Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1718/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędzia WSA Gabriela Jyż (spr.), Protokolant St. ref. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w części dotyczącej pobrania odsetek wyrównawczych i w tym zakresie umorzył postępowanie celne, a w części dotyczącej wartości celnej, stawki celnej, kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Podał przy tym, iż w dniu [...] r., działająca z upoważnienia firmy "A" Sp. z o.o. w M., Agencja Celna "B" G.R. dokonała zgłoszenia celnego towarów z tworzywa sztucznego ujętych na jednolitym dokumencie administracyjnym SAD nr [...]. Dla towarów tych zadeklarowano wartość w kwocie [...] EUR. Dla towarów tych zadeklarowano wspólnotowe preferencyjne pochodzenie towaru, w związku z czym zadeklarowano na podstawie świadectwa przewozowego EUR 1 nr [...] dnia [...] r. obniżoną stawkę celną w wysokości 0%.

Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia [...] r. (nr jak wyżej) uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej, zastosowanej stawki celnej importowanych towarów oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego i kwotę podatku od towarów i usług, a także wymierzył odsetki wyrównawcze od należności celnych. W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że wobec uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistego kraju pochodzenia importowanych towarów polskie władze celne przesłały świadectwo pochodzenia EUR. 1 do hiszpańskich władz celnych celem przeprowadzenia jego weryfikacji. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie mające na celu ustalenie prawidłowej wartości celnej, zasadności zastosowania obniżonej stawki celnej oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz podatku od towarów i usług dla towarów objętych przedmiotowym zgłoszeniem celnym. Stosownie do postanowień zawartych w art. 13 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r Kodeks celny (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz.82 ze zm), cła określane są na podstawie taryfy celnej lub na podstawie innych środków taryfowych. Z kolei w myśl art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczypospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne obniżone stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Stawki te mogą być zastosowane, o ile zostaną spełnione warunki określone przepisami prawa, w tym umowami międzynarodowymi.

Umową, która reguluje obrót towarowy Polski z krajami Unii Europejskiej jest Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi. Na mocy tych przepisów istnieje możliwość zastosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia trzech warunków:

- towar musi pochodzić z Państwa – Strony;

- pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR.1 lub deklaracją na fakturze;

- spełniony został warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Warunkiem koniecznym dla zastosowania stawki celnej obniżonej jest więc przedstawienie prawidłowego dowodu pochodzenia towaru.

W przedmiotowej sprawie hiszpańskie władze celne nie potwierdziły preferencyjnego (hiszpańskiego) pochodzenia towarów ujętych w świadectwie przewozowym EUR.1, a tym samym w rozumieniu Protokołu Nr 4 świadectwo to nie może stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej.

Od decyzji tej firma "A" Sp. z o.o. w M. wniosła odwołanie pismem z dnia [...] r. uzupełnione pismem z dnia [...] r. oraz [...] r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie reguł postępowania ujętych w art. 32 ust. 1 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską, z jednaj strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony. Przepis ten stanowi, że dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co od autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Zdaniem odwołującej się organ celny pierwszej instancji nie wykazał w rzeczywistości czy w tej konkretnej sprawie zaistniały uzasadnione wątpliwości odnośnie do okoliczności dokonanego zgłoszenia celnego i nie podał żadnych przesłanek, które miały wywołać te wątpliwości. Zdaniem odwołującej się organ celny w takim przypadku korzysta z przywileju pewnej uznaniowości, co jednak w żadnej mierze nie oznacza przywileju dowolności interpretacji.

Odwołująca się zarzuciła również zaskarżonej decyzji:

- naruszenie art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz.60 ze zem; dalej powoływana jako O.p.), zgodnie z kŧórym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym;

- naruszenie reguł postępowania ujętych w art. 32 ust. 5 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską, z jednaj strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, zgodnie z którym władze celne, występujące z wnioskiem o weryfikację będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej, jak to możliwe. Wyniki te muszą być takie, aby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski, lub z innego kraju wymienionego w art. 3 i 4 i czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu. Informacje przesłane polskiemu organowi celnemu przez hiszpański organ celny w świetle powołanego przepisu Protokołu Nr 4 nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do uznania, że w przedmiotowej sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności deklaracji eksportera o pochodzeniu towaru lub rzeczywistego pochodzenia tego towaru. W ustaleniach tych brak jest wyraźnych ustaleń odnoszących się do autentyczności dokumentów, czy samego pochodzenia towarów;

- naruszenie art. 125 O. p., zgodnie z którym organy celne powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy natomiast, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień powinny być załatwiane niezwłocznie. Zdaniem odwołującej się przyjęty przez organy celne sposób postępowania w niniejszej sprawie – w szczególności jego późne wszczęcie – miało niewątpliwie wpływ na podjęte rozstrzygnięcie merytoryczne, związane przede wszystkim z zastosowaniem przepisów protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Okoliczności faktyczne na podstawie których hiszpańskie władze celne, a następnie polskie organy celne zajęły stanowisko w sprawie zostały zweryfikowane po upływie blisko 3 lat. Postępowanie organu pierwszej instancji nie odpowiada – zdaniem odwołującego się – zasadom prawidłowego postępowania administracyjnego, ani zasadzie zaufania obywatela do organu, unormowanej w art. 121 O. p.

Podniosła też zarzut naruszenia przez organ celny pierwszej instancji art. 209 § 3 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem za dłużników celnych mogą być uznane osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe. Strona odwołująca się zachowała przy tej czynności handlowej należytą staranność. W tej sytuacji nie mogła więc dowiedzieć się, że importowane towary mogły pochodzić z innego obszaru, niż zadeklarowany przez eksportera. Z załączonej faktury eksportera (z napisem "[...]" C.E.E.) wynika jednoznaczne określenie pochodzenia towaru – towar pochodzić miał z Unii Europejskiej. Do takich samych wniosków prowadziła treść dokumentu EUR.1.

Pismami z dnia [...] i [...] r. pełnomocnik odwołującej się firmy uzupełnił odwołanie w zakresie pochodzenia towaru oraz znaczenia faktur wystawionych przez eksportera, dokumentu przewozowego EUR.1. W pismach tych powtarzano argumenty wskazujące na to, że treść faktury oraz listu przewozowego EUR.1 były wystarczającymi dowodami na miejsce pochodzenia towaru, a strona odwołująca się nie miała podstaw do kwestionowania ich treści, a co za tym idzie nie musiała kwestionować miejsca pochodzenia towaru.

Dyrektor Izby Celnej w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. w części dotyczącej pobrania odsetek wyrównawczych i w tym zakresie umorzył postępowanie celne, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Organ stwierdził, że zgodnie z obowiązującą regulacją prawną o możliwości zastosowania dla importowanego towaru obniżonych stawek celnych przesądza rzeczywiste pochodzenie towaru – pochodzenie z kraju, z którym wiąże Polskę umowa o strefie wolnego handlu. Drugim warunkiem dla zastosowania obniżonych stawek celnych dla importowanego towaru jest przedstawienie prawidłowego dowodu pochodzenia towaru – prawidłowego zarówno pod względem formalnym, jak i materialnym.

Organ podkreślił, że stosownie do postanowień art. 32 Protokołu Nr 4, weryfikacja dowodów pochodzenia towarów jest przeprowadzana wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. Jednak w pierwszej kolejności przepis Protokołu stanowi, że weryfikacja dowodów pochodzenia towarów przeprowadzana jest wyrywkowo.

W tej sytuacji polskie władze celne mając uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistego pochodzenia sprowadzonych z zagranicy towarów zwróciły się z wnioskiem na podstawie art. 32 Protokołu do hiszpańskich władz celnych o dokonanie weryfikacji dokumentu w postaci świadectwa przewozowego EUR.1.

Weryfikacja w/w świadectwa przewozowego przeprowadzona została w trybie urzędowej współpracy administracyjnej Polski i kraju eksportu, państwa członkowskiego Unii Europejskiej, przewidzianym postanowieniami protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Wyniki tej weryfikacji są wiążące dla polskich organów celnych.

Podkreślił, iż w polu 14 świadectwa EUR 1 hiszpańskie organy celne zaznaczyły miejsce z zapisem, iż świadectwo to " nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności" potwierdzając to podpisem oraz pieczęcią urzędową z datą [...] r. Okoliczność ta została potwierdzona w czasie późniejszej korespondencji z hiszpańską administracją celną. Weryfikacja ta przeprowadzona została w trybie urzędowej współpracy administracyjnej Polski i kraju eksportu państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Wyniki tej weryfikacji są wiążące dla polskich organów celnych. Podkreślił, że przekazana przez hiszpańską administrację celną informacja, że świadectwo pochodzenia EUR.1 nie spełnia wymogów autentyczności i rzetelności wyczerpała znamiona wyżej cytowanego art. 83 Kodeksu celnego. To stanowiło w konsekwencji podstawę do wydania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. W tej sytuacji, wobec przeprowadzonej w trybie wzajemnej współpracy kontroli świadectwa przewozowego EUR.1, potwierdzającej, że dokument ten nie spełnia wymogów Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, nie może stanowić podstawy do zastosowania wobec towarów nim objętych obniżonej stawki celnej.

W opinii organu odwoławczego nie doszło do naruszenia art. 122 i 124 O. p. Stan faktyczny został bowiem w przedmiotowej sprawie wyjaśniony w sposób dokładny, w oparciu o ustalenia poczynione w oparciu o regulacje Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Z kolei organ wypełnił także swoim działaniem zasadę ogólną przekonywania ustanowioną w art. 124 O. p. Strona na każdym etapie postępowania miała zagwarantowaną możliwość zapoznania się i wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. W efekcie organ pierwszej instancji wydał decyzję merytorycznie rozstrzygającą sprawę, która zawierała wszystkie elementy określone w art. 210 § 1 O. p., w tym także uzasadnienie faktyczne i prawne. W uzasadnieniu wskazano w sposób wyczerpujący stan faktyczny ustalony przez organ celny w toku postępowania, natomiast w uzasadnieniu prawnym wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z przytoczeniem przepisów prawa materialnego.

Niesłuszny jest również w opinii organu celnego zarzut strony odwołującej się, iż organ pierwszej instancji przekroczył termin załatwienia sprawy z art. 139 § 1 O. p., bowiem postępowanie zostało wszczęte w dniu [...] r. i zostało zawieszone do czasu uzyskania wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia. Po otrzymaniu powyższego dokumentu postępowanie podjęto w dniu [...] r. i zakończono wydaniem decyzji z dnia [...] r. Polski organ celny musiał wystąpić do hiszpańskich władz celnych w celu dokonania weryfikacji dokumentu pochodzenia EUR.1. W tej sytuacji jednak zawieszone zostało postępowanie celne, co – stosownie do art. 230 § 5 kodeksu celnego – powoduje zawieszenie biegu terminów (także terminu określonego w art. 230 § 4 Kodeksu celnego). Nie można więc stwierdzić, że organ pierwszej instancji naruszył w postępowaniu zasadę szybkości postępowania.

Organ odwoławczy stwierdził, że sam fakt przedstawienia przez stronę nieprawidłowego w myśl przepisów protokołu Nr 4 dowodu pochodzenia towaru w postaci świadectwa przewozowego EUR.1 nie uprawniał jednak organu celnego do obciążania strony odsetkami wyrównawczymi. W tej części więc organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i w tym zakresie umorzył postępowanie organu celnego pierwszej instancji.

W skardze z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzucił przy tym wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy, poprzez pominięcie udziału skarżącej w postępowaniu weryfikacyjnym oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – w szczególności:

- naruszenie art. 122 w związku z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i w związku z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez przyjęcie, że świadectwo przewozowe EUR.1 nie ma znaczenia dla badania pochodzenia towarów i może być zmienione w każdym czasie bez udziału odwołującego się;

- pominięcie art. 28 załącznika do porozumienia podpisanego w Brukseli w dniu 24 czerwca 1997 r. w zakresie uznania wyniku weryfikacji za wyłączny dowód pochodzenia towarów;

- naruszenie art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego – w zakresie wykładni zwrotu "uzasadnione wątpliwości".

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik spółki podniósł, że organ nie podjął w rzeczywistości prawidłowych czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Jeśli świadectwo przewozowe EUR.1 jest dokumentem urzędowym, to w przypadku zastosowania się przez stronę do jego treści – nie może ona ponosić negatywnych skutków w związku ze zmianą tego dokumentu. Skarżąca nie była w stanie, przy dołożeniu należytej staranności, sprawdzić treści świadectwa przewozowego i działała w zaufaniu do czynności podjętych przez organy administracji publicznej Hiszpanii. Ponadto, wynik weryfikacji dokonany przez organy państwa, z którego towar jest przywożony nie jest wyłącznym dowodem na okoliczność pochodzenia towarów.

Świadectwo przewozowe EUR.1 jest urzędowym dowodem statusu pochodzenia towaru, uprawniającym do skorzystania z preferencyjnego traktowania celnego, polegającego na stosowaniu obniżonych stawek celnych. Świadectwo przewozowe jest dokumentem urzędowym, który – stosownie do art. 270 § 1 kodeksu celnego – korzysta z domniemania prawdziwości. W takiej sytuacji weryfikacja świadectwa przewozowego EUR.1 nie następuje przez proste zaprzeczenie strony lub organu. Organ celny jest związany dokumentem urzędowym i zobowiązany jest do tego, aby uznać za udowodnione to, co wynika z jego treści. Organ prowadzący postępowanie nie może więc swobodnie oceniać, ani kwestionować treści dokumentu urzędowego, nie przeprowadzając na podstawie art. 193 § 3 Op. dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w nim informacji.

Organ celny – zdaniem strony skarżącej – ograniczył się w rzeczywistości jedynie do wskazania, że wystawione retrospektywnie świadectwo EUR.1 nie może być poczytane za prawidłowy dowód pochodzenia towaru. Organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał, że świadectwo przewozowe EUR.1 nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności. Zdaniem strony skarżącej nie wystarczy powołać się jedynie na negatywny wynik weryfikacji dokonanej przez hiszpańskie władze celne.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił także, że świadectwo przewozowe EUR.1 nie miało żadnych braków formalnych, które mogłyby uzasadniać jego weryfikację.

Dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towarów jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. W przypadku dodatkowej weryfikacji władze celne kraju importu zwracają świadectwo przewozowe EUR.1 i fakturę (jeśli była przedłożona) władzom celnym kraju eksportu, podając w razie potrzeby przyczyny wnioskowania o weryfikację.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił jednak, iż treść świadectwa przewozowego korespondowała z innymi dokumentami złożonymi w sprawie – z fakturą, która opisywała produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji. Fakt ten ma wskazywać na zasadność zarzutu dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organ celny.

Strona skarżąca działała w zaufaniu do dokumentu urzędowego, jakim było świadectwo przewozowe EUR.1 i nie miała żadnych podstaw do podważania jego wiarygodności. Pełnomocnik strony skarżącej przywołał wyroku ETS z 6 lipca 2006 r. w połączonych sprawach Axela Kittela oraz Recolta Recycling SPRL (w sprawie prawa do odliczenia podatku VAT), w którym stwierdzono, że negatywne skutki czynności nieważnych ze względu na ich sprzeczność z przepisami może ponosić tylko taki podatnik, który był świadomy, że obchodzi prawo. Taki stan należy również odnieść do obowiązku zapłaty cła i podatku od towarów i usług.

Skarżąca stwierdziła, że w świetle przebiegu postępowania w niniejszej sprawie należy stwierdzić uchybienie podstawowym zasadom postępowania podatkowego, określonym w art. 120, 121, 122, 123 O. p. w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. W ten sposób organy celne naruszyły zasadę dążenia do wyświetlenia prawdy obiektywnej, zasadzie pogłębiania zaufania do organu, zasadzie zapewnienia stronie czynnego udziału (a nie jedynie biernego udziału) w postępowaniu. Naruszone więc zostały zasady, tworzące zwarty system, w którym organy podatkowe powinny prowadzić postępowanie w sposób zabezpieczający interesy zarówno podatnika, jak i Skarbu Państwa.

Zarzuciła także, ze organ celny pierwszej instancji nie wykazał zaistnienia w sprawie "uzasadnionych wątpliwości", o których mowa w art. 32 Protokołu. Na potrzeby stosowania tego artykułu konieczne jest dokonanie wykładni pojęcia "uzasadnionych wątpliwości", ponieważ nie został on zdefiniowany. Wskazówki do zrozumienia tego zwrotu zostały dostarczone przez Komisję Europejską, która wydała wyjaśnienia dotyczące protokołu Nr 4 do Układów Europejskich. Wyjaśnienia te zawierały taksatywnie określone przypadki, w których mogą powstać uzasadnione wątpliwości dotyczące dokumentu potwierdzającego pochodzenie towaru. Stanowisko w tej sprawie zajmowała także Rada oraz Parlament.

Żadna z okoliczności określonych w powyższych dokumentach organów Wspólnot Europejskich nie została przedstawiona skarżącemu. Organ w decyzji przytoczył jedynie treść przepisu, jednak skarżąca nie została powiadomiona przez organ pierwszej instancji o podstawach uzasadniających podważenie wiarygodności przedstawionych certyfikatów pochodzenia EUR.1.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi powtarzając w uzasadnieniu odpowiedzi swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm., powoływana dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sąd administracyjny bada tylko legalność wydanej decyzji, czyli sprawdza czy prawidłowo ustalono stan faktyczny i czy zastosowana norma prawa materialnego odpowiada ustalonemu stanowi faktycznemu.

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c tej ustawy).

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 13 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) cła są określane na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Merytoryczny zakres Taryfy celnej wynika z art. 13 § 3 pkt 1 – 6 tej ustawy. Z uwagi na istotę sporu w rozpoznawanej sprawie rozważania Sądu ograniczone zostaną do stawek celnych obniżonych, których wysokość, sposób, zakres i warunki zastosowania, zgodnie z art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego, zostały określone w mającej w tej sprawie zastosowanie Taryfie celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 226, poz. 1885 ze zm.).

Zgodnie z obowiązującymi w dniu zgłoszenia celnego regułami dotyczącymi stosowania stawek celnych (Taryfa celna – ust. 5 pkt 1 części pierwszej - Postanowienia Wstępne - A. Stawki celne towarów Tabela stawek celnych Taryfy celnej), stawki celne obniżone, wynikające z umów zawartych przez Rzeczypospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu), z zastrzeżeniem ust. 6 stosuje się do niektórych towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej. Umową regulującą obrót towarowy Polski z krajami Unii Europejskiej jest Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczypospolitą, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi.

Na mocy powyższych przepisów istnieje możliwość zastosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia warunków:

- towar pochodzi z Państwa - Strony;

- pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR.1 lub deklaracją na fakturze;

- spełniony został warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Warunkiem koniecznym dla zastosowania stawki celnej obniżonej jest więc przedstawienie prawidłowego dowodu pochodzenia towaru, którego to w przedmiotowej sprawie nie spełniono. Bezspornym jest, że hiszpańskie władze celne nie potwierdziły preferencyjnego pochodzenia towarów ujętych w świadectwie przewozowym EUR.1 z dnia [...] r., a tym samym w rozumieniu Protokołu Nr 4 świadectwo to nie może stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej. Państwowa Agencja Podatkowa - Delegatura w M. w Raporcie z weryfikacji świadectwa pochodzenia EUR.1 – poodprawowa weryfikacja zgłoszenia preferencyjnego pochodzenia stwierdziła, że świadectwo to nie spełnia niezbędnych wymagań. W polu 14 świadectwa EUR 1 hiszpańskie organy celne zaznaczyły miejsce z zapisem, iż świadectwo to " nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności" potwierdzając to podpisem oraz pieczęcią urzędową z datą [...] r.

Taki wynik weryfikacji, w świetle dotychczasowych rozważań, upoważniał organy celne do zastosowania stawki celnej konwencyjnej na podstawie ust. 1 lit. a oraz ust. 2 części pierwszej A - Postanowienia Wstępne - Stawki celne i części drugiej – Tabela stawek celnych taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.).

Sąd w pełni podziela stanowisko organów celnych, że w myśl postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu maja uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Weryfikacja dowodu pochodzenia ma charakter formalny i materialny. Organ celny właśnie w toku wcześniejszej wyrywkowej weryfikacji świadectw pochodzenia EUR.1 wystawionych przez hiszpańską firmę "C" powziął informację, że załączony do zgłoszeń celnych dokument EUR.1 nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności. Weryfikacja świadectwa pochodzenia została przeprowadzona w trybie urzędowej współpracy administracyjnej i kraju eksportu, państwa członkowskiego Unii i jej ustalenia są wiążące dla polskich organów celnych. W niniejszej sprawie eksporterem również była firma "C", która potwierdzała hiszpańskie pochodzenie towaru świadectwem pochodzenia EUR.1 i dlatego poddano go weryfikacji przez hiszpańskie władze celne. Wątpliwości polskich organów celnych okazały się zasadne.

W myśl powołanego wyżej ust. 5 części pierwszej Postanowienia wstępne A stawki celne Taryfy celnej, stawki celne obniżone, wynikające z umów zawartych przez Rzeczypospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu), z zastrzeżeniem ust. 6 stosuje się do niektórych towarów pochodzących z państw członkowskich Unii. Jeżeli na towary pochodzące z państw wskazanych wyżej nie została określona obniżona stawka celna lub nie zostało udokumentowane pochodzenie towarów zgodnie z wymogami określonymi w umowach o strefach wolnego handlu, do wymiaru cła stosuje się stawkę celna autonomiczna lub konwencyjną. W przedmiotowej sprawie nie został spełniony żaden z warunków umożliwiających zastosowanie stawki celnej obniżonej 0 %, bowiem nie potwierdzono wspólnotowego preferencyjnego pochodzenia towaru. Towar nie posiadał preferencyjnego – hiszpańskiego pochodzenia, a zatem organ celny zastosował prawidłowa stawkę celną konwencyjna w wysokościach przyjętych w decyzji organu I instancji.

Za bezzasadne należy uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które nie zostały poparte wskazaniem o jakie dodatkowe dowody należało uzupełnić postępowanie lub jakie dowody zostały pominięte przez organy celne, czy też błędnie ocenione. Wbrew twierdzeniem skarżącej, organ odwoławczy zebrał i rozpatrzył cały, dostępny mu materiał dowodowy.

Reasumując należy stwierdzić, że świadectwo pochodzenia było nierzetelne, a zatem nie może ono stanowić dowodu potwierdzającego kraj pochodzenia towaru. To zaś oznacza, że przy ustalaniu kraju lub regionu pochodzenia towaru należało je całkowicie pominąć, tak jakby w ogóle nie zostało dołączone do zgłoszenia celnego. W tych okolicznościach rozstrzygnięcie organów celnych uznać należy za prawidłowe.

Za bezzasadne należy uznać również zarzuty skargi co do naruszenia przepisów procesowych. Szczegółowe uzasadnienie w tym zakresie przedstawił Dyrektor Izby Celnej zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę. Sąd w pełni akceptuje przedstawioną argumentację, a zatem ponowne przytaczanie tych wywodów, uznał za zbyteczne.

Analogicznie zgodzić się trzeba z twierdzeniami organu celnego, że prawo wspólnotowe ma zastosowanie do zdarzeń zaistniałych po 1 maja 2004 r., czyli po akcesji. Jak również z zasadnością rozstrzygania niniejszej sprawy na podstawie przepisów prawa celnego obowiązujących w dacie zgłoszenia celnego czyli [...] r.. Zgodnie bowiem z art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r.-Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej.

Reasumując powyższe ustalenia, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę jako nieuzasadnioną oddalił.