Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 379/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust 1, art. 140 ust 2 pkt 2, ust 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Specjalista Anna Wandoch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi Miasta i Gminy L. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. decyzją z [...] r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania Miasta i Gminy L., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z [...] r. nr [...], w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobycie, bez wymaganej koncesji, kopaliny - piasku, w latach 2012 - 2016, z terenu działki nr ew. [...] , położonej w miejscowości Z., Gmina L., powiat [...] , województwo [...] , w wysokości [...] zł oraz zobowiązania do wniesienia naliczonej opłaty: w wysokości 60 % na konto Miasta i Gminy L. i w wysokości 40% na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W..

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., zwanej dalej K.p.a.) oraz art. 140 ust. 1, art. 140 ust. 2 pkt 2 i art. 140 ust. 3 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126, zwanej dalej P.p.g.).

Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego organ wyjaśnił, że [...] r. Okręgowy Urząd Górniczy w W. powziął informację o nielegalnym wydobywaniu piasku na terenie gminy L.. W trakcie przeprowadzonych kontroli w dniach [...] i [...] r. Zakładów Górniczych "A" i "Z." oraz oględzin sąsiadującego z nimi terenu, [...] r. pracownicy organu I instancji, stwierdzili pozyskiwanie kopaliny przy pomocy koparko-ładowarki przez K. O. z działki nr ew. [...] , położonej w miejscowości Z., Gmina L., powiat [...] , województwo [...] .

Podczas oględzin wykonano pomiar przedmiotowego terenu odbiornikiem GPS R8s firmy [...] ([...]) w systemie VRSNET w układzie współrzędnych płaskich "2000" metodą pozycjonowania satelitarnego. Wyniki pomiaru zapisano w kontrolerze [...] firmy [...] ([...]).

W toku postępowania administracyjnego organ nadzoru górniczego przeprowadził dowód z oględzin, zeznań świadków i zgromadzonych dokumentów, w tym:

- dokumentacji geologicznej złoża piasków "Z.", ustalającej jego zasoby geologiczne bilansowe w kat. Ci, wg stanu na dzień [...] r., w której określono średni ciężar nasypowy piasku w stanie zagęszczonym na 1,55 t/m3,

- dokumentacji geologicznej (uproszczonej) złoża kruszywa naturalnego "A", ustalającej jego zasoby geologiczne bilansowe w kat. Ci, wg stanu na dzień [...] r., w której określono średni ciężar nasypowy piasku w stanie zagęszczonym na 1,61 t/m3;

- kopii mapy zasadniczej do celów projektowych, zaktualizowanej na dzień [...] r., opracowaną przez uprawnionego geodetę M. B., obejmującą zasięgiem północną część przedmiotowej działki;

- kopii mapy z dokumentacji mierniczo-geologicznej ZG "A", opracowanej przez uprawnionego geodetę T. K., zaktualizowanej na [...] r., obejmującą zasięgiem wschodnią część przedmiotowej działki,

- przesłuchano w ramach przeprowadzonej rozprawy administracyjnej następujących świadków:

1. J. K. - byłego Burmistrza Miasta i Gminy L.,

2. M. C. - inspektora ds. drogownictwa Urzędu Miasta i Gminy L.,

3. J. W. - kierownika Referatu Gospodarki Przestrzennej i Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta i Gminy L.,

4. S. W. - Przedsiębiorcę prowadzącego działalność górniczą na działce sąsiadującej z przedmiotową działką, w ramach ZG "A",

5. J. W. - syna i pracownika ww. Przedsiębiorcy,

6. J. S. - Przedsiębiorcę prowadzącego działalność górniczą na działce sąsiadującej z przedmiotową działką, w ramach ZG "Z.",

7. P. i M. C. - kierowców zatrudnionych u strony skarżącej,

8. T. G. - prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma Handlowo- Usługowa T. G., w tym w zakresie budownictwa i transportu,

- uzyskano od skarżącej kopie druków "W-Z" potwierdzających odbiór kruszywa (piasku) z terenu tzw. "kopalni gminnej",

- uzyskano z Prokuratury w S. protokoły z przesłuchań świadków z postępowania w sprawie przekroczenia uprawnień przez byłego Burmistrza Miasta i Gminy L., polegającego na wydaniu dyspozycji o wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji z terenu działki ewid. nr [...] w m. Z.,

- uzyskano z Komendy Powiatowej w L. protokół z przesłuchania obecnego Burmistrza – M. K..

Po zapoznaniu strony z zebranym materiałem dowodowym decyzją z [...] r. organ I instancji, ustalił Miastu i Gminie L. opłatę podwyższoną za wydobycie piasku, bez wymaganej koncesji, na działce o numerze ewidencyjnym [...] , położonej w miejscowości Z., Gmina L., powiat [...] , województwo [...] , w wysokości [...] zł oraz zobowiązał do wniesienia naliczonej opłaty: w wysokości 60 % na konto Miasta i Gminy L. i w wysokości 40% na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W..

W uzasadnieniu wyjaśnił, że w oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalono następujący stan faktyczny:

1. Miasto i Gmina L. nabyła prawo do nieruchomości, działki ewid. nr [...] w m. Z., na podstawie decyzji Wojewody [...] Nr [...] z [...] r.;

2. W [...] roku ówczesny burmistrz zlecił uprawnionemu geodecie wykonanie pomiaru w celu wyznaczenia granic działki. Pomiar ten wykazał, że wschodnia część działki została naruszona robotami górniczymi prowadzonym przez Przedsiębiorcę – S. W., posiadającego koncesję na wydobywanie kopaliny z działek sąsiednich. Przy wyznaczeniu granic działki obecny był pracownik strony skarżącej – M. C.. Pomiędzy byłym Burmistrzem – J. K., a S. W., zawarto porozumienie w sprawie zwrotu kruszywa wydobytego w wyniku przekroczenia granicy działki. Świadkiem przeprowadzonej rozmowy, z której nie została sporządzona wersja pisemna porozumienia, był M. C.. Piasek w ramach rekompensaty pobierany był z Zakładu Górniczego "A" w latach [...] r. i ewidencjonowany przez S. W. do [...] r. (kopia dokumentu dołączona do Protokołu z [...] r.). Załadunek odbywał się sprzętem Przedsiębiorcy, a transport samochodami gminnymi. W sytuacjach incydentalnych transport odbywał się samochodami ciężarowymi S. W. lub J. W., prowadzącego m. in. działalność transportową. Prace prowadzone były pod kierownictwem i nadzorem M. C., który wykonywał polecenie Burmistrza – J. K..

3. Po [...] r., na potrzeby gminne, prowadzona była eksploatacja ze wschodniej części działki ewid. nr [...] oraz z działek przyległych. Na podstawie ustnego porozumienia załadunkiem zajmowali się pracownicy S. W. oraz jego syn – J. W.. Transport odbywał się samochodami gminnymi lub flotą S. lub J. W.. Wydawanie kruszywa potwierdzane było na drukach "W-Z", na których jako wydający figuruje firma "B", a odbiorcą był Urząd Miasta i Gminy L.. Ze strony Urzędu druki podpisywali kierowcy M. i P. C. oraz M. C., który również był osobą odpowiedzialną za wykonanie zleceń i który wskazał miejsce wydobywania kopaliny (kopie dokumentów dołączone do akt sprawy).

Wydobycie piasku z północnej części działki ewid. nr [...] w m. Z. miało miejsce w latach [...]. Kopalina eksploatowana była przede wszystkim koparko-ładowarką "[...]", stanowiącą własność gminy, przez operatora S. H., zmarłego w [...] r. Transport odbywał się gminnymi samochodami ciężarowymi, prowadzonymi przez nieżyjącego już p. O., a następnie M. i P. C.. Wydobyta kopalina wykorzystywana była na inwestycje gminne, przede wszystkim budowę i remont dróg. Prace prowadzone były pod kierownictwem i nadzorem M. C., wykonującego obowiązki powierzone mu przez Burmistrza, J. K.. Po objęciu w [...] r. funkcji Burmistrza przez M. K., roboty górnicze kontynuowane były na ustalonych wcześniej zasadach. Osobą do kontaktu w sprawie wydobywania piasku z działki gminnej nr [...] w dalszym ciągu był M. C., nadzorujący prace.

W [...] r. prace eksploatacyjne z północnej części działki ewid. nr [...] , na bezpośrednie zlecenie obecnego Burmistrza - M. K., prowadziła również firma zewnętrzna, należąca do T. G.. Wydobyta kopalina została wykorzystana na inwestycje gminne -przebudowę ul. [...], [...] i [...]. Również w [...] r., z uwagi na śmierć S. H., operatora koparki gminnej, Jakub Wojtczuk otrzymał zlecenie od M. C. na wydobycie kopaliny z północnej części działki ewid. nr [...] . Kruszywo przetransportowane zostało samochodami na remont drogi gminnej.

Ponadto organ pierwszoinstancyjny wskazał, że:

1. Były Burmistrz – J. K., oświadczył, że nigdy nie zlecał wydobywania piasku z działki gminnej. Wiedział jedynie o "oddawaniu" piasku przez S. W. w ramach zawartego wcześniej porozumienia.

2. Obecny Burmistrz – M. K., oświadczył, że po przejęciu stanowiska został poinformowany przez M. C. o wydobywaniu piasku na potrzeby własne Miasta i Gminy L. z działki stanowiącej jej własność, zgodnie z ustaleniami z poprzednim Burmistrzem. Nie interesował się stanem prawnym "kopalni" i nie miał świadomości, że kopalina wydobywana jest nielegalnie. Eksploatacja i transport kopaliny na inwestycje gminne prowadzone były na podstawie dotychczasowych warunków do czasu kontroli Okręgowego Urzędu Górniczego, w wyniku której wstrzymano wydobycie.

3. M. C. oświadczył, że wydobywanie piasku z terenu działki ewid. nr [...] odbywało się od [...] r., na ustne polecenie Burmistrza – J. K., który wydał jednoznaczne polecenie, by nie kupować kruszywa z zewnątrz, tylko korzystać z zasobów "kopalni gminnej". Dodał, że M. K., po przejęciu funkcji Burmistrza w [...] r. wyraził zgodę na kontynuowanie wydobycia z terenu przedmiotowej działki. Kopalina w całości transportowana była na realizacje gminne, których wykaz został dołączony do protokołu przesłuchania M. C. w Komendzie Powiatowej Policji w L. w dniu [...] r. (kopia dołączona do akt sprawy).

W świetle zgromadzonych materiałów organ ustalił, że na terenie działki ewid. nr [...] w m. Z. znajduje wyrobisko, tzw. "kopalnia gminna", z której od [...] r. wydobywana była kopalina - piasek, na potrzeby inwestycyjne Miasta i Gminy L.. Wydobycie prowadzone było na zlecenie byłego i kontynuowane przez obecnego Burmistrza Miasta i Gminy L.. W świetle uzyskanych dowodów organ nadzoru górniczego nie dał wiary słowom byłego Burmistrza, J. K., w sprawie jego niewiedzy, co do faktu pozyskiwania piasku na inwestycje gminne z terenu przedmiotowej działki.

Zdaniem organu materiały uzyskane w wyniku postępowania pozwoliły ustalić, że na potrzeby Miasta i Gminy L. z terenu działki ewid. nr [...] w m. Z. została wydobyta kopalina - piasek, w ilości [...] t, w tym: [...] t z północnej części działki w okresie [...] r. - [...] r. i [...] t ze wschodniej części działki w okresie [...] r. - [...] r.

W tej sytuacji organ stwierdził, że strona skarżąca w myśl art. 140 ust. 1 i 2, art. art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., wykonując działalność bez wymaganej koncesji podlega opłacie podwyższonej. Ustalając jej wysokość w oparciu o art. 140 ust. 3 pkt 3 P.g.g. w następujący sposób:

40 x opłata eksploatacyjna x ilość wydobytej kopaliny = 40 x 0,58 zł x [...] ton = [...] zł gdzie:

- opłata eksploatacyjna - stawka opłaty eksploatacyjnej dla piasków i żwirów, podana na podstawie Obwieszczenia Ministra Środowiska z 25 sierpnia 2015 r. w sprawie stawek opłat na rok 2016 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego. Stawka na dzień wszczęcia postępowania wynosiła 0,58 zł;

- ilość wydobytej kopaliny - ilość wydobytej kopaliny bez wymaganej koncesji, podlegająca opłacie podwyższonej, tj. [...] ton. Ilość tę obliczono na podstawie pomiarów wykonanych [...] r., uwzględniając: dla północnej części działki podkład rastra "Kopi mapy zasadniczej do celów projektowych", zaktualizowanej na dzień [...] r. - wyliczona objętość wyniosła [...] m3, o dla części wschodniej pomiar wykonany w celu sporządzenia "Operatu ewidencyjnego złoża kruszywa naturalnego "A", wg stanu na dzień [...] r. - wyliczona objętość wyniosła [...] m3.

Organ wskazał, że do przeliczenia objętości wydobytej kopaliny na tony przyjęto średnią wartość gęstości objętościowej, określoną odpowiednio: dla północnej części działki w Dokumentacji geologicznej złoża piasków "Z.", wynoszącą 1,55 t/m3, dla części wschodniej w Dokumentacji geologicznej (uproszczonej) złoża kruszywa naturalnego "A", wynoszącą 1,61 t/m3.

Ilość wydobytego piasku określona została zatem:

[...] m3 x [...] t/m3 + [...] m3 x [...] t/m3 = [...] t + [...] t = [...] t.

W odwołaniu od tej decyzji strona skarżąca, wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie: art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 75 § 1, art 77 § 1 i § 2 art. 80 K.p.a., poprzez brak ustalenia podmiotu, który wydobywał kopalinę, pominięcie przy ustalaniu podmiotu innych osób niż właściciel nieruchomości, a także brak wskazania rzeczywistej ilości wydobytej kopaliny i nieprawidłowe naliczenie opłaty podwyższonej w oparciu o nierzetelną opinię organu, nieprawidłowe obmiary, dotyczące całego wyrobiska, nie wzięcie pod uwagę tego, że teren nie jest ogrodzony; art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji; art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 143 ust. ust. 2 pkt 2 P.g.g. poprzez ich zastosowanie i wymierzenie opłaty podwyższonej jedynie odwołującej się w sytuacji zaniechania ustalenia innych osób prowadzących wydobycie kopaliny na przedmiotowej działce, o czym odwołująca się nie wiedziała i na co nie wyrażała zgody.

W uzasadnieniu odwołania strona skarżąca podniosła, że przedmiotowa działka stanowi jedynie część dużego wyrobiska, nie posiada odrębnego wjazdu, nie jest ogrodzona, a teren tej działki jest otoczony Zakładem Górniczym "A" i Zakładem Górniczym Z.. Wskazała, że bez jej wiedzy i zgody wydobycie z terenu działki prowadziły bezprawnie osoby trzecie inne niż właściciel, o czym świadczy sytuacja zastana w czasie kontroli [...] r. Ponadto strona zarzuciła zaniechanie przez organ I instancji ustalenia ilości rzeczywiście wydobytej kopaliny z terenu działki [...] , zawyżenie tej ilości, gdyż wszystkie pomiary zawarte w dokumentacji, dotyczą całego wyrobiska składającego się z kilku działek, brak jest obliczeń w granicach działki [...] m. Z., wyrobiska A.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji.

W uzasadnieniu przywołał treść art. 6 ust. 1 pkt 3 i pkt 19, art. 21 ust. 1 pkt 2, art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 3 P.g.g., wskazując, że przepisy te stanowią podstawę prawną zaskarżonej decyzji i zostały przez organ I instancji powołane i w sposób wystarczający wyjaśnione. Zaakcentował, że strona nie posiadała koncesji na wydobywanie kopaliny. Słusznie więc organ I instancji jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołał art. 140 ust. 1 P.g.g. Zdaniem organu bez znaczenia jest, że pracownicy organu I instancji podczas prowadzenia czynności kontrolnych, na działce zastali osobę trzecią, pozyskującą kopalinę i nie można wykluczyć, że takich osób było więcej, wobec braku zabezpieczenia działki. Bowiem w interesie strony jest dbanie o mienie gminne, a wręcz jest to jej obowiązek. Tymczasem z zeznań świadków wynika, że całość wydobycia z działki nr [...] odbywała się za zgodą, wiedzą i pod kierownictwem pracowników skarżącej. Zatem zasadnie organ pierwszoinstancyjny wskazał Miasto jako adresata zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zdaniem organu wynika to z treści art. 143 ust. 3 P.g.g.

W ocenie organu odwoławczego prawidłowo również obliczono ilość wydobytej kopaliny oraz kwotę opłaty podwyższonej. Pomiary geodezyjne zostały wykonane przez uprawnionego mierniczego górniczego posiadającego odpowiednią wiedzę, wykształcenie i doświadczenie zawodowe. To osoba wykonująca pomiary decyduje o ilości oraz umiejscowieniu punktów pomiarowych w taki sposób, aby jak najwierniej odwzorować sytuację, która znajduje się w terenie. W ocenie organu II instancji zarówno sposób wykonania pomiarów geodezyjnych, sposób określenia przestrzeni kopaliny objętej wydobyciem, tj. obliczenie kubatury nielegalnie wydobytej kopaliny, a co za tym idzie kwota ustalonej opłaty podwyższonej i przyjęty okres prowadzenia wydobycia są prawidłowe i nie budzą wątpliwości i znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.

W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:

A. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 2, art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w tym brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, w konsekwencji czego nie dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia podmiotu, który wydobywał kopalinę, a także rzeczywistej ilość wydobytej kopaliny, a w konsekwencji nieprawidłowo naliczono opłatę podwyższoną, w szczególności poprzez:

- pominięcie przy ustalaniu podmiotu wydobywającego kopalinę bez koncesji okoliczności, iż wydobycie kopaliny na terenie działki nr [...] , mogło następować z udziałem innych osób niż właściciel nieruchomości, bowiem teren działki jest z dwóch stron otoczony nieruchomościami, na których znajdują się kopalnie - Zakład Górniczy "A" i Zakład Górniczy Z., działka nr [...] jest częścią jednego wielkiego wyrobiska, nie posiada odrębnego wjazdu (wjazd na nią możliwy jest jedynie przez działki sąsiednie), jej teren nie jest ogrodzony, nadto zaś potwierdzeniem wydobycia przez osoby trzecie jest okoliczność, iż w czasie wykonywania czynności kontrolnych przez inspektorów OUG, na działce nr [...] , prowadzono wydobycie przez osobę trzecią bez wiedzy i zgody właściciela, co nie znalazło odzwierciedlenia w treści decyzji; obliczenie ilości wydobytej kopaliny z terenu działki [...] m. Z. wyrobisko A, w oparciu o nierzetelną opinię organu, poprzez oparcie się na dokumentach - kopiach mapy operatu ewidencyjnego złoża kruszywa naturalnego "A" wg stanu na dzień [...] r., podczas gdy brak jest oryginału tego dokumentu, nadto nie zawierają one dostatecznych danych do wyliczenia ilości wydobytego kruszywa - zbyt mała liczba punktów pomiarowych na skarpie, wg pomiaru pierwotnego na wyrobisku A - powoduje to, iż nachylenie skarpy jest bardzo łagodne, co budzi wątpliwości biorąc pod uwagę technologię wydobycia; dokonanie nieprawidłowych obmiarów będących podstawą wyliczenia ilości wydobytej kopaliny z działki [...] m. Z. gm. L. wyrobisko A, nieprzeprowadzenie pomiaru kontrolnego na punktach osnowy państwowej, co doprowadziło do nieprawidłowego wyliczenia ilości wydobytej kopaliny;

- wszystkie pomiary zawarte w dokumentacji – w opinii organu, dotyczą całego wyrobiska składającego się z kilku działek, brak jest obliczeń w granicach działki [...] m. Z. wyrobiska A;

B. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji z uwagi na niedostateczne ustalenie faktów oraz ich znaczenia według obowiązujących przepisów prawa, niedostateczne wyjaśnienie przepisów prawa stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia organu; brak oceny przeprowadzonych dowodów w szczególności pod kątem ich wiarygodności, zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a także ich spójności z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym;

C. art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g. polegające na ich zastosowaniu, w sytuacji gdy zaniechano ustalenia osób prowadzących na działce [...] , wydobycia kopaliny bez wymaganej prawem koncesji i przyjęcie, iż stroną tego postępowania jest jedynie właściciel, podczas gdy wydobycie mogło być prowadzone przez osoby trzecie, o czym właściciel gruntu nie miał wiedzy i na co nie wyrażał zgody, jak też nieprawidłowo obliczono ilość wydobytej kopaliny na działce [...] m. Z. gm. L. z wyrobiska A;

D. art. 143 ust. 1 w zw. z art. 142 § 1 P.g.g. w zw. z art. 68 § 1-3 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji za okres [...] w sytuacji gdy decyzja nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie, zaś w niniejszej sprawie decyzja została doręczona stronie [...] r. a zatem z przekroczeniem 5 letniego okresu przedawnienia co do okresu roku [...], co wskazuje iż doszło do przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej opłatę podwyższoną za rok [...];

E. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 84 § 1 K.p.a. poprzez dokonanie pomiarów przez pracowników samego organu pierwszej instancji, a nie przez niezależnych biegłych, niezweryfikowanie prawidłowości wyliczeń wydobytej kopaliny dokonanej przez pracownika organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając sprawę - zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz.718 ze zm. – dalej zwana p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.

Analizując przepisy prawne regulujące kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie, zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 140 ust. 1 P.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 P.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty, stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 P.g.g. ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:

1) prac geologicznych;

2) wydobywania kopalin ze złóż;

3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;

4) podziemnego składowania odpadów;

5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.

W rozumieniu P.g.g. (art. 6 ust. 1 pkt 3) kopaliną wydobytą-jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w W. przeprowadzili w dniach [...] i [...] r. kontrole Zakładów Górniczych "A" i Z. oraz oględziny sąsiadującego z nimi terenu i stwierdzili wydobycie kopaliny - piasku z wyrobiska stokowego położonego w obrębie działki ewid. nr [...] w m. Z., stanowiącej własność Miasta i Gminy L..

W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że bezspornym jest, że właścicielem działki ewid. nr [...] w m. Z. jest strona skarżąca, która nie posiada koncesji na wydobywanie kopalin na podstawie ustawy P.g.g. i z działki tej wydobywano kopalinę.

Słusznie zatem organy stwierdziły, że czynności wykonywane przez skarżącą stanowiły działalność górniczą, polegającą na wydobyciu kopaliny w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g. Sama skarżąca nie przeczyła tym ustaleniom, twierdząc, że wydobycie kopaliny na terenie działki nr [...] , mogło następować z udziałem innych osób niż właściciel nieruchomości, bowiem teren działki jest z dwóch stron otoczony nieruchomościami, na których znajdują się kopalnie, działka nr [...] jest częścią jednego wielkiego wyrobiska, nie posiada odrębnego wjazdu (wjazd na nią możliwy jest jedynie przez działki sąsiednie), jej teren nie jest ogrodzony, nadto zaś potwierdzeniem wydobycia przez osoby trzecie jest okoliczność, iż w czasie czynności kontrolnych prowadzone było wydobycie przez osobę trzecią bez wiedzy i zgody właściciela.

Sąd podzielił stanowisko organu, że brak ogrodzenia przedmiotowej działki nie zasługuje na uwzględnienie i usprawiedliwienie trwającego od kilku lat procederu nielegalnego wydobycia kopaliny z działki nr [...] . Słusznie zauważył organ, że obowiązkiem strony jest dbanie o mienie gminne. Tymczasem z oświadczenia K. O. zawartego w protokole z [...] r. oraz z protokołów przesłuchań świadków w Prokuraturze Rejonowej w S., całość wydobycia z działki nr [...] odbywała się za zgodą, wiedzą i pod kierownictwem pracowników strony skarżącej. Słusznie też organ zwrócił uwagę, że zgodnie z treścią art. 143 ust. 3 P.g.g., w przypadku braku podmiotu, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona działalność. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie poczyniła żadnych starań dla zapobieżenia procederowi nielegalnego wydobycia kopaliny z działki, będącej jej własnością, co więcej nie poczyniła również żadnych starań skutkujących wskazaniem osób, czy też podmiotów mogących brać udział w tym procederze. Ponadto jak już wskazano z zebranego materiału dowodowego wynika, że wydobycie kopaliny odbywało się za zgodą strony i pod nadzorem jej pracowników.

W tym stanie rzeczy wymierzenie opłaty podwyższonej było – zdaniem Sądu - uzasadnione. Zgodnie z art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.

Odnosząc się do pozostałych zrzutów skargi, wskazać przyjdzie, że koncentrują się one w zasadzie wokół naruszenia przepisów prawa procesowego.

Zdaniem Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art 107 K.p.a. gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

W szczególności bezzasadny okazał się zarzut niewyjaśnienia stanu faktycznego w kwestii ilości wydobytej kopaliny.

W trakcie kontroli wykonano dokumentację fotograficzną miejsca pozyskiwania kopaliny, oraz wykonano pomiar terenu odbiornikiem GPS R8s firmy [...] ([...]) w systemie VRSNET w układzie współrzędnych płaskich "2000" metodą pozycjonowania satelitarnego. Wyniki pomiaru zapisano w kontrolerze [...] firmy [...] ([...]).

Organy wyjaśniły stan faktyczny sprawy i obliczyły ilość kopaliny wydobytej ze spornej działki, na podstawie zebranych dowodów w sprawie, tj.: dokumentacji geologicznej złoża piasków "Z.", ustalającej jego zasoby geologiczne bilansowe w kat. Ci, wg stanu na dzień [...] r., w której określono średni ciężar nasypowy piasku w stanie zagęszczonym na 1,55 t/m3; dokumentacji geologicznej (uproszczonej) złoża kruszywa naturalnego "A", ustalającej jego zasoby geologiczne bilansowe w kat. Ci, wg stanu na dzień [...] r., w której określono średni ciężar nasypowy piasku w stanie zagęszczonym na 1,61 t/m3; kopii mapy zasadniczej do celów projektowych, zaktualizowanej na dzień [...] r., opracowaną przez uprawnionego geodetę, obejmującą zasięgiem północną część przedmiotowej działki; kopii mapy z dokumentacji mierniczo-geologicznej ZG "A", opracowaną przez uprawnionego geodetę, zaktualizowaną na dzień [...] r., obejmującą zasięgiem wschodnią część przedmiotowej działki; zeznań świadków: J. K. - byłego Burmistrza Miasta i Gminy L., M. C. - inspektora ds. drogownictwa Urzędu Miasta i Gminy L., J. W. - kierownika Referatu Gospodarki Przestrzennej i Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta i Gminy L., S. W. - Przedsiębiorcę prowadzącego działalność górniczą na działce sąsiadującej z przedmiotową działką, w ramach ZG "A", J. W. - syna i pracownika ww. Przedsiębiorcy, J. S. - Przedsiębiorcy prowadzącego działalność górniczą na działce sąsiadującej z przedmiotową działką, w ramach ZG "Z.", P. i M. C. - kierowców zatrudnionych w Urzędzie Miasta i Gminy L., T. G. - prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma Handlowo- Usługowa T. G., w tym w zakresie budownictwa i transportu; kopii druków "W-Z" z Urzędu Miasta i Gminy L. potwierdzających odbiór kruszywa (piasku) z terenu tzw. "kopalni gminnej", pozyskanych z Prokuratury w S. protokołów z przesłuchań świadków z postępowania w sprawie przekroczenia uprawnień przez byłego Burmistrza Miasta i Gminy L., polegającego na wydaniu dyspozycji o wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji z terenu działki ewid. nr [...] w m. Z.; uzyskanego z Komendy Powiatowej w L. protokołu z przesłuchania obecnego Burmistrza - M. K..

W ocenie Sądu prawidłowo organ obliczył ilość wydobytej kopaliny. Pomiary geodezyjne powierzchniowe (sytuacyjno-wysokościowe) wyrobiska wykonane zostały przez osobę posiadającą kwalifikacje mierniczego górniczego. Organ nie miał obowiązku powoływania biegłego w sprawie, gdyż zgodnie z art. 116 ust. 3 P.g.g. osoba posiadająca takie kwalifikacje jest uprawniona do sporządzania dokumentacji mierniczo-geologicznej (czynności analogiczne jak przy sporządzaniu dokumentacji w postępowaniu dot. ustalenia opłaty podwyższonej), a więc dysponuje odpowiednią wiedzą specjalistyczną.

Dokumentacja ustalająca ilość wydobytej kopaliny została dołączona do akt administracyjnych i szczegółowo opisana w decyzjach obu organów. Wbrew zarzutom strony skarżącej, brak oryginału w aktach sprawy mapy operatu ewidencyjnego złoża kruszywa naturalnego "A" wg stanu na dzień [...] r. słusznie zauważył organ II instancji, że zamieszczona w aktach Mapa obszaru objętego pomiarem na podkładzie rastra "Kopii mapy zasadniczej do celów projektowych" zawiera część pomiarów sytuacyjno-wysokościowych zawartych w Operacie ewidencyjnym złoża kruszywa naturalnego "A" wg stanu na dzień [...] r. w zakresie koniecznym do obliczenia objętości nielegalnie wydobytej kopaliny.

Pomiary wykonano zgodnie z Załącznikiem nr 1 Część VI, pkt 6.10 do rozporządzenia z 28 października 2015 r. Ministra Środowiska w sprawie dokumentacji mierniczo-geologicznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1941), który stanowi, że: "Obliczanie objętości zwałowisk nadkładu oraz składowisk urobku przeprowadza się w sposób dostosowany do wymaganej dokładności, przyjętej metody pomiaru oraz kształtu i stopnia zróżnicowania mierzonej przestrzeni Dobór metody pomiaru (sposób nawiązania, użyte instrumenty itp.) dokonywany jest przez mierniczego górniczego i jest dostosowywany do rodzaju pomiarów".

W tym stanie rzeczy bezzasadny jest zarzut, że przyjęto zbyt małą liczbę punktów pomiarowych na skarpie, że mapa z operatu ewidencyjnego złoża kruszywa naturalnego "A" wg stanu na dzień [...] r. nie zawiera dostatecznych danych do wyliczenia ilości wydobytego kruszywa, oraz że dokonano nieprawidłowych obmiarów będących podstawą wyliczenia ilości wydobytej kopaliny z wyrobiska A na działce [...] poprzez nieprzeprowadzenie pomiaru kontrolnego w punktach osnowy państwowej, że pomiar geodezyjny obejmował całość dokonanej nielegalnie eksploatacji górniczej, która swym zasięgiem wykraczała poza granice działki nr [...] .

Zdaniem Sądu sposób wykonania pomiarów geodezyjnych i określenia przestrzeni kopaliny objętej wydobyciem, tj. obliczenie kubatury nielegalnie wydobytej kopaliny, a co za tym idzie kwota ustalonej opłaty podwyższonej i przyjęty okres prowadzenia wydobycia są prawidłowe.

Słusznie wskazał organ odwoławczy, że pomiar geodezyjny wykonany przez pracownika organu I instancji obejmował całość dokonanej nielegalnie eksploatacji górniczej, która swym zasięgiem wykraczała poza granice działki nr [...] , jednakże Dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji sporządzona przez mierniczego górniczego, została sporządzona i uwzględnia wydobycie kopaliny prowadzone wyłącznie w granicach działki nr [...] , na której stwierdzono występowanie dwóch wyrobisk.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 P.g.g. stwierdzić należy, że nie dotyczy on wymierzania opłat na podstawie art. 140 P.g.g. Nie ma w sprawie zastosowania także art. 143 ust.1 P.g.g. albowiem od ujawnienia nielegalnego wydobycia w 2016 r. do wydania decyzji wymierzającej skarżącemu podwyższoną opłatę nie minęło 5 lat.

Reasumując w rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organy administracji publicznej, rozstrzygając sprawę, nie naruszyły przepisów prawa materialnego. Organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego. W toku prowadzonego postępowania organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Jednocześnie w sposób właściwy wywiązały się z wymogu dążenia do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy (art. 77 § 1 K.p.a.), a zebrany materiał dowodowy oceniły stosownie do reguł wskazanych w art. 80 K.p.a. W konsekwencji zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji. Motywy podjęcia kwestionowanych rozstrzygnięć, treść zastosowanych przepisów, ich wykładnia zostały przedstawione w szczegółowych uzasadnieniach decyzji obu instancji, stosownie do wymogów art. 107 § 3 K.p.a.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu i art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.