Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 54/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 12, art. 35, art. 36, 37 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. art. 53 § 2b, art. 149, art. 154 § 6
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. S. sumę pieniężną w wysokości 2.500 (dwa tysiące pięćset) złotych; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. S. (zwany dalej także jako: "wnioskodawca" lub "skarżący") wniósł w dniu 21 września 2020 r., za pośrednictwem Wojewody [...] (w skrócie również jako "organ"), do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w sprawie jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Przedmiotowa skarga została przekazana do Sądu przez organ w dniu 25 czerwca 2021 r., co nastąpiło po złożeniu przez skarżącego wniosku o wymierzenie Wojewodzie [...] grzywny za niewykonanie obowiązku przekazania skargi.

W skardze wskazano, że w dniu 15 grudnia 2017 r. skarżący, będący obywatelem Ukrainy, skierował wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do Wojewody [...]. Dnia 22 grudnia 2017 r. skarżący uzupełnił braki formalne wniosku. Zgodnie z przepisem art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako: "k.p.a.") sprawa zainicjowana przed organem przez skarżącego, jako nieskomplikowana, powinna być załatwiona bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie miesiąca. Podkreślono, że do dnia złożenia skargi skarżący nie otrzymał jednak rozstrzygnięcia w sprawie. Długotrwałość w rozpoznaniu sprawy prowadzi zatem do jednoznacznego wniosku, że postępowanie jest prowadzone przewlekle z rażącym naruszeniem prawa.

Dodano, że w związku z okresem blisko dwuletniej bezczynności organu skarżący skierował 18 października 2019 r., za pośrednictwem Wojewody [...], do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie. Przedmiotowe ponaglenie, zgodnie z art. 37 § 5 k.p.a., winno zostać rozpoznane przez organ w terminie 7 dni od jego otrzymania. Do dnia złożenia skargi skarżący nie otrzymał jednak żadnej informacji na temat wniesionego przez niego ponaglenia. Pełnomocnik skarżącego ustalił u Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców, iż ponaglenie z dnia 18 października 2019 r. nie zostało w ogóle przez Wojewodę [...] mu przesłane, co dodatkowo potwierdza bezczynność organu.

Nadmieniono, że organ nie zastosował się do dyspozycji, o której mowa w art. 36 § 1 k.p.a., tj. nie poinformował skarżącego o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy ze wskazaniem przyczyn takiej sytuacji i wskazaniem nowego terminu dla załatwienia sprawy.

Podkreślono, że skarżący przedłożył komplet wszystkich dokumentów potrzebnych dla rozstrzygnięcia sprawy, więc brak było merytorycznych podstaw aby odwlekać wydanie decyzji. Tym bardziej, że brak wydania decyzji utrudnia skarżącemu funkcjonowanie na terenie RP. Skarżący na skutek bezczynności organu, nie może swobodnie pracować ani przemieszczać się. Przewlekłość załatwiania sprawy negatywnie odbija się także na jego życiu osobistym - od ponad 2 lat skarżący nie może odwiedzić rodziny mieszkającej na Ukrainie w obawie, że nie zostanie z powrotem wpuszczony w Polski przez brak aktualnego zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący żyje w niepewności, co do swego statusu w Polsce i nie może niczego zaplanować.

Mając na uwadze powyższe wniesiono o: stwierdzenie, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania dotyczącego wniosku skarżącego o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę; stwierdzenie, że przewlekłość postępowania nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 2.500 zł. Wniesiono również o zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także o rozpoznania skargi w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Przedstawiając przebieg postępowania organ wskazał, że w dniu 15 grudnia 2017 r. skarżący wystąpił do niego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, tj. w celu wykonywania pracy. Pismem z dnia 5 maja 2020 r., stosownie do treści art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, Wojewoda [...] zwrócił się do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji, Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej oraz Naczelnika Wydziału [...] Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o udzielenie informacji czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium RP stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W dniu 24 sierpnia 2020 r. wpłynęło do Wojewody [...] ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Pismem z dnia 23 października 2020 r. przekazano ponaglenie do rozpoznania do Urzędu do Spraw Cudzoziemców powiadamiając o tym fakcie stronę postępowania. W dniu 18 czerwca 2021 r. Wojewoda [...] wezwał pełnomocnika wnioskodawcy do przedstawienia dokumentów potwierdzających posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego, dokumentów potwierdzających posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania, załącznika nr 1 do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy uwzględniającego obowiązujące minimalne wynagrodzenie w bieżącym roku, opatrzonego datą i czytelnym podpisem osoby uprawnionej oraz umowy, na podstawie której jest lub będzie świadczona praca.

Wojewoda [...], odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu niezałatwienia sprawy w terminie, przyznał że czas załatwienia sprawy uległ wydłużeniu, zaznaczając, że czynności, o których mowa powyżej, były podejmowane niezwłocznie, przy zachowaniu kolejności wpływających wniosków. Organ podkreślił, że reżim pracy wprowadzony w związku z sytuacją zagrożenia epidemicznego COVID-19 niósł za sobą szereg ograniczeń - zarówno w bieżącej obsłudze klienta, dostępie pracowników do akt sprawy oraz w wysyłce korespondencji. Dlatego też nie mógł na bieżąco informować strony o podejmowanych czynnościach. Jednocześnie organ prowadzący postępowanie wskazał, że ma świadomość, iż dla stwierdzenia przewlekłości nie mają znaczenia przyczyny organizacyjne lub kadrowe leżące po jego stronie. Zwrócił jednak uwagę, że liczba wniosków w sprawach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców składanych do Wojewody [...] jest bardzo duża, oraz że czynione są starania dla poprawy efektywności organu w tym zakresie (organizacja nowych stanowisk do obsługi cudzoziemców, przesunięcia i wzmocnienia kadrowe).

Wojewoda [...] pismem z dnia 29 lipca 2021 r. poinformował Sąd, że decyzją z dnia 16 lipca 2021 r. orzekł o udzieleniu skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 15 lipca 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania

(§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec

o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepis sąd, w przypadku,

o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony

o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W niniejszej sprawie skarżący zarzuca Wojewodzie [...] bezczynność i przewlekłość w prowadzeniu postępowania zainicjonowanego jego wnioskiem, dotyczącym udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Rozpoznając zasadność tak skonstruowanej skargi w pierwszej kolejności odnotować należy, że co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu

w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Artykuł 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

W niniejszej sprawie poza sporem było, że skarżący poprzedził złożenie skargi wniesieniem stosownego ponaglenia (pierwsze ponaglenie - pismo datowane na dzień 4 października 2019 r.; ponowne ponaglenie - pismo datowane na dzień 17 sierpnia 2020 r.), wobec czego formalne przesłanki do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie zostały spełnione.

Wniesiona skarga podlega uwzględnieniu.

Kodeks postępowania administracyjnego definiuje w art. 37 § 1 pkt 1 bezczynność jako niezałatwienie w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Zaś przewlekłość jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2).

Naczelna zasada postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 12 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1); sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Realizacji tej zasady służy przepis art. 35 k.p.a., dotyczący terminów załatwienia sprawy administracyjnej.

W orzecznictwie wskazuje się, że dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności. Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Z bezczynnością mamy więc do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia.

Przedmiotem skargi na bezczynność jest brak wydania określonego aktu w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. W związku z tym w sprawach, w których przedmiotem badania sądu administracyjnego jest bezczynność organu, sąd kontroluje jedynie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie.

Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 1903/15; z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 1156/16; z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12).

W konkretnym przypadku mogą wystąpić jednocześnie obie postacie opieszałości. Gdy organ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny, niesprawny - "przewlekłość", a w związku z tym nie dotrzymuje terminów załatwienia sprawy zakreślonych w art. 35 k.p.a., bez jednoczesnego dochowania aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a. - "bezczynność" (zob. wyrok NSA z dnia 4 września 2015 r., sygn. akt II OSK 3141/14). Aby dokonać oceny, czy organ administracji dopuścił się bezczynności, a zakwestionowane przez stronę skarżącą postępowanie administracyjne było prowadzone przewlekle, należy w pierwszej kolejności dokonać analizy przepisów regulujących kwestie terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym, które zostały uregulowane przez ustawodawcę w rozdziale 7 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 35 § 1 k.p.a. zawiera ogólną wytyczną, zgodnie z którą sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Co więcej, mając na uwadze szczególny charakter postępowania administracyjnego, w którym pozycje obywatela i organu administracji publicznej nie są równe, ustawodawca nałożył na organy obowiązek zawiadomienia stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. z podaniem przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.).

Wskazane przepisy są konsekwencją przyjęcia w Kodeksie szeregu zasad mających wyrównywać relacje między organem, a stronami postępowania. Wśród szeregu ustalonych zasad szczególne znaczenie ma zaś zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych wyrażona w art. 8 k.p.a., przy czym jej realizacji służy także zasada szybkości postępowania, którą statuuje art. 12 k.p.a.

Reasumując, organ administracji publicznej powinien prowadzić postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W szczególności w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że art. 35 § 1 k.p.a. należy rozumieć jako wskazówkę, by terminy załatwienia sprawy w nim określone traktować jako terminy maksymalne. Należy też mieć na uwadze, że ze względu na zróżnicowanie przez ustawodawcę terminów załatwienia sprawy ze względu na stopień jej skomplikowania, nie każde przekroczenie przez organ ustalonych przez ustawodawcę terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron. Przy czym nie ulega wątpliwości, że nawet w sprawach o skomplikowanym charakterze organ winien działać wnikliwie i szybko (zob. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 3021/17).

Oceniając postępowanie Wojewody [...] w świetle powyższych wytycznych, należy stwierdzić, że niniejszą sprawę cechuje bezczynność organu, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania. Należy podkreślić, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony osobiście przez skarżącego do Wojewody [...] w dniu 15 grudnia 2017 r.

Zatem w momencie orzekania przez Sąd administracyjny upłynął okres ponad trzech lat i siedmiu miesięcy procedowania przedmiotowego wniosku, gdyż został on rozpoznany przez organ dopiero w 16 lipca 2021 r. W realiach niniejszej sprawy nie może budzić najmniejszych wątpliwości, że powyższej przewidziany termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony przez organ (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Doszło również do prowadzenia sprawy dłużej niż jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 37 § 1 pkt 2). Ponadto, analiza akt sprawy wskazuje, że mamy do czynienia nie tylko z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym powyższymi przepisami k.p.a., ale także w nowym terminie (5 marca 2021 r.). wyznaczonym przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniami z dnia 7 grudnia 2020 r. w związku z wniesionymi ponagleniami. Organ ten uznał bowiem ponaglenia skarżącego za zasadne. Niewątpliwe przewidziane w ustawie o cudzoziemcach regulacje, w tym art. 109 ust. 1, mają wpływ na czas trwania postępowania. Jednak zdaniem Sądu, nie mogą one usprawiedliwiać, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie aż tak długiego okresu rozpatrywania wniosku skarżącego. W sprawach o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, przed wydaniem decyzji organ ma obowiązek, na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zwrócenia się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także do konsula właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Komendanci, o których mowa w ust. 1. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub konsul przekazują informację, o której mowa w ust. 1, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (2). W szczególnie uzasadnionych przypadkach termin 30-dniowy może być przedłużony do 60 dni, o czym organ obowiązany do przekazania informacji zawiadamia wojewodę (3). Jeżeli organ obowiązany do przekazania informacji, o której mowa w ust. 1, nie przekaże informacji w terminach, o których mowa w ust. 2 lub 3, uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony (4).

Jest oczywiste, że powyższa procedura uzyskania informacji, o której mowa w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, powoduje wydłużenie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, jednak nie w takim stopniu, aby do rozpoznania wniosku doszło po upływie ponad trzech lat, zwłaszcza w sytuacji, gdy czynności w tym zakresie zostały podjęte przez organ już w dniu 24 stycznia 2018 r. (organ w odpowiedzi na skargę błędnie wskazał datę 5 maja 2020 r.). Jednak analiza przedłożonych akt wskazuje jednoznacznie, że czynności w niniejszej sprawie organ powinien podejmować znacznie szybciej i bez zbędnej zwłoki ale przede wszystkim organ nie powinien pozostawać przez tak znaczny okres czasu bierny. I tak, po założeniu wniosku przez skarżącego, w dniu 5 stycznia 2018 r. pobrano odciski od skarżącego i sporządzono protokół przyjęcia wniosku o zezwolenia na pobyt czasowy - praca. Natomiast od momentu zwrócenia się o udzielenie ww. informacji, tj. od dnia 24 stycznia 2018 r. organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie, pomimo że skarżący składał kolejne dokumenty (m.in. umowy najmu, zaświadczenia, świadectwa pracy, oświadczenia, informacje). W dniu 18 października 2019 r. wpłynęło do organu pierwsze ponaglenie datowane na 4 października 2019 r., któremu nie został nadany bieg. Kolejne zaś ponaglenie datowane na 17 sierpnia 2020 r., wpłynęło do organu 20 sierpnia 2020 r. Po przekazaniu pismem z dnia 23 października 2020 r., Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponagleń, organ nadal zachowywał się biernie przez okres kolejnych ośmiu miesięcy i dopiero zawiadomieniem z dnia 22 czerwca 2021 r. powiadomił o nowym terminie załatwienia sprawy przewidzianym na dzień 31 sierpnia 2021 r., jednocześnie wzywając skarżącego o dokumenty. Trzeba przy tym zaznaczyć, że postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 7 grudnia 2020 r., stwierdzające zasadność wniesionych ponagleń, wpłynęły do organu w dniu 15 stycznia 2021 r.

W świetle dokonanych ustaleń i rozważań nie ulega wątpliwości, że Wojewoda [...] dopuścił się zarzucanej mu przez skarżącego bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które istniały nadal w dniu wniesienia skargi, tj. 21 września 2020 r. (vide: data stempla pocztowego na kopercie). Organ przez wiele miesięcy pozostawał bierny, zaś pomiędzy poszczególnymi czynnościami występowały nieusprawiedliwione okresy przerw, które doprowadziły w sumie do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. Nawet przedmiotowa skarga została przekazana do Sądu przez organ dopiero w dniu 25 czerwca 2021 r. (co nastąpiło po złożeniu przez skarżącego wniosku o wymierzenie Wojewodzie [...] grzywny za niewykonanie tego obowiązku).

Należy zaznaczyć, że Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na stanie faktycznym, wynikającym z akt sprawy przedstawionych przez organ. Stosownie do treści przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Ponieważ, po wniesieniu skargi Wojewoda [...] wydał w dniu 16 lipca 2021 r. decyzję, którą udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, Sąd nie był już uprawniony do zobowiązania organu do wydania aktu w określonym czasie. Przepis art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. jednoznacznie określa obligatoryjne elementy orzeczenia sądowego w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Orzekając natomiast w zakresie uregulowanym w art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne (por. m.in. wyroki: WSA w Białymstoku z 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 38/17; WSA w Łodzi z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17; WSA w Krakowie z 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17). W orzecznictwie sądowym zwraca się także uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15), co każe uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania strony. Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami oraz regulacjami prawnymi Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazuje na to przede wszystkim opisane powyżej bardzo pasywne zachowanie się organu, jak i fakt, że wniosek złożono na podstawie ustawy o cudzoziemcach, a jego rozpoznanie w rozsądnym terminie miało dla skarżącego, jako obcokrajowca ubiegającego się o pozwolenie na pobyt czasowy, istotne znaczenie. Dlatego postępowanie organu musi być oceniane jako postępowanie z rażącym naruszeniem prawa. Nie może tej oceny zmienić fakt wprowadzenia przez organ reżimu pracy związanego z sytuacją epidemiologiczną w kraju (COVID-19) i utrudnienia z tym związane. Także trudności kadrowe organu czy znaczne obciążenie pracowników, nie stanowią okoliczności usprawiedliwiającej zaistniałej w rozpoznawanej sprawie bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania.

Odnosząc się w następnej kolejności do żądania skargi, dotyczącego przyznania skarżącemu sumy pieniężnej wskazać należy, że suma pieniężna przyznawana stronie skarżącej to forma rekompensaty za doznaną szkodę w związku z bezczynnością organu lub przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepis ten stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Przyznanie stronie sumy pieniężnej, podobnie jak wymierzenie grzywny, ma charakter fakultatywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Nadto, suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla skarżącego za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidziana w art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jest to także swoista sankcja dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Dlatego oceniając przedstawiony powyżej całokształt działań organu oraz mając na względzie, jaką funkcję mają spełnić instytucje przewidziane w art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że stopień zawinienia organu w nieterminowym załatwieniu sprawy dawał podstawy do przyznania kwoty pieniężnej w wysokości 2.500 zł. Skarżący występując z żądaniem zasądzenia sumy pieniężnej powołał się m.in. na utrudnienia związane z pracą, ze swobodnym przemieszczaniem się, w tym z możliwością odwiedzin rodziny mieszkającej na Ukrainie. Sąd wziął pod uwagę, że zasadne jest zrekompensowanie skarżącemu negatywnych przeżyć psychicznych związanych z zaistniałą sytuacją i naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, zwłaszcza wobec okoliczności tak długiego procedowania przez organ.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości (100 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości (17 zł), składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w wysokości (480 zł).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).