Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1134/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Opłaty administracyjne
Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Małgorzata Borowiec Protokolant Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. Sp. z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 479/04 w sprawie ze skargi Z. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 marca 2006 r., IV SA/Po 479/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Z. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.), w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003 r. nr 32, poz. 262) obciążającą Z. Sp. z. o.o. karą pieniężną w wysokości 720 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Karę tą nałożono na podstawie kontroli przeprowadzonej w dniu 10 lipca 2003 r. w trakcie, której nie okazano stosownego zezwolenia. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że pomiaru nacisku dokonano na wadze dynamicznej typu RPT 97-114, posiadającej ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. W przypadku nieprawidłowości przejazdu komputer sygnalizuje tą nieprawidłowość.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka Z. domagając się uchylenia decyzji zarzucając jej naruszenia art. 7, 8 i 10 k.p.a., i podnosząc, że waga nie była umieszczona na drodze publicznej a przepisy art. 13 ust. 2a i 2b ustawy o drogach publicznych uzależniają zastosowanie kary od stwierdzenia przekroczenia nacisków na drodze publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę zważył, iż podstawowy zarzut strony skarżącej sprowadza się do kwestionowania poprawności ważenia i sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej. Zdaniem Sądu nie znajdują podstaw zarzuty dotyczące rzekomych uchybień formalnych polegających na zastosowaniu niewłaściwej procedury, czy też nie ustosunkowaniu się do zastrzeżeń kierowcy wobec sposobu ważenia i żądania ponownego przeważenia. Z uwagi na jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia, a także świadectwa legalizacji stwierdzono, że żądanie ponownego ważenia było bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru. Zdaniem Sądu słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji protokół przedmiotowej kontroli. Sąd zauważył przy tym, że w trakcie ważenia mierzone naciski na osie są dodatkowo pomniejszane o 200 kg i 2% co jest korzystne dla strony. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. za oś pojedynczą uważa się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2 m. lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m, zaś za oś wielokrotną zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych ‘osiami składowymi", w których odległość między sąsiednimi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1 m. i nie większa niż 2 m. Zauważono, że wynik ważenia dynamicznego odzwierciedla stan pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi publicznej, a więc wskazuje, z jakim obciążeniem się przemieszczał się o po drodze. W ocenie Sądu w sprawie organy administracji przestrzegały wszystkie reguły procesowe, a gdyby nawet uznać, że strona nie była należycie reprezentowana w toku postępowania to i tak brak ten nie jest uchybieniem, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu.

W skardze kasacyjnej Z. Sp. z. oo. w [...] zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu obejmujących również koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej powoływanej jako p.p.s.a.) naruszenie art. 7, 8, 10 § 1, 77, 78 i 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie argumentu o bezzasadnym odrzuceniu wniosku o dokonanie powtórnego ważenia zestawu transportowego w trakcie przejazdu przez granicę polsko-niemiecką

Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej istota sprowadza się do zakwestionowania błędnej oceny Sądu, który w postępowaniu organów celnych niedopuszczających wnioskowanego ponownego przeważenia pojazdu nie dopatrzył się rażącego naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa. W trakcie kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na drugą oś pojazdu o 1,91 kN. Kierowca pojazdu, który wielokrotnie przewoził na tej samej trasie podobne ładunki prosił o ponowne przeważenie pojazdu, ale prośba ta została bez żadnego uzasadnienia odrzucona.

Naruszenie art. 7 k.p.a. sprowadza się do tego, że Sąd nie dostrzegł, że organy administracji stojące na straży praworządności odrzuciły jedyny możliwy dowód – powtórne ważenie pojazdu, co stanowi jedną z form ustosunkowania się do treści protokołu. Wbrew zasadzie z art. 8 k.p.a. odmowa przeprowadzenia żądanego dowodu narusza zasadę pogłębiania zaufania do działań organów państwa. Wbrew zasadzie z art. 10 § 1 k.p.a. czynny udział strony w postępowaniu sprowadził się do próby wyegzekwowania podpisu kierowcy na protokole, którego zasadność kierowca od początku kwestionował domagając się powtórnej kontroli. Sąd nie dostrzegł też faktu, że w postępowaniu nie został zebrany wyczerpujący materiał dowodowy wbrew art. 77 § 1 k.p.a., a jego rozpatrzenie na podstawie kwestionowanego przez kierowcę protokołu świadczy o wybiórczym gromadzeniu dowodów. Organ celny miał na podstawie art. 78 § 1 k.p.a. bezwzględny obowiązek przeprowadzenia żądanego dowodu, bowiem kwestionowany protokół ma istotne znaczenie w sprawie, a tym samym naruszono art. 80 k.p.a. wymagający rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.

Dyrektor Izby Celnej w [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie tej skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm. powoływane dalej jako: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.

W orzecznictwie sądowym kontrowersje wywołuje podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Dotyczą one przede wszystkim tego, czy w przepisie tym chodzi wyłącznie o naruszenie prawa procesowego stosowanego przez Sąd I instancji, to znaczy naruszenie przepisów p.p.s.a., czy także o naruszenie przepisów k.p.a. stosowanych przez organy administracji, a ocenianych przez Sąd. Jednak w wyroku składu siedmiu sędziów NSA z 16 stycznia 2006 r., I OPS 4/05, ONSAiWSA 2006, z. 2, poz. 39 przyjęto, iż naruszenie przepisów postępowania może odnosić się także do naruszenia przepisów k.p.a. Podobny pogląd wyraził Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 20 września 2006 r., SK 63/05 (OTK-A 2006, nr 8, poz. 108).

W rozpoznawanej sprawie podniesiono jednak zarzut naruszenia przepisów postępowania opierając go o "art. 174 ust. 2 p.p.s.a.". Należy zauważyć, iż powołany artykuł nie dzieli się na ustępy lecz punkty. Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej nie może domniemywać woli czy też intencji składającego skargę kasacyjną. Okoliczność ta w zestawieniu z brakiem powołania w skardze kasacyjnej żadnego z przepisów p.p.s.a., które miałby naruszyć Sąd I instancji, za to z oznaczeniem w skardze kasacyjnej szeregu przepisów k.p.a., które stosowały, czy powinny stosować organy administracji, a nie Sąd, powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może merytorycznie rozpoznać tych zarzutów. Dodać trzeba, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2006, I OSK 1380/05 wydanym w sprawie ze skargi kasacyjnej Z. Sp. z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 sierpnia 2005 r. II SA/Rz 606/04 w sprawie ze skargi tej samej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej P. w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym, przyjęto, że nie można na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skutecznie stawiać Sądowi I instancji zarzutu naruszenia przepisów k.p.a., których Sąd ten nie mógł stosować i nie stosował.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.