Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 691/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie I instancji
Powołane przepisy: article: art. 171 par 3 i 4
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 691/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki (spr.), WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r., sprawy ze skargi P. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych).


UZASADNIENIE

UZAZSADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie o sygn. akt [...] z wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego, Sąd Rejonowy ustanowił dla J. B. kuratora w osobie adwokata P. Ś. dla ochrony jej praw w postępowaniu podatkowym przed Urzędem Skarbowym w G. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. akt [...] z wniosku P. Ś., Sąd Rejonowy ustanowił dla nieobecnej J. B. kuratora w osobie adwokata P.Ś. w celu reprezentowania nieobecnej w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie odpowiedzialności nieobecnej, jako spadkobiercy po zmarłym w dniu 26 maja 2006 r. J.J..

Pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. P. Ś. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o przyznanie wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora J. B. przed sądem administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 1768/11 oddalił przedmiotowy wniosek, wskazując, iż w kwestiach dotyczących wykonywania przez kuratora swoich obowiązków jak również przyznania mu z tego tytułu wynagrodzenia kognicję posiada wyłącznie sąd powszechny.

Wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2014 r. P. Ś. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. o przyznanie kosztów zastępstwa w związku ze sprawowaniem funkcji kuratora dla J. B. w postępowaniu przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w G., Dyrektorem Izby Skarbowej, Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie oraz Naczelnym Sadem Administracyjnym. W treści wniosku wskazano, iż koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2014r. Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. działając w oparciu o art. 171 § 3 Ordynacji podatkowej zwrócił w/w. podanie (wniosek o przyznanie kosztów) ze względu na właściwość sądu powszechnego.

Wnioskiem z dnia 14 maja 2014 r. P. Ś. zwrócił się do Sądu Rejonowego w G. o przyznanie wynagrodzenia w związku z pełnieniem funkcji kuratora J. B. w postępowaniu przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w G., Dyrektorem Izby Skarbowej w Krakowie, Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie oraz Naczelnym Sadem Administracyjnym.

Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2014 r. sygn. akt I[...] Sąd Rejonowy w G. Wydział III Rodzinny i Nieletnich oddalił wniosek, wskazując, iż wynagrodzenie kuratora powinno być w niniejszej sprawie taktowane w ramach kosztów postępowania administracyjnego.

Wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2014r. P. Ś. zwrócił się ponownie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. o przyznanie kosztów zastępstwa w związku ze sprawowaniem funkcji kuratora J. B. w postępowaniach przez Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w G., Dyrektorem Izby Skarbowej, Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. W treści wniosku powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r. sygn. akt [...] oraz dołączył m. in. postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 13 sierpnia 2014 r. sygn. akt [...].

Postanowieniem z dnia 23 września 2014 r. Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. zwrócił podanie (wniosek P.Ś. o przyznanie kosztów) ze względu na właściwość sądu powszechnego. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż jest związany swoim ostatecznym postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2014 r. Nr [...] i ze względu na właściwość sądu powszechnego nie może rozstrzygać w przedmiocie złożonego wniosku.

W zażaleniu na to postanowienie P. Ś. zarzucił naruszenie art. 171 § 3 Ordynacji podatkowej, poprzez błędne uznanie, że podanie o przyznanie kosztów, wniesiono do organu niewłaściwego, tudzież, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, pomimo braku podstaw do wydania takiego postanowienia.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 19 lutego 2015r. nr [...], na podstawie art. 216 w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej, uchylił postanowienie organu I instancji oraz umorzył postępowanie w sprawie.

W ocenie organu kwestią kluczową w sprawie była ocena tożsamości postępowania prowadzonego przez organ I instancji w wyniku złożenia przez P.Ś. wniosku z dnia 2 kwietnia 2014 r. z postępowaniem dotyczącym wniosku z dnia 22 sierpnia 2014 r. oraz konsekwencji współistnienia obu postępowań. Oba wnioski były tożsame zarówno co do zakresu jak i wysuniętych żądań. Wniosek z dnia 2 kwietnia 2014 r. został rozstrzygnięty przez organ I instancji ostatecznym postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2014 r. Nr [...], gdyż strona nie wniosła zażalenia. Kolejny wniosek z dnia 22 sierpnia 2014 r. był to wniosek tożsamy z wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2014 rozstrzygniętym już ostatecznym postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2014 r. W tej sytuacji brak było podstaw do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku z dnia 22 sierpnia 2014, gdyż kwestia objęta tym wnioskiem została już rozstrzygnięta. Pomimo tego organ I instancji zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 września 2014 r. zwrócił stronie wniosek o przyznanie kosztów powołując się na treść art. 171 § 3 Ordynacji podatkowej oraz wskazując jako podstawę dokonania zwrotu właściwość sądu powszechnego, a więc rozstrzygnął ponownie kwestię już rozstrzygniętą ostatecznym postanowieniem wydanym przez ten sam organ w dniu 25 kwietnia 2014 r. Z tychże powodów organ II instancji uchylił zaskarżone postanowienie. Z kolei art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej stosowany odpowiednio do postanowień na podstawie art. 219 Ordynacji podatkowej stanowi, iż gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W niniejszej sprawie postępowanie prowadzone przez organ I instancji było bezprzedmiotowe, gdyż dotyczyło sprawy uprzednio już rozstrzygniętej ostatecznym postanowieniem. W tej sytuacji zasadnym było umorzenie postępowania. Bez znaczenia, w ocenie organu odwoławczego, pozostaje kwestia przywołanego w treści wniosku o przyznanie kosztów z dnia 22 sierpnia 2014 r. orzeczenia wydanego przez Sąd Rejonowy w G. w dniu 13 sierpnia 2014 r. sygn. akt [...]168/14, gdyż organ I instancji nie mógł rozpoznać tego wniosku z uwagi na wcześniejsze rozstrzygnięcie kwestii kosztów ostatecznym postanowieniem. Z tego powodu bez znaczenia pozostaje również treść uchwały Sadu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r. sygn. akt III CZP 117/88, na którą to uchwałę powołano się we wniosku z dnia 22 sierpnia 2014 r.

Skarga na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie została złożona przez P.Ś., który zarzucił naruszenie:

- art. 208 § 1 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez niezasadne uznanie, że postanowienie w sprawie powinno zostać uchylone, jako bezprzedmiotowe, z uwagi na wcześniejsze rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora, w sytuacji, gdy zmianie uległ stan faktyczny sprawy - sąd powszechny uznał się za niewłaściwy w sprawie i organ administracji był zobligowany do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie wynagrodzenia dla kuratora, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, oraz

- art. 171 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie zwrotu przez organ pierwszej instancji wniosku o przyznanie wynagrodzenie za pełnienie funkcji kuratora, w sytuacji, gdy sąd powszechny uznał się za niewłaściwy

W uzasadnieniu skargi wskazano na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989r., III CZP 117/88, w której wyrażony został pogląd, iż wyznaczenie przez sąd powszechny na wniosek organu administracyjnego przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego następuje na podstawie art. 184 k.r.o. zaś wynagrodzenie takiego przedstawiciela należy do kosztów postępowania administracyjnego. Równocześnie istotne jest w ocenie skarżącego, iż organy podatkowe dokonując zwrotu podania kuratora J. B. - adwokata P.Ś.na podstawie art. 171 Ordynacji podatkowej pominęły, iż w brzmieniu § 4 tego przepisu wskazano, że organ podatkowy nie może zwrócić podania z tej przyczyny, że właściwy jest sąd powszechny, jeżeli w tej sprawie sąd uznał się za niewłaściwy. W momencie zaskarżania postanowienia organu l instancji istniało w obrocie prawnym postanowienie Sądu Rejonowego w G. oddalające wniosek skarżącego, w którym sąd jasno wskazał, że nie jest władnym do rozstrzygania w tej kwestii. Dyrektor Izby Skarbowej umarzając postępowanie w sprawie przyznania wynagrodzenia uznał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. już raz prawomocnie rozstrzygnął tożsamy wniosek, jednak ponowny wniosek o przyznanie wynagrodzenia złożony został w innej sytuacji faktycznej, przez co nie można go uznać za taki sam jak pierwszy. Ponowny wniosek o przyznanie wynagrodzenia złożony został po wydaniu przez sąd powszechny postanowienia o swej niewłaściwości w tej sprawie, w związku z czym na podstawie art. 171 § 4 Ordynacji podatkowej Naczelnik Urzędu Skarbowego był zobligowany do merytorycznego rozpatrzenia wniosku i przyznania wynagrodzenia kuratorowi.

Skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a.- następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.

Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi uchyleniem zarówno zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a to z powodu naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. istotnego naruszenia art. 171 § 3 i 4 w zw. z art. 208 § 1 i art. 219 Ordynacji podatkowej.

Zauważyć należy, iż przedmiotem sprawy było rozpatrzenie wniosku – podania P.Ś. z dnia 22 sierpnia 2014r., w którym ten zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. o przyznanie kosztów zastępstwa w związku ze sprawowaniem funkcji kuratora J. B. w postępowaniach przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w G., Dyrektorem Izby Skarbowej w K., Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. W treści wniosku powołano się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r. sygn. akt III CZP 117/88, a do pisma załączono postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 13 sierpnia 2014 r. sygn. akt [...].

Przywołać tu należy pogląd prawny wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r. sygn. akt [...]; wynika z niego, iż:

1. wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. następuje na podstawie art. 184 k.r.o., a

2. wynagrodzenie takiego przedstawiciela należy do kosztów postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, iż kurator wyznaczony przez sąd do zastępowania strony w postępowaniu administracyjnym nie jest kuratorem prawa materialnego, pod którym to pojęciem rozumie się zwykle kuratora wyznaczonego dla ochrony praw reprezentowanej osoby, nie polegającej jedynie na zastępowaniu jej w konkretnym procesie (postępowaniu) przy czynnościach tego postępowania. Jest on kuratorem w danym postępowaniu, podobnie jak kurator procesowy z art. 143 k.p.c. O charakterze kuratora bowiem decyduje cel ustanowienia, nie zaś jego podstawa prawna. Dodatkowo, co do wynagrodzenia kuratora, będącego przedstawicielem strony w postępowaniu administracyjnym wskazano, że nie ma tu zastosowania art. 179 k.r.o., ani też nie może on stanowić podstawy prawnej przyznania przez sąd wynagrodzenia za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony postępowania administracyjnego ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym, co uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego, podobnie jak to dzieje się w zakresie wynagrodzenia kuratorów ustanowionych na podstawie art. 143 k.p.c. (por. art. 261 i następne k.p.a.). Sąd nie powinien ponosić wydatków związanych z wynagrodzeniem kuratora dla strony postępowania administracyjnego, ani ustalać wysokości wynagrodzenia za czynności podejmowane przez kuratora w takim postępowaniu.

Wbrew twierdzeniu organu odwoławczego brak jest tożsamości postępowania prowadzonego przez organ I instancji w wyniku złożenia przez P.Ś. wniosku z dnia 2 kwietnia 2014 r. z postępowaniem dotyczącym wniosku z dnia 22 sierpnia 2014 r. Wszak ten drugi wniosek złożony został już po wydaniu przez sąd powszechny postanowienia z 13 sierpnia 2014r.

Wobec tego wniosku z dnia 22 sierpnia 2014r. nie można było zwrócić z powodu niewłaściwości organu, co wprost wynika z art. 171 § 3 i 4 Ordynacji podatkowej. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r. przesądzała, iż w zakresie kosztów w postępowaniu przed organem podatkowym właściwy jest ten organ, a dodatkowo, co do kosztów poniesionych przez kuratora przed sądem administracyjnym, sąd powszechny uznał się w sprawie za niewłaściwy (art. 171 § 4 Ordynacji podatkowej); obie te okoliczności determinowane są treścią postanowienia Sądu Rejonowego w G. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 13 sierpnia 2014 r. sygn. akt [...]. Organ II instancji pominął te okoliczności, dodatkowo bezzasadnie wywodząc tożsamość w/w. wniosku z dnia 22 sierpnia 2014r., z wcześniej rozpoznanym. Tożsamość taka, jak już zaznaczono, nie występowała. Ponowny wniosek o przyznanie wynagrodzenia złożony został już po wydaniu przez sąd powszechny postanowienia o swej niewłaściwości w sprawie, w związku z czym na podstawie art. 171 § 4 Ordynacji podatkowej Naczelnik Urzędu Skarbowego był zobligowany do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Ponadto żaden przepis Ordynacji podatkowej nie stanowi podstawy do kreowania poglądu, że niezaskarżone postanowienie o zwrocie podania stoi na przeszkodzie skutecznemu wnoszeniu kolejnych podań. Zwrot podania następuje w przypadku niezaistnienia podstaw do jego merytorycznego rozpoznania, stanowiąc zatem jedynie rozstrzygnięcie formalne.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wydać rozstrzygnięcie merytoryczne dotyczące wniosku z dnia 22 sierpnia 2014r., kierując się wyżej przedstawioną oceną prawną.

Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i 135 p.p.s.a. uchylił postanowienia organów obu instancji.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy o p.p.s.a.