Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 448/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 9 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 63 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie NSA Wiesław Morys del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 153/17 w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 153/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2016 r.

nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddalił skargę.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] września 2016 r. I. R. zwróciła się do organu

I instancji o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. Kierownik S. Ś. R., F. A. M. – G. O. P. S.

w Ż., działając z upoważnienia Burmistrza Gminy Ż., odmówił Ilonie

Rosińskiej przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W uzasadnieniu wskazanej decyzji organ I instancji ustalił, w oparciu

o oświadczenia dotyczące wysokości dochodów oraz danych pozyskanych z Urzędu Skarbowego i ZUS, że dochód netto rodziny wnioskodawczyni wyniósł w sumie

[...] zł, zaś miesięcznie [...] zł, a na osobę w rodzinie [...] zł, zatem przekracza ustawowe kryterium dochodowe.

Od powyższej decyzji I. R. złożyła odwołanie wnosząc o zmianę decyzji organu I instancji, wobec nieznacznego przekroczenia dochodu o kwotę [...] zł, które

jest niewspółmiernie niskie w stosunku do utraconego świadczenia oraz jednocześnie wniosła o przyznanie prawa do świadczenia z uwagi na trudną sytuację ekonomiczno - zdrowotną.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że odwołująca uprawniona jest do alimentów od swojego ojca – J. R. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] kwietnia 2011r., sygn. akt [...]

w wysokości [...] zł miesięcznie. Przeciwko ojcu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, sygn. akt [...]. W oparciu o załączone do akt sprawy zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. z dnia [...] września 2016 r. Kolegium stwierdziło, że w okresie ostatnich dwóch miesięcy prowadzona egzekucja świadczeń alimentacyjnych na rzecz wnioskodawczyni okazała się bezskuteczna.

Ponadto organ odwoławczy ustalił, że rodzina I. R. składa się

z wnioskodawczyni oraz jej matki – Z. R.. W tej sytuacji dochód rodziny z roku 2015 r., poprzedzającego okres świadczeniowy, stanowi dochód matki wnioskodawczyni osiągnięty z tytułu emerytury w wysokości [...] zł brutto oraz dochód

wnioskodawczyni z tytułu renty socjalnej wynoszący [...] zł brutto. Organ zaznaczył,

że dochody zarówno matki jak i córki są opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Powołując się na treść art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), organ odwoławczy wskazał, że od każdej z kwot należy odjąć składki na ubezpieczenia społeczne, należny podatek oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a w konsekwencji po dokonaniu

odliczeń ustalił, że dochód roczny kształtuje się na poziomie odpowiednio [...] zł

oraz [...] zł. Łączny dochód rodziny wyniósł zatem [...] zł, co w przeliczeniu na liczbę miesięcy w roku oraz liczbę osób w rodzinie stanowi kwotę [...] zł

i przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące [...] zł.

Organ wyjaśnił, że brak spełnienia przesłanki dotyczącej kryterium dochodowego rodziny skutkuje odmową przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż ustawodawca w tym zakresie nie przewidział żadnych odstępstw, nawet w sytuacji

kiedy kwota przekroczenia dochodu jest nieznaczna. W tej sytuacji organ odwoławczy

uznał za prawidłową decyzję organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję ostateczną złożyła I. R. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Jednocześnie skarżąca zarzuciła

krzywdzącą niewspółmierną niesprawiedliwość, która pozbawia ją środków do życia,

w sytuacji gdy nie ma możliwości egzekwowania należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych, z uwagi na bezskuteczność egzekucji.

Dodatkowo skarżąca zarzuciła doliczenie do dochodu kwoty alimentów, które nie podlegają opodatkowaniu, a zatem nie powinny być brane pod uwagę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uzasadniając wymieniony na wstępie

wyrok powołał się na treść art. 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy

osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r., poz. 169 ze zm.), zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie i dochodzie rodziny, należy przez to rozumieć dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, która nakazuje jako dochód traktować wszelkie przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem od osób

fizycznych, jak również wymienione enumeratywnie dochody nieopodatkowane, w tym alimenty na rzecz dzieci.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że organ jako składniki dochodu rodziny

skarżącej uwzględnił jedynie emeryturę Z. R. i rentę socjalną I. R. Obydwa te świadczenia podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W tej sytuacji, wbrew zarzutom skargi, organ nie uwzględnił żadnych

dochodów nieopodatkowanych. Ustawodawca zastrzegł w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego

przysługuje jedynie wnioskodawcom, którzy nie osiągają dochodu wyższego niż [...] zł

na osobę w rodzinie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się, że przekroczenie kryterium dochodowego w rodzinie I. R. jest niewielkie, wynosi bowiem [...] zł. Jednocześnie podkreślił, że wysokość dochodu jest kryterium bezwzględnym, jego przekroczenie wywołuje niekorzystne dla strony skutki prawne niezależnie od skali tego przekroczenia. Przepisy w tym zakresie nie pozwalają na jakiekolwiek odstępstwo. Przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego oznacza, iż organ nie może

uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności, jak chociażby sytuacja rodzinna czy zdrowotna

strony.

Pełnomocnik z urzędu I. R. zaskarżył powyższy wyrok w części oddalającej skargę. Powołując art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie prawa materialnego - art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 9 ust. 2

i art. 2 pkt 4 i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 3 pkt

1a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez jego niezastosowanie, polegające na pominięciu,

że dochód, będący podstawą przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego określa

się zaokrąglając wyliczoną kwotę do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się.

W oparciu o powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części zaskarżonej i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, a ponadto o przyznanie nieopłaconych kosztów postępowania kasacyjnego, świadczonych z urzędu według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej:

"p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi

kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności skargę kasacyjną należało

rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi WSA w Łodzi naruszenie prawa materialnego - art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U.

z 2017 r., poz. 201) przez jego niezastosowanie i pominięcie, że dochód, będący

podstawą przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, określa się zaokrąglając wyliczoną kwotę do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej

niż 50 groszy pomija się.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wskazanego zarzutu, bowiem Sąd

I instancji nie miał podstaw do stosowania w sprawie powołanego przepisu art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej regulującego kwestie podstawy opodatkowania, kwoty podatków, odsetek za zwłokę, opłaty prolongacyjnej, oprocentowania nadpłat oraz wynagrodzenia przysługującego płatnikom i inkasentom. Podkreślenia wymaga, że materialnoprawną podstawę w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r.

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r., poz. 169 ze zm.). Jak wynika z treści art. 9 ust. 2 ww. aktu, świadczenia z funduszu alimentacyjnego

przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza

kwoty 725 zł.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji

przeprowadził prawidłową analizę regulacji zawartych w przepisach powołanej ustawy

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a w konsekwencji słusznie uznał, że wysokość dochodu jest kryterium bezwzględnym, bowiem jego przekroczenie wywołuje niekorzystne dla strony skutki prawne niezależnie od skali tego przekroczenia, nawet

w sytuacji, gdy tak jak w przedmiotowej sprawie kryterium zostało przekroczone jedynie

o 49 groszy, co oznacza brak możliwości uwzględnienia żądania skarżącej w zakresie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem WSA w Łodzi, że przepisy w tym zakresie nie pozwalają na jakiekolwiek odstępstwo.

Naczelny Sąd Administracyjny mając na względzie powyższe uznał zaskarżone orzeczenie Sądu pierwszej instancji za zgodne z prawem, co musiało skutkować

oddaleniem skargi kasacyjnej stosownie do art. 184 p.p.s.a.

Sąd nie orzekł natomiast w przedmiocie wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącej, który został ustanowiony w ramach prawa pomocy. Należy to bowiem do Sądu pierwszej instancji, który udzielił prawa pomocy i jest właściwy do

wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie na zasadzie art. 250 p.p.s.a. oraz przepisów w sprawie opłat za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej

pomocy prawnej, z uwzględnieniem czynności dokonanych w toku postępowania kasacyjnego.