Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1101/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 85, art. 86, art. 87
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1186/14 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 13 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości w podatku akcyzowym za 2010 r. oraz części należności wskazanych we wniosku. postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1186/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił J. O. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 13 października 2014 r. W dniu 21 sierpnia 2015 r. żona skarżącego odebrała zawiadomienie o rozprawie, której termin został wyznaczony na dzień 18 września 2015 r. W zawiadomieniu tym Skarżący został pouczony, że w sprawach w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku, przy czym zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia po upływie tego terminie jest czynnością bezskuteczną. WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 września 2015 r. oddalił skargę. Następnie pismem z dnia 13 października 2015 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając wniosek podał, że został błędnie poinformowany przez żonę o terminie rozprawy, a mianowicie że rozprawa ma się odbyć 13 października 2015 r. Dlatego 12 października 2015 r. złożył pismo procesowe, a 13 października 2015 r. ustanowił pełnomocnika, z którego relacji po wizycie tego dnia w sądzie dowiedział się o rzeczywistym terminie rozprawy.

Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji przywołał treść art. 85, art. 86, art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") i uznał, że Skarżący nie spełnił przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, tj. nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu, a także wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu nie dokonał czynności, której terminowi uchybił, tj. nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu I instancji wskazane przez Skarżącego okoliczności świadczyć mogą jedynie o niedochowaniu należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, gdyż wezwanie zostało wysłane na wskazany w skardze adres, a korespondencję odebrał 21 sierpnia 2015 r. dorosły domownik – żona skarżącego. Nie zadbał o należyte informowanie go przez domowników o korespondencji kierowanej do niego przez sąd. Skutki wszelkich zaniedbań osoby, która podjęła się oddania pisma adresatowi (niedokładne przekazanie informacji) obciążają Skarżącego. Nie zapoznając się osobiście z zawiadomieniem Skarżący wziął na siebie ryzyko uchybienia terminowi. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że niedokonanie przez stronę równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, niedokonanej w terminie, traktowane być powinno jako brak formalny, którego uzupełnienie powinno zostać zarządzone przez przewodniczącego w trybie art. 49 p.p.s.a. Z uwagi jednak na to, że Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu, Sąd I instancji stwierdził, że niecelowe byłoby wzywanie Skarżącego do uzupełnienia braku formalnego poprzez złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Pełnomocnik skarżącego wywiódł zażalenie od powyższego rozstrzygnięcia, wniósł w nim o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik zarzucił naruszenie:

- art. 87 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że Skarżący nie dokonał równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu, czynności niedokonanej w terminie, pomimo, że z treści wniosku Skarżącego z dnia 13 października 2015 r. wprost wynika, że pismem tym zwracał się o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie jego odpisu.

- art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, pomimo że z treści wniosku skarżącego z dnia 13 października 2015 r. wprost wynika, że Skarżący działał w zaufaniu do informacji przekazanych mu przez żonę, co do której nie miał absolutnie żadnych podstaw, by nie darzyć jej zaufaniem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, iż w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 21) wynika, iż przesyłkę z zawiadomieniem o rozprawie odebrała w dniu 21 sierpnia 2015 r. żona skarżącego. Nastąpiło więc tzw. doręczenie zastępcze dorosłemu domownikowi na podstawie art. 72 p.p.s.a. W literaturze oraz orzecznictwie wskazuje się, że wskazany przepis wprowadza domniemanie, że pismo doręczone dorosłemu domownikowi dotarło do rąk adresata (B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, wyd. III, s. 233, postanowienie SN z dnia 12 stycznia 1973 r., I CZ 157/72, OSNCP 1973, nr 12, poz. 215, postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2010 r., II OZ 707/10 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Adresat przesyłki może obalić to domniemanie wykazując, że pisma mu nie doręczono lub nie doręczono w tym terminie, w którym potwierdzony został odbiór pisma. Z treści zażalenia wynika, że Skarżący został mylnie poinformowany przez żonę, iż rozprawa odbędzie się w dniu 13 października 2015r. Małżonka wyrzuciła zawiadomienie, uznając że informacja przekazana mężowi jest wystarczająca. W rezultacie Skarżący nie miał możliwości zapoznania się z treścią pisma. Niemniej Skarżący podkreślił, że nie miał żadnych podstaw by nie wierzyć własnej żonie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Sądu I instancji co do stwierdzenia, iż w sprawie nie zaszła okoliczność braku winy w uchybieniu terminu, było prawidłowe. Wskazać należy, że brak winy powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego o braku winy nie można mówić w sytuacji, która wystąpiła w analizowanej sprawie. Skarżący w sytuacji wyrzucenia przez dorosłego domownika zawiadomienia o terminie rozprawy, które to zostało wcześniej odebrane przez tę osobę, powinien podjąć działania w celu zweryfikowania daty podanej przez małżonkę. Fakt braku pisemnego zawiadomienia powinien zrodzić w Skarżącym potrzebę weryfikacji daty rozprawy, chociażby telefonicznie. Skoro Skarżący tego nie uczynił, to należy uznać to za zaniedbanie. To z kolei oznacza, że nie można powiedzieć, iż wykazana została przesłanka braku winy w uchybieniu terminowi. W konsekwencji nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 87 § 2 p.p.s.a.

Za nieprawidłowe należy uznać stwierdzenie Sądu I instancji, iż Skarżący równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, nie złożył wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W ostatnim zdaniu pisma z dnia 13 października 2015 r. zatytułowanym: Wniosek o przywrócenie terminu, Skarżący zawnioskował o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Fakt jednak wadliwego stwierdzenia co do braku tego wniosku, nie zmienia prawidłowości orzeczenia. Błąd ten nie miał żadnego wpływu na prawidłowe rozstrzygnięcie Sądu I instancji, w którym zasadnie stwierdzono, że nie wystąpiła okoliczność braku winy w uchybieniu terminu.

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, stwierdzić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest zatem w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.