Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 2747/94
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1995-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
article: art. 56 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 1989 nr 29 poz. 154
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
article: art. 7, art. 75 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Niedopuszczalne jest w demokratycznym państwie prawa, by różne organy administracji państwowej odmiennie oceniły i kwalifikowały określone sytuacje skarżącego na podstawie tych samych dowodów.

TEZY

Niedopuszczalne jest w demokratycznym państwie prawa, by różne organy administracji państwowej odmiennie oceniły i kwalifikowały określone sytuacje skarżącego na podstawie tych samych dowodów.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w P. decyzją z 15.10 1993 r. zawartą w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD (...) dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym, po dokonaniu wymiaru należności celnych samochód dostawczy Mercedes Benz, sprowadzony przez Wyższe Seminarium Duchowne z W.

We wniesionym odwołaniu Wyższe Seminarium Duchowne w W. podnosi, iż oclony samochód Mercedes Benz 310D otrzymało w darze od Polskiej Misji Katolickiej. Akt darowizny wyraźnie stwierdza, że Polska Misja Katolicka zakupiła za owe środki, tzn. pieniądze pochodzące z ofiar wiernych, wyżej wymieniony samochód, który został przeznaczony w darze dla Wyższego Seminarium Duchownego w W., i dlatego bezpośrednio zakupiono samochód na odbiorcę, by nie mogła posługiwać się nim inna osoba prawna, jak tylko obdarowany. Mylne jest oświadczenie Urzędu Celnego w P., sugerujące, jakoby zostały seminarium przekazane pieniądze za które miano zakupić w Niemczech wyżej wymieniony pojazd. Jest to Mylne jest oświadczenie Urzędu Celnego w P., sugerujące, jakoby zostały seminarium przekazane pieni dowolna interpretacja, niezgodna z prawdą i z treścią aktu darowizny, podważająca równocześnie wiarygodność oświadczeń ks. biskupa ordynariusza, ofiarodawcy i seminarium.

Akt darowizny został dostarczony w terminie 5 dni od zabezpieczenia pojazdu, jednakże kierownik Punktu Celnego w W. nie przyjął do wiadomości jego treści, obstając przy zakwalifikowaniu sprawy jako kupno-sprzedaż.

Prezes GUC, decyzją (...) z 22.04.1994 r. wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 56 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła katolickiego w RP /Dz.U. nr 29 poz. 154 ze zm./ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu celnego I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnia, że ze znajdującego się w aktach rachunku wystawionego 9.10.1993 r. przez firmę D. z L. wynika, iż sprzedała ona Wyższemu Seminarium Duchownemu w W. używany samochód marki Mercedes Benz, typ 0310D. W związku z tym nie można przyjąć stwierdzenia zawartego w zaświadczeniu wystawionym 10.11.1993 r. przez Polską Misję Katolicką w H., że zakupiony samochód stanowi dar misji dla seminarium. Skoro tak było, to nie można uznać, iż przedmiotowy pojazd stanowi dar i dlatego nie można stwierdzić, iż w oparciu o przepis art. 56 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 17 maja 1989 r., że pojazd ten jest wolny od opłat celnych.

W skardze do NSA Wyższe Seminarium Duchowne w W. wniosło o uchylenie w całości powyższej decyzji prezesa GUC. Zdaniem skarżącego, organ administracji państwowej wydając zaskarżoną decyzję, zaniechał rozważenia argumentów podnoszonych przez stronę, oceny materiałów dowodowych, bowiem zaświadczenie o akcie darowizny wystawione przez Polską Misję Katolicką ma charakter dokumentu urzędowego. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone częściowo, a mianowicie tylko co do rachunku wystawionego przez sprzedającego, a nie zostały ustalone dokładnie fakty podważające tym samym wiarygodność oświadczenia ks. biskupa ordynariusza, ofiarodawcy i obdarowanego. Organ wydający zaskarżaną decyzję wyciągnął wnioski sprzeczne z logiką i doświadczeniem życiowym. Faktem bowiem powszechnie znanym jest, że seminaria duchowne utrzymują się wyłącznie z ofiar wiernych, są instytucjami niezarobkowymi i niedochodowymi. Ponadto na wywóz z kraju tak znacznej wartości środków dewizowych musiałoby być specjalne zezwolenie. Na zakończenie podnosi się to, iż inny organ administracji państwowej /urząd skarbowy/ na podstawie tych samych dokumentów uznał, iż przedmiotowy samochód stanowił darowiznę.

Prezes GUC w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnia, iż zgłaszając przywieziony z zagranicy samochód do odprawy w dniu 15.10.1993 r. skarżący przedłożył dokument w postaci rachunku wystawionego przez firmę D. z L., z którego wynika sprzedaż sprowadzonego samochodu Seminarium Duchownemu w W. Skarżący dopiero do odwołania dołączył dwa zaświadczenia wystawione 9.10.1993 r. i 8.11.1993 r. przez Polską Misję Katolicką w H. stwierdzające darowiznę. Zaświadczenia te nie podważyły wiarygodności rachunku wystawionego przez firmę D. na okoliczność sprzedaży samochodu marki Mercedes Benz Wyższemu Seminarium Duchownemu w W. W tej sytuacji nie można uznać, że przedmiotowy pojazd stanowi dar i dlatego nie można było stwierdzić, iż w oparciu o art. 56 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła katolickiego pojazd ten jest wolny od opłat celnych.

Naczelny Sąd Administracyjny, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje:

Zasadniczym przedmiotem sporu między stronami jest to, czy sprowadzony z zagranicy samochód marki Mercedes Benz Bus został zakupiony w Niemczech przez Wyższe Seminarium Duchowne w W., czy też stanowił darowiznę, dokonaną na rzecz skarżącego Seminarium przez Polską Misję Katolicką w H.

Rozstrzygając powyższy spór między stronami, który ma istotny wpływ na zwolnienie celne sprowadzonego samochodu na podstawie art. 56 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP /Dz.U. nr 29 poz. 154 ze zm./, sąd administracyjny wskaże na treść art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./, który nakazuje, by w postępowaniu przed organami celnymi stosowane były przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy prawa celnego nie stanowią inaczej.

W swym dotychczasowym orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywał na to, iż z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego również i dla organów administracji celnej wynika obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz do wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji okoliczności, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej /art. 7, art. 77 par. 1, art. 10 par. 1 oraz art. 207 par. 3 Kpa/. Tylko prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwala na ocenę, czy w określonej sprawie prawidłowo zostały zastosowane odpowiednie przepisy prawa materialnego /por. np. wyrok NSA z dnia 11 marca 1981 r., SA 272/81 - ONSA 1981 Nr 1 poz. 19/. Obowiązek przeprowadzenia całego postępowania dowodowego co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa przy tym na organie administracji państwowej i nie może być przerzucany na stronę. Oznacza to zatem, że jeżeli nawet strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, to organ administracji celnej ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić.

Z przyjętej w art. 7 Kpa naczelnej zasady postępowania administracyjnego - zasady prawdy obiektywnej - wynikają także dla organu administracji celnej obowiązki wynikające z art. 80 Kpa. Organ administracji celnej jest zobowiązany bowiem w swej decyzji oceniać wartość wszystkich dowodów zebranych w sprawie, w oparciu o swoją wiedzę, doświadczenie oraz wewnętrzne przekonanie. Brak zajęcia obiektywnego stanowiska lub brak w ogóle stanowiska wobec dowodów sprzecznych ze sobą bądź też oparcie decyzji na okolicznościach faktycznych nie wynikających z materiału dowodowego oznacza dowolną ocenę materiału dowodowego i musi skutkować uchylanie takiej decyzji z powodu istotnego naruszenia procedury chroniącej uprawnienia strony.

W rozpatrywanej skardze NSA stwierdza, iż zasadne są zarzuty skarżącego Wyższego Seminarium Duchownego w W., iż organa celne obu instytucji dopuściły się istotnych uchybień w postępowaniu dowodowym oraz w uzasadnieniu wydawanych decyzji. I tak dyrektor Urzędu Celnego w P. w swej decyzji w ogóle pominął przy wydawaniu decyzji oświadczenia biskupa z 12.10.1993 r. wyrażającego zgodę na przyjęcie darowizny w postaci samochodu osobowego marki Mercedes Benz Bus 310D przeznaczonego dla Wyższego Seminarium Duchownego w W., będącego załącznikiem do SAD (...). W szczególności organ celny I instancji nie wyjaśnił, dlaczego nie daje wiary oświadczeniom biskupa ordynariusza, iż samochód ten stanowi dar kościelnej instytucji w Niemczech. Dyrektor Urzędu Celnego w P. zupełnie pominął w tej kwestii postanowienia art. 75 par. 1 Kpa, iż dowodem w postępowaniu administracyjnym może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia spraw, a nie jest sprzeczne z prawem. Dowodem w postępowaniu celnym jest zatem nie tylko rachunek zakupu, ale wszelkie inne dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny itp. Pod pojęciem środka dowodowego w postępowaniu administracyjnym należy zatem rozumieć wszelkie potencjalne źródła prawdziwych informacji umożliwiających dowodzenie.

Również prezes GUC w swej decyzji nie wyjaśnił w sposób przekonujący, dlaczego nie dał wiary oświadczeniom biskupa odnośnie darowizny samochodu dla seminarium, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dwom aktom darowizny Polskiej Misji Katolickiej w. H. z 9.11.1993 r. oraz z 10.11.1993 r., a także wyjaśnieniom rektora Wyższego Seminarium Duchownego w W., co do okoliczności zakupu samochodu przez darczyńcę dla obdarowanego.

Jednocześnie sąd administracyjny zwraca uwagę na to, iż ze skargi oraz załączonej do niej decyzji Urzędu Skarbowego w W., z 26 października 1993 r., wynika, iż organy podatkowe wydając decyzję w trybie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ przyjął na podstawie tych samych dokumentów co organy celne, że Wyższe Seminarium Duchowne w W. samochód Mercedes Benz 310D otrzymało w darze z Niemiec. Niedopuszczalne zatem w demokratycznym państwie jest, by różne organy administracji państwowej zupełnie odmiennie oceniły i kwalifikowały określone sytuacje skarżącego na podstawie tych samych dowodów.

Z tych zatem powodów, zaskarżone decyzje nie mogły się ostać i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję.