Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 287/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 134, art. 109, art. 110, art. 129 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 13 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2019 roku sprawy ze skargi J. J.-B. na decyzję Rektora "A" w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2018/2019 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora "A" w Ł. na rzecz J. J.-B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. o odmowie przyznania J. J.-B. zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2018/2019. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej dalej k.p.a. w związku z art. 207 ust. I i 2 w związku z art. 200a ustawy z dnia 27 lipca 2005 - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2183) oraz w związku z § 16 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U z 2017 r. poz. 1696), zwanego dalej ,,rozporządzeniem", § 27 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie Medycznym w Ł. z dnia 26 marca 2015 r., ze zm. ( t.j. uchwała nr [...] z dnia 27 kwietnia 2017 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Ł.) oraz § 11-15 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie Medycznym w Ł. (zarządzenie nr [...] z dnia 25 maja 2015 r. Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł.).

Z akt sprawy wynika, że w dniu 25 lipca 2018 r. J. J. –B., uczestniczka 2 roku studiów doktoranckich prowadzonych na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego [...], złożyła wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2018/2019.

Komisja Doktorancka zaopiniowała wnioski doktorantów na posiedzeniu w dniu 28 września 2018 r. Wniosek skarżącej nie uzyskał pozytywnej opinii Komisji Doktoranckiej. Skarżąca uzyskała 39 punktów, a do zwiększenia stypendium zakwalifikowali się doktoranci, którzy uzyskali 40 i więcej pkt.

Decyzją z [...] r. Rektor odmówił przyznania skarżącej zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2018/2019. Organ wskazał, że zgodnie z art. 200a zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Decyzję doręczono skarżącej 3 stycznia 2019 r. ( dowód doręczenia w aktach adm.)

W dniu 2 stycznia 2019 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nazwany odwołaniem . Podniosła, że podczas oceny wniosku nie uwzględniono jej osiągnięcia , jakim jest ponad miesięczny staż zagraniczny w Szpitalu A w B., który odbywała w lutym i marcu 2017 r. Osiągnięcie to, za które przysługuje 10 pkt nigdy nie liczyło jej się do wniosku o stypendium projakościowe.

Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. Rektor wskazał, że zgodnie z § 27 ust. 1 Regulaminu studiów: Doktorant stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymać stypendium doktoranckie oraz zwiększone stypendium doktoranckie z dotacji projakościowej, którego zasady przyznawania określone są w odrębnym regulaminie.

Organ wyjaśnił, że kryteria i tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej określa Regulamin. Zgodnie z § 11 ust. 2 Regulaminu: Zwiększenie stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich, wyróżniających się w pracy naukowej i dydaktycznej.

§ 12 ust. 1 pkt 2 Regulaminu stanowi, że zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej może otrzymać ( ... ) doktorant, który ze sprawozdania rocznego za działalność naukowo-badawczą i dydaktyczną za ukończony odpowiednio I, II i II rok studiów doktoranckich uzyskał od opiekuna naukowego/promotora nie mniej niż 30 punktów oraz posiada dorobek naukowy i badawczy związany z przygotowywaną rozprawą doktorską.

Na podstawie § 7 pkt 2 Regulaminu Komisja Doktorancka, po zaopiniowaniu wniosków, przekazuje Rektorowi listę rankingową doktorantów rekomendowanych do przyznania zwiększenia stypendium z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych.

Po zapoznaniu się z argumentacją skarżącej Rektor nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentu zawartego w piśmie z dnia 2 stycznia 2019 r. dotyczącego nie wypunktowania osiągnięcia naukowego jakim był miesięczny staż zagraniczny doktorantki, wskazał, że staż ten odbywała w roku akademickim 2016/2017, a więc w roku akademickim, którego nie dotyczy sprawozdanie roczne. Okoliczność ta pozostaje zatem bez wpływu na rozstrzygnięcie wydane w przedmiotowej sprawie.

W skardze J.J.-B. zarzuciła naruszenie:

- art. 8 § 1 , art. 9 k.p.a. polegającego na wprowadzenie ją przez pracownika rektoratu w błąd przez pouczenie jej, że zgodnie z interpretacją uczelni staż zagraniczny w Klinice Dermatologii i Alergologii w Szpitalu A w B., który odbyła w lutym i marcu 2017r., nie może zostać zaliczony celem przyznania stypendium projakościowego w 2017 r., ale zostanie zaliczony na poczet roku akademickiego 2018/2019 , podczas gdy w zaskarżonych decyzjach wskazuje się obecnie, że staż ten pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, co oznacza, że Uczelnia (Rektor) jako organ administracji publicznej wbrew obowiązkowi wynikającemu ze wskazanych przepisów nie tylko nie poinformowała o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, ale udzieliła nieprawidłowych informacji, co powodowało wydanie niekorzystnej decyzji;

- § 12 pkt 2 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich, poprzez niezasadne przyjęcie, że użyty tam zwrot "uzyskanych w roku poprzedzającym złożenie wniosku" odnosi się do roku studiów, a nie roku kalendarzowego, pomimo, że Regulamin konsekwentnie każdorazowo dla określenia roku studiów posługiwał się terminami "rok stacjonarnych studiów doktoranckich" (par. 12 pkt. 1 ), "rok studiów doktoranckich" (par. 12 pkt 2), "rok studiów" , co spowodowało wydanie niekorzystnej decyzji w sprawie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca wyjaśniła, że wniosek o przyznanie stypendium złożyła w sierpniu 2018r., a staż miał miejsce w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku. Podniosła, że w regulaminie nigdzie nie zostało określone czy słowo" rok" należy rozumieć jako rok akademicki czy rok kalendarzowy.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 13 września 2019 r. skarżąca popierała skargę . Wyjaśniła, że o wydaniu decyzji z dnia [...] r. dowiedziała się telefonicznie od pracowników sekretariatu i dlatego złożyła odwołanie już 2 stycznia 2019 r. Nie składała wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji wydanej przez Rektora UM w Ł. we wrześniu 2017 r. , gdyż wiedziała, że nie spełnia innego kryterium.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje :

Skargę należało uwzględnić, choć z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2107.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zakres kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W rozpatrywanej sprawie w pierwszej kolejności należało ocenić, czy dopuszczalne było rozpoznanie przez organ wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez stronę przed doręczeniem jej decyzji wydanej w pierwszej instancji.

W związku z powyższym przypomnieć należy, że zgodnie z obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym ( t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.) do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

W myśl ust. 2 tego przepisu, decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto, na zasadzie art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11. Zażalenia, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań, w tym art. 127 § 3 k.p.a.

Zgodnie z art. 109 §1 k.p.a. decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W myśl art. 109 § 2 k.p.a. w przypadkach wymienionych w art. 14 § 2 decyzja może być stronom ogłoszona ustnie. Stosownie do art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzje, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej.

Jak stanowi art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie , jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy ; do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W świetle art. 134 K.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. kończy postępowanie w sposób formalny i podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).

Art. 134 k.p.a. wyróżnia dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania (przedmiotowe i podmiotowe). Przedmiotowe mają miejsce w przypadku braku przedmiotu zaskarżenia oraz braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Odwołanie nie służy zatem od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego lub gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną. Przeszkody podmiotowe to natomiast sytuacje związane z wywiedzeniem odwołania przez osobę nie legitymującą się prawem do wniesienia takiego środka w myśl art. 28 k.p.a. Przepis art. 144 K.p.a. stanowi, że do zażaleń, w zakresie nieuregulowanym, mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 sierpnia 2018 r. I OSK 569/18 ( dostępny: www.nsa.gov.pl) przepis art. 129 § 2 K.p.a. wprawdzie koncentruje się głównie na określeniu terminu końcowego do wniesienia odwołania (zażalenia), to jednak w zestawieniu z art.110 K.p.a. określa także początek biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia.

W rozpoznawanej sprawie w chwili złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy tj. w dniu 2 stycznia 2019 r. decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] r. nie weszła jeszcze do obrotu prawnego i nie wywołała jeszcze żadnych skutków prawnych, gdyż nie została jeszcze doręczona skarżącej, co nastąpiło dopiero w dniu 3 stycznia 2019 r. Poinformowanie o treści decyzji przez telefon nie spełnia również, w ocenie sądu, kryterium ustnego ogłoszenia decyzji. Ogłoszenie jest ustną formą doręczenia decyzji, co oznacza, że powinno nastąpić w bezpośredniej obecności strony tak aby nie było żadnych wątpliwości co do osoby, której decyzję się ogłasza, a takiej gwarancji nie ma przypadku rozmowy telefonicznej i zawierać całą treść decyzji tj. podstawę prawną, rozstrzygnięcie, uzasadnienie i pouczenia. W K.p.a. w art. 14 § 1 sformułowana została zasada pisemności postępowania administracyjnego. Art. 14 § 2 k.p.a. przewiduje możliwość ustnego załatwienia sprawy, z której skorzystanie zależy od uznania organu, jeżeli spełnione zostały kumulatywnie dwie przesłanki tj. przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 września 1981 r. ( II SA 345/81 ,ONSA 1981 nr 2 poz. 96) podniósł, iż "przewidziana w art. 109 § 2 k.p.a. możliwość ustnego ogłoszenia decyzji stronie dotyczy jedynie sytuacji wskazanej w art. 14 § 2 k.p.a. /.../. Organ zatem może zastosować te formę tylko wówczas, gdy stanowiska organu i strony są zgodne /.../."

W rozpatrywanej sprawie organ niewątpliwie wybrał i stosował pisemną formę załatwienia sprawy i w związku z tym przesłał decyzję do strony postępowania drogą pocztową. W związku z tym, gdy środek zaskarżenia został wniesiony przez stronę przedwcześnie, a więc zanim orzeczenie weszło do obrotu prawnego (zostało jej doręczone), to nie mógł on wywołać skutków prawnych. Wniesiony środek zaskarżenia należało w związku z tym uznać za niedopuszczalny, zgodnie z art. 134 k.p.a. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy strony organ naruszył powyższy przepis przez jego niezastosowanie. Organ odwoławczy ma bowiem kompetencje do merytorycznego rozpoznania sprawy tylko wówczas, gdy odwołanie (zażalenie) zostaną wniesione skutecznie.

W niniejszej sprawie termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy otworzył się dopiero z momentem prawnie skutecznego doręczenia skarżącej decyzji wydanej w pierwszej instancji, tj. z dniem [...] r. Chwila doręczenia decyzji wywołuje dwojakie skutki prawne , dla strony rozpoczyna bieg termin do wniesienia środka zaskarżenia , a dla organu oznacza związanie własną decyzją. Wniesienie przez nią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy już w dniu 2 stycznia 2019 r. nie mogło zatem odnieść skutku procesowego. Z powyższych względów sąd nie oceniał merytorycznie zaskarżonej decyzji.

Wskazać należy, że wprawdzie 14 dniowy termin do złożenia przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy już upłynął, ale strona może wystąpić do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a.

Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, iż dla skuteczności wniesionego odwołania kluczowe jest, aby w myśl art. 110 k.p.a. (aktualnie art. 110 § 1 k.p.a.) zaskarżany akt administracyjny wszedł do obrotu i znalazł się w posiadaniu strony, chociażby naruszono przepisy regulujące procedurę jego doręczeń (tak wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 3095/15). W rozpoznawanej sprawie strona zaskarżyła akt administracyjny, który jeszcze do obrotu prawnego nie wszedł. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Rektora UM z dnia [...] r. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

dc