Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 571/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 53, art. 54, art. 56
journal: Dz.U. 2003 nr 86 poz 789
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2016 r. sprawy ze skarg D. Ł. i T. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r.nr [...] w przedmiocie usunięcia drzew -skargi oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg DŁ, TŁ (skarżących) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], wydaną w przedmiocie usunięcia drzew lub krzewów.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], Starosta [...] udzielił PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z/s w Warszawie, działającej przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...], zezwolenia na usunięcie wyszczególnionych w rozstrzygnięciu decyzji 43 sztuk drzew (modrzew europejski), rosnących w odległości do 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, poza "obszarem zamkniętym" PKP na działce nr [...], położonej w miejscowości [...], stanowiącej współwłasność DŁ, TŁ.

W podstawie prawnej decyzji organ powołałart. 53 ust. 1, art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (u.t.k.), § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych oraz art. 40 § 2, art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.).

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Starosta Leżajski podał, że PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z/s w Warszawie, działającej przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...], zwróciła się do Starosty [...] w sprawie wydania decyzji o usunięciu drzew i krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, rosnących w odległości mniejszej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego na działce nr [...] w miejscowości [...], stanowiącej współwłasność DŁ, TŁ.

Organ wskazał, że w dniu 21 listopada 2014 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie. Po przeprowadzeniu oględzin w terenie ustalono, że z działki leśnej nr [...] , zlokalizowanej w miejscowości [...] na, planowane jest pozyskanie drewna w ilości 10 m3. Zgodnie z art. 10 K.p.a. przed wydaniem decyzji strony zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z aktami postępowania oraz wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, materiałów, oraz zgłoszonych żądań a także złożenia dodatkowych wyjaśnień mogących mieć znaczenie w sprawie. W wyznaczonym terminie TŁ wniósł uwagi i zastrzeżenia domagając się m.in. odszkodowania za usunięte drzewa i grunt położony w pasie 15 metrowym od osi skrajnego toru. Organ podał, że wobec powyższego przesunięto termin załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2015 r. - zgodnie z art. 36 §1 K.p.a.

W dniu 11 maja 2015 r. przeprowadzono ponowne oględziny w terenie drzew wnioskowanych do wycięcia i ustalono, że z działki nr 3098 planowane jest usunięcie 47 sztuk drzew. Organ wskazał, że wyżej wymienione drzewa rosną poza terenem zamkniętym PKP w pasie do 15 m od osi skrajnego toru kolejowego; drzewa planowane do usunięcia są zaznaczone farbą, a wnioskodawcę zobowiązano do poinformowania stron o terminie usunięcia drzew.

Organ podał, że zgodnie z art. 10 K.p.a. przed wydaniem decyzji strony zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z aktami postępowania oraz wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, materiałów, oraz zgłoszonych żądań a także złożenia dodatkowych wyjaśnień mogących mieć znaczenie w sprawie. W wyznaczonym terminie TŁ wniósł uwagi i zastrzeżenia, ponownie domagając się m.in. odszkodowania za usunięte drzewa i grunt położony w pasie 15 metrowym od osi skrajnego toru oraz nie wyraził zgody na usunięcie drzew rosnących na jego działce. Starosta wskazał, że uwagi wniesione w trakcie postępowania winny być bezpośrednio skierowane do PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...], zaś "na obecnym etapie Urząd przesłał do PKP wraz z decyzją kopię dokumentów z wniesionymi uwagami i zastrzeżeniami Pana TŁ". Organ podniósł, że ponieważ niezałatwienie sprawy w terminie wynikło z przyczyn niezależnych od organu, przesunięto termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2015 r. - zgodnie z art. 36 § 1 i § 2 K.p.a.

Organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2015 r. została wydana decyzja nr [...] zezwalająca PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie, działającej przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...], na usunięcie 47 sztuk drzew rosnących na działce nr [...] położonej w miejscowości [...], w odległości do 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, poza "obszarem zamkniętym" PKP. DŁ, TŁ wnieśli odwołanie od tej decyzji, podnosząc kwestie odszkodowania za poniesione szkody na działce.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu zwrócono się do PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...] o wskazanie pełnomocnika do reprezentowania wnioskodawcy i ustalono, że w postępowaniu udział będą brać pracownicy wyznaczeni przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie, działającej przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...].

Organ wskazał, że podczas oględzin w terenie, przeprowadzonych w dniu 22 października 2015 r. stwierdzono, że na działce nr [...] położonej w [...], w pasie 15 m od osi skrajnego toru rosną 43 sztuki modrzewia europejskiego o obwodach pni 50cm, 40cm, 40cm, 92cm, 67cm, 72cm, 81cm, 65cm, 78cm, 50cm, 69cm, 64cm, 54cm, 74cm, 60cm, 86cm, 63cm, 80cm, 51cm, 64cm, 61cm, 71cm, 66cm, 77cm, 86cm, 90cm, 106cm, 54cm, 56cm, 47cm, 104cm, 58cm, 54cm, 58cm, 65cm, 73cm, 75cm, 66cm, 63cm, 70cm, 50cm, 43cm i 65cm oraz zostało posadzonych 90 sztuk buka w formie sadzonek 4-letnich (które nie były uwzględnione we wniosku do usunięcia). Drzewa planowane do usunięcia zostały pomierzone na wysokości 130 cm oraz zostały oznaczone farbą. Z uwagi na to, że właściciel działki usunął 4 drzewa modrzewiowe, pochylające się bezpośrednio na trakcję kolejową, wystąpiły rozbieżności pomiędzy zakresem wniosku (47 szt.) a zakresem udzielonego zezwolenia (43 szt.).

Organ podał, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r., w § 1 statuuje zasadę, że na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego. Zapis ten dotyczy zarówno drzew istniejących, jak i ewentualnych nowych nasadzeń. W pierwszym wypadku oznacza on obowiązek usunięcia takich drzew, a w drugim – zakaz ich sadzenia.

Starosta wskazał również, że zgodnie z art. 10 K.p.a. przed wydaniem decyzji strony zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z aktami postępowania oraz wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, materiałów, oraz zgłoszonych żądań a także złożenia dodatkowych wyjaśnień mogących mieć znaczenie w sprawie. W wyznaczonym terminie DŁ, TŁ wnieśli uwagi i zastrzeżenia domagając się m.in. odszkodowania za usunięte drzewa oraz ponownego ogrodzenia tej części działki po ewentualnym usunięciu drzew. Organ wskazał, że uwagi wniesione w trakcie postępowania winny być bezpośrednio skierowane do PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...], niemniej "na obecnym etapie Urząd prześle do PKP wraz z decyzją kopię dokumentów z wniesionymi uwagami i zastrzeżeniami Państwa DŁ, TŁ". W ocenie organu wskazać należy, że ustalenie odszkodowania za drzewa i krzewy nie było przedmiotem prowadzonego postępowania, które to odszkodowanie następuje w drodze umowy stron. Zgodnie z art. 56 ust. 2 u.t.k., jeżeli strony nie dojdą do porozumienia w tej kwestii odszkodowanie w drodze decyzji ustala starosta, z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Organ wskazał, że w myśl art. 53 ust. 1 u.t.k., usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych może mieć miejsce w odległości niezakłócającej ich eksploatacji, działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego, a także niepowodującej zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Natomiast zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego.

Zdaniem organu, w razie usytuowania drzew w odległości równej lub mniejszej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, wnioskodawca nie musi wykazywać a organ ustalać, czy drzewa w jakikolwiek sposób utrudniają ruch kolejowy, czy też dla tego ruchu stanowią niebezpieczeństwo. Samo ich usytuowanie w takiej odległości przesądza, że powinna być w stosunku do nich wydana decyzja o pozwoleniu na wycinkę. Ustalanie wpływu na bezpieczeństwo ruchu kolejowego jest wymagane w relacji do drzew lub krzewów usytuowanych w odległości przekraczającej 15 m od skrajnej linii torów (wyrok WSA w Krakowie z dnia 14.03.2014 r. II SA/Kr 1640/13).

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli DŁ, TŁ, podnosząc, że drzewa na działce nr [...] stanowią ich własność, zaś sama działka stanowiła rekompensatę przyznaną ich przodkom od właścicieli tamtejszych lasów. Lasy w sąsiedztwie działki skarżących wielokrotnie trawił pożar, co wymuszało ich ponowne zalesianie. Skarżący w 1991 r. ponownie zalesili "połowę działki nasadzając kilkanaście tysięcy sadzonek sosny i około 300 szt. modrzewia europejskiego". Nasadzeń tych dokonano pod nadzorem i według planów Nadleśnictwa [...]. W styczniu 2013 r., w wyniku opadów zamarzającego śniegu, "cały 23 letni las runął i został doszczętnie połamany". Pozostały jedynie 25-letnie modrzewie. Po tym zdarzeniu skarżący ponownie poczynili nakłady finansowe na rzecz ww. nieruchomości, związane z jej uporządkowaniem i kolejnym nasadzeniu (w 2013 r.) "kilku tysięcy sztuk sadzonek buka".

W odwołaniu skarżący sformułowali propozycję rozwiązania zaistniałego problemu poprzez:

– pozostawienie w 15-metrowej strefie ochronnej 43 sztuk modrzewia europejskiego;

– "ścięcie i zagospodarowanie 43 sztuk modrzewia przez PKP" oraz wypłatę odszkodowania skarżącym za poniesioną stratę;

– ponowne ogrodzenie tej części działki siatką leśną zabezpieczającą las przed szkodami wyrządzanymi przez zwierzynę leśną;

– "wykupienie przez PKP" części działki skarżących o wielkości 5 arów, leżącej w 15 metrowej strefie bezpieczeństwa, wraz z rosnącymi na niej 43 modrzewiami oraz 90 czteroletnimi bukami, za stosownym odszkodowaniem.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 53 ust. 1 i art. 56 ust. 1 u.t.k. oraz § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r.

Podzielając stanowisko organu I instancji Kolegium wskazało, że odwołanie DŁ, TŁ nie mogło zostać uwzględnione, gdyż zaskarżona odwołaniem decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Zdaniem Kolegium w opisywanej sprawie zaistniały bowiem prawne przesłanki do udzielenia PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w Warszawie, działającej przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...], zezwolenia na usuniecie drzew rosnących w odległości do 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, poza "obszarem zamkniętym" PKP na działce nr [...] w miejscowości [...], stanowiącej współwłasność skarżących, tj. drzew szczegółowo wymienionych w treści decyzji.

Organ odwoławczy podał, że przystępując do wskazania okoliczności natury faktycznej i prawnej, które legły u podstaw rozstrzygnięcia należy zauważyć, iż materialnoprawną podstawę wydania powołanej wyżej decyzji organu pierwszej instancji stanowiły przepisy art. 53 ust. 1 i art. 56 ust. 1 u.t.k. oraz § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Organ odwoławczy podał, że w art. 54 u.t.k. ustawodawca zawarł upoważnienie do określenia, w drodze rozporządzenia, między innymi wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej, biorąc pod uwagę zapewnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Na jego podstawie wydane zostało rozporządzenie z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych , które w § 1 statuowało zasadę, że na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego. Zdaniem Kolegium powyższy zapis dotyczy zarówno drzew istniejących, jak i ewentualnych nowych nasadzeń. W pierwszym wypadku oznacza on obowiązek usunięcia takich drzew, zaś w drugim zakaz ich sadzenia.

Organ odwoławczy podał, że na tle wskazanych powyżej regulacji ustawowych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym został utrwalony pogląd, zgodnie z którym w odległości równej lub mniejszej 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, wnioskodawca nie musi wykazywać, a organ ustalać, czy drzewa w jakikolwiek sposób utrudniają ruch kolejowy, czy też dla tego ruchu stanowią niebezpieczeństwo. Samo ich usytuowanie w takiej odległości przesądza, że powinna być w stosunku do nich wydana decyzja o pozwoleniu na wycinkę. Ustalanie wpływu na bezpieczeństwo ruchu kolejowego jest wymagane w relacji do drzew lub krzewów sytuowanych w odległości przekraczającej 15m od skrajnej linii torów. Na kanwie powyższych uwag poczynionych przez pryzmat sprawy zdaniem Kolegium wskazać trzeba, że Starosta ponownie prowadząc postępowanie w sprawie, w celu ustalenia przesłanek wynikających ze wskazanych powyżej przepisów prawa, przeprowadził w dniu 22 października 2015 r. oględziny na działce nr [...] w miejscowości [...]. W trakcie oględzin terenu działki objętej postępowaniem, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny istniejący na gruncie, w tym m.in.: ilość i usytuowanie na tejże działce ww. drzew, co zostało utrwalone w aktach sprawy, poprzez zebranie wymaganych przez prawo dowodów. Jak wynika z protokołu oględzin sporządzonego przez upoważnionych pracowników organu pierwszej instancji, wszystkie wnioskowane do usunięcia drzewa usytuowane są w odległości nie większej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, co dla wydania decyzji zezwalającej na usunięcie tychże drzew było wystarczające.

W ocenie Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy jest pełny i spełnia wymogi określone w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Organ pierwszej instancji dokonał również prawidłowej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, stosownie do zasady wyrażonej w art. 80 K.p.a. Przed wydaniem decyzji organ pierwszej instancji - stosując się do dyspozycji zawartych w art. 81 i art. 10 § 1 K.p.a. skierował do stron postępowania zawiadomienie z dnia 23 października 2015 r. o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a także o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Działając w ten sposób umożliwił zatem stronom postępowania wypowiedzenie się co do przeprowadzonych dowodów. W ocenie organu odwoławczego postępowanie organu pierwszej instancji nie wykazuje również uchybień formalnych, które nakazywałyby uchylenie zaskarżonej decyzji.

Kolegium podało, że po analizie całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, mając na uwadze wynik przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji oględzin, podziela wnioski wyprowadzone przez organ pierwszej instancji z zebranego w sprawie materiału dowodowego i stwierdza, że kwestionowana odwołaniem decyzja nie narusza prawa w stopniu nakazującym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Okoliczności przedstawione w odwołaniu, odnoszące się do poniesionych przez skarżących nakładów finansowych związanych z posadzeniem i pielęgnacją drzew objętych sentencją zaskarżonej decyzji, nie mają wpływu na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, co oznacza, iż nie mogły zostać uwzględnione przez organ odwoławczy. Organy nie mają bowiem możliwości wydania decyzji wbrew wyraźnym dyspozycjom określonym w powołanych wyżej przepisach prawa. Natomiast podnoszona przez odwołujące się strony kwestia dotycząca konieczności wypłacenia im odszkodowania za poniesione szkody nie jest przedmiotem opisywanego postępowania odwoławczego. Zgodnie bowiem z art. 56 ust. 2 u.t.k. ustalenie odszkodowania za drzewa i krzewy oraz za ich usuniecie następuje w drodze umowy stron. Odszkodowanie to wypłacane jest przez zarządcę infrastruktury kolejowej. Zatem dopiero w przypadku braku umowy stron odszkodowanie, o którym mowa w art. 56 ust. 2 u.t.k., ustala starosta, z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczaniu nieruchomości. Odrębne postępowanie w sprawie odszkodowania będzie mogło zostać wszczęte na wniosek którejkolwiek ze stron postępowania, tj. na wniosek zarządcy infrastruktury kolejowej, bądź na wniosek współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr. [...] w miejscowości [...], na której rosną drzewa w odległości do 15 m od osi skrajnego toru kolejowego.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, DŁ, TŁ wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...].

Nie wskazując naruszonych zaskarżonymi rozstrzygnięciami przepisów prawa, skarżący powtórzyli argumentację sformułowaną we wniesionym odwołaniu od decyzji Starosty [...]. Zdaniem skarżących winę za stwierdzony stan rzeczy ponoszą osoby odpowiedzialne za prawidłowe i planowane nasadzenie lasów, gdyż gdyby zareagowały "odpowiednio szybciej", skarżący przesadziliby młode modrzewie w inne miejsce. Skarżący zwrócili się o "ludzkie i gospodarcze podejście do wykładni prawa, które pozwala właścicielowi prywatnej własności planować otoczenie życia i przyrody". Tym bardziej, że po drugiej stronie toru rośnie stanowiący własność Skarbu Państwa las, w którym 30-metrowe drzewa rosną "poza 15 m. pasem ochronnym", zaś w dacie uchwalenia u.t.k. nikt nie poinformował właścicieli działek sąsiadujących z liniami kolejowymi o konieczności zachowania stref ochronnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu. W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji Sąd nie stwierdził bowiem naruszeń prawa, które których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że kwestionowane decyzje nie naruszają prawa procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na treść kwestionowanych rozstrzygnięć. Organy orzekające w sprawie prawidłowo zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy w sprawie (art. 77 § 1 k.p.a.), jak również podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu pełnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Również przeprowadzona ocena materiału dowodowego jest pełna i całościowa, nie przekraczając granic swobody w świetle art. 80 k.p.a. Z kolei uzasadnienia zaskarżonych decyzji w zakresie stanu faktycznego i prawnego spełniają w stopniu wystarczającym wymogi prawidłowości, pozwalając Sądowi na dokonanie legalnościowej kontroli przesłanek prawnych i faktycznych, które znalazły się u podstaw kwestionowanych rozstrzygnięć (art. 107 § 3 k.p.a.).

W drugiej kolejności należy stwierdzić, że wykładnia oraz zastosowanie prawa materialnego na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie budzą wątpliwości. Zasadnicze znaczenie dla oceny legalności materialnoprawnej kontestowanych decyzji ma zestawienie treści przepisów art. 53, 54 i 56 u.t.k. oraz § 1 rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych.

Zgodnie z treścią art. 53 ust. 1 u.t.k. zasadą w obszarze kolejowym jest usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych w takich odległościach, które nie zakłócają eksploatacji oraz działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego oraz nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Prawodawca uznał za stosowne, aby określić bezpośrednio w ustawie o transporcie kolejowym oraz w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na jej podstawie minimalne odległości budowli i budynków oraz drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej oraz wykonywania robót ziemnych od osi skrajnego toru lub granicy obszaru kolejowego. Przepisy ustawowe oraz podustawowe określające minimalne odległości od obszaru kolejowego stanowią konkretyzację zasady z art. 53 ust. 1 u.t.k., będąc wyrazem oceny prawodawcy, że niezależnie od cech danego stan faktycznego przekroczenie określonej odległości minimalnej od osi skrajnego toru lub granic obszaru kolejowego stwarza niedopuszczalne i nieakceptowalne ryzyko z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. Nie wyklucza to, co oczywiste, uznania, że także odległości większe niż minimalne mogą w określonych okolicznościach uzasadniać konieczność zmiany usytuowania obiektów, jeśli ich usytuowanie zgodnie z zasadą z art. 53 ust. 1 u.t.k. zakłóca eksploatację lub działanie urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego lub powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego.

Jeżeli chodzi o minimalne odległości dla drzew i krzewów, to wynikają one z § 1 wydanego na podstawie art. 54 u.t.k. rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Zgodnie z tym przepisem na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego. Regulacja rozporządzeniowa w tym zakresie nie pozostawia wątpliwości. Usytuowanie (sadzenie lub utrzymywanie już posadzonych) drzew i krzewów w odległości mniejszej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego nie jest prawnie dopuszczalne. Obowiązkiem zarządcy kolejowego jest czuwanie, aby odległości te były zachowane, a w razie stwierdzenia, że doszło do ich przekroczenia – wystąpienie do właściwego organu o wydanie decyzji o usunięciu drzew lub krzewów nielegalnie usytuowanych.

W sprawie, której dotyczy skarga, zarządca zwrócił się do starosty o wydanie decyzji na podstawie art. 56 ust. 1 u.t.k. w związku ze stwierdzeniem naruszenia minimalnej odległości od osi skrajnego toru kolejowego drzew należących do skarżących.

Przepis art. 56 ust. 1 u.t.k. stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów, którą wykonuje zarządca. Treść tej regulacji odwołuje się wprawdzie do przesłanek, które wydają się abstrahować od kryterium odległości drzew lub krzewów względem obszaru kolejowego (przesłanki "utrudnienia widoczności" lub "powodowania zasp śnieżnych"), jednak nie należy zapominać, że zakres zastosowania przepisu art. 56 ust. 1 u.t.k. jest szerszy. Obejmuje on bowiem nie tylko sytuacje, w których drzewa lub krzewy znajdują się w odległościach większych niż odległości minimalne i usytuowanych w takim sposób, że utrudniają one widoczność lub powodują zaspy śnieżne, lecz także sytuacje, w których naruszono odległości minimalne usytuowania, które prawodawca uznał a priori za stwarzające niedopuszczalne ryzyko dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W razie stwierdzenia, że odległości minimalne usytuowania drzew lub krzewów zostały naruszone właściwy organ nie jest więc już zobowiązany do badania czy tego rodzaju nielegalne usytuowanie utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Nie jest również zobowiązany do dalszego badania, czy tak posadzone drzew lub krzewy zagrażają bezpieczeństwu ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W tym zakresie bowiem oceny dokonał sam prawodawca, statuując odpowiednie przepisy o minimalnych odległościach usytuowania drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej.

Powyższy pogląd jest akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku z dnia 1 kwietnia 2014 r. (II SA/Kr 1639/13) WSA w Krakowie stwierdził, że § 1 rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych ustanowił zasadę, że na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego. Przepis ten dotyczy zarówno drzew istniejących, jak i ewentualnych nowych nasadzeń. W pierwszym wypadku oznacza on obowiązek usunięcia takich drzew, w drugim - zakaz ich sadzenia. W sytuacji, gdy drzewa i krzewy rosnące w sąsiedztwie linii kolejowej usytuowane są w odległości mniejszej lub równej 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego, wobec wprowadzenia fikcji prawnej, że takie ich usytuowanie powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, organ wydający decyzję o usunięciu drzew na podstawie art. 56 ust. 1 u.t.k. nie musi dokonywać ustaleń, że takie usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Powinność taka powstaje dopiero w takim przypadku, gdy wnioskowane do usunięcia drzewa położone są w odległości większej niż 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego. Podobnie w wyroku z dnia 5 lutego 2014 r. (II SA/Kr 1613/13) WSA w Krakowie wyraził pogląd, że jeżeli drzewa i krzewy rosnące w sąsiedztwie linii kolejowej są usytuowane w odległości mniejszej lub równej 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, to organ wydający decyzję o usunięciu drzew na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym nie musi dokonywać ustaleń, że takie usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne (ONSAiWSA 2015/6/106). W takiej sytuacji samo usytuowanie drzew lub krzewów w takiej odległości przesądza, iż powinna być w stosunku do nich wydana decyzja o pozwoleniu na wycinkę. Ustalanie wpływu na bezpieczeństwo ruchu kolejowego jest wymagane w relacji do drzew lub krzewów sytuowanych w odległości przekraczającej 15 m od skrajnej linii torów (wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 marca 2014 r., II SA/Kr 1640/13; LEX nr 1443501).

Na zakończenie rozważań warto wskazać, że dodany do ustawy o transporcie kolejowym ustawą z dnia 7 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw nowy przepis art. 57a, pozwalający w szczególnie uzasadnionych przypadkach na wyrażenie zgody (w drodze postanowienia starosty) na odstępstwo od minimalnych odległości drzew i krzewów, nie mógł zostać zastosowany w sprawie, albowiem powyższa ustawa nowelizująca weszła w życie 31 sierpnia 2016 r., a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Powyższa nowelizacja potwierdza, że naruszenie wymogów w zakresie minimalnych odległości drzew lub krzewów od osi skrajnego toru jest podstawą do wydawania decyzji o ich usunięciu, natomiast nowy przepis ma umożliwić w szczególnych przypadkach wprowadzenie odstępstw (wyjątków) od powyższych wymogów odległościowych (zob. także uzasadnienie projektu ustawy w zakresie wprowadzenia art. 57a). Zgodnie jednak z treścią art. 57a ust. 2 u.t.k. pozytywne postanowienia starosty wymaga uzgodnienia z właściwym zarządcą kolejowym, co oznacza, że stanowisko zarządcy kolejowego w zakresie dopuszczalności wprowadzenia odstępstwa jest dla starosty wiążące.

Mając na względzie przytoczoną wyżej argumentację, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym ingerencję w ich moc obowiązującą, a zatem – w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. – odpowiadają prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skarg.