Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 266/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Siły zbrojne
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19a ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 41 poz 398
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
article: par. 2 ust. 1 i par. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 245 poz 2460
law: Rozporządzenie Minstra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności  przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. sprawy ze skarg Z.B. i J.B. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oddala skargi.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] października 2009 r. Z.B. wniósł do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (WAM) w L. wniosek o umorzenie należności w kwocie [...] zł z tytułu zaległych opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich za lokal mieszkalny nr [...] położony w R. przy ul. C. [...].

Decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] skierowaną do Z. B. i J.B. orzeczono o odmowie umorzenia należności w wysokości [...] zł z tytułu zaległych opłat bieżących i opłat pośrednich za lokal mieszkalny nr [...] położony w R. przy ul. C. [...]. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej kpa), art. 13 ust. 6 i art. 19a ust. 1-3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej ( Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398, dalej jako ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP) oraz § 4 i § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz.U. z 2004 r., Nr 245, poz. 2460, dalej jako rozporządzenie MON).

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny. Wyjaśnił, że podstawą do zajmowania przez Z.B. ww. lokalu mieszkalnego jest decyzja z dnia [...] lutego 1994 r. o przydziale osobnej kwatery stałej nr [...]. Na podstawie ww. decyzji prawo do zamieszkiwania wraz z głównym najemcą nabyła również małżonka dłużnika – J.B.. Dlatego też małżonkę wnioskującego wezwano do wzięcia udziału w sprawie w charakterze strony i uzupełnienie wniosku o niezbędne dokumenty. Organ podniósł, że z analizy karty kontowej przedmiotowego lokalu mieszkalnego wynika, iż kłopoty wnioskującego z regularnym wnoszeniem opłat bieżących zaczęły się w lipcu 2004 r. W dniu [...] lipca 2005 r. został wystawiony na zobowiązanego Z.B. administracyjny tytuł wykonawczy o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego pobieranego przez ww. z Wojskowego Biura Emerytalnego. W wyniku powyższego od miesiąca sierpnia 2005 r. na konto Wojskowej Agencji Mieszkaniowej było przekazywane [...]% świadczenia brutto, tj. [...] zł. W dniu [...] maja 2006 r. została zawarta umowa z J.B. o ratalnej spłacie zadłużenia. Powyższa umowa zezwalała na spłatę zadłużenia w [...] miesięcznych ratach, każda w wysokości [...] zł, wnoszonych przy równoczesnym regulowaniu opłat bieżących. Wskutek jednak niewywiązywania się z postanowień umowy została ona zerwana i podjęte zostało zawieszone postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika.

Organ podniósł, że wnioskujący o umorzenie wskazał, iż w przedmiotowym lokalu zamieszkuje wraz z żoną J.B. W swoim wniosku wskazał nadto, że Z.B. jest emerytem wojskowym pobierającym emeryturę z Wojskowego Biura Emerytalnego (WBE) w wysokości [...] zł netto, zaś jego żona pobiera świadczenie emerytalne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości [...] zł netto, co potwierdzają załączone do wniosku stosowne dokumenty. Do wniosku dołączono również zaświadczenia lekarskie, a w późniejszym okresie faktury dokumentujące ponoszone przez małżonków B. wydatki związane z zakupem leków.

Na podstawie przedłożonych dokumentów organ I instancji ustalił łączny dochód netto małżonków B. – już po potrąceniach na kwotę [...] zł oraz dochód na jednego członka w rodzinie w wysokości około [...] zł. Organ I instancji ustalił również, że małżonkowie B. ponoszą wydatki w średnich miesięcznych kwotach szacunkowych: za telefon i TV średnio ok. [...] zł, za energię elektryczną ok. [...] zł, za gaz ok. [...] zł, za leki ok. [...] zł. Szacunkowe miesięczne wydatki wynoszą więc łącznie ok. [...] zł. Organ I instancji zauważył również, iż w miesiącu wrześniu został przyznany J.B. specjalny zasiłek celowy na zakup leków w wysokości [...] zł.

W konkluzji swojego rozstrzygnięcia organ podniósł, że mając na uwadze wysokość osiąganych dochodów już po dokonywanych potrąceniach z tytułu egzekucji administracyjnej oraz ponoszone miesięczne koszty w wysokości nie zagrażającej egzystencji dłużników należało orzec o odmowie umorzenia ww. należności. Nadto, organ powołując się na orzecznictwo NSA podniósł, że umorzenie należności stosuje się w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych przypadkach, bowiem umorzenie należności bądź odsetek za zwłokę powoduje bezpowrotną utratę dochodów Skarbu Państwa.

Od powyższej decyzji Z.B. złożył odwołanie powołując się w jego uzasadnieniu na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Wskazał, że utrzymuje się jedynie z emerytury w wysokości [...] zł netto, już po dokonanych przez komornika potrąceniach. Wraz z nim zamieszkuje jego żona – J. B., która pobiera emeryturę w wysokości [...] zł, również po dokonanych potrąceniach komorniczych. Kwoty te są zbyt niskie, by móc zaspokoić wszystkie niezbędne potrzeby życiowe. J.B. leczy się od wielu lat w związku ze zdiagnozowaną u niej cukrzycą, niewydolnością i zwyrodnieniem kręgosłupa oraz zwyrodnieniem wielostawowym. Z tego powodu zmuszona jest do stałych wizyt lekarskich oraz do regularnego zażywania leków. Od wielu lat porusza się na wózku inwalidzkim i wymaga pomocy innych osób we wszystkich niemalże czynnościach dnia codziennego. Również sam Z.B. leczy się w związku ze stwierdzoną u niego chorobą [...] oraz [...]. Łączna kwota wydatków związanych z zakupem niezbędnych leków wynosi miesięcznie prawie [...] zł. Kwota zasiłku przyznanego J.B. w wysokości [...] zł stanowi jedynie niewielką część wymaganej sumy i powoduje, że małżonkowie B. zmuszeni są do ponoszenia w ogromnej części tak znacznych wydatków. Ponadto uiszczają oni opłaty związane z korzystaniem z mieszkania oraz mediów, w łącznej kwocie około [...] zł miesięcznie. Z uwagi na ponoszenie tak wysokich wydatków prowadzą oszczędny tryb życia i nie są w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb życiowych. Z uwagi na brak wystarczających dochodów zmuszeni są do dokonywania wyboru, czy mają kupić żywność, czy niezbędne leki. Zdaniem odwołującego się, choroby które go dotknęły osobiście oraz jego żonę, są sytuacjami nadzwyczajnymi, niezależnymi od nich i okoliczności te winny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji organu I instancji. Brak spłaty nie jest zaś spowodowany złą wolą małżonków B., ani innymi okolicznościami przez które możnaby przypisać im winę. Wysokość ponoszonych przez małżonków B. wydatków przy uwzględnieniu osiągania niewysokich dochodów wskazują z kolei, że konieczność dokonywania spłaty wymaganej kwoty stanowiłaby zagrożenie dla ich dalszej egzystencji, a przede wszystkim mogłaby w sposób znaczący przyczynić się do pogorszenia ich stanu zdrowia.

Po rozpoznaniu ww. odwołania decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z § 6 rozporządzenia MON oraz art. 13 ust. 7 , art. 19a ust. 1,2,3 i 5 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w L..

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Z.B. posiada składnik majątkowy podlegający egzekucji – emeryturę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Ponadto z tego składnika majątkowego WAM prowadzi skuteczną egzekucję, w chwili obecnej na rzecz wierzyciela jest przekazywana kwota [...] zł miesięcznie. Po dokonywanych potrąceniach, Z.B. przysługuje więc do wypłaty kwota [...] zł netto. Prowadzona egzekucja nie spowodowałaby zagrożenia egzystencji strony niniejszego postępowania, gdyż wobec Z.B. ustawowy limit możliwych do dokonania potrąceń wynosi jedynie [...]% z przysługującemu świadczenia z WBE w W.. Powyższe stanowi jednocześnie gwarancję zapewnienia dłużnikowi podstawowych środków do życia. Brak zaś dobrowolnych wpłat dokonywanych przez dłużnika za zajmowany lokal mieszkalny od stycznia 2009 r. potwierdza fakt, że posiadane środki pieniężne przeznacza on na inne cele. Organ dodał, że również J.B. posiada składnik majątkowy podlegający egzekucji – emeryturę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Z tego składnika majątkowego WAM także prowadzi skuteczną egzekucję, w chwili obecnej na rzecz wierzyciela jest bowiem przekazywana kwota [...] zł miesięcznie. Po dokonywanych potrąceniach, J.B. przysługuje jednak do wypłaty kwota [...] zł.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu dotyczącej chorób na które cierpią Z. B., czy też jego małżonka, organ stwierdził, że nie są to okoliczności, które zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia MON przesądzałyby o konieczności umorzenia należności przysługującej WAM. Organ wyjaśnił, że jest to natomiast okoliczność, która w świetle § 3 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia stanowiłaby przesłankę uzasadniającą rozłożenie na raty należności przysługującej WAM. W ocenie organu kwota [...] zł na osobę, już po dokonywanych potrąceniach na rzecz wierzyciela, zapewnia jednak stronom niezbędne minimum egzystencji. Organ dodał, że dla wielu osób w starszym wieku, również będącymi dłużnikami WAM, kwota prawie [...] zł netto na osobę po dokonywanych potrąceniach jest bardzo wysoka, a mimo tego próbują oni spłacać powstałe zadłużenie.

Organ wskazał, że dotychczasowy sposób postępowania dłużników pokazuje, iż znaczną część posiadanych środków majątkowych przeznaczają oni na zakup leków, co dla osób w podeszłym wieku nie jest jednak sytuacją nadzwyczajną, a nie na bieżące opłaty z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego. Umorzenie należności pieniężnej przysługującej WAM w takiej sytuacji nie spowodowałoby poprawy sytuacji dłużników, gdyż brak jakichkolwiek dobrowolnych wpłat z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego i tak spowodowałby dalsze narastanie długu.

W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ II instancji podniósł, że strony posiadają środki majątkowe, które podlegają egzekucji sądowej lub egzekucji administracyjnej. Posiadane zaś przez strony niniejszego postępowania znaczne środki finansowe, takie jak wysokie świadczenia emerytalne w świetle § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MON stanowią o niespełnieniu przesłanek uzasadniających umorzenie należności. Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 115/07 wskazał, że przy niespełnieniu żadnej z przesłanek z § 2 ust. 1 pkt 1-5 rozporządzenia MON, organ podejmujący decyzję jest w ogóle pozbawiony prawnej możliwości umorzenia należności. Zaniechanie dochodzenia lub też umarzanie należności pieniężnych przysługujących WAM, w sytuacji gdy istnieje realna możliwość spłaty przez dłużników tych zobowiązań, stanowiłaby o naruszeniu zasad dyscypliny finansów publicznych określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 14, poz. 114 z późn. zm.). Organ podkreślił, że nie byłoby społecznie uzasadnione umarzanie należności wobec dłużników, którzy posiadają składniki majątkowe podlegające egzekucji, w sytuacji gdy wiele osób będących w znacznie gorszej sytuacji materialnej, na bieżąco spłaca powstałe zadłużenie. Dodatkowo organ pouczył strony, iż mogą wystąpić o rozłożenie ww. należności pieniężnych na raty.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Z.B. i J.B. (dalej jako skarżący) wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie powstałego zadłużenia z tytułu zaległości czynszowych lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie prawa materialnego – § 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MON poprzez jego nieuwzględnienie, podczas gdy w rzeczywistości konieczność dokonywania zakupu leków oraz ponoszenia w związku z tym znacznych wydatków uniemożliwia skarżącym wywiązanie się z przedmiotowego zobowiązania;

2. błąd w ustaleniach stanu faktycznego poprzez nieuwzględnienie faktu pozostawania skarżących w ciężkiej sytuacji materialnej oraz występowania u nich szeregu przewlekłych chorób, skutkujących koniecznością zakupu niezbędnych leków, co konsekwencji powoduje, iż nie są oni w stanie uiścić przedmiotowego zadłużenia bez uszczerbku dla utrzymania siebie.

W uzasadnieniu swoich skarg skarżący powtórzyli wcześniej prezentowaną argumentację dotyczącą chorób oraz kosztów utrzymania. Podnieśli, że uiszczają opłaty związane z korzystaniem z mieszkania oraz mediów w łącznej kwocie ok. [...] zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentów podnoszonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, że przyjmując nawet kalkulację skarżących, że na leki wydają [...] zł miesięcznie (które to wyliczenie w świetle rachunków znajdujących się w aktach sprawy jest w ocenie organu zawyżone), to jednak już po skutecznie prowadzonej na rzecz wierzyciela egzekucji i zakupie lekarstw, pozostaje im do dyspozycji kwota ponad [...] zł netto miesięcznie.

Na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. Sąd postanowił połączyć na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. sprawę VIII SA/Wa 266/10 (ze skargi Z.B.) ze sprawą VIII SA/Wa 267/10 (ze skargi J.B.) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić ją dalej pod sygnaturą VIII SA/Wa 266/10. Skarżąca podniosła, że ze swojej renty dobrowolnie wnosi opłaty na czynsz w kwocie [...] zł. Oświadczyła, że po potrąceniach skarżącym nic nie pozostaje na bieżące utrzymanie. Podniosła dodatkowo, że skarżący posiadają zadłużenie u obcych ludzi w kwocie około [...] zł, nie mają zaś zadłużeń za energię i gaz. Skarżący zaś potwierdził, że na bieżąco nie płacą opłat czynszowych za mieszkanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Ministra Obrony Narodowej w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami postępowania zawartymi w kpa, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i w wydanym na jej podstawie rozporządzeniu MON oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że sąd administracyjny bada jedynie zgodność z prawem wydanej przez organ decyzji, nie może więc umorzyć ani w całości ani nawet w części zaległości z tytułu należności opłat za zajmowanie lokalu mieszkalnego. Należności te są bowiem wierzytelnością organu – Wojskowej Agencji Mieszkaniowej i to do jego kompetencji należy ewentualne ich umorzenie czy rozłożenie na raty. Sąd zaś nie może orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków. Wszelka zatem argumentacja skarżących, nawet jeśli byłaby uzasadniona, nie mogłaby spowodować umorzenia przez Sąd przedmiotowych należności.

Wobec treści wniosku skarżącego Z.B., wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał przepis art. 19a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz przepisy rozporządzenia MON, w których ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Zgodnie z treścią wymienionego art. 19a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP: w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi, gospodarczymi lub finansowymi należności pieniężne Agencji mogą być umarzane, odraczane lub rozkładane na raty.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o powyższy przepis określone zostały w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, zgodnie z którym: należności pieniężne przysługujące Agencji mogą być umarzane w całości lub w części w razie wystąpienia co najmniej jednego z następujących przypadków:

1) dłużnik, będący osobą fizyczną, zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawił składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej na podstawie odpowiednio art. 829-833 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) lub art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm.);

2) dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, o których mowa w pkt 1, oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny;

3) dłużnik, będący osobą prawną, został wykreślony z właściwego rejestru i brak jest majątku, z którego można by prowadzić egzekucję należności, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przeszła na osoby trzecie;

4) sąd wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika albo oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z tego powodu, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania albo był obciążony hipoteką, hipoteką morską, zastawem, zastawem rejestrowym lub zastawem skarbowym w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania;

5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, których zaistnienie daje potencjalną możliwość umorzenia należności Agencji. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia tych należności, a nie prawny obowiązek wydania decyzji pozytywnej dla strony. Norma zawarta zarówno w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jak i w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należności nawet w przypadku zaistnienia przesłanek prawnych, stanowiąc że w takim wypadku "mogą być one umorzone." Natomiast przy braku przesłanek z § 2 ust. 1 rozporządzenia, organ podejmujący decyzję pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności. Taka sytuacja miała zaś miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości umorzenia należności skarżących wobec Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Wyjaśnić należy, że przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia MON jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, która w przypadku stwierdzenia zaistnienia jednej z przesłanek określonych w § 2 ust.1 w/w rozporządzenia może, ale nie musi umorzyć zaległości.

Wskazać również należy, że stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia MON umorzenie należności pieniężnych przysługujących Agencji może nastąpić: w przypadku, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 i 5 - z urzędu a w przypadkach, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2-4 - z urzędu albo na wniosek dłużnika. Wobec wniosku skarżącego Z.B. o umorzenie należności przysługujących Agencji obowiązkiem organów orzekających w sprawie było ustalenie czy zachodzą przesłanki przewidziane w § 2 ust. 1 pkt 2-4 rozporządzenia.

W niniejszej spawie z oczywistych względów nie zaistniał, żaden z przypadków przewidzianych w § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia MON. Nie występuje bowiem sytuacja w której dłużnikiem jest osoba prawna czy, że sąd wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika albo oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości - czyli okoliczności określone szczegółowo we wskazanych przepisach (§ 2 ust. 1 pkt 3 i 4) ww. rozporządzenia.

Wobec powyższego oraz argumentacji skarżącego - zaprezentowanej we wniosku o umorzenie należności jak i w toku postępowania administracyjnego - powołującej się na stan swojego zdrowia i jego małżonki, a także na związany z tym brak możliwości uregulowania zadłużenia, organy orzekające prawidłowo rozważyły przede wszystkim wystąpienie w przedmiotowej sprawie przesłanki przewidzianej w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MON, tj. okoliczności w której dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo sytuacji gdy egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny. Dyrektor WAM wezwał skarżących, na podstawie § 5 ust. 5 rozporządzenia MON do przedłożenia dowodów na potwierdzenie okoliczności podniesionych we wniosku, dotyczących sytuacji materialnej jak i zdrowotnej oraz innych informacji mogących potwierdzić przesłanki uzasadniające umorzenie należności. W wezwaniu przytoczono treść przesłanki z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MON, jak również przykładowo wskazano co może potwierdzić podnoszone we wniosku okoliczności (k. – [...] akt administracyjnych).

Należy zauważyć, że w wyniku powyższego wezwania skarżący przedłożyli dowody w postaci faktur potwierdzających zakup leków na kwotę około [...] zł miesięcznie. Nie przedstawili zaś dowodów potwierdzających inne wydatki związane z leczeniem czy koniecznością sprawowania nad nimi opieki przez osoby trzecie. Na podstawie powyższego organ ustalił, że szacunkowe miesięczne wydatki skarżących, po uwzględnieniu zakupu leków, opłat za tzw. media (telefon, TV, energia elektryczna, gaz) wynoszą około [...] zł. Jak ustaliły organy, dochód netto skarżących, już po dokonaniu potrąceń z tytułu egzekucji wynosi około [...] zł na osobę ([...] zł netto z tytułu emerytury skarżącego oraz [...] zł z tytułu emerytury skarżącej). Tym samym, stwierdzić należy, że już po dokonywanych nawet potrąceniach z tytułu egzekucji prowadzonej na poczet zaległości czynszowych, uiszczenia opłat za ww. media i zakupie niezbędnych leków, do dyspozycji skarżących pozostaje kwota około [...] zł netto miesięcznie. Powyższa kwota może więc być przeznaczona w całości na wydatki związane z ich utrzymaniem tj. zakup żywności czy bieżących opłat czynszu z tytułu zajmowanego przez nich lokalu mieszkalnego. Jest to tym bardziej uzasadnione, że jak ustaliły organy, a co potwierdził na rozprawie sam Z.B., skarżący wbrew temu co podnosili w swoich skargach, nie uiszczają bieżących opłat za zajmowany lokal mieszkalny. Tym samym, również argument skarżącej J.B., podniesiony na rozprawie przed Sądem, że dokonuje ona dobrowolnych wpłat z tytułu zajmowanego lokalu ze swojej renty w kwocie [...] zł jest niezgodny z prawdą. Nie można bowiem mylić potrąceń z tytułu przymusowej egzekucji prowadzonej przez organ z tytułu zaległych należności z dobrowolną opłatą bieżących należności za zajmowanie lokalu mieszkalnego.

W ocenie Sądu, w świetle powyższego, za prawidłowe należy uznać ustalenia organów z których wynika, że kwota około [...] zł netto na osobę, już po dokonywanych potrąceniach na rzecz wierzyciela, jest wystarczająca dla zapewnienia dwóm starszym osobom minimalnych środków na bezpieczną egzystencję. Skarżący nie wykazali więc zaistnienia przesłanki przewidzianej w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MON, tj. sytuacji w której egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji dłużnika względnie członków jego rodziny.

Niesporne jest również, że ze świadczeń emerytalnych skarżących prowadzona jest skutecznie egzekucja komornicza co wyklucza występowanie w sprawie przesłanki z pierwszej części przepisu zawartego w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MON, umożliwiającego umorzenie należności gdy dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, oraz przedmioty codziennego użytku domowego.

W świetle powyższego nieuzasadnione jest stanowisko skarżących co do naruszenia § 5 ust. 1 w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MON, zaś akta administracyjne nie zawierają dowodów przeciwnych. Z tych samych względów chybione jest także twierdzenie skarżących, że nie są oni w stanie uiścić przedmiotowego zadłużenia bez uszczerbku dla swojego utrzymania. W sprawie nie zachodzi również uzasadnione przypuszczenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności.

Umorzenie należności pieniężnych jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Dlatego szczególnie istotne jest prawidłowe stosowanie prawnych przesłanek umorzenia tych należności. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie w sposób prawidłowy zastosowały normy prawa materialnego, w szczególności zawarte w rozporządzeniu MON. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia, mających zastosowanie na podstawie § 6 ww. rozporządzenia do rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności pieniężnej przysługujących Agencji, przepisów postępowania zawartych w kpa, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, niewątpliwie obecna sytuacja finansowa i zdrowotna skarżących jest trudna, jednakże co należy podkreślić - mają oni zapewnione stabilne środki na utrzymanie w postaci pobieranych świadczeń emerytalnych. W społecznych realiach powyższe gwarantuje im podstawę minimalnej egzystencji.

Zdaniem Sądu w toku postępowania administracyjnego, organy obu instancji w wystarczający sposób zgromadziły i poddały prawidłowej ocenie materiał dowodowy sprawy. Zaskarżona decyzja zawierała właściwe uzasadnienie faktyczne oraz posiadała prawidłową podstawę prawną.

Sąd stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie granice uznania administracyjnego - będącego szczególną formą upoważnienia przez ustawę organów administracji publicznej do określonego zachowania się, polegającą na przyznaniu organom administracji możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań - nie zostały więc przekroczone. Uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. Dlatego też w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie z powyższego obowiązku, organ wywiązał się w wystarczający sposób.

Na marginesie Sąd zauważa, iż wniosek o umorzenie należności pieniężnych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie właściwego organu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżący mogą ponownie wystąpić do organu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Innymi słowy oddalenie skargi w niniejszej sprawie nie zamyka skarżącym drogi do ponownego ubiegania się przed organami o umorzenie zaległości

Reasumując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.