Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1783/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 3 pkt 2, art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik Protokolant referent Katarzyna Kubik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza z dnia [...].nr [...];


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.Ż. (skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (organ odwoławczy) z dnia [...] października 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] (organ I instancji) z dnia [...] września 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz art. 1 ust. 2-3, art. 3 pkt 10-11, art. 17, art. 20, art. 24, art. 26 ust. 1-4, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, art. 14 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna – odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem S.Ż.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że skarżąca w dniu [...] sierpnia 2021 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem S.Ż. Organ ustalił, że skarżąca nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty ani innego świadczenia z organu emerytalno-rentowego. Mąż skarżącej nie został umieszczony w rodzinie zastępczej, ani w placówce zapewniającej całodobową opiekę, na męża skarżącej inna osoba nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury, nie jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, nie ma ustalonego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, świadczenia pielęgnacyjnego ani zasiłku dla opiekuna. Organ stwierdził jednak, że S.Ż. pozostaje w związku małżeńskim, a przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. stanowi wprost, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Dalej organ I instancji wskazał, że skarżąca na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Z dołączonego do akt sprawy orzeczenia wydanego przez lekarza orzecznika ZUS w dniu [...] marca 2021 r. nr [...] wynika, że S.Ż. jest całkowicie niezdolny do pracy i do samodzielnej egzystencji, a niepełnosprawność istnieje od 2015 r., a więc powstała w wieku 54 lat.

Organ I instancji podał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku w pkt 8 Trybunał wskazał także, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki. Organ I instancji przytoczył stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odnośnie skutków ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a następnie stwierdził, że decyzja w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych ma charakter związany, albowiem jej wydanie nie jest pozostawione uznaniu organu administracyjnego, a wręcz przeciwnie, uzależnione zostało przez ustawodawcę od łącznego spełnienia przesłanek określonych przepisami prawa. Zgodnie z zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Art. 17 ust. 1b u.ś.r., w świetle jednoznacznie wskazanych przez Trybunał skutków wyroku, pozostaje obowiązującym przepisem prawa, który gminne organy właściwe realizujące świadczenia rodzinne, mają obowiązek stosować. W związku z powyższym organ stwierdził, że S.Ż. nie posiada odpowiedniego orzeczenia warunkującego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego

Dalej organ I instancji wskazał, że na gruncie u.ś.r. istnieją trzy rodzaje świadczeń opiekuńczych w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną: świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy i zasiłek dla opiekuna. W przypadku ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy, zgodnie z art. 16a u.ś.r., w katalogu osób, które mogą ubiegać się o powyższe świadczenie wymienieni są małżonkowie, a jako przesłanki negatywnej nie wymieniono pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim. Natomiast wolą ustawodawcy przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne w katalogu osób ubiegających się o powyższe świadczenie, nie zostali wymienieni małżonkowie.

Ponadto organ I instancji stwierdził, że zawarty w art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunek rezygnacji lub niepodjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest realizowany tylko wówczas, gdy wnioskodawca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Rezygnacja z zatrudnienia musi być również powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą chorą. Organ podał, że skarżąca ma ukończone 60 lat życia, w latach 1991-2015 z przerwami była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, od 2015 r. nie figuruje w rejestrach urzędu pracy. Z przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wywiadu wynika, że S.Ż. przebył udar krwotoczny. Obecnie jego prawa ręka jest całkowicie niesprawna, ponadto porusza się o kuli.

Zdaniem organu I instancji, jeżeli osoby nie były od dawna i nadal nie są zdolne do podjęcia pracy zarobkowej, nie spełniają zasadniczego warunku nabycia świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z założeniami ustawodawcy, celem świadczeń opiekuńczych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę, w związku z koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnej osobie. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują zatrudnienia, w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. W ocenie organu bezsporny pozostaje fakt, że S.Ż. jest osobą niepełnosprawną, zaś skarżąca sprawuje nad swoim mężem opiekę. Niemniej jednak świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, bo na taki wydatek nie stać budżetu Państwa.

Reasumując organ I instancji wskazał, że skarżąca jest osobą 60-letnią, posiadającą niezbędny okres ubezpieczenia. S.Ż. pozostaje w związku małżeńskim i nie posiada odpowiedniego orzeczenia, które warunkuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ wynika z niego, że niepełnosprawność istnieje od 2015 r. Skarżąca nie udowodniła również związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem, ponieważ S.Ż. jest osobą niepełnosprawną od 2015 r., a skarżąca nie pracuje od wielu lat. Skarżąca pobiera także specjalny zasiłek opiekuńczy od kwietnia 2015 r. Trudno więc obronić tezę, że między koniecznością sprawowania opieki na niepełnosprawnym mężem a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia istnieje związek przyczynowo-skutkowy. W 2020 r. skarżąca ukończyła 60 lat życia i osiągnęła wiek emerytalny, nie pracuje jednak od około 27 lat – tj. od 1993 r. Tymczasem z normy art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2)nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (pkt 2).

Ponadto, stosownie do art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1 ) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym;

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) (uchylony);

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy ozabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy zauważył, że podstawą wydania decyzji odmownej w rozpoznawanej sprawie stanowiły przesłanki negatywne uniemożliwiające w ocenie organu I instancji przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do pierwszej z ww. przesłanek, tj. momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, organ odwoławczy wskazał, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że w zakresie, w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powyższe oznacza, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, art. 17 ust. 1b jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych.

Odnosząc się do drugiej z przesłanek negatywnych, które legły u podstaw wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że z treści art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.) wynika, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zobowiązanie współmałżonka do sprawowania takiej opieki jest konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego, jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Z przepisu art. 23 k.r.o. wynika bowiem, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki, a ponadto, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Nawet w przypadku ustania małżeństwa w wyniku rozwodu, zgodnie z art. 60 § 1 k.r.o., małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Z kolei z art. 130 k.r.o. wynika, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są przedstawionym wyżej rygorom prawnym właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Rygory te nie są bowiem wynikiem jedynie woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej. Oznacza to, że wśród obowiązków małżeńskich istnieje obowiązek alimentacyjny, w którym bez wątpienia mieści się również obowiązek opieki nad chorym niepełnosprawnym małżonkiem. Z uwagi na powyższe, pod określonym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. pojęciem "innych osób, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności" należy rozumieć współmałżonków. Prowadzi to do wniosku, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ma w pełni zastosowanie do małżonka, ubiegającego się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad współmałżonkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. powinien być rozumiany w ten sposób, że normuje on przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, bowiem o świadczenie pielęgnacyjne występuje małżonek osoby wymagającej opieki. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych. Organ stwierdził również, że przy przyjęciu literalnej wykładni omawianych przepisów należałoby pozbawić osoby faktycznie sprawującej opiekę, a zobowiązanej do alimentacji w pierwszej kolejności (mąż) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Akceptacja takiej wykładni prawa naruszałaby konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakaz ochrony i opieki nad rodziną, jak również wynikający z art. 71 ust. 1 Konstytucji nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. W niniejszej sprawie zastosowanie literalnej wykładni ww. przepisu prowadziłoby do sytuacji, w której pomimo istnienia w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji członka rodziny, który chce i potrafi opiekować się S.Ż. zostałby on tej opieki pozbawiony. Powyższa wykładnia przepisów u.ś.r. skutkuje uznaniem, że organ I instancji w sposób nieprawidłowy uznał, ze współmałżonek nie może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym współmałżonkiem.

Organ odwoławczy wskazał, że trzecią przesłanką negatywną, przemawiającą za odmową przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, był brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad mężem. W ocenie organu, stanowisko organu I instancji w tej kwestii jest prawidłowe, co przesądza o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

Organ odwoławczy stwierdził, że z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że jednym z wymogów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zatem przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jest faktyczna rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem przysługującym jedynie za samo sprawowanie opieki, lecz związanym z koniecznością rezygnacji z wykonywania pracy zarobkowej w celu opieki tej sprawowania lub niepodejmowania pracy z tego właśnie względu. Wykonywanie opieki i jej rozmiar musi uniemożliwiać podjęcie pracy, bądź wymuszać na opiekunie rezygnację z aktywności zawodowej.

Organ odwoławczy podał, że w art. 3 pkt 22 u.ś.r. ustawodawca zawarł - na użytek tej ustawy - legalną definicję pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", jako wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Wobec tego ocena, czy dana osoba nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musi być dokonywana z uwzględnieniem art. 3 pkt 22 u.ś.r. Rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organ administracji ma obowiązek ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

Organ odwoławczy zauważył, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika bowiem, że skarżąca ma obecnie 60 lat i osiągnęła wiek emerytalny. W latach 1991 - 2015 z przerwami była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, natomiast od 2015 r. nie jest zarejestrowana. Jak wynika z zalegającego w aktach sprawy raportu Powiatowego Urzędu Pracy skarżąca ostatnio pracowała w 1993 r. W tym przypadku słusznie organ I instancji wskazał, że skarżąca jest w wieku emerytalnym oraz nie wykazała, aby była zdolna do wykonywania pracy. Trudno więc uznać, aby w jej wypadku spełniona była przesłanka niepodejmowania zatrudnienia, z uwagi chociażby na wiek w jakim się znajduje oraz brak podejmowania przez nią zatrudnienia od 27 lat. Skoro więc analiza akt sprawy organu I instancji nie pozwala stwierdzić, że pomiędzy rezygnacją z pracy czy niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem występuje bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy, oznacza, że nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, zarzucając:

I. Naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się strony, faktycznie sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną, z uwagi na to, że w ocenie organu nie istnieje wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie, podczas, gdy funkcjonalna wykładnia ww. przepisów winna skutkować przyznaniem stronie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że w odniesieniu do skarżącej występuje wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki nad mężem.

II. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i tym samym niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, podczas gdy w niniejszej sprawie dokładna analiza materiału dowodowego i ewentualne uzupełnienie stanu faktycznego w sposób bezsprzeczny wykazałoby, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na faktyczne sprawowanie opieki nad mężem oraz niepodjęcie zatrudnienia przez skarżącą właśnie z powodu opieki nad mężem,

2) art. 80 i art. 8 k.p.a. poprzez przyjęcie w oparciu o część materiału dowodowego, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej świadczenia z uwagi na faktyczne sprawowanie opieki nad mężem oraz niepodjęcie zatrudnienia właśnie z powodu sprawowania opieki, tj. wydanie decyzji z pominięciem innych istotnych okoliczności ujawnionych w sprawie i tym samym naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej,

3) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść strony wątpliwości co do stanu faktycznego zaistniałych w sprawie dotyczącej niepodjęcia zatrudnienia; wątpliwości te dotyczyły przyczyn niepodjęcia zatrudnienia przez skarżącą.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

- karty informacyjnej - na okoliczność stanu zdrowia męża skarżącej, okresu od kiedy mąż wymaga stałej opieki,

- umowy uczestnictwa w stażu z dnia [...] października 2014 r. - na okoliczność odbywania stażu przez skarżącą w okresie od [...] października 2014 r. do [...] kwietnia 2015 r., posiadania przez skarżącą realnej możliwości podjęcia zatrudnienia,

- zaświadczenia o ukończeniu kursu z dnia [...] października 2014 r. - na okoliczność zdobycia przez skarżącą umiejętności umożliwiających jej odbycie stażu, a następnie podjęcie zatrudnienia.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie wyrażone w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w szczególności wskazując, że sprawuje faktyczną opiekę nad mężem, zaś sprawowanie tej opieki wyklucza podjęcie zatrudnienia. Skarżąca musi całodobowo zajmować się mężem, podawać mu jedzenie, leki, kąpać, zabierać na wizyty lekarskie, gotować, sprzątać etc. Nie są to czynności, które skarżąca może wykonać w dogodnym dla siebie czasie, ale musi być do dyspozycji męża w ściśle określonym czasie. Skarżąca podała, że ukończyła kurs, a następnie w okresie od [...] października 2014 r. do [...] kwietnia 2015 r. odbywała staż, który miał jej umożliwić podjęcie zatrudnienia. Jednak z uwagi na stan zdrowia męża (krwiak śródmózgowy lewej półkuli mózgu) powodujący jego pobyt w szpitalu w okresie od [...] marca 2015 r. do [...] kwietnia 2015 r. skarżąca musiała zrezygnować ze swoich planów podjęcia pracy. Stan w jakim znalazł się mąż wykluczał podjęcie przez nią pracy, gdyż wymagał on opieki i był całkowicie zdany na skarżącą, bez jej opieki nie mógłby w ogóle funkcjonować. Jak wynika z załączonych do skargi dokumentów istnieje wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a podjęciem opieki nad mężem. Skarżąca od 2015 r. nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, czyli nie deklaruje gotowości do podjęcia pracy. Twierdzenie to jest zgodne z prawdą, bowiem od kwietnia 2015 r. skarżąca nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki nad mężem. Zatem w przypadku skarżącej zachodzi wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki nad mężem.

Dalej skarżąca powtórzyła treść zarzutów oraz przytoczyła orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego na poparcie swojego stanowiska.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Z mocy art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.", decyzja administracyjna to jeden z dopuszczalnych przedmiotów kontroli sądowej. Kontrolę tę sąd sprawuje pod względem legalności, które to kryterium ustanawia art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Przyczyny uchylenia decyzji w całości lub w części wynikają z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje takie orzeczenie wówczas, gdy stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie, gdy skarga jest bezzasadna, bowiem decyzja odpowiada prawu, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy u.ś.r.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Dodatkowy wymóg przewiduje art. 17 ust. 1b u.ś.r., według którego, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Podstawą wydania decyzji odmownej w rozpoznawanej sprawie stanowiły przesłanki negatywne uniemożliwiające w ocenie organu I instancji przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do pierwszej z ww. przesłanek, tj. momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, organ odwoławczy wskazał, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że w zakresie, w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powyższe oznacza, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, art. 17 ust. 1b jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych.

Sąd w tym zakresie w całości podziela stanowisko SKO.

Sąd podziela także stanowisko Kolegium co do negatywnej oceny drugiej z przesłanek odmownych wskazanych przez organ I instancji.

Zdaniem organu I instancji przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. stanowi wprost, że świadczenie nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Rację ma Kolegium przyjmując pozostawanie podopiecznego w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza - co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Przepis art. 17 ust 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie jest więc przeszkodą do przyznania skarżącej, żonie podopiecznego, nielegitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd nie podziela jednak trzeciej przesłanki negatywnej wskazanej przez SKO w kontrolowanej decyzji. Zdaniem SKO jest to brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad mężem.

Wykonywanie opieki i jej rozmiar musi uniemożliwiać podjęcie pracy, bądź wymuszać na opiekunie rezygnację z aktywności zawodowej.

Z powołaniem się na art. 3 pkt 2 u.ś.r., tj. legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej Kolegium przyjęło, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika bowiem, że skarżąca ma obecnie 60 lat i osiągnęła wiek emerytalny. W latach 1991 - 2015 z przerwami była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, natomiast od 2015 r. nie jest zarejestrowana. Jak wynika z zalegającego w aktach sprawy raportu Powiatowego Urzędu Pracy skarżąca ostatnio pracowała w 1993 r. Oceniło, że słusznie organ I instancji wskazał, że skarżąca jest w wieku emerytalnym oraz nie wykazała, aby była zdolna do wykonywania pracy. Trudno więc uznać, aby w jej wypadku spełniona była przesłanka niepodejmowania zatrudnienia, z uwagi chociażby na wiek w jakim się znajduje oraz brak podejmowania przez nią zatrudnienia od 27 lat. Skoro więc analiza akt sprawy organu I instancji nie pozwala stwierdzić, że pomiędzy rezygnacją z pracy czy niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem występuje bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy, oznacza, że nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Opisana wyżej trzecia negatywna przesłanka wskazana przez Kolegium tak naprawdę składa się z dwóch niezależnych przesłanek odmowy przyznania świadczenia. Pierwsza przesłanka to wiek skarżącej. Kolegium ustalając, że jest ona w wieku emerytalnym przyjęło, że ciąży na skarżącej obowiązek wykazania, że jest zdolna do pracy. Taki pogląd nie ma żadnego uzasadnienia prawnego.

Jak słusznie przyjął NSA w wyroku z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. I OSK 2305/20 analiza brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że ustawodawca w przepisie tym nie wskazał granicy wieku osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad osoba legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności. Ustawodawca w celu ustalenia zdolności bądź niezdolności do pracy zarobkowej przy sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną nie posłużył się kryterium wieku. Zdolność do zatrudnienia lub podjęcia pracy zarobkowej nie została zatem ograniczona przesłanką wieku. Prawo każdego obywatela do podjęcia pracy zarobkowej nie jest ograniczone przesłanką wieku.

Sąd stanowisko to w całości podziela.

Co do drugiego elementu, tj. braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem z uwagi na fakt, iż w latach 1991 - 2015 z przerwami była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, natomiast od 2015 r. nie jest zarejestrowana, a jak wynika z zalegającego w aktach sprawy raportu Powiatowego Urzędu Pracy skarżąca ostatnio pracowała w 1993 r., Sąd nie podziela stanowiska Kolegium.

Ocena Kolegium jest dowolna i została wyrażona w oparciu o niepełny materiał dowodowy. SKO nie prowadziło szczegółowego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, co doprowadziło je do wadliwych wniosków.

Do skargi skarżąca dołączyła dowody z:

- karty informacyjnej – na okoliczność stanu zdrowia męża skarżącej, okresu od kiedy mąż wymaga stałej opieki skarżącej,

- umowy uczestnictwa w stażu z dnia [...] października 2014 r. – na okoliczność odbywania stażu przez skarżącą w okresie od [...] października 2014 r. do [...] kwietnia 2015 r., posiadania przez skarżącą realnej możliwości podjęcia zatrudnienia,

- zaświadczenia o ukończeniu kursu z dnia [...] października 2014 r. – na okoliczność zdobycia przez skarżącą umiejętności umożliwiających jej odbycie stażu pracy, a następnie podjęcie zatrudnienia.

W oparciu w nie wyjaśniła, że sprawuje faktyczną opiekę nad mężem, na skutek tej opieki nie podjęła zatrudnienia, gdyż sprawowanie opieki nad mężem wyklucza podjęcie zatrudnienia. Skarżąca musi całodobowo zajmować się mężem, podawać mu jedzenie, leki, kąpać, zabierać na wizyty lekarskie, gotować, sprzątać etc. Nie są to czynności, które skarżąca może wykonać w dogodnym dla siebie czasie, ale musi być skarżąca do dyspozycji męża w ściśle określonym czasie (niekiedy opieka się przedłuża, wszystko zależy od stanu zdrowia męża, zatem skarżąca musi być elastyczna i dostępna w każdym czasie dla męża). Skarżąca ukończyła kurs, a następnie w okresie od [...] października 2014 r. do [...] kwietnia 2015 r. odbywała staż, który miał jej umożliwić podjęcie zatrudnienia. Jednak z uwagi na stan zdrowia męża (krwiak śródmózgowy lewej półkuli mózgu) powodujący jego pobyt w szpitalu w okresie od [...].03.2015 r. do [...].04.2015 r. skarżąca musiała zrezygnować ze swoich planów podjęcia pracy. Stan w jakim znalazł się mąż skarżącej wykluczał podjęcie przez nią pracy, gdyż mąż wymagał opieki i był całkowicie zdany na skarżącą, bez jej opieki nie mógłby w ogóle funkcjonować. Jak wynika z załączonych dokumentów do skargi istnieje wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a podjęciem opieki nad mężem. Jak sam organ podaje skarżąca od 2015 r. nie jest zarejestrowana w PUP, czyli nie deklaruje gotowości do podjęcia pracy. Twierdzenie to jest zgodne z prawdą, bowiem od kwietnia 2015 r. skarżąca nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki nad mężem (który na skutek krwiaka hospitalizowany był od [...].03.2015 r. do [...].04.2015 r.). Zatem jak najbardziej w przypadku skarżącej zachodzi wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a podjęciem opieki nad mężem.

Sąd to stanowisko w całości akceptuje.

Rację ma ponadto skarżąca, że jako uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] (powołał ją organ I instancji, brak jej w aktach sprawy), stosownie do treści art. 16a ust. 1 pkt 1 i 2 u.ś.r. została uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad mężem.

Rzeczą organów w ponownym postępowaniu będzie pouczenie skarżącej na podstawie art. 9 K.p.a. o treści art. 27 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. i procedowanie wg zasad szczegółowo opisanych w wyroku NSA z 5 listopada 2021 r., sygn. I OSK 1004/20 zapadłym w podobnym stanie faktycznym.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.