Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 220/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 107 par. 1, par. 3, art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11  art. 14
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 80 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 220/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 kwietnia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Grażyna Firek, Asesor WSA Agnieszka Jakimowicz (spr), Protokolant: Iwona Sadowska-Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2009r., sprawy ze skargi J. K., na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 24 lutego 2005r. Nr [...], w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2004r., I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 457zł ( czterysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2004 r. J. K. zwrócił się do Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004. We wniosku rolnik zadeklarował do płatności m. inn. działki o nr ew. [...], [...] i [...] położone w gminie K., w obrębie ewidencyjnym C.. Na przedmiotowych działkach o łącznej powierzchni działek rolnych 5,20 ha uprawiana była, według oświadczenia wnioskodawcy, mieszanka zbożowa jęczmienia i owsa.

W wyniku przeprowadzonej kontroli wniosku organ I instancji, stwierdzając nieścisłości dotyczące powierzchni działek rolnych, wezwał J. K. pismem z dnia [...] sierpnia 2004 r. do złożenia wyjaśnień w terminie siedmiu dni. Powyższe wezwanie zostało doręczone rolnikowi w dniu [...] sierpnia 2004 r., a w dniu [...] sierpnia 2004 r., a więc dzień po upływie terminu wyznaczonego w wezwaniu, wnioskodawca zgłosił się do Biura ARiMR celem złożenia wyjaśnień. W trakcie tej wizyty w formie ustnej zgłosił rezygnację z dopłat do wskazanych wyżej działek.

Z akt administracyjnych wynika, że na przedmiotowe działki Agencja Nieruchomości Rolnych ogłosiła przetarg na dzierżawę. Do udziału w przetargu zgłosiły się dwie osoby: J. K. oraz A. M. i obydwaj wpłacili stosowne wadium. Przetarg odbył się w dniu 28 czerwca 2004 r., jednakże wnioskodawca nie wziął w nim udziału, gdyż w drodze miał kolizję i nie zdążył na czas. W takich okolicznościach przetarg wygrał A. M., który w dniu [...] lipca 2004 r. zawarł z Agencją Nieruchomości Rolnych umowę dzierżawy, której przedmiotem były działki ewidencyjne o nr [...], [...] i [...].

W dniu [...] grudnia 2004 r. Kierownik Biura ARiMR wydał decyzję [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości, co w praktyce oznaczało przyznanie wnioskowanych świadczeń, tj. jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej w kwocie 0 zł. Organ uznając, że rolnik zawyżył we wniosku o przyznanie płatności powierzchnię gruntów o te działki, w stosunku do których w konsekwencji zawarto umowę dzierżawy z A. M., zastosował sankcjonujące przepisy rozporządzenia Komisji (WE) 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U.UE.L. 03.328.21), w wyniku czego wnioskodawca nie tylko nie otrzymał dopłaty do spornych działek, ale także do gruntów stanowiących jego własność o łącznej pow. 15,60 ha, a położonych w G.

W wyniku rozpoznania odwołania J. K. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją nr [...] z dnia 24 lutego 2005 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ opisał stan faktyczny sprawy i w konkluzji stwierdził, że wykluczenie działek z dopłat za 2004 r. było konsekwencją nie stawienia się przez rolnika na wezwanie w wyznaczonym terminie i nie złożenie w tym terminie wyjaśnień.

Na powyższą decyzję J. K. złożył skargę wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie płatności bezpośrednich bez pomniejszania ich wysokości, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że wiedząc, iż działki o nr ew. [...], [...] i [...] położone w C. przeznaczone są do dzierżawy, ale nikt nie jest nimi zainteresowany, w kwietniu 2004 r. zasiał na nich mieszankę zbożową, a następnie w czerwcu 2004 r. zgłosił swój udział w przetargu na dzierżawę przedmiotowych nieruchomości. Przetarg odbył się [...] czerwca 2004 r., ale skarżący w nim nie uczestniczył ze względu na spóźnienie i przetarg wygrał A.m., z którym Agencja Nieruchomości Rolnych zawarła umowę dzierżawy. Skarżący podkreślił też, że w dniu [...] sierpnia 2004 r. poinformował ustnie pracownika Biura ARiMR, że rezygnuje z dopłat do przedmiotowych działek. W konkluzji skarżący podał, że nie ma pretensji, iż nie otrzymał dopłat do przedmiotowych działek, aczkolwiek jego zdaniem dopłata nie należała się także A. M., który w ogóle nie użytkował działek. Za krzywdzące i niesprawiedliwe skarżący uznał natomiast nie przyznanie dopłat do stanowiących jego własność 15,60 ha położonych w G. Zdaniem skarżącego, nie zawyżył on w deklaracji powierzchni działek rolnych, bowiem w dniu składnia wniosku faktycznie uprawiał całą powierzchnię, a w chwili przegrania przetargu z przyczyn od niego niezależnych zgłosił ten fakt właściwemu urzędnikowi w M. Skarżący zgłosił również wniosek dowodowy o przesłuchanie świadków na okoliczność m. inn. uprawiania spornych działek w dacie składania wniosku do dopłaty.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR w K. wniósł o jej oddalenie. Powołał się na przepis art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U.UE.L. 03.328.21), z którego wynika, że z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 48 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L. 01.327.11), jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem w znaczeniu art. 2 lit. r rozporządzenia Rady (WE) nr 2419/2001 jest większa niż 3%, ale nie większa niż 30% wyznaczonego obszaru, kwota jaka ma zostać przyznana na podstawie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej jest zmniejszana za dany rok o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy dla tej różnicy. Zdaniem organu II instancji ani siła wyższa, ani wyjątkowe okoliczności, pod którymi zgodnie z cytowanym rozporządzeniem należy rozumieć śmierć rolnika, długotrwałą niezdolność do pracy, klęskę żywiołową powodującą poważne skutki dla gruntów rolnych gospodarstwa, zniszczenie na skutek wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie, epizootię atakującą część lub całość inwentarza żywego rolnika, w przedmiotowej sprawie nie zachodzą.

W dalszej kolejności organ II instancji przytoczył uregulowania art. 5 ust. 2 cytowanego rozporządzenia Komisji (WE) 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r., który stanowi, że jeżeli różnice między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem wynikają z nieprawidłowości popełnionych świadomie, za dany rok kalendarzowy nie przyznaje się pomocy, do jakiej rolnik był uprawniony. Taka sytuacja, zdaniem Dyrektora ARiMR, ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż rolnik nie dysponuje tytułem prawnym do zadeklarowanych we wniosku działek o nr ew. [...], [...] i [...], nie posiada dokumentu, z którego wynikałoby jego prawo do obsiewania gruntu, a dodatkowo miał wiedzę o tym, że od [...] lipca 2004 r. została zawarta umowa dzierżawy z inną osobą. Brak tytułu prawnego do spornych działek musiał skutkować, zdaniem organu, nie przyznaniem płatności. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r., nr 6, poz. 40 z późn. zm.) płatności przysługują m. inn. osobie fizycznej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanego producentem rolnym, na będące w jego posiadaniu grunty rolne, które utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Czynności obsiania pola przez skarżącego nie można uznać za posiadanie, bowiem nie wiąże się z nim żadne prawo, a brak dokumentów, które poświadczałyby tytuł prawny do zgłoszonych we wniosku działek.

Dyrektor ARiMR. zwrócił również uwagę w odniesieniu do płatności obszarowych na treść art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), z którego wynika, że każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklarację, powstałą w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1257/1999 na dany rok kalendarzowy.

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 1217/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. K. uznając, że jakkolwiek uzasadnienia zapadłych w sprawie decyzji administracyjnych nie są wolne od uwag krytycznych, to ostatecznie rozstrzygnięcia te są zgodne z prawem. Sąd I instancji uznał bowiem, że oświadczenie skarżącego złożone w dzień po terminie wyznaczonym przez organ w wezwaniu, tj. 20 sierpnia 2004 r. o tym, że rezygnuje z dopłat do spornych działek nie mogło wywołać skutku prawnego. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 wniosek o pomoc może być wycofany tylko w przypadku, gdy władza nie powiadomiła jeszcze rolnika o nieprawidłowościach w złożonym wniosku o pomoc, albo gdy rolnik nie został jeszcze powiadomiony przez właściwy organ o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. W niniejszej sprawie częściowe cofnięcie wniosku nastąpiło już po zawiadomieniu przez organ I instancji o stwierdzonych nieprawidłowościach we wniosku i wezwaniu celem ich wyjaśnienia, a zatem było bezskuteczne. Tym samym zostały spełnione przesłanki do zastosowania przepisów sankcyjnych, w szczególności art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. co do jednolitej płatności obszarowej oraz art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 za dnia 11 grudnia 2001 r. w stosunku do płatności uzupełniających. Zdaniem Sądu I instancji stwierdzona rozbieżność pomiędzy zadeklarowana a faktyczną powierzchnią działek wynikała z nieprawidłowości i zaniedbań popełnionych przez skarżącego, a polegających na niezwiadomieniu organu o zmianie stanu faktycznego i prawnego dotyczącego działek nr [...], [...] i [...] objętych wnioskiem. Skarżący miał bowiem świadomość tego, że od dnia [...] lipca 2004 r. działki są przedmiotem dzierżawy przez Agencję Nieruchomości Rolnych z A. M.

Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 260/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. W uzasadnieniu wyroku NSA zaznaczył, ze Sąd I instancji wadliwie zaakceptował stanowisko organów, wedle którego w sprawie nie ma znaczenia okoliczność podnoszona przez skarżącego, że składając wniosek o przyznanie płatności był posiadaczem spornych gruntów. Powołując się na przepisy prawa wspólnotowego oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych w zw. z art. 336 k.c. wyraził ocenę prawną polegającą na stwierdzeniu, że jedną z ustawowych przesłanek przyznania płatności jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, a nie tylko okoliczność ich zależnego, czy samoistnego posiadania. Tej okoliczności, zdaniem NSA, organy nie wyjaśniły, pomimo podnoszonych argumentów rolnika, a zatem naruszyły przepisy art. 7 i 77 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W efekcie powyższej kontroli Sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy, a zatem należało ją uchylić.

Decyzja Dyrektora ARiMR nie spełnia bowiem podstawowych wymogów, jakie wynikają z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Nie zwiera bowiem ani powołania podstawy prawnej, ani też uzasadnienia prawnego i prawidłowo skonstruowanego uzasadnienia faktycznego.

Zgodnie z cytowanymi przepisami decyzja administracyjna winna zawierać powołanie wszystkich powszechnie obowiązujących przepisów, które legły u podstaw jej wydania, czyli przepisów prawa materialnego, prawa ustrojowego oraz prawa procesowego. Przy czym orzecznictwo słusznie wymaga, aby podstawa prawna decyzji była podana w sposób precyzyjny, z określeniem odpowiedniego ustępu lub punktu artykułu, lub innej jednostki systematyzacyjnej aktu prawnego, albowiem bez sprecyzowania odpowiedniego ustępu (punktu) artykułu nie sposób ustalić podstawy prawnej decyzji (wyrok NSA z dnia 24 lutego 1998 r., SA/Rz 1734/96, ONSA 1992, nr 1, poz. 7). Nie wypełnia powyższych wymogów powołanie się w decyzji organu II instancji wyłącznie na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które to przepisy jedynie dają organowi kompetencję do działania w sprawie. Przepis art. 138 k.p.a. ukształtował postępowanie przed organem odwoławczym jako postępowanie merytoryczne. Oznacza to, że istota administracyjnego toku instancji polega nie tylko na ocenie zarzutów odwołania, ale na dwukrotnym merytorycznym rozstrzygnięciu tej samej sprawy (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1996 r., II SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35, B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, str. 81, 533). W związku z tym obowiązkiem organu II instancji jest przytoczenie i wyjaśnienie pełnej podstawy prawnej, wszystkich przepisów materialnych i przepisów postępowania, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie i które miały zastosowanie w sprawie. Decyzja Dyrektora ARiMR w ogóle nie zawiera przytoczenia i wyjaśnienia przepisów prawa materialnego, będących podstawą rozstrzygnięcia.

Powyższa decyzja nie zawiera również prawidłowo skonstruowanego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zgodnie z brzmieniem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie (wyrok NSA z dnia 18 maja 2000 r., V SA 2762/99, niepubl.). Przytoczenie przepisów prawa to również wskazanie ich treści i relacji do stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt III SA 760/99, niepubl.). Uzasadnienie decyzji organu II instancji nie wypełnia żadnego z wyżej wskazanych wymogów, sprowadza się bowiem jedynie do streszczenie wyników dotychczasowego postępowania.

Tymczasem materialna strona uzasadnienia odgrywa bardzo ważną rolę procesową, warunkuje bowiem prawo do obrony. Brak uzasadnienia decyzji podatkowej jest naruszeniem uprawnień strony. Strona powinna mieć bowiem jasno przedstawione stanowisko organu co do podstaw przyjętego rozstrzygnięcia, tak aby mogła ustosunkować się do przedstawionych zarzutów.

Na marginesie należy zaznaczyć, że podobnymi wadami obarczona jest decyzja Kierownika Biura ARiMR. Nie jest bowiem wystarczające jedynie wyszczególnienie przepisów aktów prawnych bez podania miejsca ich publikacji oraz bez przytoczenia i wyjaśnienia treści powoływanych przepisów, na których oparto rozstrzygnięcie. Decyzja organu I instancji nie zawiera w ogóle uzasadnienia faktycznego i prawnego w rozumieniu przedstawionym wyżej, a mimo tak poważnych uchybień Dyrektor ARiMR utrzymał ją w mocy nie dostrzegając powyższych wad.

Organ II instancji dopuścił się nadto naruszenia podstawowych zasad ogólnych odnoszących się do postępowania administracyjnego, a mianowicie zasady zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasadę przekonywania. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. w sposób, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprawa nie zostaje załatwiona zgodnie z wynikającymi z tych przepisów zasadami ogólnymi postępowania podatkowego (tak: wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1796/05, LEX nr 206545, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 202/07, LEX nr 303025). Dyrektor ARiMR ani słowem nie ustosunkował się bowiem do podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących faktycznego użytkowania przez niego spornych gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, doprowadzając tym samym do sytuacji, w której nie został rozpoznany główny zarzut odwołania. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ II instancji przywołał przepisy prawa materialnego, na których oparł swoje rozstrzygnięcie oraz dokonał ich analizy i subsumcji do ustalonego przez siebie stanu faktycznego, a także ustosunkował się do powyższego zarzutu skarżącego oświadczając, że podnoszona okoliczność faktycznego użytkowania przez skarżącego spornych gruntów pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Jednakże odpowiedź na skargę nie może zstąpić prawidłowo skonstruowanego uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Ponadto, w świetle rozważań przedstawionych przez NSA w Warszawie w wyroku z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 260/07, okoliczność podnoszona przez skarżącego miała kardynalne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd II instancji dokonując bowiem wykładni art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r., nr 6, poz. 40 z późn. zm.) w zw. z art. 336 k.c. przez pryzmat przepisów prawa wspólnotowego wyraził pogląd, którym orzekający w niniejszej sprawie Sąd jest związany z uwagi na brzmienie art. 190 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), że płatności udzielane są tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha w rozumieniu przepisów k.c., ale należy je rolniczo użytkować. Ta okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. NSA wskazał nadto, że przesłanka "faktycznego posiadania" gruntu rolnego nie może być przy tym rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych, gdyż taki wymóg nie został sformułowany nigdzie w przepisach prawa wspólnotowego. Tak jak posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego zgłoszonego we wniosku nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, tak i niedysponowanie stosownym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy podnieść, że organy administracyjne naruszyły przepisy postępowania w postaci art. 7 i 77 k.p.a., gdyż nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, zwłaszcza podkreślanej przez stronę w wyjaśnieniach złożonych w organie I instancji w dniu 20 sierpnia 2004 r. oraz w odwołaniu okoliczności uprawiania w 2004 r. spornych działek, pomimo nie posiadania do nich tytułu prawnego. Ustalenie powyższej okoliczności jest istotne również z tego względu, że z uwagi na brzmienie art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U. UE.L. 01.327.11) w zw. z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (Dz.U. UE.L. 04.141.18) oświadczenie skarżącego z dnia 20 sierpnia 2004 r., iż wycofuje wniosek co do działek nr [....], [...] i [...] nie mogło wywołać skutków prawnych. Z treści przywołanych przepisów wynika bowiem, że cofnięcie wniosku nie jest możliwe m. inn. po powiadomieniu rolnika o nieprawidłowościach w złożonym wniosku, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy mają obowiązek jednoznacznie rozstrzygnąć powyższą wątpliwość, przesłuchać skarżącego w charakterze strony oraz wnioskowanych w skardze świadków, ewentualnie przeprowadzić z ich udziałem rozprawę administracyjną w celu wyjaśnienia charakteru wykonywanych przez skarżącego czynności na gruncie (skarżący wskazywał, że obsiał pole, jak również zebrał z działek plony na jesieni 2004 r.), jak i zakresu czasowego faktycznego zarządzania spornymi gruntami.

W tym miejscu należy podkreślić, że wbrew oczekiwaniom skarżącego wyartykułowanym w skardze, Sąd nie jest władny do przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadków i samego skarżącego, gdyż z treści art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że sąd administracyjny może przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów i to w sytuacji, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zasadniczą rolą sądownictwa administracyjnego jest bowiem kontrola legalności zaskarżonych aktów, a nie przejęcie sprawy administracyjnej do jej merytorycznego załatwienia.

Z uwagi na wskazane uchybienia przepisów prawa przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji organu I instancji poprzedzającej zaskarżone rozstrzygnięcie, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga. Istotne braki w postępowaniu dowodowym nie mogą bowiem być sanowane przed organem II instancji z uwagi na konieczność przestrzegania zasady dwuinstancyjności.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).