Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1580/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi B.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 września 2014 r. nr [....] w przedmiocie odmowy wydania decyzji w zakresie odprowadzania ścieków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej B.O. kwotę 200 zł ( słownie: dwieście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 maja 2014 r znak [...] wydaną na podstawie art. 362 ust 1 oraz art 378 ust 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2013 r , poz.1232 ze zm.) - Starosta [...] odmówił wydania decyzji w sprawie naruszania przepisów o ochronie środowiska w zakresie odprowadzania płynnych ścieków fekalnych i socjalno – bytowych z budynków przy ul. Z. w K. do cieku wodnego bez nazwy w zlewni potoku [...] w części dotyczącej wylotu kanalizacji opadowej przy ul. Z. w K. objętej pozwoleniem wodnoprawnym Starosty z dnia 11 marca 2003 r znak [...].

Organ wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Pani B. O. z dnia 4 marca 2012 r, która zwróciła się o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie naruszania przepisów o ochronie środowiska – zanieczyszczania cieku wodnego " bez nazwy " na wysokości jej posesji w K.. Podała, że na wysokości jej działek nr [...] i [...] przy ul. Z. ciek wodny bez nazwy w zlewni potoku [...] zanieczyszczany jest ściekami o charakterze fekalnym i socjalno-bytowym.

Organ I instancji dwukrotnie w dniach 29 marca 2012 r oraz 15 maja 2012 r przeprowadził wizje w terenie i na ich podstawie ustalił, że Gmina [...] posiada na wysokości posesji Pani O. wylot kanalizacji opadowej z ul. Z. i odprowadzanie ścieków deszczowych, które objęte są decyzją – pozwoleniem wodnoprawnym znak [...] z dnia 11 marca 2003 r. Pozwolenie obejmuje jedynie zanieczyszczenia w ściekach deszczowych takie jak: zawiesina ogólna i substancje ropopochodne. Przeglądem objęto zarówno wylot kanalizacji deszczowej oraz poprzedzające ten wylot dwie studzienki kanalizacji opadowej. W dniu kontroli nie stwierdzono by płynęły w nich ścieki bytowe. Uznano, że kwestią odprowadzania płynnych ścieków fekalnych i socjalno – bytowych do cieku wodnego powinien zając się organ właściwy – Burmistrz a szczelnością zbiorników na płynne ścieki fekalne i socjalno – bytowe oraz prawidłowością wykonania kanalizacji opadowej – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W.

W toku postępowania wyjaśniającego Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w K. na wniosek Starosty wykonał pomiary, jakości ścieków odprowadzanych wylotem gminnej kanalizacji opadowej oraz pomiary, jakości wody płynącej w cieku wodnym. Następnie WIOŚ w K. podjął kontrolę interwencyjną w Gminie i w dniach 23 maja 2013 r i 1 sierpnia 2013 r przeprowadził kontrole wód deszczowych z wylotu kanalizacji opadowej objętego pozwoleniem wodnoprawnym, które nie stwierdziły przekroczeń wartości dopuszczalnych. Postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji w tym zakresie dało podstawę do stwierdzenia, że nie są naruszane warunki pozwolenia wodnoprawnego udzielonego Gminie.

Organ II instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając odwołanie B. O. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 362 ust 1 oraz art 378 ust 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2013 r , poz.1232 ze zm.) . Organ odwoławczy wskazał że ustalono korzystającego ze środowiska, którym jest Gmina. Gmina korzysta ze środowiska – cieku wodnego na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Skoro próbki wody na wylocie cieku wodnego do kolektora i wylocie cieku do rowu otwartego spełniają warunki jakościowe w zakresie wskaźników fizyko – chemicznych dla I i II klasy wód powierzchniowych to nie stwierdzono pogorszenia stanu wody na odcinku ujętym w kolektor zamknięty. Zdaniem organu II instancji czynności i badania WIOŚ w K. mogły odbyć się bez udziału stron , gdyż nie były ani oględzinami w sprawie ani opinią biegłego. Choć o terminie pierwszych oględzin strony nie zostały zawiadomione, to jednak przeprowadzono ponowne oględziny, o których strony zostały zawiadomione( zawiadomienie wraz ze zwrotnymi potwierdzeniami odbioru dzień po dacie oględzin).

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła B. O. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła, że decyzja została wydana na podstawie błędnych ustaleń polegających na przyjęciu, że brak jest negatywnego oddziaływania na środowisko a przecież do rowu odprowadzane są ścieki, które zanieczyszczają środowisko.

Zdaniem skarżącej organ naruszył miedzy innymi: art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, art. 3 pkt 13b , art. 4 pkt 2 , art. 6 ust 1 , art. 6 ust 2 , art. 7 ust 1 , art. 7 ust 2 , art. 13 ustawy prawo ochrony środowiska, art. 2 ust 1 prawa inspekcji ochrony środowiska , art. 6 , art. 7 , art. 8 , art. 9 , art. 10 , art. 79, art. 35 kpa a także art. 17 ust 1 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji i art. 77 prawa własności zagwarantowanego w Konstytucji RP.

Skarżąca wyjaśniła że nie wnosiła o badanie sprawy dotyczącej " kanalizacji opadowej " ani też wód opadowych, których dotyczy pozwolenie wodnoprawne, a wnosiła o wszczęcie postępowania dotyczącego niezgodnego z prawem odprowadzania ścieków na jej działkę nr [...]. Zarzuciła że organ nie dokonał wszechstronnej oceny konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego czym naruszył zasadę prawdy obiektywnej. Zdaniem skarżącej wykonywane badania w dalszym ciągu wykazały i świadczą, że inna jest zawartość azotu i fosforu ( znacznie wyższa) w wylocie rowu niż u wylotu instalacji deszczowej. W toku postępowania nie zostało wskazane że do rowu na działce [...] mają wlot dwie rury, jedna z nowej instalacji odprowadzającej wody opadowe spod ulicy J. i druga dawna niepotrzebna obecnie instalacja melioracyjna od rejonu ulicy Z., którą należy zarurować, bo osadniki są umieszczone na tym rowie dawnym melioracyjnym lub w jego bardzo bliskim pobliżu i tą rurą szczególnie ścieki spływają do rowu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Kolegium stwierdziło, że dowody przeprowadzone w sprawie obrazują, że w cieku wodnym nie są przekroczone dopuszczalne normy, co wskazuje, że do cieku nie są wprowadzane ścieki o charakterze bytowym. Kolegium wskazało, że istnienie drugiej rury wlotowej to nowa okoliczność, podniesiona przez skarżącą bez zaprezentowania żadnego dowodu na jej istnienie. Jeśli skarżąca uważa, że jej prawa właścicielskie zostały naruszone poprzez immisje, to może wnieść stosowne powództwo do sądu powszechnego.

| Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: |

| |

|Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) |

|stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym |

|kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. |

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu |

|widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego |

|obowiązującego w dacie ich wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami |

|administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, |

|nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy). |

| |

Skarga jest zasadna i w konsekwencji prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Postępowanie w trybie art. 362 ust 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2013 r , poz.1232 ze zm.) prowadzi organ ochrony środowiska, jakim jest starosta wobec podmiotu korzystającego ze środowiska, który negatywnie na nie oddziaływuje. Ustawodawca w art. 375 prawa ochrony środowiska z uwagi na jego doniosłość przyznał walor postępowania wszczynanego i prowadzonego z urzędu. Organ prowadzi postępowanie z zawiadomienia B. O. a nie na jej wniosek.

Organ nie przeprowadził kompleksowego postępowania w kwestii zanieczyszczania cieku wodnego " bez nazwy " na wysokości działek nr [...] i [...] przy ul. Z.. Ograniczył się wyłącznie do zbadania wylotu kanalizacji opadowej przy ul Z. w K. objętej pozwoleniem wodnoprawnym, tymczasem chodzi o ścieki odprowadzane z budynków mieszkalnych, warsztatów i zakładów usługowo handlowych położonych po obu stronach ul. Z.. Należy pamiętać, że obowiązki wynikające z art. 362 prawa ochrony środowiska mogą być nałożone na bardzo szeroki krąg podmiotów, bowiem przepis ma na względzie wszelkie formy korzystania ze środowiska, które prowadzą do negatywnego oddziaływania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2012 r ,II OW 97/11, Lex nr 1145657 przepis ten dotyczy " wszelkich postaci naruszenia środowiska w sposób prawem zakazany "

Sam organ w piśmie kierowanym do B. O. z dnia 2 kwietnia 2012 r ( k – 21-22 akt administracyjnych) stwierdził, że " w sąsiedztwie wylotu wód opadowych z ul. Z. znajdują się inne wyloty w tym wylot z zarurowanego odcinka rowu melioracyjnego. Ciek wodny zanieczyszczony jest na tym odcinku osadem i ściekami bytowymi – zapach i mętność stwierdzona organoleptycznie ", co uzasadnia wszczęcie i prowadzenie postępowania. Te okoliczności wynikają jednoznacznie z ustaleń oględzin z dnia 29 marca 2012 r. ( k – 18 akt administracyjnych)

Dotychczas nie wyjaśniono, jaka działalność bądź, jaki podmiot jest odpowiedzialny za te zanieczyszczenia i jakie jest ich stężenie ( czy mieści się w granicach dopuszczalnych) Nie wyjaśniono, jaki charakter ma to korzystanie ze środowiska w kontekście art. 4 prawa ochrony środowiska i czy wykracza poza ramy korzystania powszechnego. Takie korzystanie ze środowiska wykraczające poza ramy korzystania powszechnego może być w drodze ustawy obwarowane obowiązkiem uzyskania pozwolenia, ustalającego w szczególności zakres i warunki tego korzystania, wydanego przez właściwy organ ochrony środowiska ( art. 4 ust 2 ustawy)

Należy mieć na względzie że dobrem chronionym ( art. 362 ustawy prawo ochrony środowiska ) jest środowisko rozumiane jako dobro wspólne i objęte interesem społecznym. Sam interes indywidualny jest chroniony w roszczeniach dochodzonych przed sądami powszechnymi na podstawie stosownych przepisów kodeksu cywilnego.

W prowadzonym postępowaniu prawidłowo zawiadomiono inne urzędy – burmistrza i organ budowlany o możliwych nieprawidłowościach i potrzebie działania ( w ramach ich kompetencji), ale to nie zwalnia Starosty od przeprowadzenia wszechstronnego postępowania z urzędu i wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z zakresem zawiadomienia, które zresztą organ potwierdził w swoim pisemnym stanowisku kierowanym do skarżącej.

Przeciwdziałanie zanieczyszczeniom i przywracanie elementów przyrodniczych do stanu właściwego są, bowiem formami ochrony środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 13 b i c ustawy prawo ochrony środowiska, która spoczywa na staroście jako organie ochrony środowiska ( art. 378 ust 1 ) .

Skarżąca na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r trafnie i jednoznacznie wskazała, że przyczyną wystąpienia o przeprowadzenie postępowania w sprawie była zarówno ochrona interesu prywatnego związanego z prawem własności nieruchomości oraz interesu społecznego w szczególności szeroko pojętej ochrony środowiska, bowiem potok ma charakter otwarty i płynie przez centrum K.. Wytwórcami zanieczyszczeń ( ścieków) są zarówno zakłady handlowo- usługowe i osoby nie prowadzące działalności gospodarczej. Wskazała, że w istocie z trzech rur odprowadzających ścieki zanieczyszczany jest potok przy głównej ulicy a organy badały stan zanieczyszczenia z jednego wylotu wód opadowych. ( k - 39).

Zasadnie, zatem skarżąca podnosi, że organ administracji bezpodstawnie zawęził badanie i rozpoznanie sprawy jedynie do wylotu kanalizacji objętej pozwoleniem wodnoprawnym i zakończył postępowanie w sprawie zainicjowanej zawiadomieniem skarżącej. Zawiadomienie skarżącej miało jednak szerszy zakres i dotyczyło zanieczyszczenia cieku wodnego " bez nazwy " przy ul. Z. na wysokości jej posesji –ściekami o charakterze fekalnym i socjalno – bytowym.

W trakcie trwania postępowania organ prowadzący postepowanie naruszył art. 10 kpa, bowiem skarżąca, jako strona postępowania powinna mieć zapewniony czynny udział w każdym jego stadium a obowiązek przestrzegania tej zasady spoczywa na organie administracyjnym. Ze szczegółowych postanowień art. 79 § 1 kpa wynika obowiązek zawiadamiania strony o miejscu i terminie przeprowadzania dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia.(§ 2 tego przepisu)

Te wszystkie okoliczności sprawiają, że postępowanie wymaga uzupełnienia a wydana decyzja jest niepełna i przedwczesna by zakończyć postępowanie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi wszechstronne wyjaśnienia dotyczące przynajmniej wszystkich wskazywanych w zawiadomieniu o potrzebie wszczęcia postępowania wylotów, przeprowadzi stosowne analizy , o oględzinach i badaniach zawiadomi uczestników postępowania stosownie do art. 10 w związku z art. 79 § 1 i 2 kpa. Ustali, jakie podmioty korzystają ze środowiska, czy wykorzystywane są urządzenia lub instalacje. Następnie oceni czy i jakie jest źródło zanieczyszczeń, jakie jest ich stężenie, wpływ na środowisko i podejmie prawem wymagane działania adekwatne do stwierdzonych faktów.

Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.a i c, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 poz. 270), zgodnie, z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uchylenie obydwu decyzji nastąpiło w związku z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl, którego Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro obydwie decyzje są wadliwe ich uchylenie stało się konieczne.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.