Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 537/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 111 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18, art. 33, art. 29 § 1, art. 33, art. 59 § 1 pkt 2 i 7, art. 59 § 7
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") odmówił [...] umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych.

Przedstawiając przebieg postępowania organ wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] kontynuując postępowanie egzekucyjne wszczęte przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Odział w [...], jako organ egzekucyjny, wszczął postępowanie egzekucyjne do składników majątkowych zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych [...] (poprzednia numeracja [...]) i [...] (poprzednia numeracja [...]) z dnia [...] grudnia 2009 r., wystawione przez ww. wierzyciela, z tytułu nienależnie pobranych świadczeń.

Na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny w dniach: [...] sierpnia 2012 r. oraz [...] maja 2014 r w celu wyegzekwowania zaległości objętych ww. tytułami wykonawczymi dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, odpowiednio w Banku PKO Oddział I w [...] (zawiadomienie o zajęciu nr [...] - doręczenie zastępcze - dwukrotne awizo z dnia [...] września 2012 r. i [...] września 2012 r.) oraz w Banku BS/Centrala [...] (zawiadomienie o nr [...] – doręczone w dniu [...] maja 2014 r.). Pismami z dnia [...] września 2012 r. oraz [...] czerwca 2014 r. dłużnicy zajętej wierzytelności poinformowali organ egzekucyjny, że [...] nie posiada rachunków bankowych w ww. bankach.

W dniu [...] czerwca 2014 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wpłynął wniosek [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanej wraz ze skargą na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. W uzasadnieniu wniosku zobowiązana podniosła m.in., iż nie doręczono jej przedmiotowych tytułów wykonawczych, co uniemożliwiło ich zaskarżenie. Strona wskazuje także, że roszczenia objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi dotyczą "sytuacji sprzed 2000 r.", co oznacza, że uległy przedawnieniu z uwagi na upływ okresu 10 lat.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] przekazał skargę na czynności egzekucyjne Dyrektorowi Izby Skarbowej w [...] celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Natomiast postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu zażalenia z dnia [...] sierpnia 2014 r., uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia nie przedstawia wyczerpująco kwestii przerwania biegu terminu dochodzenia przedmiotowych należności, wskazując - na podstawie wypowiedzi wierzyciela - ogólnikowo, iż należności te nie uległy przedawnieniu z uwagi na podjęte czynności egzekucyjne "wskazane w piśmie". Organ egzekucyjny nie odniósł się również do argumentu strony w zakresie wystawienia tytułów wykonawczych po upływie 10 lat od terminu dochodzenia tych należności. Ponadto organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu odnosząc się do kwestii doręczenia przedmiotowych tytułów wykonawczych wskazał jedynie, iż zostały one doręczone zobowiązanej, a przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach [...] i [...] września 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż wyjaśnienia te nie wskazują adresu, na który tytuły wykonawcze doręczono, nie określają też trybu doręczenia określonego w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] ponownie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wypełniając zalecenia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] - pismem z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] zwrócił się do wierzyciela o udzielenie wyczerpującej informacji w zakresie wskazanym w piśmie. Pismem nr [...] (data wpływu do US [...] grudnia 2014 r.) wierzyciel ZUS O/II [...] Inspektorat w [...], wypowiedział się w żądanym zakresie.

Odnosząc się do nieistnienia obowiązku stanowiącego podstawę dochodzonego świadczenia, z uwagi na nie otrzymanie decyzji oraz upomnień w przedmiotowej sprawie oraz kierowanie korespondencji na błędny adres - wierzyciel wyjaśnił, iż tytuły wykonawcze wystawione w dniu [...] grudnia 2009 r. zostały wysłane zobowiązanej na adres: [...], tj. taki jaki wskazuje w swoim piśmie zobowiązana jako prawidłowy. Korespondencja została zwrócona przez pocztę z adnotacją dwukrotnego awiza (pierwsze awizo dnia [...] grudnia 2009 r., drugie awizo dnia [...] grudnia 2009 r.) co zostało potwierdzone stemplem pocztowym i zapisem na kopercie. Zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: "k.p.a."), nie podjęte w terminie doręczenie wywołuje skutek prawny - doręczenie zastępcze.

W kwestii doręczenia decyzji nr [...] odmawiającej [...] prawa do zasiłku chorobowego za okres od [...] listopada 1999 r. do [...] maja 2000 r. oraz od [...] września 2000 r. do [...] października 2000 r. oraz wzywającej do uregulowania należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wierzyciel wskazał, iż została wysłana w dniu [...] maja 2001 r. przez Wydział Zasiłków Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] listem zwykłym. W związku z tym nie ma możliwości podania terminu doręczenia przedmiotowej decyzji. Natomiast upomnienia, na podstawie których wzywano zobowiązaną do zapłaty, które stanowią jednocześnie podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego zostały wysłane na nazwisko [...] i odebrane odpowiednio:

- [...] z dnia [...] listopada 2002 r. odebrane [...] listopada 2002 r. przez [...] - synową,

- [...] z dnia [...] lipca 2009 r. odebrane [...] sierpnia 2009 r. przez [...] - męża.

Organ egzekucyjny wskazał, iż zawiadomienia o zajęciu kierowane przez organ na adres [...] są zgodne z danymi zawartymi w bazie POLTAX i zgodnie z potwierdzeniami odbioru odebrane zostały: doręczenie zastępcze (art. 44 k.p.a.) - dwukrotne awizo z dnia [...] września 2012 r. i [...] września 2012 r. potwierdzone stemplem pocztowym i zapisem na kopercie, dnia [...] maja 2014 r. W związku z tym obie korespondencje zarówno wychodzące od wierzyciela, jak i od tut organu są uznane za doręczone w sposób prawidłowy.

Odnosząc się do przedawnienia należności wierzyciel wskazał, iż w stosunku do zadłużenia [...] decyzja nr [...] odmawiająca prawa do zasiłku chorobowego została wydana dnia [...] maja 2001 r. Zgodnie z przepisami obowiązującymi do 31 grudnia 2002 r. termin przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wynosił 5 lat licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji (art. 84 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a w przypadku przerwania biegu przedawnienia 10 lat ( art. 24 ust. 4 i 5 w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r). W dniu [...] stycznia 2003 r. przedawnieniu uległy z mocy prawa wszystkie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, w których minęło więcej niż 5 lat od dnia uprawomocnienia się decyzji. Wobec tego postanowienia art. 24 ust. 4 do 5c dotyczące zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia mają zastosowanie od [...] stycznia 2003 r. jedynie wobec należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, w których:

- od uprawomocnienia się decyzji w dniu [...] stycznia 2003 r. minęło mniej niż 5 lat,

- decyzja w przedmiotowej sprawie uprawomocniła się po [...] stycznia 2003 r.

W myśl art. 24 ust. 5a i 5b znowelizowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wszczęcie postępowania egzekucyjnego zawiesza bieg terminu przedawnienia.

Odnosząc się natomiast do czynności podjętych przez ZUS, wierzyciel wyjaśnił, że w celu wyegzekwowania zadłużenia wzywał zobowiązaną do uregulowania należności wynikających z decyzji oraz poszukiwał składników majątkowych umożliwiających skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Pierwsze upomnienie nr [...] wystosowano do zobowiązanej w dniu [...] listopada 2002 r., które zostało odebrane w dniu [...] listopada 2002 r. przez [...] - synową zgodnie z potwierdzeniem odbioru. Wobec braku uregulowania należności, z dniem [...] czerwca 2005 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. W związku z błędnym wskazaniem imienia zobowiązanego Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] w dniu [...] lutego 2009 r. postanowieniem nr [...] umorzył postępowanie w związku z rozbieżnościami we wskazaniu przez wierzyciela osoby zobowiązanej do uregulowania należności pieniężnych zarówno w upomnieniu, jak i w tytułach.

W świetle powyższego wierzyciel w dniu [...] lipca 2009 r. wystawił nowe upomnienie nr [...], które zostało odebrane dnia [...] sierpnia 2009 r. przez [...] - męża zobowiązanej, co zostało również potwierdzone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W związku z tym, że [...] nie uregulowała zadłużenia, w dniu [...] grudnia 2009 r. dokonano zajęcia prawa majątkowego do Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie tytułów wykonawczych [...]. Powyższe zawiadomienia zostały przyjęte przez Naczelnika tut. organu do realizacji. Jednakże w związku z nieskuteczną egzekucją - brakiem realizacji zajętej wierzytelności w dniu [...] lipca 2012 r. wierzyciel wycofał ww. zajęcia, a w dniu [...] lipca 2012 r. przekazał tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Według informacji wierzyciela zobowiązana pobiera rentę z Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa.

W związku z powyższym wierzyciel utrzymuje, że zarzut przedawnienia należności jest bezpodstawny. Bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] podzielił w pełni uzasadnienie wierzyciela w kwestii nieuznania zarzutu przedawnienia należności.

Z treści wypowiedzi wierzyciela oraz informacji znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wobec należności zobowiązanej prowadzona jest egzekucja administracyjna. Organ wskazał, że w celu wyegzekwowania zadłużenia ZUS wzywał zobowiązaną do uregulowania należności wynikających z decyzji oraz poszukiwał składników majątkowych umożliwiających skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Do zobowiązanej kierowano również upomnienia, które zostały skutecznie doręczone. Wobec braku uregulowania należności, z dniem [...] czerwca 2005 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. Wobec czego zostały podjęte czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu nienależnie pobranych składek, o których zobowiązana została poinformowana.

W świetle powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] mając również na uwadze stanowisko wierzyciela – Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II O/[...], Inspektorat w [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego

Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r., [...] wniosła zażalenie, w którym podniosła zarzut przedawnienia się dochodzonych należności oraz nieistnienia obowiązku stanowiącego podstawę dochodzonego świadczenia, z uwagi na nie otrzymanie decyzji oraz upomnień w przedmiotowej sprawie oraz kierowanie korespondencji na błędny adres.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., [...], Dyrektor Izby Skarbowej w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 18, art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ podzielił stanowisko organu egzekucyjnego co do istnienia obowiązku.

Organ nadzoru odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku stanowiącego podstawę dochodzonego świadczenia, z uwagi na nie otrzymanie decyzji oraz upomnień w przedmiotowej sprawie oraz kierowanie korespondencji na błędny adres wskazał, iż z akt sprawy wynika, że korespondencja kierowana była przez Wierzyciela na adres [...], czyli na adres wskazywany przez zobowiązaną jako prawidłowy. Jak wskazuje wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] korespondencja została zwrócona przez pocztę z adnotacją dwukrotnego awiza (pierwsze awizo z dnia [...] grudnia 2009 r., drugie z dnia [...] grudnia 2009 r.), co znalazło odzwierciedlenie w adnotacjach poczynionych przez urząd pocztowy.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] odnosząc się natomiast do kwestii doręczenia decyzji nr [...] odmawiającej zobowiązanej prawa do zasiłku chorobowego za wskazane w niej okresy oraz wzywającej do uregulowania należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, wskazał, iż z wyjaśnień Wierzyciela wynika, iż przedmiotowa decyzja została przesłana listem zwykłym, a nie poleconym, wobec czego nie ma możliwości podania terminu jej doręczenia. Jednakże upomnienia, stanowiące podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela odebrane zostały w dniu [...] listopada 2002 r. ([...]) oraz w dniu [...] sierpnia 2009r. ([...]) przez dorosłych domowników - odpowiednio: przez [...] (synową) oraz przez [...] (męża).

W przypadku zawiadomienia o zajęciu, które kierowane było przez organ egzekucyjny na adres [...], co jest zgodne z danymi zawartymi w bazie POLTAX wskazać należy, iż doręczone zostało ono w sposób prawidłowy - zgodny z art. 44 Kpa (doręczenie zastępcze) - pierwsze awizo dnia [...] września 2012 r., drugie awizo [...] września 2012 r. co zostało potwierdzone stemplem pocztowym oraz adnotacjami poczynionymi przez pracowników Poczty Polskiej na kopercie. Kolejne zawiadomienie zostało odebrane dnia [...] maja 2014 r. Ponadto należy zauważyć, że placówka pocztowa, a zarazem kod pocztowy [...], pod którą należy miejscowość [...] (i tam należy kierować korespondencję do Zobowiązanej), jest zgodna z Oficjalnym Spisem PNA. Jest to oficjalny wykaz kodów pocztowych, udostępniany do użytku publicznego zgodnie z § 1 Regulaminu świadczenia powszechnych usług pocztowych. Wobec tego obie korespondencje zarówno wychodząca od Wierzyciela jak i od Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] uznaje się za doręczone w sposób prawidłowy.

Ponadto w trakcie prowadzonego postępowania mając na uwadze uzasadnienie zobowiązanej zawarte w złożonym wniosku o umorzenie postępowania, z którego wynika, iż wystąpiły przesłanki wskazujące na wygaśnięcie zobowiązania na skutek jego przedawnienia, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wyjaśnił, iż z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] pismem z dnia [...] listopada 2014r. Nr [...] zwrócił się do wierzyciela o udzielenie wyczerpującej informacji w powyższym zakresie.

Wierzyciel ZUS O/II [...] Inspektorat w [...] wypowiedział się w żądanym zakresie i wskazał odnosząc się do przedawnienia należności, iż w stosunku do zadłużenia [...] decyzja nr [...] odmawiająca prawa do zasiłku chorobowego została wydana dnia [...] maja 2001 r. Zgodnie z przepisami obowiązującymi do 31 grudnia 2002 r. termin przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wynosił 5 lat licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia 10 lat. W dniu [...] stycznia 2003 r. przedawnieniu uległy z mocy prawa wszystkie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, w których minęło więcej niż 5 lat od dnia uprawomocnienia się decyzji. Wobec tego postanowienia art. 24 ust. 4 do 5c dotyczące zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia mają zastosowanie od [...] stycznia 2003 r. jedynie wobec należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, w których:

- od uprawomocnienia się decyzji w dniu [...] stycznia 2003 r. minęło mniej niż 5 lat,

- decyzja w przedmiotowej sprawie uprawomocniła się po [...] stycznia 2003 r.

W myśl art. 24 ust. 5a i 5b znowelizowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wszczęcie postępowania egzekucyjnego zawiesza bieg terminu przedawnienia.

Odnosząc się natomiast do czynności podjętych przez ZUS, organ nadzoru wyjaśnił, iż w celu wyegzekwowania zadłużenia Wierzyciel wzywał Zobowiązaną do uregulowania należności wynikających z decyzji oraz poszukiwał składników majątkowych umożliwiających skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Tak jak wcześniej wskazano pierwsze upomnienie nr [...] wystosowano do zobowiązanej w dniu [...] listopada 2002 r., które zostało odebrane w dniu [...] listopada 2002 r. przez [...] - synową.

Z uwagi na nieuregulowanie powyższych należności, w dniu [...] czerwca 2005 r. Wierzyciel wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. W związku z błędnym wskazaniem imienia Zobowiązanej Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] w dniu [...] lutego 2009 r. postanowieniem nr [...] umorzył postępowanie w związku z rozbieżnościami we wskazaniu przez wierzyciela osoby zobowiązanej do uregulowania należności pieniężnych zarówno w upomnieniu jak i w tytułach.

W świetle powyższego Wierzyciel w dniu [...] lipca 2009 r. wystawił nowe upomnienie nr [...], które zostało odebrane dnia [...] sierpnia 2009 r. przez [...] (męża zobowiązanej).

W związku z tym, iż [...] nie uregulowała zadłużenia, w dniu [...] grudnia 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] tytuły wykonawcze nr [...] do realizacji. Jednakże w związku z nieskuteczną egzekucją w dniu [...] lipca 2012 r. Wierzyciel wycofał ww. zajęcia, po czym ponownie w dniu [...] lipca 2012 r. przekazał tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z informacji Wierzyciela - Zobowiązana pobiera rentę z Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa.

W związku z powyższym ze stanowiska Wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...], wynika, że zarzut przedawnienia należności jest bezpodstawny. Bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym.

Odnosząc się do wniosku Zobowiązanej w kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, który słusznie uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W związku z zarzutami zażalenia Dyrektor IS w [...] wyjaśnił, że dołączona do odwołania kserokopia decyzji ZUS II Oddział [...] Inspektorat w [...] z dnia [...].07.2009 r. oraz postanowienia z dnia [...].08.2009 r. dotyczyły innego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie innych tytułów wykonawczych i nie mają znaczenia dla niniejszego postępowania.

W skardze z dnia [...] kwietnia 2015 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca, reprezentowana przez adwokata wniosła o uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi administracji publicznej do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

- naruszenie przepisu art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia postępowania, w sytuacji, gdy zaległości z tytułu nienależnie pobranych świadczeń przedawniły się, a nadto korespondencja w sprawie była kierowana na błędny adres skarżącej. Zdaniem skarżącej rozstrzygnięcie zapadło w wyniku naruszenia przepisów prawa i jako wadliwe winno ono zostać zmienione.

Skarżąca argumentowała, że konsekwentnie podnosiła przez cały czas trwania postępowania zarzuty przedawnienia dochodzonych należności oraz nieistnienia obowiązku stanowiącego podstawę dochodzonego świadczenia z uwagi na nieotrzymanie decyzji oraz upomnień w przedmiotowej sprawie i kierowanie korespondencji na błędny adres. Organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazał, że w zakresie rozpatrzenia podniesionych zarzutów nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia należności z tytułu składek, wiążące dla niego jest stanowisko wierzyciela oraz organu egzekucyjnego. W ocenie skarżącej stanowisko wierzyciela w niniejszym postępowaniu jest nieprawidłowe, a w uzasadnieniu do niego nie odniesiono się do upływu czasu, który spowodował, że należności z tytułu składek się przedawniły. Decyzja odmawiająca skarżącej prawa do zasiłku chorobowego została wydana w dniu [...] maja 2001 roku. Faktem jest, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego zawiesza bieg terminu przedawnienia, jednakże w niniejszej sprawie do takiego zawieszenia nie doszło. Pierwsze upomnienie skierowane do skarżącej nie zostało przez nią osobiście odebrane - na co wskazał wierzyciel - zostało odebrane przez synową skarżącej, wobec czego organ zastosował doręczenie zastępcze. Jednakże w związku z błędnym wskazaniem osoby zobowiązanej ww. pisma nie sposób uznać za doręczone. Błędne wskazanie osoby zobowiązanej, zarówno w upomnieniu, jak i w wystawionych po kolejnych trzech latach, tj. w 2005 roku, tytułach wykonawczych, spowodowało, że postępowanie uległo umorzeniu. Prawidłowe upomnienie, skierowane do skarżącej, zostało wystawione w dniu [...] lipca 2009 roku, tj. w chwili, gdy należność była już przedawniona. Bieg terminu przedawnieniu nie uległ bowiem zawieszeniu, gdyż przeciwko skarżącej, w okresie przedawnienia, nie toczyło się żadne postępowanie egzekucyjne. Postępowanie wszczęte na podstawie wystawionych w 2005 roku tytułach wykonawczych zostało bowiem umorzone, ponieważ nie dotyczyło osoby skarżącej.

Nadto, skarżąca wielokrotnie zwracała uwagę na kierowanie korespondencji do niej na błędny adres. Z wyjaśnień wierzyciela jasno wynika, że decyzja w przedmiocie odmowy skarżącej prawa do zasiłku chorobowego została wysłana listem zwykłym, a nie poleconym, wobec czego skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z nią. Następnie kierowane w dniu [...] listopada 2002 roku upomnienie do skarżącej nie zostało przez nią odebrane osobiście, wobec czego organ zastosował doręczenie zastępcze, jednakże upomnienie skierowane było do innej osoby, nie zaś do skarżącej. W kolejnych latach korespondencja również nie była skarżącej doręczana prawidłowo. Wierzyciel kierował pisma na błędne adresy - czasami pod adres: [...], czasami: [...]. Tym samym żadnego z doręczeń nie sposób uznać za skuteczne.

W związku z powyższym, złożony przez skarżącą w toku niniejszego postępowania wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego był w pełni zasadny. Tytuły wykonawcze zostały bowiem wystawione w 2001 roku, zaś pierwsze prawidłowe czynności przeciwko skarżącej podjęte zostały w 2009 roku, na co zwrócono uwagę powyżej. Tym samym na mocy przepisu art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie przeciwko skarżącej powinno zostać umorzone.

Strona skarżąca zwróciła uwagę, że zaskarżone postanowienie, które skierowane zostało bezpośrednio do skarżącej, nie zostało opatrzone stosownym pouczeniem, co stanowi kolejne uchybienie w niniejszym postępowaniu.

Opowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia w trybie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej - P.p.s.a.), Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Sąd zauważa, że wprawdzie zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nie zawierało pouczenia o trybie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia, jednakże brak tego elementu nie spowodował negatywnych dla strony skarżącej konsekwencji. Zgodnie z przepisem art. 111 § 1 k.p.a. strona może w terminie 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji (odpowiednio postanowienia) żądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania. Uzupełnienie takie następuje w formie postanowienia. Podkreślić przy tym należy, że błąd organu w powyższym zakresie nie dyskwalifikuje postanowienia z dnia [...] marca 2015 r., bowiem skarżąca skutecznie wniosła skargę do Sądu. W rozpatrywanej sprawie brak pouczenia nie stanowi wady powodującej konieczność wyeliminowania postanowienia z obrotu prawnego. Wnosząc skargę skarżąca nie poniosła negatywnych konsekwencji związanych z brakiem stosownego pouczenia w wydanym rozstrzygnięciu.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy organy egzekucyjne zasadnie odmówiły umorzenia prowadzonego względem skarżącej postępowania egzekucyjnego.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że procedura ustanowiona w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. ) zwanej dalej u.p.e.a., co do zasady, nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013 r., o sygn. akt I SA/Ol 152/13, LEX nr 1323412). Podkreślić należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Organy uznały, że nie zachodzą przesłanki wskazane w tym przepisie, a na które powoływała się zobowiązana.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca podniosła zarzut przedawnienia się dochodzonych należności oraz nieistnienia obowiązku stanowiącego podstawę dochodzonego świadczenia, z uwagi na nie otrzymanie decyzji oraz upomnień w przedmiotowej sprawie oraz kierowanie korespondencji na błędny adres.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w ocenie sądu wiążące dla organu egzekucyjnego było stanowisko wierzyciela co do tego, że zobowiązania skarżącej nie uległy przedawnieniu i nadal pozostają wymagalne. Zgodnie bowiem z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem, w niniejszej sprawie, uzyskanie stanowiska wierzyciela w przedmiocie wniosku zobowiązanej o umorzenie postępowania egzekucyjnego zwalniało organ egzekucyjny od dokonywania samodzielnych ustaleń, czy w sprawie występuje jedna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Badanie przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji obejmuje, zgodnie z art. 29 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a, ustalenie czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie ( por. wyrok NSA z dnia 2.10.2009 r., sygn.. akt II FSK 689/08 i powołany w uzasadnieniu Komentarz: D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyd. Unimex 2005, s. 295 ).

Skarżąca zarzucała również niedoręczenie jej upomnienia oraz kierowania korespondencji na niewłaściwy adres ( art. 59 § 7 u.p.e.a. ). Zarzut ten wiąże się również z dopuszczalnością egzekucji administracyjnej, której zbadanie należało do obowiązku organu. W tym zakresie organ wyjaśnił, że w dniu [...] lipca 2009 r., po umorzeniu wcześniej prowadzonego postępowania egzekucyjnego z powodu błędnego wskazania imienia zobowiązanej ([...] zamiast [...]), wystawiono nowe, prawidłowo wskazujące imię zobowiązanej, upomnienie nr [...], które zostało odebrane w dniu [...] sierpnia 2009 r. przez [...] ( męża zobowiązanej ), a następnie skierowano tytuły do Naczelnika urzędu Skarbowego w [...] celem prowadzenia egzekucji . Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych znajduje się dowód doręczenia tego upomnienia ( k. 1 aa ) i w tytułach wykonawczych z dnia [...].12.2009 r., w rubryce 49 zamieszczono informację o jego doręczeniu w dniu [...].08.2009 r., a w rubryce 69 – o doręczeniu tytułu wykonawczego w dniu [...].01.2010 r. ( k. 5v i 8v aa ). Doręczenie tytułów wykonawczych przez wierzyciela i zawiadomienia o zajęciu, skierowane do Urzędu Skarbowego w [...] nastąpiło na adres wskazywany przez skarżącą jako prawidłowy, to jest: [...], w trybie art.. 44 k.p.a. ( k.2 aa ). Nadmienić też należy, że te same tytuły wykonawcze otrzymały nowe numery systemowe w dniu [...].07.2012 r. ([...] i [...]) w związku z ponownym skierowaniem ich do egzekucji, co wynika z pism wierzyciela z dnia [...] lipca 2012 r. ( k.10 aa) i z dnia [...].06.2014 r. ( k. 27 aa ) i zostało wyjaśnione w postanowieniu Dyrektora IS w [...] z 14.11.2014 r.

Zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia [...] maja 2014 r. doręczono w dniu [...] maja 2014 r. w trybie art. 43 k.p.a., dorosłemu domownikowi, wnuczce skarżącej, na adres: [...] ( por. "Potwierdzenie odbioru", k. 16 aa ).

W ocenie Sądu doręczanie przez wierzyciela i organ egzekucyjny korespondencji przeznaczonej dla skarżącej na adres na adres [...], było prawidłowe. Jak wyjaśnił organ, miejscowość [...] należy do placówki pocztowej [...], oznaczonej kodem pocztowym [...], zgodnym z Oficjalnym Spisem PNA, to jest wykazem kodów pocztowych, udostępnianym do użytku publicznego zgodnie z § 1 Regulaminu świadczenia powszechnych usług pocztowych. Zatem prawidłowo urzędem pocztowym, który należy wskazywać, podając adres zobowiązanej jest [...]. Wobec tego korespondencja wychodząca zarówno od wierzyciela, jak i od Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] została doręczona w sposób prawidłowy. Zauważyć należy, że ta korespondencja, która wskazywała placówkę pocztową - [...] opatrzona jest pieczęciami poczty [...] a nie [...] ( por. k.1 i 2 aa ). Nie oznacza to, że nieprawidłowe były te doręczenia, w których jako pocztę dla miejscowości [...] wskazywano [...], skoro trafiła ona do strony a placówką doręczającą była Poczta [...]. Zaznaczyć należy, że pomimo różnego adresowania w zakresie oznaczenia poczty, korespondencja zawsze trafiała do adresatki, doręczana bądź dorosłemu domownikowi, zgodnie z art. 43 k.p.a., bądź w sposób zgodny z art. 44 k.p.a. – w drodze awizowania przesyłki.

Nie znajdują uzasadnienia zarzuty skarżącej odnoszące się do kwestii doręczenia decyzji z dnia [...] maja 2001 r., nr [...], odmawiającej zobowiązanej prawa do zasiłku chorobowego za wskazane w niej okresy oraz wzywającej do uregulowania należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, gdyż z wyjaśnień wierzyciela wynika, iż przedmiotowa decyzja została przesłana listem zwykłym, a nie poleconym, wobec czego nie ma możliwości podania terminu jej doręczenia. Zarzuty pod adresem tej decyzji, zwłaszcza co do braku jej doręczenia, strona mogła zgłaszać w trybie określonym w art. 33 u.p.e.a., po doręczeniu tytułów wykonawczych.

W kontekście poczynionych wyżej rozważań, Sąd stwierdza, że wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. Organy obu instancji w sposób szczegółowy przedstawiły stan faktyczny sprawy i wyczerpująco odniosły się do argumentacji skarżącej, dokonując przy tym prawidłowej analizy przesłanek warunkujących umorzenie postępowania egzekucyjnego. Odmienna natomiast ocena stanu faktycznego i prawnego dokonana przez stronę skarżącą nie może stanowić przesłanki uzasadniającej uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.