Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 188/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-08-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 107 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska Protokolant starszy asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 2 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Rektora A we W. z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Rektora A we W. z dnia 19 grudnia 2018 r., II. zasądza od Rektora A we W. na rzecz skarżącego kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Rektor A decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 285 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. przepisy wprowadzające ustawę prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 poz. 1669), w związku z art. 200, art. 207 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. (Dz. U. z 2017 poz. 2183) zwanej dalej PSW, w związku z § 16 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 września 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1696) oraz na podstawie § 1, § 3 i § 5 ust. 1 Regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów A we W. rozpoczynających studia doktoranckie w roku akademickim 2017/2018 i 2018/19 oraz przyznawania zwiększenia stypendiów doktoranckich z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych dla doktorantów A we W., zwanego dalej Regulaminem, wprowadzonego Zarządzeniem Rektora nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r., stwierdził, że M. G. nie otrzymał w roku akademickim 2018/2019 stypendium doktoranckiego.

W uzasadnieniu podał, że wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego w ustalonym regulaminowo terminie.

Doktorancka Komisja Stypendialna na posiedzeniu w dniu 23 listopada 2018 r. zaopiniowała wnioski o przyznanie stypendium. Zgodnie z art. 200 ust. 1 PSW, uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymać stypendium doktoranckie. Stypendium doktoranckie finansowane jest w ramach środków, o których mowa w art. 200 ust. 5 i 6 PSW.

Zgodnie z § 1 ust. 3 Regulaminu prawo do otrzymania stypendium przysługuje nie mniej niż 50% najlepszych doktorantów na poszczególnych wydziałach A we W. i latach studiów. W toku postępowania ustalono, iż na pierwszym roku studiów III stopnia na Wydziale [...] studiuje 35 osób, w tym 18 osób to uczestnicy programu , o którym mowa w art. 26 ust. 3f ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki- doktoraty wdrożeniowe. Rektor uwzględniając posiadane środki finansowe postanowił przyznać 18 stypendiów doktoranckich w roku akademickim 2018/19. Skutkiem tego, wyznaczona przez Rektora pula stypendiów doktoranckich tj. 18 stypendium, została przyznana ze środków finansowych określonych w art. 200 ust. 6 PSW uczestnikom studiów doktoranckich biorącym udział w programie Doktorat Wdrożeniowy.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył wnioskodawca, stwierdził, że nie zgadza się z jej rozstrzygnięciem.

W uzasadnieniu podał, że przyznano stypendium 18 doktorantom, czyli 50% z 35 doktorantów, co nie zgadza się ze stanem faktycznym, gdyż doktorantów na pierwszym roku [...] jest więcej niż 35. Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 1, stypendium doktoranckie może być przyznane doktorantowi pierwszego roku studiów doktoranckich, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym, w tym artykule oraz w całym regulaminie nie ma mowy o ustawodawstwie, na które powołuje się komisja, przyznając całą pulę uczestnikom programu "Doktorat wdrożeniowy".

Prorektor d/s Nauki A decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. na podstawie art. 200 ust. 3, art. 207 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183), dalej jako PSW, w związku z art. 285 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1960 r., Nr 30, poz. 168 z późn. zm.) oraz § 1 ust. 3 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów A we W. rozpoczynających studia doktoranckie w roku akademickim 2017/2018 i 2018/2019 oraz przyznawania zwiększenia stypendiów doktoranckich z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych dla doktorantów A we W. wprowadzonego Zarządzeniem Rektora z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] r. podtrzymał decyzję z dnia [...] grudnia 2018 r. odmawiającą przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2018/2019 dla M. G.

W uzasadnieniu podał, że wnioskiem z dnia 30 października 2018 r. M. G. wystąpił o przyznanie stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2018/2019. W dniu [...] listopada 2018 r. po zaopiniowaniu przez Doktorancką Komisję Stypendialną, Rektor A we W. nie uwzględnił wniosku strony i wydał decyzję o nie przyznaniu przedmiotowego świadczenia.

W związku ze złożonym odwołaniem od powyższej decyzji wskazał, że na pierwszym roku studiów III stopnia na Wydziale [...] studiuje 35 osób, z których 18 osób jest uczestnikami programu o którym mowa w art. 26 ust. 3f ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki. Są to tzw. doktoraty wdrożeniowe.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 26 ust. 3q pkt 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 87) o zasadach finansowania nauki oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania, przekazywania oraz rozliczania środków finansowych na naukę, trybu wyznaczania opiekuna pomocniczego i przyznawania stypendium doktoranckiego w ramach programu "Doktorat wdrożeniowy", osoby realizujące program "Doktorat wdrożeniowy" otrzymują stypendium doktoranckie i są tym samym wliczane do grupy 50% liczby uczestników studiów doktoranckich otrzymujących stypendium doktoranckie.

Na pierwszy rok studiów przyjęto 35 osób. Biorąc pod uwagę zaokrąglenie, stypendium doktoranckie powinno otrzymać 18 osób. Zgodnie z decyzjami Rektora tylu osobom przyznano stypendium doktoranckie. A we W. zrealizował tym samym obowiązek przyznania stypendium doktoranckiego dla nie mniej niż 50 % najlepszych doktorantów na poszczególnych wydziałach A we W.

Nieprawdziwe jest tym samym twierdzenie odwołującego się jakoby nie spełniono warunku określonego w § 1 ust. 3 w/w Regulaminu.

Skargę na powyższą decyzję do tutejszego Sądu złożył wnioskodawca. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie § 1 ust. 3 oraz § 2 ust. 3 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich dla doktorantów A we W. rozpoczynających studia doktoranckie w roku akademickim 2017/2018 i 2018/2019 oraz przyznawania zwiększonych stypendiów doktoranckich z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych dla doktorantów A we W.;

- naruszenie art. 66 kodeksu cywilnego.

W związku z powyższym wniósł o wydanie decyzji przyznającej skarżącemu stypendium doktoranckie na rok 2018/2019.

W uzasadnieniu podał, że zgodnie z § 1 ust. 3 wyżej wymienionego regulaminu uprawnienie do otrzymania stypendium doktoranckiego przysługuje nie mniej niż 50 % najlepszych doktorantów na poszczególnych Wydziałach A we W. i latach studiów. Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu decyzji na pierwszym roku III stopnia na Wydziale [...] studiuje 46 osób, a tym samym stypendium powinno zostać przyznane, co najmniej 23 studentom, nie zaś jak wynika z decyzji jedynie 18. Ponadto § 2 ust. 3 Regulaminu wskazuje, iż stypendium doktoranckie przyznawane jest na podstawie rankingu doktorantów dla każdego roku studiów. W przypadku niniejszej decyzji takowy ranking nie został ustalony.

Odnośnie zarzutu naruszenia kodeksu cywilnego wskazał, że na stronie A dotyczącej rekrutacji na [...] Studia Doktoranckie [...] widniała informacja, że uczestnicy przedmiotowego programu otrzymują stypendium w kwocie 3000 zł. Oferta ta nie była obwarowana innymi warunkami, a tym samym jej zapis należało rozumieć wprost. Podkreślił, że student w relacji z uczelnią powinien być traktowany jako konsument i takie też mu prawa przysługują. Student składając zatem dokumenty rekrutacyjne do programu przyjął ofertę A. Polski ustawodawca opowiedział się zaś za wiążącym charakterem oferty, wskazując wprost lub pośrednio na związanie oferenta złożoną ofertą w art. 66 § 2, art. 661 § 1 i art. 69 kc. A przyjmując doktorantów do programu potwierdził jakoby warunki swojej oferty, a tym samym powinien się z niej wywiązać przez cały okres trwania programu i tym samym stypendium doktoranckie studentowi [...] Studiów Doktoranckich [...] winno zostać przyznane.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Odpowiadając na zarzuty skargi stwierdził, że biorąc pod uwagę protokół Nr 1 z posiedzenia Doktoranckiej Komisji Stypendialnej z dnia 23 listopada 2018 r. ustalono, że na I roku studiów doktoranckich [...] 18 osób otrzymuje tzw. stypendium wdrożeniowe. Zgodnie z art. 26 ust. 3q pkt 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania, przekazywania oraz rozliczania środków finansowych na naukę (...) osoby realizujące program Doktorat Wdrożeniowy, otrzymują stypendium doktoranckie. Tym samym są wliczone z mocy prawa do grupy 50 % liczby uczestników studiów doktoranckich otrzymujących stypendium doktoranckie. Ponadto § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. 2017, poz. 1996) zawiera katalog zamknięty określający, kiedy stypendium doktoranckie jest przyznawane niezależnie od otrzymywanych przez doktoranta innych środków/stypendiów. W tym nie wymieniono stypendium wdrożeniowego.

Biorąc pod uwagę powyższe nie zaistniały przesłanki sporządzenia dodatkowego rankingu.

Ponadto organ stwierdził, że zarzut podniesiony przez skarżącego dotyczący rzekomego naruszenia przez organ art. 66 k.c. nie podlega kognicji sądu administracyjnego, niezależnie od jego zasadności.

Z ostrożności procesowej poinformował, że według jego wiedzy nigdy nie była przedstawiana informacja, o której mówi zainteresowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję lub postępowanie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania obowiązującymi w dacie wydania kontrolowanej decyzji. W myśl art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Zgodnie zaś z art. 134 p.p.s.a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani wskazaną podstawą sprawy i orzeka w granicach danej sprawy.

W ocenie Sądu badanie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej przeprowadzone według wskazanych zasad daje podstawę do stwierdzenia, że naruszają one art. 107 § 3 p.p.s.a.

Przepis ten w § 1 określa jakie elementy powinna zawierać decyzja, a w § 3 stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji (jeden z elementów decyzji) powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne (również element decyzji) wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję; powinien wyczerpująco wyjaśnić podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które zadecydowały o danym rozstrzygnięciu. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły do wydania orzeczenia o określonej treści, wskazanie motywów będących podstawą rozstrzygnięcia, wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie stanowisko było właściwe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja powinna pozwolić uczestnikom postępowania jak i sądowi kontrolującemu, odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Sporządzenie uzasadnienia ma również znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA 525/18). Sądy administracyjne stoją również na stanowisku, że organy odwoławcze wydając decyzję w trybie art. 138 § 1 k.p.a. powinny ustosunkować się co do całości rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji organu I instancji oraz do zarzutów odwołania, brak tych elementów daje podstawę do stwierdzenia naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. jak również art. 11 k.p.a., który wymaga, wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy rozpoznaniu sprawy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt II SA Rz. 1444/18.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] grudnia 2018 r. nie zawierają wszystkich elementów, o których mówi powołany przepis art. 107 ust. 1 i 3 k.p.a. Należy podkreślić, że sposób sformułowania ust. 1 art. 107 k.p.a. – "decyzja zawiera" świadczy o tym, że każda decyzja musi obligatoryjnie zawierać wszystkie elementy określone w tym przepisie, a uszczegółowione w ust. 3.

Tymczasem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie zawiera ustaleń stanu faktycznego i prawnego w rozumieniu ust. 3 art. 107 k.p.a.

Organy nie ustaliły nawet, którego roku doktorantem jest skarżący oraz jaki charakter ma doktorat (zwykły, wdrożeniowy, inny). Oczywiście w aktach sprawy znajduje się wniosek skarżącego, który określa, którego roku jest doktorantem, a z kontekstu decyzji można wywnioskować jaki charakter ma doktorat, nie mniej jednak Sąd nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia na domysłach, zwłaszcza, że brak jest jakichkolwiek dowodów na powyższe okoliczności.

Decyzje będące przedmiotem oceny, są zbudowane w ten sposób, że w pierwszej części są powołane przepisy zaś uzasadnienie nie zawiera w większości wyjaśnienia jakie mają one znaczenie dla sprawy – rozpoznawanego wniosku. Uzasadnienie skupia się na wskazaniu przepisu, który uzasadnia przyznanie doktorantom wdrożeniowym stypendium, nie odnosi się poza wskazaniem ilu doktorantów może uzyskać stypendium, do regulaminu Uczelni w kwestii procedury przyznawania stypendium.

Sąd zauważa, że nawet w przypadku decyzji uznaniowych organ jest zobowiązany do stosowania prawa, również wewnątrz uczelnianego.

Przechodząc do meritum sprawy Sąd stwierdza, że organy nie wyjaśniły na jakiej podstawie zastosowały przepisy prawo o szkolnictwie wyższym, jak również ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 87) o zasadach finansowania nauki. Ustawy te zostały uchylone – utraciły moc na podstawie art. 169 przepisów wprowadzających – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz.1669) (art. 350 w/w ustawy), z dniem 1 października 2018 r. (z wyjątkiem art. 98, art. 100, art. 101, art. 102, art. 103, art. 103a, art. 104 i art. 106 ustawy o szkolnictwie wyższym, które utraciły moc z dniem 31 grudnia 2018 r.). Organy powołały, ale nie wyjaśniły jak należy rozumieć treść art. 285 w/w przepisów wprowadzających, konsekwentnie też – nie wyjaśniły na jakiej podstawie stosowane są przepisy Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania, przekazywania i rozliczania środków finansowych na naukę i trybu wyznaczania opiekuna pomocniczego i przyznawania stypendium doktoranckiego w ramach programu "Doktorat wdrożeniowy" (Dz.U. z 2017 r. poz. 873).

Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 26 ust. 3q pkt 5 uchylonej ustawy o zasadach finansowania nauki.

Nie zostały wyjaśnione również kwestie merytoryczne, istotne dla rozpoznania sprawy, związane z zarzutami wskazywanymi w skardze.

Tezę, że osoby realizujące program "Doktorat wdrożeniowy" otrzymują stypendium doktoranckie i tym samym są wliczone do grupy 50 % liczby uczestników studiów doktoranckich otrzymujących stypendia doktoranckie, zawartą w decyzji z dnia 28 lutego 2019 r., oparto na art. 26 ust. 3q pkt 5 oraz ogólnie przywołanego w/w Rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 kwietnia 2017 r. Jak wskazano powyżej art. 26 ust. 3q pkt 5 zawiera delegację do wydania rozporządzenia wykonawczego i było to omawiane wyżej rozporządzenie z dnia 28 kwietnia 2017 r. (zmiana rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 marca 2018 r. – Dz.U. z 2018 r., poz. 569), czyli faktycznie nie wskazano przepisów dających podstawę do przyznania i to w pierwszej kolejności stypendium doktorantom realizującym program wdrożeniowy.

W podstawie prawnej decyzji organy powołały art. 200 (decyzja z 19 grudnia 2018 r.) i 200 ust. 3 (decyzja z 28 lutego 2019 r.) ustawy o szkolnictwie wyższym, a także § 1, § 3 i § 5 (decyzja z 19 grudnia 2018 r.) Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich, nie wyjaśniły jednak jaką mają treść i znacznie dla sprawy. Jedynie decyzja z dnia [...] grudnia 2018 r. mówi, że art. 200 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, stanowi że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Wskazały też na ust. 5 i 6 tego przepisu mówiąc, że stypendia doktoranckie finansowane są w ramach środków, o których mowa w tych przepisach. (ust. 6 mówi o odrębnych środkach na stypendia dla doktorantów realizujących programy wdrożeniowe.)

Decyzja z dnia [...] grudnia 2018 r., choć powołuje § 1 i § 5 ust. 1 wymienionego wyżej regulaminu Uczelni, nie określa jakie kwestie regulują powołane przepisy i jakie zastosowanie mają w niniejszej sprawie. W decyzji z dnia [...] lutego 2019 r. nie wyjaśniono również omawianych kwestii, jak również nie ustosunkowano się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu. Przede wszystkim zainteresowany wskazuje, że zgodnie z art. 2 ust. 3 regulaminu stypendia przyznawane są na podstawie rankingu ustalonego według zasad określonych w § 2, a ponadto z przepisu tego regulaminu nie wynika zasada przyznawania stypendium doktoranckiego, w pierwszej kolejności doktorantom realizującym "program wdrożeniowy".

Wnioskodawca zakwestionował również stwierdzenie, że na jego Wydziale 50 % doktorantów to 18 osób i takiej ilości osób przyznano stypendium doktoranckie. Zainteresowany twierdził, że liczba doktorantów jest wyższa (w skardze podał liczbę 46 doktorantów).

Organ odwoławczy nie odniósł się do powyższego twierdzenia, nie przedstawił, ani nie powołał się na żaden dokument w tej kwestii, powtórzył tylko, że doktorantów na Wydziale skarżącego jest 35.

Omówione decyzje jak wskazano wyżej naruszają przede wszystkim art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego. Uzasadnienie nie objaśnia toku myślenia prowadzącego do zastosowania przepisu prawnego w sprawie.

W związku z powyższym mając na uwadze art. 107 § 3 k.p.a. Rektor ponownie przeprowadzi postępowanie, ustali stan faktyczny, dokona jego oceny, a następnie przedstawi swoje stanowisko w decyzji. Uzasadnienie decyzji powinno odzwierciedlać rację decyzyjną oraz wyjaśniać tok rozumowania, który zadecydował o zastosowaniu konkretnego przepisu prawa materialnego do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Organ ustosunkuje się również do zarzutów odwołania i skargi.