Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1553/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 78 ust. 2 pkt. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 10 poz 55
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.
article: art.145 par. 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Jerzy Krupiński Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 16 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2007r. sygn. akt II SA/Wa 479/07 w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 479/07 oddalił skargę P. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...]., utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...]., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...]., nr [...] wypowiadającej [...] P. P. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy podniósł, że na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...]., nr [...] jednostka wojskowa, w której służył skarżący na stanowisku służbowym kierownika kancelarii tajnej w pionie ochrony informacji niejawnych w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w L., w stopniu etatowym [...], podlegała przeformowaniu. W wyniku zmian organizacyjno - etatowych stanowisko zajmowane przez P. P. uległo likwidacji, zainteresowany zaś nie wyraził zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe dowódcy wozu dowodzenia w [...] Pułku [...] w P. Wobec odmowy pełnienia służby na wskazanym stanowisku służbowym, Dowódca [...] Okręgu Wojskowego ostateczną decyzją z dnia [...]., wydaną na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. nr 10, poz. 55 ze zm. - dalej ustawy pragmatycznej) oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. nr 7, poz. 38 ze zm.), wypowiedział P. P. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.

Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stała się przedmiotem skargi wniesionej przez P. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił jej naruszenie prawa procesowego, tj., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że decyzja Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tymczasem podstawą wydania tej decyzji był niezgodny ze stanem rzeczywistym fakt, iż zlikwidowano stanowisko zajmowane przez skarżącego na dzień dokonania wypowiedzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, iż poza sporem w spawie pozostaje, że mocą rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...], w sprawie zmian organizacyjno - etatowych w wojskowych komendach uzupełnień, Wojskowa Komenda Uzupełnień w L. z dniem [...] uległa przeformowaniu i z datą [...] unieważniony został w dotychczasowym stanie etat wojenno-pokojowy tej jednostki. Tym samym stanowisko w kształcie zajmowanym przez skarżącego przed przeformowaniem, przestało istnieć w nowej strukturze organizacyjnej jednostki. Jej przeformowanie było wówczas równoznaczne ze zmianą dotychczasowego stanu organizacyjnego na rzecz nowej struktury organizacyjnej, odpowiadającej zapotrzebowaniom polityki Państwa w zakresie obronności. Przedmiotowy rozkaz miał charakter konstytutywny i od dnia jego wydania do dnia w nim wskazanego, jako data zakończenia przekształceń organizacyjno - etatowych, wyznaczał granice czasowe dokonania przeformowania. Stąd też, jak słusznie zauważa organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wydanie przez Szefa Sztabu Generalnego WP ww. rozkazu stanowiło podstawę do podjęcia działań personalnych zmierzających do przesunięć żołnierzy zawodowych na inne stanowiska, a w przypadku braku takich możliwości do wypowiadania tym żołnierzom stosunku służbowego.

W przypadku skarżącego wybrany został tryb wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, który umożliwiał mu, choć na gorszych warunkach niż dotychczasowe, pozostanie w służbie wojskowej. Przed dokonaniem wypowiedzenia w dniu [...] skarżący został poinformowany przez Komendanta WKU w L. o braku możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe w tej jednostce i wobec tego o możliwości wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej. Zainteresowany wyraził zgodę na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w związku z przeformowaniem WKU L. oraz zatrudnienie, już w charakterze pracownika wojska, na stanowisku kierownika kancelarii. Następnie oświadczeniem z dnia [...], co nie było przez stronę kwestionowane, skarżący odmówił na piśmie wyrażenia zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe dowódcy wozu dowodzenia - [...] Pułku [...] w P. Jednocześnie przyjął do wiadomości, że w tej sytuacji, zgodnie z obowiązującymi przepisami, zostanie mu przez organ wojskowy dokonane wypowiedzenie stosunku służbowego.

Oceniając w tym stanie faktycznym i prawnym decyzję wypowiadającą skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej Sąd stwierdził, iż spełnione zostały obie przesłanki warunkujące zastosowanie przepisu art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy pragmatycznej. Wobec tego nie można zgodzić się ze skarżącym, że przy wydawaniu tej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa. Nie ma racji skarżący twierdząc, iż w tej sprawie wypowiedzenie stosunku służbowego było przedwczesne, gdyż zajmowane przez niego stanowisko w dacie wydania przedmiotowej decyzji jeszcze istniało. Sprawą oczywistą jest, że w sytuacji, gdy ma dojść do zlikwidowania określonych stanowisk, organ musi odpowiednio wcześniej dokonać właściwego zagospodarowania kadry, by nie doprowadzić do przerwania prawidłowego funkcjonowania reorganizowanej jednostki. Na gruncie stosowania przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej z 1970 r. w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, iż musi istnieć związek przyczynowy między reorganizacją jednostki wojskowej lub zmniejszeniem jej stanu etatowego, a wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego. NSA w wyroku z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA 2673/00, publik. LEX nr 77681 zawarł następującą tezę: "(...) musi istnieć związek przyczynowy między reorganizacją jednostki wojskowej lub zmniejszeniem jej stanu etatowego, a wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego. Wypowiedzenia stosunku służbowego można zatem dokonać w trakcie likwidacji jednostki lub zmniejszenia jej stanu etatowego, a nie tylko po zakończeniu tych procesów". W ocenie Sądu pogląd ten jest aktualny również na gruncie regulacji art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy pragmatycznej. W tym przypadku sytuację, jaką przewiduje art. 36 ust. 1 pkt 3 tej ustawy - "gdy zlikwidowano zajmowane stanowisko służbowe" - należy interpretować szerzej niż to przyjął skarżący. Przedmiotowa likwidacja stanowiska w jednostce wojskowej nie jest zdarzeniem nagłym, lecz długotrwałym, zamykającym się w określonym przedziale czasowym, rozpoczętym w dniu wydania rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP ([...].), a zakończonym w dacie wskazanej w rozkazie ([...].). Mając powyższe na uwadze oraz zważywszy, że decyzję wypowiadającą stosunek służby doręczono skarżącemu w dniu [...] i że okres wypowiedzenia upływał z końcem [...], już po zakończeniu procesu likwidacji stanowisk w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w L., brak jest uzasadnionych podstaw aby tak dokonane wypowiedzenie oceniać w kategoriach rażącego naruszenia prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył P. P., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegające na uznaniu, iż w dacie dokonania wypowiedzenia stosunku służbowego dla strony skarżącej zmniejszył się stan etatowy jednostki, w której wykonywała ona służbę wojskową, pomimo nie zaistnienia rzeczywistej przesłanki wypowiedzenia, czyli nie zlikwidowania etatu zajmowanego przez stronę skarżącą na dzień dokonanego wypowiedzenia,

- naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. art. 145 § 1 pkt 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuznanie, że zaskarżone decyzje organu wojskowego I i II instancji podlegają stwierdzeniu nieważności, mimo że zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa, albowiem nie zaistniała przesłanka wypowiedzenia, w dacie dokonanego wypowiedzenia dla strony skarżącej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż zgodnie z treścią art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dokonane wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić w przypadku, gdy zlikwidowano zajmowane przez niego stanowisko służbowe. Zatem w myśl interpretacji art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych istotne jest wskazanie, iż data, w której wypowiedziano służbę dla strony skarżącej była przedwczesna, a zatem pomimo braku podstawy prawnej do jej wydania. Albowiem zgodnie ze stanem faktycznym w dacie wypowiedzenia dla strony skarżącej nie zaistniała przedmiotowa przesłanka z art. 78 ust. ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, czyli nie zmniejszył się stan etatowy jednostki, w której wykonywała służbę strona skarżąca.

Zmiany przewidziane w rozkazie Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] w sprawie zmian etatowo-organizacyjnych wchodziły w życie z określonym dniem, który został wyznaczony później niż data wypowiedzenia stosunku służbowego dla strony skarżącej. W związku z powyższym za uchybiającą prawu należy przyjąć interpretację, w myśl, której możliwym było uprzedzająco do zmniejszenia stanu etatowego jednostki wypowiedzieć stosunek służbowy dla strony skarżącej, pomimo faktycznego braku zaistnienia przesłanki zmiany etatowej w Wojskowej Komendzie Uzupełnień. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego, albowiem wypowiedzenia nie można dokonać w trakcie likwidacji stanowiska, gdyż przepis art. 78 pkt 2 ustęp 3 ustawy pragmatycznej ściśle i jednoznacznie wskazuje, iż dokonanie wypowiedzenia może nastąpić tylko w przypadku zlikwidowania stanowiska.

Zgodnie z zasadami prawa przyczyna wypowiedzeń wiąże w tym sensie, iż powołanie się na przyczynę, która nie zaistniała przy składaniu wypowiedzeń jest rażącym naruszeniem prawa. Zatem treść decyzji organu wojskowego pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Procedury prawa wymagają, by zaistniała rzeczywista przesłanka wypowiedzenia, czyli zlikwidowane stanowisko wcześniej zajmowane przez stronę skarżącą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. - rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie spełnia wymienione wyżej wymagania, choć nie oznacza to, że opiera się na usprawiedliwionych podstawach.

Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić w przypadku, o którym mowa w art. 36 ust. 6 ustawy, tj. gdy zlikwidowano zajmowane przez żołnierza stanowisko służbowe, a żołnierz zawodowy nie wyraził pisemnej zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powstałym na tle powyższego przepisu przyjęty powszechnie jest pogląd, iż musi istnieć związek przyczynowy między reorganizacją jednostki wojskowej lub zmniejszeniem jej stanu etatowego, a wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego. Wypowiedzenie stosunku służbowego można zatem dokonać w trakcie likwidacji jednostki lub zmniejszenia jej stanu etatowego, a nie tylko po zakończeniu tych procesów (por. powołany w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wyrok NSA z 26.07.2001, II SA 2673/00 oraz wyrok NSA z 11.05.2007 r., I OSK 1062/06). Dla prawidłowości wypowiedzenia stosunku służbowego nie jest istotne, czy wypowiedzenia stosunku służbowego dokonano przed, czy po dacie wskazanej w rozkazie o przeformowaniu czy likwidacji jednostki, lecz istotne jest czy zachodzi związek pomiędzy likwidacją etatu a wypowiedzeniem. Konieczne jest zatem, aby wypowiedzenie było logiczną i nieuchronną konsekwencją likwidacji stanowiska służbowego, ale nie musi ono następować chronologicznie po dacie faktycznej likwidacji. Sprawą oczywistą jest bowiem, iż w sytuacji, gdy ma dojść do likwidacji określonych stanowisk, organ odpowiednio wcześniej musi dokonać właściwego zagospodarowania kadry, aby nie doprowadzić do przerwania jej prawidłowego funkcjonowania.

Przenosząc powyższe rozważania na okoliczności sprawy niniejszej należy stwierdzić, iż wypowiedzenie P. P. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nastąpiło zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Prawidłowo zatem Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] wypowiadającej [...] P. P. stosunek służbowy zawodowej służby zawodowej. Jak wynika bowiem z ustalonego w zaskarżonym wyroku stanu faktycznego, który nie został zakwestionowany w skardze kasacyjnej, wypowiedzeniu stosunku służbowego skarżącemu decyzją z dnia [...] było konsekwencją rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] o przeformowaniu jednostki służbowej i likwidacji etatu zajmowanego przez skarżącego. Co prawda jednostka uległa przeformowaniu dopiero w dniu [...] ale zgodnie z powyższymi rozważaniami nie ma to znaczenia dla oceny legalności decyzji wypowiadającej stosunek służbowy. Nie można bowiem podzielić wyrażonego w skardze kasacyjnej poglądu, iż wypowiedzenie stosunku służbowego może nastąpić dopiero do dacie faktycznej likwidacji stanowiska. Należy zwrócić również uwagę na fakt, iż okres wypowiedzenia upłynął skarżącemu z końcem [...]- a więc już po zakończeniu procesu likwidacji stanowisk w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w L.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż skarga kasacyjna okazała się być oparta na nieusprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest niezasadny. Tym samym również za niezasadny należało zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżona decyzja nie została bowiem jak wyżej wskazano wydana z rażącym naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych. Sąd I instancji nie miał zatem uzasadnionych podstaw do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Z powyższych względów skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.