Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 717/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [....] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez dłużnika oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015r., Nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art.18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2014, poz. 1619 ze zm.) - po rozpatrzeniu zażalenia M. H. na postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia [...] czerwca 2015r.,Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych przez dłużnika, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy w/w postanowienie organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie Kolegium oparło na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 15 października 2014r. M. H. złożył w Urzędzie Skarbowym [...] zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] września 2014r. wystawiony przez Dyrektora MOPS w G. Zobowiązany zarzucił, że Dyrektor MOPS w G. dysponuje do tej pory tylko jedną decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] marca 2009r. w sprawie ustalenia wysokości miesięcznej opłaty wnoszonej za pobyt matki Z. H. w DPS w G. Decyzję tę wydano na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2b, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej i które to rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy przez SKO w L. decyzją nr [...]. Zdaniem skarżącego, w/w decyzja organu I instancji kreuje obowiązek wnoszenia przez niego opłat za pobyt matki w DPS, jednak nie kreuje obowiązku zwrotu poniesionych przez gminę na ten cel wydatków. Żądanie zaś zwrotu opłat za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszonych zastępczo przez gminę następuje poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Wnioskodawca powołał się przy tym na wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010r., sygn. akt I OSK 204/10. W ocenie M. H., Dyrektor MOPS w G. nie posiada tytułu prawnego tj. decyzji ostatecznej, wydanej na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, co narusza podstawowe prawa i gwarancje strony. Niezależnie od powyższego M. H. stwierdził, że dochodzenie jakichkolwiek należności na podstawie w/w decyzji z dnia [...] marca 2009r., nr [...] jest bezprawne ze względu na ustawowe przedawnienie w rozumieniu art. 104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] za pismem z 21 października 2013r., nr [...] - przesłał do Prezydenta Miasta G. w/w pismo M. H. z 15 października 2014r. zawierające zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz zarzut przedawnienia zobowiązania, celem wypowiedzenia się przez wierzyciela.

Postanowieniem z [...] listopada 2014r., nr [...] Prezydent Miasta G. uznał za niedopuszczalne zarzuty M. H. zawarte w piśmie z 15 października 2014r. - tj. zarzut nieistnienia obowiązku i zarzut przedawnienia, akcentując, że w marcu 2009r. została ustalona odpłatność M. H. za pobyt matki w DPS. W maju 2009r. wystawiono skarżącemu upomnienie do uregulowania należności z tego tytułu w wysokości 9.213,03 zł, za okres od 1 listopada 2008r. do 20 maja 2009r. W związku z tym zobowiązany złożył podanie o odstąpienie od żądania zwrotu należności, przy czym skarga zobowiązanego w tej sprawie na decyzję odmowną, została prawomocnie oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Następnie w miesiącu wrześniu 2014r. został wystawiony tytuł wykonawczy w sprawie należności z upomnień na kwotę 15.778,68 zł. Wierzyciel stwierdził dalej, że zarzuty podnoszone przez M. H. w piśmie z 15 października 2014r. dotyczące nieistnienia i przedawnienia obowiązku były już przedmiotem badań Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. i Sądu Administracyjnego. Skarga zobowiązanego w tej sprawie została oddalona wyrokiem WSA we Wrocławiu z dnia 26 marca 2014r., sygn. akt IV SA/Wr 881/13. W związku z tym organ uznał zarzuty M. H. za nieuzasadnione i niedopuszczalne.

Na skutek złożonego przez M. H. zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło powyższe postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez wierzyciela ( postanowienie z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...]).

Kolejnym postanowieniem z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] Prezydent Miasta G. zarzuty zgłoszone przez M. H. w piśmie z dnia 15 października 2014r., a dot. nieistnienia obowiązku uznał jako niedopuszczalny, zaś zarzut dot. przedawnienia jako nieuzasadniony. Uzasadniając swe stanowisko wierzyciel wskazał m.in. że zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku, zgodnie z art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, należało uznać za niedopuszczalny, gdyż zgodnie z tym przepisem, gdy zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu sądowym, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Zarzut nieistnienia obowiązku M. H. zgłosił w piśmie z dnia 21 czerwca 2013r. Wniosek ten był rozpatrzony przez Prezydenta Miasta G. (postanowienie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (postanowienie nr [...] z dnia [...] października 2013r.), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (wyrok z dnia 26 marca 2014r. Sygn. akt IV SA/Wr 881/13), oraz Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 10 grudnia 2014r. Sygn. akt I OSK 2218/14).

Natomiast w odniesieniu do zarzutu przedawnienia, wierzyciel stwierdził, że decyzja ostateczna z dnia [...] marca 2009r., nr [...] ustalająca M. H. obowiązek odpłatności za pobyt matki w DPS ustalała w rozstrzygnięciu obowiązek ponoszenia w/w odpłatności również w latach 2012-2014 i w roku bieżącym. Decyzja ta nadal pozostaje w obrocie prawnym i nie została uchylona. W takim przypadku, zdaniem wierzyciela, art. 104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej może mieć zastosowanie do pierwszego tytułu egzekucyjnego (nr 6 z dnia 14 marca 2013r.) w zakresie przedawnionych (3 lat) zobowiązań M. H. Przepis ten nie może mieć natomiast zastosowanie do należności w kolejnych latach, wynikających z decyzji pierwotnej (nr [...] z dnia [...] marca 2009r.). Zatem w odniesieniu do należności nieprzedawnionych, zarzut przedawnienia jest nieuzasadniony. W dacie wydania drugiego tytułu egzekucyjnego nr [...] z dnia [...] stycznia 2014r., zobowiązanie M. H. w części opłaty nieprzedawnionej może być przedmiotem skutecznej egzekucji administracyjnej. W konsekwencji wierzyciel przyjął, że zgłoszone przez dłużnika zarzuty są niedopuszczalne i nieuzasadnione.

W związku ze złożonym przez M. H. zażaleniem od powyższego postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło w/w postanowienie i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez wierzyciela (postanowienie z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...]).

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015r., nr [...] (objętym kontrolą w niniejszym postępowaniu) - Prezydent Miasta G. uznał za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku, natomiast zgłoszony przez M. H. zarzut przedawnienia jako nieuzasadniony. W uzasadnieniu tegoż postanowienia wierzyciel wskazał m.innymi, że po przeanalizowaniu całości akt sprawy oraz aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach, organ uznał, że podstawą do prowadzenia ewentualnej egzekucji, w przypadku nieuregulowania przez zobowiązanego należności za pobyt matki w DPS powinna być decyzja ustalająca obowiązek do zwrotu od zobowiązanego wydatków zastępczo poniesionych przez gminę. Mając to na uwadze, zawiadomieniem z dnia 25 marca 2015r., nr [...] wszczęto z urzędu postępowanie w tej sprawie, gdyż M. H. nie regulował należności ustalonej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2009r. Obecnie toczy się postępowanie mające na celu ustalenie do zwrotu wydatków poniesionych przez MOPS w G. za pobyt Z. H. w Domu Pomocy Społecznej w G. za okres od 24 marca 2009r. do 9 marca 2015r. Organ podkreślił, że na dzień zgłoszenia zarzutów przez zobowiązanego, tj.15 października 2014r. - nie istnieje w obrocie prawnym decyzja wydana w oparciu o art. 61 ust. 3 w związku z art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

W konsekwencji powyższego, organ stwierdził, że uzasadniony jest zarzut nieistnienia obowiązku zgłoszony przez M. H. w piśmie z dnia 15 października 2014r. do prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 2 września 2014r..

W odniesieniu natomiast do zarzutu dot. przedawnienia, wierzyciel wskazał, że zgodnie z art. 104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej - należności z tytułu wydatków zastępczo poniesionych przez organ ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności do zwrotu stała się ostateczna. Skoro organ nie wydał takiej decyzji, a dopiero prowadzi postępowanie w tej sprawie, to zarzut przedawnienia jest nieuzasadniony.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, M. H. wniósł o jego uchylenie i stwierdzenie, że egzekwowany obowiązek uległ przedawnieniu (art. 104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej). W uzasadnieniu wskazał, że zarówno Kolegium jak i Prezydent Miasta G. wydanymi postanowieniami dążą do wydania takiego rozstrzygnięcia, które będzie miało inne skutki prawno-materialne od tych, które wynikają z wyroku NSA z dnia 10 grudnia 2014r., sygn. akt I OSK 218/14, dotyczącego "bliźniaczego" postępowania (por. tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] marca 2013r. wystawiony przez Dyrektora MOPS w G. z tytułem nr [...] z dnia [...] września 2014r.) co do stanu faktycznego i prawnego (por. zarzuty wniesionej skargi kasacyjnej i zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego z dnia 15 października 2015r.). Skarżący podkreślił, że w przywołanym wyroku, NSA nie odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku, stwierdził, że: " skoro decyzja Dyrektora MOPS w G. z dnia [...] marca 2009r. stała się ostateczna z dniem 24 kwietnia 2009r., a postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu 16 kwietnia 2013r. (obecnie 18 miesięcy później) to wobec treści art. 104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej należało uznać, że Sąd I instancji nie dostrzegł, że egzekwowany obowiązek uległ przedawnieniu..."

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów żalącego się i wydając zaskarżone – opisane na wstępie postanowienie z dnia [...] sierpnia 2015r., wskazało, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Cytując w dalszej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia przepis art.33 ustawy, Kolegium stwierdziło, że z powołanych przepisów wynika prawo zobowiązanego do składania zarzutów. Podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w art. 33 ustawy, m. innymi nieistnienie egzekwowanego obowiązku czy też jego przedawnienie. Ustawodawca nie definiuje co należy rozumieć pod tymi pojęciami, jednakże z orzecznictwa sądowoadministracyjnego należy wywieść, że zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 1 należy oceniać w kontekście przepisów prawa materialnego. Podstawa ta łączy bowiem w sobie cztery różne przesłanki mające charakter zarówno faktyczny, jak i prawny. Wszystkie jednak te przesłanki mają charakter merytoryczny, gdyż przy ich rozpatrywaniu organ egzekucyjny powinien zająć się merytorycznym badaniem zobowiązań, mimo wcześniejszego zakazu wynikającego z art. 29 § 1 u.p.e.a.

Dlatego też zgłoszone przez M. H. zarzuty należy - zdaniem Kolegium ocenić w kontekście przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015r., poz. 163) i zasad ponoszenia odpłatności za pobyt członków rodziny w domu pomocy społecznej. W pierwszej kolejności poddać analizie należy zarzut nieistnienia obowiązku, gdyż jest to dalej idący zarzut. Nieistniejące zobowiązanie nie może być bowiem przedmiotem przedawnienia, skoro przedawnienie stanowi nieefektywny sposób wygaśnięcia zobowiązań powstałych uprzednio.

Kolegium wskazało, że problematyka ustalania opłat za pobyt członków rodziny w domu pomocy społecznej była przedmiotem wielu orzeczeń sądów administracyjnych, które ewoluowały. Obecnie dominuje stanowisko, iż decyzja o ustaleniu opłaty jest decyzją konstytutywną, czyli taką, która kształtuje stan prawny od chwili jej wydania (ex nunc), a nie od chwili skierowania, czy umieszczenia w domu pomocy społecznej. Natomiast dochodzenie należności związanych z pobytem w domu pomocy społecznej następuje w innym trybie niż decyzja o ustaleniu opłaty. Dopiero bowiem gdy osoby zobowiązane nie regulują wymagalnej płatności, gmina powinna wystąpić o wydanie na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej decyzji ustalającej wysokość należności z tytułu wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej. Z tej przyczyny w decyzji o ustaleniu wysokości opłaty nie można określić należności, czyli tych opłat, które nie zostały uiszczone przez zobowiązanego. Określenie należności zostało zastrzeżone dla decyzji wydawanych na podstawie art. 104 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Opłata za pobyt nie jest opłatą należną jeżeli dotychczas nie powstał obowiązek jej poniesienia, czyli nie została wydana decyzja konkretyzująca jej wysokość w odniesieniu do osób wskazanych w art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 października 2013r. sygn. akt IV SA/Wr 374/13, CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Kolegium stwierdziło, iż w istocie decyzja Dyrektora MOPS w G. z dnia [...] marca 2009r. nr [...] (stanowiąca podstawę prowadzenia niniejszego postępowania egzekucyjnego) w przedmiocie ustalenia opłaty M. H. za pobyt członka rodziny Z. H. w Domu Pomocy Społecznej w G. w wysokości 1.314,98 zł miesięcznie, począwszy od 1 listopada 2008r., ma charakter konstytutywny, w tym sensie, że jej skutki prawne działają na przyszłość tj. w kolejnych miesiącach aktualizuje się obowiązek realizacji tego obowiązku przez zobowiązanego. W kontekście aktualnego sądownictwa administracyjnego, konieczne jest więc w ocenie Kolegium wydanie kolejnej decyzji w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę G. za pobyt matki zobowiązanego w domu pomocy społecznej. Dopiero bowiem należności wynikające z takiej decyzji, w myśl art. 104 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro jednak taka decyzja nie została wydana to należało uwzględnić zarzut zobowiązanego, że zobowiązanie mogące być przedmiotem egzekucji nie istnieje, co uczynił wierzyciel.

Zatem – wskazało dalej Kolegium, jeżeli zobowiązanie mogące być przedmiotem egzekucji administracyjnej nie powstało i nie wydano stosownej decyzji, to bezprzedmiotowy pozostaje zarzut zobowiązanego co do przedawnienia tego obowiązku. Zgodnie, bowiem z art. 104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej należności, o których mowa w ust. 1, ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Zatem bieg przedawnienia obowiązku jeszcze się nie rozpoczął, skoro nie wydano ostatecznej decyzji "zwrotowej" - ustalającej te należności. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia twierdzenia zobowiązanego, iż nastąpiło przedawnienie obowiązku.

Odnosząc się natomiast do argumentacji zobowiązanego, powołującego się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2014r. Sygn. akt I OSK 218/14, Kolegium podkreśliło, że wyrok ten zapadł w odrębnej sprawie, na podstawie innego tytułu wykonawczego i dotyczącego innego okresu czasu, za który egzekwowana była należność z decyzji Dyrektora MOPS w G. nr [...] z dnia [...] marca 2009r. W ocenie Kolegium, wyrok ten wiąże tylko w w/w sprawie, tym bardziej, że Sąd w ogóle nie odniósł się do kwestii związanych z nieistnieniem obowiązku i braku jego wymagalności, a co było wyłącznym przedmiotem zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego w tamtej sprawie. Zakres powagi rzeczy osądzonej, jak i zakres związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego odnosi się do tego, co było przedmiotem rozstrzygnięcia w konkretnej, rozpoznawanej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2011r. Sygn. akt l OSK 1394/10, Lex nr 1068391). Mając na uwadze powyższe Kolegium postanowiło jak w osnowie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższe postanowienie wniósł M. H. podnosząc, że Dyrektor MOPS w G. pismem z dnia 16 czerwca 2015r. nr [...] przesłał 8 decyzji dot. odpłatności związanej z pobytem Z. H. w Domu Pomocy Społecznej w G. (niedołączonych do akt związanych z ponoszeniem odpłatności przez zobowiązanego za pobyt matki Z. H. w DPS w G.). Skarżący powołując się na pismo organu z dnia 3 sierpnia 2015r. nr [...] przesyłające kserokopie dokumentów, m.in. upoważnienia i pełnomocnictwo dla Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., zarzucił , że zarówno upomnienie nr [...] z [...] lipca 2014r., jak i tytuł wykonawczy nr [...] z [...] września 2014r. wystawił nie posiadający upoważnienia wierzyciela - Prezydenta Miasta G., organ wykonawczy jednostki organizacyjnej gminy, tj. Dyrektor MOPS w G. Również w ocenie skarżącego, wszystkie rozstrzygnięcia dotyczące stosunku wierzyciela do wnoszonych zażaleń podejmował nieposiadający upoważnienia wierzyciela, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. Organ ten próbował również wycofać tytuł wykonawczy.

Skarżący zakwestionował także stanowisko Kolegium zawarte w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...], w którym Kolegium dowodziło, iż Dyrektor MOPS w G. w postępowaniu egzekucyjnym działa z upoważnienia wierzyciela tj. Prezydenta Miasta G.

Następnie skarżący zarzucił, iż Kolegium jest świadome istnienia w obrocie prawnym decyzji dotyczących odpłatności związanych z pobytem matki Z. H. w DPS w G. i w żadnym rozstrzygnięciu faktu tego nie uwzględniło. Dokumenty te nie zostały dołączone do akt spraw przekazywanych do WSA we Wrocławiu, co w sposób niedopuszczalny "kreowało rozstrzygnięcia tego Sądu i dwukrotnie NSA ".

Odpowiadając na zarzuty M. H. zawarte w złożonej skardze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. stwierdziło, że niezasadny jest zarzut skarżącego, iż postanowienie z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...] wydał podmiot nie będący wierzycielem czy też nie posiadający upoważnienia wierzyciela. Jak wynika z tego dokumentu orzeczenie wydał i podpisał Prezydent Miasta G., a zatem podmiot mający status wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym w przedmiocie odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, finansowany przez Gminę Miejska G.

W dalszej części, Kolegium podkreśliło, iż zarzuty skarżącego dotyczą zasadności zarówno obciążania go stosownymi opłatami, jak też innych postępowań egzekucyjnych prowadzonych z wniosku wierzyciela - Prezydenta Miasta G. Tymczasem przedmiotem zaskarżonego postanowienia była wyłącznie ocena zasadności zarzutów zobowiązanego w ramach wypowiedzi wierzyciela w prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] postępowaniu egzekucyjnym tj. zarzutów nieistnienia obowiązku i jego przedawnienia. W tej sytuacji brak jest możliwości odniesienia się do tak szeroko sformułowanych zarzutów, wykraczających – zdaniem Kolegium poza przedmiot niniejszej sprawy.

W konsekwencji powyższego, Kolegium wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji /postanowień, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), w związku z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, czy też to prawo narusza.

Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie postanowień, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Uwzględnienie skargi następuje jedynie w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a także gdy zachodzą przyczyny określone w art.156 k.p.a. ( art. 145 § 1 pkt.2 p.p.s.a.).

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

Podstawę materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2013r.,poz.267 ze zm./, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, zwanej dalej "u.p.e.a.".

Istotne jest przy tym, że przedmiotem rozpatrywanej sprawy, wyznaczającym granice w jakich winno zapaść jej rozstrzygnięcie, jest ocena zgodności z prawem wydanego przez organ II instancji zaskarżonego postanowienia z dnia [...] sierpnia 2015r. - utrzymującego w mocy postanowienie wierzyciela, tj. Prezydenta Miasta G. z dnia [...] czerwca 2015r.,Nr [...], wydane na podstawie art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., w którym zajął on stanowisko w sprawie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego jako dłużnika w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...].

Podkreślić należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów reguluje art. 34 u.p.e.a.

I tak zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule, wymogów określonych w art.102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z treścią art. 3 u.p.e.a. - egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 ustawy, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów. Oznacza to, że obowiązek podlega egzekucji wówczas, gdy wynika z decyzji lub postanowienia odpowiedniego organu.

Podstawą zaś wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest wystawiony przez wierzyciela dokument urzędowy, stwierdzający istnienie i wymagalność obowiązku, który w/w ustawa określa mianem "'tytułu wykonawczego". W tytule wykonawczym wierzyciel obowiązany jest poza innymi elementami podać treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny /art.27 § 1 pkt 3 ustawy/, a także wskazać podstawę prawną prowadzenia egzekucji administracyjnej /art.27 § 1 pkt 6 ustawy/.

Mówiąc o podstawie prawnej prowadzonej egzekucji należy przez to rozumieć przepisy, na mocy, których dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej obowiązków danego rodzaju, gdy zaś przez wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku należy rozumieć powołanie ostatecznej decyzji, z mocy której na zobowiązanym ciąży egzekwowany obowiązek.

Z akt niniejszej sprawy niewątpliwie wynika, że Prezydent Miasta G. w wystawionym tytule wykonawczym z dnia [...] września 2014r., Nr [...] jako podstawę prawną należności wskazał decyzję z dnia [...] marca 2009r., Nr [...] (pkt 30), a w pkt 31 dot. Rodzaju należności, organ zamieścił wpis o treści: "Opłata za pobyt członka rodziny Z. H. w Domu Pomocy Społecznej w G." (k.46 akt administracyjnych).

Niewątpliwe jest także, że w/w decyzją z dnia [...] marca 2009r., Nr [...] Prezydent Miasta G. powołując się na przepis art.61 ust.1 pkt 2 ust.2 pkt 2b oraz art. 106 ust.4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, ustalił jedynie miesięczną opłatę skarżącego M. H. za pobyt Z. H. w Domu Pomocy Społecznej w G. w kwocie 1.314,89 zł od 1 listopada 2008r. (k.102 akt administracyjnych).

Jak natomiast wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 września 2011r. sygn. akt I OSK 666/11 - dopiero poniesienie przez gminę opłat w sytuacji uchylania się osób zobowiązanych od zawarcia lub wykonania umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, powoduje konieczność wydania decyzji indywidualizującej obowiązek ponoszenia opłat i stanowiącej podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Konkluzja taka wynikła z zaakceptowania przez ten Sąd innego poglądu tego sądu zawartego w wyroku z dnia 15 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1171/09, zgodnie z którym : "zawarcie umowy, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej służy jedynie określeniu wysokości opłaty wnoszonej za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, natomiast sam obowiązek uiszczania opłat wynika z mocy ustawy, a nie z umowy. Skoro więc obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, polegający na wnoszeniu związanych z tym opłat wynika wprost z ustawy o pomocy społecznej (art. 61 ust. 1 pkt 2), to w sytuacji uchylania się od tego obowiązku przez osoby zobowiązane, gmina, która zastępczo poniosła wydatki, może egzekwować ich zwrot na drodze administracyjnej. Właściwą drogą wyegzekwowania takich należności przez gminę, jest wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej".

Reasumując przyjąć należy, że przysługujące gminie na mocy art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, prawo dochodzenia zwrotu wydatków poniesionych na opłaty zastępcze, realizowane jest w drodze postępowania administracyjnego, poprzez wydanie decyzji nakazującej zwrot sumy poniesionej tytułem opłaty wniesionej zastępczo.

Chcąc zatem dochodzić zwrotu opłat wnoszonych zastępczo (a więc na podstawie art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, a nie na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 ust. 2 pkt 3 w/w ustawy) - organ gminy winien wdrożyć odrębne postępowanie administracyjne i wydać na podstawie art. 104 ust. 1 i 3 w związku z art.61 ust.3 ustawy o pomocy społecznej - decyzję administracyjną, ustalającą wysokość należności podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu, która to decyzja stanowić będzie dopiero podstawą do ewentualnego tytułu egzekucyjnego.

Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy, Sąd podziela stanowisko organów, że skoro na dzień zgłoszenia zarzutów przez zobowiązanego nie istnieje w obrocie prawnym decyzja wydana w oparciu o art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 104 ust. 3 w/w, to zasadny był zgłoszony przez M. H. w piśmie z dnia 15 października 2014r. do prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2014r. - zarzut nieistnienia obowiązku.

Z kolei w odniesieniu do zarzutu M. H. dot. przedawnienia, organ I instancji, będący wierzycielem zasadnie przyjął, że zgodnie z art. 104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej należności z tytułu wydatków zastępczo poniesionych przez organ ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności do zwrotu stała się ostateczna.

Skoro zaś niewątpliwe jest w sprawie, że organ jeszcze nie wydał takiej decyzji, a dopiero prowadzi postępowanie w tej sprawie, to niezasadny jest – jak trafnie przyjęły organy, zarzut przedawnienia.

Zgodzić się także należy z twierdzeniem Kolegium, że tak zaskarżone postanowienie z dnia [...] czerwca 2015 r. jak i opisany wyżej tytułu wykonawczy Nr [...], wydane zostały przez właściwy organ, tj. Prezydenta Miasta L. (k. 38, k. 48 akt administracyjnych).

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego tak zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Na marginesie jedynie zauważyć należy, że z przedłożonych Sądowi przez samego skarżącego dokumentów wynika, że pismem z dnia 18 czerwca 2015r., Nr [...] skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] - Dyrektor MOPS w G., będąc upoważnionym do działania w sprawie (k.16 akt sądowych) - cofa m.innymi opisany wyżej tytuł wykonawczy Nr [...] z dnia [...] września 2014r.(k. 55 akt sądowych).

H.B.4.03.2016r.