Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2554/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 271 pkt 2, art. 277, art. 281, art. 282
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 73 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Miasta W. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1980/12 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1980/12; 2. uchyla decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2012 r. nr [...], oraz decyzję Prezydenta W. z [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; 3. stwierdza, że decyzja Wojewody [...] opisana w punkcie drugim wyroku nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Pismem z 15 października 2013 r. Miasto W. zwróciło się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z 28 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1980/12, którym Sąd uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2012 r., nr [...] oraz decyzję Prezydenta W. z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku J. H. w sprawie przyznania odszkodowania za grunt położony w W., w dzielnicy [...], przy ul. [...], stanowiący działki ewid. nr [...] o pow. [...] m² z obrębu [...] i nr [...] o pow. [...] m² z obrębu [...].

Orzeczenie z [...] marca 2013 r. wydane zostało w następujących okolicznościach sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2012 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. H., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] odmawiającą uwzględnienia wniosku strony w sprawie przyznania odszkodowania za grunt położony w W., w dzielnicy [...], przy ul. [...], stanowiący działki ewid. nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...].

Organy obu instancji stwierdziły, że wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony po ustawowo wyznaczonym terminie. Wyjaśniły, że ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] stycznia 2011 r. stwierdzono nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną gminną – ulicę [...] w W., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ewid. nr [...] o pow. [...] m² oraz działka ewid. nr [...] o pow. [...] m². Stronami tego postępowania były M.S., D.H., U.S. oraz J.H. Organy wskazały, że postępowanie w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość zostało wszczęte w dniu 2 grudnia 2005 r. wyłącznie na wniosek U.S. Z treści tego wniosku jasno wynika, iż działała ona we własnym imieniu i wniosła o "...przyznanie odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną część działki położonej w W. przy ulicy [...] (...)". U. S. we wniosku z 2 grudnia 2005 r. nie wspomniała o roszczeniach pozostałych współwłaścicielek (wniosek podpisany został wyłącznie przez wnioskodawczynię), a tym bardziej nie przedłożyła stosownych pełnomocnictw do występowania w ich imieniu.

Organy wyjaśniły, że roszczenie o wypłatę odszkodowania za odjętą własność nieruchomości jest roszczeniem o świadczenie podzielne, a więc dzieli się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest wierzycieli. Ponadto wskazały, że ustawodawca przewidując, że ustalenie i wypłata odszkodowania za działki zajęte pod drogi publiczne następuje na wniosek właściciela nie postanowił, jak to ma np. miejsce w przypadku roszczeń o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, że wniosek ten ma być złożony w przypadku współwłasności przez wszystkich współwłaścicieli. Oznacza to tym samym, że każdy ze współwłaścicieli może we własnym imieniu i w odpowiednim zakresie odpowiadającym udziałowi we współwłasności, domagać się należnego odszkodowania. Złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, jak też nie tamuje postępowania w sprawie odszkodowania fakt złożenia wniosku tylko przez niektórych współwłaścicieli nieruchomości zajętej. Oczywiście nie wyklucza to podjęcia przez jednego ze współwłaścicieli czynności mających na celu interes pozostałych i działanie w ich imieniu np. na zasadzie pełnomocnictwa. W niniejszej sprawie we wniosku z 2 grudnia 2005 r. złożonym przez U. S. nie ma żadnej wzmianki, z której by wynikało, że wnioskodawczyni reprezentowała innych współwłaścicieli. Dlatego też, zdaniem organów, J. H. nie jest stroną postępowania wszczętego na wniosek U. S. i prowadzonego pod sygnaturą [...], wobec czego pismo pełnomocnika J. H. dotyczące przystąpienia do tego postępowania należy zakwalifikować jako nowy wniosek o ustalenie odszkodowania i z uwagi na upływ ustawowego terminu do złożenia wniosku odmówić jego uwzględnienia.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. H., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z [...] kwietnia 2012 r.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

1. prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), poprzez uznanie, że skarżąca nie złożyła w wyznaczonym terminie (pomiędzy 1 stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2005 r.) wniosku o wypłatę odszkodowania, podczas gdy taki wniosek został przez skarżącą złożony w ustawowo przewidzianym terminie, tj. 2 grudnia 2005 r.

2. postępowania, mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:

a) art. 61a kpa poprzez wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji rozstrzygającej co do istoty zamiast wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego pomimo uznania przez organ administracji, iż postępowanie nie może być wszczęte,

b) art. 7 i art. 77 § 1 i 3 kpa oraz art. 136 kpa i art. 78 § 1 kpa, poprzez niewyjaśnienie przez organy obydwu instancji wątpliwości, zarzutów zgłoszonych przez strony w toku postępowania, które mają bezpośredni wpływ na uznanie skarżącej za stronę w przedmiotowym postępowaniu,

c) art. 140 w zw. z art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez pominięcie w decyzji Wojewody [...] omówienia i rozstrzygnięcia co do zarzutów stron podniesionych w odwołaniu, tj. co do wskazania złożenia przez skarżącą w ustawowym terminie (tj. dnia 2 grudnia 2005 r.) wniosku o odszkodowanie wraz ze wskazaniem numeru postępowania, w którym oryginał w/w wniosku się znajduje, co doprowadziło do niekompletnego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji w zakresie rozpoznania zarzutów zgłoszonych przez stronę do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji - brak rozpoznania zarzutów odwołania w całości oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ drugiej instancji,

d) art. 15 kpa, poprzez niedokonanie przez organ odwoławczy, tj. Wojewodę [...], samodzielnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a w rezultacie naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, w tym oceny dowodów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), uchylił obie zaskarżone decyzje. Sąd uznał, że skarżąca słusznie zarzuciła organom nieuwzględnienie w trakcie postępowań przed obiema instancjami wniosku, który złożyła 2 grudnia 2005 r., i w którym wniosła w terminie wskazanym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, o przyznanie odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną część działki położonej w W. przy ul. [...]. Jak podnosiła skarżąca, zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, wniosek ten znajduje się w aktach sprawy [...], która toczy się przed Prezydentem W.

Sąd stwierdził, że organy błędnie potraktowały oświadczenie skarżącej o przystąpieniu do toczącego się przed Prezydentem W. postępowania nr [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...], jako nowy wniosek o przyznanie odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., i nie wyjaśniły tej zasadniczej w sprawie okoliczności podnoszonej przez skarżącą.

Przedmiotowy wyrok Sądu z 28 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1980/12 uprawomocnił się z dniem 11 czerwca 2013 r. wobec niewywiedzenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Pismem z 15 października 2013 r. Miasto W., powołując się na art. 271 pkt 2 i art. 277 p.p.s.a., wniosło skargę o wznowienie postępowania zakończonego w/w wyrokiem z 28 marca 2013 r. Na tej podstawie wniesiono o wznowienie postępowania sądowego, uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi J. H. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania podniesiono, że Miasto W. zostało pozbawione możliwości działania. W ocenie skarżących, Miasto W., jako strona postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania, powinno bez wątpienia brać udział w przedmiotowym postępowaniu sądowym, dotyczy ono bowiem jego interesu prawnego. Mianowicie, przedmiotem postępowania jest kwestia odszkodowania za grunt położony w W., w dzielnicy [...], przy ul. [...], stanowiący działki ewid. nr [...] i nr [...]. Obecnie nieruchomości te stanowią własność Miasta W. Jako, że w dniu 31 grudnia 1998 r. grunty te były zajęte pod drogi gminne, zobowiązanym do wypłacenia odszkodowania będzie Gmina W. Sąd naruszył zatem art. 33 § 1 p.p.s.a. oraz art. 91 § 2 zd. 2 p.p.s.a., gdyż nie zawiadomił Miasta W., jako uczestnika postępowania, o toczącym się postępowaniu sądowym.

Miasto W. zaznaczyło ponadto, że dochowało 3-miesięcznego terminu z art. 277 p.p.s.a. Skarżący o wyroku dowiedział się 17 lipca 2013 r., tj. w dniu, w którym do Urzędu Miasta W. zostały zwrócone przez Wojewodę [...] akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku.

W skardze o wznowienie postępowania sądowego przedstawiono również argumentację dotyczącą merytorycznej części sprawy, która – w ocenie skarżącego –skutkować powinna oddaleniem skargi J. H.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadna. Stosownie do art. 281 p.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia postępowania. Po rozważeniu stanu sprawy, sąd może jednak – zgodnie z powołanym przepisem – połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

W pierwszej kolejności Sąd zbadał przesłanki warunkujące dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania. I tak, w ocenie Sądu, Miasto W. wniosło o wznowienie postępowania z zachowaniem wynikającego z art. 277 p.p.s.a trzymiesięcznego terminu. Termin ten rozpoczął bowiem bieg w dniu, w którym skarżący dowiedział się o wydanym wyroku, co miało miejsce 17 lipca 2013 r., czyli w dniu, w którym Prezydentowi W. Wojewoda [...] przekazał akta administracyjne wraz z wyrokiem.

Sąd przyjął również, że skarga o wznowienie postępowania opiera się na ustawowej przesłance wynikającej z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Nie ma bowiem wątpliwości co do tego, że w poddanym analizie przypadku Miasto W., reprezentowane przez Prezydenta W., w wyniku naruszenia przepisów prawa zostało pozbawione możności działania. Jest bezspornym, że zgodnie z art. 73 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), to gmina W., jako właściciel nieruchomości, w przypadku ustalenia odszkodowania, zostałaby zobowiązana do jego wypłaty. Tym samym Miasto W., występujące w charakterze gminy, które brało udział w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie, powinno – jako uczestnik postępowania – wziąć udział również w postępowaniu sądowym (art. 33 § 1 p.p.s.a.), bowiem jego interesu prawnego dotyczy to postępowanie.

W tym stanie rzeczy Sąd wznowił powyższe postępowanie, uchylił wydany w jego trakcie wyrok z 28 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1980/12 oraz ponownie rozpoznał sprawę ze skargi J. H.

Wyjaśnić bowiem należy, że wystąpienie powodów nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy stanowiące je naruszenie prawa ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Jest to bowiem bezwzględna podstawa wznowienia (por. Andrzej Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, s. 639; H. Knysiak - Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005, s. 667; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2006, s. 548). Każde orzeczenie wydane w toku postępowania dotkniętego wadą nieważności winno zawsze być usunięte z obrotu prawnego niezależnie od wyniku zakończanego postępowania i niezależnie od słuszności zapadłego w nim rozstrzygnięcia. Nieważność postępowania stanowi bowiem z jednej strony kwalifikowaną wadę zarówno dotkniętego nią postępowania, jak i kończącego je orzeczenia, a z drugiej bezwzględną podstawę wznowienia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 406/07, dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. H. uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie zarówno Prezydent W., jak i Wojewoda [...], odmówili J. H. uwzględnienia wniosku o przyznanie odszkodowania za działki nr [...] i nr [...] uznając, że wniosek został złożony po terminie. Tymczasem w oparciu o dokumentacją zgromadzą w sprawie Sąd uznał, iż wniosek o odszkodowanie J. H. złożyła 2 grudnia 2005 r., o czym organy obu instancji nie wspomniały. Zarówno z zaskarżonych decyzji, jak i z akt administracyjnych nie wynika, że toczy się postępowanie z wniosku skarżącej o odszkodowanie za w/w działki. Wręcz przeciwnie, w uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2012 r. Prezydent W. wskazał, że skarżąca nie wystąpiła w terminie z wnioskiem o odszkodowanie za działki ewid. nr [...] i nr [...]. Również organ II instancji nie wspomniał o wniosku skarżącej z 2005 r. Wojewoda uznał, że postępowanie o odszkodowanie za sporne nieruchomości zostało wszczęte wnioskiem z 2 grudnia 2005 r. złożonym wyłącznie przez U. S. Organy zupełnie pominęły kwestię wniosku z 2 grudnia 2005 r., złożonego przez J. H., którego poświadczona za zgodność z oryginałem kopia znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Ponadto Sąd przyjął, wbrew stanowisku organów orzekających w niniejszej sprawie, że z pisma z 14 listopada 2011 r. nie wynika, że jest to nowy wniosek o odszkodowanie.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze o wznowienie postępowania sądowego, a dotyczących merytorycznej części sprawy, Sąd uznał, iż są one niezasadne. Zarzut, że toczyło się postępowanie z wniosku J. H. z 2 grudnia 2005 r. ani nie wynika z akt sprawy, ani z treści zaskarżonych decyzji.

Reasumując, skoro organy obu instancji odmówiły przyznania skarżącej odszkodowania uzasadniając brakiem wniosku o odszkodowanie złożonego w ustawowym terminie, to decyzje te, z uwagi na błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, należy uchylić, zarzucając organom naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i 107 § 3 Kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniosek o odszkodowanie za wymienione w sentencji decyzji działki nie został bowiem złożony przez J. H. w 2011 r., lecz 2 grudnia 2005 r.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 152 p.p.s.a. w zw. z art. 281 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznając ponownie sprawę, organy wezmą pod uwagę wskazania Sądu i wyjaśnią w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w szczególności dotyczące terminowości złożonego przez J. H. wniosku o odszkodowanie za działki nr [...] i nr [...].