Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1700/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA: Jacek Hyla Sędziowie: sędzia NSA: Krzysztof Ziółkowski sędzia WSA: Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant Mariola Branicka po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 17 kwietnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 października 2000r. nr [...] i zasądza od Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego B. M. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu wpisu.


UZASADNIENIE

II SA/Gd 1700/01

U z a s a d n i e n i e

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 5 października 2000r. na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lutego 2001 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r., Nr 142, poz.950 ze zm.) pozbawił Pana B. M. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ administracji stwierdził, że Pan B. M. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej, to zaś stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień w oparciu o przepis stanowiący podstawę rozstrzygnięcia gdyż przyznane one były jedynie z tytułu walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie wniósł jej adresat podnosząc, że rzeczywiście był milicjantem, ale swoje obowiązki wykonywał rzetelnie, a jego służba nie miała zwykłego charakteru, gdyż jego pluton został oddelegowany z Komendy Wojewódzkiej Policji na teren województwa. W rejonie tym uczestniczył zaś w walkach z grupami UPA w miejscowościach takich jak: C., J., Ż. i inne.

Rozpatrując ten wniosek Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 17 kwietnia 2001r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 5.10.2000r. pozbawiającą Pana B. M. uprawnień kombatanckich stwierdzając w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, że zgodnie z postanowieniami art.1 ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się jedynie walki z UPA prowadzone w ramach zmilitaryzowanych służb państwowych i jednostek Wojska Polskiego. Jednostki Milicji Obywatelskiej nie spełniały tego warunku. Dlatego też organ administracji nie zmienił swojej decyzji.

Na powyższe orzeczenie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Pan B. M. podnosząc ponownie, że służba jego miała bardzo ciężki charakter gdyż walczył z UPA. Skarżący zwrócił również uwagę na fakt, że powinien zachować uprawnienia kombatanckie gdyż nabył je nie tylko z tytułu służby w Milicji Obywatelskiej ale również z tytułu walki z UPA. W związku z czym skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z dnia 5 października 2000r. oraz poprzedzającej jej decyzji z dnia 17.04.2001r., oraz o wydanie wyroku przywracającego uprawnienia kombatanckie oraz o zwrot kosztów postępowania.

Organ administracji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 02.153.1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270).

W myśl art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W rozpatrywanym przypadku dla oceny prawidłowości poglądów zaprezentowanych przez organ administracji zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art.25 ust.2 pkt 4 ustawy o kombatantach, zgodnie z którymi pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, "które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, w art.2 oraz w art.4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-39 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 – do czerwca 1947r.".

Zgodnie z postanowieniami zacytowanego przepisu uprawnienia kombatanckie mogą być odebrane na jej podstawie jedynie w precyzyjnie określonych przypadkach i to wówczas, gdy uprawnienia te nie przysługują z innych tytułów określonych w ustawie. W związku z powyższym rozważenia wymaga, czy skarżącemu uprawnienia te nie przysługują z innych tytułów niż "utrwalanie władzy ludowej". Od samego początku postępowania administracyjnego Pan B. M. podnosił, że brał udział w walkach z UPA i z tego tytułu przysługują mu również uprawnienia kombatanckie.

Okoliczność ta sama w sobie mogłaby stanowić podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich zgodnie z art.1 ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach, który przewiduje, że uprawnienia te przysługują za "uczestniczenie w walkach w jednostce Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu".

W rozpatrywanym przypadku organ administracji w zasadzie nie kwestionuje udziału skarżącego w walkach z oddziałami UPA, ogranicza się natomiast do stwierdzenia, że jednostki Milicji Obywatelskiej w tym okresie nie miały zmilitaryzowanego charakteru. Pogląd ten co do zasady nie budzi wątpliwości i został zaaprobowany przez Naczelny Sąd Administracyjny, który przyjął, że "Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art.1 ust.2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego" (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 12.06.2000r. – OPS 5/00, ONSA 2001/2.1, poz.3).

Zgodnie jednak z postanowieniami art.7 k.p.a. organ administracji zobowiązany jest do ustalenia prawdy obiektywnej. Z dyrektywy tej wynika konieczność wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, w związku z czym organ administracji nie może się ograniczyć do ustalenia jedynie niektórych okoliczności. Jest to szczególnie istotne w przypadku funkcjonariuszy MO biorących udział w walkach z oddziałami UPA. "Funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, który na mocy rozkazu został skierowany do służby w specjalnej grupie operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami Ukraińskiej Państwowej Armii i podlegał dowództwu Wojska Polskiego, nie traci uprawnień kombatanckich na podstawie art.1 ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego" (wyrok SA z 29.08.2001r., III RN 132/00, OSNP 2002, 2.5, poz.101).

W rozpatrywanym przypadku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w ogóle nie badał uczestnictwa skarżącego w walkach z oddziałami UPA. W aktach sprawy brak jest więc dowodów, z których wynikałoby czy pan B. M. wchodził w skład wyodrębnionej grupy operacyjnej podlegającej dowództwu Wojska Polskiego.

Takie postępowanie organu administracji narusza wynikającą z art.7 i 77 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej. Dlatego też na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można przesądzić czy skarżący powinien posiadać uprawnienia kombatanckie.

W związku z tym w toku dalszego postępowania administracyjnego organ administracji powinien podjąć starania mające na celu precyzyjne ustalenie jednostki, w której służył skarżący, czy podlegała ona dowództwu wojskowemu oraz czy rzeczywiście brała udział w walkach z oddziałami UPA. Mając na uwadze powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz.1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, gdyż nie jest prawomocna, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art.152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponieważ art.97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art.55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.Nr 74 poz. 368 z późn. zmianami).