Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 180/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: stwierdzono że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
umorzono postepowanie w zakresie zobowiązania oragnu do wydania aktu lub dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 149 par.1 i art. 161 par.1 pkt. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Beata Łomnicka WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J.G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie postępowania administracyjnego znak: [....] I. stwierdza, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności postępowanie umarza.


UZASADNIENIE

J.G. wniósł skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. i przewlekłość prowadzonego przez organ postępowania [....]. Skarżący zarzucił, że organ ten zajmuje się jego sprawą od 26 kwietnia 2006 r., już przez 8 lat, a ostatnio wydane przez [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. postanowienia (nr nr .....z 17 marca 2014 r.) sprawiają, że zasadnym stało się złożenie skargi na przewlekłość i bezczynność postępowania PINB w B.

W jednym z tych postanowień [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uznał zażalenie J.G. na przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczące budynku mieszkalnego na działce nr [....] w miejscowości K. za uzasadnione i wyznaczył termin załatwienia sprawy do 30 czerwca 2014 r., w drugim, w sprawie dotyczącej budowy wiaty drewnianej na tej samej działce, postanowił nie wyznaczyć Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. terminu załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o oddalenie skargi na bezczynność i przewlekłość w przedmiocie wniosku o sprawdzenie zbiornika na nieczystości na działce nr [....] w K. oraz umorzenie postępowania w sprawie bezczynności w zakresie postępowania dotyczącego budowy wiaty ("garażu blaszanego") oraz budynku mieszkalnego i niestwierdzenie, by postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły z rażącym naruszeniem prawa.

PINB w B. wskazał również, że w jednym z powołanych w skardze postanowień [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uznał zażalenie J.G. na przewlekłe prowadzenie postępowania dot. budynku mieszkalnego na działce nr [....] w miejscowości K. za uzasadnione i wyznaczył termin załatwienia sprawy do 30 czerwca 2014 r., w drugim, w sprawie dot. budowy wiaty drewnianej na tej samej działce, postanowił nie wyznaczać PINB w B. terminu załatwienia sprawy.

Opisując przebieg postępowania i okoliczności, jakie spowodowały ponad 8-letnią zwłokę w wydaniu rozstrzygnięcia PINB w B. wskazał, że 26 kwietnia 2006 r. wpłynął do niego wniosek J.G. o "przeprowadzenie wizji lokalnej na dz. nr [....] własności Pana J.P. zamieszkałego [....] ". Skarżący zarzucił, że w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na tej działce znajdują się cztery okna w odległości niespełna 3 metrów od granicy działki, której skarżący jest właścicielem, dach budynku pokryty jest azbestem oraz, że na działce został wybudowany ,,nielegalnie i bez pozwolenia garaż blaszany". Podniósł również, iż na działce tej "znajduje się szambo, które nigdy nie jest opróżniane i wycieka do rowu, a latem zaś jest z niego niesamowity smród i rój much roznoszących zarazki na całą wieś". Następnie PINB przedstawił przebieg postępowania podając, że:

1. W dniu 22 maja 2006 r. pracownik PINB w B. ustalił, kto jest właścicielem działki nr [....] w K. i w tym samym dniu sporządził zawiadomienie o przeprowadzeniu oględzin, które zostało doręczone skarżącemu i właścicielowi działki nr [....] w K. Termin oględzin został wyznaczony na dzień 14 czerwca 2006 r.

2. W tym dniu przeprowadzono oględziny i ustalono, że na dz. nr [....] w K. do istniejącego budynku mieszkalnego została dobudowana wiata konstrukcji drewnianej o wym. 4,80 x 2,99 m, posiadająca dwie ściany obite blachą trapezową i dach jednospadowy pokryty płytami azbestowo - cementowymi. W wiacie garażowany był samochód osobowy. Według oświadczenia J.P. wiata została wzniesiona w roku 2005 bez uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

3. Równocześnie w tym samym dniu przeprowadzono oględziny w sprawie stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe na dz. nr [....] .

4. Na podstawie przeprowadzonych czynności Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wszczął dwa postępowania administracyjne: jedno w sprawie budynku mieszkalnego na dz. nr [....] , a konkretnie jego rozbudowy o wiatę, a drugie w sprawie stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe. Oba postępowania zainicjowane zostały wnioskiem J.G. z 25 kwietnia 2006 r. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania w obu sprawach zostało sporządzone 14 lipca 2006 r. i sprawom nadano znaki odpowiednio [....] (obecnie znak: [....] i [....] . W postępowaniu w sprawie dotyczącej stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe, wobec znacznej odległości tego zbiornika od granicy działki, J.G. nie posiadał uprawnień strony. W tym zakresie pismo skarżącego organ potraktował jako skargę regulowaną przepisami art. 227 i następne K.p.a.

5. Decyzją z 23 października 2006 r., wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, PINB w B. nakazał właścicielowi działki nr [....] w K. wykonanie następujących czynności w celu usunięcia stwierdzonych w zbiorniku na nieczystości ciekłe nieprawidłowości: uszczelnienie połączeń kręgów zbiorników oraz wykonanie odpowietrzenia zbiorników wyprowadzonego co najmniej 0,5 m nad poziom terenu w terminie do 31 grudnia 2006 r.

6. Decyzją z 16 stycznia 2009 r. znak: [....] [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zmienił zaskarżoną decyzję PINB w B. z dnia 23 października 2006 r. w części dotyczącej wyznaczonego terminu (w związku z jego upływem), a w pozostałej części utrzymał ją w mocy.

7. Z tym momentem sprawa zbiornika na nieczystości ciekłe została załatwiona przez wydanie ostatecznej decyzji. Akta sprawy zostały zwrócone PINB w dniu 2 czerwca 2009 r. Obecnie organ prowadzi postępowanie egzekucyjne. Decyzja w części została już wykonana.

Ponadto PINB zaznaczył, że gdyby przyjąć, że J.G. nie przysługiwał status strony, a jego pismo z 25 kwietnia 2006 r. zostało potraktowane przez organ jako skarga inicjująca wszczęcie postępowania z urzędu, to skarga do WSA w Krakowie powinna zostać odrzucona.

Odnośnie wniosku J.G. z 15 października 2013 r. z żądaniem "wyjaśnienia legalności wybudowanych nielegalnie zbiorników na szambo", PINB podał, że postanowieniem z 16 maja 2014 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wyjaśnienia legalności wybudowanych nielegalnie zbiorników szambo na działce nr [....] w miejscowości K. , gmina T. Zażalenie na to postanowienie złożył J.G. 27 maja 2014 r. i 6 czerwca 2014 r. Akta sprawy wraz z zażaleniem zostały przesłane [....] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K.

PINB w Bochni podał także, że w drugiej, jednocześnie wszczętej sprawie, dotyczącej rozbudowy budynku mieszkalnego o wiatę organ, pismami z 24 sierpnia 2006 r., zwrócił się do Starostwa Powiatowego w B. o informację, czy J.P. uzyskał pozwolenie na dobudowę wiaty do budynku mieszkalnego oraz do Urzędu Gminy w T. , czy dobudowa ta jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy T. Odpowiedź uzyskał 2 września 2006 r. i 14 września 2006 r. Dalsze postępowanie miało następujący przebieg:

1. Postanowieniem z 16 października 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wstrzymał roboty budowlane związane z budową wiaty drewnianej i zobowiązał inwestora do przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego w terminie do 31 grudnia 2006 r.

2. Dnia 2 lutego 2007 r. organ wystosował do stron zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. J.G. skorzystał z tego prawa 22 lutego 2007 r.

3. Decyzją z 2 kwietnia 2007 r. PINB w B. nakazał J.P. rozebranie obiektu budowlanego - wiaty o wymiarach 2,99 x 4,80 m zlokalizowanej na dz. nr [....] w K. Od powyższej decyzji w dniu 13 kwietnia 2007 r. odwołanie złożył J.P. Odwołanie zostało wraz z aktami sprawy przekazane organowi II instancji - [....] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K. w dniu 16 maja 2007 r.

4. Organ II instancji decyzją z 25 września 2008 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uznał on, iż wiata, mimo że dobudowana do budynku mieszkalnego, powinna być traktowana jako obiekt wolnostojący, zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. A zatem postępowanie powinno się toczyć nie w trybie art. 48 Prawa budowlanego, lecz art. 49b i nie w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego, ale budowy wiaty. Akta sprawy zostały zwrócone przez organ II instancji 21 stycznia 2009 r.

5. Po zwróceniu akt sprawy organ, 23 kwietnia 2010 r. PINB w B. zawiadomił strony o przeprowadzeniu ponownych oględzin na dz. nr [....] w K. Oględziny odbyły się 12 maja 2010 r., a następnie w celu uzupełnienia materiału dowodowego 5 maja 2011 r.

6. Pismem z 2 września 2011 r. organ wystąpił do Starostwa Powiatowego w B. o informację, czy J.P. dokonał zgłoszenia budowy wiaty w trybie art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

7. Po uzyskaniu tej informacji, 21 lutego 2014 r. organ nałożył na J.P. obowiązek przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie to jest jednym z elementów procedury przewidzianej przepisami Prawa budowlanego w przypadku realizacji obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia.

8. Organ poinformował, ze sprawa nie może być rozpatrzona w terminie określonym w art. 35 K.p.a. i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na 31 marca 2014 r.

9. Wobec niezrealizowania w terminie obowiązków nałożonych postanowieniem z 21 lutego 2014 r. organ 20 maja 2014 r. zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych zadań przed wydaniem decyzji

10. J.G. zapoznał się z aktami 27 maja 2014 r.

11. 10 czerwca 2014 r. organ wydał decyzję kończącą postępowanie w sprawie.

PINB w B. wyjaśnił, że czas rozpatrywania opisanych wyżej spraw został wydłużony, ale w dużej mierze zostało to spowodowane niezależnymi od organu okolicznościami. Pierwsza decyzja została wydana 2 kwietnia 2007 r., rok po wniesieniu wniosku. W tym okresie należy uwzględnić wyznaczony z dnia 16 października 2006 r. czas na przedłożenie dokumentów, czas prowadzenia postępowania dowodowego (oczekiwanie na odpowiedź w sprawie uzyskania pozwolenia na budowę, zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego warunkującej wydanie postanowienia z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, przeprowadzenie oględzin) i uprzednie o czynnościach dowodowych uwzględniające termin siedmiodniowy oraz ewentualne przesyłek, doręczenie pism, a także zapewnienie stronom możliwości wypowiedzenia się decyzji i zebranie danych pozwalających ustalić zakres stron postępowania. Później sprawa rozpatrywana była przez organ odwoławczy, który zwrócił akta sprawy 21 stycznia 2009 r.

PINB podkreślił, że w tym roku w B. doszło do katastrofy budowlanej kamienicy w centrum miasta. w związku z tą katastrofą prowadził początkowo pracownik odpowiedzialny również za spraw na terenie gminy T. Pracownik obarczony był również obowiązkiem prowadzenia dodatkowych spraw z terenu powiatu [....] w związku z odejściem z pracy w 2008 r. dwóch wieloletnich pracowników organu (z powodu niekorzystnych warunków pracy i płacy). We wrześniu 2009 r. doszło również do zmiany na stanowisku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. Funkcję tą objął tymczasowo pełniący obowiązki Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. A.S. W pierwszej kolejności podjął on kroki w celu zatrudnienia nowych pracowników, a następnie wyszkolenia nowo przyjętych pracowników i likwidacji powstałych zaległości. Dlatego w sprawie budowy wiaty wyznaczono termin oględzin na [....] kwietnia 2010 r., w celu sprawdzenia czy stan obiektu zmienił się od czasu przeprowadzenia ostatniej kontroli. Oględziny przeprowadzono 12 maja 2010 r.

Niestety po tym czasie na terenie powiatu [....] doszło do poważnej w skutkach powodzi. Zostały zalane liczne miejscowości w powiecie i samo miasto B. W dalszej kolejności doszło do uaktywnienia się osuwisk uszkadzających obiekty budowlane i zagrażających życiu i zdrowiu ludzi. Wydarzenia te spowodowały skoncentrowanie działań organu nadzoru budowlanego na przeprowadzeniu kontroli i wydawaniu decyzji dotyczących obiektów zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku powodzi (szybkie działanie organów nadzoru budowlanego niezbędne było do oceny stanu technicznego obiektów budowlanych w związku ze składanymi przez mieszkańców wnioskami o odszkodowania). W 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wydał 23 decyzje nakazujące rozbiórkę obiektów budowlanych (budynków) uszkodzonych przez powódź lub osuwisko ziemi (art. 67 Prawa budowlanego), 10 decyzji nakazujących obowiązek przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego (art. 62 Prawa budowlanego), 3 decyzje nakładające obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (art. 66 Prawa budowlanego) oraz 39 decyzji nakazujących opróżnienie obiektu budowlanego bezpośrednio grożącego zawaleniem (art. 68 Prawa budowlanego). Łącznie w 2010 r. pracownicy nadzoru budowlanego przeprowadzili ponad 150 kontroli obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych przez powódź i osuwiska ziemi.

Te działania spowodowały odsunięcie w czasie rozpatrywania innych spraw niewiążących się z zagrożeniem dla życia i zdrowia ludzi i nieuniknione opóźnienia. Postępowania te prowadzone były także na początku 2011 r., gdy wydano 13 decyzji nakazujących rozbiórkę obiektów budowlanych nie nadających się do remontu lub odbudowy (art. 67 Prawa budowlanego), 37 decyzji nakładających obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (art. 66 Prawa budowlanego), 9 decyzji nakładających obowiązek przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego (art. 62 Prawa budowlanego) oraz 2 decyzje nakazujące opróżnienie obiektu budowlanego bezpośrednio grożącego zawaleniem (art. 68 Prawa budowlanego).

W okresie tym doszło również do dalszych niekorzystnych zmian kadrowych w Inspektoracie. W październiku 2009 r. kolejny wieloletni pracownik posiadający uprawnienia budowlane, a pracujący na ¾ etatu, odszedł w związku z zakazem prowadzenia działalności gospodarczej na terenie powiatu [....] , a w 2010 r. nowo zatrudniony pracownik zrezygnował z pracy. Kolejny pracownik przebywał na zwolnieniu chorobowym i urlopie macierzyńskim przez okres około 13 miesięcy od marca 2009 do kwietnia 2010.

W roku 2009 pracę inspektorów nadzoru budowlanego na terenie całego powiatu [....] wykonywały 3 osoby w tym jedna pracująca na ¾ etatu i dwie nowozatrudnione. Dlatego kolejne oględziny w sprawie budowy wiaty zostały przeprowadzone dopiero [....] 2011 r. Miały one związek z ustaleniem, w jaki sposób wykorzystywana jest wiata; czy pełni funkcję gospodarczą, czy też służy jako miejsce postojowe, co miało wpływ na kwalifikację obiektu i odpowiednie zastosowanie przepisów techniczno-budowlanych. We wrześniu 2011 r. organ podejmował dalsze czynności dowodowe.

Opóźnienie, które miało miejsce po tym czasie, było związane z narastającymi zaległościami w Inspektoracie (spowodowanymi wyżej opisanymi zdarzeniami), które na miesiąc kwiecień 2014 r. wyniosły około 305 postępowań administracyjnych. Wielokrotne prośby o zwiększenie środków na zatrudnienie dodatkowych pracowników i likwidację zaległości były załatwiane odmownie; nie przychylono się nawet do wniosku o udzielenie środków finansowych na zwiększenie etatu już zatrudnionego pracownika z ¾ etatu na pełen etat. Budżet Inspektoratu pozostaje praktycznie niezmieniony od 2010 r., co przy wzrastających opłatach za media i wysyłanie korespondencji, nie pozwala na wygospodarowanie dodatkowych środków na zapewnienie terminowej pracy Inspektoratu, a wręcz nie wystarcza na pokrycie wszystkich bieżących opłat w roku kalendarzowym.

Po wpłynięciu zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie organ podjął dalsze czynności; wydał postanowienie z 21 lutego 2014 r., a następnie decyzję z 10 czerwca 2014 r. Obecnie organ nie pozostaje zatem w bezczynności i w tym zakresie postępowanie powinno zostać umorzone. Wydanie decyzji stanowi dowód woli organu zakończenia postępowania i załatwienia sprawy. Powstałe opóźnienia były wyłącznie wynikiem obiektywnych, niekorzystnych okoliczności, których pozostający w trudnej sytuacji kadrowej i finansowej organ nie mógł uniknąć. Działanie organu nie jest więc wyrazem jego złej woli, ani nie narusza prawa w sposób oczywisty i bezsprzeczny. W niniejszej sprawie, ostatecznie organ prowadził postępowanie i podejmował czynności niezbędne dla załatwienia wniosku.

PINB zaznaczył, że w orzecznictwie administracyjnym wyrażane są poglądy, iż organu nie tłumaczą finansowe czy kadrowe problemy, ale stwierdził, że nie można zapominać, iż orzekając o tym że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd dokonuje oceny postępowania organu odnosząc się do stopnia jego zawinienia.

Ponadto PINB w B. wskazał na następujące okoliczności:

1. Postanowieniem z 17 marca 2014 r. znak: [....] [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uznał za uzasadnione zażalenie J.G. na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. postępowania dot. budynku mieszkalnego na dz. nr [....] w miejscowości K. i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do 30 czerwca 2014 r. Organ wyższego stopnia uznał bowiem, iż na wniosek z 25 kwietnia 2006 r. powinno toczyć się jeszcze jedno odrębne postępowanie - w sprawie wykonania otworów okiennych w budynku mieszkalnym na dz. nr [....] w K.

2. Dlatego kierując się wskazaniami organu wyższego stopnia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego B. wydzielił z postępowania prowadzonego pod znakiem [....] kolejne, któremu nadano znak [....] i wyznaczył na 27 marca 2014 r. oględziny w tej sprawie.

3. Z powodu choroby właściciela działki J.P. przebywającego w szpitalu oględziny w tym dniu nie odbyły się.

4. Kolejny termin wyznaczono na [....] 2014 r. Kontrolę przeprowadzono i ustalono, że budynek został wybudowany prawdopodobnie pod koniec lat 60-tych lub na początku 70-tych. Obecny właściciel nabył nieruchomość już zabudowaną budynkiem mieszkalnym w 2005 r. i nie wybijał nowych otworów okiennych. Otwory okienne usytuowane w ścianie budynku od strony działki nr [....] są otworami okiennymi istniejącymi, elewacja nie nosi żadnych śladów wybijania bądź zmiany wielkości otworów okiennych.

5. Pismami z 28 maja 2014 r. organ zwrócił się do Urzędu Gminy w Ż. z prośbą o udostępnienie dokumentacji budowlanej dotyczącej budynku mieszkalnego na dz. nr [....] w K. , oraz do Starostwa Powiatowego w B. z zapytaniem, w którym roku został naniesiony na mapach geodezyjnych budynek.

6. Po otrzymaniu odpowiedzi organ 4 czerwca 2014 r. zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.

PINB w B. podkreślił, że rozdzielenie postępowań nie oznacza, że organ uprzednio nie prowadził postępowania w sprawie budynku mieszkalnego. Jak zostało opisane powyżej prowadził je, koncentrując się na kwestii rozbudowy budynku o wiatę. Organ prowadził postępowania w zakresie określonym wnioskiem, a więc budynku i zbiornika na nieczystości ciekłe. Nie rozdzielał postępowania w odniesieniu do tego samego obiektu budowlanego (budynku). Przez cały okres aż do 17 marca 2014 r. strony nie kwestionowały takiego zakresu postępowania. Kwestia interpretacji wniosku podlegała ocenie merytorycznej przez organ II instancji orzekający w decyzji z 25 września 2008 r. i mogła być podstawą złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie jednak z zaleceniem organu wyższego rzędu, wyrażonym dopiero na tym etapie postępowania, organ wydzielił sprawę wybicia otworów okiennych do odrębnego postępowania i w najbliższym terminie (wyznaczony do 30 czerwca 2014 r.) zakończy je wydaniem decyzji.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Krakowie z 17 czerwca 2014 r. (k. 12) skarga J.G. na przewlekłość postępowania PINB w B. została wyłączona do odrębnego rozpoznania.

W piśmie procesowym z 28 sierpnia 2014 r. PINB w B. wskazał, że nieostateczną decyzją z 23 czerwca 2014 r. zakończył postępowanie w sprawie wykonania otworów okiennych w budynku mieszkalnym na dz. nr [....] w K. prowadzone pod znakiem [....] . Odwołanie od decyzji złożył 2 lipca 2014 r. J.G.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 21 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 179/14 stwierdził, że: I. bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie postępowania administracyjnego znak: [....] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. w pozostałym zakresie postępowanie umorzył.

Na rozprawie 30 grudnia 2014 r. skarżący podniósł, że sprawa toczy się od 9 lat, wszystkie decyzje zostały uchylone i znów jest w punkcie "0". Oświadczył również, że skarga na przewlekłość organu dotyczy tego samego zakresu, co sprawa na bezczynność zakończona już wydaniem wyroku, czyli w zakresie sprawy [....].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie ze stanowiskiem skarżącego przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu jest skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie administracyjnej znak: [....] .

Kwestię bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania reguluje m.in. art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Przepis ten był nowelizowany ustawami z dnia 11 kwietnia 2011 r. (Dz.U. z 2011 r., nr 6, poz. 18) oraz z dnia 17 maja 2011 r. (Dz.U. z 2011 r., nr 34, poz. 173).

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.

Przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację, gdy organowi wprawdzie nie można zarzucić bezczynności, gdyż nie minął jeszcze termin załatwienia sprawy, albo został wyznaczony przez organ nowy termin załatwienia sprawy, lecz postępowanie jest prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, mnożenie czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy, bądź wykonywanie czynności pozornych.

"Dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania trzeba zauważyć, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, będzie wymagać reinterpretacji pojęcia "bezczynności" poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (...), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (...). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Tak wyodrębniona skarga na przewlekłość postępowania (...) dotyczyć będzie sytuacji innych niż formalna bezczynność organu (niewydanie w terminie rozstrzygnięcia)." - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że organ wydał ww. decyzję administracyjną już po wniesieniu do sądu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Jak wynika z akt sprawy, skarga została złożona za pośrednictwem organu w dniu 15 maja 2014 r., natomiast decyzję administracyjną wydano w dniu 10 czerwca 2014 r. Wydanie decyzji, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy przewlekłe prowadzenie postepowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek ten wynika z art. 149 § 1 zd. 2 P.p.s.a.

Oceniając powyższy aspekt sprawy Sąd stwierdził, że niewątpliwie organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (pkt I wyroku). Ocena ta wynika z oczywistego faktu znacznego upływu czasu od wszczęcia postępowania administracyjnego w 2006 r., a więc ponad 8 lat. Wprawdzie w dniu 2 kwietnia 2007 r. skarżony organ I instancji wydał decyzję, lecz została ona uchylona przez organ odwoławczy w dniu 25 września 2008 r. Sprawa została przekazana do organu I instancji, w dniu 6 października 2008 r. doręczono organowi I instancji akta i od tego czasu do czerwca 2014 r., upłynęło prawie 6 lat.

Dodatkowo pomiędzy poszczególnymi czynnościami w sprawach zaistniały wielomiesięczne, jak i wieloletnie przerwy. Tak poważne opóźnienia nie mogą być usprawiedliwione przejściowymi obiektywnymi trudności w postaci zaistniałej powodzi, czy katastrofy budowlanej jednego z budynków na terenie obszaru kompetencyjnego organu. Zdarzenia te nie obejmowały budynków, w których urzędowali pracownicy skarżonego organu, zatem przewlekłe zajmowanie się sprawą skarżącego wynikało jedynie ze złej organizacji pracy i nienależytej oraz nieodpowiedniej reakcji w celu rozwiązania zaistniałych już trudności kadrowych, czy organizacyjnych organu.

Powyższe zaniechania polegające na nieefektywnym prowadzeniu sprawy poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, w powiązaniu ze znacznym opóźnieniem w rozpoznaniu sprawy (ponad 6 lat), nie jest do zaakceptowania i nie powinno mieć miejsca w organie administracji publicznej, bez względu nawet na nadzwyczajne i nieoczekiwane przez organ okoliczności. Takie zdarzenia mogłyby uzasadniać najwyżej kilkumiesięczne, lecz nie kilkuletnie opóźnienie, jakie miało miejsce w rozpoznaniu kontrolowanej sprawy, które zdecydowanie należy uznać za dokonane przewlekle i z rażącym naruszeniem prawa.

Trafnie sam PINB w B. w odpowiedzi na skargę stwierdził, że w orzecznictwie administracyjnym wyrażane są poglądy, iż organu nie tłumaczą finansowe, czy kadrowe problemy.

Wskazywane przez organ okoliczności związane z trudnościami o charakterze organizacyjnym, nie mogą więc stanowić obiektywnej przeszkody uzasadniającej przekraczanie dopuszczalnych terminów dla załatwienia sprawy, przewidzianych w przepisach K.p.a. W żadnej mierze długiego okresu rozpoznawania wniosku nie usprawiedliwiają przyczyny takie jak niedowład organu spowodowany zbyt małą obsadą kadrową w stosunku do znacznej liczby wpływających spraw. Tego typu przeszkody nie mogą zostać uznane za niezależne od organu w rozumieniu art. 35 § 5 K.p.a. Zabezpieczenie należytej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych należy bowiem do obowiązków organu. (por. wyrok NSA z 4 października 2014 r. sygn. II OSK 617/14). Zatem ww. okoliczności, przedstawione szczegółowo w odpowiedzi na skargę przez sam organ, nie mogą wpłynąć na inną niż dokonaną przez Sąd ocenę, iż miało miejsce przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie znak: [....] , z rażącym naruszeniem prawa przez organ. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 149 § 1P.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.

Wobec wydania już po wniesieniu rozpoznawanej skargi aktu administracyjnego kończącego postępowanie, tj. jak wyżej wskazano decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 10 czerwca 2014 r., znak: [....] , postępowanie sądowe jest zatem bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do wydania określonego aktu lub dokonania czynności. W konsekwencji należało w tym zakresie umorzyć postępowanie, o czym Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.