Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1198/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. odmówił stwierdzenia u T. S. choroby zawodowej wymienionej w pkt [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.)

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organu I instancji wskazano art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.), § 1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

W toku postępowania storna była diagnozowana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. W orzeczeniu z dnia [...] r. wskazano, że zainteresowana jest powtórnie badana w tej placówce z podejrzeniem [...] (uprzednio była badana w 1991 r. i otrzymała orzeczenie lekarskie z dnia [...] r.: [...]. Brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej). Wystąpiła wówczas o ponowne badanie i w dniach od [...] 1991 r. do [...] 1991 r. przebywała na obserwacji w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S., skąd została wypisana z rozpoznaniem "[...]." Wykonane wówczas testy wykazały uczulenie na kurz domowy i zbożowy, pierze, wełnę owczą, antygeny bakteryjne, chrom i nikiel. Testy celowane ze składnikami tworzyw sztucznych oraz atramentem, tuszem, barwnikami, zmywaczami do atramentu i tuszu wypadły ujemnie. W orzeczeniu jednostki I stopnia wskazano także, iż obecnie pomimo ustania narażenia zawodowego od [...] r. zmiany skórne utrzymują się nadal. W konkluzji orzecznicy stwierdzili, że brak jest podstaw do uznania zawodowej etiologii stwierdzanych zmian chorobowych.

Po otrzymaniu orzeczenia jednostki I stopnia T. S. wniosła o ponowne badanie i wskazała, iż w orzeczeniu wydanym w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. pominięto dodatni odczyn na dwuchromian potasu (++), a wiadomo, że związek ten stanowił składnik tuszu do długopisów i atramentu, pozyskiwanych przez pracodawcę strony od różnych dostawców. Nikiel i kobalt (odnotowano wyniki dodatnie) stanowiły natomiast składnik barwników żółtego i czerwonego do [...] i [...]. Zainteresowana wskazała także, iż gdyby przyczyną jej schorzenia był inny czynnik to zmiany skórne nie mogłyby być (tak jak ma to miejsce u strony) ograniczone wyłącznie do skóry [...]. T. S. podniosła także, iż w orzeczeniu jednostki I stopnia pominięto, że profesor konsultująca stronę w Klinice Dermatologii przy ul. [...] stwierdziła trwałe uszkodzenie skóry 30 % - 40 %, nie wspomniano również o "obecnych wykonanych III stopniowych testach przez lekarza leczącego, które wypadły z wynikiem ujemnym oprócz niklu".

W orzeczeniu wydanym przez specjalistów zatrudnionych w instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. zawarto szczegółowy opis stwierdzanego fizykalnie stanu skóry [...]. Wskazano także, iż przeprowadzona diagnostyka alergologiczna wykazała dodatnie odczyny na siarczek niklu, ponadto na poliwakcynę (antygeny bakteryjne), roztocza kurzu domowego, pleśnie mieszane, pyłki drzew, żółtko jaja, jabłko. Testy celowane z potencjalnymi alergenami środowiska pracy badanej (tusz, atrament, tworzywa sztuczne, barwniki) wypadły ujemnie; stwierdzono jedynie odczyn z podrażnienia, (najpewniej plastrowy) w miejscu założenia testu kontrolnego z wazeliną. Dalej lekarze specjaliści stwierdzili, że biorąc pod uwagę wywiad chorobowy (utrzymywanie się zmian i nawroty zmian chorobowych skóry pomimo zaprzestania pracy zawodowej), badanie fizykalne; uwzględniając środowisko pracy badanej oraz dane z dostępnej dokumentacji lekarskiej, a także wyniki diagnostyki alergologicznej przeprowadzonej aktualnie, jak również podczas hospitalizacji pacjentki w IMP w 1991 r., nie znajduje się podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii zmian skórnych. Nadmieniono, że nikiel, w związku z powszechnym występowaniem w życiu codziennym, jest najczęstszą przyczyną alergii kontaktowej u kobiet, a duże rozpowszechnienie związków niklu w środowisku pozazawodowym, jak i wiele czynności domowych sprzyjających nawrotom i ujawnianiu się zmian skórnych odpowiada za przewlekłość zmian chorobowych w obrębie skóry [...]. Zauważono również, że potwierdzone w testach alergologicznych uczulenie pacjentki na szereg alergenów pozazawodowych wskazuje na istnienie u badanej [...].

Ustosunkowując się do zebranego w sprawie przez organ I instancji materiału dowodowego strona podniosła, że przedmiotowe postępowanie powinno opierać się na właściwych normach technicznych, które precyzyjnie określają substancje, z jakimi strona miała kontakt podczas wykonywania obowiązków służbowych. W szczególności były to składnik tuszu czerwonego, żółtego i zielonego, których podania w ramach diagnostyki prowadzonej w obu jednostkach orzeczniczych strona nie odnotowała – nie ujawniło się odpowiednie zabarwienie (badanej nie poinformowano o zakresie wykonanych testów). Dyskusyjna jest także, w ocenie T. S., kwestia stężenia substancji podawanych w ramach przedmiotowych testów, które powinny uwzględniać, że strona miała w pracy kontakt z "surowcem oryginalnym".

Zainteresowana podważyła także twierdzenie, że nikiel jest najczęstszą przyczyną alergii u kobiet z uwagi na jego rozpowszechnienie i podniosła, że nie spotkała nigdy w odwiedzanych często gabinetach dermatologicznych kobiety z tak zaawansowanymi zmianami skóry [...]. Wyjaśniła również, że nie używa lakierów ani też kremów [...], a testy na proszki wykazały brak odczynu alergicznego.

Strona zakwestionowała powoływanie się na dodatnią reakcję alergiczną na tak rozpowszechnione alergeny, jak pyłki drzew, roztocze kurzu domowego itp., podnosząc, że nie występują u niej żadne objawy w tym zakresie i dodała, że alergia na te czynniki jest bardzo częsta.

T. S. odniosła się także do opisu badania fizykalnego skóry [...], w którym lekarze odnotowali [...] i zauważyła, że objaw ten wynika z wieku strony, czego potwierdza także fakt, że zapis tej treści nie znalazł się w orzeczeniu lekarskim z 1991 r.

W konkluzji strona podniosła, że diagnozujący ją wcześniej lekarze dermatolodzy stwierdzali u niej [...].

W uzasadnieniu decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. wskazano, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez właściwą jednostkę służby zdrowia. Strona była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie wydano w dniu [...] r.) oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie wydano w dniu [...] r.). Lekarze zatrudnieni w wymienionych jednostkach orzeczniczych stwierdzili brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ I instancji podał, że przeprowadzone w sprawie dochodzenie epidemiologiczne, w toku którego przeanalizowano protokół przesłuchania strony z dnia [...] 2005 r., wykazało, że T. S. podczas zatrudnienia w latach 1968 – 1991 i 1992 –2001 w "A" w K. na stanowisku [...] oraz [...] pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej, jednakże wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez właściwe jednostki orzecznicze brak podstaw do stwierdzenia u zainteresowanej choroby zawodowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, iż dokonane ustalenia są ogólnikowe i nie opierają się o "obowiązujące PN i BN", które określają dokładnie skład chemiczny wyrobów – surowców, z którymi zainteresowana miała kontakt podczas pracy (dane te strona osobiście przedłożyła w organie I instancji, ale nie wzbudziły one zainteresowania).

Strona zanegowała także twierdzenie lekarzy orzeczników, którzy rozpoznali u badanej [...] i wskazała, że wspomniana jednostka chorobowa należy do grupy schorzeń z [...], a tych schorzeń nigdy u niej nie stwierdzano. T. S. wyjaśniła także, iż była badana przez kilku lekarzy, co udokumentowano w "kartotece medycznej", a także stawała 3 - krotnie przed komisją lekarską, której orzeczenie stało się podstawą przyznania renty inwalidzkiej spowodowanej chorobą skóry [...].

Odwołująca podniosła również, że orzeczenie jednostek medycznych obu stopni wydano nie informując jej o rodzaju i typie próbek podanych jej w ramach testów alergologicznych. Strona dołączyła do odwołania wykaz norm obowiązujących w procesie technologicznym, z jakim miała do czynienia w zakładzie pracy, a także kserokopię fragmentu Małego słownika chemicznego dotyczącego chromu, w którym wyjaśniono m.in., że jest on wykorzystywany do wyrobu atramentu.

Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia schorzenia zakwalifikowanego przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem.

W kontekście opisanych powyżej zasad rozpoznawania chorób zawodowych organ II instancji stwierdził, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że T. S., zatrudniona w latach 1968 r. – 1991 r. i 1992 r. – 2001 r. w "A" w K. jako [...] i [...] miała kontakt z tworzywami sztucznymi, barwnikami syntetycznymi, atramentem i tuszem do wkładów, a zatem pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej skóry.

Specjaliści placówek diagnostycznych I i II szczebla w konkluzjach swoich orzeczeń wykluczyli u zainteresowanej zawodową etiologię rozpoznanych zmian [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wydanego w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z dnia [...] r. wydane po obserwacji klinicznej strony, która miała miejsce w dniach [...] 2006 r. – [...] 2006 r.) wskazano, że uwzględniając całokształt obserwacji klinicznej, charakterystykę miejsca pracy, charakter zmian skórnych oraz ujemne wyniki testów z alergenami środowiska pracy (przeprowadzonych aktualnie, jak i podczas hospitalizacji w IMP w S. w 1991 r.) uznać należy, że rozpoznane u T. S. schorzenie skóry nie jest chorobą pozostającą w związku przyczynowo-skutkowym z pracą zawodową i nie daje podstaw do uznania etiologii zawodowej schorzenia i zakwalifikowania go do poz. [...] wykazu, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

W konkluzji uzasadnienia rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że przy rozpoznawaniu chorób zawodowych niezmiernie istotne jest narażenie zawodowe, jednakże brak istnienia określonych skutków zdrowotnych tego narażenia uniemożliwia stwierdzenie choroby zawodowej. Mając zatem na uwadze opisane powyżej okoliczności oraz brak rozpoznania choroby zawodowej w rozumieniu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych – przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, strona ponowiła argumentację podnoszoną w postępowaniu przed organami sanitarnymi. Zaakcentowała, że rozstrzygnięcia organów obu instancji oparte są na ogólnikowych założeniach i podniosła, iż nie ujawniono jej substancji (rodzaju i stężenia), których użyto podczas testów alergicznych. Strona wskazała również, że testy na powszechne alergeny, takie jak kurz czy pyłki drzew wykonano u niej metodą śródskórną, która jest bardziej czuła, podczas, gdy najistotniejsze dla sprawy alergeny podano metodą punktową.

Skarżąca wyjaśniła także, iż w ciągu [...] lat choroby stawiano różne diagnozy (co wynika m.in. z załączonej do skargi kartoteki), odnotowywano także różne, odmienne wyniki testów (w Poradni Chorób Zawodowych w 1991 r. – kobalt i nikiel, w Instytucie Medycyny Pracy w 1991 r. – dwuchromian potasu (++) i siarczek niklu (++), w innych przychodniach – nikiel, chrom (+++), Instytucie Medycyny Pracy w 2006 r. – nikiel).

Strona opisała w skardze, powołując się ogólnie na literaturę z zakresu chorób zawodowych, symptomy alergii na nikiel oraz jego związki, chrom i dwuchromian potasu. Podała m.in., że odczyn alergiczny skóry na nikiel oraz jego związki (składnik barwników i pigmentów) przejawia się kontaktowym i alergicznym zapaleniem skóry, świądem, swędzącą egzemą rąk. Najczęstszym natomiast objawem klinicznym alergii na chrom, dwuchromian potasu jest trudno gojący się wyprysk kontaktowy, pozapalne złuszczanie naskórka. Do nierzadkich powikłań alergicznego zapalenia skóry zalicza się wtórną impetiginację oraz dodatkowe uczulenia na inne obecne w środowisku alergeny.

Wobec powyższego skarżąca wskazała, iż opisane dane w zestawieniu z informacjami odnotowanymi w dokumentacji medycznej wskazują na zawodową etiologię schorzenia skarżącej.

Skarżąca skonstatowała także, iż twierdzenie o pozazawodowej etiologii analizowanego świadczenia pozostaje w sprzeczności z następującymi okolicznościami: podczas [...] pracy w "B", mimo kontaktu z różnymi substancjami chemicznymi, żadne objawy nie ujawniły się. Pierwsze symptomy chorobowe wystąpiły dopiero po [...] latach pracy w "A", miało to miejsce dopiero pod koniec lat 70, kiedy zaistniała konieczność pozyskiwania surowca ([...], z którymi strona miała kontakt pomagając w [...]) od różnych dostawców. Twierdzenie, że alergia na nikiel jest przyczyną przedmiotowego schorzenia poddać należy w wątpliwość skoro strona przez [...] lat poprzedzających chorobę nie miała żadnych objawów, które później ujawniły się wyłącznie w obrębie skóry [...].

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych.

Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego

w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r., Nr 65, poz. 294 ze zm.). Z akt sprawy wynika, iż T. S. była w 1991 r. poddana obserwacji klinicznej w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w toku której, (co wynika z karty wypisowej z dnia [...] 1991 r. – k. [...]), nie stwierdzono u zainteresowanej choroby zawodowej skóry. Przyjąć zatem należy, iż skoro orzeczenie właściwej jednostki medycznej dotyczące zawodowej choroby skóry zostało wydane w 1991 r., a do dnia [...] r. nie wydano decyzji w przedmiocie stwierdzenia (odmowy stwierdzenia) choroby zawodowej skóry to postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało rozpoczęte do czasu wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, a zatem organy obu instancji zasadnie przyjęły, że w niniejszej sprawie należy stosować przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r., Nr 65, poz. 294 ze zm.).

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, zgodnie z którym za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się: rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z chorymi zakaźnie lub z materiałem pochodzącym od tych chorych oraz z czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe. Zaistnienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający zobowiązany jest ustalić przy zastosowaniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, respektując zasady postępowania dowodowego określone w art. 7 i art. 77 tej ustawy.

Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych (§ 7 ust. 1 powołanego powyżej rozporządzenia).

Wskazane powyżej jednostki organizacyjne wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej (§ 7 ust. 4 rozporządzenia). Orzeczenia te są opiniami w rozumieniu art. 84 k.p.a., a ich wiarygodność i zupełność podlega ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie.

Na podstawie wspomnianych orzeczeń medycznych oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia (§ 10 ust. 1 rozporządzenia).

Odnosząc zasady rozpoznawania chorób zawodowych do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wskazać należy, iż opisany powyżej tryb postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej został zachowany. Zainteresowana była diagnozowana w kierunku choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych (który wskazuje ogólnie schorzenie skóry, nie precyzując konkretnych jednostek chorobowych), stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, tj. choroby skóry, w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (w [...] 2005 r.) oraz dwukrotnie (w 1991 r. i w 2006 r.) w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Orzeczenie jednostki I stopnia oparto na stwierdzeniu, że "testy celowane ze składnikami tworzyw sztucznych oraz atramentem, tuszem, barwnikami, zmywaczami do atramentu i tuszu wypadły ujemnie" (nie wskazano precyzyjnie czy wszystkie te testy zostały przeprowadzone w [...] 2005 r., czy też oparto się częściowo na danych zawartych w karcie wypisowej dotyczącej obserwacji klinicznej strony w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., która miała miejsce we [...] 1991 r.). Lekarze zatrudnieni w IMP wykluczyli etiologię zawodową choroby skóry mając na uwadze przede wszystkim wyniki testów alergologicznych, jak również okoliczność, iż zmiany w obrębie skóry [...] nie ustąpiły mimo, iż zainteresowana w [...] r. zakończyła pracę zawodową. Wskazano również, iż liczne dodatnie odczyny na powszechnie występujące w środowisku naturalnym (pozazawodowym) alergeny wskazują na istnienie u badanej [...]. Odnotowano także, iż u badanej wystąpił m.in. dodatni odczyn na siarczek niklu i wyjaśniono, że nikiel jest najczęstszą przyczyną alergii kontaktowej u kobiet w związku z jego powszechnym występowaniem w życiu codziennym, a wykonywane czynności domowe sprzyjają nawrotom zmian skórnych.

Z przekazanych sądowi akt sprawy wynika, że dochodzenie epidemiologiczne oparto na danych przekazanych przez pracodawcę T. S., który przedstawiając charakterystykę stanowiska pracy strony podał, iż wykonując czynności zawodowe miała ona bezpośrednią styczność z wyrobami z tworzyw sztucznych, takimi jak [...].

Odnotować należy, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych nie zakreśla czasokresu od ustania narażenia zawodowego, w którym możliwe jest zgłoszenie i rozpoznanie choroby zawodowej. W późniejszym akcie prawnym, który jak wyjaśniono powyżej nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, prawodawca w oparciu o wiedzę medyczną przyjął, że zgłoszenie podejrzenia i stwierdzenie choroby zawodowej – [...], może nastąpić w okresie narażenia zawodowego oraz w ciągu 5 lat od jego ustania), a zatem okoliczność, iż zmiany skórne nie ustąpiły w ciągu 4 lat od ustania narażenia zawodowego nie może sama w sobie stanowić przesłanki wykluczenia etiologii zawodowej schorzenia istniejącego w T. S.. Podkreślić także należy, iż "w świetle § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) - nie jest warunkiem koniecznym, aby powodujące chorobę czynniki występowały tylko w środowisku pracy i poza pracą kontakt z nimi był niemożliwy (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 1999 r., sygn. akt I SA 148/99, LEX nr 47957). Okoliczność, iż osoba badana wykazuje dodatnią reakcję alergiczną na wiele czynników, w tym występujących w środowisku pozazawodowym i cierpi na inne [...], schorzenia alergiczne nie może stanowić przyczyny wykluczenia zawodowej [...]. Analiza dokumentacji medycznej dotyczącej okresu sprzed podjęcia pracy w narażeniu na konkretne substancje (w szczególności potwierdzająca brak jakichkolwiek alergicznych odczynów miejscowych) może stanowić natomiast dodatkową wskazówkę dotyczącą przyczyn schorzenia, które ujawniło się podczas zatrudnienia.

Bezsporne jest również, że diagnostyka w kierunku schorzenia alergicznego skóry, poza oceną charakteru zmian w obrębie skóry, obejmować musi testy alergiczne, w ramach których badanemu podaje się poszczególne alergeny i bada reakcję miejscową. Prawidłowa i pełna diagnostyka w tym przedmiocie wymaga uprzedniego precyzyjnego określenia składu substancji, z którymi miał kontakt pracownik, a następnie właściwego ukierunkowania postępowania diagnostycznego. Niezmiernie istotne jest zatem dochodzenie epidemiologiczne (w niniejszej sprawie ograniczono je do uzyskania ogólnych informacji od pracodawcy, przekazanych organowi sanitarnemu kilkanaście lat temu), obejmujące precyzyjne ustalenie składników chemicznych substancji występujących w środowisku pracy zainteresowanego. Konieczne jest również szczegółowe udokumentowanie poszczególnych testów alergicznych z precyzyjnym odnotowaniem w stosownej dokumentacji medycznej przebiegu badań diagnostycznych, w której należy odnotować konkretne składniki poszczególnych substancji występujących w środowisku pracy, jak i alergeny pozazawodowe, które zaaplikowano w ramach testów. Analiza dokumentacji medycznej dotyczącej okresu sprzed podjęcia pracy w narażeniu na konkretne substancje (w szczególności potwierdzająca brak jakichkolwiek alergicznych odczynów miejscowych) może stanowić dodatkową wskazówkę dotyczącą przyczyn schorzenia, które ujawniło się podczas zatrudnienia. Dopiero tak przeprowadzona i udokumentowana diagnostyka alergologiczna może stanowić podstawę wydania orzeczenia lekarskiego w przedmiocie zawodowej alergicznej choroby skóry. W orzeczeniach lekarskich wydanych w niniejszej sprawie (a także w karcie wypisowej dotyczącej obserwacji klinicznej T. S.) wskazano natomiast ogólnie, że "wszystkie pozostałe testy, w tym celowane z potencjalnymi alergenami środowiska badanej wypadły ujemnie", a "nikiel jest najczęstszą przyczyną alergii kontaktowej u kobiet".

Reasumując stwierdzić należy, iż odmowa stwierdzenia u T. S. choroby zawodowej jest przedwczesna, gdyż organ sanitarny nie ustalił w sposób precyzyjny alergenów obecnych w środowisku pracy skarżącej, nie przeprowadzono i nie udokumentowano w sposób właściwy diagnostyki celowanej, zmierzającej do ustalenia czy konkretne składniki substancji, z którymi strona miała kontakt wykonując czynności zawodowe mogły spowodować zaistnienie choroby skóry.

Postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie jest zatem niekompletne i nie może stanowić wystarczającej podstawy odmowy stwierdzenia u T. S. zawodowej choroby skóry. Wskazane powyżej istotne naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego wyczerpuje przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art.145 § 1 pkt lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy także zwrócić uwagę, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom ustawowym. Zgodnie z art. 107 § 1 w zw. z art. 140 kodeksu postępowania administracyjnego decyzja organu odwoławczego powinna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne, a "obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji" (por. wyrok wsa w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546). Organ odwoławczy ograniczając się do stwierdzenia, że podstawę odmowy stwierdzenia choroby zawodowej stanowią wydane w sprawie orzeczenia lekarskie rażąco naruszył zasadę określoną w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. ponownie rozpoznając odwołanie strony uwzględni uwagi Sądu i poszerzy swoje rozważania

o opisane powyżej aspekty odmowy stwierdzenia zawodowej etiologii choroby zawodowej skóry. W szczególności przeprowadzi szczegółową ocenę narażenia zawodowego strony, a następnie wystąpi do właściwej jednostki orzeczniczej o uzupełnienie orzeczenia (ewentualnie przeprowadzenie dodatkowej diagnostyki alergologicznej).

Decyzja o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej nie może być wykonywana, a zatem bezprzedmiotowe byłoby orzekanie o jej wykonalności, o którym mowa w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nie orzeczono również o kosztach postępowania, gdyż strona, która nie złożyła wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, na mocy art. 239 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, objęta jest ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych.