Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2335/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2005 r. sprawy ze skargi K.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzjami dnia [...] października 1999r, [...] listopada 1999r. oraz [...] grudnia 1999r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. wymierzył Agencji Celnej "D." w P. opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności służbowe podejmowane poza siedzibą Urzędu Celnego, w kwotach wymienionych w tych decyzjach.

W dniu [...] stycznia 2003r. /data wniosku - [...] grudnia 2002 r./ K.C. - "Agencja "D.", złożył do Naczelnika Urzędu Celnego w P. wnioski, w trybie art. 2651 § 1 Kodeksu Celnego, o uchylenie decyzji Urzędu Celnego w W. wymierzających opłaty dodatkowe manipulacyjne oraz o zwrot nienależnie pobranych opłat w sprawach będących przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu.

W uzasadnieniu powyższych wniosków Strona wskazała na naruszenie przez organ celny :

art. 123 § 1, 192 oraz 200 § 1 Ordynacji Podatkowej poprzez uniemożliwienie jej, przed wydaniem tych decyzji, wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego a przez to wydanie decyzji w oparciu o nieudowodniony stan faktyczny,

art. 165 § 2 Ordynacji Podatkowej poprzez niewydanie postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu,

K. C. podniósł, iż w sprawie nie zostało wydane postanowienie o wszczęciu postępowania, gdyż jako taki nie może być traktowany wniosek kierowany do urzędu celnego, który ograniczał się jedynie do prośby o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych. Konsekwencją braku wszczęcia i prowadzenia postępowania przed wydaniem decyzji stał się brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie i na temat zgromadzonych materiałów i dowodów.

Po połączeniu przedmiotowych spraw do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia /postanowienie z dnia [...] lipca 2003 r./ decyzją z dnia [...] listopada 2003 r Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. odmówił uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia [...] października 1999r, [...] listopada 1999r. oraz [...] grudnia 1999r. wymierzających Stronie opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności służbowe wykonane, na jej wniosek, przez funkcjonariuszy celnych poza siedzibą urzędu celnego.

Orzekając na skutek odwołania Strony, Dyrektor Izby Celnej w W., decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. o numerze [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż decyzje wydawane w trybie art. 265 1 Kodeksu celnego mają charakter uznaniowy. Nadto, po przeanalizowaniu przesłanek z art. 265 1 , stanął na stanowisku, że Strona nie wykazała okoliczności faktycznych uzasadniających przyjęcie istnienia jej ważnego interesu w uchyleniu przedmiotowych decyzji ostatecznych. Dyrektor Izby Celnej w W. wskazał dalej między innymi, iż stosownie do art. 246 § 2 Kodeksu celnego należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie wynikała z obowiązujących przepisów lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art. 229 § 3 Kc. W sprawie niniejszej natomiast zaistniały prawem określone przesłanki do poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych na podstawie art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, bowiem P. nie znajduje się na terenie siedziby Urzędu Celnego w W., tj w W..

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie kwestionowanych decyzji organów obydwu instancji zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem art. 265 1 Kodeksu celnego poprzez jego błędną interpretację prowadzącą do wniosku, że organ celny ma prawo kwestionować uprawnienie Strony do określenia tego, co w jej opinii stanowi dla niej "ważny interes". Skarga zarzuca nadto naruszenie :

- art. 121 § 2, 123 § 1, art. 124, 187 i 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej;

- art. 246 § 2 , art. 275 § 4 pkt 5 oraz art. 277 Kodeksu celnego.

.

W uzasadnieniu skargi Skarżący stwierdził, iż organy obydwu instancji w niedopuszczalny sposób zawęziły rozpatrywanie wniosku do art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Wyjaśnił, iż nie składał wniosku o zwrot opłat w trybie art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Podkreślił, iż wydanie decyzji dotyczących wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych nie było poprzedzone wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania w tej sprawie, nie zagwarantowano również czynnego udziału strony w tym postępowaniu. W związku z tym nie było podstaw do wymierzenia i poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych. Organy celne niezasadnie traktują zatem kwoty pobrane bez tytułu prawnego jako opłaty manipulacyjne dodatkowe. W konsekwencji organy błędnie przyjęły, iż zwrot pobranych opłat następuje w trybie określonym w art. 277 Kodeksu celnego dla poboru należności celnych przywozowych i wywozowych w sytuacji, gdy przepis ten dotyczy jedynie poboru, a nie zwrotu opłat.

Odnosząc się do regulacji prawa procesowego skarżący podniósł, iż organy nie ustosunkowały się do wszystkich zgłaszanych przez niego zarzutów. Wskazał, iż załączone do akt sprawy protokoły z przeprowadzonych czynności nie określają wartości odprawianych towarów, co powinno mieć miejsce w związku z treścią art. 276 § 1 Kodeksu celnego. W ocenie K. C. organy celne niezasadnie przyjęły, iż wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej nastąpiło na wniosek strony w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego. Podkreślił, iż organy obydwu instancji nie ustosunkowały się do zarzutu nierównego traktowania miejsc uznanych w stosunku do oddziałów i posterunków celnych. Skarżący stwierdził, iż wbrew twierdzeniom organów celnych wykazał na czym polegał ważny interes w uchyleniu decyzji tj. odwrócenie skutków niekorzystnego i nieuzasadnionego obciążenia z tytułu przedmiotowych opłat.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie czynności dokonywane były przez funkcjonariuszy celnych w Miejscu Uznanym D. w P., a wiec stanowiły czynności dokonane poza urzędem celnym i w związku z tym uzasadniały pobór opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna.

Przede wszystkim należy podkreślić, iż postępowanie przed Sądem w sprawie niniejszej dotyczyło decyzji wydanych na podstawie przepisu art. 2651 Kodeksu celnego, a więc w trybie nadzwyczajnym. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Przedmiotem oceny w takim postępowaniu jest zatem wyłącznie zaistnienie przesłanek związanych z występowaniem tych dwu okoliczności, a nie kwestia merytorycznego badania słuszności lub prawidłowości decyzji ostatecznej i powstałej w wyniku jej wydania sytuacji prawnej.

Decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w W. wymierzające Agencji Celnej "D." w W. opłaty manipulacyjne dodatkowe stały się ostateczne wobec nie skorzystania przez zainteresowaną ze środków odwoławczych, o których Agencja została prawidłowo pouczona.

W dniu [...] stycznia 2003 r. (data pism - [...] grudnia 2002 r.) Strona ponownie (pierwotny wniosek został bowiem przez nią skutecznie cofnięty a postępowanie zostało umorzone) wystąpiła z wnioskami o uchylenie ostatecznych decyzji wymiarowych w trybie art. 2651 Kodeksu celnego oraz o zwrot nienależnie pobranych opłat nie wskazując podstawy prawnej, w oparciu o którą żąda zwrotu należności.

Art. 2651 § 1 Kodeksu celnego stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Wynika więc z tego, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wzruszenia w tym trybie decyzji, muszą zostać spełnione - łącznie - następujące przesłanki: 1) decyzja musi być ostateczna, 2) na mocy tej decyzji strona nabyła prawo, 3) za wzruszeniem tej decyzji przemawia interes publiczny lub ważny interes strony, 4) i (jako przesłanka negatywna) przepisy szczególne nie mogą sprzeciwiać się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji. Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał. Natomiast niespełnienie bodaj jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wzruszenie decyzji w tym trybie w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu.

W ocenie Sądu art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie może być uznany za przepis szczególny sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej w oparciu o art. 2651 Kodeksu celnego. Jak wynika z jego treści oraz usytuowania w Dziale V Kodeksu celnego, art. 246 odnosi się wyłącznie do kwestii zwrotu i umorzenia należności celnych nie zaś do uchylania i zmiany decyzji ostatecznych. Przepisy szczególne, które mogłyby stanowić przesłankę negatywną z art. 2651 Kodeksu celnego winny w swej treści wprost odnosić się do niemożliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Pojęcie "przepisów szczególnych sprzeciwiających się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej" nie może być interpretowane rozszerzająco, zwłaszcza gdy przepisy te stanowić mają przesłankę negatywną uniemożliwiającą stronie, przyznanego przepisami prawa, ubiegania się o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym. Pogląd ten zgodny jest z przyjętym w teorii prawa administracyjnego stanowiskiem (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Wyd.C.H.Beck, Warszawa 2004, str. 686, 699), iż przepisy szczególne w rozumieniu art. 155 kpa, który jest pierwowzorem i w pewnym zakresie odpowiednikiem przepisu 2651 Kodeksu celnego, powinny w swej treści jednoznacznie wyłączać stosowanie trybów nadzwyczajnych do wzruszania ostatecznych decyzji w określonych sprawach. Tak więc, w tym względzie należało podzielić pogląd strony, co jednak nie jest wystarczającą podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż przedmiotowe uchybienie w istocie nie miało wpływu na wynik sprawy, a tylko w takiej sytuacji zaskarżona decyzja powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego - art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy bowiem mieć na względzie, że tak jak art. 246 § 4 Kodeksu celnego jako przepis o charakterze nadzwyczajnym nie może być stosowany i interpretowany rozszerzająco, w takim samym stopniu dotyczy to również art. 2651 Kodeksu celnego, który także ma charakter nadzwyczajny i wprowadza nadzwyczajny tryb postępowania wobec decyzji ostatecznej.

W kontekście cytowanego przepisu należy więc zwrócić uwagę, że chociaż strona skarżąca we wnioskach opatrzonych datą [...] grudnia 2002 r. powołała się na art. 2651 Kodeksu celnego, wnosząc o "uchylenie decyzji Urzędu Celnego w W." oraz o "zwrot nienależnie pobranej opłaty (...) wraz z odsetkami", to - zarówno w sformułowanych wobec owej decyzji zarzutach (naruszenia art. 123 § 1, art. 200, art. 165 § 2, i 192 Ordynacji podatkowej oraz art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego "poprzez błędną interpretację wyrażonej tam normy", art. 32 Konstytucji), jak i w treści uzasadnienia wniosku - strona nawet nie nawiązała do przesłanek z art. 2651 warunkujących możliwość wzruszenia decyzji w tym trybie. W szczególności zaś nie wskazała (a tym bardziej nie wykazała), jaki interes czy to publiczny czy też ważny interes strony miałby przemawiać za uchyleniem tej decyzji. Również w odwołaniu (od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...], odmawiającej uchylenia ww. decyzji wymiarowej w trybie art. 2651) strona nie wykazała przesłanek uzasadniających uchylenie decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego.

W tym miejscu omówienia wymagają podstawowe przesłanki uchylenia decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego, tj. "ważny interes strony" lub "interes publiczny".

Przesłanka "ważnego interesu strony", do której jak wynika ze skargi odwoływała się strona skarżąca składając wniosek o uchylenie decyzji wymiarowej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego, nie została prawnie zdefiniowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu publicznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że jest to tryb nadzwyczajny (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), należy przyjąć, że badanie przesłanki "ważnego interesu strony", jak i "interesu publicznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego możliwe jest zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu, za jej zgodą. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb nadzwyczajny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji, należałoby przyjąć, że w ramach wszczętego na wniosek strony postępowania zmierzającego do wzruszenia decyzji ostatecznej w tym trybie, "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których upatruje ona swój "ważny interes" lub "interes publiczny", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy. Biorąc pod uwagę, że przewidziany w art. 2651 Kodeksu celnego tryb jest trybem nadzwyczajnym, że stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej, należy przyjąć, że ów "ważny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle ważny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od owych, podstawowych zasad postępowania administracyjnego i uzasadniał zastosowanie trybu nadzwyczajnego.

Tak więc, we wszczętym na wniosek strony postępowaniu prowadzonym w trybie art. 2651 Kodeksu celnego, nie można przy ocenie "ważnego interesu strony" jako przesłanki umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej pominąć zachowania samej strony i tego, jak sama strona rozumie swój "ważny" interes. To, czy ma ona "ważny interes" jest przede wszystkim kwestią oceny samej strony, a więc to strona musi wskazać, na czym ten interes polega i dlaczego jest on ważny. Dopiero wtedy organ ma podstawy do dokonania swoich ocen, w których może podzielić stanowisko strony lub nie.

Oceniając wniosek strony w tym kontekście należy uznać, że strona tego "ważnego interesu" nie wykazała. Samo bowiem przeświadczenie strony, że brak było podstaw do obciążenia jej opłatą manipulacyjną dodatkową za czynności dokonywane przez funkcjonariuszy celnych w miejscu uznanym - nie dowodzi istnienia takiego interesu. Nie może też przesądzać o tym subiektywny pogląd strony, że wydawanie decyzji w tym przedmiocie przez Dyrektora Urzędu Celnego w W. obarczone było wadami prawnymi. Jak wskazano bowiem wyżej, rozważenie możliwości uchylenia decyzji ostatecznej w nadzwyczajnym trybie - w oparciu o art. 2651 Kodeksu celnego - możliwe jest tylko przy spełnieniu warunków przewidzianych tym przepisem.

Na marginesie wypada również odnieść się do kwestii "interesu publicznego", tj. alternatywnej do "ważnego interesu strony" przesłanki "pozytywnej", umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego.

Pojęcie "interesu publicznego" jest pojęciem wielowymiarowym i bez wątpienia szerszym niż pojęcie "interesu społecznego", o którym mowa w art. 155 kpa., albowiem, oprócz aspektu społecznego, obejmuje ono również kwestie z szeroko rozumianej sfery funkcjonowania instytucji publicznych, w tym instytucji państwa. Niewątpliwie w interesie publicznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też w interesie publicznym leży interes państwa, pewność obrotu prawnego i gospodarczego oraz stabilność stosunków w sferze finansów, w tym finansów publicznych. O takim rozumieniu pojęcia interesu publicznego świadczy cały szereg uregulowań zawartych tak w Ordynacji podatkowej, jak i w Kodeksie celnym, ściśle reglamentujących lub zgoła wykluczających po upływie określonego okresu możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej - nawet wadliwej (por. np. art. 241 § 2, art. 245 § 1 pkt 3, art. 247 § 2, art. 249 § 1, art. 256 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 2652 Kodeksu celnego).

W kontekście interesu publicznego, należy zauważyć, iż w przedmiotowej sprawie organy celne pobierając opłatę manipulacyjną dodatkową na podstawie art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, który stanowi (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W.), że organ celny pobiera opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności podejmowane w wyniku wykonywania na wniosek osoby zainteresowanej czynności poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego - pobierały ją za czynności wykonywane poza siedzibą urzędu celnego. Dowodzi tego ugruntowane orzecznictwo dotyczące określenia "siedziby urzędu celnego". Należy podkreślić, iż miejscowość P. niewątpliwie znajduje się poza siedzibą urzędu celnego tj. poza W. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie występuje "interes publiczny", który umożliwiałby wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego.

W związku z powyższym należy też uznać, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała ani interesu publicznego ani swojego "ważnego interesu", który uzasadniałby wzruszenie ostatecznej decyzji. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstawowej przesłanki z art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, wniosek strony skarżącej o zmianę lub uchylenie tej decyzji w tym trybie już tylko z tego powodu nie mógł być uwzględniony przez żaden z organów.

Kolejną okolicznością, mającą również istotne znaczenie w sprawie niniejszej, jest fakt, że decyzja wydawana na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego jest decyzją o charakterze uznaniowym, albowiem w tym przepisie ustawodawca stwierdza, że przy spełnieniu określonych w tych przepisach przesłanek decyzja ostateczna "może" być uchylona lub zmieniona. Z uwagi na ów uznaniowy charakter takiej decyzji, tak w judykaturze, jak i w doktrynie przyjmuje się, że nawet w sytuacji, gdy przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony, organ może - ale nie musi - wzruszyć decyzję ostateczną.

Na tle analogicznych uregulowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznej zawartych w Ordynacji podatkowej, której przepisy stosuje się odpowiednio w sprawach celnych (art. 262 Kodeksu celnego), wyprowadza się stąd wniosek, że "tak szeroko zakreślona sfera możności postępowania organu sprawia, że sądowa kontrola wspomnianej decyzji jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy w sprawie orzekał organ właściwy, czy zastosowano odpowiednie przepisy prawa oraz czy nie miały miejsca tego rodzaju naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogły istotnie wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Naruszenie przepisów postępowania ma miejsce m.in. wówczas, gdy organ podatkowy nie ustalił faktów na które powoływała się strona, albo, gdy wyprowadził z nich błędne, nielogiczne wnioski" - (B. Gruszczyński w: Ordynacja podatkowa. Komentarz, S.Babiarz, B.Dauter, B.Gruszczyński, R.Hauser, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, t. 8, s.647). Takich uchybień w zaskarżonej decyzji jednakże nie stwierdzono, a zatem i z tej przyczyny skarga strony nie mogła zostać uwzględniona.

Podnieść nadto należy, iż niezasadny jest zarzut Strony, że zgodnie z art. 277 Kodeksu celnego, w wersji przed nowelizacją, jedynie pobór a nie zwrot opłat manipulacyjnych następował w trybie i na zasadach określonym dla należności celnych. Wykładnia systemowa przepisów art. 277 i 246 Kodeksu celnego prowadzi, przy braku w Kodeksie innych rozwiązań prawnych regulujących dopuszczalność, przesłanki, tryb i termin zwrotu opłaty manipulacyjnej, do stosowania art. 246 także przy zwrocie lub umarzaniu opłat pobranych w sprawach celnych. Sprzeczne z zasadą państwa prawa byłoby przyjęcie założenia, iż opłata pobrana nienależnie lub bez podstaw wynikających z obowiązujących przepisów wobec braku stosownych uregulowań prawnych nie może zostać Stronie zwrócona. Brak jest bowiem w przepisach prawa celnego innej podstawy prawnej umożliwiającej zwrot nienależnie pobranej opłaty.

Podstawę prawną decyzji Dyrektora Urzędu Celnego wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe, o uchylenie których występuje w niniejszej sprawie skarżąca Agencja stanowił art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym do 19 marca 2001 r., tj. upoważniającym organ do pobrania opłaty za przeprowadzenie, na wniosek strony, czynności służbowych poza siedzibą urzędu celnego. Przyjęta w w/w decyzji przez organ celny interpretacja zawartego w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego określenia "siedziba urzędu celnego" jako " miejsca innego niż urząd celny" została zakwestionowana w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. V SA 2690/99 w sprawie o zwrot nienależnie pobranych opłat manipulacyjnych dodatkowych. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielił badający sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. III RN 54/01. Naczelny Sąd Administracyjny i Sąd Najwyższy w powołanych wyżej wyrokach wyraziły pogląd, iż pojęcie "poza siedzibą urzędu celnego" interpretowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, także rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenia ich siedzib /Dz. U. Nr 162, poz. 1122/ oznacza miejsce poza granicami administracyjnymi miasta, w którym znajduje się urząd celny a nie miejsce pod innym adresem w tej samej miejscowości. Orzeczenia te wytyczyły drogę do zmiany treści art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, w którym od nowelizacji obowiązującej od dnia 19 marca 2001 r. /ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny... , Dz. U. z 2001 r. Nr 12, poz. 92/ wprost jest mowa o "miejscu innym niż urząd celny".

W sprawie niniejszej problem powyższy jest poza dyskusją, bowiem skarżone decyzje dotyczyły wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych za czynności służbowe podejmowane w innej miejscowości - t.j. w P.

Jeżeli chodzi o zarzut braku wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej oraz nie zagwarantowania czynnego udziału strony, to w ocenie Sądu, organy celne mogły przyjąć, iż wniosek o skierowanie celników do pracy w miejscu uznanym wszczyna postępowanie w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych na podstawie przepisu art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem, organ celny pobiera opłatę manipulacyjną dodatkową za wykonywanie, na wniosek osoby zainteresowanej, czynności służbowych poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego. Skoro więc Skarżąca Agencja takie wnioski składała, a potwierdza to w skardze do Sądu, to musiała liczyć się z tym, że organy celne taką opłatę pobiorą. Tym samym bowiem pismem, którym w 1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W., po rozpatrzeniu wniosku "D." C. K., postanowił "uznać" proponowane pierwotnie miejsce, nadał ww. miejscu numer statystyczny i określił czynności, które mogą być wykonywane, wyraźnie też (w pkt 4) poinformował Skarżącą, że "zgodnie z art. 275 § 4 pkt 5 ustawy Kodeks celny(...) organ celny pobiera opłaty manipulacyjne dodatkowe" (k. 421"b" akt adm.). W kontekście powyższego należy podkreślić, jak trafnie zauważył organ celny II instancji w zaskarżonej decyzji, że strona brała udział w postępowaniu, gdyż podpisywała bez jakichkolwiek zastrzeżeń stosowne protokoły, które stanowiły podstawę do wydania decyzji.

Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji bowiem, jak słusznie wskazał Dyrektor Izby Celnej w W., istotą miejsca uznanego jest uzyskanie przez podmiot zainteresowany korzyści w postaci ułatwienia w dokonywaniu odprawy towarów, a więc podmioty posiadające takie miejsca miały możliwość uzyskania przewagi rynkowej nad podmiotami pozbawionymi udogodnień związanych z prowadzeniem miejsc uznanych. W decyzji dotyczącej uznania proponowanego miejsca "D." skarżący został poinformowany o treści art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego i konieczności ponoszenia z tego tytułu opłat manipulacyjnych dodatkowych. Skarżący miał bowiem wybór czy dokonywać zgłoszeń celnych w oddziale celnym ze wszystkimi tego konsekwencjami (np. długi okres oczekiwania na dokonanie zgłoszenia celnego), czy też w miejscu uznanym ponosząc z tego tytułu opłaty manipulacyjne dodatkowe. Dokonując określonego wyboru musiał liczyć się z określonymi skutkami. W związku z powyższym Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów dotyczących równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji.

Trafnie również wskazał Dyrektor Izby Celnej w W., że wszystkie czynności mające na celu zapewnienie przestrzegania przepisów prawa celnego mieszczą się w pojęciu dozoru celnego i kontroli celnej stanowią czynności służbowe funkcjonariusza celnego.

Skarżący w skardze podniósł, iż organy celne naruszyły przepis art. 246 § 2 Kodeksu celnego, jednakże w uzasadnieniu skargi nie wykazał na czym to uchybienie miałoby polegać. W związku z tym Sąd nie może odnieść się do ww. zarzutu, natomiast badając z urzędu stan sprawy nie dopatrzył się naruszenia powołanego przepisu.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 276 § 1 Kodeksu celnego. Organy celne pobrały opłaty manipulacyjne na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów (delegacja ustawowa art. 276 § 5 pkt 2 Kodeksu celnego). Skarżący nie wykazał, iż opłaty manipulacyjne dodatkowe w przedmiotowej sprawie przekraczały 40% wartości towaru. W związku z powyższym zarzut ten jest niezasadny.

Należy podkreślić, iż mimo nie ustosunkowania się przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] do wszystkich zarzutów wskazanych we wniosku o uchylenie decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego, to naruszenie zostało w całości konwalidowane przez Dyrektora Izby Celnej w W. w zaskarżonej decyzji w której szeroko odniósł się do wszystkich zarzutów.

Sąd Administracyjny jest władny z mocy art. 145 § 1 pkt 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 uchylić decyzję tyko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zaskarżona decyzja nie zawiera uchybień, które miałyby wpływ na wynik sprawy, albowiem w świetle przedstawionego wyżej wywodu wydanie zaskarżonej decyzji było w pełni dopuszczalne, tym bardziej, że jest to decyzja o charakterze uznaniowym.

Z tych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić skargę jako niezasadną.