

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana przez Prezesa KRUS w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 11 i art. 8 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 3, k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Jak wskazano powyżej, fakultatywny charakter art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r., nie usprawiedliwia odstąpienia organu od ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez Stronę postępowania. Natomiast organ w niniejszej sprawie, nie uznał za celowe odnieść przesłanek umorzenia należności określonych w wymienionym przepisie do stanu faktycznego niniejszej sprawy pozostawiając poza rozważaniami argumenty podnoszone przez Skarżącą w toku postępowania administracyjnego. Dotyczy to w szczególności sytuacji materialnej oraz zdrowotnej Skarżącej, która w ocenie Sądu, nie dość rzetelnie i wnikliwie została przeanalizowana przez organ orzekający z perspektywy ważnego interesu Zainteresowanej oraz Jej możliwości płatniczych.

Organ orzekający, argumentując podjęte rozstrzygniecie, ograniczył się w zasadzie do wskazania dochodów Skarżącej (z tytułu renty rodzinnej, dodatku pielęgnacyjnego i świadczenia pieniężnego) oraz majątku w postaci gospodarstwa rolnego dokonując ich zestawienia z kwotą przeciętnego świadczenia emerytalno-rentowego z lipca 2006 r. W żaden sposób natomiast Prezes KRUS nie odniósł osiąganych dochodów do indywidualnej sytuacji życiowej i zdrowotnej Zainteresowanej w kontekście zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie dokonał ich należytej oceny i nie umotywował podjętej decyzji w sposób właściwy. Nie można bowiem uznać za rzetelne i wnikliwe przeanalizowanie okoliczności faktycznych sprawy sprowadzające się do stwierdzenia, iż organ "na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, pomimo wydatków jakie ponosi Pani na leczenie, nie znalazł podstaw do umorzenia przedmiotowej należności.". Wskazać w tym miejscu należy, iż obowiązkiem organu odwoławczego jest ustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich żądań, wniosków i zarzutów strony, zwłaszcza zawartych w odwołaniu (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Brak w motywach decyzji należytego ustosunkowania się do zarzutów odwołania, pozwalających na ocenę prawidłowości decyzji organu I instancji, uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z zasady dwuinstancyjności postępowania, określone w art. 15 k.p.a. (v. wyrok NSA z 27 maja 1998 r., IV SA 1130/96, LEX nr 43290).

Zdaniem Sądu Prezes KRUS nie ustosunkował się w sposób należyty do argumentów Skarżącej podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczących w szczególności udokumentowanych, długotrwałych problemów zdrowotnych ([...]), uniemożliwiających Skarżącej samodzielną egzystencję. Nie odniósł się również w sposób rzetelny i wnikliwy do wskazanych przez Skarżącą kosztów związanych z koniecznością pozostawania pod kontrolą lekarską, z cyklicznymi wizytami lekarskimi - fizycznie i finansowo - uciążliwymi dla Skarżącej, która z trudem porusza się o kulach, ze względu na znaczące oddalenie placówek medycznych od Jej miejsca zamieszkania oraz kosztów związanych z zakupem lekarstw, środków opatrunkowych i specjalistycznego sprzętu rehabilitacyjnego (kule, buty ortopedyczne, łóżko). Nie dokonał również żadnej analizy, wymienionych w oparciu o rachunki i faktury, miesięcznych kosztów bieżącego utrzymania - opłat eksploatacyjnych domu, w którym mieszka Skarżąca oraz kosztów wyżywienia. Nie uwzględnił również podnoszonej przez Skarżącą i wskazanej w Protokole z przeprowadzonej wizytacji w gospodarstwie płatnika z [...] sierpnia 2006 r. (k. 104 - 106), konieczności dalszego leczenia (wymagany zabieg operacyjny [...], na który Skarżąca oczekuje) i związanych z tym konsekwencji finansowych dotyczących zakupienia protezy. Organ nie wziął również w żaden sposób pod uwagę warunków życiowych i mieszkaniowych Skarżącej, która - jak wynika z ww. Protokołu mieszka sama ("córka nie mieszka na stałe, trochę przyjeżdża"), a warunki mieszkaniowe zostały określone przez wizytującego jako "tragiczne" (meble bardzo stare, zniszczone, na podłodze beton, ściany czarne, niezielone (...), gospodarstwo bardzo zaniedbane, wszystkie budynki do kapitalnego remontu"). Nie odniósł się również w tym kontekście do podniesionej przez Skarżącą kwestii braku środków finansowych na remont domu. Nie rozpatrzył również wnikliwie kwestii ewentualnych dochodów uzyskiwanych przez Skarżącą z posiadanego gospodarstwa rolnego, którego Ona sama nie jest w stanie uprawiać ze względu na stan zdrowia. Ponadto, nie uwzględniwszy stanowiska Skarżącej zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i podtrzymanego w skardze, organ nie wyjaśnił w żaden kwestii osób zobowiązanych do alimentacji Skarżącej, powtarzając sformułowanie zawarte w uzasadnieniu decyzji wydanej w I instancji, iż Zainteresowana "ma osoby zobowiązane do alimentacji". Zarówno podniesione okoliczności, jak i dokumenty złożone przez Skarżącą do akt sprawy powinny być wnikliwie przeanalizowane i rzetelnie omówione przez organ orzekający w sprawie zważywszy w szczególności, że w omawianym przypadku decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb życiowych. Te zaś winny zostać poddane indywidualnej analizie w kontekście ważnego interesu Zainteresowanej i ocenione w świetle okoliczności konkretnej sprawy, obejmując przy tym możliwości płatnicze Wnioskodawczyni i stan finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego. Ocena ta powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji wyjaśniającym w sposób wyczerpujący motywy podjętego rozstrzygnięcia (v. wyrok WSA z 16 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2268/05, LEX 192620). Z całą pewnością za wyczerpujące w tym względzie nie można uznać lakonicznego stwierdzenia organu zawartego w odpowiedzi na skargę, która nie może być nota bene traktowana jako uzupełnienie decyzji, iż "w przedmiotowej sprawie (...) nie wystąpił (...) ważny interes Skarżącej w umorzeniu kwoty należności.".

Mając na względzie powyższe uzasadniony jest pogląd, iż argumentacja przytoczona przez Prezesa KRUS nie uzasadnia wydanego rozstrzygnięcia w sposób rzetelny i wnikliwy, wskazując tym samym na dokonanie powierzchownej, uproszczonej oceny stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, bez uwzględnienia wskazanych powyżej okoliczności. Uzasadniony jest zatem zarzut skargi dotyczący braku uwzględnienia w zaskarżonej decyzji sytuacji życiowej, zdrowotnej i materialnej Skarżącej z perspektywy Jej ważnego interesu.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezes KRUS jest obowiązany szczegółowo rozważyć całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym argumentację przedstawioną przez Stronę w toku postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższe musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz do wszystkich zarzutów podniesionych przez Stronę. Uzasadnienie winno bowiem zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu reguł postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji - nawet odmownej - z uwagi na jej fakultatywny charakter. Organ, orzekając na podstawie przepisu opartego na uznaniu administracyjnym, tak jak w niniejszej sprawie, ma bowiem prawo wyboru rozstrzygnięcia, a to znaczy, że nawet w sytuacji uznania, iż Strona spełnia przesłanki w nim wskazane, może wydać negatywne dla niej orzeczenie, przy czym, przed jego podjęciem winien rozważyć ważny interes Zainteresowanej z perspektywy jej możliwości płatniczych i stanu finansów publicznych, tj. w odpowiedni, wyczerpujący sposób przedstawić swoje argumenty w tym zakresie.

Biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, organ winien poddać wnikliwej analizie sytuację zdrowotną i materialną Wnioskodawczyni ze szczególnym uwzględnieniem warunków mieszkaniowych, kosztów bieżącego utrzymania oraz wydatków związanych z leczeniem i rehabilitacją. Nadto wyjaśnienia wymaga kwestia uzyskiwania dochodów (bądź ich braku) przez Skarżącą z posiadanego gospodarstwa rolnego zwłaszcza wobec zawartych w skardze i załącznikach do niej, oświadczeń dotyczących "nieodpłatnej dzierżawy" części gruntu na rzecz osoby trzeciej. Ponadto organ winien wziąć pod uwagę, iż źródła dochodu Skarżącej stanowią m.in. dodatek pielęgnacyjny, uzasadniony jej wiekiem i stanem zdrowia oraz świadczenie pieniężne (decyzja Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych - k. 61 akt admin.), otrzymywane ze względu na poddanie represjom wojennym. Odnośna kwestia powinna zostać rozważona w kontekście ważnego interesu Skarżącej z uwzględnieniem podniesionych w skardze względów społecznych i humanitarnych. Wyjaśnienia wymaga również kwestia "osób zobowiązanych do alimentacji", o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Końcowo Sąd zauważa, iż obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Podkreślić należy, iż w aktach sprawy niniejszej, wbrew twierdzeniom organu orzekającego zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, brak jest potwierdzenia, iż Skarżąca została "poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami w trybie art. 10 § 1 k.p.a.".

Dostrzegając wskazane powyżej uchybienia Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji i - nie przesądzając wyniku sprawy niniejszej - ponowne rozpatrzenie sprawy w oparciu o wskazane powyżej przepisy prawa i dokonanie rzetelnej jej oceny przy uwzględnieniu obiektywnie trudnej sytuacji życiowej i materialnej Skarżącej. Uzasadnienie decyzji winno wyjaśniać w sposób wyczerpujący podjęte rozstrzygnięcie tak, aby Strona mogła poznać, zrozumieć i - o ile to możliwe - zaakceptować argumenty i przesłanki, jakimi kierował się organ w myśl ww. podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.