Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2752/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 4, art. 21 ust. 1, art. 2a ust. 1, art. 2a ust. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 511
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
article: art. 180 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Zaorska, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Włodzimierz Gurba, Protokolant specjalista Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2019 r. sprawy ze skargi Zakładów "P." S.A. z siedzibą w P. na decyzję Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2013 r. do listopada 2014 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] oraz umarza postępowanie administracyjne; 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Zakładów "P." S.A. z siedzibą w P. kwotę 1032 zł (słownie: jeden tysiąc trzydzieści dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] czerwca 2018 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej Prezes PFRON) określił Z. S.A. z/s w N. (dalej Skarżąca) zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okresy od grudnia 2013 r. do listopada.

Decyzją z [...] września 2018 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej MRPiPS), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej Op) oraz art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm., dalej Urzszon), utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że Skarżąca złożyła korekty deklaracji DEK-I-0, zmniejszające wcześniej zadeklarowane zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za okresy od lipca 2013 r. do grudnia 2014 r. Skarżąca podniosła, że korekta była uzasadniona faktem nieuwzględnienia, iż R.P. - pracownik spółki, posiada orzeczenie o niepełnosprawności, które wskazuje na symbol 02-P, co zarazem potwierdza istnienie schorzeń szczególnych, uprawniających pracodawcę do stosowania preferencyjnego współczynnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Jako dowód Skarżąca przedstawiła zaświadczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane wobec wspomnianego pracownika z 26 lipca 2013 r., z 19 sierpnia 2016 r. oraz z 1 września 2017 r., ważne odpowiednio do 31 lipca 2016 r., do 31 sierpnia 2017 r. oraz do 30 września 2019 r.

MRPiPS powołał treść przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 września 1998 r. w sprawie rodzaju schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz. U. Nr 124, poz. 820 ze zm., dalej Rozporządzenie z 1998 r.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328 ze zm., dalej Rozporządzenie z 2003 r.) i uznał, że Skarżąca, w oparciu o posiadane dokumenty, nie była uprawniona do stosowania preferencyjnego współczynnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wspomniane zaświadczenia, wskazujące na symbol schorzenia 02-P, nie dowodzą okoliczności występowania u R. P. schorzeń szczególnych. Symbol ten wskazuje bowiem na choroby psychiczne, podczas gdy dla obniżenia współczynnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych niezbędne jest zaświadczenie, że dana osoba cierpi na chorobę psychiczną, która ma charakter przewlekły.

MRPiPS dodał, że jak wynika z literatury medycznej, o tym czy dana choroba ma charakter przewlekły decydują trzy parametry, a mianowicie długi czas trwania, przebieg oraz medyczne skutki choroby. Chorobę przewlekłą powinien zatem potwierdzić właściwy lekarz specjalista, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Zaświadczenie z 21 kwietnia 2011 r., w którym stwierdzono rozpoznanie zespołu uzależnienia od alkoholu zostało wydane przez specjalistę psychoterapii uzależnień. Z kolei zaświadczenie lekarskie z 20 lutego 2018 r. z rozpoznaniem choroby przewlekłej wymagającej farmakoterapii zostało wydane przez specjalistę medycyny rodzinnej.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że 5 lat po powstaniu obowiązku podatkowego nie było potrzeby powoływania biegłego by ten stwierdził, czy R. P. cierpi na schorzenie przewlekłe. Organy nie analizują bowiem stanu zdrowia pracownika, lecz to, czy w okresach objętych korektami, pracodawca dysponował dokumentem pozwalającym obniżyć współczynnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka P. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i określenie wysokości zobowiązań z tytułu wpłat PFRON na podstawie złożonych korekt.

Skarżąca wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny psychiatrii na okoliczność, czy schorzenie M. P. jest schorzeniem przewlekłym.

Skarżąca zarzuciła organom naruszenie:

- przepisów Urzszon, poprzez uznanie, że przedłożona dokumentacja medyczna R. P. oraz zaświadczenia dotyczące jego schorzeń, w tym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, nie są wystarczające do wykazania szczególnego schorzenia u tego pracownika;

- przepisów Op, poprzez odmowę powołania biegłego z dziedziny psychiatrii na okoliczność określenia czy schorzenie M. P. jest schorzeniem przewlekłym, w sytuacji gdy przeprowadzenie tego dowodu przyczyniłoby się w sposób istotny do rozstrzygnięcia sprawy.

Skarżąca zarzuciła również bezpodstawne ustalenie, że wobec R. P brak jest dokumentu potwierdzającego przyczynę niepełnosprawności 02-P oraz, że Skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających, iż R. P. posiada szczególne schorzenie wymienione w Rozporządzeniu 1998 r.

W odpowiedzi na skargę MRPiPS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przystępując do kontroli zaskarżonego aktu należy wskazać, że istota sporu w tej sprawie dotyczy de facto ustalenia jakie dokumenty winien posiadać podmiot, na którym ciąży obowiązek wpłat na PFRON, w celu wykazania występowania u swoich pracowników schorzeń wymienionych w § 1 Rozporządzenia z 1998 r., uprawniających do stosowania preferencyjnego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych na podstawie art. 21 ust. 4 Urzszon.

Zdaniem Skarżącej, wystarczające w tym zakresie są znajdujące się w aktach sprawy dokumenty (zaświadczenia lekarskie, historie choroby z poradni zdrowia psychicznego), z których wynika, że jej pracownik R. P. cierpi na przewlekłą chorobę psychiczną, czyli schorzenie wymienione w § 1 pkt 8 Rozporządzenia z 1998 r.

Organy uznają natomiast, że choroba wymieniona w powołanym przepisie musi zostać stwierdzona zaświadczeniem właściwego lekarza specjalisty (psychiatry), co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.

W ocenie Sądu, rację w tym sporze należało przyznać Skarżącej.

Stosownie do art. 1 Urzszon ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem:

1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub

2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub

3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia

- zwanych dalej "osobami niepełnosprawnymi".

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że R. P. posiada status osoby niepełnosprawnej, potwierdzony orzeczeniem z 26 lipca 2013 r. W tym orzeczeniu Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w N. wskazał symbol przyczyny niepełnosprawności 02-P i 03-L. Nie budzi wątpliwości, że powyższe orzeczenie stanowiło podstawę do wliczania R. P. w poczet stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych od lipca 2013 r.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 Urzszon, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Na podstawie art. 21 ust. 2 Urzszon, z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%. Z kolei stosownie do art. 21 ust. 4 Urzszon wskaźnik, o którym mowa w ust. 2, może zostać obniżony w razie zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika, o którym mowa w ust. 2, oraz sposób jego obniżania (art. 21 ust. 7 Urzszon).

Zgodnie z treścią § 1 pkt Rozporządzenia z 1998 r. do schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych zalicza się: 1) chorobę Parkinsona; 2) stwardnienie rozsiane, 3) paraplegię, tetraplegię, hemiplegię, 4) znaczne upośledzenie widzenia (ślepotę) oraz niedowidzenie; 5) głuchotę i głuchoniemotę; 6) nosicielstwo wirusa HIV oraz chorobę AIDS; 7) epilepsję; 8) przewlekłe choroby psychiczne; 9) upośledzenie umysłowe; 10) miastenię; 11) późne powikłania cukrzycy.

Mając na względzie treść powołanego wcześniej orzeczenia, wydanego wobec R.P., należy zauważyć, że symbol 02-P odnosi się w sposób ogólny do chorób psychicznych, a zatem na tej podstawie nie sposób stwierdzić czy dana osoba cierpi na schorzenie, które uzasadnia obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Musi być to bowiem schorzenie psychiczne o charakterze przewlekłym. Zdaniem Sądu, Skarżąca dysponowała jednak dowodami świadczącymi o przewlekłym charakterze schorzenia Skarżącego. Dołączyła je do akt sprawy wraz z oświadczeniem z 14 marca 2018 r., w którym wskazała, że dysponuje:

- zaświadczeniem z 21 kwietnia 2011 r. wydanym przez specjalistę psychiatrii uzależnień;

- historią zdrowia i choroby poradni zdrowia psychicznego;

- zaświadczeniem z 20 lutego 2018 r. wydanym przez specjalistę medycyny rodzinnej.

Zdaniem Sądu, organy odrzucając te dowody miałyby rację, gdyby potwierdzenie schorzenia wymienionego w § 1 Rozporządzenia z 1998 r. było możliwe wyłącznie np. w oparciu o treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, albo o inny konkretnie wskazany dokument lub zaświadczenie, np. niezbędne byłoby zaświadczenie od lekarza psychiatry. Innymi słowy, gdyby uzyskanie konkretnego potwierdzenia stanowiło wynikający wprost z ustawy wymóg formalny obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Tymczasem z przepisów Urzszon wynika jedynie, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest niezbędne aby pracodawca, począwszy od dnia przedstawienia mu orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, mógł wliczyć daną osobę do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych (art. 2a ust. 1 Urzszon). Zgodnie z art. 2a ust. 4 Urszon, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów potwierdzających wystąpienie u pracownika schorzeń, o których mowa w art. 26a ust. 1b, lub schorzeń określonych na podstawie art. 21 ust. 7.

Z treści powołanych przepisów Sąd wywodzi, że dla samego obniżenia wskaźnika, pracodawca musi dysponować dokumentami potwierdzającymi wystąpienie konkretnych schorzeń i może być to dowolny dokument, który takie schorzenie wiarygodnie potwierdzi. Skarżąca (pracodawca), przed najwcześniejszym z kontrolowanych okresów rozliczeniowych, dysponowała natomiast zaświadczeniem z 21 kwietnia 2011 r. wydanym przez specjalistę psychiatrii uzależnień oraz historią zdrowia i choroby poradni zdrowia psychicznego. Jedynie zaświadczenie wydane przez specjalistę medycyny rodzinnej z 20 lutego 2018 r. należało uznać za nieskuteczne. Na podstawie tego zaświadczenia nie mogłaby zatem obniżyć wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w kontrolowanych okresach rozliczeniowych.

Zdaniem Sądu, wobec braku szczególnych wymogów dot. wykazania faktu zatrudnienia osoby cierpiącej na przewlekłą chorobę psychiczną, pracodawca (strona postępowania) może to wykazać na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu (art. 180 § 1 Op), w tym historii choroby z poradni specjalistycznej oraz zaświadczenia od lekarza specjalisty.

Z dokumentacji przedstawionej przez Skarżącą wynika, że specjalista psychoterapii uzależnień w zaświadczeniu z 21 kwietnia 2011 r. wskazał, że R. P. leczy się w Poradni Leczenia Uzależnień na zespół uzależnienia od alkoholu F10.2 od 24 czerwca 2010 r. Z historii choroby wystawionej przez Poradnię Zdrowia Psychicznego wynika natomiast, że nieprzerwanie od 2006 r. do 2012 r. R. P. cierpiał na zaburzenia osobowości (symbol F07) oraz od 2003 r. do 2012 r. na zaburzenia psychiczne spowodowane użyciem alkoholu (symbol F10). Zdaniem Sądu, przewlekły charakter choroby określonej w zaświadczeniu o nadaniu stopnia niepełnosprawności symbolem 02-P jest zatem bezdyskusyjny. Logika i doświadczenie życiowe w ten sposób nakazują bowiem traktować choroby występujące u danej osoby przez tak wiele lat.

Nie sposób w związku z tym zaprzeczyć, że wspomniany pracownik Skarżącej cierpi na jedno ze schorzeń wymienionych w § 1 Rozporządzenia z 1998 r., a zatem uznanie, że zatrudnienie R. P. pozostawało bez wpływu na możliwość obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i narusza art. 122 w zw. z art. 180 art. 187 § 1, art. 188, art. 194 § 1-3 w zw. z art. 191 Op.

W konsekwencji organy obu instancji naruszyły także przepisy prawa materialnego, a konkretnie art. 2a ust. 1 i 4, art. 21 ust. 1, 2, 4 i 7 Urzszon w zw. z § 1 pkt 8 Rozporządzenia z 1998 r.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz na podstawie art. 135 i art. 145 § 3 w zw. z art. 208 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302, dalej "Ppsa"), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 Ppsa. Na kwotę 1032 zł złożył się wpis od wniesionej skargi.