Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 173/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 95 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Anna Lech, Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia WSA del. do NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.), Protokolant asystent sędziego Małgorzata Penda, po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2009r. sygn. akt II SA/Wa 810/09 w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D. G. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 810/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. G. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r., którą przyznano D. G. świadczenie pieniężne przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w kwocie [...] zł, a po sprostowaniu ww. decyzji organu I instancji, w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie pkt 34 rozkazu person. z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2006 r. niezdolności do służby. Datę zwolnienia ustalono na dzień 7 marca 2006 r. w związku z uprawomocnieniem się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej.

Wskutek zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie, na podstawie oświadczenia zainteresowanego, wypłacił jednorazowo z góry świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wojskowej, za okres od 1 kwietnia 2006 r. do 31 marca 2007 r.

Następnie na podstawie pkt 14 rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia v grudnia 2006 r. uchylono pkt 34 rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. dotyczącego zwolnienia zainteresowanego z zawodowej służby wojskowej. Tym samym D. G. został przywrócony do zawodowej służby wojskowej i pełnił ją do dnia 28 października 2008 r., kiedy to wskutek uprawomocnienia się orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Bydgoszczy z dnia [...] września 2008 r., rozkazem personalnym Dowódcy [...] Pułku Artylerii nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 28 października 2008 r.

W dniu 21 stycznia 2009 r. skarżący skierował wniosek do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie w przedmiocie wypłaty świadczenia pieniężnego z tytułu ponownego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

W następstwie powyższego, Dyrektor WBE w Szczecinie, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. przyznał i wypłacił jednorazowo wymienionemu świadczenie pieniężne za okres od 1 listopada 2008 r. do 31 października 2009 r., na poczet którego zaliczył skarżącemu uprzednio wypłaconą kwotę tego świadczenia z tytułu uprzedniego (nieskutecznego) zwolnienia.

Minister Obrony Narodowej, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94 ustawy, przysługuje także przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne w ostatnim dniu pełnienia służby. Organ stwierdził, że w sprawie bezsporne jest, że odwołującemu za okres od dnia 1 kwietnia 2006 r. do dnia 31 marca 2007 r. wypłacono jednorazowo z góry dwunastomiesięczne uposażenie w związku ze zwolnieniem ze służby. Spełnienie przesłanki zwolnienia umożliwiło dokonanie wypłaty tej należności. Natomiast decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej kreuje nową sytuację prawną, mianowicie pozbawia wadliwą decyzję zdolności wywoływania skutków prawnych ex tunc. Stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu wymienionemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej usunęło ją z obrotu prawnego i nie tylko przywróciło stan poprzedni, lecz zniosło jej skutki prawne.

Minister Obrony Narodowej uznał, że pobrane przez skarżącego świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym, ponieważ odpadły podstawy jego przyznania. Skoro zatem, skarżącemu wypłacono już świadczenie pieniężne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, to pomimo że została stwierdzona nieważność decyzji o zwolnieniu, nie ma on prawa do uzyskania kolejnego świadczenia pieniężnego z tego samego tytułu, posiada natomiast prawo do odpowiedniego uzupełnienia otrzymanej należności, uwzględniające podwyżkę należnego uposażenia. Wskazał, że organy wojskowe nie domagają się od skarżącego zwrotu uprzednio wypłaconego świadczenia, lecz jedynie dokonują ich zaliczenia na poczet należności wypłaconych jednorazowo za okres od 1 kwietnia 2006 r. do dnia 31 marca 2007 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, D. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 1 i 6, art. 77, art. 103, art. 75 ust. 3 w zw. z art. 81 w zw. z art. 96 ust. 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Zdaniem skarżącego, organy obu instancji postępowania administracyjnego w związku z nieskutecznym zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej i ponownym zwolnieniem ze służby, dokonując wyliczenia i wypłaty należnego świadczenia w wysokości różnicy pomiędzy kwotą należną w dacie (skutecznego) zwolnienia, a kwotą świadczenia uprzednio wypłaconego (świadczenie nienależne), naruszyły postanowienia ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Dokonane potrącenie uważa za bezpodstawne. Nadto uważa, że doszło do mylenia w sensie znaczeniowym pojęć świadczenia nienależnie pobranego w odniesieniu do ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, (które w ustawie nie występuje) oraz świadczenia nienależnego w rozumieniu Kodeksu cywilnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, powołując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Badając skargę pod kątem zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu bezsporne jest, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do otrzymania przez okres roku po zwolnieniu ze służby, świadczenia wypłacanego co miesiąc w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby (art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Natomiast istota sporu sprowadza się do ustalenia prawidłowej kwoty tego świadczenia w sytuacji, gdy już wcześniej wypłacono skarżącemu takie świadczenie w związku z wadliwym (jak się okazało później) zwolnieniem ze służby.

Rozkaz personalny Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. zwalniający D. G. z zawodowej służby wojskowej został wyeliminowany z obrotu prawnego i skarżący został "przywrócony" do zawodowej służby wojskowej. Sąd zwrócił uwagę, że stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc), czyli od daty wydania decyzji, której nieważność stwierdzono. Decyzja o stwierdzeniu nieważności uchyla skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji, a organ nadzoru wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. Zatem przykładając skutki prawne nieważności decyzji do przedmiotowego stanu faktycznego oraz stanu prawnego należy podnieść, że zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej w 2006 r. w znaczeniu prawnym nie było. Skuteczne prawnie zwolnienie D. G. z zawodowej służby wojskowej miało więc miejsce tylko raz, tj. w 2008 r. Zatem stosownie do treści art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skarżącemu, zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w 2008 r., przysługiwało z tytułu tego zwolnienia tylko jedno roczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym należne na ostatnio zajmowanym stanowisku, zgodnie z treścią art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Konieczne jest również odróżnienie prawa do uzyskania świadczenia z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych od ustalenia wysokości tego świadczenia, ponieważ uprawnienie do świadczenia powstaje z mocy prawa - w związku ze zwolnieniem ze służby, natomiast do wojskowego biura emerytalnego należy kwestia wyliczenia kwoty przysługującego świadczenia.

W rozpatrywanej sprawie w 2006 r. wypłacono skarżącemu świadczenie w związku ze zwolnieniem ze służby, ale zwolnienie to uznano później za wadliwe i to od samego początku oraz usunięto jego skutki prawne. W związku z usunięciem skutków prawnych wadliwego zwolnienia ze służby, należało również wyjaśnić kwestię skutków faktycznych, w tym i związanych z wypłatą odpowiednich świadczeń na rzecz żołnierza. Art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73, pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Przepisy powołanej ustawy nie przewidują zwrotu przez żołnierza świadczenia pobieranego przez okres roku po zwolnieniu ze służby i taka decyzja nie została wydana. Natomiast Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie w decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. prawidłowo zaliczył w poczet należnego skarżącemu świadczenia kwotę wypłaconą już wcześniej, a zatem wyeliminował także skutki faktyczne decyzji usuniętej z obrotu prawnego.

W ocenie Sądu nie sposób się zgodzić z zarzutem skarżącego, że Minister Obrony Narodowej dokonał potrącenia spornej kwoty ze świadczenia przysługującego mu, pomimo braku przesłanek do jego dokonania. Potrącenie w cywilnoprawnym ujęciu dotyczy bowiem wzajemnie wymagalnych wierzytelności, a przedmiotowa sprawa rozpatrywana była na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, regulującej władcze stosunki administracyjne. Nadto instytucję potrącenia z uposażenia żołnierza reguluje art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Na mocy tego przepisu potrącenia można dokonać na podstawie prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary pieniężnej, wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym. Tymczasem wojskowy organ emerytalny nie dokonał potrącenia należnej kwoty, ale decyzją wydaną w postępowaniu jurysdykcyjnym zaliczył kwotę wypłaconego już wcześniej świadczenia na poczet należnego skarżącemu świadczenia.

Treść przepisu art. 95 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz treść dopełniającego go przepisu art. 96 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z istoty swojej zakładają jednorazowość otrzymania przez żołnierza świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Inne rozumienie tego przepisu - uznanie, że świadczenie to przysługuje w każdym przypadku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i do tego każdorazowo w pełnej wysokości, niezależnie od uprzedniego uzyskania tego świadczenia, w nadmierny sposób uprzywilejowywałoby żołnierzy kilkakrotnie zwalnianych ze służby i w drodze stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej, ponownie do służby przywracanych. Przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru odszkodowawczego (nie jest to także odprawa), stąd takie interpretowanie powyższych przepisów naruszałoby prawa innych żołnierzy i w konsekwencji doprowadziłoby do ich nierównego traktowania. Prowadziłoby zatem do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. G. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą ich interpretację i zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

naruszenie prawa materialnego tj. art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (dalej uswżz) - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dopuszczalne jest dokonanie zaliczenia wypłaconego skarżącemu w marcu 2006 r. świadczenia pieniężnego, na poczet świadczenia przysługującego skarżącemu w związku z jego zwolnieniem z zawodowe służby wojskowej z dniem 28 października 2008 r., w sytuacji gdy stanowi to naruszenia ograniczeń w możliwości dokonywania potrąceń należności z uposażenia, o których mowa w art. 103 ust. 1 uswżz;

naruszenie prawa materialnego tj. art. 95 pkt 1 w zw. z art. 103

uswżz - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dopuszczalne jest dokonanie zaliczenia wypłaconego skarżącemu w marcu 2006 r. świadczenia pieniężnego na poczet świadczenia przysługującego skarżącemu w związku z jego zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej z dniem 28 października 2008 r., w sytuacji gdy stanowi to naruszenie ograniczeń w możliwości dokonywania potrąceń należności z uposażenia, o których mowa w art. 103 ust. 1 uswżz;

naruszenie prawa materialnego tj. art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 i art. 103 ust. 1 uswżz - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dopuszczalne jest dokonanie zaliczenia wypłaconego skarżącemu w marcu 2006 r. świadczenia pieniężnego, na poczet świadczenia przysługującego skarżącemu w związku z jego zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej z dniem 28 października 2008 r., w sytuacji, gdy stanowi to naruszenie ograniczeń w możliwości dokonywania potrąceń należności z uposażenia, o których mowa w art. 103 ust. 1 uswżz;

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. - poprzez sporządzenie lakonicznego uzasadnienia w części dotyczącej odniesienia się do zarzutów skarżącego i brak ustosunkowania się do zarzutu naruszenia przepisu art. 6 k.p.a w zw. z art. 8 ust. 1 uswżz, art. 11 k.p.a w zw. z art. 8 ust. 1 uswżz oraz art. 103 § 1 uswżz w zw. z art. 87 k.p.a.

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. - poprzez zaniechanie wydania przez Sąd I instancji wyroku uchylającego decyzję organu odwoławczego w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji do wszystkich zarzutów skarżącego, czym uchybił normie art. 11 k.p.a.;

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - poprzez zaniechanie wydania przez Sąd I instancji wyroku stwierdzającego nieważność decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy oba organy orzekające wydały decyzję o zaliczeniu skarżącemu świadczenia pieniężnego wypłaconego w marcu 2006 na poczet świadczenia przysługującego skarżącemu w związku z jego zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w październiku 2008 r., bez podstawy prawnej, względnie z rażącym naruszeniem prawa. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uwzględnienia faktu braku podstaw prawnych do wydania decyzji przez organy orzekające skutkować powinno wydaniem wyroku stwierdzającego nieważność przedmiotowych decyzji.

Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o zmianę w całości zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie o stwierdzeniu nieważności decyzji organu odwoławczego w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ewentualnie strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnosi, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 95 pkt 1 uswżz przyjmując, że daje one podstawę do zaliczania wcześniej wypłaconych przez uprawniony organ świadczeń pieniężnych na poczet tych aktualnie ustalanych i wpłacanych. Skarżący zwraca przy tym uwagę, że Sąd I instancji w ogóle nie uzasadnił, z czego wywodzi zasadę jednorazowości świadczenia pieniężnego, jak również nie pochylił się nad kwestią instytucji "zaliczania" wcześniejszych świadczeń pieniężnych. Istotą przedmiotowej sprawy jest zaś ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo dokonały zaliczenia świadczeń pieniężnych wypłaconych skarżącemu w 2006 r. na poczet świadczeń, które jemu przysługiwały w związku ze zwolnieniem ze służby w 2008 r. Z tego tez względu Sąd I instancji winien był szczegółowo rozważyć istotę i skutki dokonania "zaliczenia" przedmiotowych świadczeń także w kontekście ograniczeń zawartych w art. 103 ust. 1 uswżz i uwzględnić ten przepis w procesie wykładni.

Stosownie do treści art. 103 ust. 1 uswżz z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, przy czym, przez uposażenie należy rozumieć uposażenie wymienione w art. 72 ust. 1 dodatkowe uposażenie roczne, o którym mowa w art. 83, dodatkowe wynagrodzenie, o którym mowa w art. 88, odprawę z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 94, i należności pieniężne wymienione w art. 95 pkt 1 i 2. uswżz (art. 103 ust. 2 uswżz).

Przytaczane natomiast w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji "zaliczenie" wypłaconych w marcu 2006 r. świadczeń pieniężnych na poczet tych świadczeń, do których prawo skarżący nabył 28 października 2008 r.. w swoich skutkach prawnych jest niczym innym niż potrąceniem w rozumieniu art. 103 ustawy pragmatycznej. Instytucja potrącenia nie jest normowana przepisami prawa administracyjnego, lecz jest charakterystyczna dla prawa cywilnego. W świetle art. 498 § 1 i 2 k.c., gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej, jakości oznaczone tylko, co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

W ocenie skarżącego organy orzekające, bez zgody żołnierza zawodowego mogłyby dokonać ewentualnego potrącenia przysługujących skarżącemu świadczeń pieniężnych z wcześniej wypłaconymi, jeżeli dysponowałyby tytułem wykonawczym (wyrokiem lub decyzją ostateczną zaopatrzonymi w klauzulę wykonalności). Nie jest jednak skarżącemu wiadome, aby taki tytuł wykonawczy został przeciwko niemu wystawiony, a już na pewno nie wspomniały o tym organy orzekające w uzasadnieniach swojej decyzji.

Nadto skarżący zarzuca Sądowi I instancji, iż w swoim uzasadnieniu nie odniósł się do wszystkich zarzutów wyartykułowanych w skardze tj. do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 6 k.p.a w zw. z art. 8 ust. 1 uswżz, art. 11 k.p.a w zw. z art. 8 ust. 1 uswżz oraz art. 103 § 1 uswżz w zw. z art. 87 k.p.a. Sąd I instancji skupił się jedynie na wskazaniu podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia i całkowicie pominął obowiązek ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę zaskarżają decyzję. Tymczasem jak wskazuje

się w orzecznictwie NSA sąd nie może ograniczyć się do ogólnikowych stwierdzeń, czy też tylko do przytoczenia wszystkich zarzutów bez odniesienia się do każdego z nich z osobna. Winien wyjaśnić stronie, dlaczego w świetle przepisów prawa jej stanowisko jest prawidłowe bądź nieprawidłowe (wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2009 r. II FSK 288/08, LEX nr 511298).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) nazywanej dalej jako: p.p.s.a.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, a także naruszenie przepisów prawa materialnego. Wobec tego w pierwszej kolejności podlega rozpoznaniu zarzut odnoszący się do uchybień procesowych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie za całkowicie chybiony uznać należy zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a.. Zauważyć należy, że treść tego przepisu określa składniki, jakie powinno posiadać uzasadnienie wyroku, to jest zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W niniejszej sprawie wszystkie te elementy zawiera uzasadnienie przedmiotowego wyroku. Przedstawiono bowiem zarówno część historyczną, w której podano wszystkie istotne okoliczności sprawy, jak i merytoryczne stanowisko Sądu, które wskazuje z jakich przyczyn Sąd wydał rozstrzygnięcie. Podkreślić przy tym należy, że wskazany wyżej przepis stanowi przede wszystkim o konstrukcji uzasadnienia, dlatego też, nie ma podstaw do przyjęcia, aby Sąd pierwszej instancji dopuścił się uchybień przy jego konstruowaniu. Z faktu, że skarżący nie zgadza się z ustaleniami Sądu nie można kwestionować prawidłowości uzasadnienia.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazać należy, że brzmienie tego przepisu nie pozostawia w zasadzie wątpliwości, co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów postępowania, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Można zatem zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonej decyzji. Jeśli zatem z wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to uznać należy, że rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd pierwszej instancji normy prawnej.

W związku z tym uznać należy, że nie doszło również do naruszeń wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaskarżona decyzja bowiem, zarówno w swej osnowie, jak i uzasadnieniu, była sformułowana w sposób jasny, strona nie musiała domyślać się jej treści, organ wyjaśnił motywy, którymi się kierował wydając przedmiotową decyzję. Materiał dowodowy w sprawie został zebrany i rozpatrzony, a następnie po wnikliwej analizie organów administracyjnych, trafnie oceniony przez Sąd pierwszej instancji. W powyższym świetle nie można również podzielić zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia zasad procedury administracyjnej albowiem to hipoteza normy prawa materialnego, która ma zastosowanie w sprawie, wyznacza zakres prowadzonego postępowania.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie są trafne. Zasadniczo istota skargi kasacyjnej sprowadza się do stwierdzenia, że skoro przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179 poz. 1750 z późn. zm.) nie przewidują zwrotu uprzednio wypłaconego uposażenia to uposażenie i inne należności pieniężne pobrane przez żołnierza, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, czy też potrąceniu. Ze stanowiskiem skarżącego nie można się zgodzić. Sąd I instancji poprawnie wskazał, że zgodnie z art. 95 pkt.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94 tej ustawy przysługuje między innymi wypłacane co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne w ostatnim dniu pełnionej służby. Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu, uznając, że świadczenie, o którym stanowi ten przepis ma charakter jednorazowy. Takie stanowisko ugruntowało się w orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni je aprobuje (por. wyroki NSA: z 27 maja 2009 r., I OSK 932/08, z 26 listopada 2009 r., I OSK 447/09, z 3 grudnia 2009 r., I OSK 525/09, opublikowane [w:] Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Nie ma bowiem możliwości wypłaty dwóch odpraw oraz dwóch ekwiwalentów za niewykorzystany urlop. Ograniczenie to wynika wprost z treści art. 72 ust. 2 ustawy pragmatycznej. W tym miejscu należy wskazać, że przepis art. 72 ust. 2 ustawy nawiązuje do analogicznych regulacji przewidziane w kodeksie pracy. Świadczenie to co do zasady jest podobne do odprawy emerytalnej lub rentowej przysługującej pracownikowi w związku z przejściem na emeryturę lub rentę (art. 92 § 1 k.p). W tej materii Sąd Najwyższy wielokrotnie już prezentował stanowisko, że pracownik, który otrzymał odprawę w związku z przejściem na rentę (emeryturę), a następnie podjął zatrudnienie, które ustało w związku z "ponownym" przejściem na emeryturę (rentę), kolejnej odprawy nie otrzyma (por. wyrok SN z 25 czerwca 1993 r. I PR 5/93, niepubllikowany, uchwała SN z 2.03.1994 r., I PZP 4/94, OSNAPiUS 1994, nr 2, poz. 2; OSP 1994, z. 11, poz. 219 i inne).

Identyczna sytuacja występuje w przypadku odprawy przysługującej żołnierzowi na podstawie 95 pkt.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W obu wymienionych reżimach prawnych, zarówno osobie, która ponownie podjęła służbę, jak i osobie, która ponownie podjęła pracę, może przysługiwać jedynie odprawa uzupełniająca, jeżeli w dacie kolejnego zwolnienia posiada ona staż uprawniający do odprawy w wyższej wysokości. Tym samym Sąd pierwszej instancji badając legalność decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. przyjął, że organ zgodnie z przepisami, prawidłowo orzekł w przedmiocie ustalenia uposażenia przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, Jednocześnie prawidłowo uznał, że skarżącemu należy wypłacić kwotę stanowiącą różnicę pomiędzy uposażeniem należnym na dzień 28 października 2008 r. (tj. na dzień skutecznego zwolnienia), a uposażeniem wcześniej ustalonym i wypłaconym według stawek obowiązujących za okres od 1 kwietnia 2006 r. do 31 marca 2007 r.. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że organy prawidłowo zaliczyły na poczet uposażenia kwotę wcześniej wypłaconą z tego samego tytułu. Po wydaniu przez Dowódcę Wojsk Lądowych decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. stwierdzającej nieważność decyzji, orzekającej w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, skarżący został przywrócony do służby, co oznacza, że stosunek służbowy został reaktywowany. Inaczej mówiąc skarżący nie został skutecznie zwolniony z zawodowej służby wojskowej w 2 marca 2006 r. Skuteczne prawnie zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej miało więc miejsce tylko raz to jest 28 października 2008 r. W tej sytuacji, mając na uwadze przepis art. 95 pkt.1 ustawy pragmatycznej, zasadnie ustalono skarżącemu prawo do świadczenia pieniężnego należnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i jednocześnie zasadnie zaliczono na poczet tego świadczenia wypłaconą w 2007 r. kwotę uposażenia w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, które nie miało miejsca.

Nietrafny jest zatem, podniesiony w kasacji, zarzut naruszenia przepisów art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 1 i 8 ustawy pragmatycznej. Organy orzekające w sprawie, jak i Sąd I instancji dokonały prawidłowej interpretacji wymienionych norm prawnych uznając, że skarżący uprawniony był do otrzymania tylko jednego świadczenia w związku wypowiedzeniem stosunku służbowego. Tym samym świadczenie pieniężne przysługujące za okres roku po zwolnieniu ze służby (uposażenie) wypłacone jednorazowo na skutek stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego o wypowiedzeniu stosunku służby wojskowej należy uznać za świadczenie wypłacone przedwcześnie. Skoro w dacie wypłacania świadczenia pieniężnego w związku ze zwolnieniem ze służby istniały podstawy faktyczne i prawne do takiej wypłaty, to nie sposób uznać, że mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnym w rozumieniu prawa cywilnego. Niemniej jednak fakt wypłaty tego świadczenia pieniężnego nie może pozostać bez wpływu na wysokość świadczenie wypłacanego na skutek ostatecznego i zgodnego z prawem zwolnienia ze służby wojskowej, skoro świadczenie to ma charakter jednorazowy a stosunek służbowy został prawnie skutecznie rozwiązany tylko jeden raz. Dlatego też ustalając w kwestionowanej decyzji wysokość należnego świadczenia, stosownie do treści art. 95 pkt 1, tj. z uwzględnieniem wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, organy orzekające uprawnione były do zaliczenia na poczet tak ustalonej kwoty, kwoty wcześniej wypłaconego z tego samego tytułu świadczenia.

W opinii autora skargi kasacyjnej z treści przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy wynika zakaz żądania zwrotu wypłaconych uprzednio świadczeń pieniężnych, co oznacza również zakaz zaliczania ich na poczet późniejszych świadczeń. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić. Czym innym jest żądanie zwrotu świadczenia polegające na domaganiu się oddania wypłaconej kwoty, a czym innym zaliczenie na poczet należnego świadczenia kwoty wypłaconej wcześniej z tego samego tytułu na poczet tego samego świadczenia. Skarżącemu, jak wcześniej powiedziano, przysługiwało bowiem tylko jedno świadczenie w związku ze zwolnieniem go ze służby. Nie ulega też wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie wojskowy organ emerytalny kwestionowaną przed sądem administracyjnym decyzją nie nałożył na skarżącego obowiązku zwrotu świadczenia pieniężnego otrzymanego w związku ze zwolnieniem ze służby na podstawie decyzji z 2 marca 2006 r.

Nie doszło również do zastosowania instytucji potrącenia, która w odniesieniu do uposażenia i świadczeń przysługujących żołnierzom zawodowym znajduje uregulowanie w treści art. 103 ustawy pragmatycznej oraz przepisach kodeksu pracy, do których odsyła art. 103 ust. 1. Skoro zatem w sprawie nie mamy do czynienia z potrąceniem, to bezzasadne są zarzuty skargi kasacyjnej o niezastosowaniu przepisów o potrącaniu kwot z uposażenia żołnierzy zawodowych.

Stosownie do art. 96 ust. 9 ustawy pragmatycznej wypłaty należności, o których mowa w ust. 7, a więc i świadczeń pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, dokonuje się na pisemny wniosek żołnierza zawodowego, na podstawie decyzji wojskowego organu emerytalnego właściwego dla adresu zameldowania żołnierza. Przywołany przepis art. 96 ust. 9 stanowi zatem dla wojskowego organu emerytalnego podstawę nie tylko do wypłacenia świadczenia, ale również do ustalenia wysokości tego świadczenia, przysługującego w określonych okolicznościach faktycznych i prawnych. Taka regulacja prawna pozostaje w zgodzie z zasadą jednorazowości świadczeń wypłacanych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ustawy p.p.s.a..