Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1038/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 2, art. 106 ust. 3
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 79 poz 856
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia NSA del. Janusz Furmanek Protokolant: asystent sędziego Agnieszka Gugała-Szczerbicka po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Ke 137/10 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 marca 2010 r. (sygn. akt II SA/Ke 137/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. Ś. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] o przyznaniu bezzwrotnego zasiłku celowego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych:

Wnioskiem z dnia [...] października 2009 r. S. S. wystąpił o udzielenie mu pomocy w formie zasiłku okresowego na: żywność, środki czystości, obuwie i bieliznę osobistą podnosząc, że od dnia [...] listopada 2008 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Następstwem tego, Prezydent Miasta O. Ś. - działając z urzędu i na podstawie art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 104, art. 106 ust 1, 3, 4 oraz art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. przyznał S. S. bezzwrotny zasiłek celowy w wysokości [...] zł. miesięcznie.

Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez zainteresowanego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy przytoczył treść art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) a także § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zaznaczając, iż tego rodzaju decyzja ma charakter uznaniowy.

Przyznając, że choć uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie w pełni odpowiadało wymogom art. 107 § 3 k.p.a., Kolegium, po uzupełnieniu materiału dowodowego o informacje zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r., decyzję tę uznało za trafną. Podniesiono też, że w listopadzie 2009 r. pomocą w formie zasiłku celowego objęto [...] osób i rodzin. Wśród [...] osób samotnie gospodarujących, [...] stanowiły osoby zamieszkujące samotnie, niemające wsparcia ze strony rodziny. Wśród osób deklarujących, jak wnioskodawca, prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego z innymi członkami rodziny, kwoty przyznanych zasiłków celowych wyniosły od [...] do [...] zł. Najwyższą pomoc otrzymał przy tym właśnie S. S.

1

Sygn. akt I OSK 1038/10

W związku z powyższym - zdaniem Kolegium - Prezydent Miasta O. Ś. nie przekroczył w tym przypadku granic uznania administracyjnego. Za bezzasadny uznano także zarzut dotyczący nieudzielania odwołującemu się pomocy, zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku z dnia [...] października 2009 r. Wyjaśniono, iż materiał dowodowy w sprawie przyznania zasiłku okresowego wymagał uzupełnienia a w związku z tym, uznając zgłoszone w tym wniosku potrzeby za zasadne, przyznano S. S. zasiłek celowy.

Następnie zaś - decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. - został mu przyznany zasiłek okresowy w wysokości [...] zł. miesięcznie na okres od dnia [...] października 2009 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. W tej sytuacji - w dacie rozpatrywania odwołania - zarzut dotyczący niewydania decyzji w przedmiocie zasiłku okresowego stał się bezprzedmiotowy.

Kolegium wyjaśniło przy tym, że złożenie wniosku o przyznanie zasiłku okresowego nie stanowiło dla organu pierwszej instancji przeszkody do wydania z urzędu decyzji przyznającej zasiłek celowy, ponieważ przepis art. 102 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej dopuszcza udzielanie pomocy społecznej nie tylko na wniosek, ale i z urzędu.

Kolegium podkreśliło także, że regulacja zawarta w art. 106 ust. 3 omawianej ustawy, w myśl którego świadczenia pieniężne z pomocy społecznej wypłaca się za okres miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek, dotyczy pomocy długofalowej, takiej jak zasiłek stały czy okresowy, nie dotyczy zaś zasiłków celowych, które przyznawane są na określony cel a nie na pewien okres.

Od wyżej przedstawionej decyzji S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.

Zdaniem skarżącego, Kolegium oparło się wyłącznie na informacjach i wyjaśnieniach

organu pierwszej instancji zawartych w piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r. bez dokonania

ich weryfikacji. Wydanie decyzji przyznającej zasiłek celowy, w toku postępowania wszczętego na jego wniosek w sprawie przyznania zasiłku okresowego, było również sprzeczne z prawem i nie stanowiło postępowania administracyjnego, będąc jedynie czynnościami wewnętrznymi organu.

Datą wszczęcia postępowania był w niniejszym przypadku, wg skarżącego, moment doręczenia mu decyzji przyznającej zasiłek celowy a zatem organ pierwszej instancji naruszył art. 61 § 4 k.p.a. nakazujący zawiadomienie wszystkich stron mogących wziąć udział w postępowaniu w charakterze strony. Skarżący twierdził też, że nie wyraził zgody na prowadzenie postępowanie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego i nie

2

Sygn. akt I OSK 1038/10

otrzymał również informacji z Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] grudnia 2009 r., co

skutkowało pozbawieniem go możliwości obrony swoich praw.

Z związku z powyższym skarżący w oparciu o art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 129 k.p.c. wniósł o zobowiązanie Kolegium do przedłożenia dowodów w postaci: pisemnego zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu wraz z potwierdzeniem jego odbioru, doręczenia skarżącemu pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz powiadomienia skarżącego o możliwości końcowego zaznajomienia się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyjaśniając ponadto, że S. S. nie wnosił - w toku postępowania - o zbadanie kwestii niezgodnego z prawem działania kierownictwa Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. Ś. w trybie art. 20 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych. Zarzut w tym zakresie, jak również fakt wystąpienia pokontrolnego NIK, skarżący podniósł dopiero w skardze. W/w wystąpienie pokontrolne nie dotyczyło przy tym świadczeń z zakresu pomocy społecznej będących przedmiotem niniejszego postępowania a jedynie świadczeń alimentacyjnych.

Za bezzasadny uznano również zarzut dotyczący niezawiadomienia skarżącego o zainicjowaniu postępowania w przedmiocie zasiłku celowego z urzędu. Okoliczność ta byłaby bowiem istotna, gdyby orzeczenie zostało wydane na niekorzyść skarżącego. Przyznanie mu zaś zasiłku celowego, stanowiło dodatkową pomoc, która została stronie udzielona. Zaakcentowano przy tym, iż S. S. pobrał przyznany mu zasiłek celowy w dniu [...] listopada 2009 r., a zatem postępowanie to nie było prowadzone wbrew jego woli.

Kolegium potwierdziło fakt niedoręczenia skarżącemu pisma Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] stycznia 2010 r., jednakże zaznaczyło, że treść pisma została w pełni i wyczerpująco omówiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Natomiast nie było prawdą, że pismo Ośrodka z dnia [...] grudnia 2009 r. zostało skierowane do Kolegium.

Przed rozprawą sądową skarżący wniósł kolejne pismo, w którym podniósł zarzut udziału tej samej osoby w składach orzekających Kolegium przy wydawaniu decyzji dotyczących zasiłku celowego i zasiłku okresowego, mimo że - jego zdaniem-przedmiot tych spraw był tożsamy (świadczenia z pomocy społecznej) i dotyczył tej samej strony, a decyzje były oznaczone tymi samymi numerami.

3

Sygn. akt I OSK 1038/10

Oddalając - na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz, U, Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) - skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że nie byłą ona zasadna.

Sąd podniósł, że bezspornie impulsem do udzielenia skarżącemu pomocy w postaci

zasiłku celowego byt jego wniosek z dnia [...] października 2009 r., w którym występował

o przyznanie mu zasiłku okresowego na: żywność, środki czystości, obuwie i bieliznę

osobistą. Żądanie zawarte w tym wniosku zostało przy tym przez organ uwzględnione,

o czym świadczył fakt wydania decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. przyznającej S. S. zasiłek okresowy na okres od dnia [...] października 2009 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie- Przepisy art. 102 ust.1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej dopuszczają natomiast – jak wywodził Sąd - możliwość udzielenia pomocy nie tylko na wniosek zainteresowanego, ale również z urzędu. Pobranie zaś z kasy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przez skarżącego przedmiotowego zasiłku celowego, w dniu wydania decyzji tj. w dniu [...] listopada 2009 r. stanowiło potwierdzenie, iż skarżący wyraził zgodę na przyznanie mu tej formy pomocy.

Sąd potwierdzając stanowisko organów, że zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 omawianej ustawy, stanowi świadczenie przyznawane w ramach uznania administracyjnego podkreślił że skarżący znajduje się rzeczywiście w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej głównie pozostawaniem bez pracy. Nie budzi zatem wątpliwości konieczność udzielenia mu pomocy w formie pieniężnej. Jej wysokość zależała jednak w tym wypadku wyłącznie od uznania organu, który dysponując ograniczonymi środkami budżetowymi zmuszony był do rozdzielenia ich na poszczególnych beneficjantów.

Ponadto Sąd Wojewódzki podniósł, że zaskarżona decyzja podaje przesłanki, jakimi kierował się organ pierwszej instancji przyznając zasiłek w kwocie [...] zł. a w aktach sprawy znajdują się odpowiednie dane dotyczące wysokości środków, jakimi dysponował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w O. Ś. i wskazujące na liczbę osób podopiecznych oraz wysokość przyznanych im świadczeń. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego nie doszło też w postępowaniu administracyjnym do naruszenia art. 10 i 81 k.p.a., skoro informacja dotycząca sytuacji finansowej Ośrodka została szczegółowo przedstawiona w treści uzasadnienia decyzji Kolegium. Skarżący nie wykazał również, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie

4

Sygn. akt I OSK 1038/10

go o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło mu podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, jak również, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się z kolei do zarzutu niedoręczenia skarżącemu pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] grudnia 2009 r. Sąd nadmienił, że z uwagi na fakt, że w sprawie zasiłku celowego takie pismo nie było kierowane do Kolegium (tylko w sprawie o zasiłek okresowy) - zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie.

Za bezzasadny Sąd Wojewódzki uznał również zarzut niezweryfikowania przez organ odwoławczy informacji udzielonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w O. Ś. w kontekście wystąpienia pokontrolnego NIK z października 2009 r. Wskazana kontrola dotyczyła bowiem wywiązywania się Gminy, ale z zadań na rzecz pomocy osobom uprawnionym do alimentów i pomimo stwierdzonych uchybień, Izba wyraziła pozytywną ocenę wykonywanych przez Urząd Miasta O. Ś. zadań w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził również, że Kolegium, nie wyłączając swojego pracownika od rozpoznania odwołania w niniejszej sprawie, nie naruszyło art. 24 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. Skarżący nie wskazał który, z przypadków wyłączenia pracownika organu wymienionych enumeratywnie w § 1 pkt 1-7 oraz art. 24 § 3 k.p.a. dotyczy przedmiotowej sprawy, Z samego zaś faktu brania udziału w rozpoznawaniu indywidualnych spraw tej samej strony, choćby zainicjowanych tym samym wnioskiem, nie wynikała - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - przesłanka do wyłączenia pracownika od rozpoznania sprawy. Rozpoznanie odwołania od decyzji przyznającej zasiłek celowy, a następnie odwołania od decyzji przyznającej zasiłek okresowy, przez tego samego członka Kolegium nie naruszało prawa. Mimo bowiem tego samego podmiotu, nie istniała tożsamość rozstrzyganej sprawy, z uwagi na jej inny przedmiot i inny stan prawny. Okoliczność natomiast, że obie sprawy zostały zainicjowane zgłoszeniem wniosku o pomoc przez tę sarną osobę, nie pozbawiała tych spraw odrębnego charakteru. Subiektywne natomiast poczucie braku obiektywizmu nie stanowiło w tym wypadku przestanki do wyłączenia pracownika czy organu.

Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego - w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a.- Sąd uznał, że okoliczności, których udowodnienia domagał się skarżący nie budziły wątpliwości i wynikały z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy.

5

Sygn. akt I OSK 1038/10

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku S. S., zaskarżając wyrok w całości zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach:

1. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez wadliwe rozumienie treści tego przepisu zgodnie z którym, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją:

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

-) art. 101 § 1 w zw. z art. 103 p.p.s.a. poprzez pominięcie w protokole zarządzeń i orzeczeń wydanych na posiedzeniu w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2010 r. i powołanych w nim dowodów w postaci dokumentów oraz wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2010 r. w zakresie art. 269 p.p.s.a.,

-) art. 111 § 2 p.p.s.a. poprzez nie połączenie do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia toczących się przed Sądem spraw pozostających ze sobą w związku w zakresie pomocy społecznej pomimo wniosku skarżącego złożonego zarówno na piśmie w dniu [...] marca 2010 r. jak i ustnie na rozprawie w dniu [...] marca 2010 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 137/10,

-) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie przeanalizowanie i nie wyjaśnienie zarzutu zawartego w skardze dotyczącego art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz podzielnia przez sąd w sposób jednoznaczny i bezkrytyczny ustaleń w powyższym zakresie dokonanych w postępowaniu administracyjnym przez Kolegium,

-) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a., w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, poprzez oddalenia przez Sąd skargi skarżącego w sytuacji, gdy decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem przepisu ustrojowego art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych. (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), polegające na udziale w składach orzekających Kolegium tego samego członka Kolegium.

-) art. 269 p.p.s.a. poprzez wydanie przez sąd wyroku, pomimo wniosku skarżącego złożonego zarówno ustnie na rozprawie w dniu [...] marca 2010 r., jak i na piśmie w zakresie mocy wiążącej uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym znaczeniu, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo uchwale pełnego składu Naczelnego Sadu Administracyjnego przedstawia powstałe zagadnienie

6

Sygn. akt I OSK 1038/10

prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi, czego nie uczynił Wojewódzki Sąd

Administracyjny w Kielcach.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, wnoszący skargę kasacyjną wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku wraz z zasądzeniem kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w szczególności wywodzono, że w dniu [...] października 2009 r. strona złożyła wniosek o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego a decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. organ pierwszej instancji -działając z urzędu - przyznał jej zasiłek celowy i to z pominięciem miesiąca, w którym złożono wniosek, choć -zdaniem skarżącego - literalne brzmienie art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, że świadczenia o pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

Odnosząc się do zarzutów procesowych S. S. podnosił, że protokół rozprawy winien odzwierciedlać przebieg posiedzenia, tymczasem cyt. "Na posiedzeniu Sądu w dniu [...] marca 2010 r. zostały przeprowadzone dowody z dokumentów zawartych we wniosku z dnia [...] marca 2010 r., Sąd nie wydawał postanowień o ich oddaleniu, a skoro nie oddalił, to przeprowadził dowody w nim zawarte, których nie wyjaśnił w wydanym wyroku".

Skarżący kasacyjnie podnosił też, że wnosił przed Sądem Wojewódzkim o łączne rozpoznanie spraw o sygnaturach akt II SA/Ke 137/10 i II SA/Ke 128/10 w tym również

w podczas rozprawy, brak jest jednakże wzmianki o takim wniosku w powołanym protokole. Ponadto - w ocenie S. S. - sprawy ze skarg na decyzję dotyczącą zasiłku celowego i zasiłku okresowego pozostawały związku i dlatego winny być rozpoznane razem. Błędne przy tym było twierdzenie Sądu -podparte oświadczeniem protokolanta - iż skarżący nie składał wniosku o łączne rozpoznanie spraw. Gdyby bowiem taki wniosek nie został złożony, Przewodniczący zarządzeniem wydanym na rozprawie, bezzasadnie by go oddalił.

Poza tym w/w decyzje zostały wydane przez tego samego członka składu Kolegium, choć ich podstawą był ten sam wniosek, wydano je w oparciu o ten sam akt normatywny i na podstawie tego samego stanu faktycznego.

Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną twierdził, że Sąd pierwszej instancji nie przeanalizował wszystkich zgłoszonych w skardze zarzutów bo nie odniósł się do zarzutu dotyczącego przyznawania i wypłacania świadczeń z pomocy społecznej za okres miesiąca kalendarzowego począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o pomoc a tylko w postanowieniu z dnia [.]

7

Sygn. akt I OSK 1038/10

maja 2010 r. (sygn. akt II SA/Ke 137/10) wskazał o jednoznacznym podzieleniu

stanowiska Kolegium w tym zakresie.

Odnosząc się do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit, a - c p.p.s.a., w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skarżący kasacyjnie powoływał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. (sygn. akt P 57/07) i podkreślał, że członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu od udziału w sprawie zawisłej przed organem administracji publicznej niezależnie od rodzaju i charakteru sprawy, w każdym stadium tej sprawy oraz każdej instancji trybu zwykłego lub trybów nadzwyczajnych. Zdaniem skarżącego zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach błędnie przyjął, że w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie istniały podstawy do wyłączenia pracownika. W wydaniu przez Kolegium decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz z dnia [...] stycznia 2010 r. brał bowiem udział ten sam członek składu orzekającego.

S. S. podkreślił też, że zgodnie z art. 269 p.p.s.a., uchwały podjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny wiążą wszystkie składy sądów administracyjnych i cyt. "{..,) choć zarówno ustnie, jak i na piśmie złożonym na rozprawie skarżący wnosił o wypełnienie przez Sąd wymogu przepisu art. 269 p.p.s.a. wskazując na uchwały składu siedmiu sędziów, uchwałę pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego (przytoczone w uzasadnieniach skargi kasacyjnej)" to Sąd Wojewódzki wydał wyrok, w którym nie wyjaśnił realizacji wymogu w/w przepisu.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Zarzuty jej sprowadzały się do obrazy prawa materialnego oraz przepisów

postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty te należy uznać

za nieuzasadnione.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów dotyczących przepisów postępowania

należy podkreślić, że - zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - tego rodzaju zarzut może być

jedynie skutecznie podniesiony, jeśli naruszenie przepisów postępowania mogło mieć

istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem skarga kasacyjna takich zarzutów nie

zawiera.

8

Sygn. akt I OSK 1038/10

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem zawartym w orzecznictwie i doktrynie przepis art. 101 p.p.s.a., określający co powinien zawierać protokół rozprawy, nie może być rozumiany w ten sposób, że tego rodzaju protokół winien odzwierciedlać wszystkie oświadczenia i twierdzenia stron w ich dosłownym i szczegółowym brzmieniu. Wystarczy, aby protokół zawierał jedynie wnioski i stwierdzenia istotne.

Jak wynika z materiału dowodowego znajdującego się w aktach Sądu Wojewódzkiego, wnioski skarżącego zawarte w jego pismach procesowych były ujawnione przez sędziego sprawozdawcę na rozprawie, podczas referowania sprawy i z tego powodu nie było koniecznym, ponowne przytaczanie ich treści w protokole rozprawy. Należy przy tym nadmienić, że - z oczywistych względów - powyższe mogło jedynie dotyczyć tych wniosków, które zostały zgłoszone przed rozprawą, albo w jej toku a nie wniosku, który skarżący zgłosił po zamknięciu rozprawy tj. wniosku z dnia [...] marca 2010 r. o uzupełnienie protokołu.

Ponadto z treści: zaskarżonego wyroku, protokołu rozprawy z dnia [...] marca 2010 r., zarządzenia sędziego z dnia [...] kwietnia 2010 r. oddalającego wniosek o sprostowanie protokołu a także ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia protokolanta z dnia [...] kwietnia 2010 r. wynika, że Sąd Wojewódzki nie przeprowadzał uzupełniającego postępowania dowodowego.

W tym miejscu zatem należy zauważyć, że jeśli nawet w protokole rozprawy nie zostałby odnotowany fakt dotyczący oddalenia wniosku dowodowego, to nie można z tego tylko powodu wnosić - jak czyni to skarżący - że dowód taki został przeprowadzony zwłaszcza, jeśli ( jak w omawianej sprawie) z treści zaskarżonego wyroku wynika wprost, że okoliczność taka nie wystąpiła.

Odnośnie art. 113 § 1 p.p.s.a,, w myśl którego to przepisu przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, trzeba natomiast wyraźnie stwierdzić, że przepis ten reguluje jedną z kompetencji Przewodniczącego składu orzekającego i ma charakter jedynie porządkowy. Jak podnosi się w orzecznictwie przepis ten nie ma charakteru istotnego a więc nie może stanowić ' podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. ( por. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 października 2008 r. sygn. akt II FSK 797/07, LEX Nr 496300 i z dnia 12 marca 2009 r. sygn. akt II FSK 1759/07 LEX 575446).

Zgodnie z art. 111 § 2 p.p.s.a. sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Jak wynika zatem z treści w/w przepisu kwestia, czy połączyć sprawy do wspólnego rozpoznania (orzekania ), czy też

9

Sygn. akt I OSK 1038/10

nie dokonywać ich połączenia należy do decyzji Sądu, której nie musi uzasadniać i decyzja ta jest niezaskarżalna. Z tego powodu zarzut kasacyjny polegający na tym, że Sąd Wojewódzki nie połączył do wspólnego rozpoznania przedmiotowej sprawy ze sprawą dotyczącą skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2010 r., wydanej w sprawie zasiłku okresowego, już co do zasady, nie mógł być uznany za uzasadniony.

Nie był również trafny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a., w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W tym miejscu należy przede wszystkim wyjaśnić, że w/w przepisy nie mogą być stosowane dowolnie i wymiennie, zatem już sama redakcja tego zarzutu nie jest poprawna. Sąd wojewódzki może bowiem uchylić zaskarżoną decyzję w oparciu o w/w podstawę prawną, gdy decyzja narusza prawo materialne, które miało wpływ na wynik sprawy ( lit. a), gdy decyzja narusza przepisy postępowania stanowiące podstawę do jego wznowienia (lit. b) lub gdy narusza ona przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. ). Natomiast w przypadku, gdy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., Sąd wojewódzki winien stwierdzić nieważność decyzji, po myśli art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W takim przypadku nie powinien natomiast decyzji uchylać.

Żadna z w/w sytuacji w tej sprawie jednak nie zachodziła. Podkreślenia bowiem wymaga fakt, że oceniana przez Sąd Wojewódzki decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2010 r. została wydana przed wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. dotyczącej zasiłku okresowego. W związku z tym, w niniejszej sprawie w ogóle nie zachodziła sytuacja, co do której można by mieć jakiekolwiek wątpliwości, odnośnie wydania decyzji z naruszeniem przepisu ustrojowego w postaci art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, co sugerowała skarga kasacyjna. W skład Kolegium, które orzekało w dniu [...] stycznia 2010 r., nie wchodziła bowiem osoba, która orzekała poprzednio w innej sprawie, podobnej i dotyczącej osoby skarżącego.

Za całkowicie niezasadny należało również ocenić zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 269 p.p.s.a. Nadmienić w tym miejscu wypada, że przepis ten zawiera trzy jednostki redakcyjne, a skarżący nie sprecyzował w skardze kasacyjnej, której jednostki dotyczy zarzut. Wnosząc jednak, że art. 269 § 2 i 3 p.p.s.a. odnoszą się do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, skarga kasacyjna mogłaby ewentualnie dotyczyć jedynie § 1 w/w artykułu.

10

Sygn. akt I OSK 1038/10

Zgodnie z tym przepisem, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.

Powyższy przepis nie miał jednak zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem Sąd Wojewódzki nie orzekał w sposób odmienny od poglądów orzecznictwa, przyjętego w powołanych wyżej uchwałach.

W związku z powyższym niezrozumiały jest zupełnie zarzut skarżącego, który twierdził, że w zaskarżonym wyroku nie została wyjaśniona cyt. "realizacja wymogu art. 269 p.p.s.a., choć skarżący wnosił o cyt. "wypełnienie przez Sąd wymogu art. 269 p.p.s.a. wskazując na uchwały składu siedmiu sędziów, uchwałę pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego ( przytoczone w uzasadnieniach podstaw skargi kasacyjnej)". Wskazać zatem w tym miejscu trzeba, że choć skarga kasacyjna w różnych miejscach istotnie przywołuje rozmaite uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, to nie miały one w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie.

W szczególności: uchwała z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I FPS 3/06 ( ONSAiWSA 2007, nr 1, poz. 1) dotyczy obowiązku sporządzenia pełnego uzasadnienia wyroku, w sytuacji, gdy Sąd połączył do wspólnego rozpoznania kilka skarg, z których część została oddalona , uchwała z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, (ONSAiWSA 2007, nr 3, poz. 80) odnosi się do kwestii wyłączenia członka składu orzekającego samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym w trybie art. 127 § 3 k.p.a., zaś uchwała z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 ( ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1) precyzuje zasady orzekania w postępowaniu kasacyjnym na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Jak wyżej wspomniano przedmiotowa sprawa dotyczyła jedynie jednej skargi na jedną decyzję, wydaną w sprawie zasiłku celowego. Wydanie tej decyzji nie nastąpiło w trybie art. 127 § 3 k.p.a. i nie poprzedzało jej orzekanie przez któregokolwiek z członków składu orzekającego Kolegium w podobnej sprawie, dotyczącej osoby skarżącego. Wyrok natomiast Sądu Wojewódzkiego w Kielcach był wyrokiem Sądu pierwszej instancji, a zatem nie był wydawany na podstawie przepisów regulujących postępowanie kasacyjne.

Sąd Wojewódzki nie naruszył również art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie. W uzasadnieniu tym został bowiem przedstawiony w sposób zwięzły stan sprawy, zarzuty

11

Sygn. akt I OSK 1038/10

podniesione w skardze, stanowisko organu, wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Zarzut ten łączy się zresztą ściśle z zarzutem prawnomaterialnym zawartym w skardze kasacyjnej a sformułowanym jako obraza art. 106 ust 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Skarżący twierdził bowiem, że w oparciu o w/w przepis, przyznany mu zasiłek celowy winien być udzielony nie od miesiąca listopada 2009 r. ( jak uczynił to organ) a od miesiąca października 2009 r. - ze względu na fakt, że wniosek o przyznanie zasiłku okresowego nosił datę [....] października 2009 r. Stanowisko to nie było jednak prawidłowe. Zgodnie z wyżej powołanym przepisem, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Jak wynika zatem z treści powyższej regulacji, odnosi się ona do postępowań wszczynanych na wniosek. W sytuacji zaś, gdy postępowanie jest wszczęte z urzędu - na co zezwala organom pomocowym treść art. 102 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej - przepis art. 106 ust. 3 omawianej ustawy - nie ma zastosowania. W przypadku bowiem postępowania prowadzonego z urzędu nie można mówić o wniosku strony { w tej sprawie), W przeciwnym bowiem wypadku - postępowanie toczyłoby się na wniosek a nie z urzędu.

Nadmienić przy tym trzeba, że w wymienionym w skardze kasacyjnej wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1996 r. sygn. (akt III ARN 14/96, OSNP 97/2/16 ) nie został wyrażony odmienny od powyższego pogląd prawny. W wyroku tym oddalono jedynie rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wraz z decyzją organu pierwszej instancji ze względu na brak rozstrzygnięcia o całości żądania strony. Dodatkowo też wskazać trzeba, że powyższy wyrok dotyczył nieobowiązującej już ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1993, Nr 13, poz. 60).

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach adwokata z urzędu należy do kompetencji sądu wojewódzkiego.

12