Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 917/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6176 Komornicy i syndycy upadłości
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 11, art. 79 ust. 3, art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 790
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 17
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2132/17 w sprawie ze skargi Izby Komorniczej w A. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 11 grudnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2132/17, po rozpoznaniu skargi Izby Komorniczej w A. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o kosztach postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., działając na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; w skrócie: k.p.a.) oraz art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornika sądowych i egzekucji (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 790 ze zm., w skrócie: u.k.s.e.), powołał A. A. (dalej: uczestnik) na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w A.

Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. Rada Izby Komorniczej w A. (dalej: skarżąca lub Izba) zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości (dalej: organ) z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że powołanie zainteresowanej nastąpiło z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 4 k.p.a., poprzez brak ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oraz pominięcie negatywnej opinii Rady Izby o kandydatce wyrażonej w uchwale z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] . Izba wniosła o uchylenie decyzji i odmowę powołania uczestnika na stanowisko komornika sądowego. W uzasadnieniu rozwinęła powyższe zarzuty, dodając, że posiada status strony w prowadzonym postępowaniu. Stwierdziła, że legitymacji procesowej samorządu komorniczego należy poszukiwać w przepisach statuujących zakres jego działania, a także w przepisach ustrojowych. Jak wskazała skarżąca, poza sporem pozostaje, że izby komornicze posiadają osobowość prawną (art. 79 ust. 3 in fine u.k.s.e.), zaś rada izby komorniczej reprezentuje izbę komorniczą (art. 92 ust. 1 u.k.s.e.).

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 3 i art. 105 k.p.a. oraz w zw. z art. 10 i art. 11 ust. 1 u.k.s.e., umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez skarżącą nie może zostać rozpatrzony, z uwagi na fakt, że pochodzi on od podmiotu niebędącego stroną w sprawie. Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że sam art. 28 k.p.a. nie może stanowić postawy do uznania konkretnego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego. Pojęcie strony, jakim posługuje się ten przepis, może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Interes prawny, o jakim mowa w art. 28 k.p.a., to interes indywidualny, konkretny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Zdaniem organu, skarżąca nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ żaden przepis prawa materialnego, w tym przypadku ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, nie przyznaje organom samorządu komorniczego statusu strony w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Jak podkreślił Minister, z przepisu art. 11 ust. 4 u.k.s.e. wprost wynika, że samorząd komorniczy jest jedynie organem opiniodawczym, współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania komornika sądowego.

Odnosząc się do orzecznictwa sądów administracyjnych, organ stwierdził, że udział samorządu komorniczego w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika sądowego sprowadza się do zagwarantowania mu wpływu na treść rozstrzygnięć, jednak wyłącznie w zakresie objętym obowiązkiem współdziałania. Zaakcentował, że opinie organów samorządu komorniczego nie są dla Ministra wiążące i mają jedynie pomóc organowi w podjęciu trafnej decyzji.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Rada Izby Komorniczej w A. wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisu art. 28 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię w związku z art. 79 i art. 89 u.k.s.e. oraz art. 17 Konstytucji RP. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania. Skarżąca nie zgodziła się z tym, jakoby była jedynie organem współdziałającym w prowadzonym postępowaniu. Odnosząc się do treści art. 28 k.p.a., wskazała, że cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Jej zdaniem, interes prawny w niniejszej sprawie posiada komornik, tj. zainteresowana, ale także skarżąca.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 5 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1816/14, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecny tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.), oddalił skargę i stwierdził, że żaden przepis prawa administracyjnego materialnego nie przyznaje samorządowi komorniczemu legitymacji do udziału w charakterze strony w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Sąd powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym organ administracji współdziałający z organem prowadzącym postępowanie nie jest stroną postępowania administracyjnego i nie jest legitymowany do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na taką decyzję.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku Izba zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 79, art. 89 u.k.s.e. oraz art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, rozumiane jako niewłaściwie zaakceptowane przez Sąd zastosowanie tego przepisu i wadliwe przyjęcie, że w ustalonych przez Sąd okolicznościach faktycznych sprawy można przyjąć, iż skarżąca nie posiada statusu strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego, gdyż przepis art. 93 u.k.s.e. nie obejmuje uprawnień do posiadania statusu strony.

Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając na skutek skargi kasacyjnej Izby, wyrokiem z 23 maja 2017 r. o sygn. akt II GSK 2439/15 uchylił zaskarżony wyrok WSA z 5 lutego 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz orzekł o kosztach postępowania. W uzasadnieniu NSA wskazał, że ma rację Sąd I instancji stwierdzając, że organ współdziałający w procesie wydawania decyzji, w trybie art. 106 k.p.a. nie jest legitymowany do wniesienia skargi na tę decyzję. Wynika to z natury działania organu administracyjnego. NSA zwrócił jednak uwagę na to, że w przypadku rady izby komorniczej mamy do czynienia z działaniem samorządu zawodowego, którego jednostka - izba komornicza ma osobowość prawną (art. 79 ust. 3 u.k.s.e). Osoba prawna, z istoty, jest wyposażona we własne, odrębne prawa i obowiązki, działa przez swoje organy we własnym imieniu i we własnym interesie (bezpośrednio na własną rzecz) w tym sensie, że skutki tego działania realizują się bezpośrednio w jej sferze. NSA za bezzasadne uznał stanowisko Sądu I instancji, że żaden przepis prawa administracyjnego materialnego nie przyznaje samorządowi komorniczemu legitymacji do udziału w charakterze strony w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Podniósł, że dla zaprezentowanej oceny statusu izby komorniczej w postępowaniu w sprawie powołania na stanowisko komornika nie ma znaczenia charakter funkcji pełnionej przez komornika, w szczególności jego władcze kompetencje i nadzór państwa nad ich wykonywaniem. W ocenie NSA wyrażanie przez radę izby komorniczej opinii w sprawie powołania i odwołania komornika nie kwalifikuje się jako współdziałanie organów, o którym mowa w art. 106 k.p.a., bowiem wydanie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji o powołaniu lub odwołaniu komornika nie jest uzależnione od zajęcia stanowiska przez organ samorządu komorniczego. Ta zależność w rozumieniu uwarunkowania dopuszczalności wydania decyzji przez ministra od wyrażenia opinii przez radę izby komorniczej w tym przypadku nie zachodzi, ponieważ po upływie wspomnianego terminu minister może podjąć samodzielnie decyzję o powołaniu na stanowisko komornika. W konsekwencji opinie tego organu samorządowego nie powinny być traktowane jako opinie, a jakich mowa w art. 106 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem z 11 grudnia 2017 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2132/17, uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że - na mocy art. 190 p.p.s.a. - jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przywołany przepis znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę, nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego. W tych okolicznościach, mając na uwadze wskazany wyżej zakres kognicji, WSA uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd I instancji podzielił stanowisko NSA, że opinia rady izby komorniczej, o której mowa w art. 11 ust. 1 u.k.s.e. jest wyrazem powierzenia przez ustawodawcę samorządowi zawodowemu komorników pieczy nad należytym wykonywaniem tego zawodu. Przepis art. 17 ust. 1 Konstytucji RP przewiduje powierzenie tej pieczy samorządowi zawodowemu, a więc w tym przypadku osobie prawnej, działającej według zasad przypisanych temu podmiotowi prawnemu a nie samorządowi zredukowanemu do podmiotu o statusie organu administracji publicznej. Powołując się na wyrok TK z 30 listopada 2011 r., sygn. akt K 1/10 (opubl. OTK-A 2011 r., z. 9, poz. 99), WSA wskazał, że przewidziane w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu komornika powinno być rozumiane szeroko, co oznacza, że piecza ta, choć generalnie odnosi się do wykonywania zawodu, może obejmować w szczególności dokonywanie czynności związanych z władczym decydowaniem lub współdecydowaniem o dopuszczeniu do wykonywania zawodu, ustaleniem zasad etyki (deontologii) zawodowej, orzecznictwem dyscyplinarnym w sprawach odpowiedzialności za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godności zawodu bądź za naruszenie obowiązków zawodowych.

WSA powtórzył za NSA, że do zadań samorządu zawodowego należy sprawowanie pieczy "w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony". Nie oznacza to jednak, że jedynym wyrazicielem i reprezentantem tego interesu publicznego mogą być organy administracji publicznej, z natury działające w interesie publicznym. Tym samym samorząd ma prawo do samodzielnego, indywidualnego definiowania interesu publicznego i co za tym idzie - prawo do podejmowania we własnym imieniu działań zmierzających do jego ochrony.

Podsumowując, w ocenie Sądu I instancji, osoba prawna - izba komornicza (działająca przez radę będącą jej organem) - ma wynikające z art. 11 ust. 1 u.k.s.e., w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji uprawnienie do zajmowania stanowiska, w formie opinii, w sprawie powołania komornika. To uprawnienie legitymuje ją do występowania w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w takich sprawach. Dla zaprezentowanej oceny statusu izby komorniczej w postępowaniu w sprawie powołania na stanowisko komornika nie ma znaczenia charakter funkcji pełnionej przez komornika, w szczególności jego władcze kompetencje i nadzór państwa nad ich wykonywaniem. Przesądzające jest bowiem zapewnienie przez ustawodawcę udziału w sprawowaniu pieczy, o której mowa w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie obejmującym decydowanie o dostępie do tego zawodu korporacji zawodowej, wyposażonej o odrębną podmiotowość prawną.

W tych okolicznościach Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uwzględnił skargę stwierdzając, iż doszło do naruszenia przez organ art. 28 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zw. art. 11 ust. 1 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 u.k.s.e. oraz art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 3 i art. 105 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną wniósł Minister Sprawiedliwości, zaskarżając powyższy wyrok w całości i w pierwszej kolejności wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., z uwagi na złożenie przez Izbę Komorniczą w A. oświadczenia z dnia [...] grudnia 2017 r. o cofnięciu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] lutego 2014 r. oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania.

W przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż nie zachodzą przesłanki do uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania sądowo-administracyjnego, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wyrokowi WSA zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, w sytuacji, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien był ją oddalić,

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe, nieodpowiadające wymogom formalnym uzasadnienie wyroku, polegające na niewyczerpującym odniesieniu się do argumentów prezentowanych przez organ administracji dotyczących braku przepisów materialnego prawa administracyjnego, z których wywodzić można interes prawny izby komorniczej do bycia stroną postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego,

c) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe, nieodpowiadające wymogom formalnym uzasadnienie wyroku, ograniczone wyłącznie do powtórzenia fragmentów uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 2439/15, jako podstawy stanowiska o posiadaniu przez izbę komorniczą statusu strony w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego,

-naruszenie prawa materialnego, tj.: '

d) art. 28 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 11 ust. 1 i 4 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji przez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że izba komornicza ma interes prawny w występowaniu w postępowaniu administracyjnym dotyczącym powołania na stanowisko komornika sądowego, a w konsekwencji na uznaniu, że izba komornicza jest stroną postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie powyższych zarzutów.

W dniu [...] lipca 2018 r. do NSA wpłynął wniosek uczestnika postępowania o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego z uwagi na zmianę przepisów prawa materialnego, a w razie odmowy podjęcia mediacji, o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji z 11 grudnia 2017 r., umorzenie postępowania drugiej instancji w sprawie administracyjnej z uwagi na cofnięcie przez Izbę wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, uznając go za niedopuszczalny na etapie postępowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wynikająca z art. 193 p.p.s.a. zasada "odpowiedniego" stosowania przed NSA przepisów postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie oznacza możliwości zastosowania przed NSA przepisów art. 115 i nast. p.p.s.a. Postępowanie mediacyjne charakteryzuje się bowiem brakiem związania granicami skargi i możliwością przyjęcia przez strony ustaleń co do sposobu jej załatwienia (por. m.in. B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2013, s. 641), a takich możliwości nie ma w postępowaniu kasacyjnym (por. m.in. postanowienie NSA z 31 sierpnia 2017 r., II OSK 2137/16, publ. CBOSA).

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił też wniosku skargi kasacyjnej o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Sprawowany przez Naczelny Sąd Administracyjny wymiar sprawiedliwości polega w tej sprawie na kontroli legalności zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2017 r., w granicach zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Wbrew zarzutowi skargi, fakt złożenia w dniu [...] grudnia 2017 r. przez Izbę Komorniczą w A. oświadczenia o cofnięciu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] lutego 2014 r., nie czyni bezprzedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie. Brak zatem podstaw do umorzenia tego postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a.

Za niezasadne uznać należało także sformułowane w skardze kasacyjnej, na wypadek nieuwzględnienia wniosku o umorzenie, zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego.

W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał najdalej idący zarzut procesowy, tj. zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku, polegające na niewyczerpującym odniesieniu się do argumentów organu o braku przepisów materialnego prawa administracyjnego stanowiących podstawę do wywiedzenia interesu prawnego izby komorniczej do bycia stroną postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego oraz przez wadliwe uzasadnienie wyroku ograniczone wyłącznie do powtórzenia fragmentów uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2439/15 (punkt b/ i c/ skargi kasacyjnej).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten nie miał usprawiedliwionych podstaw. W świetle art. 141 § 4 p.p.s.a., który nakazuje w uzasadnieniu wyroku zawrzeć zwięzłe przedstawienie m.in. zarzutów podniesionych w skardze, zasadne jest przyjęcie, że pisemne motywy wyroku winny odnosić się do tych zarzutów skargi. Trzeba jednak mieć na uwadze, że wskazany przepis jest przepisem prawa procesowego, zatem jego ewentualne uchybienie może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wyłącznie wówczas, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skład orzekający NSA podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że przez "wpływ", o którym mowa na gruncie powołanego przepisu, należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 17 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 409/15, publ. CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie nie wykazał tego typu związku. Wbrew jego stanowisku, uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada prawu. Sąd I instancji, kwestionując pogląd organu odmawiający Radzie Izby Komorniczej w A. statusu strony, wystarczająco wyraźnie wskazał, które konkretnie ustalenia i poglądy organu uznał za zgodne z prawem oraz z jakich powodów uznał zarzuty skargi za niezasadne. Istotnie, jak podniesiono w skardze kasacyjnej, Sąd podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte we wcześniej wydanym w tej sprawie wyroku z dnia 23 maja 2017 r. i w dużej części powtórzył wskazaną tam argumentację. Nie stanowi to jednak o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny działał w tej sprawie w warunkach związania, wynikającego z art. 190 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje mianowicie, że sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę, nie mógł dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikało to z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej. Zasadnie zatem, w ślad za NSA, powtórzył pogląd prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w tej sprawie i argumenty na jego poparcie.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd wskazał podstawę prawną wyroku i wyjaśnił przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, przedstawił stan sprawy, istotę zarzutów skargi i dokonał oceny zarzucanych w skardze naruszeń prawa w kontekście prawidłowości odmowy statusu strony. Sąd wyjaśnił dlaczego w niniejszej sprawie uznał, że doszło do naruszenia prawa przez organ, a w konsekwencji, dlaczego skarga została uwzględniona. Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie, uzasadnienie wyroku nie uniemożliwia zrozumienia motywów rozstrzygnięcia i merytorycznej polemiki z nimi, o czym świadczy treść skargi kasacyjnej, która taką polemikę z poglądami Sądu zawiera.

Z powyższych powodów podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać należy za niezasadny.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 11 ust. 1 i 4 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 u.k.s.e. przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że izba komornicza ma interes prawny w występowaniu w postępowaniu administracyjnym dotyczącym powołania na stanowisko komornika sądowego, a w konsekwencji na uznaniu, że izba komornicza jest stroną postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego.

Raz jeszcze podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny działał w tej sprawie w warunkach wynikającego z art. 190 p.p.s.a. związania wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd I instancji był zatem zobligowany do podzielenia stanowiska NSA, że opinia rady izby komorniczej, o której mowa w art. 11 ust. 1 u.k.s.e., jest wyrazem powierzenia przez ustawodawcę samorządowi zawodowemu komorników pieczy nad należytym wykonywaniem tego zawodu oraz że przepis art. 17 ust. 1 Konstytucji RP przewiduje powierzenie tej pieczy samorządowi zawodowemu, a więc w tym przypadku osobie prawnej, działającej według zasad przypisanych temu podmiotowi prawnemu, a nie samorządowi zredukowanemu do podmiotu o statusie organu administracji publicznej. Prawidłowo też WSA powtórzył za NSA, że do zadań samorządu zawodowego należy sprawowanie pieczy "w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony", a samorząd zawodowy ma prawo do samodzielnego, indywidualnego definiowania interesu publicznego. W konsekwencji prawidłowo Sąd skonkludował, że przesądzające dla rozstrzygnięcia przymiotu strony organowi samorządu zawodowego w tej sprawie jest zapewnienie przez ustawodawcę udziału w sprawowaniu pieczy, o której mowa w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie obejmującym decydowanie o dostępie do tego zawodu korporacji zawodowej i uznał, że do występowania w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w sprawach powołania komornika, legitymuje Izbę komorniczą, wyposażoną w odrębną podmiotowość prawną, uprawnienie do zajmowania stanowiska, w formie opinii, wynikające z art. 11 ust. 1 u.k.s.e. w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji. Natomiast dla oceny statusu izby komorniczej w postępowaniu w sprawie powołania na stanowisko komornika nie ma znaczenia charakter funkcji pełnionej przez komornika, w szczególności jego władcze kompetencje i nadzór państwa nad ich wykonywaniem.

W konsekwencji, wobec uznania za niezasadne zarzutów podniesionych w punktach b/, c/ i d/ skargi kasacyjnej, niezasadny jest także zarzut podniesiony w punkcie a/ tej skargi, tj. zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, zamiast jej oddalenia. Skoro bowiem zarzuty skargi kwestionujące pozbawienie Izby Komorniczej w A. statusu strony okazały się zasadne, trafnie Sąd I instancji ją uwzględnił i uchylił zaskarżoną decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego zainicjowanego przez Izbę wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. uznając, że nie była ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.