Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 744/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 11, art. 31zq ust. 1 i 8, art. 31zy ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: par. 10 ust. 1a i ust. 3, par. 11, par. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
article: art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 79a par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 16 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Asesor WSA Anna Dębowska, , Protokolant, , Asystent sędziego Beata Drożdż, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2022 roku sprawy ze skargi M. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2021 roku uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 31zy ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm., dalej jako "ustawa COVID-19") w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 i

§ 10 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 i 713, dalej jako "rozporządzenie COVID-19") oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, ze zm.), odmówił M.C. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 do 30 kwietnia 2021 r.

W jej uzasadnieniu organ, przytaczając treść § 10 ust. 2a pkt 2 oraz § 11 pkt 5 rozporządzenia COVID-19 podniósł, iż we wniosku z 5 maja 2021 r M.C. wskazał, że na dzień 31 marca 2021 r. prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 96.02.Z. Tymczasem organ ustalił, że z rejestru REGON oraz bazy CEiDG wynika, że na dzień 31 marca 2021 r., wnioskodawca prowadził rodzaj przeważającej działalność oznaczony według PKD 2007, kodem 86.90.E, który nie zawiera się w katalogu uprawnionych do zwolnienia z opłacania należnych składek za wskazany okres.

Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył M.C., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

- naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 77§ 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia niniejszej sprawy i błędne ustalenie, że skarżący nie spełnia przesłanek do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 do 30 kwietnia 2021 oraz dowolne ustalenie, że na dzień 31 marca 2021 r. skarżący prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem 86.90.E, który nie spełnia warunków do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, podczas gdy z zebranych w sprawie dowodów wynika, że skarżący na dzień 31 marca 2021 r. faktycznie prowadził działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 96.02.Z, który spełnia warunki do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

- naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 31 zq ust. 7 ustawy COVID-19 w związku z art. 31 zy ust. 1 ww. ustawy i § 10 ust. 2 a pkt 2 rozporządzenia oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne zastosowanie wskazanych przepisów, jako podstawy do odmowy skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 do 30 kwietnia 2021 r., podczas gdy skarżący na dzień 31 marca 2021 r. faktycznie prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 96.02.Z, który spełnia warunki do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

Skarżący wyjaśnił, iż jest właścicielem dwóch salonów fryzjersko-kosmetycznych w S. i prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą A. polegającą wyłącznie na świadczeniu usług fryzjersko-kosmetycznych. W 2017 r. wyłącznie omyłkowo wpisano do rejestru PKD jako główny kod PKD - 86.90.E. Skarżący po pewnym czasie dodał w PKD kolejny właściwy kod 96.02.Z z zamiarem dokonania zmiany głównego kodu PKD 96.02.Z na stałe, jednakże nie wiadomo z jakich przyczyn w rejestrze REGON i w bazie CEIDG nie odnotowano zmiany głównego kodu na 96.02.Z, tylko dodano ten kod jako kolejny.

O tym, że zamiarem skarżącego było prowadzenie od początku działalności gospodarczej zgodnej z głównym kodem PKD 96.02.Z przemawia okoliczność, że w 2020 r. skarżący otworzył drugi salon kosmetyczny ze wskazaniem, że będzie wykonywał głównie działalność na podstawie kodu 96.02.Z, co zostało prawidłowo odnotowane w bazie CEiDG i REGON. Nie wiadomo zatem z jakich przyczyn w bazie CEiDG i REGON wpisano, że na dzień 31 marca 2021 r. skarżący prowadzi przeważającą działalność oznaczoną nieprawidłowym kodem 86.90.E, który nie jest zgodny z przedmiotem faktycznie prowadzonej przez skarżącego działalności.

Skarżący podniósł, iż przed złożeniem wniosku z 5 maja 2021 r. nie sprawdził w jaki sposób wpisano przedmiot jego działalności. Jednakże fakt wpisania do PKD nieprawidłowego kodu działalności z przyczyn niezawinionych przez skarżącego, nie może stanowić podstawy do odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

Skarżący dodał, iż zatrudnia 8 osób, w tym 7 z nich jest zatrudnionych na etat na stanowiskach fryzjer, kosmetyczka, kosmetolog. W umowach o pracę tych pracowników wskazano, że są zatrudnieni na wymienionych stanowiskach. Na wszystkich paragonach i raportach dobowych z kasy fiskalnej jest adnotacja o świadczeniu usług fryzjersko-kosmetycznych. Skarżący jest w posiadaniu dowodów w postaci faktur Vat potwierdzających ponoszone przez niego koszty nabycia produktów, akcesoria, kosmetyków i urządzeń fryzjersko-kosmetycznych, co przesądza o profilu prowadzonej działalności. Skarżący zawierał umowy leasingu od 2018 do 2022 r. na urządzenia kosmetyczne. W przeprowadzonych od 2017 r. kontrolach sanepidu wpisywano jako kod prowadzenia działalności 96.02.Z. W składanych przez skarżącego sprawozdaniach do Urzędu Marszałkowskiego z oddawania odpadów wskazywano kod PKD 96.02.Z. Przeprowadzona w 2020 r. kontrola z Inspekcji Pracy potwierdziła, że skarżący zatrudnia pracowników na stanowiskach fryzjersko-kosmetycznych. W mediach społecznościowych oraz na stronach internetowych przedsiębiorstwa zamieszczono informacje o prowadzonych usługach oraz zrealizowane prace. W ocenie skarżącego opisane dowody są wystarczające dla wykazania, że w marcu 2021 prowadził, jako przeważającą działalność oznaczoną kodem 96.02.Z.

Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329., dalej jako "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, przejawiającym się w nieprawidłowym ustaleniu warunków zwolnienia oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które wynikało z wadliwego ustalenia stanu faktyczneg, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w sprawie decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, wydanego na podstawie art. 31zy ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm., dalej jako "ustawa COVID-19". Ustawa ta przewiduje możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek, wskazując w przepisie art. 31zo okresy i warunki zwolnienia z obowiązku opłacania składek oraz przyznaje w art. 31zy ust. 1 Radzie Ministrów upoważnienie do określenia w drodze rozporządzenia innych okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3 lub objęcia tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.

Stosownie do § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:

1) 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z,

2) 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z

- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. (§ 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19).

Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w § 10 ust. 1 lub 2, lub 2a, płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r. (§ 12 ust. 1 rozporządzenia COVID-19).

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w § 10 ust. 1, 2 i 2a, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za:

1) styczeń 2021 r. - w przypadku, o którym mowa w § 10 ust. 1 pkt 1,

2) grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. - w przypadku, o którym mowa w § 10 ust. 1 pkt 2,

3) luty 2021 r. - w przypadku, o którym mowa w § 10 ust. 2,

4) marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r. - w przypadku, o którym mowa w § 10 ust. 2a pkt 1,

5) kwiecień 2021 r. - w przypadku, o którym mowa w § 10 ust. 2a pkt 2

- nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (§ 11 rozporządzenia COVID-19).

Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19). Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19).

W rozpoznawanej sprawie we wniosku z 5 maja 2021 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiąc kwiecień 2021 r. skarżący wskazał, że na dzień 31 marca 2021 r. prowadził przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 96.02.Z.

Oceniając spełnienie przez skarżącego warunku w zakresie prowadzenia na dzień 31 marca 2021 r. działalności gospodarczej o określonym w § 10 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia COVID-19 kodzie PKD, organ stwierdził, że podany we wniosku przez skarżącego kod PKD, na dzień 31 marca 2021 r., nie stanowił rodzaju przeważającej działalności skarżącego, z rejestru REGON oraz bazy CEiDG wynikało bowiem, że skarżący na dzień 31 marca 2021 r. prowadził jako przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 86.90.Z, w związku z czym nie jest uprawniony do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2021 r.

W ocenie sądu, przepis § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19, ani przepisy ustawy COVID-19 nie dają jednak podstaw do przyjęcia, że w celu ustalenia rodzaju działalności przeważającej prowadzonej przez stronę organ zobowiązany jest opierać się wyłącznie na danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r., a w konsekwencji, że wnioskodawca nie ma możliwości powołania innych dowodów, wskazujących na odmienny od uwidocznionego w rejestrze rodzaj przeważającej działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przychyla się do prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiska, zgodnie z którym, zawarte w § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19, tożsame z zawartym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, sformułowanie dotyczące rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę odnosić należy do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek (por.m.in. wyroki: WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 955/20 i z dnia 13 maja 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 304/21; WSA w Rzeszowie z dnia 25 marca 2021 r. o sygn. akt I SA/Rz 189/21; WSA w Białymstoku z dnia 28 kwietnia 2021 r. o sygn. akt I SA/Bk 140/21 i z dnia 5 maja 2021 r. o sygn. akt I SA/Bk 171/21, WSA w Rzeszowie z 27 kwietnia 2021 r. I SA/Rz 255/21 oraz I SA/Rz 214/21, WSA w Łodzi z 2 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 320/21, III SA/Łd 492/21 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej "CBOSA").

Należy bowiem pamiętać o tym, że rejestr REGON, do którego odwołuje się § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19 oraz art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1985 r. o statystyce publicznej, tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 955). Dane w rejestrze REGON, w tym te dotyczące kodów PKD prowadzonej działalności gospodarczej i kodu "przeważającej działalności", wynikają z informacji podawanych przez podmiot gospodarczy przy rejestracji w CEIDG (w przypadku osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą) lub w KRS (w przypadku spółek kapitałowych, osobowych, spółdzielni, fundacji) bądź też bezpośrednio w GUS w przypadku podmiotów nie podlegających rejestracji. Również zmiany w zakresie prowadzonej działalności wprowadzane są do rejestru REGON na podstawie informacji podawanych przez podmiot prowadzący działalność. Podanie do rejestru REGON danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objęta kodami PKD ujawnionymi w tym rejestrze. Wspomniany rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy m.in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy albo fałszu.

Wskazać trzeba, że ustawa COVID-19 ani rozporządzenie COVID-19 nie zawierają definicji wyrażenia: "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. z 2015 r., poz. 2009 ze zm.). W § 9 ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia postanowiono, że rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą odrębnie dla: a) działalności wpisanej do CEIDG, b) działalności rolniczej, c) pozostałej działalności, niewymienionej w lit. a i b, prowadzonej na własny rachunek w celu osiągnięcia zysku - na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O rodzaju przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ostatnio cytowanym rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19 nie można pominąć powyższego znaczenia pojęcia rodzaju przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze REGON.

W świetle dotychczasowych twierdzeń należy uznać, że pomoc, o jakiej mowa w§ 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19 nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonej w tym przepisie jako przeważającej. Odmienna wykładnia tego przepisu niż przedstawiona w niniejszym uzasadnieniu mogłaby tymczasem spowodować, że przedmiotową pomoc otrzymałby przedsiębiorca, który wpisany ma w rejestrze REGON kod wymieniony w analizowanym przepisie, pomimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej. Z drugiej strony natomiast nie można pomocy tej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako rodzaju przeważającej działalności, tej która wymieniona została w § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19, działalność taką w istotnym dla sprawy okresie rzeczywiście prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z danych w rejestrze REGON nie spełniałoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.

Co do zasady zgodzić się należy, że obowiązkiem przedsiębiorcy jest aktualizowanie danych zawartych w odpowiednich rejestrach i doprowadzenia do ich zgodności ze stanem faktycznym. Niemniej jednak poprzestanie na wykładni językowej przepisu § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19 prowadziłoby do wypaczenia celu ustawy, którym jest przeciwdziałanie między innymi negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ograniczeniami w prowadzeniu określonych rodzajów działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Zasadniczym celem rozwiązań prawnych wprowadzonych m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek było, aby pomoc w ramach wsparcia została przyznana podmiotom faktycznie prowadzącym w określonej dacie, jako przeważającą, działalność według wskazanych w rozporządzeniu kodów.

Podnieść trzeba, że postępowanie w sprawach dotyczących odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek prowadzone jest na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, co wynika z art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19. Wobec tego zastosowanie w sprawie znajduje między innymi przepis art. 76 § 3 k.p.a., który przewiduje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Taki zaś charakter mają dane zawarte w rejestrze REGON.

Przedsiębiorca ubiegający się o przyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19, prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w tym przepisie, jako przeważającą, może zatem przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego i podważyć aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON. W celu obalenia domniemania przedsiębiorca musi wykazać, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych widniejących w rejestrze.

W postępowaniu o przyznanie uprawnienia, o którym mowa w § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19, ustalenie rodzaju przeważającej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń faktycznych. Wpis w tym zakresie we właściwym rejestrze korzysta z domniemania prawdziwości, jednak jest to domniemanie wzruszalne. Podobnie jak wpis w rejestrze, także oświadczenie we wniosku o przyznanie ulgi stanowi oświadczenie wiedzy przedsiębiorcy. Ustawodawca w § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 potraktował wpis w rejestrze jako domniemanie prawne, mając na celu uproszczenie i tym samym skrócenie postępowania zmierzającego do udzielenia uprawnienia do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Natomiast uwzględnienie wyłącznie wpisów w rejestrze, jako jedynego sposobu weryfikacji spełnienia wymogu prowadzenia, jako przeważającej, działalności gospodarczej oznaczonej określonym kodem PKD, powoduje w istocie wykluczenie ze wsparcia podmiotów, które faktycznie spełniają warunek do przyznania ulgi, to jest prowadzą we wskazanym w ustawie dniu przeważającą działalność zgodną ze wskazanymi kodami PKD, a jedynie nie wypełniły czynności formalnych i uchybiły obwiązkom statystycznym. Działanie takie zaprzecza celom przyjętych regulacji w zakresie zwalczania skutków epidemii COVID-19 oraz narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (por. wyrok NSA z 20 października 2021 r. sygn. akt I GSK 829/21 LEX nr 3267016, wyrok NSA z 20 października 2021 r. sygn. akt I GSK 575/21 LEX nr 3267621).

Nie budzi wątpliwości sądu, że obowiązek wykazania rodzaju przeważającej działalności innej, niż działalność ujawniona w rejestrze jako przeważająca, spoczywa na stronie występującej o przyznanie uprawnienia. Jednak również na organie ciążą obowiązki procesowe wynikające z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności organ obowiązany jest przestrzegać wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

W świetle art. 9 k.p.a. organ ma także obowiązek poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ winien czuwać nad tym, aby strona postępowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ ma również obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji (art. 10 k.p.a.). Zaznaczyć należy, że przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji organ nie może pominąć obowiązku wynikającego z dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

W niniejszej sprawie organ nie sprostał wymienionym wyżej obowiązkom. Przedwcześnie przyjął, że skarżący nie jest podmiotem mogącym ubiegać się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2021 r., bez umożliwienia mu przedstawienia dowodów dla wykazania, że spełnia kryterium prowadzenia na dzień 31 marca 2021 r. przeważającej działalności według kodu PKD wskazanego w § 10 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia COVID-19. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organ ograniczył się jedynie do zbadania wpisów w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i rejestrze REGON. Organ nie dopełnił także obowiązków wynikających z art. 10 k.p.a. i art. 79a § 1 k.p.a. W konsekwencji skarżący został pozbawiony możliwości przedstawienia w postępowaniu administracyjnym dowodów dla wykazania istotnej dla rozstrzygnięcia okoliczności, dotyczącej rzeczywistego rodzaju prowadzonej – jako przeważającej – działalności gospodarczej. Skarżący w skardze zakwestionował ustalenia i stanowisko organu. Podniósł, iż jest właścicielem dwóch salonów fryzjersko-kosmetycznych w S. i prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą A. polegającą wyłącznie na świadczeniu usług fryzjersko-kosmetycznych. W 2017 r. wyłącznie omyłkowo wpisano do rejestru PKD jako główny kod PKD - 86.90.E. Skarżący po pewnym czasie dodał w PKD kolejny właściwy kod 96.02.Z z zamiarem dokonania zmiany głównego kodu PKD 96.02.Z na stałe, jednakże nie wiadomo z jakich przyczyn w rejestrze REGON i w bazie CEIDG nie odnotowano zmiany głównego kodu na 96.02.Z, tylko dodano ten kod jako kolejny. W ocenie skarżącego o tym, że jego zamiarem było prowadzenie od początku działalności gospodarczej zgodnej z głównym kodem PKD 96.02.Z przemawia okoliczność, że w 2020 r. skarżący otworzył drugi salon kosmetyczny ze wskazaniem, że będzie wykonywał głównie działalność na podstawie kodu 96.02.Z, co zostało prawidłowo odnotowane w bazie CEiDG i REGON. Skarżący dodał, iż zatrudnia 8 osób, w tym 7 z nich jest zatrudnionych na etat na stanowiskach fryzjer, kosmetyczka, kosmetolog. W umowach o pracę tych pracowników wskazano, że są zatrudnieni na wymienionych stanowiskach. Na wszystkich paragonach i raportach dobowych z kasy fiskalnej jest adnotacja o świadczeniu usług fryzjersko-kosmetycznych. Skarżący jest w posiadaniu dowodów w postaci faktur Vat potwierdzających ponoszone przez niego koszty nabycia produktów, akcesoria, kosmetyków i urządzeń fryzjersko-kosmetycznych, co przesądza o profilu prowadzonej działalności. Skarżący zawierał umowy leasingu od 2018 do 2022 r. na urządzenia kosmetyczne.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny nie jest organem, do którego kompetencji należy gromadzenie i ocena dowodów na okoliczności istotne w sprawie administracyjnej, ich ocena oraz merytoryczne rozpatrzenie sprawy należą do organu. Zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów administracji, która w rozstrzyganej sprawie wykazała, wadliwość zaskarżonej decyzji bowiem na skutek błędnej wykładni prawa materialnego § 10 ust. 2a rozporządzenia COVID-19, organ nie przeprowadził postępowania dowodowego odnośnie okoliczności mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy czyli faktycznie prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej na dzień 31 marca 2021 roku, czym naruszył art. 7, art. 75 1, art. 77 1, art. 79a § 2 i art. 80 k.p.a. i przedwcześnie przyjął, że skarżący podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o wnioskowaną ulgę.

Mając na uwadze powyższe, sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się powyższą oceną, przeprowadzi postępowanie w sposób odpowiadający wymogom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego, w toku którego umożliwi skarżącemu przedstawienie dowodów, mających na celu wykazanie, że w rzeczywistości jego przeważającą działalnością w dacie 31 marca 2021 r. była działalność o kodzie PKD 96.02.Z. Po przeprowadzeniu postępowania organ rozstrzygnie w sprawie, mając na względzie przedstawioną wykładnię omawianych przepisów dotyczących wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19.

is