Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 50/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 77 § 1, art. 78 § 1i 2, art. 107 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 § 2 , art. 134, art. 143 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 81/11 w sprawie ze skargi P. S., L. S. i O. S. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 marca 2012 r. (sygn. akt I SA/Wa 81/11), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. S., L. S. i O. S.na decyzję Wojewody M. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską.

W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd przyjął, że nieruchomość położona w W. przy ul. K. hip.[...], o powierzchni [...] m2 znajdowała się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), a w związku z tym, z dniem wejścia jego w życie, tj. z dniem[...] listopada 1945 r., własność jej przeszła na rzecz gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na rzecz Skarbu Państwa.

Poprzednio, prawo własności do przedmiotowej nieruchomości przysługiwało J. K. (zaświadczenie Sądu Rejonowego dla Warszawy M. w Warszawie z dnia [...] czerwca 1999 r.), który nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej - w trybie art. 7 powołanego dekretu. W dniu [..] czerwca 1999 r. Z. K. złożyła natomiast - w imieniu własnym oraz rodzeństwa: B. K.i E. K.- wniosek o przyznanie odszkodowania za grunt opisanej na wstępie nieruchomości.

Prezydent W., decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 nr [...], nie uwzględnił jednak powyższego wniosku a - rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej - Wojewoda M., decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organy wskazały, że aktualnie grunt przedmiotowej nieruchomości stanowi własność W. i pozostaje w użytkowaniu Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego, wchodząc w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].

Ustalono, że decyzją lokalizacyjną z dnia [...]marca 1953 r. nr [...], Prezydium Rady Narodowej w W., wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową wstępną dla Zasadniczej Szkoły [...] na terenie położonym przy ul. M. i S., w granicach oznaczonych za załączniku graficznym nr [...], przy czym nieruchomość hip. [...], wchodziła w skład gruntu przeznaczonego pod budowę szkoły.

Pismem z dnia [...] kwietnia 1953 r. nr [...], Prezydium Rady Narodowej w W. wyraziło zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie Zasadniczej Szkole [...] grunt w rejonie ulic M. i S. w granicach wyznaczonych na szkicu nr [...] (ok. [...] ha), będącym załącznikiem do zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] marca 1953 r. Protokół zdawczo-odbiorczy sporządzony został w dniu [...] maja 1953 r.

Następnie, w dniu [...] lipca 1954 r. wydane wprawdzie zostało przez Prezydium Rady Narodowej w W. zaświadczenie lokalizacyjne nr [...], zmieniające granice terenu przeznaczonego dla Zasadniczej Szkoły [...], ale działka hipoteczna nr [...]pozostała w obszarze przeznaczonym pod szkołę.

Protokół zdawczo-odbiorczy w zmienionych granicach, sporządzony został w dniu [...]stycznia 1955 r.

W ocenie organów, dawni właściciele utracili możliwość władania w/w działką po dniu [...] kwietnia 1958 r. ze względu na fakt wcześniejszego jego przejęcia pod w/w inwestycję a czego dowodem była treść korespondencji, prowadzonej pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniowo-Budowlaną a Dyrektorem Szkoły [...].

Podano, iż w dniu [...] października 1954 r. Spółdzielnia Mieszkaniowo-Budowlana otrzymała zaświadczenie lokalizacyjne nr [...], wyrażające zgodę na budowę budynków bliźniaczych na terenie położonym przy ul. S.. Z załącznika graficznego do ww. zaświadczenia lokalizacyjnego (nr [...]), wynikało, iż wskazany w nim teren graniczył bezpośrednio z terenem objętym lokalizacją nr [...] dla Zasadniczej Szkoły [...], u zbiegu ulic S. i M.(na niektórych mapach oznaczonej jako ul. P.).

W dniu [...] kwietnia 1955 r. Spółdzielnia Mieszkaniowo-Usługowa skierowała do Dyrektora Szkoły [...] pismo (l.dz. [...]), w którym prosiła o niepodejmowanie przez Szkołę żadnych prac siewnych na terenie objętym zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] października 1954 r., gdyż będzie on stanowił dojazd na budowę domów jednorodzinnych w rejonie ulic S. i P.. W odpowiedzi, Dyrektor Zasadniczej Szkoły [...], poinformował SMB [...], że ,,(...) dopóki inwestorzy, a między nimi także Spółdzielnia [...] nie spełnią warunków, pod którymi Dyrekcja oraz Ministerstwo Gospodarki Komunalnej zrzekło się części Ogrodu Szkolnego na rzecz inwestorów, dotąd przyszli posiadacze tego terenu nie będą mogli wejść w jego posiadanie i użytkowanie". Jak wynikało z dalszej treści tego pisma pomiędzy stronami zawarte zostało porozumienie, zgodnie z którym ,,(... inwestorzy wypłacą Zasadniczej Szkole [...] odszkodowanie za plony ogrodnicze i wkłady w uprawę ziemi; inwestorzy przesuną własnym kosztem dotychczasowe ogrodzenie na nowe granice, wytyczone przez Wydział Geodezyjny (...)".

Organy zwróciły też uwagę na treść pisma Kierownika Stołecznego Urzędu Budowlanego PRN w W. z dnia[...] maja 1955 r. dotyczącego ustaleń, zawartych pomiędzy Szkołą, a Spółdzielniami Mieszkaniowo - Budowlanymi, związanych z roszczeniami Szkoły o zwrot kosztów wynikających ze zmiany terenu. Porozumienie to dotyczyło m.in. zwrotu części kosztów wynawożenia terenu przez Szkołę, a także sprawy przeniesienia parkanu na nowe granice.

Zdaniem organów, wejście w posiadanie przez Zasadniczą Szkołę [...] m. in. działki nr hip. [...], potwierdzała również:

-) notatka z dnia [...] maja 1957 r. z rozpoznania terenu, sporządzona przez m.in. Kierownika Pracowni [...] i przedstawiciela Towarzystwa [...] z której wynikało, iż ww. grunt o pow. ok. [...] ha jest obecnie użytkowany przez Szkołę;

–) pismo Dyrektora Zasadniczej Szkoły [...] z dnia [...] czerwca 1957 r. skierowane od PRN w W., zgodnie z którym, Szkoła zajmuje ww. teren od 1948 r. i sukcesywnie przez kolejne lata go zagospodarowywała, a cały należący do Szkoły grunt został ogrodzony (prowizorycznie);

–) pismo Podsekretarza Stanu Ministerstwa Oświaty z dnia [...] lipca 1957 r. do Zastępcy Przewodniczącego Rady Narodowej, który stwierdza ,,(...). Na terenie obecnej lokalizacji Szkoły [...] jedynej w Polsce Ministerstwo Oświaty planuje budowę budynku szkolnego, a teren jest w pełni zagospodarowany i użytkowany jako warsztat szkoleniowy" .

Wskazano przy tym, że zasadnicza zmiana położenia Szkoły i w konsekwencji przesunięcie jej granic nastąpiło dopiero po 1958 r. W aktach sprawy znajdowała się bowiem decyzja z dnia [...] czerwca 1958 r. PRN w W., uchylająca lokalizację z dnia [...] lipca 1954 r. nr [...] i teren Szkoły zmniejszony został do powierzchni ok. [...] ha. Jednak dopiero w dniu [...] stycznia 1965 r. Dyrekcja Rozbudowy Miasta W. Południe wystąpiła do PRN w W. z wnioskiem terenowym nr [...] o wydanie decyzji w sprawie przekazania terenu przy ul. B. (w tym hip.[...]), pod budowę szkoły specjalnej. W uzasadnieniu wniosku podano zaś, że całość terenu jest w posiadaniu Zasadniczej Szkoły [...] (uprawa kwiatów i warzyw).

Przekazanie terenu pod budowę Szkoły Specjalnej nastąpiło w dniu [...] maja 1965 r. protokołem zdawczo odbiorczym, w oparciu o decyzję z dnia [...] marca 1965 r. nr [...].

Jednocześnie, zdaniem organów, oświadczenie Z. K., w którym podała, iż w roku 1955 planowała wraz z mężem budowę domu jednorodzinnego i braną pod uwagę lokalizacją była działka przy ul. K. a w związku z tym wielokrotnie dokonywała z mężem jej oglądu, nie mogło zostać potraktowanie jako dowód, potwierdzający możliwości władania działką przez dawnych właścicieli do dnia [...] kwietnia 1958 r. Do oświadczenia tego Z. K. nie dołączyła bowiem żadnego dokumentu wskazującego, że podjęła ona wraz z mężem starania o pozwolenie na budowę domu na działce hip. [...] (plany architektoniczne domu, plany geodezyjne, wystąpienia o zgodę na budowę itp.)

Za niemający znaczenia w sprawie został także potraktowany dowód z oświadczenia K. R.. Wynikało z niego bowiem wprawdzie, że działka przy ul. K. była uprawiana (drobne uprawy krzewów owocowych) w latach 50-tych przez rodzinę K., ale oświadczenie to nie zwierało daty do kiedy - według wiedzy K.R. - działka mogła być uprawiana.

W rezultacie, organy obu instancji uznały, że w przedmiotowej sprawie nie został spełniony jeden z dwóch, przewidzianych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunków, dotyczący utraty możliwości władania działką przez dawnych właścicieli po dniu [...] kwietnia 1958 r. z uwagi na fakt wcześniejszego przejęcia gruntu pod inwestycję.

Skargę na decyzję Wojewody M. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Z. K.. Skarżąca zarzuciła organowi nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności w zakresie faktycznej możliwości władania nieruchomością, nieprawidłowe ustalenie kwestii spełnienia przez wnioskodawców przesłanki utraty możliwości faktycznego władania nieruchomością po dniu [...] kwietnia 1958 r. i brak merytorycznych podstaw uzasadniających podtrzymanie decyzji negatywnej organu I instancji.

Wojewoda M., w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ponadto, w dniu 17 października 2011 r., P. J.S. (spadkobierca Z. K.), L. S.i O. S. wnieśli, uzupełniające skargę, pismo procesowe, w którym twierdzili, że zaskarżona decyzja naruszała w sposób istotny: art. 7, 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 4 k.p.a. a także art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zarzutom tym towarzyszyło obszerne uzasadnienie stanowiska.

Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie była ona uzasadniona.

Sąd przytoczył treść art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, akcentując, że przyznanie w tym wypadku odszkodowania za działkę gruntu uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia obu warunków określonych w tym przepisie, to jest wymogu by działka ta, przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne a poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdził, że: organy przeprowadziły w analizowanej sprawie szczegółowe postępowanie wyjaśniające, w aktach administracyjnych znajdowały się dokumenty opisane w decyzji i zostały one zanalizowane przez organy. Wynikało z nich zaś w sposób jednoznaczny, iż poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem[...] kwietnia 1958 r. Zdaniem Sądu, pogląd ten wynikał z takich dokumentów jak:

– decyzja lokalizacyjna nr [...] z dnia [...] marca 1953 r. Prezydium Rady Narodowej w W.,

– pismo z dnia [...] kwietnia 1953 r. nr [...], w którym Prezydium Rady Narodowej w W. wyraziło zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie Zasadniczej Szkole [...] grunt w rejonie ulic M. i S. w granicach wyznaczonych na szkicu nr [...]

(ok. [...] ha), będącym załącznikiem do zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] marca 1953 r.,

– protokół zdawczo odbiorczy sporządzony został w dniu [...] maja 1953 r.,

– zaświadczenie lokalizacyjne nr [...], zmieniające granice terenu przeznaczonego dla Zasadniczej Szkoły [...], przy czym działka hipoteczna [...] pozostała w obszarze przeznaczonym pod szkołę,

– protokół zdawczo odbiorczy w zmienionych granicach, sporządzony w dniu

[[...] stycznia 1955 r.,

– korespondencja prowadzona pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniowo-Budowlana [...]" a Dyrektorem Szkoły [...],

– pismo Kierownika Stołecznego Urzędu Budowlanego PRN w W. z dnia [...] maja 1955 r. dotyczące ustaleń zawartych pomiędzy Szkołą, a Spółdzielniami Mieszkaniowo-Budowlanymi [...], dotyczące roszczeń Szkoły o zwrot kosztów wynikających ze zmiany terenu,

– notatka z dnia [....] maja 1957 r. z rozpoznania terenu, sporządzona przez m.in. Kierownika Pracowni BUW [...] i przedstawiciela Towarzystwa Budowy Mieszkań. Z notatki tej wynika, iż ww. grunt o pow. ok. [...] ha (w tym przedmiotowa działka) jest obecnie użytkowany przez Szkołę;

– pismo Dyrektora Zasadniczej Szkoły [...] z dnia [...] czerwca

1957 r. skierowane od PRN w W., zgodnie z którym, Szkoła zajmuje ww. teren od 1948 r. i sukcesywnie przez kolejne lata go zagospodarowywała, a cały należący do Szkoły grunt został ogrodzony (prowizorycznie);

– pismo Podsekretarza Stanu Ministerstwa Oświaty z dnia [...] lipca 1957 r. do Zastępcy Przewodniczącego Rady Narodowej, który stwierdza ,,(...) Na terenie obecnej lokalizacji Szkoły [...] jedynej w Polsce Ministerstwo Oświaty planuje budowę budynku szkolnego, a teren jest w pełni zagospodarowany i użytkowany jako warsztat szkoleniowy" .

Jednocześnie Sąd podzielił pogląd organów, co do oceny pism K. R. i Z. K., podnosząc, że żadne z nich nie stanowiło dowodu na poparcie twierdzeń o zamiarze posadowienia domu na terenie przedmiotowej działki oraz innych, świadczących o jakimkolwiek jej użytkowaniu przez dawnych właścicieli.

W rezultacie, Sąd przyjął, że organy prawidłowo uzasadniły swoje stanowisko a ponadto - wobec nie spełnienia warunku, dotyczącego pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu [...] kwietnia 1958 r. przez poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego – ocena spełnienia drugiego warunku z art. 215 u.g.n. było niecelowe.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, P. S. będący spadkobiercą, zmarłej w dniu [...] sierpnia 2010 r. skarżącej Z. K., zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w postaci:

1.) art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: "p.u.s.a.") w zw. z art. 3 ust. 2 i art. 134 p.p.s.a. - wskutek wadliwego wykonania kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięć organów administracji publicznej, zawartych w kwestionowanych przez skarżącego decyzji Wojewody nr [...] oraz decyzji Prezydenta nr [...], w wyniku:

-) uchylenia się przez Sąd Wojewódzki od pogłębionej analizy charakteru wniosku o odszkodowania za nieruchomość przejętą bez odszkodowania w trybie "dekretu warszawskiego", jego istoty - w świetle obowiązujących przepisów konstytucyjnych i innych przepisów prawnych związanych z tego typu przypadkami - przy jednoczesnym ograniczeniu się do wyrażenia przez Sąd akceptacji dla nieuzasadnionej praktyki organów administracji do traktowania przepisu szczególnego z art. 215 ust. 2 u.g.n., jako regulacji wyczerpującej w zakresie odszkodowań za nieruchomości przejęte na podstawie "dekretu warszawskiego,"

-) pominięcia szeregu zarzutów zawartych w piśmie skarżącego P. S. z dnia [...].10.2011 r., co doprowadziło do naruszenia szeregu przepisów proceduralnych (art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 107 § 1 i § 4 k.p.a.), wskazanych w w/w piśmie, a co w dalszej kolejności doprowadziło do nie rozpoznania skargi co do istoty,

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. - polegającej na sporządzeniu uzasadnienia do zaskarżonego wyroku w sposób nie spełniający standardów, umożliwiających podjęcie z nim rzetelnej polemiki i poznanie zapatrywań WSA wobec szeregu sformułowanych przez skarżącego zarzutów względem ww. decyzji Wojewody nr [...]oraz decyzji Prezydenta nr [...], czego przejawem pozostaje w szczególności to, że:

-) w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd ograniczył swoje motywy - w ścisłym tego słowa znaczeniu - do wykładni językowej art. 215 ustawy z dnia 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: "u.g.n."), zamieszczenia wyliczenia 10 dokumentów źródłowych, pochodzących z okresu od [...].03.1953 r. do [...].07.1957 r., opatrując je stwierdzeniem bez konkretyzacji tego stanowiska, że wskazują one na niezaistnienie przesłanki "pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu [...].04.1958 r." a następnie stwierdzeniem, że uzasadnienie kwestionowanych decyzji administracyjnych jest prawidłowe,

-) w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd w ogóle nie odnotował nawet, że skarżący P. K. w piśmie z dnia [...].10.2011 r. uzupełniającym skargę, wniesioną przez Z. K. skonkretyzował skargę wniesioną przez jego poprzedniczkę prawną, artykułując w nim łącznie 6 zarzutów naruszenia konkretnych przepisów prawa (art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 107 § 1 i § 4 k.p.a. a także art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), z oznaczeniem, z czego wywodzi takie stanowisko, co - w świetle aktualnej treści uzasadnienia - może wskazywać na to, iż powyższa konkretyzacja skargi mogła zostać wręcz niedostrzeżona przez Sąd,

-) w uzasadnieniu do zaskarżonego wyroku Sąd w ogóle nie odniósł się do mających zasadnicze znaczenie dla skarżącego zarzutów z pkt 1 ppkt 4 i 5 oraz pkt 2 w/w pisma z dnia [...].10.2012 r., to jest zarzutów naruszenia przez organy administracji publicznej przy wydaniu kwestionowanych decyzji administracyjnych: art. 107 § 1, art. 107 § 4 k.p.a., a w końcu art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP;

II. prawa materialnego, polegające na obrazie:

1. art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, przez ich niezastosowanie, w sytuacji istnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r. (sygn. akt SK 41/09, Dz. U. Nr 120, poz. 762),a w którym przepisy zawarte w art. 215 ust. 2 u.g.n. zostały uznane za niekonstytucyjne, jak też wobec istnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 maja 1989 r. ( sygn. akt K 2/88 (OTK 1989/1/1),

2. art. 215 ust. 2 u.g.n. - przez jego błędne zastosowanie, skutkujące pozbawieniem skarżącego i innych następców prawnych właściciela nieruchomości prawa własności, a następnie prawa do rekompensaty z tytułu jej utraty,

3. art. 214 ust. 1 u.g.n. oraz przepisów zawartych w art. 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), przez ich niezastosowanie, w tym nie umieszczenie ich w wyjaśnieniu postawy prawnej rozstrzygnięcia, zawartego w zaskarżonym wyroku oraz poprzedzających go decyzjach administracyjnych, podlegających kontroli w ramach niniejszego postępowania.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. to jest, zarówno na zarzucie obrazy prawa materialnego (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 215 ust. 2, art. 214 ust. 1 u.g.n. i art. 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), jak i naruszenia przepisów postępowania w postaci: art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 ust. 2 i art. 134 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 107 § 1 i § 4 k.p.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych podnieść należy, że były one w dużej mierze uzasadnione. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki dokonał bowiem jedynie pozornej kontroli zaskarżonej decyzji, co skutkowało przyjęciem, że wyrok ten został wydany z naruszeniem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 ust. 2 art. 134 p.p.s.a. a ponadto, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełniało wymagań uregulowanych w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Analizowana sprawa dotyczyła roszczenia następców prawnych byłych właścicieli "nieruchomości warszawskiej" położonej przy ul. K. hip. [...], o powierzchni [...] m2, które oparte było na regulacji prawnej określonej w art. 215 ust. 2 u.g.n. Zatem w sprawie istotne było, czy w tym przypadku zostały spełnione przesłanki, zawarte w w/w przepisie, warunkujące uzyskanie przez strony odszkodowania. Powyższe wymagało więc zbadania, czy materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym był wiarygodny i wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia. W związku z tym konieczne było dokonanie analizy zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym dowodów. Tymczasem Sąd Wojewódzki jedynie wymienił rodzaje dokumentów (krótko opisując czego one dotyczyły), jakie znajdowały się w aktach administracyjnych, ale nie wyciągnął z ich treści żadnych wniosków. Jedyna ocena materiału dowodowego, jakiej dokonał Sąd ograniczała się tylko do oświadczeń złożonych przez Z. K. i K. R., a które – jak przyjął Sąd – niczego w sprawie nie dowodziły..

Podkreślić zatem trzeba, że przepis art. 215 ust. 5 u.g.n., operuje konkretną datą 5 kwietnia 1958 r. a zatem należało w tym przypadku zbadać, czy organy prawidłowo uznały, że byli właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni zostali pozbawieni możliwości faktycznego władania nią po w/w dniu., to znaczy, z czy treści dokumentów, na jakich oparł się organ, można było taki wniosek wyciągnąć.

W zaistniałej zatem sytuacji pogląd Sądu, iż w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 215 ust. 2 u.g.n., był co najmniej przedwczesny a ocena kontrolowanej decyzji, sprowadzająca się w zasadzie jedynie do konkluzji, iż decyzje organów obu instancji (cyt.) "odpowiadają prawu" była w ogóle nieumotywowana, co w konsekwencji uniemożliwiało Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do części zarzutów kasacyjnych. W szczególności dotyczy to uchybień procesowych, zgłoszonych w stosunku do postępowania administracyjnego, a wyartykułowanych wprost w piśmie z dnia [...] października 2011 r. uzupełniającym skargę a do których to zarzutów Sąd Wojewódzki w ogóle się nie odniósł, a nawet je przemilczał.

W tych warunkach skład orzekający uznał za przedwczesne wypowiadanie się w kwestiach materialnoprawnych bowiem sprawa wymaga uprzedniego zbadania, czy pod względem wymogów procesowych a w szczególności wiarygodności i kompletności zgromadzonych w niej dowodów było możliwe dokonanie oceny, czy przedmiotowy wniosek mógł, czy nie mógł być w tym przypadku uwzględniony.

Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd Wojewódzki powinien zatem skontrolować w sposób rzetelny zaskarżoną decyzję a przede wszystkim ustalić, czy materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym był wiarygodny i wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia, jakie zostało wydane. W tym celu należałoby przeanalizować treść dokumentacji, na którą powoływał się organ pod kątem zbadania, czy wyciągnięte w postępowaniu administracyjnym na jej podstawie wnioski były trafne. Sąd winien więc m. in. także odnieść się do zarzutów zawartych we wspomnianym wyżej piśmie procesowym z dnia 17 października 2011 r.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.