Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3350/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Słupczyński (spr.) Sędzia NSA Jerzy Stankowski Asesor sądowy Lilianna Drewniak – Żaba Protokolant sekr. sądowy Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2004r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję /-/ L. Drewniak - Żaba /-/ R. Słupczyński /-/ J. Stankowski


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...]r. orzekł na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zmian. ) o stwierdzeniu u H.P., ur. 24.07.1958r., ostatnio zatrudnionego w spółce A na stanowisku operatora spycharko - ładowarki , choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia słuchu.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że H.P. był zatrudniony w spółce A od 02.04.1980r. do 08.11.1981r. na stanowisku rozbieracz – wykrawacz pomocnik ( na którym natężenie hałasu wynosiło do 86 dBA ), w okresie od 09.11.1981r. do 31.03.1985r. na stanowisku pracy kierowcy ciągnika ( natężenie hałasu w granicach od 90, 2 dBA do 96,2 dBA ), a następnie w okresie od 01.06.1985r. do 31.03.2000r. na stanowisku operatora spycharko – ładowarki, na którym według danych porównawczych natężenie hałasu kształtowało się w granicach norm do 81,3 dBA . W trakcie badań przeprowadzonych w dniu 14.06.2000r. w Poradni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy rozpoznano u niego obustronny ubytek słuchu, jednakże orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu. Badania przeprowadzone w trybie odwoławczym w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi w dniu 01.12.2000r.potwierdziły powyższe rozpoznanie, skutkiem czego organ orzeczniczy drugiego stopnia również orzekł o braku podstaw do rozpoznania u H. P. choroby zawodowej. Zdaniem obu jednostek służby zdrowia stwierdzony u badanego obustronny mieszany ubytek słuchu nie jest charakterystyczny dla skutków wieloletniego narażenia na hałas, lecz stanowi następstwo przebytych stanów zapalnych uszu.

Organ administracyjny I instancji nie stwierdził w trakcie przeprowadzonego postępowania, aby H.P. w okresie zatrudnienia i pobytu w wojsku chorował na jakąkolwiek chorobę uszu, dlatego uznał, iż nie było podstaw do ustalenia braku związku przyczynowego pomiędzy ubytkiem słuchu a zbadanymi warunkami pracy. Ponieważ pracował on przez okres 5 lat w warunkach ponadnormatywnego hałasu, rozpoznana u niego choroba narządu słuchu winna być uznana za chorobę zawodową w rozumieniu powyżej powołanego rozporządzenia Rady Ministrów.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył pracodawca H.P. – spółka A, wnosząc o jej uchylenie oraz wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej . Stwierdził, że w przedmiotowych opiniach lekarskich jednoznacznie uznano, iż niedosłuch nie został spowodowany przez czynniki zawodowe i szkodliwe warunki pracy, ale stanowi wynik przebytych stanów zapalnych uszu. Organ inspekcji sanitarnej jest związany rozpoznaniem, podanym w orzeczeniu lekarskim, i nie mógł podjąć sprzecznej z nim decyzji. W wypadku istnienia wątpliwości dotyczących opinii powinien zwrócić się o ich uzupełnienie do biegłych lekarzy. Zbędne było również badanie związku przyczynowego pomiędzy niedosłuchem H.P. a warunkami pracy w sytuacji stanowczego orzeczenia o nieuznaniu tego schorzenia przez specjalistów za chorobę zawodową.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...]r. uchylił decyzję organu I instancji w całości oraz stwierdził brak podstaw do uznania schorzenia występującego u H.P. za chorobę zawodową narządu słuchu.

Organ odwoławczy stwierdził, że zmiany chorobowe - rozpoznane u niego przez specjalistyczne medyczne placówki orzecznicze - nie mają cech przewlekłego urazu akustycznego, wobec czego nie spełniają kryteriów diagnostyczno- orzeczniczych upoważniających do uznania ich jako choroby zawodowej zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.

Od powyższej decyzji H.P. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, w której domaga się uchylenia orzeczenia organu odwoławczego jako niezgodnego z prawem oraz zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż decyzja została wydana w oparciu o nieprawdziwy stan faktyczny, albowiem wykonywał on pracę w warunkach szczególnych w całym okresie zatrudnienia ( tzn. od 09.11.1981r. do 29.02.2000r. ), a nie tylko w trakcie pracy na stanowisku kierowcy ciągnika. Ponieważ w wyniku wieloletniej pracy nastąpiło u niego uszkodzenie narządu słuchu, nie było podstaw do odmówienia uznania jego schorzenia za chorobę zawodową.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje:

Skarga wniesiona przez H. P. okazała się uzasadniona.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. (Dz. U. nr. 65, poz. 294 z późn. zmian. ).

Zgodnie z treścią przepisu § 1 ust. 1 powyższego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Do stwierdzenia istnienia takiej choroby niezbędne jest zatem łączne wystąpienie dwóch przesłanek – lekarskie rozpoznanie choroby umieszczonej w wykazie chorób zawodowych oraz określony związek przyczynowy choroby objętej wykazem z warunkami wykonywanej pracy. Właściwy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej na podstawie orzeczenia wydanego przez placówkę służby zdrowia upoważnioną ( zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia ) do rozpoznania takiej choroby oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego.

W związku z treścią powyższych przepisów w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Najwyższego Sądu Administracyjnego ( patrz m.in. wyroki SN z dnia 19.07.1984r. - sygn. II PRN 9/84 i z dnia 03 lutego 1999r. – sygn. III RN 110/98 ) utrwalony jest pogląd o istnieniu domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie, jeżeli stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie. W tym zakresie inspektora sanitarnego, prowadzącego postępowanie w sprawie choroby zawodowej, obowiązują wszystkie reguły postępowania administracyjnego, a w szczególności przepis art. 77 § 1 kpa. Reguły te dotyczą także oceny dowodu z orzeczeń lekarskich, które muszą nosić cechy opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa – nie mogą ograniczać się do ostatecznej konkluzji, ale powinny w sposób wyczerpujący wyjaśniać wszelkie występujące w sprawie wątpliwości. Orzeczenia takie muszą być zatem umotywowane w sposób zrozumiały dla stron, sanitarnych organów orzekających, a także dla Sądu , który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić, czy wydanie na podstawie takich orzeczeń decyzje są zgodne z prawem ( patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.04.1998r., sygn. I SA 2074/97 ).

Orzeczenia lekarskie, będące podstawą wydania decyzji organów administracji, nie spełniają w ocenie Sądu powyższych wymogów. W orzeczeniu [...] Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] r. (k. 20 akt administracyjnych) stwierdzono co prawda u badanego obustronny niedosłuch typu mieszanego , jednakże uznano, iż nie ma on klinicznych cech przewlekłego urazu akustycznego związanego z pracą w warunkach ponadnormatywnego narażenia na hałas ), albowiem jego przyczyną były przebyte stany zapalne ucha. Podobnie w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 01.12.2000r. oraz opinii uzupełniającej z 02.05.2001r. ( k. 19 i 28 akt ) stwierdzono u skarżącego istnienie obustronnych zmian w obrębie ucha środkowego, które mają być charakterystyczne dla przebytych stanów zapalnych uszu ( chodzi o zrosty w jamie bębenkowej i ograniczenie ruchomości błony bębenkowej ). Organ orzeczniczy drugiego stopnia uznał też, iż wyniki przeprowadzonych badań audiometrii tonalnej progowej oraz audiometrii impedancyjnej są znamienne dla procesu patologicznego zlokalizowanego w obrębie ucha środkowego, np. skutków przebytych stanów zapalnych lub trwającego procesu tympanoslklerotycznego.

Z uzasadnień orzeczeń obu organów nie wynika w sposób jednoznaczny i nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, że zdiagnozowany ubytek słuchu nie ma żadnego związku z narażeniem na pracę w warunkach ponadnormatywnego hałasu. Stwierdzono bowiem, iż zmiany w budowie narządu słuchu H.P. są charakterystyczne dla przebytych stanów zapalnych i mogły być w związku z tym ich następstwem, nie wykluczono przy tym kategorycznie potencjalnego wpływu czynników występujących w środowisku pracy badanego. Z analizy przedmiotowych opinii biegłych nie można zatem wyciągać wniosków o wyłącznie pozazawodowch przyczynach powstania u skarżącego schorzenia narządu słuchu.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że organ sanitarny II instancji nie miał wystarczających podstaw do ustalenia na podstawie orzeczeń lekarskich, iż choroba H.P. nie ma związku z wykonywaną przez niego pracą, tym bardziej, że w przeprowadzonym w I instancji postępowaniu administracyjnym stwierdzono fakt zatrudnienia go w okresie od 09.11.1981r. do 31.03.1985r. na stanowisku kierowcy ciągnika w natężeniu hałasu w ponadnormatywnych granicach od 90,2 dBA do 96,2 dBA. Przy istniejących wątpliwościach, wynikających z braku szczegółowego uzasadnienia orzeczeń lekarskich, inspektor sanitarny winien wystąpić o uzupełnienie opinii w odpowiednim zakresie (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.04.1996r., sygn. SA/ Ka 18/95).Uzasadnienie takie stanowi bowiem element niezbędny do wydania prawidłowej decyzji administracyjnej w przedmiocie stwierdzenia (odmowy stwierdzenia) choroby zawodowej. Organ administracyjny może też zwrócić się do innej uprawnionej jednostki organizacyjnej celem wydania orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej ( wyrok NSA z dnia 09.05.1985r., sygn. I SA 980/84 ).

Ponieważ przyjęcie przedmiotowych orzeczeń medycznych za podstawę rozstrzygnięcia naruszyło przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy , zaskarżona decyzja organu II instancji podlegała uchyleniu.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Inspektor Sanitarny uzupełni postępowanie dowodowe, zobowiązując Instytut Medycyny Pracy w Łodzi do szczegółowego i wyczerpującego uzupełnienia orzeczenia z dnia 01.12.2000r. i 02.05.2001r., przez wyjaśnienie, jakie zmiany w narządzie słuchu wykazują kliniczne cechy zawodowego uszkodzenia słuchu i z jakich przyczyn takie cechy można ( lub nie można ) przypisać schorzeniu rozpoznanemu u skarżącego.

Dopiero tak uzupełnione postępowanie dowodowe będzie podstawą do stwierdzenia, czy schorzenie H.P. zostało spowodowane warunkami istniejącymi w środowisku pracy, w szczególności narażeniem na ponadnormatywny hałas ( w okresie od 09.11.1981 do 31.03.1985r. ).

Ponieważ z przedstawionych powyżej powodów skarga okazała się uzasadniona, Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr.153, poz.1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 z późn. zmian. ) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji .

/-/J. Stankowski /-/R. Słupczyński /-/ L. Drewniak - Żaba