Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 581/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
article: par. 4 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1468
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w  związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 sierpnia 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "kpa"), art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U z 2019 r., poz. 1505) po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji nr [...] z [...] lutego 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji, wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "organ I instancji", "Dyrektor ARiMR") - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.

W dniu 12 stycznia 2016 r. A. K. (dalej: "strona", "skarżący", "producent") złożył w Oddziale Terenowym Agencji Rynku Rolnego w W. Powiadomienie dotyczące [...] o udzielenie pomocy w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (DOWIII). Na podstawie złożonego Powiadomienia strona przeprowadziła w dniu 23 czerwca 2016 r. operację wycofania z rynku owoców. Następnie po zrealizowaniu dostawy jabłek do odbiorcy, w dniu 22 lipca 2016 r. producent złożył do OT ARR w W. " Wniosek o przyznanie wsparcia [...]", który obejmował wycofanie z rynku na bezpłatną dystrybucję 434 kg jabłek z pow. 0,05 ha.

Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. (dalej: "ARR") wydał w dniu [...] września 2016 r. decyzję nr [...] przyznającą stronie wsparcie w kwocie [...] zł ([...]EUR). Na tej podstawie na rzecz producenta w dniu 27 września 2016 r. została zrealizowana płatność o nr [...].

Dyrektor ARiMR złożył w dniu [...] września 2019 r. do Prezesa ARiMR wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie udzielenia dla strony wsparcia nr [...] z [...] września 2016 r.

Prezes ARiMR zawiadomieniem nr [...] z [...] października 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z [...] września 2016 r.

W dniu [...]listopada 2019 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Dyrektora OT ARR z [...] września 2016 r. przyznającej wsparcie finansowe producentowi. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją znak [...] z dnia [...] marca 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR. Następnie strona na ww. decyzję organu odwoławczego wniosła skargę do WSA w Warszawie.

W dalszej kolejności, w dniu [...] sierpnia 2020 r. Dyrektor [...] OR ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania wsparcia, z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję 434 kg jabłek, realizowanego w ramach mechanizmu tymczasowego wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej. Strona złożyła odwołanie od ww. decyzji w wyniku którego, Prezes ARiMR [...] grudnia 2020 r. wydał decyzję Nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone do WSA w Warszawie.

Następnie decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1505; dalej: "ustawa o ARiMR"), art. 67 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2017/891 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. U. UE. L. z 2017 r. poz. 138 str. 4 z późn. zm.),

w związku z art. 5 ust. 5 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 1031/2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw (Dz. U. UE. L. 284

z późn. zm.), w związku z § 4, § 7, § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1468 ze zm., dalej także jako "rozporządzenie RM"), art. 47 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 624), ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...]zł, którą należy powiększyć o odsetki naliczone na podstawie okresu, który upłynął między otrzymaniem płatnością, a zwrotem przez beneficjenta według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania, publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej i obowiązujących w dniu, w którym dokonano nienależnej płatności, powiększonych o trzy punkty procentowe, uzyskanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] września 2016 r. wydanej przez Dyrektora OT ARR w W..

Od przedmiotowej decyzji odwołanie złożyła strona, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej z dnia [...] lutego 2021 r. w części dotyczącej powiększenia ustalonej kwoty do zwrotu o odsetki oraz o jej uchylenie w pozostałej części, ewentualnie o jej uchylenie w całości i o umorzenie postępowania z uwagi na to, że:

- postępowanie zostało wszczęte przedwcześnie,

- w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki przedawnienia dochodzenia zwrotu przyznanego wsparcia,

- w sprawie zaistniały przesłanki z art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. L 227 z 31.7.2014, str. 69 ze zm.),

- w części dotyczącej powiększenia ustalonej kwoty do zwrotu o odsetki decyzja została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, bowiem:

a/ art. 67 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz.U. L 138 z 25.5.2017, str. 4- 56) nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie,

b/ art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) nie stanowi podstawy do nałożenia kary administracyjnej w postaci odsetek, o których mowa w art. 67 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891, a jedynie do ustalenia nienależnie pobranych płatności.

Ponadto strona wniosła ewentualnie o zawieszenie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny spraw ze skarg strony na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2020 r., znak [...] oraz decyzję Prezesa ARiMR Nr [...] z [...] grudnia 2020 r.

W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z [...] kwietnia 2021 r., organ odwoławczy wskazał, że podstawą prawną orzeczenia organu I instancji były przepisy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR. Wskazał, że kwota nienależnie pobranych środków finansowych wynika w tym przypadku z kwoty ustalonej

w decyzji w sprawie przyznania przedmiotowych płatności, a jednocześnie

z zaistnienia przesłanek skutkujących obowiązkiem zwrotu płatności na mocy ostatecznej decyzji o odmowie przyznania wsparcia.

Następnie Prezes ARiMR stwierdził, że postępowanie administracyjne

w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, prowadzone

w przedmiotowej sprawie jest konsekwencją faktu, iż decyzja nr [...] z [...] sierpnia 2020 r. wydana przez Dyrektora ARiMR o odmowie przyznania wsparcia producentowi jest decyzją ostateczną. Wypłacona więc stronie na mocy decyzji nr [...] z [...] września 2016 r. (która to została wyeliminowana z obrotu prawnego) kwota wsparcia w wysokości [...]PLN, podlega zwrotowi jako nienależna, ponieważ po stwierdzeniu przez Prezesa ARiMR nieważności ww. decyzji, jedyną decyzją mającą moc prawną w niniejszym postępowaniu jest decyzja nr [...] z [...] sierpnia 2020 r. odmawiająca przyznania stronie wsparcia z tytułu wycofania 434 kg jabłek. Z tego względu kwota [...]zł jest kwotą nienależnie pobraną i powinna zostać zwrócona przez producenta wraz z należnymi odsetkami.

Prezes ARiMR wyjaśnił, że organ stwierdzając nieprawidłowości ma obowiązek zastosowania sankcji i nie może od nich odstąpić. Zastosowanie

w przedmiotowej sprawie ma art. 67 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2017/891 z 13 marca 2017 r. (Dz.U UE L 138 z 25.05.2017, str.4 ze zm. dalej "rozporządzenie nr 2017/891"), zgodnie z którym organizacje producentów

i zrzeszenia organizacji producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami i płacą kary przewidziane

w niniejszej sekcji. Powyższe rozporządzenie jednoznacznie wskazuje, że strona jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranej pomocy wraz z odsetkami, według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (Dz.U UE C 312z 4.9.2018, str. 2).

Zgodnie z treścią ww. przepisu strona jest zobowiązana do zwrotu nienależnie wypłaconej na jej rzecz pomocy wraz z odsetkami, według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 312 z 4.9.2018, str. 2).

W związku z powyższym, Prezes ARiMR uznał, że organ I instancji właściwie wskazał stawkę odsetek naliczonych od kwoty nienależnie pobranej płatności oraz datę, od której należy liczyć odsetki, tj. dzień 27 września 2016 r., a także w sposób właściwy pouczył stronę o sposobie ich naliczenia. Tym samym kwota [...] zł stanowi wartość odsetek wyliczonych przez organ I instancji, na dzień wydania decyzji z dnia [...] lutego 2021r.

Odnosząc się do twierdzenia zawartego w odwołaniu dotyczącego możliwości odstąpienia od obowiązku zwrotu płatności dokonanej na skutek pomyłki organu, organ odwoławczy wskazał, że rozporządzenie Wykonawcze Komisji nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69, ze zm.) przewidujące w art. 7 możliwość odstąpienia od obowiązku zwrotu płatności dokonanej na skutek pomyłki organu, nie znajduje w przedmiotowej sprawie zastosowania. Wyjaśnił, iż ww. rozporządzenie wykonawcze Komisji nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., wydane m.in. na podstawie art. 63 ust. 5 rozporządzenia 1306/2013 odnosi się do płatności w ramach zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności i poza szczególnym przepisem dotyczącym pomocy na rynku wina nie znajduje zastosowania w odniesieniu do działań w ramach wspólnej organizacji rynków produktów rolnych.

Zdaniem organu odwoławczego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11 k.p.a., gdyż nie stwierdził on żadnych okoliczności, które mogłyby wskazywać na niekompletność bądź uchybienia proceduralne przy gromadzeniu i analizie materiału dowodowego, a także naruszających zasady interpretacji spraw spornych na korzyść strony, czy praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Podniósł także, iż nie uzasadniony jest zarzut naruszenia w niniejszej sprawie art. 10 § 1 k.p.a. Wyjaśnił, iż z akt sprawy wynika, że skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Poza tym zauważył, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Tymczasem skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał takich okoliczności.

Prezes ARMiR podzielił stanowisko organu I instancji, iż A. K. nie przysługuje wsparcie z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję 434 kg jabłek, ponieważ producent wnioskując do Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. o wsparcie finansowe, na podstawie art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1031/2014, a także mając na uwadze art. 9 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1031/2014 oraz § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów ubiegał się o nienależną mu i nieuprawnioną pomoc unijną.

Organ odwoławczy ponownie wyjaśnił, iż w sprawie o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej wsparcie, decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2020 r. (znak sprawy [...]) utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. Nr [...] z dnia [...] września 2016 r., pomimo, iż znajduje się na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, jest decyzją ostateczną. Organ wyeliminował z obrotu prawnego wadliwą [...] z dnia [...] września 2016 r. o przyznaniu wsparcia finansowego, w sposób przewidziany prawem. W ocenie Prezesa ARiMR, zarzut naruszenia takim działaniem organu ogólnych zasad nie znajduje potwierdzenia w przedmiotowej sprawie. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest decyzją ostateczną, zatem decyzja przyznająca wsparcie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Ponadto, wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie powoduje utraty cechy ostateczności przez decyzję, dlatego organ administracji nie traci tego uprawnienia w toku postępowania przed sądem administracyjnym.

Odnosząc się do zarzutów odwołania i wniosku strony o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego rozpatrzenia przez sądy administracyjne wniesionych skarg organ odwoławczy wskazał, że skierowanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie obliguje organu do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. czy też art. 98 k.p.a., nie jest to tzw. zagadnienie wstępne. Organ jest zobligowany do zawieszenia postępowania tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony, zakończenie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 20.12.2012 r. II OSK 1570/11), a taki przypadek w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Jednocześnie zaznaczył, że decyzja przyznająca płatność została ostatecznie wyeliminowana z obiegu prawnego, jako wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wobec powyższego wypłacone środki są środkami pobranymi nienależnie, co obliguje organ do szybkiego i sprawnego ich odzyskania. Do skutecznego działania w przypadku konieczności zwrotu nienależnie pobranych środków obliguje również art. 29 ust. 9 w zw. z ust. 1 ustawy o ARMiR.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia dochodzenia zwrotu przyznanego wsparcia, który według strony należy liczyć od momentu złożenia Powiadomienia organ odwoławczy wskazał, iż mając na uwadze przepisy art. 61 k.p.a., postępowanie administracyjne w sprawie przyznania wsparcia zostało wszczęte w dniu [...] lipca 2016 r., tj. w dniu złożenia przez A. K. wniosku, w którym zadeklarował wycofanie z rynku na bezpłatną dystrybucję 434 kg jabłek z pow. 0,05 ha. Po rozpatrzeniu przedmiotowego Wniosku, a nie Powiadomienia, producentowi zostało przyznane wsparcie decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. Nr [...] z dnia [...] września 2016 r. Zgodnie zaś z art. 29 ust. 7 ustawy o ARMiR do należności ustalonych kwot środków nienależnie pobranych, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, (Dz. U. z 2020 poz. 1325 ze zm.) z wyjątkiem przepisów dotyczących umorzenia należności, odroczenia płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności. Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie z art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Z powyżej przywołanych przepisów wynika, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków nienależnie pobranych wynikający z decyzji o ustaleniu kwoty środków nienależnie pobranych rozpoczyna się z początkiem roku następującego po roku, w którym upłynęło 14 dni licząc od dnia doręczenia decyzji ustalającej kwotę środków nienależnie pobranych.

Reasumując, odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest początek roku następującego po roku, w którym upłynęło 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków za wycofanie owoców na bezpłatną dystrybucję w ramach mechanizmu "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw". A zatem, zdaniem Prezesa ARiMR, podnoszony zarzut przedawnienia dochodzenia zwrotu przyznanego wsparcia jest chybiony.

Konkludując, Prezes ARiMR stwierdził, że kwota [...]zł ustalona

w przedmiotowym postępowaniu stanowi kwotę nienależnie wypłaconych producentowi środków finansowych, gdyż producent nie jest uprawniony do otrzymania żadnej kwoty wsparcia z uwagi na treść decyzji nr [...] z [...] sierpnia 2020 r. o odmowie przyznania wsparcia. A zatem, ww. kwotę [...]zł strona zobowiązana jest zwrócić wraz z należnymi odsetkami.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z [...]kwietnia 2021 r. skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów tj.:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i nie zastosowanie art. 138 pkt 2 k.p.a. w wyniku utrzymania w mocy decyzji nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji (decyzji organu I instancji), braku jej uchylenia przez organ odwoławczy w całości oraz braku orzeczenia co istoty sprawy poprzez umorzenia postępowania w I instancji w całości, w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy - to jest:

- w wyniku naruszenia przepisów art. 29 ust. 1 i 7 ustawy o ARMiR poprzez ich błędne zastosowanie, z uwagi na to iż: 1) postępowanie zostało wszczęte przedwcześnie, 2) w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki przedawnienia dochodzenia zwrotu przyznanego wsparcia, 3) nie uwzględniono, że wsparcie zostało przyznane Stronie w wyniku błędu organu przyznającego, poprzez co Organ I instancji naruszył art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, art. 7 Kpa w zakresie uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz art. 8 Kpa - w zakresie zasady, że organy administracji publicznej prowadza postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 7 Kpa, w zakresie: 1) zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w wyniku wydania decyzji przed wydaniem prawomocnego wyroku w przedmiocie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2020 r., znak [...] utrzymującej w mocy decyzję Nr [...] Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2019 r. stwierdzającą nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Trenowanego Agencji Rynku Rolnego nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie udzielenia wsparcia, 2) wszczęcia postępowania przedwcześnie i jedynie w celu przerwania biegu przedawnienia - takie działanie organu nie powinno korzystać z ochrony prawnej, gdyż narusza zasady demokratycznego państwa prawnego określone w art. 2 Konstytucji RP oraz zasady określone w art. 7 Kpa;

- art. 8 Kpa - w zakresie zasady, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania - w wyniku wydania decyzji I instancji przed rozpatrzeniem środków prawnych przysługujących Stronie, w sytuacji gdy rozpatrzenie tych środków zgodnie z żądaniem ma istotny wpływ na wynik postępowania, w którym wydano decyzję I instancji;

- art. 107 kpa poprzez brak właściwego wyjaśnia podstaw faktycznych i prawnych decyzji I instancji w części dotyczącej powiększenia ustalonej kwoty do zwrotu o odsetki decyzja I została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, w wyniku; 1) błędnego zastosowania art. 67 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011, zwanego dalej "rozporządzeniem 2017/891", który to art. 67 rozporządzenia 2017/891, nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie; 2) błędnego zastosowania art. 29 ust. 1 ustawy o ARMiR, który nie stanowi podstawy do nałożenia kary administracyjnej w postaci odsetek, o których mowa w art. 67 rozporządzeniem 2017/891 a jedynie podstawę do ustalenia nienależnie pobranych płatności;

b) art. 7, 8, 77 i 107 Kpa - poprzez:

- wydanie decyzji w II instancji decyzji przed wydaniem prawomocnego wyroku w przedmiocie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2020 r., znak [...] utrzymującej w mocy decyzję Nr [...] Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2019 r. stwierdzającą nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Trenowanego Agencji Rynku Rolnego nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie udzielenia wsparcia,

- nie rozpatrzenia wniosku o zawieszenie postępowania przez Organ II instancji formie postanowienia, czym naruszono też art. 123 Kpa;

- brak uwzględnienia, że wsparcie zostało przyznane Stronie w wyniku błędu organu przyznającego, co narusza art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, art. 7 Kpa w zakresie uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz art. 8 Kpa - w zakresie zasady, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

- niepełne uzasadnienie prawne skarżonej decyzji poprzez całkowite pominięcie uzasadnienia prawnego w zakresie dotyczącym wniosku o zawieszenie postępowania zawartego w odwołaniu skarżącego z dnia 26 lutego 2021 r., jak również całkowite pominięcie uzasadnienia prawnego w zakresie braku podstaw do zastosowania art. 67 rozporządzenia 2017/891 i art. 29 ust. 1 ustawy o ARMiR do nałożenia kary administracyjnej w postaci odsetek, o których mowa w art. 67 rozporządzeniem 2017/891;

2) naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) to jest naruszenia przepisów art. 29 ust. 1 i 7 ustawy o ARMiR, poprzez ich błędne zastosowanie, z uwagi na to iż: 1) postępowanie zostało wszczęte przedwcześnie, 2) w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki przedawnienia dochodzenia zwrotu przyznanego wsparcia - to jest błędne zastosowanie art. 29 ust. 1 i 7 ustawy o ARMiR w związku z niezastosowaniem do ustalenia przedawnienia zwrotu przyznanego wsparcia art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.) i zastosowaniem art. 70 tej ustawy, w związku z niezastosowaniem do tego przedawnienia art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (tekst pierwotny: Dz.Urz. WE L z 1995 r. Nr 312, str. 1),

b) poprzez błędne zastosowanie art. 58 rozporządzenia nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78. (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) zwanego dalej "rozporządzeniem 1306/2013", poprzez przyjęcie go jako podstawy działań Organu w sytuacji gdy przepis ten jest skierowany do Państw członkowskich UE, dotyczy przyjęcia określonych rozwiązań w prawie krajowym i nie jest samodzielną podstawą do działań organów krajowych stosujących prawo;

c) w części dotyczącej powiększenia ustalonej w skarżonej decyzji kwoty do zwrotu o odsetki - poprzez wydanie skarżonej decyzji bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na to, że 1) art. 67 rozporządzenia 2017/891, nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, 2) art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR nie stanowi podstawy do nałożenia kary administracyjnej w postaci odsetek, o których mowa w art. 67 rozporządzeniem 2017/891 a jedynie podstawę do ustalenia nienależnie pobranych płatności.

W związku z powyższym skarżący wniósł o: stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji w części dotyczącej powiększenia ustalonej kwoty do zwrotu o odsetki na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz uchylenie skarżonej decyzji w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując co do zasady dotychczas zaprezentowaną argumentację, uznał zarzuty skargi za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: "p.p.s.a."), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należało uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji są przepisy art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ARiMR, które przewidują, że: ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych

z funduszy Unii Europejskiej oraz finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2).

W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy

o ARiMR, w którym następuje określenie nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Co istotne, dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszanie decyzji przyznających płatność i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres nawet w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostaje ostateczna decyzja przyznająca płatność (por. wyrok NSA

z 28 czerwca 2019 r., I GSK 192/18, publ. Lex nr 2700671, wyrok WSA

w Olsztynie z 5 lutego 2020 r., I SA/Ol 567/19, publ. Lex nr 2798783).

Organy orzekające w przedmiotowej sprawie zasadnie uznały, że kontrolowane postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest konsekwencją faktu, że decyzja nr [...] z [...] sierpnia 2020 r. wydana przez Dyrektora ARiMR o odmowie przyznania wsparcia skarżącemu jest decyzją ostateczną, a wcześniejsza decyzja

z [...] września 2016 r. o przyznaniu wsparcia temu producentowi została wyeliminowana z obrotu prawnego, w związku ze stwierdzeniem jej nieważności przez Prezesa ARiMR w dniu [...] listopada 2019 r. Organy ARiMR ustaliły bowiem, że skarżący nie był podmiotem, który spełniał kryteria określone w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r.

w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych

z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu

z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1468 ze zm.).

Jednocześnie Sąd zauważa, iż decyzja z [...] sierpnia 2020r. nr [...] odmawiająca przyznania A. K. wsparcia z tytułu wycofania 434 kg jabłek z przeznaczeniem na bezpłatną dystrybucję, realizowanego w ramach mechanizmu tymczasowego wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej została utrzymana w mocy przez Prezesa ARiMR w dniu [...] grudnia 2020r. (nr [...]). Natomiast, WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2021r. (sygn. akt VIII SA/Wa 214/21) oddalił skargę skarżącego na ww. decyzję z [...] grudnia 2020r. Strona nie wniosła od tego wyroku skargi kasacyjnej.

Podkreślić należy, że przedmiotowe postępowanie jest odrębnym postępowaniem administracyjnym w kwestii ustalenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Tak więc, odnosząc się zarzutu przedwczesnego wszczęcia postępowania na podstawie art. 29 ustawy o ARiMR i wydania w tym zakresie rozstrzygnięcia, wskazać należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ww. postępowanie jest postępowaniem niezależnym. W związku z tym może się ono toczyć odrębnie wobec postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie decyzji Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. utrzymującego w mocy decyzję Dyrektora [...]OR ARiMR Nr [...] oraz decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2020 r. (znak sprawy: [...]), która utrzymała w mocy decyzję z [...] listopada 2019r. nr [...] wydaną w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2016r. w sprawie udzielenia wsparcia. Ponadto, Sądowi z urzędu jest wiadome, że wyrokiem z dnia 2 grudnia 2020r. sygn. akt VIII SA/Wa 519/20 WSA w Warszawie oddali skargę strona na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2020 r.

W ustalonym stanie faktycznym sprawy organy orzekające dokonały prawidłowej oceny, że ustalona w niniejszym postępowaniu kwota [...] zł, wypłacona stronie na mocy decyzji z dnia [...] września 2016r., jest kwotą nienależnie pobraną i podlega zwrotowi wraz z należnymi odsetkami. Z tego też względu w sytuacji gdy skarżący otrzymał nienależne świadczenie to zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że nienależną płatnością jest bowiem wypłacona podmiotowi przez organ administracji kwota pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na jego rzecz, które przestało być należnym w całości lub w części na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Przez kwotę nienależnie pobranych środków publicznych, należy rozumieć kwotę wypłaconą przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł.

W ocenie Sądu wszelkie środki publiczne, w tym pochodzące z funduszy UE, muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada bowiem na Komisję Europejską i Państwa Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Jeśli bowiem okaże się, że dotacja czy dofinansowanie unijne zostało pobrane przez beneficjenta nienależnie lub w nadmiernej wysokości, albo zostało wykorzystane w niewłaściwy sposób, instytucja kontrolująca rozpoczyna procedurę windykacji środków unijnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 stycznia 2012 r., V SA/Wa 1732/11, publ. CBOSA).

W konsekwencji powyższego uznać należy, że organ stwierdzając, że stronie wypłacono ze źródeł wskazanych w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR środki nienależnie, co skutkowało powstaniem obowiązku ich zwrotu, ma obowiązek zastosowania w sprawie art. 67 ust. 1 rozporządzenia 2017/891. Przepis ten stanowi, że: Organizacje producentów i zrzeszenia organizacji producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami i płacą kary przewidziane w niniejszej sekcji. Odsetki są naliczane: a) podstawie okresu, który upłynął między otrzymaniem nienależnej płatności a jej zwrotem przez beneficjenta; b) według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej i obowiązujących w dniu, w którym dokonano nienależnej płatności, powiększonych o trzy punkty procentowe. Powyższe przepisy jednoznacznie wskazują, że organ stwierdzając nienależnie pobraną kwotę ma obowiązek zastosowania sankcji i nie może od niej odstąpić. Z kolei strona jest zobowiązana do zwrotu nienależnie wypłaconej na jej rzecz pomocy wraz z odsetkami, według wskazanych powyżej stawek.

Według powyższych reguł organ I instancji zasadnie wyliczył w swojej decyzji należne odsetki stanowiące na dzień 8 lutego 2021r. kwotę [...]zł, a organ odwoławczy te kwotę zaakceptował. Brak jest zatem podstaw do uznania, co podnosi w skardze skarżący, iż art. 67 rozporządzania 2017/891 nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Nie zasadne jest zatem twierdzenie skarżącego, iż wydanie decyzji w części dotyczącej powiększenia ustalonej kwoty do zwrotu o odsetki nastąpiło bez podstawy prawnej z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że przepisami, których naruszenie wskazywał skarżący były przepisy proceduralne tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 kpa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę jeżeli doszło do naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość zaś istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa na treść orzeczenia (por. wyrok WSA w Krakowie z 4 lipca 2019 r., III SA/Kr 438/19). Skutecznym zarzutem naruszenia prawa procesowego może być tylko ten, który wskazuje na istnienie istotnego wpływu naruszenia na rozstrzygnięcie, bo art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a odwołuje się do tej przesłanki. Zatem nie każde naruszenie przepisów postępowania może być skutecznym zarzutem kasacyjnym, ale tylko takie które miało istotny wpływ. Jednak ten wpływ musi wykazać strona, a nie Sąd (wyrok NSA z 10 października 2019 r., II GSK 2763/17). W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie doszło do takiego naruszenia ww. przepisów postępowania, które miałoby istotnym wpływ na kontrolowane rozstrzygnięcie.

W ocenie Sądu stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy jest jasny i nie budzi wątpliwości. Materiał dowodowy został w wystarczający sposób przeanalizowany, a wyciągnięte z niego wnioski nie są dowolne. Organy umożliwiły skarżącemu zajęcie stanowiska i czynny udział w sprawie,

a uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest przekonywujące i zrozumiałe, a tym samym spełnia przesłanki z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.

z 2020 r. poz. 374 ze zmianami).