Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1605/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spraw.) Sędziowie: WSA Halina Emilia Święcicka Asesor WSA Izabela Głowacka - Klimas Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi "M." A.M., M.K., M.G. spółka jawna z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2004r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2004 r. ; 2. orzeka, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej "M." A.M., M.K., M.G. spółki jawnej z siedzibą w P. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2004r. Nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania "M." A.M., M.K., M.G. spółki jawnej z siedzibą w P. utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...] nakładającą na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zmianami), przepis 8.1.2.2 (a), 9.1.2 załącznika do umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 194, poz. 1629) oraz lp.1.1.7, lp. 1.6.1.8 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zmianami).

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie w dniu kontroli [...] listopada 2003r. przez kierowców przedsiębiorcy przewozu drogowego materiałów niebezpiecznych bez wymaganego świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych pojazdem marki [...] nr rej. [...] w dniu [...] listopada 2003r. z tym, że w treści uzasadnienia decyzji II instancyjnej organ wskazuje też inny pojazd [...] nr rej. [...], który nie został wymieniony w protokole kontroli. Na naczepę – cysternę marki [...] strona posiadała ważne w dniu kontroli zaświadczenie w postaci świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych.

W trakcie postępowania administracyjnego przed organem I instancji [...] Wojewódzki Inspektor wezwał przedsiębiorcę do przedstawienia świadectwa dopuszczenia pojazdu marki [...] i ten złożył je wystawione z datą [...] listopada 2003r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji wskazywał, że do wykonywania przewozu drogowego materiałów niebezpiecznych obligatoryjne jest posiadanie stosownego świadectwa dopuszczenia, co wynika wprost z brzmienia przepisu 8.1.2.2. (a) umowy międzynarodowej ADR - gdzie wymagane jest sporządzanie między innymi świadectwa dopuszczenia, o którym mowa w 9.1.2. - dla każdej jednostki transportowej lub wchodzącego w skład pojazdu. Cysterna była podczas kontroli próżna nie oczyszczona po UN 1965- mieszaninie skroplonych węglowodorów gazowych, a zatem przewóz podlegał przepisom umowy międzynarodowej ADR. W ocenie organu posiadanie w pojeździe ważnych badań technicznych naczepy było niewystarczające, aby karę pieniężną nałożoną decyzją przez organ pierwszej instancji uchylić. Zgodnie z 9.1.2.1.1 załącznika A do umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 194, poz. 1629), pojazdy EX/II, EX/III, FL, OX i AT powinny być poddawane corocznym badaniom technicznym w kraju ich rejestracji, w celu potwierdzenia zgodności z odpowiednimi przepisami oraz z ogólnymi przepisami bezpieczeństwa (dotyczącymi układów hamulcowych, oświetlenia, itp.) obowiązującymi w kraju ich rejestracji. W przypadku przyczep lub naczep połączonych z pojazdem ciągnącym, pojazd ciągnący powinien być poddany analogicznym badaniom technicznym. Organ wskazał, że kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15000 zł - zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, a konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp.1.6.1.8 załącznika do w/w ustawy, który karą pieniężną w wysokości 6 000 złotych sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez wymaganego świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych.

W odwołaniu strona podnosiła, że w trakcie kontroli kierowca wylegitymował się ważnymi dokumentami, zaświadczeniem o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, które zawiera identyczne informacje jak świadectwo dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych jak i dowodem rejestracyjnym - dokumentami źródłowymi niezbędnymi i stanowiącymi obligatoryjną podstawę dla Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego do wydania bądź przedłużenia ważności powyższego świadectwa. Działali w specyficznym okresie przejściowym, w którym brak wymaganego dokumentu spowodowany był koniecznością przedłużenia ważności dotychczasowego świadectwa, koniecznością odbycia procedury administracyjnej przedłużenia ważności tego dokumentu w urzędzie Transportowego Dozoru Technicznego. Względy prawne i zwyczajowe świadczą o tym, że termin przewidziany dla tego postępowania został znacznie przekroczony, skoro wymagane dokumenty nadali listem priorytetowym dnia [...].10.2003, a odpis oryginału świadectwa o przedłużonej ważności otrzymali [...].11.2003 r. wystawiony na dzień [...].11.2003 r., gdy w latach poprzednich przedłużenie otrzymywali niezwłocznie. Przy zachowaniu zwyczajowego trybu procedury dysponowaliby wymaganym dokumentem w dniu kontroli.

Zatrzymanie samochodu - w sytuacji jaka zaistniała- spowodowałoby ogromne, z punktu widzenia małego przedsiębiorcy, straty finansowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "M." A.M., M.K., M.G. spółka jawna z siedzibą w P. domagała się uchylenia decyzji jako niezgodnej z prawem. Zarzucała wybiórcze stosowanie i nie uwzględnienie obowiązujących przepisów: w szczególności 9.1.2.1.4 Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego transportu drogowego towarów niebezpiecznych (Dz.U.02.194.1629) - sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. stanowiącej, że ważność świadectwa dopuszczenia powinna wygasać nie później niż po upływie roku od daty badania technicznego poprzedzającego jego wystawienie. Jednakże następny okres ważności świadectwa powinien być liczony od ostatniej daty jego ważności, pod warunkiem, że badanie techniczne wykonano w okresie jednego miesiąca przed lub po tej dacie. W przypadku cystern podlegających obowiązkowym badaniom okresowym, niniejsze wymaganie nie oznacza, że próby szczelności, ciśnieniowe próby hydrauliczne lub wewnętrzne sprawdzenia stanu zbiorników powinny być przeprowadzane w odstępach czasu krótszych od podanych w działach 6.8 i 6.9.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie. Wskazywał, iż umowa ADR wyraźnie nałożyła na wykonujących transport towarów niebezpiecznych konieczność posiadania w trakcie takiego przewozu świadectwa dopuszczenia, o którym mówi w przepisie 9.1.2. załącznika do umowy. Z kolei w art. 9 ust.5 ustawy z dnia 28.X.2002r. o przewozie materiałów niebezpiecznych przewidziana jest delegacja dla Ministra Infrastruktury, który w drodze rozporządzenia określa warunki i tryb wydawania tego świadectwa i urzędowy jego wzór, a takiego świadectwa w dniu kontroli strona nie posiadała. Nie ma natomiast znaczenia posiadanie w momencie kontroli dokumentów na podstawie których można było wydać w/w świadectwo. Za bez znaczenia uznał powoływanie się na przekroczenie terminów na załatwienie sprawy o wydanie świadectwa, skoro wydane zostało z datą [...] listopada 2003r. Twierdził, że przepis art. l.m. 9.1.2.1.4 załącznika do umowy ADR ma charakter procesowy, a nie materialnoprawny, zatem nie określa terminu ważności świadectwa, które utraciło ważność mimo upływu czasu, a jedynie wskazuje, w jaki sposób ma być obliczany termin ważności kolejnego świadectwa wydawanego wnioskodawcy. Podnosił, że dokument został przez urząd wydany dzień po kontrolowanym przewozie, a doręczony później.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Badając pod tym kątem zaskarżone decyzje Sąd stwierdził naruszenie prawa procesowego jak i materialnego, stąd skarga jest uzasadniona.

Na wstępie podnieść należy, że organ wydający decyzję administracyjną związany jest rygorami wynikającymi z art. 107 § 1 i 3 kpa stanowiącymi, co powinna zawierać decyzja: m.in. elementami tymi jest powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (§ 1), przy czym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. (§ 3).

Po pierwsze zatem: nie znajduje uzasadnienia wskazana w decyzji II instancji jako podstawa prawna nałożonej kary lp.1.1.7, lp. 1.6.1.8 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zmianami), którego sankcja w kwocie kary [...] zł jest konsekwencją wykonywania przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. Taka okoliczność nie znajduje uzasadnienia w stanie faktyczno-prawnym.

Po drugie w we własnych ustaleniach faktycznych organu II instancji, które stanowią podstawę do przyjęcia, że odwołanie zostało faktycznie rozstrzygnięte, organ ten powołuje się inny pojazd ([...] nr rej. [...]) i także ta okoliczność nie znajduje uzasadnienia w stanie faktyczno-prawnym.

Z powyższego wynikałoby, że część historyczna uzasadnienia GITD odnosząca się do podstawy rozstrzygnięcia organu I instancji dotyczy sprawy odwołującego się, ale część merytoryczna – odnosi się do innego stanu faktycznego i nasuwa wątpliwość, czy faktycznie odwołanie Spółki "M." - a nie innej - zostało rozpatrzone.

Nawet gdyby przyjąć, że w uzasadnienie decyzji II instancji omyłkowo zostały wpisane dane faktyczne innej sprawy, to należy podzielić zarzut skarżącego odnośnie wybiórczego stosowania prawa przez organ.

Wprawdzie ma rację Główny Inspektor Transportu Drogowego, iż zgodnie z art. 92 ust 1 pkt. 1 i 6 ustawy o transporcie drogowym karze pieniężnej w wysokości od 50 do 15 000 zł podlega, kto wykonuje transport drogowy naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy z dnia 28.X.2002r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych oraz przepisów wiążących Rzeczypospolitą Polską umów międzynarodowych. Jednakże zbieg tych dwóch podstaw w dacie orzekania przez organ II instancji wymagał, by w szczególności przyjrzeć się zasadom wynikającym z umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego transportu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z dnia 23 listopada 2002 r.) - uwzględniającej zmiany do załączników A i B. Wymagał tego art. 3 ust.1 ustawy o przewozie drogowym materiałów niebezpiecznych - odsyłając w sprawach nieuregulowanych ustawą do umowy europejskiej.

Przepisy od art. 8.1.2 załącznika B do umowy ADR wymienia dokumenty, które powinny być przewożone w jednostce transportowej, a art. 8.1.2.1 stanowi, że poza dokumentami wymaganymi na podstawie innych przepisów, w jednostce transportowej powinny być przewożone następujące dokumenty:

(a) dokument przewozowy określony pod 5.4.1, obejmujący wszystkie przewożone towary niebezpieczne oraz, jeżeli jest to wymagane, certyfikat pakowania kontenera określony pod 5.4.2;

(b) instrukcje pisemne określone pod 5.4.3, dotyczące wszystkich przewożonych towarów niebezpiecznych;

(c) kopia głównego tekstu umowy (umów) specjalnej zawartej (zawartych) zgodnie z przepisami działu 1.5, jeżeli przewóz jest realizowany na podstawie takiej umowy (umów).

8.1.2.2 Ponadto w przypadkach, gdy przepisy ADR wymagają sporządzenia następujących dokumentów, powinny być one również przewożone w jednostce transportowej:

(a) świadectwo dopuszczenia, o którym mowa pod 9.1.2, dla każdej jednostki transportowej lub wchodzącego w jej skład pojazdu;

(b) zaświadczenie o przeszkoleniu kierowcy określone pod 8.2.1;

(c) zezwolenie na wykonanie operacji transportowej, określone pod 5.4.1.2.1 (c), 5.4.1.2.3.3, 2.2.41.1.13 i 2.2.52.1.8.

Odnośnie przepisów od 9.1.2 stanowią one o dopuszczeniu pojazdów EX/II, EX/III, FL, OX i AT, z tym, że przepis 9.1.2.1 w zakresie indywidualnego dopuszczenia pojazdu, szczegółowo dalej ustalając jego zasady.

Jedną z nich jest zasada z art. 9.1.2.1.2, stanowiąca, iż zgodność wymienionych pojazdów ( w tym FL ) z wymaganiami podanych w niniejszej części powinna być potwierdzona w świadectwie dopuszczenia, wystawionym przez właściwą władzę kraju rejestracji, dla każdego pojazdu, którego badanie zakończono wynikiem pozytywnym.

Poza sporem jest, że skarżący posiadał świadectwo dopuszczenia, którego ważność ekspirowała z upływem roku od daty badania technicznego poprzedzającego jego wystawienie, czyli [...].10.2003r. Jednakże w sytuacji, gdy badanie techniczne wykonał w okresie jednego miesiąca przed lub po tej dacie, to następny okres ważności świadectwa powinien być liczony od ostatniej daty jego ważności.

Prawo to nadawała skarżącemu wprost cytowana wyżej umowa europejska ADR w art. 9.1.2.1.4 stanowiąc jednoznacznie, że ważność świadectwa dopuszczenia powinna wygasać nie później niż po upływie roku od daty badania technicznego poprzedzającego jego wystawienie. Jednakże następny okres ważności świadectwa powinien być liczony od ostatniej daty jego ważności, pod warunkiem, że badanie techniczne wykonano w okresie jednego miesiąca przed lub po tej dacie.

W toku postępowania administracyjnego skarżący, zobowiązany do złożenia świadectwa dopuszczenia pojazdu wykazał, iż spełnił wymogi tego przepisu ADR, wykonał w terminie badanie techniczne i z tą datą ([...] października 2003r.) zwrócił się do Urzędu Transportowego Dozoru Technicznego o przedłużenie ważności świadectwa. To, że zachował ciągłość ważności świadectwa dopuszczalności na kolejny rok wynika z określenia daty jego ważności do [...] października 2004r.

W ocenie Sądu brak jest podstaw materialnoprawnych do przyjęcia – na podstawie w/w przepisu, że pojazd skarżącego miał przerwę w posiadaniu świadectwa dopuszczalności do przewozu towarów niebezpiecznych. Wpisana na dokumencie data jego wydania przez Transportowy Dozór Techniczny ([...] listopada 2004r.) mogłaby oznaczać początek terminu ważności tego dokumentu wyłącznie w sytuacji, gdyby strona starała się o jego wydanie po raz pierwszy dla tego pojazdu, kiedy nie miałby zastosowania art. 9.1.2.1.4 umowy międzynarodowej ADR.

Sąd zatem nie podzielił poglądu organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, iż art. 9.1.2.1.4 umowy międzynarodowej ADR ma charakter procesowy, a nie materialnoprawny. Przepis ten nadaje prawo do nieprzerwanej ciągłości ważności świadectwa dopuszczenia, w przypadku podjęcia w terminie określonych czynności zmierzających do otrzymania kolejnego świadectwa.

Gdyby miał charakter procesowy oczywistym byłoby, że wskazałby urzędowi wydającemu owe dokumenty w jaki sposób ma być obliczany termin ważności kolejnego świadectwa wydawanego wnioskodawcy.

Podnieść należy, że skarżący przed datą kontroli drogowej podjął czynności w celu przedłużenia terminu ważności świadectwa dopuszczenia - w sposób przewidziany art. 9.1.2.1.4 cytowanej umowy międzynarodowej ADR, spełnił przesłanki z tego przepisu, zatem wpisanie mu w to świadectwo daty [...].11.2003r. - nie może powodować ujemnych dla niego następstw w postaci przyjęcia braku wymaganego świadectwa dopuszczenia w dniu [...] listopada 2003r. Skarżący wszak zachował ciągłość jego posiadania.

Nie mniej jednak można mu zarzucić, że w dacie kontroli wykonywał przewóz bez posiadania w pojeździe wymaganego świadectwa dopuszczenia. Przemawia za tym wykładnia celowościowa przepisu jak i intencja ustawodawcy, który w załączniku do ustawy o transporcie drogowym w pkt. 1.6.1.6 i 1.6.1.8. przewidział obie, niezależne od siebie sytuacje.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sad uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 92 ust.1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 9.1.2.1.4 umowy międzynarodowej ADR (Dz. U. z 2002 r. Nr 194, poz. 1629) oraz z naruszeniem wyżej wymienionych przepisów postępowania i dlatego na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O niewykonywaniu uchylonych decyzji Sad orzekł po myśli art. 152 p.p.s.a, zaś o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02., Nr 153, poz.1270).