Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1422/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-09-03 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 3 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosków A Spółki cywilnej T. B., A. L., K. J. w P. oraz A. J. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Spółki cywilnej T. B., A. L., A. J., K. J. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku spółki cywilnej zwrotu podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2005 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

A Spółka cywilna T. B., A. L., K. J. w P. oraz A. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. w przedmiocie orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku spółki cywilnej zwrotu podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2005r. oraz wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W złożonym wniosku T. B. wskazał, że spółka cywilna A w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zajmuje się zakładaniem stolarki budowlanej. Wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 29.311,00 zł, zaś wysokość kapitału zakładowego oraz wartość środków trwałych spółki zamykają się kwotą 0 zł. Kwota środków na posiadanym koncie bankowym wynosi 0 zł. W uzasadnieniu wniosku T. B. stwierdził, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza została zawieszona i obecnie jest osobą bezrobotną. Analogicznej treści oświadczenia złożył A. L., który dodał ponadto, iż z tytułu umowy o pracę osiąga dochód w kwocie 1.500 zł brutto. K. J. w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, iż prowadzona przez niego działalność gospodarcza została zawieszona. Aktualnie pozostaje bez dochodu. Rubryki dotyczące wysokości kapitału zakładowego, wartości środków trwałych oraz wysokości zysku za ostatni rok obrotowy opatrzył adnotacją: "brak" oraz wskazał, że stan konta wynosi 0 zł. A. J. w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że obecnie jest w trakcie rozwodu z K.J. Zamieszkuje u rodziców i sama sprawuje opiekę nad dwojgiem małoletnich synów. Mąż nie wspiera jej finansowo w utrzymaniu dzieci. Osiąga dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 375 zł brutto i nie posiada żadnego majątku.

Uznając zawarte w powyższych wnioskach oświadczenia wnioskodawców za niewystarczające do oceny ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2012r. wezwano pełnomocnika wnioskodawców do uzupełniania wniosków o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących T. B., w tym: informacji o wysokości i źródłach aktualnie osiąganego przez wnioskodawcę dochodu, informacji o wysokości kwoty wydatków ponoszonych na utrzymanie oraz podstawowe opłaty eksploatacyjne wraz ze wskazaniem tytułu do nieruchomości, pod której adresem zamieszkuje, zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów wnioskodawcy i jego małżonki za ostatnie dwa lata podatkowe ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodu (np. ze stosunku pracy, z pozarolniczej działalności gospodarczej itp.) w sposób umożliwiający określenie wysokości uzyskiwanych przychodów i kosztów ich uzyskania bądź nadesłania odpisów zeznań podatkowych wnioskodawcy i jego małżonki za te lata, A. L. w tym: zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów za ostatnie dwa lata podatkowe ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodu (np. ze stosunku pracy, z pozarolniczej działalności gospodarczej itp.) w sposób umożliwiający określenie wysokości uzyskiwanych przychodów i kosztów ich uzyskania bądź nadesłania odpisów zeznań podatkowych za te lata, informacji o wysokości kwoty wydatków ponoszonych na utrzymanie oraz podstawowe opłaty eksploatacyjne wraz z wyjaśnieniem kwestii partycypowania w tych kosztach matki dziecka wnioskodawcy, wyciągów z posiadanych przez niego i pozostałe osoby pozostające wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, A. J. i K. J., w tym: zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów za ostatnie dwa lata podatkowe ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodu (np. ze stosunku pracy, z pozarolniczej działalności gospodarczej itp.) w sposób umożliwiający określenie wysokości uzyskiwanych przychodów i kosztów ich uzyskania bądź nadesłania odpisów zeznań podatkowych za te lata, informacji o źródle i wysokości kwoty wydatków ponoszonych na utrzymanie oraz podstawowe opłaty eksploatacyjne wraz ze wskazaniem tytułu do nieruchomości, pod adresem której zamieszkują, wyciągów z posiadanych przez wnioskodawców rachunków bankowych (prywatnych i firmowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy.

Stosowne wezwanie doręczono pełnomocnikowi wnioskodawców w dniu 20 grudnia 2012r. W zakreślonym terminie wnioskodawcy nie nadesłali jednak dodatkowych informacji i dokumentów wskazanych w zarządzeniu z dnia 11 grudnia 2012r.

Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2013r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik wnioskodawców podniósł, że zarządzenie z dnia 11 grudnia 2012r. zostało mu doręczone w dniu 20 grudnia 2012r., tj. w piątek, wobec czego z siedmiodniowego terminu na dostarczenie dokumentów pozostał termin trzydniowy, przypadający właściwie już w okresie świątecznym, tj. 20 grudnia 2012r. – piątek, 24 grudnia 2012r. – poniedziałek, wigilia świąt Bożego Narodzenia oraz 27 grudnia 2012r. – czwartek, przypadający bezpośrednio po świętach Bożego Narodzenia, czyli w dniach ustawowo wolnych od pracy. Referendarz sądowy wyznaczając tak krótki termin, bo w rzeczywistości 3 – dniowy termin na skompletowanie wszystkich niezbędnych dokumentów, skutecznie uniemożliwił wnioskodawcom dotrzymanie tego terminu. Nawet jeśli wnioskodawcy chcieliby wywiązać się z nałożonych na nich zarządzeniem obowiązków, to czas oczekiwania na dokumenty w okresie świątecznym, w którym większość urzędów oraz instytucji państwowych nie pracuje, jest wydłużony, co w konsekwencji spowodowało, iż realizacja zobowiązania stała się obiektywnie niemożliwa. Bez zwolnienia skarżącej spółki od kosztów sądowych nie będzie ona w stanie prowadzić postępowania.

Zarządzeniem z dnia 23 kwietnia 2013r. wezwano pełnomocnika skarżących do usunięcia braku formalnego wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie prawidłowo, kompletnie wypełnionego wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPR dla wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.

W dniu 15 maja 2013r. pełnomocnik skarżących złożył uzupełnione formularze wniosków o przyznanie prawa pomocy wnioskodawców. A. J. we wniosku tym wskazała, że miesięczny dochód brutto jej oraz dwóch synów z tytułu umowy o pracę i alimentów wynosi 1200 zł. W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że jest matką samotnie wychowującą dwoje dzieci, a dochody, które mają ledwo starczają na podstawowe potrzeby życiowe. A. L. wyjaśnił, że z tytułu umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1600 zł brutto i jest obciążony alimentami w wysokości 600 zł. Z powodu upadłości konto firmowe oraz osobiste jest zajęte przez komornika. Nie posiada mieszkania ani samochodu. W rubryce wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu A. L. wskazał kwotę 55.454,52 zł. Rubryki dotyczące wysokości kapitału zakładowego i wartości środków trwałych według bilansu za ostatni rok opatrzył adnotacją: "brak". K. J. podał natomiast, że aktualnie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Za 2012r. nie osiągnął żadnego dochodu. Ponadto płaci alimenty w wysokości 800 zł. Wskazał też na "obciążenia komornicze". Rubryki dotyczące wysokości kapitału zakładowego i wartości środków trwałych według bilansu za ostatni rok opatrzył adnotacją: "brak", zaś w rubryce wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu wskazał kwotę 0 zł. T. B. z kolei podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazał, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych oraz wartość środków trwałych wynosi 0 zł. Dochód w kwocie 55.454 zł powstał z powodu likwidacji firmy i sprzedaży środków trwałych.

Zarządzeniem z dnia 7 czerwca 2013r. wezwano pełnomocnika skarżącej spółki w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy do uzupełnienia przedłożonych wniosków poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących A Spółki cywilnej oraz odrębnie sytuacji majątkowej poszczególnych wspólników, a mianowicie kserokopii wykazu środków trwałych spółki, wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych spółki oraz osobno z rachunków posiadanych przez każdego ze wspólników spółki wnioskujących o przyznanie prawa pomocy z okresu ostatnich 3 miesięcy, dokumentów potwierdzających ewentualne obciążenia i zobowiązania finansowe, odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata podatkowe, zaświadczeń z właściwych organów administracji publicznej wskazujących, że działalności gospodarcze poszczególnych wspólników zostały zawieszone (art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), informacji o posiadanych przez spółkę nieruchomościach, dokumentów, z których będzie wynikało, że spółka została rozwiązana, w jaki sposób została rozdysponowana kwota 55.454 zł mająca stanowić dochód z likwidacji firmy i sprzedaży środków trwałych, w szczególności z jakim dniem i w jakich kwotach została ona podzielona pomiędzy poszczególnych wspólników.

W odpowiedzi na to wezwanie w dniu 26 czerwca 2013r. złożono oświadczenie A.J. z dnia 31 maja 2010r. o wystąpieniu ze spółki, zeznania A. J. o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011 i 2012 (PIT-37), decyzję Burmistrza [...] o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej z dnia 7 czerwca 2010r. oraz wyciągi z jej rachunków bankowych za okres od 19 grudnia 2010r. do 19 czerwca 2013r. i od 19 października 2011r. do 19 czerwca 2013r. W dniu 27 czerwca 2013r. złożono natomiast wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej dotyczący K. J., zeznanie o wysokości osiągniętego przez niego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012 (PIT-36) oraz informację o wysokości dochodu/straty z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2012 w spółce cywilnej A, listę środków trwałych, listę blokad i zawieszeń na rachunku bankowym A. L., wyciąg z rachunku bankowego skarżącej spółki za okres od 24 października 2011r. do 24 czerwca 2013r., zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011 i 2012 (PIT-36L) i informacje o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2011 i 2012r. (PIT/B) A. L.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Instytucję zwolnienia od kosztów sądowych reguluje rozdział 3 dział V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Przepis art. 244 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje, zgodnie z § 2 tegoż przepisu, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast, według § 3 powołanego przepisu, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki przyznania pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. I tak, przyznanie pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny. Przesłanki przyznania pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej określa z kolei przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. I tak, prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, wedle którego status strony skarżącej ma istotne znaczenie dla podstawy prawnej rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, a mianowicie podstawa ta zależy od tego, czy skarżącym jest osoba fizyczna czy osoba prawna. Z uwagi jednak na specyfikę spółki cywilnej przyjmuje się, że zarówno spółka, jak i wspólnicy muszą wykazać, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowo administracyjnych, Warszawa 2007, str. 265). Przyznanie prawa pomocy bądź odmowa jego przyznania muszą też opierać się wyłącznie na kryteriach ustawowych określonych w art. 246 p.p.s.a. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a nie np. zasady słuszności. Podnieść też należy, iż zawarty w przepisie art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008r., I GZ 173/08, CBOSA). Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy więc do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, CBOSA). W orzecznictwie sądowym, na tle omawianego przepisu ukształtował się pogląd, zgodnie z którym obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2008 r., II OZ 1220/08, CBOSA). W piśmiennictwie wskazuje się z kolei, że to podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjął wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Warszawa 2006, s. 504). W interesie wnioskodawcy leży zatem przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby zasadność uwzględnienia jego wniosku. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008r., II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Przyjmuje się również, że jeżeli fakty podane we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 09 września 2004r., FZ 360/04, nie publ. czy postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2005r., II FZ 470/05 nie publ.). Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a.). Jeżeli oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). Badając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd winien mieć również na uwadze, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Oznacza to, iż wojewódzki sąd administracyjny nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. W razie jego skutecznego wniesienia zaskarżone zarządzenie lub postanowienie automatycznie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu musi zostać rozpoznana przez sąd (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Tadeusz Woś (red.), Warszawa 2005, s. 654).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że skarżąca spółka cywilna wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest spółka cywilna, będzie miał zatem zastosowanie powołany przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Rozpoznając ten wniosek merytorycznie Sąd uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Skarżąca spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania sądowego wynoszą 400 zł i stanowią one brakującą część wpisu od skargi, który skarżąca spółka winna uiścić. Jak bowiem wynika z akt sądowych skarżąca spółka uiściła kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi, w sytuacji gdy wpis ten wynosi 500 zł. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy nie przedstawiła jednakże rzetelnie swojej sytuacji materialnej. Nie wykonała zarządzenia referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2012r. w zakreślonym terminie. W okresie późniejszym wykonała je z kolei częściowo, przedstawiając dopiero na skutek kolejnych wezwań do wykonania zarządzeń z dnia 23 kwietnia i 14 czerwca 2013r. także niekompletne dokumenty i informacje. I tak, nie zostały złożone zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów T. B. i jego małżonki za ostatnie dwa lata podatkowe, jak również odpisy zeznań podatkowych tych osób, nie udzielono informacji o wysokości wydatków przez T. B. ponoszonych na utrzymanie oraz podstawowe opłaty eksploatacyjne, nie złożono wyciągów z rachunków bankowych T. B. i jego żony. Nie złożono żadnego dokumentu, z którego by wynikało, że T. B. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej. K. J. również nie złożył zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów za ostatnie dwa lata podatkowe, informacji o źródle i wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie, podstawowe opłaty eksploatacyjne, wyciągów z rachunków bankowych, nie wskazał tytułu do nieruchomości, pod adresem której zamieszkuje. W dniu 27 czerwca 2013r. złożono jedynie niewypełnione w pełni druki PIT – 36 i PIT/B za 2012r. A. L. nie złożył zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów za ostatnie dwa lata podatkowe, informacji o źródle i wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie, podstawowe opłaty eksploatacyjne, nie wyjaśnił kwestii partycypowania w tych kosztach matki jego dzieci. Zamiast wyciągów z posiadanych rachunków bankowych w dniu 27 czerwca 2013r. złożył wyłącznie listę blokad i zawieszeń.

W sprzeciwie pełnomocnik nie przedstawił także żadnych wyjaśnień, ograniczając się jedynie do kwestionowania długości wyznaczonego terminu do wykonania zarządzenia z dnia 11 grudnia 2012r. Tymczasem uchybienie temu terminowi z uwagi na jego instrukcyjny charakter nie skutkuje pozbawieniem uprawnienia do merytorycznego rozpoznania wniosku i nie zwalnia sądu od jego merytorycznego rozpoznania z informacjami i uzasadnieniem w nim przedstawionym. Niezłożenie informacji może jedynie oznaczać, że strona nie wykazała podstaw do przyznania prawa pomocy i uzasadniać oddalenie wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005r., II FZ 126/05, ONSAiWSA 2006, z. 1, poz. 13; postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006r., II OZ 1112-1113/06, ONSAiWSA 2007, z. 4, poz. 79; postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009r., II GZ 332/08, z dnia 23 lipca 2009r., II FZ 260/09, M. Grzymisławska-Cybulska, A. Trela, Rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy, M. Niezgódka-Medek, Komentarz do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odmiennie zob. postanowienie NSA z dnia 2 września 2005r., I OZ 842/05, wraz z aprobującą glosą G. Karcza).

Zarządzenie z dnia 14 czerwca 2013r. również nie zostało w pełni wykonane. Nie złożono wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez poszczególnych wspólników, dokumentów potwierdzających ewentualne obciążenia i zobowiązania finansowe, zaświadczeń o zawieszeniu działalności gospodarczej przez poszczególnych wspólników, informacji o posiadanych przez spółkę nieruchomościach, dokumentów, z których by wynikało, iż spółka została rozwiązana i w jaki sposób została rozdysponowana kwota 55.454,52 zł mająca stanowić dochód z likwidacji firmy i sprzedaży środków trwałych według twierdzeń T. B. Nie udzielono także żadnych wyjaśnień w tym zakresie. Ze złożonego przez K. J. wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 27 czerwca 2013r. wynika natomiast jedynie to, że K. J. zarejestrował prowadzenie działalności gospodarczej pod dwiema firmami: "A " oraz "B" i z dniem 18 listopada 2011r. zawiesił prowadzenie indywidualnej działalności gospodarczej do dnia 18 listopada 2013r.

Tym samym uznać należy, iż skarżąca spółka uchylając się od rzetelnego wykonania kierowanych do niej wezwań uniemożliwiła Sądowi ocenę swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i w ogóle nie wykazała, jaki jest jej aktualny stan majątkowy. Podnoszone zaś przez poszczególnych wspólników okoliczności mające uzasadniać uwzględnienie wniosku nie zostały w żaden sposób udokumentowane. Spółka i jej wspólnicy, uchylając się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, powinni zatem liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał podstaw do uznania jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2009r., I Fz 71/09, Lex nr 564253; z dnia 23 lipca 2009r., II Fz 260/09, Lex nr 552702; z dnia 28 lipca 2009 r., I Oz 744/09, Lex nr 552404). Do wykazania sytuacji majątkowej, w jakiej znajduje się skarżąca spółka nie wystarczają – jak wynika z powołanego art. 255 p.p.s.a. - same oświadczenia jej wspólników, tym bardziej tak pobieżne i lakoniczne, które w ogóle nie zawierają istotnych danych, a nadto pozostają ze sobą w sprzeczności, tj. oświadczenia K. J., T. B. i A. L. w zakresie dotyczącym wysokości zysku spółki za 2011 i 2012r. według bilansu. Z zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) oraz informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej A. L. wynika, iż z tytułu posiadania w skarżącej spółce udziału w wysokości 50% uzyskał on dochód w 2011r. w wysokości 29.311,97 zł, zaś w 2012r. w wysokości 54.454 zł. Zeznania te potwierdzają więc wcześniejsze oświadczenia A. L. i T. B., iż w latach 2011 – 2012 skarżąca spółka jednak uzyskiwała dochody. Pozwala to uznać argumentację mającą uzasadniać uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy za całkowicie niewiarygodną i gołosłowną. Trudno bowiem uznać, że skarżąca spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, skoro tylko jeden z jej wspólników osiągnął w 2012r. dochód z tytułu posiadanych w niej udziałów w kwocie 54.454,92 zł, co znacznie przewyższa brakującą część wpisu od skargi wynoszącą 400 zł. Z kolei K. J., twierdząc, że jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, za 2012r. nie osiągnął żadnego dochodu, jednocześnie płaci alimenty w wysokości 800 zł, co oznacza, iż posiada on jednak środki pieniężne, których nie ujawnia. Nie budzi też wątpliwości, że spółka uzyskała kwotę 55.454,52 zł ze zbycia środków trwałych, a wspólnicy nie wyjaśnili - pomimo wezwania Sądu - okoliczności daty i sposobu jej rozdysponowania. Kwota ta z uwagi na jej wielokrotność wpisu sądowego byłaby wystarczająca na pokrycie kosztów przyszłego postępowania sądowego. Skoro bowiem spółka zamierzała wnieść skargę do sądu administracyjnego, to likwidując majątek spółki obowiązana była część tej kwoty przeznaczyć na koszty sądowe, obowiązkiem strony jest bowiem ponoszenie tych kosztów. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, w związku z prowadzoną przez siebie profesjonalną działalnością gospodarczą. Wszakże samodzielna działalność gospodarcza, prowadzona na własny rachunek, wiąże się – ze swej istoty – z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004r., GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, z. 1, poz. 8). Skarżąca Spółka, składając skargę, powinna więc liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych. Skoro bowiem dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem prowadzonej działalności. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, należy uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez wspólników okoliczność zawieszenia działalności gospodarczej, zawieszenie to oznacza bowiem jedynie tyle, że działalność ta w każdej chwili może zostać podjęta, co z kolei oznacza, iż spółka, jak i jej wspólnicy, mają możliwość pozyskania niezbędnych środków na sfinansowanie wpisu. Od ich woli i decyzji zależy czy to uczynią. Dla przyznania prawa pomocy – jak wynika z wcześniejszych rozważań prawnych Sądu – nie jest bowiem wystarczające samo wskazanie braku środków na pokrycie kosztów sądowych, lecz jest jeszcze konieczne wykazanie braku możliwości ich pozyskania, co w tej sprawie nie zachodzi.

Odmawiając z kolei uwzględnienia wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy Sąd miał na względzie fakt, iż stosownie do art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Wystąpienie przesłanki negatywnej określonej w tym przepisie – "oczywistej bezzasadności skargi" - wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki jej przyznania określone w art. 246 p.p.s.a. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona (np. postanowienia NSA z dnia 19 sierpnia 2009r., I OZ 788/09, Lex nr 552419; z dnia 28 stycznia 2009r., I OZ 35/09, Lex nr 551912; z dnia 4 czerwca 2008r., II OZ 561/08, Lex nr 494352). Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja ma właśnie miejsce. Skarga A. J. została bowiem wniesiona od decyzji, której nie jest ona adresatem, ani też nie była stroną postępowania podatkowego z uwagi na brak interesu prawnego w dokonaniu zabezpieczenia spornego zobowiązania. Tymczasem stosownie do art. 50 § 1 p.p.s.a. legitymacja do wniesienia skargi przysługuje każdemu, kto ma w tym interes prawny, a także prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz niektórym organizacjom społecznym. A. J. zaskarżyła decyzję kierowaną do innego podmiotu – spółki cywilnej A. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że z dniem 31 maja 2010r. A. J. wystąpiła ze spółki cywilnej A. W dacie wydania zaskarżonej decyzji nie była ona zatem wspólnikiem tej spółki. Co więcej postanowieniem z dnia [...]., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził niedopuszczalność złożonego przez nią odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...]r. Na powyższe postanowienie A.J. nie wniosła skargi do sądu administracyjnego. Okoliczność wystąpienia ze spółki nie budzi też wątpliwości wobec złożonego przez nią w toku postępowania sądowego w dniu 26 czerwca 2013r. oświadczenia o wystąpieniu ze spółki z dniem 31 maja 2010r. Tymczasem w świetle przepisów O.p., w przypadkach w których ustawa podatkowa przyznaje spółce cywilnej podmiotowość podatkową poprzez ustanowienie jej na gruncie tej ustawy podatnikiem, płatnikiem lub inkasentem, stroną postępowania podatkowego w zakresie praw i obowiązków wynikających z tejże podmiotowości jest spółka cywilna. Ona też powinna być adresatem decyzji podatkowej, jako podmiot samodzielny, odrębny od wspólników (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2007r., I FSK 1191/06, Lex nr 441217). Sytuacja taka ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Nie budzi bowiem wątpliwości, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (tj. Dz.U. z 2011r., nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) podatnikiem tego podatku jest spółka cywilna (art. 15 ust. 1). W sprawie, której przedmiot stanowi zabezpieczenie na majątku spółki cywilnej zwrotu podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień, listopada i grudzień 2005r. stroną może więc być wyłącznie ta spółka cywilna. Dopiero rozwiązanie (likwidacja) spółki cywilnej powoduje, że traci ona podmiotowość podatkowoprawną na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, co powoduje, że z tym samym momentem traci ona również zdolność procesową do bycia stroną w postępowaniu podatkowym prowadzonym na podstawie O.p., jak również zdolność sądową na gruncie p.p.s.a. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca spółka została rozwiązana. Wspólnicy spółki podnosili jedynie okoliczność zawieszenia prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie A. J. niewątpliwie więc zaskarżyła decyzję kierowaną do innego podmiotu w stosunku, do której nie przysługuje jej żadne wynikające z przepisów prawa roszczenie o zwolnienie z nałożonego na skarżącą spółkę obowiązku. W świetle art. 50 § 1 p.p.s.a. A. J. nie może zatem być stroną tego postępowania. Jej wystąpienie ze spółki spowodowało zmianę składu osobowego wspólników spółki cywilnej, zaś zabezpieczenie określonego zaskarżoną decyzją zobowiązania za 2005r., a więc okres kiedy była wspólnikiem spółki, nie ma istotnego znaczenia, bowiem zobowiązanie to jako powstałe w VAT – odmiennie niż zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych - obciąża spółkę cywilną niezależnie od jej obecnego składu. Wobec przyznania przez samą A. J. utraty statusu wspólnika skarżącej spółki w maju 2010r., a w konsekwencji i interesu prawnego w sprawie zobowiązania spółki w VAT, merytoryczne rozważanie zasadności wniosku o przyznanie pomocy w tej sprawie pozostałoby zatem bez wpływu na jej sytuację procesową w postępowaniu ze skargi na zaskarżoną decyzję.

Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2, art. 247 oraz art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.

AK