Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 11/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia WSA Bożena Popowska As. sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 03 sierpnia 2006 sprawy ze skargi W. F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej W. F. kwotę 100 /sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ B. Popowska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art.22 ust. 1 ustawy z dnia 24.01.1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( zwanej dalej ustawą ) odmówił W. F. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji (...). Po analizie przedłożonych przez stronę dokumentów należy uznać, że nie zachodzą w jej sprawie przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy. W. F. odwołała się od tej decyzji twierdząc, że nie zgadza się z niektórymi przesłankami zawartymi w uzasadnieniu tej decyzji.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 24.01.1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie potwierdzono fakt przesiedlenia z obszarów bezpośrednio włączonych do III Rzeszy na teren dystryktu lubelskiego rodziny Skarżącej. Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] pismem z dnia [...]r nie potwierdził okoliczności wysiedlenia miejscowości [...], jak i osadzenia Skarżącej w obozie przesiedleńczym w [...]. Skarżąca nie wskazała w którym z obozów przesiedleńczych w [...] przebywała. Z materiału źródłowego dostępnego Organowi wynika, że w [...] podczas okupacji istniało wiele obozów przesiedleńczych za które nie przysługują uprawnienia kombatanckie. Zebrany materiał dowodowy nie daje więc podstaw do przyznania Skarżącej uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu.

W. F. wniosła skargę na powyższą decyzję wnosząc o jej zmianę. Skarżąca stwierdziła, że wystąpiła o przyznanie uprawnień kombatanckich z uwagi na straszne przeżycia i prześladowania, których doznała jako dziecko w czasie wojny. Będąc wówczas ośmioletnim dzieckiem, po ponad sześćdziesięciu latach nie potrafi określić precyzyjnie miejsca położenia obozu przesiedleńczego. Nadto podniosła, że okoliczność wysiedlenia miejscowości [...] jest bezsporna w świetle informacji udzielonej przez Archiwum Państwowe w [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga okazała się zasadna.

Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 28 lipca 2003r zostały wydane z naruszeniem prawa.

W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach , obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady ( lit. a ), w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa ( lit. b ), bądź też w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa ( lit. c ).

Z kolei art. 8 ust 1 pkt 2 tej ustawy upoważnia Prezesa Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia - miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzień i obozów NKWD lub będących pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości oraz obozów , o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c oraz w pkt. 3. Na podstawie wyżej cytowanego przepisu Prezes Rady Ministrów wydał w dniu 20.09.2001r rozporządzenie w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości.

Skarżąca w [...]r wraz z rodzicami i rodzeństwem została wysiedlona z miejscowości [...]. Okoliczność ta jest bezsporna w świetle zaświadczenia z Archiwum Państwowego w [...] z dnia [...]r. Na podstawie przechowywanych w swoim zasobie akt zaświadczono, że w nie datowanym wykazie osób przesiedlanych z obszarów bezpośrednio włączonych do III Rzeszy na teren dystryktu [...] figurują: W. I., W. L. - rodzice oraz dzieci: S., H., W., W., K. i I.. Rodzina została przesiedlona z miejscowości [...], pow. [...]. Następnie przewieziono ich do majątku w [...], dalej do [...] i stąd do [...]. Potem przetransportowano całą rodzinę do obozu w [...], gdzie przebywali kilka dni.

Skarżąca nie potrafiła określić dokładnie w którym obozie w [...] zostali umieszczeni. Z pisma Instytutu pamięci Narodowej, Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi polskiemu w [...] wynika, że na podstawie posiadanych dokumentów nie można potwierdzić faktu przebywania Skarżącej w obozie przesiedleńczym w [...].

Organy prowadzące postępowanie nie podjęły wszelkich kroków mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy. Wydając obie decyzje ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że skoro strona nie wskazała dokładnego miejsca pobytu w [...] to niemożliwe jest przyznanie uprawnień kombatancki. Wówczas istniało bowiem wiele obozów przesiedleńczych za które takie uprawnienia nie przysługują.

Organy mają obowiązek takiego stosowania prawa materialnego i prawa procesowego, ażeby w rozstrzygnięciu sprawy co do istoty oraz w trybie postępowania zachować wszystkie ustanowione w art. 6 - 16 zasady ogólne.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie naruszono zasady ogólne postępowania administracyjnego przede wszystkim zasady wyrażone w art. 7. 8 i 12 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z unormowaną w art. 7 zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej " podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli ". Oznacza to, ze organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego tak, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. To na organie administracji publicznej, na mocy art. 77 § 1 kpa ciąży ciężar dowodu, nie może on więc jedynie biernie oczekiwać na dowody zgłoszone przez stronę. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności ( art. 7 i art. 77 kpa ) wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

W przedmiotowej sprawie zarówno organ I, jak i II instancji naruszyły wyżej wymienione przepisy prawa procesowego i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Zawarta w art. 8 kpa zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oznacza wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Z kolei art. 12 kpa nakazuje organom administracji publicznej działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Stosownie do treści art. 22 ust. 1 ustawy obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie zainteresowanej. Nie zwalania to jednak organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli ( por. wyrok NSA w Warszawie z 25.03.2003r, sygn. Akt V SA 145/02 ).

W niniejszej sprawie organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Z zaświadczenia Archiwum Państwowego w [...] wynika, że rodzina Skarżącej została wysiedlona z miejscowości [...], pow. [...]. Natomiast IPN stwierdziło, że w zasobie archiwalnym nie odnaleziono dokumentów mogących potwierdzić fakt wysiedlenia w czasie II wojny światowej miejscowości [...]. Informacje te świadczą o tym, że materiał źródłowy nie zawsze pozwala na bezsporne ustalenie faktów.

Organ winien zwrócić się także do Archiwum Państwowego w [...] oraz Instytutu Pamięci Narodowej w [...] celem wyjaśnienia tych okoliczności. Fakt, iż Skarżąca nie potrafi wskazać konkretnego miejsca pobytu z pewnością utrudnia postępowanie w niniejszej sprawie. Nie jest jednak przeszkodą do ustalenia czy istotnie Skarżąca przebywała w jakimś obozie. Należałoby sprawdzić wszystkie obozy przesiedleńcze istniejące wówczas w [...] oraz ustalić, czy w którymś z nich przebywała Skarżąca.

Organ nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W świetle tych okoliczności, nie sposób ocenić czy zaskarżona decyzja jest zasadna.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z art. 7 i 77§ 1 kpa.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Sąd rozpoznając skargę dopatrzył się w działaniu organu naruszeń przepisów prawa, które uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r.

W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 wyżej cytowanej ustawy.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ B. Popowska

MK