Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2758/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) WSA Monika Nowicka Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2004 r. sprawy ze skarg J. C., A. C. i G. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości położonej w W. przy Al. [...] oddala skargi


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2002 r., nr [...] ([...]) na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279) oraz art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez pełnomocników A. C., J. C. i G. C. od decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...] odmawiającej uwzględnienia wniosku dotyczącego przyznania prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości położonej w W. przy AL. [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie w tym zakresie przed organem I instancji jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu podniesiono, co następuje:

decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...] Starosta Powiatu [...] w wyniku rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2001 r. złożonego przez następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości położonej w W. przy AL [...] odmówił jego uwzględnienia w odniesieniu do części tej nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa wchodzącej w skład działek ew. nr [...] i [...] obr. [...], uzasadniając to rozstrzygnięcie faktem niezłożenia przez osoby uprawnione stosownych wniosków przewidzianych przepisami prawa.

Od powyższej decyzji złożyli odwołanie pełnomocnicy stron, wnosząc o jej uchylenie zarzucali nieprawidłowe objęcie w posiadanie w/w gruntu przez Gminę [...], co w konkluzji oznacza, iż przewidziany w dekrecie termin do złożenia wniosku dekretowego nie zaczął biec w 1948 r.

Wojewoda [...] rozpatrując sprawę na skutek odwołania wziął pod uwagę następujące okoliczności:

Nieruchomość położona w W. przy AL. [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279).

Na mocy art. 1 dekretu wszystkie grunty przeszły na własność Gminy [...], a w roku 1950 w związku z likwidacją gmin na własność Skarbu Państwa. Byłym właścicielom nieruchomości lub ich następcom prawnym przysługiwało prawo do ubiegania się o przyznanie wieczystej dzierżawy gruntów, które przed 1945 r. stanowiły ich własność.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni, będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej gruntu (obecnie użytkowania wieczystego) z czynszem symbolicznym, bądź prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Gmina mogła uwzględnić wniosek, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zagospodarowania przestrzennego.

Obejmowanie gruntów w posiadanie przez Gminę [...] następowało na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 16 poz. 112) wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej, a następnie po jego uchyleniu-zgodnie z rozporządzeniem z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania gruntów przez Gminę m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 6 poz. 43).

Z zaświadczenia Sądu Rejonowego W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] września 1755/01 wynika, iż tytuł własności nieruchomości [...] ozn. nr hip. [...], położonej przy Al. [...] uregulowany był wpisem jawnym na imię W. i M. małżonków C. w częściach równych niepodzielnie.

W/w właściciele nieruchomości zmarli, a nabycie praw spadkowych zostało potwierdzone stosownymi postanowieniami sądowymi (dokumenty w aktach sprawy).

Jak wynika z akt własnościowych prowadzonych dla tej nieruchomości wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu, przewidziany w przepisach dekretu nie został złożony przez osoby uprawnione.

Z uwagi na to, iż przewidziany w art. 7 dekretu termin ma charakter terminu prekluzyjnego, jego bezskuteczny upływ pozbawił stronę możliwości dochodzenia roszczeń, które uległy wygaśnięciu.

Stosownie do art, 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 30 z 1951 r. poz. 127 z późn. zm.) poprzedni właściciele działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, oraz domami które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych lub ich następców prawnych - mogli zgłaszać w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o przyznanie im prawa użytkowania wieczystego gruntu i zwrot budynków. Do rozwiązań w/w przepisu nawiązuje art. 214 ust. 1, 2 i 3 obowiązującej od 1 stycznia 1998 r. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 46 z 2000 r., poz. 543), regulujący uprawnienia tych właścicieli lub ich następców prawnych, których prawo do odszkodowania wygasło, a w terminie do 31 grudnia 1988 r. złożyli wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste. Z akt sprawy nie wynika, aby tego rodzaju wniosek został złożony w ustalonym w art. 82 cyt. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. terminie, mającym również charakter prekluzyjny.

Znajdujący się w aktach sprawy wniosek złożony przez H. C. i J. C. w dniu [...] marca 1992 r. wniesiony został z uchybieniem terminu przewidzianego zarówno w dekrecie, jak i ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. Z uwagi na prekluzyjny charakter obu tych terminów nastąpiło z ich upływem wygaśnięcie roszczenia.

Niezłożenie przez osoby uprawnione skutecznego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu (obecnie wieczystego użytkowania) i zwrot budynków powoduje, że bez znaczenia są zawarte w odwołaniu zarzuty odnoszące się do prawidłowości przejęcia gruntu w posiadanie przez Gminę [...]. Organ odwoławczy zaznaczył, że przedmiotowa decyzja dotyczy części gruntu opisanego w KW nr [...], która stanowi własność Skarbu Państwa i wchodzi w skład działek ew. [...] i [...] obr. [...] i podkreślił, że fakt wygaśnięcia roszczeń, jak również brak przepisu prawa materialnego pozwalającego na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy powoduje bezprzedmiotowość postępowania, które w takiej sytuacji winno ulec umorzeniu stosownie do art. 105 § 1 Kpa.

Powyższą decyzję zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. C., A. C. i G. C., którzy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej.

Skarżący zarzucili, że decyzje te w sposób oczywisty naruszają: art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), § 2 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy oraz art. 7, art. 10 i art. 77 k.p.a. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że przedstawione w decyzji stanowisko dotyczące interpretacji przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma żadnego związku ze sprawą. Zarzucono, że w sposób nieuzasadniony odstąpiono od dokonania ustaleń faktycznych i oceny czy objęcie gruntów w posiadanie nastąpiło zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. W przedmiotowej sprawie wskutek nieprawidłowego objęcia gruntu w posiadanie nie zaczął biec termin do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej, a tym samym nie było podstaw do umorzenia postępowania.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie, podkreślając, że zawarte tam zarzuty są zbieżne z argumentacją podniesioną przez strony w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej i nie wskazują żadnych nowych okoliczności wpływających na sposób rozstrzygnięcia, wobec czego w pełni podtrzymano argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Art. 13 § 1 tej ustawy przewiduje, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministarcyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest własność Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że do rozpoznania sprawy właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność

została zaskarżona.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie ( art. 3 § 1 powołanej ustawy.). Uwzględnienie skargi wniesionej na decyzję administracyjną nastąpić może jedynie wówczas, gdy stwierdzone zostanie, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób wskazany w art. 145 § 1 omawianej ustawy. W zależności od rodzaju uchybienia Sąd obowiązany jest uchylić tę decyzję, stwierdzić jej nieważność lub wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Dodać trzeba, że Sąd obowiązany jest wziąć z urzędu pod rozwagę stwierdzone w toku rozpoznawania skargi uchybienia organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją, bowiem zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wniesiona w sprawie niniejszej skarga nie mogła być uwzględniona, bowiem nie stwierdzono, by zachodziły wskazane w art. 145 § 1 ustawy naruszenia przepisów prawa.

Sąd orzeka na podstawie akt sprawy przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę. W aktach tych znajduje się orzeczenie administracyjne Prezydenta [...] z dnia [...] marca 1950 r., nr [...] (doręczone Zarządowi Nieruchomości Miejskiej W.) odmawiające dotychczasowym właścicielom nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr [...] (obecnie Al. [...]), oznaczonej nr hip. [...] prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości i stwierdzające, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Gminy [...], orzeczenie to wydano na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Okoliczność ta powołana była w uzasadnieniu decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...]. Z akt sprawy nie wynika, by wymienione wyżej orzeczenie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, dlatego też sąd obowiązany był dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem wziąć pod uwagę tę okoliczność. Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii uznane być musi za bezprzedmiotowe. W sytuacji, gdy wpłynie nowy wniosek o rozstrzygnięcie takiej sprawy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do jego merytorycznego rozpatrzenia.

Zarówno sąd w sprawie niniejszej, jak i organy administracji publicznej rozstrzygające sprawę – wszczętą na wniosek z dnia [...] marca 1992 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości, do którego wniosku nawiązali pełnomocnicy skarżących w piśmie z dnia [...] listopada 2001 r., wnosząc o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy Al. [...] w W. na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, nie mają uprawnienia do badania i oceny prawidłowości orzeczenia administracyjnego z dnia [...] marca 1950 r. Skoro orzeczenie to nie zostało w przewidziany prawem sposób wyeliminowane z obrotu prawnego, to brak jest podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia nowego wniosku w tej sprawie.

Taki stan sprawy powodował konieczność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 k.p.a.) i organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Wprawdzie decyzja ta podjęta została z innych przesłanek niż wyżej omówione, ale okoliczność, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu powoduje, że skargi nie zostały uwzględnione. Podniesione w skardze zarzuty, w świetle wskazanych wyżej okoliczności, nie mogły mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Z tych względów na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.