Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 807/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 70 § 6, art. 70 § 8, art. 121 § 1, art. 306a § 1, art. 306 c
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 10, art. 100
journal: Dz.U. 2017 poz 1007
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1007).
article: art. 119 pkt 3, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] r. o nr [...] ; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz [...] kwotę [...],- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K., na podstawie art. 306c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm. – dalej: "O.p."), po rozpatrzeniu wniosku małżeństwa [...] w sprawie dokonania wykreślenia hipotek z powodu przedawnienia wierzytelności, odmówił wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawców.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] maja 2018 r. podatnicy wnieśli o wykreślenie wpisów z hipotek z powołaniem się na okoliczność przedawnienia zobowiązań podatkowych, które zabezpieczone zostały hipotekami.

Drugi Urząd Skarbowy w K. jako organ reprezentujący Skarb Państwa w dniu [...] lutego 2008 r. złożył w Sądzie Rejonowym w K. wniosek o ustanowienie hipoteki przymusowej z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2005 r. oraz za styczeń i luty 2006 r. wraz z odsetkami za zwłokę, liczonymi od należności głównej do dnia zapłaty.

Organ stwierdził, że nie jest możliwe wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez podatników, ponieważ według ewidencji księgowej organu podatkowego na dzień [...] czerwca 2018 r. [...] posiada zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2005 r. w kwocie [...]zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł, bowiem zobowiązanie nie uległo przedawnieniu z uwagi na wpisaną hipotekę przymusową.

Powołując treść art. 70 § 8 O.p. organ stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że wpis hipoteki przymusowej zwykłej na rzecz Skarbu Państwa jest nieaktualny, a wierzytelność wygasła wskutek przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką.

W zażaleniu z dnia [...] czerwca 2018 r. strona wniosła o uchylenie postanowienia i wydanie zaświadczenia o uchyleniu hipotek.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w związku z art. 239 O.p., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podkreślił, że podatnicy domagali się wydania zaświadczenia o uchyleniu hipotek, tymczasem organ podatkowy nie jest organem uprawnionym do wykreślenia hipoteki, lecz może umożliwić to wnioskodawcy poprzez wydanie dokumentu w postaci zaświadczenia, w którym stwierdzi, że wierzytelność zabezpieczona hipoteką wygasła wskutek zapłaty.

Organ wyjaśnił, że ustanowiona hipoteka przymusowa nadal obciąża udział w nieruchomości podatnika i jego małżonki oraz zabezpiecza wierzytelności dotyczące niezapłaconego podatku od towarów i usług za okres od sierpnia do grudnia 2005 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Skoro z dostępnych organowi danych wynika, że dokonane w prowadzonych księgach wieczystych wpisy hipotek przymusowych w rozumieniu art. 34 § 1 O.p. istniały, to organ ten nie mógł stwierdzić, że wpisy takie są błędne bądź z jakichkolwiek innych powodów (np. przedawnienia) nie powinny istnieć, gdy w postępowaniu o wydanie zaświadczenia z art. 306a § 1 O.p., tego rodzaju kwestie, nie podlegają ocenie czy weryfikacji w ramach prowadzonego, w zakresie przewidzianym w art. 306b § 2 O.p. postępowania wyjaśniającego.

Wobec twierdzenia strony, że w 2006 r. udział w nieruchomości został darowany córce i synowi, organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z treścią księgi wieczystej [...] i [...], nadal widnieją jako właściciele nieruchomości o udziale [...] - wspólność ustawowa małżeńska.

Ponadto organ nie zgodził się z zarzutami braku podstaw do odmowy wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę z uwagi na przedawnienie, w kontekście powołanego przez stronę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. SK 40/12.

W ocenie organu odwoławczego Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. nie mógł zatem wydać zaświadczenia, o które wnioskowała strona, gdyż na dzień [...] czerwca 2018 r. w ewidencji księgowej [...] posiadał zaległości podatkowe.

W skardze z dnia [...] sierpnia 2018 r. skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, a także o wydanie zaświadczenia o uchyleniu hipotek.

W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczyli, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. dokonał wpisu hipotecznego do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości znajdującej się w miejscowości [...], gmina [...]. Nieruchomość jest pasem 2m, dla których ustanowiono 13 właścicieli ułamkowych. Podnieśli, że dokonanie wpisu nastąpiło w sposób bezprawny, ponieważ są to części ułamkowe, niepodzielne i nie stanowiące majątku wspólnego, jak również nie stanowią majątku wspólnego małżonków [...], co wynika z sądowego wyroku o separacji z [...] sierpnia 2007 r. Powołując orzecznictwo sądowe oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 skarżący stwierdzili, że zabezpieczenie hipoteką przedmiotowych zobowiązań podatkowych nie wywołało skutku braku ich przedawnienia.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy zagadnienia prawidłowej kwalifikacji zgłoszonego przez skarżących żądania, co determinuje wybór właściwego trybu załatwienia sprawy na podstawie przepisów ustawy O.p.

W piśmie z dnia [...] maja 2018 r. skarżący wystąpili z wnioskiem o wydanie przez organ podatkowy zgody na wykreślenie hipotek, z powołaniem się na okoliczność przedawnienia zobowiązań podatkowych, które zabezpieczały wskazane we wniosku hipoteki. Należy zgodzić się z organami, że Ordynacja podatkowa nie zawiera przepisów regulujących tryb załatwienia takiego wniosku, który kończyłby się wydaniem decyzji lub postanowienia o udzieleniu bądź odmowie udzielenia zgody na wykreślenie hipoteki. Rację ma także organ uznając, że właściwym trybem załatwienia takiego żądania nie jest postępowanie podatkowe.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że wniosek dłużnika skierowany do organu podatkowego o wykreślenie hipoteki nie wymaga władczego jednostronnego rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 17 października 2017 r., I SA/Ol 578/17; wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2016 r., III SA/Wa 2639/15; wyroki te i orzeczenia sądów administracyjnych powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zauważyć jednocześnie trzeba, że w judykaturze zaakceptowana została praktyka organów podatkowych, które tego rodzaju żądanie podatnika kwalifikują jako wniosek o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 306a § 1 O.p. W szczególności dopuszcza się możliwość wydania zaświadczenia, w którym organ podatkowy (jako wierzyciel) stwierdzi, że wierzytelność zabezpieczona hipoteką wygasła wskutek zapłaty (por. wyrok NSA z 4 sierpnia 2016 r., II FSK 1978/14; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 20 grudnia 2017 r., I SA/Go 400/17; wyrok WSA w Poznaniu z 15 listopada 2017 r., I SA/Po 666/17; wyrok WSA w Gliwicach z 5 lipca 2017 r., I SA/Gl 332/17, wyrok WSA w Poznaniu z 2 lutego 2018 r. o sygn. akt I SA/Po 1170/17).

Zwrócić należy ponadto uwagę, że art. 100 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1007 ze zm. - w skrócie: "u.k.w.h.") zobowiązuje do wydania właścicielowi nieruchomości stosownego dokumentu umożliwiającego wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej. Przepis ten zobowiązuje wierzyciela do "dokonania wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki". Dotyczy to wszystkich wierzycieli, w tym wierzycieli publicznoprawnych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 281/12). Zdaniem Sądu nie powinno budzić wątpliwości, że tego rodzaju współdziałanie organu podatkowego (jako wierzyciela) z podatnikiem (jako dłużnikiem) znajduje uzasadnienie w zasadzie zaufania do organów podatkowych wyrażonej w art. 121 § 1 O.p. Wobec braku szczególnej regulacji prawnej, tryb wydania zaświadczenia wydaje się właściwy, mając nie tylko na uwadze akceptowaną w postępowaniu wieczystoksięgowym formę i znaczenie zaświadczenia (jako dokumentu urzędowego), ale przede wszystkim to, że postępowanie to kończy się wydaniem postanowienia, na które stronie służy zażalenie (art. 306 c. O.p.).

W ocenie Sądu zasadna okazała się argumentacja skarżących co do braku podstaw do odmowy wydania zaświadczenia z powołaniem się na art. 70 § 8 O.p. Zauważyć należy, że w treści tego przepisu zawarta jest norma prawna tożsama co do skutków prawnych z normą wynikającą z przepisu art. 70 § 6 O.p., obowiązującego w okresie od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., a uznanego przez Trybunał Konstytucyjny w powołanym przez skarżących wyroku z dnia 8 października 2013 r. o sygn. akt SK 40/12 (publ. OTK-A z 2013 r., Nr 7, poz. 97 i Dz.U. z 2013 r. poz. 1313)., za niezgodny z Konstytucją RP. Zdaniem skarżących, konsekwencją odmowy zastosowania w sprawie art. 70 § 8 O.p. jest stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką, co uzasadnia ich wniosek o wyrażenie przez organ zgody na wykreślenie hipoteki w księdze wieczystej.

W myśl art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Podkreślenia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku z 8 października 2013 r., o sygn. SK 40/12, w pkt 2 sentencji orzekł, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. Aktualnie odpowiednikiem tego przepisu jest właśnie art. 70 § 8 O.p. W judykaturze ukształtował się pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, że brzmienie obu wskazanych przepisów oraz zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego konstatacje, uzasadniają wniosek, że także obowiązujący od dnia 1 stycznia 2003 r. - art. 70 § 8 O.p. nie spełnia standardów konstytucyjnych (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2017 r., II FSK 3295/15; wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r., I FSK 1834/15, wyrok NSA z 17 września 2015 r., I FSK 949/14, wyrok NSA z 22 maja 2015 r., FSK 316/14, wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., II FSK 1764/14).

W ocenie Sądu wykładnia przepisu art. 70 § 8 O.p., przy uwzględnieniu zastrzeżeń Trybunału Konstytucyjnego zawartych w powołanym wyroku, co do zgodności art. 70 § 6 O.p. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, nie może prowadzić do takiego rezultatu, że w przypadku zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką przymusową na podstawie niekonstytucyjnej normy art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., zabezpieczenie to nie wywołuje żadnych skutków prawnych w zakresie biegu terminu przedawnienia, a w sytuacji zobowiązań podatkowych zabezpieczonych taką hipoteką na podstawie obowiązującej od 1 stycznia 2003 r. analogicznej normy prawnej ujętej w ramach art. 70 § 8 O.p., wywołany jest skutek w postaci nieprzedawniania się tych zobowiązań. Taka wykładnia naruszałaby konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, poprzez wprowadzenie zróżnicowanej sytuacji prawnej podatników (z przyczyny niezależnej od nich), w zależności od tego, czy podstawą prawną zabezpieczenia hipotecznego była norma ujęta w art. 70 § 6 O.p., czy w art. 70 § 8 tej ustawy.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany na tle art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., przyjąć trzeba jako wskazówkę interpretacyjną w zakresie, w jakim Trybunał stwierdził, że w stosunku do art. 70 § 8 O.p. "w sposób oczywisty mają odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w niniejszym wyroku".

Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, w związku z czym wszystkie organy władzy publicznej, w tym również organy władzy sądowniczej, mają obowiązek przestrzegania tych orzeczeń. Orzeczenie o niezgodności aktu normatywnego lub jego części z aktem usytuowanym wyżej w hierarchii źródeł prawa skutkuje utratą jego mocy obowiązującej, co oznacza, że przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał traci moc obowiązującą w zakresie stwierdzonej niezgodności.

W związku z powyższym, dokonując prokonstytucyjnej wykładni normy art. 70 § 8 O.p. stwierdzić należy, że cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który dotyczy normy prawnej wynikającej z art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., potwierdza także niekonstytucyjność normy art. 70 § 8 O.p., która to norma zawiera analogiczne do art. 70 § 6 O.p. uregulowanie. Powtórzenie normy art. 70 § 6 O.p. w ramach art. 70 § 8 O.p., powoduje, że przepis ten nie odpowiada wzorcowi konstytucyjnemu przewidzianemu w art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, w sposób oczywisty mają do niego zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. SK 40/12.

Podkreślenia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 maja 2007 r. o sygn. SK 36/06 (publ. OTK-A z 2007 r. nr 6, poz. 50) wskazał, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności określonej normy prawnej nie pozostaje bez znaczenia dla stosowania normy zamieszczonej w przepisie tożsamym. W takim przypadku dochodzi bowiem do obalenia domniemania konstytucyjności przepisu, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem. Z kolei NSA w wyroku z 24 października 2013 r., o sygn. akt II FSK 2673/11, trafnie podniósł, że przepis oceniony jako niekonstytucyjny nie może zostać uznany za zgodną z prawem podstawę rozstrzygnięcia spraw podatkowych oraz podstawę ich kontroli przez sądy administracyjne. Przepis ten nie powinien być zatem stosowany z uwagi na jego niezgodność z Konstytucją. Poglądy odnoszące się do niekonstytucyjności przepisu art. 70 § 8 O.p., wyrażone zostały również w wyroku NSA z 15 lutego 2018 r. o sygn. akt I FSK 1523/17 (publ. LEX nr 2448702).

W kontekście powyższych rozważań należy zatem stwierdzić, że stanowisko organu I instancji pomija dyrektywę interpretacyjną wykładni w zgodzie z Konstytucją, gdyż - uwzględniając treść i motywy wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 40/12 - prowadzi do stosowania normy, której walor konstytucyjności Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie zakwestionował w motywach ww. wyroku, a jednocześnie godzi w konstytucyjne zasady równości i sprawiedliwości społecznej. W tym miejscu należy także zaznaczyć, że wprawdzie co do zasady prawidłowe stanowisko, iż stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., nie wyeliminowało formalnie z obrotu prawnego art. 70 § 8 O.p., to jednak - w świetle jednoznacznych motywów tego orzeczenia, odnoszących się również do walorów konstytucyjnych tego ostatniego przepisu - uzasadnia powyższą jego wykładnię, prowadzącą do wniosku, że nie może on stanowić materialnoprawnej przesłanki wydawanych rozstrzygnięć administracyjnych, gdyż godziłoby to w normy art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że na gruncie art. 70 § 8 O.p. ustanowienie hipoteki przymusowej nie wyklucza przedawnienia zabezpieczonego w ten sposób zobowiązania, przy czym termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych, określonych w art. 70 § 1 - § 7 O.p., a więc, o ile nie zaistniały okoliczności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu przedawnienia danego zobowiązania (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 1764/14, wyrok WSA w Krakowie z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1758/14). Należy także podkreślić, że stosowanie wykładni prokonstytucyjnej obowiązuje nie tylko sądy, ale też organy administracji publicznej (por. wyrok WSA w Kielcach z 21 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Ke 322/15).

W konkluzji Sąd stwierdził, że organ I instancji uznając, iż zobowiązania podatkowe skarżących nie uległy przedawnieniu dlatego, że zostały zabezpieczone hipoteką, opierając się przy tym wyłącznie na literalnej, a więc niezgodnej z Konstytucją wykładni art. 70 § 8 O.p. dopuścił się naruszenia tego przepisu prawa materialnego.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ podatkowy, będąc związany stanowiskiem Sądu, dokona prawidłowej interpretacji art. 70 § 8 O.p. Następnie organ winien ustalić, czy przedmiotowe zobowiązania podatkowe skarżącego nie uległy przedawnieniu na zasadach ogólnych, określonych w art. 70 § 1 - § 7 O.p.

W przypadku ewentualnego stwierdzenia, że zobowiązania te uległy przedawnieniu, w dalszej kolejności organ I instancji rozważy, czy fakty albo stan prawny, wynikające z prowadzonych ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, czy też posiadaniu organów, od których może w ramach art. 306e § 1 O.p. pozyskiwać informacje, pozwalają na wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez skarżących. Tę kwestię należy uznać nadal za otwartą. W powołanym wyżej wyroku z dnia 15 listopada 2017 r. o sygn. I SA/Po 666/17 Sąd zwrócił uwagę na uproszczony charakter postępowania w przedmiocie wydawania zaświadczeń. Obowiązkiem organu podatkowego, do którego skierowano stosowne żądanie jest dokonanie w pierwszej kolejności porównania treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, ewentualnie przeprowadzenie szczątkowego postępowania wyjaśniającego, w tym pozyskanie informacji od innych organów (art. 306b, art. 306e § 1 O.p.). Wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym zarazem potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie nie może rozstrzygać czegokolwiek, zwłaszcza o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku. Jest zatem wyłącznie oświadczeniem wiedzy, przejawem tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie lub organy przekazujące mu informacje. Na postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaświadczenia lub odmowę jego wydania, składają się czynności materialno-techniczne. W ramach takiego postępowania organ bada, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane, a także czy dane te dotyczą stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego poświadczenia żąda wnioskodawca. Nie można drogą zaświadczenia wywołać skutków kształtujących stosunki prawne, tj. przyznać albo ograniczyć lub pozbawić uprawnienia albo też nałożyć, zdjąć lub ograniczyć obowiązki (por. wyrok WSA w Gliwicach z 5 lipca 2017 r., I SA/Gl 332/17).

Jeśli wątpliwości organu nie zostaną usunięte w tym trybie, prawidłowe będzie odmowne załatwienie wniosku. W takiej sytuacji skarżący będą mogli wystąpić o ochronę swych praw do sądu powszechnego, aby w trybie procesowym, na skutek wydania orzeczenia przez sąd na podstawie art. 10 w zw. z art. 100 u.k.w.h. dochodzić ustalenia treści księgi wieczystej, w której wpisano hipotekę, z rzeczywistym stanem prawnym. Po wygaśnięciu wierzytelności zabezpieczonej hipoteką i odmowie dokonania przez wierzyciela czynności umożliwiającej wykreślenie hipoteki, dłużnik może domagać się wykreślenia wpisu właśnie w drodze powództwa (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2012 r. sygn. akt II FSK 2320/12, wyrok SN z 16 listopada 1998 r. sygn. akt I CKN 885/97, Lex nr 34885).

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., orzekł jak w p. I sentencji.

O kosztach sądowych Sąd orzekł, na podstawie art. 200 w/w ustawy, jak w p. II sentencji.