Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 99/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-04-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 2, art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wielko-polskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu 11 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.T.T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.T.T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług z tytułu importu postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżący wystąpił o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego, jak również z przedstawionych dodatkowych dokumentów, wynika, że skarżący jest żonaty i ma dwoje dzieci (w wieku 17 i 13 lat). Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego o wartości 40.000 zł wykorzystywanego przez skarżącego w działalności gospodarczej. Żonie skarżącego natomiast przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 52 m kw. Nie posiadają oszczędności ani innego majątku. Skarżący i jego żona prowadzą (każde z nich odrębnie) działalność gospodarczą - skarżący jest taksówkarzem, a jego żona świadczy usługi transportowe. Miesięczne dochody skarżącego z tego tytułu wynoszą 3.309 zł brutto miesięcznie, a jego żony 6.200 zł brutto. Przychody z prowadzonej przez skarżącego działalności opodatkowane są zryczałtowanym podatkiem dochodowym w postaci karty podatkowej. W związku z tym nie ewidencjonuje kosztów uzyskania przychodów. Określił je jednak szacunkowo na 3.679 zł, zaliczając do nich wydatki na: kartę podatkową, składkę ZUS, paliwo, "opłatę abonamentową taxi" oraz ratę kredytu zaciągniętego na zakup samochodu. Wydatki te udokumentował dowodami przelewu raty kredytu oraz podatków i składek ZUS, raportami kasowymi. Skarżący nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Żona skarżącego również nie ewidencjonuje kosztów uzyskania przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, ponieważ przychody z tej działalności opodatkowane są ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Podała jednak, że w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej miesięcznie ponosi: 527 zł zryczałtowanego podatku, składkę ZUS w wysokości 385 zł oraz koszty zakupu paliwa rzędu 1.500 zł miesięcznie, na dowód których to wydatków przedłożono dowody przelewów oraz wydruk syntetycznego zestawienia z ewidencji sprzedaży. Przedłożono również deklaracje VAT-7 potwierdzające za styczeń i luty 2012 r. sprzedaż towarów i usług o wartości netto 6.200 zł w każdym z tych miesięcy i nabycie towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną w kwotach - za styczeń: 46 zł, a za luty: 34 zł. Skarżący oraz jego żona łącznie spłacają cztery kredyty: hipoteczny na zakup mieszkania (1900 zł miesięcznie), na zakup samochodu wykorzystywanego przez skarżącego w prowadzonej działalności gospodarczej (990 zł miesięcznie), na zakup komputera (176,80 zł), oraz "dofinansowanie ubezpieczenia" (196 zł miesięcznie). Dodatkowo skarżący spłaca zobowiązania z posiadanych dwóch kart kredytowych. Miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżącego wynoszą 1.675 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że obejmują one również spłatę zaległości w czynszu (570 zł miesięcznie).

Skarżący przedstawił również wyciągi z części posiadanych rachunków bankowych - swoich i żony. Wynika z nich, że małżonkowie nie mają oszczędności. Wynika z nich jednak również, że skarżący dokonywał przelewów z rachunku bankowego, z którego wyciągu nie przedstawił (końcówka numeru rach. [...]).

W świetle treści oświadczeń skarżącego oraz zawartości przedstawionych dokumentów przez niego dokumentów, brak podstaw do uwzględnienia wniosku w jakiejkolwiek części.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje w razie wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść całości kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Skarżący nie wykazał powyższych przesłanek.

Należy bowiem pamiętać, że zasadą jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Koszty sądowe jako należności Skarbu Państwa winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. W konsekwencji, strona posiadająca stałe źródło dochodów winna poczynić oszczędności w swoich wydatkach do granic zabezpieczenia podstawowego utrzymania, tak by w maksymalnym możliwym zakresie partycypować w kosztach postępowania.

Skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody z działalności gospodarczej. W świetle przedstawionych dokumentów, niewiarygodne jest oświadczenie skarżącego o braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. Przychody uzyskiwane przez żonę skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej przewyższają bowiem znacznie deklarowane koszty ponoszone w związku z tą działalnością (przychód brutto 6200 zł, przy kosztach rzędu 2500 zł pomijając należny podatek od towarów i usług). Nadto skarżący ponosi wydatki niezwiązane z utrzymaniem koniecznym takie jak wydatki na opłacenie abonamentu telewizji kablowej czy wysokie rachunki telefoniczne.

Oceny zdolności majątkowych skarżącego nie zmienia fakt obowiązywania w małżeństwie skarżącego ustroju rozdzielności majątkowej

Przyjmuje się bowiem, że w takiej sytuacji wnioskodawcę obarcza obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka. Wynika to z prawnego obowiązku udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajdującego umocowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w art. 13 i 27). W orzecznictwie wprost wskazuje się, że rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi (zob. post. NSA z 22 grudnia 2009 r. II OZ 1142/09 LEX 582903). Za okoliczność faktyczną stanowiącą kryterium rozstrzygające o takim obowiązku zgodnie przyjmuje się fakt pozostawania przez wnioskodawcę we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też niepozostawnia w separacji z małżonkiem, pomimo rozdzielności majątkowej (tak np. NSA w postanowieniach: z 25 października 2010 r. II FZ 492/10 www.orzeczenia.nsa.gov.pl , z 26 maja 2011 II FZ 180/11 niepubl., z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. nr 1 poz. 8).

Podobnie nie można uznać, by za całkowitym zwolnieniem od kosztów sądowych przemawiał fakt ponoszenia znacznych wydatków związanych ze spłatą kredytów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wprost wskazuje się bowiem, że koszty sądowe stanowią należności Skarbu Państwa i że powinny one być zaspokajana na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a zobowiązania prywatne takie jak rata kredytu hipotecznego nie mają przed nimi pierwszeństwa (post. NSA z 20 października 2011 r. I OZ 783/11 LEX 984400). Akcentuje się również, że utrzymanie konieczne, stanowiące prawne ekonomiczne kryterium oceny istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy obejmuje, co oczywiste, wydatki związane z potrzebami mieszkaniowymi, co jednak nie oznacza, że dla zaspokojenia tych potrzeb niezbędne jest ponoszenie wydatku z tytułu spłaty rat kredytu hipotecznego (post. NSA z 16 marca 2011 r. II FZ 22/11 LEX 783814). Przywołane poglądy - odnoszące się do kredytu hipotecznego - należy jednak w całej rozciągłości odnieść do faktu ponoszenia wydatków związanych z uiszczaniem rat kredytów niesłużących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych czy innych podstawowych potrzeb życiowych, takich jak np. spłacany przez skarżącego kredyt na zakup komputera. Argumentacja wniosku o licznych zobowiązaniach kredytowych nie mogła zatem stanowić samodzielnej podstawy uwzględnia żądania skarżącego.

Skarżący nadto - jak sam wskazał - korzysta z dwóch kart kredytowych. Tymczasem powszechnie wiadome jest, że uzyskanie kredytu czy też karty kredytowej wiąże się z oceną tzw. zdolności kredytowej podmiotu ubiegającego się o tego rodzaju wsparcie instytucji finansującej. Pośrednio dowodzi to, że sytuacja finansowa skarżącego nie jest tak krytyczna, jak zdaje się przedstawiać ją we wniosku i składanych oświadczeniach.

Należy w tym miejscu przypomnieć, że z art. 246 § 1 pkt 2 wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony (o czym skarżącego pouczono).

W razie jednak, gdy treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawiera danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwa wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy.

Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd (referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).

Skarżący natomiast - pomimo wezwania wystosowanego do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. - nie przedstawił wyciągów ze wszystkich swych rachunków bankowych. Nie przedstawił bowiem wyciągów z rachunku o końcówce numeru [...], podczas gdy z wyciągu bankowego z rachunku żony skarżącego oraz przedstawionych dowodów przelewów bankowych wynika, że z takiego właśnie rachunku skarżący opłaca podatki, składki ZUS, ratę kredytu na zakup samochodu oraz dokonywał przelewu na rachunek bankowy małżonki. Tym samym zaniechał przedstawienia istotnego dowodu obrazującego wyczerpująco jego stan majątkowy.

Uwzględniając całość powyższej argumentacji, postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy.