Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2092/01
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 2003-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: poz. 1198
journal: Dz.U. 2001 nr 11 poz. 2
article: art. 73 par. 1-2, art. 74
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: W sytuacji, gdy podmiot wnioskujący o wydanie kopii akt administracyjnych nie jest - w chwili zgłaszania żądania - stroną żadnego toczącego się postępowania brak jest podstaw do rozstrzygnięcia tego żądania na podstawie przepisów art. 73 par. 1 i 2 Kpa.

Tego rodzaju żądania osób, które były stronami postępowań administracyjnych już zakończonych i które nie uruchomiły postępowań nadzwyczajnych w sprawie zmiany decyzji ostatecznych /postępowania takie nie toczą się z urzędu/ należy rozpatrywać w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej /Dz.U. nr 112 poz. 1198/, a nie w trybie przepisów o postępowaniu administracyjnym.

TEZY

W sytuacji, gdy podmiot wnioskujący o wydanie kopii akt administracyjnych nie jest - w chwili zgłaszania żądania - stroną żadnego toczącego się postępowania brak jest podstaw do rozstrzygnięcia tego żądania na podstawie przepisów art. 73 par. 1 i 2 Kpa.

Tego rodzaju żądania osób, które były stronami postępowań administracyjnych już zakończonych i które nie uruchomiły postępowań nadzwyczajnych w sprawie zmiany decyzji ostatecznych /postępowania takie nie toczą się z urzędu/ należy rozpatrywać w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej /Dz.U. nr 112 poz. 1198/, a nie w trybie przepisów o postępowaniu administracyjnym.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie przy udziale (...) sprawy ze skargi Jana P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 24 września 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy wydania kopii akt administracyjnych - uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia 29 sierpnia 2001 r. (...)


UZASADNIENIE

Jan P. wystąpił z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o wydanie kopii wszystkich dotyczących go dokumentów - osobistych akt - pism i decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wydanych od 1 stycznia 1995 r. do 1 czerwca 2001 r. Dyrektor Ośrodka wystąpił do Jana P. powołując się na art. 73 par. 2 Kpa, o wskazanie dla jakich celów akta mają być wykorzystane.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. postanowieniem (...) z dnia 29 sierpnia 2001 r. (...), na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 123 par. 1 Kpa, art. 73 par. 2 oraz art. 74 par. 2 Kpa odmówił Janowi P. wydania kopii akt i decyzji dotyczących świadczeń z pomocy społecznej udzielanej mu przez Ośrodek w latach od 1 stycznia 1995 r. do 1 stycznia 2001 r./ze spraw o numerach: (...) z 1997 r., (...) z 1998 r., (...) z 1999 r., (...) z 2000 r., (...) z 2001 r..

W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że strona może żądać wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem /art. 73 pkt 2 Kpa/. Jan P. wezwany do wskazania ważnego interesu uzasadniającego wydania uwierzytelnionych kopii dokumentów wyjaśnił, że powodem dla którego domaga się wskazanych dokumentów jest chęć porównania ich z dokumentacją zgromadzoną w domu. Zdaniem organu I instancji nie jest to ważny interes w rozumieniu art. 73 par. 2 Kpa. Dokonanie takiego porównania i weryfikacji dokumentów może nastąpić poprzez osobiste zapoznanie się z aktami spraw wnioskodawcy i porównanie posiadanych dokumentów ze zgromadzonymi w Ośrodku. Ponadto przepis art. 73 par. 2 Kpa umożliwia uzyskanie odpisów wskazanych dokumentów ale nie może być stosowany dla uzyskania odpisów całych akt administracyjnych.

Jan P. wniósł zażalenie na to postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., zarzucając odmowie sporządzenia kopii wszystkich dotyczących go akt administracyjnych sprzeczność z zasadami współżyciu społecznego i bezczelność polegającą na "wyjściu z propozycją konfrontacji zbiorowej - a nie indywidualnej, i proponowaniu części dokumentacja. Wyjaśnił, że opiera się na dokumentach bankowych, trzyma się zasady sprawiedliwości społecznej a sprawę mogą wyjaśnić tylko kompletne dokumenty znajdujące się w Ośrodku. Odmowa sporządzenia kopii kompletnych akt oznacza przywłaszczenie jego osobistych aktów, zagarnięcie dóbr osobistych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia 24 września 2001 r. (...), na podstawie art. 144 w związku z art. 138 par. 1 pkt 1 i art. 73 par. 1 i 2 Kpa oraz art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że Jan P. w okresie od 1 stycznia 1995 r. do 1 czerwca 2001 r. otrzymał w Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. 51 decyzji w sprawie zasiłków z pomocy społecznej. Prowadzone postępowania w sprawach o podanych w postanowieniu 1 instancji numerach zostały zakończone ostatecznymi decyzjami administracyjnymi. Obecnie w tych sprawach nie toczy się żadne postępowanie ani w trybie odwoławczym, ani przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ani też postępowanie nadzwyczajne w postaci wznowienia, postępowania o stwierdzenie nieważności czy postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych. Zgodnie z art. 73 par. 1 i 2 Kpa organ administracji obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie odpisów i notatek w każdym stadium postępowania. W podanych sprawach nie toczy się żadne postępowanie i tym samym nie ma podstawy do uwzględnienia wniosku Jana P. o udostępnienie mu akt do wglądu i sporządzania odpisów i notatek. Tym bardziej nie ma podstaw do wydania mu sporządzonych przez Ośrodek kopii wobec nie wykazania ważnego interesu strony.

Jan P. zaskarżył to postanowienie do Sądu wnosząc o umożliwienie mu dostępu do jego akt osobistych. W skardze powołał się na przepisy Konstytucji RP, ustawy o pracownikach samorządowych i przepisy Kpa wyjaśniając, że mimo powołanych przepisów organy I i II instancji dyskryminują go i odmawiają wglądu do akt osobistych w MOPS, choć są tam fakty naruszające jego godność osobistą i wskazujące na wykorzystywanie. Skarżący podniósł, że nie wie dlaczego organ broni się przed sprawdzeniem faktów i sporządzeniem notatek na temat np. fałszywych wywiadów środowiskowych, przewlekłości postępowania, nieprzestrzegania terminów przez urzędników i przywłaszczania przyznawanej mu pomocy rzeczowej i finansowej.

W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie. W piśmie do Sądu z dnia 12 lutego 2003 r. skarżący m.in. wnosił o dołączenie do akt sprawy nadesłanych wycinków prasowych, które dokumentują nieprawidłowości w rozdysponowaniu środków przez pracowników MOPS i wyjaśniają dlaczego domaga się wydania mu skserowanych akt w celu porównania z tymi, które posiada.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Przede wszystkim należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny powołany jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, postanowień, innych aktów i czynności organów administracji publicznej i może je uchylić lub stwierdzić nieważność tylko gdy stwierdzi naruszenie prawa. Nie może natomiast, bo nie posiada takich kompetencji zobowiązać organów które orzekały o odmowie wydania skserowanych akt administracyjnych z lat 1995-2001 i zawartych w nich dokumentów - do udostępnienia tych akt czego domaga się skarżący.

Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, granicami skargi. W myśl art. 73 par. 1 Kpa w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się wydania mu kserokopii wszystkich skierowanych do niego decyzji i innych dokumentów, w tym wywiadów środowiskowych z wszystkich akt administracyjnych 51 spraw z lat 1995 - 2001 w których był stroną. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, żądania skarżącego nie wiążą się z żadną sprawą administracyjną "w toku". Wszystkie postępowania, których skserowanych "pełnych" akt administracyjnych domaga się skarżący zostały zakończone skierowanymi do niego decyzjami administracyjnymi, które skarżący otrzymał. W żadnej ze spraw o wskazanych numerach nie toczy się żadne postępowanie administracyjne, regulowane przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji gdy podmiot wnioskujący o wydanie kopii akt administracyjnych nie jest - w chwili zgłaszania żądania - stroną żadnego toczącego się postępowania brak jest podstaw do rozstrzygania tego żądania na podstawie powołanych przepisów art. 73 par. 1 i 2 Kpa. Fakt, iż przedmiotem żądania skarżącego było udostępnienie kopii pełnych akt spraw w których był stroną niezależnie od tego czy żądanie to - w takim zakresie - było dopuszczalne czy też nie, nie skutkuje zatem zastosowaniem powołanych przepisów art. 73 i art. 74 Kpa. Jak wynika z dodatkowych wyjaśnień skarżącego i nadesłanych przez niego wycinków prasowych, celem jego żądania było uzyskanie potwierdzenia prawidłowości /lub nieprawidłowości/ decyzji których był stroną /które mu doręczono i które posiada/ i wszelkich innych dokumentów oraz przestrzegania terminów załatwiania spraw w świetle prasowych doniesień o nieprawidłowościach w dysponowaniu środkami finansowymi będącymi w dyspozycji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Nie pozbawia to skarżącego możliwości dostępu do dokumentów znajdujących się w jego aktach administracyjnych ale na innych zasadach, niż określone w kodeksie postępowania administracyjnego.

Zdaniem Sądu, tego rodzaju żądania osób, które były stronami postępowań administracyjnych już zakończonych i które nie uruchomiły postępowań nadzwyczajnych w sprawie zmiany decyzji ostatecznych /postępowania takie nie toczą się też z urzędu/ należy rozpatrywać w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej /Dz.U. nr 112 poz. 1198/ a nie w trybie przepisów o postępowaniu administracyjnym. Prawo dostępu do informacji o sprawach publicznych służy każdemu i nie wymaga wykazywania interesu prawnego czy faktycznego, obejmuje m.in. prawo do uzyskania informacji publicznej, w tym przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego oraz prawo wglądu do dokumentów urzędowych w granicach określonych tą ustawą i innymi ustawami do których ona odsyła.

Zważywszy zatem, że zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji naruszały powołane przepisy kodeksu postępowania administracyjnego co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym należało je uchylić.