Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1478/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1478/04 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2006r, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach, Sędziowie: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk, Asesor WSA Beata Cieloch (spr), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2006r., sprawy ze skargi S. N., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17 sierpnia 2004r nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2004 roku S. N. złożył do Urzędu Skarbowego wniosek o umorzenie zobowiązania podatkowego w wysokości 40.519,40zł. z tytułu podatku od spadku. Pismo powyższe zostało przekazane do zaopiniowania przez Prezydenta Miasta Krakowa w oparciu o treść art.209 § 1ustawy z dnia 29 listopada 1997roku - Ordynacja podatkowa ( Dz.U. Nr 137 ,poz.926 z późn. zm.) oraz art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ( Dz.U. Nr 203 poz.1966).

Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] lipca 2004roku nr [...]nie wyraził zgody na umorzenie powyższego podatku. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono ,iż S. N. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...].09.2001 r. sygn. akt I Ns 598/01/K nabył z dobrodziejstwem inwentarza połowę spadku po zmarłym Z.K. . Przypadająca na podatnika cześć masy spadkowej została wyceniona na kwotę 213.000,00 zł , a należny podatek naliczono zaliczając wnioskodawcę do III grupy podatkowej w wysokości 40.519,40zł.

Kierując się powyższym postanowieniem , decyzją z dnia [...] lipca 2004 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia wnioskowanej zaległości podatkowej w podatku od spadku.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S. N.. Przedmiotowej decyzji zarzucił naruszenie art.187& 1 ustawy - Ordynacji podatkowej poprzez niedostateczne rozpatrzenie dowodów jakie stanowiły testamenty będące podstawą nabycia spadku .Podniósł ,iż przypisany mu przez Urząd Skarbowy udział w lokalu mieszkalnym od którego zobowiązany jest zapłacić podatek spadkowy ma przejąć na własność w całości Parafia Rzymskokatolicka pod wezwaniem Św. Szczepana w Krakowie. Wnioskodawca ma przejąć jedynie udziały w reaktywowanej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością byłej Fabryki Cukrów " K.ł".

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 17 sierpnia 2004 roku nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał , że ustawa z dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ( Dz.U. Nr 203 poz.1966) zezwala organom skarbowym na udzielanie ulg podatkowych w podatku stanowiącym dochody jednostek samorządu terytorialnego wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostek samorządu terytorialnego . Przepis ten ogranicza zatem uprawnienia urzędu skarbowego do orzekania w sprawach ulg podatkowych jedynie w sytuacji przyznania ulg, uzależniając ją od aprobaty przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Ponadto organ II instancji wskazał ,iż przesłanki z art.67 Ordynacji podatkowej - były przedmiotem postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ samorządowy. Zdaniem organu II instancji Prezydent Miasta odmówił umorzenia podatku ponieważ :

- przedmiotem spadku był lokalu mieszkalny o pow. 176,808m2 położony przy ul. Kościelnej 5/2 w Krakowie wraz z udziałem w użytkowaniu wieczystym w 39/1000 części o pow. 2a 47m2, 40% udziałów w Fabryce Cukierków i Czekolady" Kryształ" spółka z o. o przy ul. Lwowskiej 30 oraz grobowiec na Cmentarzu Rakowieckim.

- zainteresowana strona brała czynny udział w prowadzonym postępowaniu sądowym i nie złożyła odwołania od postanowienia spadku stwierdzającego jego nabycie , czego konsekwencją jest powstałe zobowiązanie podatkowe. Organ podatkowy nie mógł kwestionować ustaleń określonych w prawomocnym postanowieniu Sądu .

- dziedziczona część nieruchomości stanowiąc znaczną wartość rynkową i materialną była zabezpieczeniem spłaty należnego zobowiązania., a sytuacja materialna podatnika była na tyle stabilna i dobra, że brak było podstaw do zastosowania ulgi poprzez umorzenie podatku.

W świetle powyższych ustaleń organ II instancji uznał, iż decyzja organu I instancji nie narusza obowiązujących przepisów prawa i wobec tego brak było podstaw do jej uchylenia.

Skargę na powyższą decyzję złożył S. N. i wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania .Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ( Dz. U. Nr 203 poz. 1966), poprzez błędną ich interpretację.

W uzasadnieniu skarżący podniósł , iż postanowienie o jakim mowa w art.18 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jest postanowieniem niezaskarżalnym (art.18 ust.3 ustawy) .Strona nie może kwestionować tego postanowienia w drodze zażalenia . W tej sytuacji uznanie tego postanowienia za wiążące w odniesieniu do organu podatkowego powoduje ,że strona zostaje w znacznym stopniu ograniczona w możliwości odwołania się od decyzji i w efekcie ochrony swoich praw. Racjonalny sposób interpretacji powołanych przepisów ,gwarantujący ochronę praw strony postępowania podatkowego i realna możliwość kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji jest zdaniem skarżącego przyjęcie stanowiska, że postanowienie Prezydenta Miasta wydane w trybie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego samo w sobie nie przesądza jeszcze o treści decyzji organu postępowania podatkowego. Organ podatkowy wydając decyzję w trybie art.67 Ordynacji podatkowej nie może powoływać się na związanie takim postanowieniem , powinien bowiem we własnym zakresie rozważyć przesłanki określone w art.67&1 . W ramach przesłanek ,o jakich mowa w art.67 powinno być uwzględniane opiniujące postanowienie Prezydenta Miasta jedynie jako jeden z elementów branych pod uwagę przy ocenie wniosku. W konsekwencji pogląd prawny wyrażony przez organ II instancji nie jest uzasadniony. Wobec powyższego zdaniem skarżącego organ odwoławczy dokonując kontroli instancyjnej powinien wziąć pod uwagę nie tylko postanowienie Prezydenta Miasta , ale także prawidłowość oceny przez organ I instancji przesłanek decydujących o możliwości umorzenia zaległości podatkowej. Ponadto skarżący podniósł , iż w rezultacie formalnego działu spadku skarżący nie odniósł korzyści majątkowej. Formalna zaś możliwość dochodzenia udziału w spadku od parafii rzymskokatolickiej , co pozwoliłoby na zgromadzenie majątku koniecznego na pokrycie należności publicznej oznaczałoby podważenie woli spadkodawcy , który jako ksiądz kościoła katolickiego chciał przekazać na jego rzecz zasadniczą część swojego majątku.

Zdaniem skarżącego wszystkie przedstawione powyżej okoliczności świadczące o szczególnej sytuacji , w jakiej się znalazł nie zostały jednak w sposób należyty rozważone przez Prezydenta Miasta jako organu opiniującego. W postanowieniu Prezydenta Miasta przyjęto założenie , że zobowiązany wzbogaci się o udział w wartościowych składnikach majątkowych , co w rzeczywistości nie nastąpiło. Ponadto podkreślono ,iż źródłem utrzymania strony jest emerytura ,która nawet jeśli wystarcza na skromne utrzymanie to nie pozwala na zapłatę podatku w wysokości ponad 40.000 zł. Podsumowując skarżący podniósł, iż organ odwoławczy nie wziął pod uwagę powołanych powyżej nadzwyczajnych okoliczności związanych ze sposobem podziału majątku spadkowego oraz możliwościami finansowymi co oznacza naruszenie art.67 Ordynacji podatkowej. Ograniczył się jedynie niezasadnie do powołania się na postanowienie Prezydenta Miasta, które mimo, że niesłuszne nie podlegało samo w sobie kontroli instancyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 z 2002r.poz.1269 z poźn. zm - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada ,czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w oparciu o prawidłowe przepisy prawa materialnego - 67 &1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa ( Dz.U. Nr 137,poz 926 ze zm.) w zw. z art.18 ustawy z dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ( Dz. U. Nr 203,poz.1966 ) jak i przepisy dotyczące postępowania podatkowego - art.220&2 i art.233&1 pkt1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacji podatkowej.

Oceniając prawidłowość zaskarżonych decyzji należy podkreślić, że powołana wyżej ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2004r. w art. 18 stanowi, że "1. Do udzielania ulg podatkowych, umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego, a także zwalniania z obowiązku pobrania bądź ograniczenia poboru tych należności mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.). 2. W przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego.

3. Wniosek lub zgoda, o których mowa w ust. 2, są wydawane w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.

Z kolei art. 209 § 1 i 5 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa stanowi, że "§ 1. Jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, w tym wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie, decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ.

§ 5. Zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej".

Opierając się na treści zacytowanych powyżej przepisów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, należy przyjąć, iż organy podatkowe mogą umarzać zaległości podatkowe wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. W przypadku zaś odmowy wyrażenia zgody lub braku takiego wniosku organy rządowej administracji podatkowej nie są uprawnione do badania merytorycznej zasadności rozstrzygnięć zastrzeżonych do kompetencji samorządowych organów podatkowych, w tym nie są uprawnione do badania zasadności przesłanek jakimi kierowały się organy samorządu terytorialnego . W związku z powyższym Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tym miejscu należy wskazać ,iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, iż postanowienie o odmowie wyrażenia zgody na umorzenie zaległości podatkowej nie podlega zaskarżeniu ,a więc strona jest pozbawiona możliwości dokonania merytorycznej oceny wydanego postanowienia przez właściwy organ II instancji. Zdaniem Sądu zasadą bowiem, wynikającą z ww. art. 209 §5 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa, jest zaskarżalność tego typu postanowień, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Odrębnym przepisem jest ww. art. 18 ust. 3 cyt. ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, stanowiący, że "zgoda", na udzielenie ulg, umarzanie , rozkładanie na raty oraz odraczanie terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego jest wydawana przez właściwe organy samorządu terytorialnego "w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie".

Literalne rozumienie terminu "zgoda", zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wskazuje wyłącznie na aprobujący charakter wydawanego w sprawie postanowienia, pozytywnie odnojszący się do treści wniosku. Opierając się na definicji słownikowej (Słownik Języka Polskiego R-Z Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 1996, s. 946) "zgoda" to "zgodzenie się na coś, przystanie, zezwolenie na coś, aprobatę".

W konsekwencji zdaniem orzekającego w sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, należy przyjąć, że nie podlegają zaskarżeniu jedynie postanowienia organów samorządu terytorialnego wyrażające zgodę na udzielenie ulg, umarzanie, rozkładanie na raty oraz odraczanie terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego.

W przedmiotowej sprawie błędne pouczenie strony ,iż na postanowienie o odmowie wyrażenia zgody nie przysługuje zażalenie przez Prezydenta Miasta nie pozbawia jej możliwości złożenia takiego zażalenia i skorzystania z odpowiednich procedur postępowania np. złożenie wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. Jak słusznie podniósł skarżący przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym . Jednakże w zaistniałym stanie faktycznym zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego jak i Dyrektor Izby Skarbowej związani byli negatywnym stanowiskiem Prezydenta Miasta Krakowa. Postanowienie to nie zostało bowiem zaskarżone do właściwego organu II instancji. Zarzut zaś naruszenia przepisów postępowania tj.art.209&5 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa - należy postawić przede wszystkim organom samorządu terytorialnego, a nie organom rządowej administracji podatkowej. Tak więc nie można zarzucić Naczelnikowi Urzędu Skarbowego jak i Dyrektorowi Izby Skarbowej naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na ich rozstrzygnięcie sprawy . W oparciu o powyższe przesłanki prawne organy rządowej administracji podatkowej nie są zdaniem Sądu uprawnione także do oceny merytorycznej przesłanek z art.67 &1 cyt. ustawy - Ordynacji podatkowej. Tak więc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego , w szczególności brak rozważenia przesłanek " ważnego interesu strony " lub " ważnego interesu publicznego" jest nieuzasadnione.

Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.