Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1112/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31 zo ust. 2 i 4, art. 31 zq ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 47 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 2g, ust. 3b, ust. 7a, art. 123
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 10 par. 1-3, art. 11, art. 77 par. 1 i par. 4, art. 79a par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 pkt 6 i par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 3 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Ewa Alberciak, , po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...], [...], [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej ustawa COVID-19), uchylił w całości decyzję własną z [...] umarzającą postępowanie i odmówił A.M. zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r. oraz stwierdził, że decyzja z [...] nie była wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Z akt sprawy wynika, że 9 kwietnia 2020 r. A.M. złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.

Decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie wniosku A.M. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maj 2020 r. na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Emerytur Pomostowych, z uwagi na brak na dzień 30 czerwca 2020 r. prawidłowych dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA za te miesiące.

Pismem z 23 lipca 2020 r., A.M. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. wskazując, że niezwłocznie złożyła brakujące dokumenty rozliczeniowe.

Decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił w całości decyzję własną z [...] umarzającą postępowanie i odmówił A.M. zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r. oraz stwierdził, że decyzja z [...] nie była wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Przytaczając treść art. 31zq ust. 3 i ust. 8 ustawy COVID-19 ZUS wskazał, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za okres od marca do maja 2020 r. W wyniku ponownej analizy konta ustalono bowiem, że A.M. miała obowiązek złożyć poprawne dokumenty rozliczeniowe za ten okres do 30 czerwca 2020 r. Dokumenty zostały złożone 21 lipca 2020 r. z błędną podstawą do ubezpieczeń społecznych.

Na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła A.M. argumentując, iż korzysta ze zwolnienia z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych, ponieważ prowadzi pozarolniczą działalność i opłaca składki wyłącznie za siebie.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że A.M., prowadząca z przerwami od maja 2006 r. działalność gospodarczą, od 1 lutego 2020 r. zgłosiła się do tzw. "małego ZUS-u" (kod podlegania ubezpieczeniom społecznym (05 90 000) i 13 marca 2020 r. złożyła deklarację rozliczeniową. W okresie od 1 do 7 lutego 2020 r. skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim i w związku z powyższym w deklaracji za luty 2020 r. została wykazana niższa podstawa wymiaru składek. W związku z tym, że skarżąca w lutym 2020 r. tj. w pierwszym miesiącu podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu tzw. "małego ZUS-u" nie wykazała podstawy wymiaru za pełen miesiąc, była zobowiązana do złożenia za kolejny miesiąc po zakończeniu zwolnienia lekarskiego, tj. marzec 2020 r. deklaracji rozliczeniowych z pełną podstawą wymiaru składek, co spowodowałoby zwolnienie z obowiązku składania deklaracji za następne miesiące 2020 r. Deklaracja rozliczeniowa za marzec 2020 r. została jednak złożona dopiero 21 lipca 2020 r., podobnie jak deklaracje za miesiące kwiecień i maj 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

W ocenie sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 ust. 3 zzs⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, dalej jako "ustawa COVID-19").

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów, sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...], jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu z [...] zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zgodnie ze stanowiącym podstawę wydania zaskarżonej decyzji art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 lutego 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

W myśl art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 cyt. ustawy).

W ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej u.s.u.s.), w art. 47 uregulowana została kwestia terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. Zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s., płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przesyła jedynie deklarację rozliczeniową (art. 47 ust. 2 u.s.u.s.). W myśl natomiast art. 47 ust. 2g u.s.u.s., osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c u.s.u.s. są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c.

W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, odwołując się do art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19 stwierdził, że skarżąca nie była zwolniona z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. i w ustawowym terminie, tj. do 30 czerwca 2020 r., nie dostarczyła dokumentów rozliczeniowych za wskazany okres. Dokumenty takie zostały złożone 21 lipca 2020 roku z błędną podstawą do ubezpieczeń społecznych, w związku z czym stronie nie przysługiwało prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Przy czym stanowisko organu nie zostało w żaden sposób uzasadnione i poparte analizą stanu prawnego i materiału dowodowego potwierdzającego jego prawidłowość. Nadto w aktach administracyjnych sprawy znajduje się informacja do wniosku RDZ-ODW (k-6 akt adm.) w której końcowym fragmencie wskazano, że "płatnik w okresie od 16 grudnia 2019 r. do 7 lutego 2020 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. W związku z powyższym za miesiąc marzec zobowiązany był złożyć poprawną deklarację z wykazanymi pełnymi podstawami do ubezpieczeń. Z powodu braku deklaracji system stworzył przypis z urzędu". W zaskarżonej decyzji organ wskazał tym czasem, że A.M. miała obowiązek złożyć poprawne dokumenty rozliczeniowe do 30 czerwca 2020 r. Dokumenty zostały złożone 21 lipca 2020 r. z błędną podstawą do ubezpieczeń społecznych.

W tym miejscu podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mają zastosowanie przepisy k.p.a., stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Następnie materiał ten winien zostać oceniony zgodnie z art. 80 k.p.a. w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366).

W kontekście powyższego wskazać należy, że w rozstrzyganej sprawie organ zobowiązany był wykazać w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że obowiązek składania deklaracji za miesiące marzec - maj 2020 roku ciążył na stronie i nie podlegała ona zwolnieniu w tym zakresie. Należało podać, jakie i kiedy złożone zgłoszenie o tym przesądzało. Kolejno należało to odnieść do konkretnych przepisów prawa i poczynić wywód, który pozwoliłby poznać jasne stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym dotyczący prawidłowości bądź wadliwości deklaracji złożonych przez skarżącą. Dopiero przedstawienie w uzasadnieniu decyzji takich informacji, odwzorowanych w aktach administracyjnych pozwoliłoby na uznanie jej za prawidłową.

Okoliczności uzasadniające stanowisko organu w zakresie obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych i nieprawidłowości dokumentów rozliczeniowych złożonych przez stronę w lipcu 2020 roku organ bez odniesienia się przy tym do jakichkolwiek regulacji prawnych zaprezentował w odpowiedzi na skargę. W tym miejscu należy zauważyć, że odpowiedź na skargę jest wyłącznie pismem procesowym składanym w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Argumentacja zaprezentowana w odpowiedzi na skargę nie może zastępować czy uzupełniać zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji (por. wyrok WSA w Gdańsku z 19 października 2021 r., I SA/Gd 836/21 LEX nr 3246998). Odpowiedź na skargę w żadnym razie nie może stanowić uzupełnienia zaskarżonej decyzji, w zakresie jej uzasadnienia. Na tym bowiem etapie, jakim jest postępowanie sądowe, decyzja ta jest już rozstrzygnięciem ostatecznym i jako takie stanowi ona integralną całość, niepodlegającą modyfikacji. Wobec powyższego odpowiedzi na skargę nie można traktować jako swoistego rodzaju sposobności umożliwiającej konwalidację wadliwej decyzji, między innymi w zakresie jej uzasadnienia.

Wskazać zatem trzeba, że ZUS nie dokonał analizy przesłanek wynikających z art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19. Tymczasem warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo jest natomiast zgodnie z art. 31zq ust. 3 przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Obowiązkiem ZUS było więc przytoczenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odpowiednich przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skonfrontowanie ich treści ze stanem faktycznym występującym w niniejszej sprawie a następnie wyjaśnienie dlaczego, zdaniem organu, skarżąca miała obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowych, któremu uchybiła. Mając na względzie powołane przepisy procesowe sąd stwierdził, że postępowanie organu rozpoznającego wniosek skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, nie spełnia wymogów wynikających z powołanych powyżej przepisów. Zarówno uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji narusza art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na jej wynik.

Zauważyć także należy, że z akt sprawy nie wynika, aby strona przed wydaniem niekorzystnej dla niej decyzji była przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w jakikolwiek sposób informowana o obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych w terminie do 30 czerwca 2020 r. i, że od tego zależy pozytywne rozstrzygnięcie jej wniosku. Zgodnie zaś z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Z akt badanej sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej organ wyjaśnił stronie przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 k.p.a.).

W ocenie sądu, również art. 77 § 4 k.p.a. zobowiązywał ZUS do zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Jeżeli więc ZUS na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych posiadał wiedzę, że strona nie złożyła wymaganych deklaracji rozliczeniowej, bądź że wygenerowane przez sytem deklaracje są błędne, powinien był zakomunikować to stronie przed upływem ustawowego terminu określonego art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, tj. przed 30 czerwca 2020 r.

Należy podkreślić, że złożenie przez skarżącą w dniu 9 kwietnia 2020 r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek wszczęło postępowanie administracyjne, a to oznacza, że w rozsądnym terminie, umożliwiającym uzupełnienie braków, ZUS miał obowiązek skierować do skarżącej informację o okolicznościach prawnych, które mają wpływ na rozstrzygnięcie jej wniosku i wskazać konkretnie, jakich dokumentów brakuje do jego pozytywnego załatwienia. W rozpoznawanej sprawie organ z tego obowiązku się nie wywiązał.

Dodać należy, że jeżeli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 k.p.a. i wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Takiej adnotacji brak w aktach administracyjnych sprawy. Stwierdzić zatem trzeba, że naruszenie przez organ przepisów art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W kontrolowanej sprawie z akt sprawy (informacja do wniosku RDZ-ODW k-6 akt adm.) wynika ponadto, że w systemie informatycznym ZUS doszło do automatycznego utworzenia dokumentacji rozliczeniowej dla skarżącej, ale jak wskazuje organ z nieprawidłową podstawą wymiaru składek i w związku z tym zachodziła konieczność korekty danych zawartych w "sklonowanej" deklaracji rozliczeniowej. W ocenie sądu w takiej sytuacji organ był obowiązany zawiadomić płatnika składek o stwierdzeniu nieprawidłowości, a płatnik składek miał obowiązek złożenia deklaracji korygującej w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia Zakładu lub od stwierdzenia takich nieprawidłowości we własnym zakresie (art. 41 ust. 7a w zw. z art. 47 ust. 3b u.s.u.s.). Z akt sprawy nie wynika by strona była przez organ informowania o stwierdzonych nieprawidłowościach i wezwana do złożenia korekty deklaracji.

Końcowo wskazać trzeba, że nieprawidłowe było także rozstrzygnięcie organu zawarte w decyzji z [...] o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości. Organ bowiem uznał, że skoro strona nie przedłożyła w terminie wymaganych art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy COVID-19 deklaracji, to postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Tymczasem bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy przestaje istnieć kwestia wymagająca rozstrzygnięcia decyzją administracyjną; gdy brak jest przedmiotu sprawy, to znaczy gdy nie ma materialno-prawnych podstaw do wydania decyzji administracyjnej. Postępowanie o zwolnienie skarżącego z obowiązku opłacenia składek ma swój przedmiot, jest nim właśnie obowiązek opłacenia tych składek, wynikający z przepisów prawa materialnego, a rozstrzygnięcie w tym zakresie leży w kompetencjach ZUS. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość w sytuacji, gdy ona nie zachodzi oznacza uchylenie się od orzeczenia rozstrzygającego sprawę co do istoty. Jest rozstrzygnięciem procesowym bez merytorycznego załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 18 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 804/21, LEX nr 3284048).

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. W kontrolowanej decyzji Zakład nie wyjaśnił dlaczego skarżąca nie była zwolniona z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za okres marzec – maj 2020 r., ani też nie pouczył jej w sposób wyczerpujący o warunkach uzyskania wnioskowanego przez nią zwolnienia z obowiązku zapłaty składek oraz o skutkach niezłożenia deklaracji w wymaganym terminie, co stanowiło naruszenie art.7,art. 8,art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 79a § 1 art. 80 i 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i lit. c w zw.

z art. 135 p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję ZUS z [...].

W tym stanie rzeczy niezbędnym jest powtórzenie postępowania, celem wykazania i wyjaśnienia przez ZUS, na podstawie jakich przepisów prawa i w oparciu o jakie dowody przyjął, że na skarżącej ciążył obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., którego ta nie wykonała w terminie. Organ wyjaśni też, czy przed 30 czerwca 2020 r. (albo po tej dacie) informował stronę o skutkach niezłożenia wymaganej dokumentacji rozliczeniowej lub o obowiązku dokonania ich korekty. Rozważy zastosowanie art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 (Dz.U. poz. 2255), który stosuje się do całego okresu obowiązywania stanu epidemii.

k.ż.