Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 69/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 2 i pkt 7, art. 23
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 7, art. 10, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 250
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2016 poz 1714
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

SENTENCJA

Dnia 20 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 roku sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi P. M., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy al. [...] wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z [...]., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." – oraz art. 2 pkt 2, pkt 7 lit. a), pkt 11, art. 19 ust. 1, art. 28 ust. 1, art. 23 ust. 1, ust. 1a, ust. 5, ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 169 ze zm.) – powoływanej także jako: "ustawa" – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] sierpnia 2016r., nr [...], mocą której orzeczono o uznaniu za nienależnie pobrane przez K. L. świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 grudnia 2010r. do 30 września 2011r. w kwocie 400 zł miesięcznie oraz o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za ww. okres w kwocie 4.000 zł. wraz z odsetkami naliczonymi do dnia wydania decyzji w kwocie 2.388,17 zł., co łącznie stanowi kwotę 6.388,17 zł.

Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji K. L. zarzuciła: - naruszenie przepisów postępowania, a to art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a. poprzez brak podjęcia jakichkolwiek czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł.-W w Ł.,K. P. (...) a w szczególności świadomości odwołującej się; -naruszenie przepisu postępowania, a to art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji przyczyn pominięcia faktu prowadzenia bezskutecznej egzekucji przez ww. Komornika Sądowego; - naruszenie prawa materialnego, a to art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że ustała przesłanka bezskuteczności egzekucji; - naruszenie prawa materialnego, a to art. 23 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że świadczenie objęte zaskarżoną decyzją jest świadczeniem nienależnie pobranym. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Następnie organ II instancji, odwołując się do art. 2 pkt 7 lit. a), art. 23 ust. 1, ust. 1a i ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stwierdził, że w dniu 30 sierpnia 2010r. strona złożyła w organie l instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2010/2011. Decyzją z dnia[...]., nr [...], organ l instancji przyznał stronie prawo do ww. świadczeń na okres od 1 października 2010r. do 30 września 2011r. w wysokości 400,00 zł miesięcznie. Natomiast w dniu 12 sierpnia 2016r. do siedziby organu l instancji wpłynęło postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł.-W. w Ł. K.P. z dnia 2 grudnia 2010r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w zakresie alimentów zaległych na rzecz strony oraz na rzecz K. L., należnych od dłużnika alimentacyjnego S. L.. Zgodnie z ww. dokumentem w dniu 29 listopada 2010r. wierzyciel złożył u Komornika wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie alimentów zaległych.

Powołują się na treść art. 2 pkt 2, pkt 11 oraz art. 9 ust. 1 u.p.o.u.a. organ drugiej instancji wyjaśnił zasady przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i podkreślił, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacane są osobom uprawnionym niejako w zastępstwie osób zobowiązanych do alimentacji, którzy pomimo ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego nie są w stanie, bądź nie chcą się z niego wywiązywać. Świadczenie to ma charakter zwrotny, bowiem do jego zwrotu zobowiązany jest dłużnik alimentacyjny. Przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uwarunkowane jest zatem istnieniem zobowiązania do alimentacji (potwierdzonego wyrokiem lub ugodą sądową), a także bezskutecznością egzekucji, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wobec dłużnika alimentacyjnego.

Kolegium stwierdziło dalej, że w przedmiotowej sprawie prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone w zakresie alimentów zaległych w dniu 2 grudnia 2010r. m.in. na wniosek strony z dnia 29 listopada 2010r., a więc brak jest podstaw do przyznania stronie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od dnia 1 grudnia 2010r. ze względu na niespełnienie przesłanki bezskuteczności egzekucji. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują stronie od 1 grudnia 2010r.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ II instancji wskazał, że zarówno zmiana decyzji pierwotnej przyznającej świadczenie, jak i jej uchylenie ma charakter konstytutywny, albowiem wpływa na dotychczasowy zakres przyznanych świadczeń - odmiennie je kształtuje lub wręcz je odbiera. Zasadą zatem jest, iż decyzja wydana w trybie art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów może wywrzeć skutki wyłącznie na przyszłość. Natomiast w sytuacji, gdy upłynął już okres na jaki świadczenia zostały przyznane, a decyzja w tej części wygasła, to brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji przyznających świadczenia w trybie art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z mocą wsteczną. W takim wypadku zastosowanie znajduje jedynie materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

W związku z powyższym świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 grudnia 2010r. do 30 września 2011r. w wysokości 4.000,00 zł zostały nienależnie pobrane i strona zobowiązana jest do ich zwrotu wraz z odsetkami.

Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że kwota odsetek aktualnie wynosi 0,77 zł za każdy dzień. Zatem do kwoty 6.388,17 zł (kwota główna 4.000,00 zł i odsetki 2.388,17 zł) należy doliczyć kwotę odsetek licząc od dnia 1 września 2016r. do dnia spłaty.

Ponadto organ II instancji wskazał, że w szczególnie uzasadnionych okolicznościach organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego może, w świetle art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć spłatę na raty. Strona, składając podanie w kwestii ulgi w spłacie, winna udokumentować swą sytuację materialną rodziny.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła K. L., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez brak zebrania i brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału w sprawie, a w konsekwencji oparcie się na niekompletnym materiale dowodowym;

b) art. 7 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów odwołania;

c) art. 10 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i niezapewnienie możliwości składania wniosków, co uniemożliwiło dokonanie weryfikacji ustaleń organów przed wydaniem decyzji;

d) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy z uwagi na wskazane poniżej wady decyzja nie powinna zostać utrzymana w mocy.

Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to:

a) art. 2 pkt. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że ustała przesłanka bezskuteczności egzekucji w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że egzekucja była bezskuteczna;

b) art. 23 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że świadczenie objęte zaskarżoną decyzją jest świadczeniem nienależnie pobranym w sytuacji, gdy wobec spełnienia wymaganych prawem przesłanek do jego uzyskania, było ono skarżącej należne w przyznanym zakresie.

W uzasadnieniu skargi K. L. podniosła, że na dzień składania wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres zasiłkowy 2010/2011 egzekucja alimentów należnych mi od jej ojca była bezskuteczna, a zatem spełnione zostały wszystkie przesłanki przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Natomiast umorzenie postępowania egzekucyjnego, zgodnie z wnioskiem złożonym w dniu 29 listopada 2010 roku dotyczyło wyłącznie alimentów zaległych w kwocie 18.640,52 zł. według zestawienia sporządzonego przez Komornika w dniu 27 sierpnia 2010 roku i aktualnego na ten dzień. Umorzenie nie dotyczyło więc zaległych alimentów za miesiące wrzesień, październik i listopad, tak więc przesłanka przyznania skarżącej świadczeń alimentacyjnych na okres 2010/2011, w postaci bezskuteczności egzekucji rozumianej jako egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących alimentów, była spełniona w momencie wydania decyzji o ich przyznaniu, gdyż w tym okresie skarżąca nie otrzymała od ojca należnych jej alimentów.

Zdaniem skarżącej, nawet gdyby uznać, że postanowienie o umorzeniu egzekucji dotyczyło wszystkich alimentów zaległych na dzień jego wydania to i tak nie sposób przyjąć, że nie została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji. Bezskuteczność egzekucji, jak wskazano wyżej oznacza, że w jej wyniku, w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. W przypadku skarżącej zobowiązania alimentacyjne należne jej od ojca nie zostały faktycznie wyegzekwowane w jakiejkolwiek części.

Skarżąca przedstawiła również okoliczności umorzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko jej ojcu podnosząc, iż było to spowodowane zagrożeniem utraty mieszkania, w którym zamieszkuje wspólnie z mamą. W ocenie skarżącej, fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego w żadnym razie nie powodował jednak sytuacji, w której egzekucja alimentów byłaby w jakiejkolwiek części skuteczna, a skarżąca nigdy faktycznie nie otrzymała zaległych alimentów od ojca za okres, w którym doszło do umorzenia postępowania komorniczego. Powyższa ugoda i umorzenie postępowania egzekucyjnego były wymuszone zaistniałą wówczas sytuacją, a skarżąca działała niejako pod przymusem, bojąc się o los swój i mamy.

Skarżąca wskazała także, że nie miała świadomości, w jakich sytuacjach traci się prawo do świadczeń, a tym bardziej nie wiedziała, że jedna z tych sytuacji mogła zajść w jej przypadku. Gdyby zaś wiedziała jaki skutek odniesie złożenie przez nią wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, nigdy by takiego wniosku nie złożyła. Podniosła również, że nie jest w stanie spłacić zaległości wyliczonej przez organ na kwotę 6.388,17 zł, a ponadto zwróciła uwagę na bezzasadność odsetek, które nalicza organ pierwszej instancji, a które wynoszą prawie 60% należności głównej. Zdaniem skarżącej, nie może ona ponosić odpowiedzialności za fakt, że komornik wysłał do organu pierwszej instancji postanowienie o umorzeniu egzekucji dopiero w sierpniu 2016r. i że dopiero wtedy została wydana przez organ decyzja o zwrocie świadczenia. W jej ocenie, w takiej sytuacji organ powinien naliczać odsetki najwcześniej od dnia wydania decyzji.

Jednocześnie skarżąca wskazała, że organy wypłacające na jej rzecz świadczenia alimentacyjne były obok niej wierzycielami w toczącym się przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu postępowaniu egzekucyjnym, a wobec tego miały dostęp do akt postępowania, a Komornik powinien doręczać im decyzje w sprawie. Nie było zatem żadnych przeszkód, żeby organ wstrzymał wypłatę świadczeń z funduszu, jeśli twierdził, że są one nienależne. Do dnia dzisiejszego komornik nie udzielił skarżącej informacji, z jakiego powodu postanowienie zostało wysłane do Centrum Świadczeń Socjalnych dopiero po 6 latach. Przedmiotowe postanowienie Komornika z dnia 29 listopada 2011 roku o częściowym umorzeniu postępowania nigdy nie zostało jej doręczone, a sam Komornik również obecnie nie chciał udostępnić skarżącej jego treści, a nieumożliwienie jej przez organy pierwszej i drugiej instancji wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału w sprawie, pozbawiło skarżącą możliwości weryfikacji treści tego dokumentu, jak i innych dokumentów zgromadzonych w sprawie.

Na tej podstawie skarżąca wniosło o uchylenie decyzji obydwu instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach prawa.

Sądowa kontrola legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o uznaniu za nienależnie pobraną oraz o zwrocie przez K. L. świadczenia z funduszu alimentacyjnego nienależnie pobranego w okresie od dnia 1 grudnia 2010r. do dnia 30 września 2011r. wykazała, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością niekwestionowaną zarówno przez skarżącą, jak i organ pozostaje fakt, iż decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta Ł. przyznał skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 400 złotych miesięcznie na okres od dnia 1 października 2010r. do dnia 30 września 2011r.

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w art. 23 nakłada na osobę, która pobrała nienależnie świadczenia obowiązek ich zwrotu. Legalna definicja nienależnie pobranego świadczenia znajduje się natomiast w art. 2 pkt 7 ustawy, określając, iż jest nim świadczenie z funduszu alimentacyjnego:

a. wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części;

b. przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

c. wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia;

d. wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów;

e. wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w treści art. 2 pkt 2 zawiera również legalną definicję bezskutecznej egzekucji, za którą uznaje się m.in. egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, co oznacza brak możliwości wyegzekwowania w okresie poprzedzających dwóch miesięcy pełnej sumy przypadających od dłużnika alimentacyjnego świadczeń na rzecz osoby uprawnionej należnych za wszystkie nieuregulowane okresy świadczeniowe.

Powołując się na powyższą definicję organ odwoławczy uznał, że skoro postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. – W. w Ł. z dnia 2 grudnia 2010r. umorzono, na wniosek wierzyciela postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec dłużnika alimentacyjnego S. L., to nie została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji, a w konsekwencji, z dniem 1 grudnia 2010r., przestała istnieć podstawa do pobierania przedmiotowego świadczenia przez K. L., co musiało skutkować uznaniem spornego świadczenia za nienależnie pobrane.

Powyższe twierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest, w ocenie Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, co najmniej przedwczesne. Wbrew bowiem twierdzeniom organów postępowanie egzekucyjne nie zostało umorzone w całości, ale jedynie w odniesieniu do kwoty 18.640,52 zł, stanowiącej alimenty zalegle na rzecz wierzyciela. Kwota ta koresponduje zaś z zaległościami alimentacyjnymi, wskazanymi w zaświadczeniu Komornika z dnia 27 sierpnia 2010r., co wskazywałoby na zaległość alimentacyjną S. L. wobec jego córki K.L. istniejącą w tej dacie. Jednocześnie postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika było nadal prowadzone, zaś zawiadomienie komornicze z dnia 12 sierpnia 2016r. wskakuje, iż w okresie od 1 października 2010r. do dnia 30 września 2011r. komornik nie wyegzekwował na rzecz wierzycielki żadnej kwoty.

Zestawiając przeto wskazane wyżej okoliczności, które znane były organom rozstrzygającym niniejszą sprawę, należy dojść do wniosku, iż Kolegium wydając decyzję powinno było ustalić jakich należności w istocie dotyczyło umorzenie postępowania egzekucyjnego (jaki okres obejmowało) i wyjaśnić, czy faktycznie i kiedy przestała istnieć przesłanka bezskuteczności, a w konsekwencji podstawa do pobierania spornego świadczenia przez K. L., co ostatecznie warunkowało nakaz zwrotu świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jako nienależnie pobranego.

Brak ustaleń organu odwoławczego, co do faktycznego zaistnienia bezskuteczności egzekucji za okres od dnia 1 grudnia 2010r. do dnia 30 września 2011r., stanowi w realiach niniejszej sprawy naruszenie ogólnych zasad postępowania, obligujących organy do wyjaśnienia wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na wynik postępowania, wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego niezbędnego dla prawidłowego rozstrzygnięcia (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). W tym kontekście za zasadny uznać również należy zarzut skargi, związany z naruszeniem art. 10 k.p.a., bowiem żaden z organów nie powiadomił skarżącej o zebraniu materiału dowodowego oraz nie umożliwił jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, uniemożliwiając złożenie wniosków dowodowych, które mogły mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W zakresie natomiast argumentacji skarżącej o nieświadomości pobierania nienależnie świadczeń, wskazać należy, że ewentualna "nieświadomość" nienależnego pobierania świadczeń może wynikać wyłącznie z błędnego przekonania co do określonego elementu do stanu faktycznego. Nieznajomość prawa i nieprzewidywanie skutków podejmowanych czynności prawnych, przekonania tego nie usprawiedliwia. Kwestia natomiast naliczania odsetek od nienależnie pobranych świadczeń regulowana jest przepisem art. 23 ust. 7 ustawy i nie przewiduje modyfikacji zależnej od daty powzięcia przez organ informacji o fakcie pobrania nienależnych świadczeń. Nie jest natomiast jasne, w oparciu o jaką podstawę prawną organy stosują zasadę naliczania odsetek od odsetek, kapitalizowanych na dzień wydania decyzji. Co do zasady bowiem anatocyzm wykluczony jest również w prawie administracyjnym, dopuszczając jedynie wyjątki wskazane w ustawie (np. podatkowym).

Konkludując należy wskazać, iż skoro umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczyło jedynie zaległych zobowiązań alimentacyjnych (według stanu na dzień 27 sierpnia 2010r.) a egzekucja alimentów od S. L. nadal była prowadzona zaś wierzycielka alimentacyjna nie uzyskiwała w jej wyniku żadnych kwot, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobligowane było wskazanymi wyżej regulacjami Kodeksu postępowania administracyjnego, do wyjaśnienia, czy przesłanka bezskuteczności egzekucji, warunkująca przyznanie przedmiotowego świadczenia faktycznie nie istniała.

Brak poczynionych przez organ odwoławczy ustaleń we wskazanym zakresie, musiał skutkować stwierdzeniem, iż tak organ odwoławczy jak i Prezydent Miasta Ł. uchybił, wynikającemu z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, a także oceny tego materiału w sposób przewidziany w art. 80 k.p.a., w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a..

Powyższe z kolei obligowało Sąd do uchylenia zarówno decyzji zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016r., poz. 1714) przyznano natomiast pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie w kwocie 240 zł., powiększone o należny podatek od towarów i usług, wobec złożonego przezeń oświadczenia, iż koszty te nie zostały pokryte nawet w części.

Rozpoznając ponownie sprawę organy przeprowadzą postępowanie wyjaśniające i podejmą rozstrzygnięcie, uwzględniając sformułowane wyżej poglądy prawne i wskazania.

ms