Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 342/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: *Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 994
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant: asystent sędziego Alicja Stelmach po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. J. na uchwałę Rady Gminy B. z dnia (...) września 2018 r. nr (...) w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi B. postanawia: I. odrzucić skargę w całości; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 300 złotych (słownie: trzysta złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Rada Gminy B. uchwałą z dnia (...) września 2018 r. Nr (...)podjętą na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 994 ze zm.), art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1073 ze zm.) oraz uchwały Nr (...) Rady Gminy B. z dnia (...) września 2015 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi B., uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wsi B..

Projekt planu został opracowany zgodnie z kierunkami polityki przestrzennej określonymi w obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy B., przyjętym uchwałą Nr (...) Rady Gminy B. z dnia (...) lutego 2013 r.

W obszarze objętym ustaleniami planistycznymi znajdują się m.in. działki gruntu oznaczone numerami ewidencyjnymi: (...),(...),(...) i (...) stanowiące własność A.J., która kwestionując zgodność z prawem ustaleń planu odnoszących się do jej nieruchomości, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skargę na uchwałę planistyczną Rady Gminy B., opisaną na wstępie.

W petitum skargi działający imieniem A.J. pełnomocnik – zaskarżając wskazywaną wcześniej uchwałę Rady Gminy B. w części dotyczącej wprowadzenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu oznaczonego jako (...), przeznaczonego na drogę klasy dojazdowej – zarzucił organowi uchwałodawczemu, który podjął zaskarżony akt naruszenie:

1. interesu prawnego skarżącej i jej uprawnienia do władania działką nr (...) położoną we wsi B., której jest właścicielką (art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie i gminnym z 8 marca 1990 r. tj. Dz.U. Z 2018 r. poz. 994 , art. 140 k.c.)

2. zasad planowania przestrzennego, w szczególności art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. (dalej: u.p.z.p.) oraz art. 2 u.p.z.p. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.z.p. przez nie uwzględnienie w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym prawa własności skarżącej a w konsekwencji także zasady zrównoważonego rozwoju przez nie wyważenie przez organ wartości podlegającego konstytucyjnej ochronie prawa własności aby rozwiązania zawarte w uchwale uwzględniały zarazem interes ogółu, sąsiadów a także miały na uwadze ważny interes indywidualny a nadto, nie uwzględnienie zasad ładu przestrzennego, w tym wszelkich uwarunkowań i wymagań funkcjonalnych, społeczno - gospodarczych i środowiskowych.

Wobec tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik A. J. – powołując się na przepisy art. 147 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Gminy B. Nr (...)z dnia (...) września 2018 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi B. w części dotyczącej przeznaczenia terenu oznaczonego jako (...), przeznaczonego na drogę klasy dojazdowej oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że A. J. jest właścicielką nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej we wsi B., obejmującej grunty rolne na działkach o numerach: (...),(...),(...) i (...).

Wskazał następnie, że nieruchomość skarżącej położona jest pomiędzy pasem drogi krajowej nr (...) a drogą lokalną oznaczona jako (...). Wyznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego droga dojazdowa nr (...) przebiega na gruncie Skarżącej, na działce nr (...), wzdłuż granicy z działką sąsiada nr (...) (§ 30 uchwały).

Uchwalony w dniu 26 września 2018 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego określa nieruchomość Skarżącej symbolami (...) i (...). Dla terenu (...) przewiduje się przeznaczenie: teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem przeznaczenia 30 % powierzchni całkowitej zabudowy na zabudowę usługową. Forma zabudowy: wolnostojąca. Dla terenu (...) przewiduje się przeznaczenie: teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem przeznaczenia 30 % powierzchni całkowitej zabudowy na zabudowę usługową oraz budowy budynków gospodarczych i inwentarskich przeznaczonych dla potrzeb rolnych hodowlanych i ogrodniczych. Forma zabudowy: wolnostojąca (§ 10 i § 11 uchwały).

Usytuowanie drogi dojazdowej na gruncie skarżącej w znaczący sposób ogranicza zabudowę terenu zgodnie z jego przeznaczeniem od strony drogi lokalnej 2KDL . Linia zabudowy wzdłuż utworzonej drogi (...) biegnie w odległości ok. 11 m. od istniejących zabudowań, skutkiem czego zaprojektowanie budynku mieszkalnego lub wydzielenie działki budowlanej będzie praktycznie niemożliwe. Skarżąca nosi się zamiarem budowy domu na swojej posesji a także wydzielania działek pod zabudowę mieszkalną i ich sprzedaży.

Ograniczenia spowodowane usytuowaniem na jej gruncie drogi dojazdowej znacząco obniży wartość transakcyjną nieruchomości. Poza niedogodnością dl samej Skarżącej może to stanowić podstawę domagania się od Gminy B. odszkodowania określonego w art. 36 ust. 1 lub ust. 3 u.p.z.p.

Pełnomocnik skarżącej zwrócił też uwagę że plan miejscowy w zakresie realizacji wymogu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. powinien być tak skonstruowany, aby zapewnić możliwość obsługi komunikacyjnej określonych terenów. Jednakże ani z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. ani z § 4 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wynika obowiązek gminy zapewnienia każdej działce budowlanej bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Gmina, sprawując władztwo planistyczne, musi mieć na uwadze, że wprowadzone ograniczenia prawa własności muszą być konieczne ze względu na wartości wyżej cenione np. potrzeba interesu publicznego. Na organie uchwalającym akt planistyczny ciąży każdorazowo obowiązek wyważenia interesów prywatnych i interesu publicznego.

Ograniczenie prawa własności w procesie planistycznym musi być uzasadnione i wyważone. Wskazują na to liczne orzeczenia sądów administracyjnych. Wszelkie wynikające z planu ograniczenia prawa własności muszą wynikać zatem z obiektywnych przesłanek.

Władztwo planistyczne gminy nie może polegać zatem na zupełnej swobodzie i dowolności w planowaniu co do przeznaczenia terenu, gdyż konieczne jest uwzględnienie w planowaniu i zagospodarowaniu prawa własności.

Ingerencja gminy poprzez działania planistyczne w sferę prawną podmiotu, naruszająca prawo własności, dla swej legalności wymaga bezwzględnie wykazania, że gmina stanowiąc w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego o przeznaczeniu terenu i sposobie jego zagospodarowania nie nadużyła władztwa planistycznego. Powinno to nastąpić w uzasadnieniu uchwały w sprawie miejscowego planu, wyjaśniającym przesłanki, którymi gmina kierowała się przyjmując konkretne rozwiązania planistyczne, wpływające na sposób wykonywania prawa własności. Uzasadnienie uchwały winno zawierać argumentację pozwalającą uznać, że gmina dołożyła należytej staranności w przestrzeganiu zasad obowiązujących przy podejmowaniu działań planistycznych, w tym rozważyła inne warianty zrealizowania zamierzenia planistycznego w ramach przyjętej koncepcji, albo że przyjęte rozwiązanie planistyczne, mimo konieczności dokonania ingerencji w sferę prawa własności, jest jedynym możliwym w danych warunkach. ( vide: wyrok NSA z dnia 28 października 2016 r. w sprawie III OSK 165/15 ) Tymczasem zaskarżona uchwała zawiera w uzasadnieniu jedynie lakoniczne powtórzenie zapisu ustawowego, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uwzględnia, zgodnie z art. 1 ust. 2 u.p.z.p. prawo własności poprzez uwzględnienie istniejącej zabudowy, istniejących podziałów ewidencyjnych oraz wniosków właścicieli nieruchomości. Organ nie uwzględnił składanych przez skarżącą wniosków o zmianę przebiegu drogi wewnętrznej, zawartych w pismach z dnia 2 sierpnia 2018 r. i 25 lutego 2019 r. Organ nie wskazał dlaczego droga ta, zwłaszcza w części południowej, pomiędzy działkami nr (...) i (...) poprowadzona w całości na nieruchomości skarżącej jest niezbędna dla celów społeczno - gospodarczych, środowiskowych, kulturowych czy kompozycyjno - estetycznych, w jaki sposób zapewnia ład przestrzenny, walory architektoniczne czy krajobrazowe. Dopiero takie wskazanie uzasadnień planistycznych pozwoliłoby ocenić, czy winny one w konkretnym przypadku ograniczać i w jakim stopniu prawo własności Skarżącej. Przedmiotowa droga poprowadzona w całości na gruncie A. J. nie jest niezbędna dla właścicieli sąsiadujących działek. Działka nr (...) ma dostęp do drogi (...). Poza tym możliwe byłoby połączenie z drogą krajową nr (...) w sposób zaproponowany przez skarżącą w piśmie z dnia 2 sierpnia 2018 r.

Gmina B. nie uznała za zasadne uwzględnić wniosków skarżącej jak również dokonać na wniosek A. J. zmiany w uchwalonym planie zagospodarowania przestrzennego.

W doręczonej Sądowi w dniu 27 maja 2019 r. odpowiedzi na skargę Gmina B. wniosła o oddalenie skargi w całości. Uzasadniając wniosek Gmina B. wyjaśniła m.in., że w toku prac planistycznych ujawniono m.in. nieścisłości pomiędzy stanem istniejącym a przedstawionym w obowiązującym wówczas planie miejscowym w zakresie przebiegu części drogi KDL 1x2 przewidzianej w nim zupełnie poza nieruchomością gminną nr (...) (droga gminna). Dlatego w pierwszej koncepcji planu miejscowego droga ta zdeklasowana do drogi klasy dojazdowej (...) została przeniesiona wzdłuż przebiegu działki gminnej nr (...), szerokości zgodnej z warunkami Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (t.j. z 2016 r., Poz. 124, zwanej dalej rmwtd), tj. 10 m.

Podczas kilku wizyt Pani A. J., m.in. w dniu 20 kwietnia 2017 r. sytuacja ta była omówiona.

Z uwagi na planowany rozwój zabudowy w rejonie pomiędzy drogą krajową nr (...) a drogą gminną (nr ewidencji gruntów (...)) cały obszar został przeznaczony pod zainwestowanie zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy B., zatwierdzonym uchwałą Nr (...) Rady Gminy B. z dnia (...) lutego 2013 r. Wprowadzenie tak znacznych obszarów pod zabudowę wymagało wprowadzenia odpowiedniego układu komunikacyjnego opierającego się w głównej mierze o istniejące włączenia (m.in. z drogi gminnej nr (...)) do drogi nr (...) (zarządca drogi nie wyraża zgody na żadne nowe zjazdy i włączenia do drogi krajowej zgodnie z §9 rmwtd). Nowa droga zapewniłaby obsługę komunikacyjną m.in. nieruchomości Pani J. nie tylko od strony zabudowań, tj. drogi gminnej nr (...), ale również od drogi krajowej poprzez bezpośrednie skrzyżowanie.

W dniu 19 lutego 2018 r. wpłynęła uwaga w ramach prowadzonej procedury zmiany planu, w której to działający w imieniu skarżącej pełnomocnik wyraził dezaprobatę dla przebiegu tak drogi (...) jak i (...), jak również zaproponował przebieg drogi (...) wzdłuż drogi krajowej nr (...). Wójt Gminy B. nie uwzględnił uwagi w wydanym rozstrzygnięciu informując, że przedstawione rozwiązanie z drogą (...) wzdłuż drogi krajowej nr (...) jest niewskazane pod względem technicznym (chodzi tu szczególnie o wynikającą z rmwtd możliwość włączeń do drogi krajowej i zachowanie odpowiednich kątów) jak również obsługiwałoby komunikacyjnie wyłącznie zabudowę po południowej stronie.

Po analizie przebiegu drogi (...)szczególnie na odcinku pomiędzy działkami (...) i (...), zdecydowano o powrocie części drogi do pierwotnego stanu jaki wynikał z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi B. z 2004 roku. Tylko jej północny odcinek został zmodyfikowany i przesunięty na działkę (...) zgodnie z koncepcją przedstawioną przy pierwszym wyłożeniu. W ten sposób droga (...) w dalszym ciągu mogłaby łączyć się z drogą krajową w sposób akceptowalny przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad i jednocześnie nie przecinać zabudowy skarżącej. Droga ta została zwężona w stosunku do poprzedniego planu miejscowego z 12 do 10 m, a dzięki przełożeniu północnego odcinka na istniejącą już drogę gminną (...) dodatkowo teren ograniczenia nieruchomości A. J. został zmniejszony o kolejne 4 m na odcinku ok. 130 m. Zdaniem autorów planu wprowadzone modyfikacje zminimalizowały uciążliwość nowoprojektowanej drogi (...)w stosunku do przedstawionej tak w obowiązującym wówczas planie miejscowym, jak i w I koncepcji projektu planu wyłożonej do publicznego wglądu. Organ podkreślił, że niezależnie od lokalizacji drogi nieruchomość nr (...) nie utraciła walorów do lokalizacji zabudowy, a gabaryty działki pozwalały na niemalże dowolną jej lokalizację, nie pozbawiając przy tym możliwości skomunikowania.

Zmieniony projekt planu został ponownie udostępniony do publicznego wglądu, natomiast w dniu 10 lipca 2018 r. odbyła się dyskusja publiczna. Właścicielka nie była obecna, a w zakresie nowego przebiegu drogi podczas dyskusji publicznej nie było pytań.

W dniu 2 sierpnia wpłynęła uwaga skarżącej do ustaleń projektu planu, w którym to Właścicielka ponowiła swój sprzeciw wobec przebiegu projektowanych dróg i podtrzymała swoje stanowisko z poprzedniej uwagi.

W dalszej części odpowiedzi na skargę Gmina B. wskazała, że w niniejszej sprawie uchwałodawca zważył interes społeczny i interes prywatny. Ze społecznego punktu widzenia droga (...)jako łącznik pomiędzy drogą (...) (działka nr (...)) i drogą (...) (droga krajowa nr (...)) odciąży komunikacyjnie nawarstwiającą się w opisanym klinie zabudowę. Należy także zauważyć, że w kontekście wartości nieruchomości sąsiedztwo infrastruktury komunalnej, np. drogi, stanowi czynnik podwyższający wartość nieruchomości. Z kolei ważąc interes właściciela nieruchomości gruntowej nr (...), uchwałodawca zadecydował, że przecinająca ją droga naniesiona jeszcze w planie miejscowym z 2004 r. zostanie zwężona, dzięki obniżeniu jej klasy technicznej, jak również skierowana na istniejącą drogę gminną nr (...), dzięki czemu zmniejszono powierzchnię nieruchomości prywatnej przeznaczoną w dotychczasowym planie miejscowym na cele publiczne. Droga (...) została wytyczona na obszarze niezabudowanym nieruchomości, zatem nie pozbawia skarżącej możliwości korzystania z dotychczasowej zabudowy mieszkaniowej i nie powoduje zmiany jej sytuacji prawnej sprzed uchwalenia planu poprzez ograniczenie w wykonywanych przez nią uprawnieniach właścicielskich.

Z ustaleń planu wynika, że działka ta poza przeznaczeniem jej nieznacznej części (w porównaniu z pozostałą powierzchnią), pod drogę, została przeznaczona przede wszystkim pod zabudowę jednorodzinną. Przy tym postanowienia planu nie wyłączyły działki skarżącej z możliwości zabudowy oraz nie umożliwiły jej realizacji tej funkcji w przyszłości ze względu na przebieg projektowanej drogi dojazdowej. Postanowienia planu bowiem tak ukształtowały zasady zabudowy tego terenu zabudową mieszkaniową, ażeby uwzględnić specyfikę nieruchomości w części zajętych już pod drogę. Okoliczność, że drogi publiczne są wyznaczane na terenach prywatnych (niepublicznych) i tym samym ingeruje się we własność poszczególnych właścicieli, jest konsekwencją ustawowego przyjęcia, że plan miejscowy może ograniczać prawo własności, a celem wydzielenia drogi jest zapewnienie obsługi komunikacyjnej terenów mieszkaniowych.

Prawo własności korzysta z najdalej idącej ochrony wynikającej z przepisów ustaw oraz Konstytucji, nie jest jednak prawem nieograniczonym i absolutnym, a jedną z ustaw mających wpływ na ograniczenie prawa własności nieruchomości jest ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która przyznaje organom gminy prawo sporządzania i uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Plan miejscowy wespół z innymi przepisami kształtuje więc sposób wykonywania prawa własności. Natomiast wykonywanie zadania publicznego w ramach tzw. władztwa planistycznego oznacza, że organy gminy mają prawo władczego ingerowania w określenie sposobu zagospodarowania terenu.

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 20 sierpnia 2019 r. pełnomocnik skarżącej przedłożył do akt sprawy jako załączniki do protokołu dwa dokumenty graficzne obrazujące możliwość zabudowy nieruchomości skarżącej w zależności od wariantu przebiegu drogi (...). Ponadto oświadczył, że zaskarżona uchwała uniemożliwia zrealizowanie inwestycji planowanej przez skarżącą oraz, że istnieje możliwość przeprowadzenia drogi i jej zaślepienia w połowie i wówczas byłby dostęp dla skarżącej i właściciela działki nr(...)lub przeprowadzenia drogi w kierunku południowym z zakończeniem w formie zatoczki do zawracania, tak by nie dochodziła do drogi (...). Pełnomocnik w swoim oświadczeniu podtrzymał skargę oraz wnioski i argumenty w niej zawarte.

Skarżąca wniosła jak w skardze i zwróciła uwagę, że gmina blokuje realizowanie planów życiowych i zabudowę działki zgodnie z zamierzeniem, a ponadto nie chce uwzględnić żadnych propozycji. Na pytanie Sądu skarżąca wyjaśniła, że obecnie w południowej części działki oznaczonej numerem (...) istnieje zabudowa zagrodowa.

Oświadczyła również, że ustalenia poprzednio obowiązującego planu miejscowego nie były kwestionowane i do projektu poprzedniego planu nie składano żadnych uwag.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) kontrola sądowa obejmuje akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej i akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 powołanej powyżej ustawy). Ponadto w rozpoznawanej sprawie istotne jest też, że stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

W judykaturze administracyjnej bezwzględnie zaakceptowany został pogląd, zgodnie z którym regulacja przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uzależnia skuteczność wniesionej skargi od wykazania legitymacji skargowej, której podstawą jest naruszenie zaskarżonym aktem interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego. Oznacza to, że u podstaw legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego skargę w trybie powoływanego przepisu ustrojowego musi istnieć konkretny, wynikający z określonej normy prawnej, przyznającej temu podmiotowi określone korzyści prawne, interes prawny. Interes ten wpływa na jego indywidualne uprawnienia i obowiązki i musi istnieć w chwili wniesienia skargi.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że o statusie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, prowadzonym przy uwzględnieniu przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym decyduje posiadanie interesu prawnego lub uprawnienia, ale dopiero naruszenie tego interesu prawnego lub uprawnienia umożliwia merytoryczne rozpoznanie skargi.

Analizując pojęcie "interesu prawnego", rozumianego w sposób wypracowany przez orzecznictwo i doktrynę należy stwierdzić, że legitymację do wniesienia skargi na podstawie powoływanego powyżej przepisu ustrojowego wyprowadzić należy z zaistniałego przez zaskarżony (w całości lub w części) akt naruszenia własnego interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę, które wynika z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną tego podmiotu. Pojęcie interesu prawnego rozumianego jako uprawnienia i obowiązki prawne musi wynikać z normy prawa materialnego i odnoszone jest do związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu skarżącego wynikających z przepisu prawa, który kształtuje jego sytuację prawną, a zaskarżonym aktem. Interes ten musi być bezpośredni, konkretny i realny, a ponadto jego elementem musi być obiektywna, realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej.

Stosownie do tego skarga wniesiona do sądu administracyjnego na uchwałę organu gminy w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym powoduje, że Sąd przed dokonaniem kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały rozstrzyga, czy skarżący podmiot ma legitymację czynną do wniesienia skargi, oceniając czy podmiot ten wykazał, że zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie. Dopiero po ustaleniu, że skarżący dysponuje legitymacją do wniesienia skargi na uchwałę organu gminy następuje merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Oznacza to, że dopiero po uprzednim stwierdzeniu naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego podmiotu Sąd może rozpoznać sprawę i orzec, czy naruszenie tego interesu lub uprawnienia dokonane zostało poprzez naruszenie obiektywnego porządku prawnego i odpowiednio do tego orzec o uwzględnieniu albo nieuwzględnieniu skargi.

Odpowiednio – interes prawny w zaskarżeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (lub jego części) będzie posiadał taki podmiot, który wykaże, że ustalenia planistyczne przyjęte zaskarżoną uchwałą godzą w sferę prawną tego podmiotu, czyli wywołują negatywne dla niego konsekwencje prawne np. poprzez zniesienie albo ograniczenie jego uprawnień wynikających z konkretnych przepisów.

Wobec powyższego warunkiem uwzględnienia skargi wniesionej przez A. J. było wykazanie przez skarżącą, że uchwałą Nr (...) Rady Gminy B. z dnia (...) września 2018 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi B. został naruszony jej interes prawny lub uprawnienie z jednoczesnym istotnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia, jak wskazywano już wcześniej w uzasadnieniu musi mieć charakter konkretny, własny (bezpośredni) realny i aktualny, a nie przyszły i niepewny, wynikający z przewidywań i zamierzeń.

Dopiero stwierdzenie tak określonego naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu skarżącego powoduje możliwość i powinność merytorycznego rozpoznania skargi.

Natomiast niewykazanie takiego naruszenia obliguje do stwierdzenia, że podmiot wnoszący skargę nie ma legitymacji procesowej do zaskarżenia określonej w skardze uchwały (np. wyroki NSA z dnia 14 marca 2002 r., sygn. akt II SA 2503/01, Lex nr 81964).

Nie jest przy tym wystarczające wykazanie potencjalnego naruszenia interesu prawnego, bowiem konieczne jest wykazanie, że zaskarżonym aktem zostaje odebrane konkretne prawo podmiotu skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego albo, że został nałożony na niego nowy obowiązek albo zwiększony dotychczasowy zakres i istota obowiązku (wyroki NSA: sygn. akt II OSK 205/09, sygn. akt II OSK 1981/09).

Podobne stanowisko prezentowane jest w literaturze, gdzie przyjmuje się, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia prawdopodobnego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, iż akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. A. Kisielewicz, Skarga na akt organu gminy w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym w świetle orzecznictwa sądowego, "Samorząd Terytorialny" z 2003 r. Nr 10).

Uwzględniając powyższe rozważania Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie skarżąca obowiązana była wykazać, że w wyniku podjętej uchwały doszło do naruszenia jego interesu prawnego albo uprawnienia, polegającego na istnieniu związku między zawartym w kwestionowanej uchwale unormowaniem a jego własną, indywidualną sytuacją prawną, wynikającą z prawa materialnego. Istotne też jest, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który nie upoważnia do zaskarżania aktów organów administracji, a który występuje wówczas, gdy określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany sposobem uregulowania danej kwestii, jednakże poprzez dane uregulowanie nie dochodzi do naruszenia przepisu prawa materialnego czy formalnego dotyczącego jego sytuacji prawnej.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie skarżąca posiadała interes prawny, który wyprowadzić należy ze statusu właściciela nieruchomości zabudowanej położonej w obszarze objętym ustaleniami planistycznymi oraz z gwarancji konstytucyjnych prawa własności zawartych w art. 64 ustawy zasadniczej, natomiast – w przekonaniu Sądu – w okolicznościach istniejących w rozpoznawanej sprawie nie można dopatrzyć się naruszenia ustaleniami zawartymi w § 30 zaskarżonej uchwały interesu prawnego lub uprawnienia skarżącej.

Należy zwrócić uwagę, że skarżąca w argumentacji zmierzającej do wykazania swojej legitymacji skargowej, wynikającej z naruszenia własnego interesu prawnego odwołuje się do ustaleń zawartych w zaskarżonym akcie planistycznym, określających przebieg drogi oznaczonej symbolem (...) przez południową część działki skarżącej oznaczonej numerem (...) wzdłuż granicy z sąsiednią działką oznaczoną numerem (...). Istotne jednak jest, że przyjęty zaskarżonym aktem planistycznym sposób zlokalizowania drogi (...)jest tożsamy z ustaleniem istniejącym w poprzednio obowiązującym (tj. do dnia wejścia w życie zaskarżonego aktu planistycznego) miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy B. Nr (...) z dnia (...) grudnia 2004 r.

Kwestionowane wniesioną skargą ustalenie planistyczne nie spowodowało zatem zarzucanego ubytku w zakresie uprawnień właścicielskich, bowiem taki zakres władania nieruchomością przez skarżącą został ukształtowany treścią poprzednio obowiązującego planu miejscowego, który nie był – wg oświadczenia skarżącej – zaskarżony.

Należy też zwrócić uwagę, że z wyjaśnień i argumentacji przedstawionych przez Gminę B. w odpowiedzi na skargę, których skarżąca nie kwestionuje i z którymi nie polemizuje, wynika że przyjęte zaskarżoną uchwałą ustalenie w zakresie przebiegu drogi (...)ograniczyło wynikający z poprzednio obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zakres ingerencji w prawo własności skarżącej poprzez zmianę kategorii technicznej drogi umożliwiającą zmianę jej parametrów poprzez zwężenie do 10 m (poprzednio 12 m) oraz przeniesienie przebiegu jej północnego odcinka na istniejącą drogę gminną (...) i w konsekwencji zmniejszenie o kolejne 4 m na odcinku ok. 130 m terenu przewidzianego na drogę, pozostającego w granicach nieruchomości stanowiącej własność A. J..

W tych okolicznościach nie można uznać, że wejście w życie zaskarżonej uchwały spowodowało ograniczenie konkretnego indywidualnego prawa lub uprawnienia skarżącej, albo że uległyby one zniweczeniu w związku z tym aktem planistycznym.

Wobec powyższego wskazać należy, że skoro naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia stanowi przesłankę dopuszczalności skargi wniesionej w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, to skarga wniesiona w tej sprawie nie spełnia tego ustawowego warunku. Brak jest bowiem podstaw do uznania, aby zaskarżona uchwała w części stanowiącej kwestionowane przez skarżącą zapisy naruszała indywidualny, własny i realny interes prawny skarżącej, a to pozbawiało Sąd możliwości dokonania oceny zasadności zarzutów i zgodności z prawem zaskarżonego aktu. W tych okolicznościach Sąd był zobowiązany do odrzucenia skargi na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 5a powołanej na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.

Dodatkowo Sąd uznał za konieczne wyjaśnić, że nie podziela stanowiska Gminy B., uznającego, że zaskarżona uchwała stanowi akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a skarga została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 2 powołanej ustawy i z tego powodu podlega odrzuceniu.

Wskazać należy, że zaskarżona uchwała jest aktem objętym art. 3 § 1 pkt 5 powoływanej powyżej ustawy procesowej i w obowiązujących aktualnie warunkach prawnych skarga na tak kwalifikowany akt może być wniesiona w każdym czasie bez konieczności uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.

W tych okolicznościach twierdzenia zawarte w odpowiedzi na skargę wyprowadzone z treści wskazanego powyżej przepisu art. 53 § 2 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zasługiwały na uwzględnienie.