Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 406/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca), asesor WSA Katarzyna Górska, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 2 października 2019r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie postanowieniem z dnia "[...]", znak: "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia A. R. (dalej skarżący, zobowiązany), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji, przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy, podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego – A. R. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia "[...]", o nr: "[...]", wystawionych przez wierzyciela - Wójta Gminy, obejmujących należności pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2015 - 2017, w łącznej kwocie należności głównej 37.614,00 zł. Jak wynika z treści tytułów wykonawczych, podstawą prawną egzekwowanych na ich podstawie należności pieniężnych są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego: z dnia "[...]", "[...]" (tytuł wykonawczy nr "[...]"), z dnia "[...]","[...]" (tytuł wykonawczy nr "[...]") oraz z dnia "[...]","[...]" (tytuł wykonawczy nr "[...]"). Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dniu 10 września 2018 r., w wyniku doręczenia skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych, wraz z zawiadomieniem z dnia "[...]", nr "[...]", o zajęciu wierzytelności zobowiązanego w Stowarzyszeniu A. Pismem z dnia "[...]" (nadanym tego samego dnia w placówce pocztowej) skarżący zakwestionował prowadzoną egzekucję administracyjną, wskazując na toczące się w sprawie postępowania sądowe oraz żądając zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowań sądowych. Pismem z dnia "[...]" znak "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do skarżącego o sprecyzowanie treści wniesionego podania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie zobowiązany pismem z dnia "[...]" poinformował, iż jego podanie z dnia "[...]" należy traktować, jako zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zobowiązany wskazał na brak w tytułach wykonawczych podstawy prawnej obowiązku ponieważ roszczenia wierzyciela zostały zaskarżone i do chwili obecnej brak prawomocnych rozstrzygnięć.

Pismem z dnia "[...]", znak: "[...]", Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a., zwrócił się do wierzyciela egzekwowanego obowiązku - Wójta Gminy o wyrażenie stanowiska w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów. Jednocześnie postanowieniem z dnia "[...]", znak: "[...]", organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. Ostatecznym postanowieniem z dnia "[...]","[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za nieuzasadnione, zgłoszone w piśmie z dnia "[...]", zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o nr: "[...]". Wierzyciel zaznaczył m.in, że nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie zobowiązanego, iż "zajęta wierzytelność jest sporna, bowiem sprawa dotycząca tej wierzytelności toczyła się przed WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 606/17 i wyrok w tej sprawie nie jest prawomocny". Wierzyciel wskazał, iż powyższym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na sześć decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2008 - 2013.

Po otrzymaniu ostatecznego stanowiska Wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia "[...]", znak: "[...]", uznał za niezasadny zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.), w treści uzasadnienia szczegółowo uzasadniając motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Po rozpatrzeniu złożonego przez Zobowiązanego zażalenia z "[...]", Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z "[...]", znak: "[...]", utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie uznania zgłoszonych zarzutów za niezasadne. Postanowienie doręczono Skarżącemu "[...]". Pismem z "[...]" (nadanym tego samego dnia w placówce pocztowej, z zachowaniem ustawowego terminu, wynikającego z art. 53 § 1 p.p.s.a.) Skarżący wywiódł od ww. postanowienia organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W treści skargi skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania przez Sąd Rejonowy sprawy o sygn. akt "[...]". W uzasadnieniu skargi, powtórzono podnoszone przez skarżącego wcześniej argumenty dotyczące braku zasadności obciążenia go podatkiem od nieruchomości w kwotach, wskazanych w ostatecznych decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego o nr: "[...]". Argumentację skargi sprowadzić można zatem do zakwestionowania rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej jako bezpodstawnie utrzymującego nieprawidłowe postanowienie organu I instancji.

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy organ wskazał, że podtrzymuje w całości swoje stanowisko, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia "[...]", znak: "[...]". Organ podkreślał przy tym, że skarżący w treści skargi nie przedstawił żadnej nowej argumentacji, ponawiając twierdzenia zawarte w składanych wcześniej pismach. Tym samym, także stanowisko organu zachowuje swoją aktualność. Organ zaznaczył następnie, że organ egzekucyjny bada z urzędu wyłącznie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ odwoławczy wyjaśniał ponadto, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ drugiej instancji wierzyciela), po zapoznaniu się z wystąpieniem skarżącego formułującym zarzuty wobec prowadzonej egzekucji, nie podzieliło ich zasadności. Wypowiedź wierzyciela miała zaś w niniejszej sprawie dla organu egzekucyjnego charakter wiążący. Organ egzekucyjny wskazał też skarżącemu, iż fakt wniesienia skargi na ostateczną decyzję do sądu administracyjnego nie niweczy przymiotu ostateczności decyzji oraz jej wykonalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia w zakreślonej powyżej kognicji nie wykazała, by zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Sąd uznał zatem, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2019 poz. 1438) (dalej u.p.e.a.), jak i przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), (dalej: k.p.a.), w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Istota sporu w sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowo organy odmówiły uznania za zasadne zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia "[...]", o nr: "[...]" wystawionych przez wierzyciela - Wójta Gminy, obejmujących należności pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2015 - 2017, w łącznej kwocie należności głównej 37.614,00 zł.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się przede wszystkim do weryfikacji poprawności czynności organów egzekucyjnych, mającej służyć ochronie adresata czynności. Nadmienić przy tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 34 §1 zdanie pierwsze u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Przystępując do rozważań, należy wskazać, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 § 1 pkt 1 – 10 u.p.e.a., przy czym środek ten jest sformalizowany. W niniejszej sprawie skarżący jako podstawę zgłoszonych zarzutów powołał, "brak podstawy prawnej obowiązku". Jak wywodził roszczenia organu podatkowego zostały przez niego zaskarżone i do tej pory brak jest prawomocnych rozstrzygnięć w tych sprawach. Zgłoszony pismem z dnia "[...]" zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, skarżący uzasadniał zatem jedną okolicznością, a mianowicie faktem, iż w sprawie toczą się nadal postępowania sądowe (skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 606/17 oraz postępowanie przed Sądem Rejonowym, sygn. akt "[...]").

W pierwszej kolejności wskazać należy wyraźnie iż postępowanie prowadzone przed WSA w Olsztynie pod sygnaturą I SA/Ol 606/17 dotyczyło innych zobowiązań, niż te objęte kontrolowanym postępowaniem egzekucyjnym. Na okoliczność tą słusznie uwagę zwróciły organy egzekucyjne. Zaznaczania wymaga przy tym fakt, że nawet gdyby decyzje podatkowe stanowiące źródło egzekwowanych przez skarżącego obowiązków objęte były wskazanym wyżej postepowaniem sądowym, to sam fakt objęcia ich kontrolą sadu administracyjnego nie ogranicza ich wykonalności i nie stanowi przeszkody dla prowadzenia egzekucji.

Jak słusznie zauważał organ odwoławczy podstawę prawną egzekwowanych należności pieniężnych, objętych tytułami wykonawczmi z dnia "[...]", o nr: "[...]" stanowią ostateczne decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego: Z dnia "[...]","[...]" (tytuł wykonawczy nr "[...]"), z dnia "[...]","[...]" (tytuł wykonawczy nr "[...]") oraz z dnia "[...]","[...]" (tytuł wykonawczy nr "[...]"). Decyzje te zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1445 ze zm.). Do należności z tytułu podatków, ustalonych na podstawie przepisów powyższej ustawy, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedno Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm; zwanej dalej O.p.), o czym stanowi art. 2 § 1 pkt 1 O.p. W myśl przepisów Ordynacji podatkowej, postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne (art. 127 O.p.), a decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne (art. 128 O.p.). Zgodnie z art. 239a O.p. decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie. Oznacza to, że właściwy organ może skutecznie egzekwować wydaną decyzję, gdy jest ona ostateczna, o ile nie wstrzymano jej wykonania. Konsekwencją powyższej regulacji prawnej jest to, że fakt wniesienia skargi na ostateczną decyzję do sądu administracyjnego nie niweczy przymiotu ostateczności decyzji oraz jej wykonalności. Jedynie wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji, czy to przez organ podatkowy, czy też sąd administracyjny, dawałoby podstawę do odstąpienia od wykonania decyzji ostatecznej oraz do zawieszenia, na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wszczętego już postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy oraz stanowiska wierzyciela nie wynika zaś, aby nastąpiło wstrzymanie wykonania decyzji, wskazanych w treści tytułów wykonawczych o nr: 347, 348 i 349. To zaś oznacza, że decyzje te podlegają wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej na mocy art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Mając na uwadze powyższe skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela zawarte w skarżonym postanowieniu stanowisko, iż zobowiązania skarżącego wynikające z ostatecznych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o nr: "[...]" mogą być poddane egzekucji administracyjnej. Dopiero prawomocny wyrok sądu, uchylający te decyzje, skutkowałby umorzeniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na mocy przepisu mi. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Okoliczność taka w niniejszej sprawie jednak nie zaistniała. Tym samym stan faktyczny niniejszej sprawy nie mieści się w granicach określonych w hipotezie przepisu art. 33 §1 pkt. 1 u.p.e.a. Z analizy akt organów administracji nie wynika by decyzje administracyjne stanowiące źródło obowiązków wskazanych w tytułach wykonawczych o nr: "[...]" zostały skutecznie podważone i wyeliminowane z obrotu prawnego, ani też że ich wykonalność została wstrzymana. Tym samym dochodzone w toku egzekucji należności istnieją i mają charakter wymagalny.

Zaznaczyć należy, że sposób sformułowania wystąpień skarżącego w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego jak i skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pozwala przyjąć, iż zgłoszony przez niego zarzut oparty był o art. 33 § 1 pkt.1 u.p.e.a. i dotyczył nie istnienia dochodzonego obowiązku. Nie mógł mieć natomiast samodzielnego charakteru i nie mógł być traktowany jako niezależny zarzut określony w art. 33 § 1 pkt.10 u.p.e.a. tj. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Okoliczność ta stanowiła by bowiem niejako następstwo ewentualnego potwierdzenia zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku i była funkcjonalnie związana z wyrażonym przez skarżącego stanowiskiem, iż brak w tytułach wykonawczych podstawy prawnej obowiązku ponieważ roszczenia wierzyciela zostały zaskarżone i do chwili obecnej brak prawomocnych rozstrzygnięć. W jego wystąpieniach brak wskazań dotyczących ewentualnych innych wad tytułów wykonawczych. Wobec powyższego kwestia formalnej prawidłowości tytułów wykonawczych traktowana musi być tylko jako okoliczność powiązana i wynikająca z zakwestionowania istnienia objętych egzekucją zobowiązań. Brak potwierdzenia zarzutów skarżącego w tym zakresie czynił nieaktualnymi również wątpliwości droczące formalnej prawidłowości tytułów wykonawczych w zakresie uwzględnienia w ich treści podstawy prawnej objętych nimi obowiązków.

Zdaniem Sądu, prowadzenie egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie jest dopuszczalne, bowiem w momencie wszczęcia egzekucji dochodzone obowiązki istniały, były wymagalne i wynikały z ostatecznych decyzji, zaś organ nie miał podstaw, aby na etapie tego postępowania egzekucyjnego podważać treść tytułu wykonawczego, przy czym skarżący nie przedstawił żadnego dowodu i argumentacji skutkujących koniecznością odstąpienia organu od czynności egzekucyjnych w badanej sprawie. Ponadto, w ocenie Sądu, dokonanej przez organy ocenie stanu sprawy nie sposób zarzucić dowolności, gdyż wyciągnięte wnioski są logicznie poprawne, merytorycznie uzasadnione i znajdują odzwierciedlenie w aktach sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.