Postanowienie NSA, sygn. akt II FSK 449/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odrzucono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 46, art. 47, art. 49, art. 174, art. 176, art. 178, art. 180, art. 183, art. 193
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, , , po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Barbary i Edwarda D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 października 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 2201/03 oddalającego skargę Barbary i Edwarda D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 września 2003 r. (...) w przedmiocie określenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a: odrzucić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 października 2004 r., I SA/Ka 2201/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Barbary i Edwarda D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 września 2003 r., (...), w przedmiocie określenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych.

W dniu 14 stycznia 2005 r. doradca podatkowy Edward D. - działając w imieniu swoim i żony - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach "kasację" od powyższego wyroku "celem jego uchylenia tym samym przyznania racji" skardze skarżących "albowiem zaistniały przesłanki naruszenia zasad materialnoprawnych obowiązujących w prawie podatkowym."

W uzasadnieniu "kasacji" autor stwierdza, iż organy, a co za tym idzie i Sąd, naruszyły zasadę wynikającą z art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż kwestionowane koszty uzyskania przychodu właśnie zgodnie z tym artykułem dawały prawo podatnikowi do ich zaliczenia w ciężar kosztów. Zdaniem strony błędnie też zostało uznane, że organa podatkowe mają prawo do swobodnej oceny w myśl art. 191 Ordynacji podatkowej czy okoliczności zostały udowodnione i to w odczuciu tych organów, o czym świadczą wyroki, gdzie stwierdza się, że urzędnik nie jest od stwierdzenia co jest a co nie jest kosztem uzyskania przychodu. Skarżący nie zgadzają się również z interpretacją, że zawarte umowy renty nie idą w parze z art. 903 Kc, więc nie spełniają wymogów art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dodając, iż należałoby się raczej "skupić na stwierdzeniu czy zostały takie umowy zawarte, czy zostały wpłacone wymagające z nich świadczenia i czy miały one formę pisemną", co zostało spełnione.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w K. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Organ podniósł, że skarga kasacyjna nie została sporządzona prawidłowo, gdyż brak w niej wskazania, czy zaskarża orzeczenie w całości czy w części, nie zawiera przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, ani wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zarzuty strony są nietrafne, gdyż organy podatkowe miały prawo dokonać oceny zawartych umów renty i stwierdzić, iż nie były to umowy renty w rozumieniu art. 903 Kc.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.

Należy stwierdzić, iż pismo procesowe strony, błędnie nazwane "kasacją" nie spełnia wymogów, jakie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ zastrzega dla skargi kasacyjnej.

Badając wymogi formalne, którym musi odpowiadać skarga kasacyjna, warto zauważyć, iż art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." wprowadził dwojakiego rodzaju wymagania w tym zakresie. Po pierwsze, skarga kasacyjna winna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, wymienionym w art. 46 p.p.s.a. oraz w art. 47 p.p.s.a. Oznacza to, że w skardze kasacyjnej należy:

1. oznaczyć sąd, do którego jest skierowana, podać imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników,

2. oznaczyć rodzaj sądu,

3. zamieścić osnowę skargi kasacyjnej,

4. zamieścić podpis autora skargi kasacyjnej,

5. wymienić załączniki,

6. oznaczyć miejsce zamieszkania stron i ich pełnomocników lub adres do doręczeń.

Ponadto do skargi kasacyjnej należy dołączyć:

1. pełnomocnictwo,

2. odpis lub odpisy skargi kasacyjnej,

3. odpisy załączników.

Po drugie, skarga kasacyjna powinna spełniać wymagania szczególne właściwe tylko dla niej, a mianowicie powinna zawierać:

1. oznaczenie zaskarżonego orzeczenia,

2. wskazanie, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części,

3. przytoczenie podstaw kasacyjnych,

4. wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia,

5. oznaczenie zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

O ile niespełnienie wymagań wymienionych w pierwszej kolejności, przepisanych dla pism w postępowaniu sądowym, stanowi brak, który może zostać uzupełniony w trybie art. 49 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a., to niespełnienie wymagań szczególnych, przewidzianych li tylko dla skargi kasacyjnej wymienionych w art. 176 p.p.s.a. po wyrazie "oraz" nie podlega sanacji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, zgodnie z którym braki kasacji w zakresie elementów konstrukcyjnych powodują, iż kasacja dotknięta jest brakiem istotnym i nienaprawialnym w trybie właściwym do usuwania braków formalnych i w związku z tym podlega odrzuceniu a limine jako niedopuszczalna /por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2004 r., FSK 209/04 - ONSAiWSA 2004 nr 1 poz. 13/.

Najdonioślejszym argumentem przemawiającym za tak rygorystycznym potraktowaniem nieprawidłowo - w zakresie wskazanym wyżej - sporządzonych skarg kasacyjnych jest treść art. 183 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Naczelny Sąd Administracyjny - poza kwestią nieważności postępowania - rozpoznaje sprawę w granicach kasacji. Władny jest zatem badać sprawę tylko z punktu widzenia podstawy kasacyjnej zawartej w skardze kasacyjnej oraz może uwzględnić taką skargę tylko w ramach wniosku w niej zawartego: o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Innymi słowy, brak elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej uniemożliwia rozpoznanie sprawy. Wspomniany brak nie może zostać uzupełniony w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż tryb ten dotyczy wymogów wymienionych w art. 46 i 47 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę, że są to wymogi "przepisane dla pisma w postępowaniu sądowym", tryb ten w odniesieniu do skargi kasacyjnej może być poprzez art. 193 p.p.s.a. stosowany wyłącznie w razie niespełnienia wymogów wymienionych w pierwszej części art. 176 p.p.s.a., tzn. w części znajdującej się przed spójnikiem "oraz".

Dodatkowo należy zauważyć, że wobec przymusu adwokackiego, ustanowionego w art. 175 p.p.s.a., skargę kasacyjną sporządzają profesjonaliści, od których można wymagać właśnie profesjonalizmu. Wzywanie ich o uzupełnienie braków w zakresie konstrukcyjnych elementów skargi kasacyjnej nie jest zatem konieczne ani celowe.

Należy też zwrócić uwagę na to, że podstawa kasacyjna wymieniona w pkt 2 art. 174 p.p.s.a., a więc "naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", odnosi się do przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, a nie procedury administracyjnej, na podstawie której toczy się postępowanie przed organami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny jest powołany do kontroli legalności orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, a nie do ponownego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie/postanowienie NSA z dnia 15 marca 2004 r., FSK 63/04/. Należy podkreślić, że sądy administracyjne nie są adresatami przepisów postępowania zawartych w Ordynacji podatkowej, a więc nie mogą ich również naruszyć. Tym samym powołanie w skardze kasacyjnej przepisów proceduralnych z ustawy Ordynacja podatkowa, w oderwaniu od przepisów postępowania sądowego, nie pozwala traktować ich jako podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. /por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., FSK 181/04 - ONSAiWSA 2004 nr 2 poz. 36/.

Przechodząc od tych ogólnych rozważań na grunt rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że w skardze kasacyjnej Edwarda i Barbary D. brak jest wskazania, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach został zaskarżony w całości czy w części, a sformułowania "celem jego uchylenia tym samym przyznania racji naszej skardze" nie sposób uznać za prawidłowo wyrażony wniosek o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Braki te, przy związaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej /art. 183 par. 1 p.p.s.a./, uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie pisma skarżących - Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domyślać się intencji autora skargi kasacyjnej, ani wnioskować czego strona skarżąca oczekuje, żądając tak enigmatycznie sformułowanego rozstrzygnięcia. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych. Skoro więc autor "kasacji" nie złożył jednoznacznego wniosku o uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku, czego wymaga art. 176 p.p.s.a., to tego rodzaju skarga kasacyjna, pozbawiona jednego ze swych podstawowych elementów konstrukcyjnych, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Należy ponadto stwierdzić, iż "kasacja" skarżących nie zawiera również prawidłowo sformułowanych podstaw kasacyjnych, ani ich uzasadnienia. W petitum skargi czytamy bowiem jedynie, iż "zaistniały przesłanki naruszenia zasad materialnoprawnych obowiązujących w prawie podatkowym". Powołując natomiast w uzasadnieniu skargi przepisy prawa materialnego nie zaznaczono, w jaki sposób - czy przez błędną ich wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie - zostały one przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszone, ani jaką ich wykładnię powinien Sąd, wedle skarżącego, zastosować. Brak konkretnego uzasadnienia co do sposobu naruszenia danego przepisu przez sąd oraz kierunku wykładni, który powinien być przy rozpatrywaniu sprawy przyjęty, powoduje, iż skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny bowiem, będąc związanym granicami skargi kasacyjnej, nie może samodzielnie kwalifikować sposobów naruszenia prawa przez sąd I instancji, ani domyślać się intencji autora skargi czy interpretować niejasno sformułowane zarzuty /por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2004 r., FSK 208/04 - ONSAiWSA 2004 nr 3 poz. 55/. Jak zaznaczono wyżej, również powołanie przepisów postępowania z ustawy Ordynacja podatkowa - w przedmiotowej sprawie art. 191 tej ustawy - nie pozwala potraktować ich jako podstawy kasacyjnej.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.