Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 116/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 2 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 116/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 kwietnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.), WSA Ewa Michna, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2016 r., sprawy ze skargi R.G., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 15 grudnia 2015 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia, , , - s k a r g ę o d d a l a -,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 grudnia 2015r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 21 września 2015r. o odmowie umorzenia R.G. (dalej: skarżący) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia.

W uzasadnieniu skargi zostało podniesione, skarżący prowadzi działalność gospodarczą od 25 lutego 2002r. W 2012r. skarżący uzyskał przychód z tytułu prowadzenia tej działalności w kwocie 1.831.496 zł, stratę w kwocie 11.002,90, w 2013r. w kwocie 2.482.743 zł, stratę w kwocie 45.049,02 zł, w 2014r. w kwocie 2.220.495,29 zł, dochód w kwocie 27.201,53 zł. Organ wskazał, że skarżący nie ujawnił uzyskanego wyniku finansowego za I półrocze 2015r. Wobec powyższego organ nie mógł ustalić jego bieżącej sytuacji materialnej. Skarżący posiada dwoje dzieci i na jedno płaci miesięczne alimenty w kwocie 1.000 zł. W ocenie organu przedstawiana przez skarżącego subiektywna ocena stanu materialnego: "ciężka sytuacja materialna", "nie jestem osobą zamożną", "osobą biedną", "osobą biedną żyjącą skromnie", jest kategorią ocenną nieostrą nie pozwalającą na uznanie za uprawdopodobnioną rzeczywistą sytuację materialną. Organ stwierdził przy tym, że z dwóch przedstawionych faktur wynika, iż asortyment zakupionych towarów jak i zapłacona kwota za zakupiony towar (373,36 zł i 243,83 zł) nie wskazują na występowanie ubóstwa. Wydatki na zaspokojenie potrzeb bytowych skarżący oszacował na kwotę 1.600 zł powiększoną o dobrowolnie płacone alimenty w kwocie 1.000 zł. Organ stwierdził jednak, że skarżący nie przedstawił dowodu na pochodzenie tych środków.

Organ wskazał adekwatne przepisy, dające podstawę do zastosowania ulgi oraz zaakcentował, że wydane rozstrzygnięcie oparte jest na zasadzie uznania administracyjnego. Podkreślił przy tym, że całkowita nieściągalność wskazana w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych musi mieć charakter trwały, nieprzemijający, gdy z okoliczności sprawy niezbicie wynika, iż nie ma żadnych szans na poprawę sytuacji finansowej dłużnika. Analizując poszczególne przypadki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności, organ stwierdził, że nie zachodzą one w sprawie. Wprawdzie organ egzekucyjny stwierdził brak majątku, ale wyłącznie w postępowaniu egzekucyjnym skierowanym do części zobowiązań jak i majątku, gdyż skarżący jest co najmniej właścicielem nieruchomości gruntowej, z której można prowadzić egzekucję co rokuje pozytywnie na skuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Następnie organ zbadał możliwość umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wydanego na jego podstawie rozporządzenia. Organ wskazał, że spłata zadłużenia nie pozbawi skarżącego możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący jest ponadto właścicielem nieruchomości, która nie przedstawia dla niego żadnej wartości. Organ nie zakwestionował, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, a jednorazowa spłata należności może okazać się niemożliwa, to jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby przystąpić do dobrowolnego i sukcesywnego regulowania zaległych składek w ramach umowy o rozłożenie na raty. Skarżący cały czas prowadzi działalność gospodarczą, czyli jest zdolny do pracy.

Pismem z dnia 4 stycznia 2016r. skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego w szczególności przez błędne zastosowanie i nieprawidłową wykładnię. W zaskarżonej decyzji pominięto szczególną wyjątkową sytuację w jakiej znajduje się skarżący.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.

Skarga nie jest uzasadniona, a wobec tego zaskarżona decyzja nie może być wyeliminowane z obiegu prawnego. W kontrolowanej sprawie, wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącego postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ czyniło zadość wymogom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (j.t. Dz.U. z 2016r., poz. 23 – dalej k.p.a.). Organ zebrał pełny materiał dowodowy, dokonał jego prawidłowej oceny, oraz prawidłowo uzasadnił rozstrzygnięcie, czyniąc zadość treści art. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z dyspozycją art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2015r., poz. 121 ze zm. – dalej u.s.u.s.) należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wskazanych w ust. 3. Wskazania tam zawarte są wyczerpujące i stanowią zamknięty katalog. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285).

Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. W sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s. mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS, nie zaś decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia tych należności, gdyż wydanie takiej decyzji nie jest możliwe, bowiem naruszałaby ona prawo materialne.

Organ prawidłowo ustalił, że wobec skarżącego nie została spełniona żadna z przesłanek wymienionych w wyżej wskazanym przepisie. Wprawdzie siedem lat wcześniej doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego, niemniej jednak tak odległy fakt, nie może w ocenie Sądu przesądzać o zaistnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. Nie można bowiem w realiach niniejszej sprawy pominąć okoliczności, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w czasie zawieszenia przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej. Od tego czasu skarżący aktywnie prowadził tę działalność i uzyskiwał bardzo wysokie przychody w latach poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji. Organ ustalając zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności powinien kierować się aktualnymi okolicznościami faktycznymi, które mają odniesienie do rozstrzyganej sprawy. Zaszłości z lat poprzednich nie mogą w ocenie Sądu bezpośrednio wpływać na ustalenie przesłanki całkowitej nieściągalności, w szczególności, jeżeli od tego czasu zmieniły się okoliczności faktyczne. Taką choćby okolicznością było podjęcie przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej już po umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Nie sposób przyjąć, aby skarżący prowadził działalność gospodarczą nie posiadając żadnego majątku. Tym samym należy przyjąć, że również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. w sprawie nie miała miejsca. Ponadto, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w chwili obecnej toczą się w stosunku do skarżącego postępowania egzekucyjne. W aktach sprawy brak jest przy tym postanowienia, że są one nieskuteczne z uwagi na brak majątku skarżącego, jak również sam skarżący postanowienia takiego nie przedłożył.

Prawidłowo zatem organ rozważył zaistnienie przesłanek przewidzianych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W przepisie tym ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365), gdzie wskazano na okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczy to sytuacji:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Również i w powyższym przypadku ustawodawca posłużył się tzw. uznaniem administracyjnym, co oznacza, że nawet po stwierdzeniu istnienia przesłanek, których wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ ma możliwość dokonania swobodnej oceny tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający zastosowanie ulgi. Należy mieć przy tym na uwadze, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym.

Pozostawienie do uznania organu istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości, jak również zakres ewentualnego umorzenia, nie może prowadzić do dowolności rozstrzygnięcia, a więc w każdym przypadku wydanie decyzji powinno być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych.

Organ, na co wskazuje uzasadnienie decyzji poddał twierdzenia i dowody przedstawione w sprawie wnikliwej analizie i wyprowadził z nich prawidłowe wnioski. Dokonana w sprawie ocena wniosku skarżącego mieści się w granicach uznania administracyjnego. Zauważyć trzeba, że kontrolujący zaskarżoną decyzję sąd administracyjny nie może dokonywać własnych ustaleń faktycznych, ani też nie może zmienić zaskarżonej decyzji. Powyższe wynika m.in. z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. "Stosowanie środków określonych w ustawie" polega, w razie uwzględnienia skargi, zgodnie z art.145 §1 cyt. ustawy m.in. na uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości lub w części, stwierdzeniu jej nieważności, ewentualnie stwierdzeniu, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż w sprawach gdzie rozstrzygnięcie organów opiera się na uznaniu administracyjnym sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy pobór należności powinien być zaniechany. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast w pełnym zakresie zaskarżona decyzja podlega badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (tak też: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, LEX nr 33404). O ile więc zachowano wszelkie wymogi prawa procesowego, to sąd administracyjny, który sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem, nie jest władny jej uchylić (zob. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1745/97, dost. LEX nr 44771). Wyrazistym podkreśleniem roli orzecznictwa w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych jest teza wyroku NSA z 7 lutego 2001 r. stwierdzająca, iż sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, LEX nr 46473). Analogiczne stanowisko dominuje w doktrynie prawa podatkowego, gdzie wskazuje się, że kontrola wobec uznania może mieć ograniczony zakres, ale nie można z niej rezygnować, zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności. Zasada nieingerencji przez sąd administracyjny wynika z faktu, że nie jest on, co wyżej już wywiedziono - trzecią instancją postępowania administracyjnego (A. Habuda, Uznanie administracyjne – zmierzch czy renesans pojęcia; opublikowane w: Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s.117). W orzecznictwie NSA utrwalony jest pogląd, iż umorzenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie należności , nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku (por. teza wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2001 r., III SA 628/00), ponieważ zobowiązania podatkowe określone ustawami mają charakter powszechny (por. uzasadnienie wyroku z dnia 8 stycznia 2008 r. WSA w Gdańsku, I SA/Gd 909/07), co z kolei nie jest samodzielną przesłanką powodującą oddalenie wniosku podatnika bez pełnej merytorycznej oceny sytuacji. Umorzenie zaległości publicznoprawnych pociąga za sobą zmniejszenie wpływów do budżetu, tym samym ograniczeniu ulegają możliwości realizacji zadań związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb całego społeczeństwa. Wykładnia pojęć nieostrych, będących przesłankami możliwości zastosowania ulgi, czyli wyjątku od zasady, powinna mieć zawężający charakter. Zbyt szerokie i dowolne wykorzystanie uprawnień w przyznawaniu ulg doprowadziło by do naruszenia dyscypliny podatkowej, do zachowania której powołano organy podatkowe oraz do naruszenia zasady równego traktowania podatników, pozostających w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" oraz "interesu publicznego" są każdorazowo ustalane indywidualnie w myśl zasady prawdy obiektywnej. W celu wydania prawidłowego orzeczenia oraz wykazania, iż dana sytuacja zasługuje na uwzględnienie jako wyjątek od zasady powszechności i równości obciążenia, należy poddać ocenie stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Ważny interes zobowiązanego w orzecznictwie NSA jest rozumiany przede wszystkim jako sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków (np. trwała utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku) podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych (por. teza wyroku NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r. w Szczecinie, SA/Sz 850/98). O istnieniu ważnego interesu zobowiązanego nie mogą decydować jego subiektywne przekonania, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości (por. teza wyroku WSA w Gdańsku z dnia 18 października 2005 r., I SA/Gd 257/03). Dolegliwość wynikająca z zapłaty należności publicznoprawnej jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie podatnika, uzasadniającym umorzenie w całości owej zaległej należności. Interes publiczny oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo i zaufanie do organów władzy. W świetle orzecznictwa NSA interes publiczny jest rozumiany nie tylko jako potrzeba zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, lecz także jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków, np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc z opieki społecznej (por. teza wyroku NSA z dnia 30 maja 2001 r. (sygn: III SA 830/00). Każdy zobowiązany powinien w taki sposób układać bieg swoich interesów oraz podejmować takie decyzje finansowe, by pozwoliły mu na wywiązywanie się z ciążących na nim należności publicznoprawnych. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być również traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Zatem względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a podatnik nie był pochopnie z niego zwalniany (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2001r., I SA/Ka 577/00, niepubl.). Zważyć należy, iż niejednokrotnie zobowiązani, znajdujący się również w trudnej sytuacji życiowej, czy to ze względu na zdrowie czy finanse, wywiązują się ze swych zobowiązań publicznoprawnych w sposób należyty i terminowy.

Wedle Sądu, ocena organu w przedmiocie istnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego, została dokonana po wszechstronnym i wystarczająco wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym dokładnym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz wszechstronna analiza ustawowych przesłanek umorzenia zaległości nie pozwalają postawić zaskarżonej decyzji zarzutu dowolności. Chybiony jest przy tym zarzut, jakoby organ poczynił ustalenia w oderwaniu od aktualnej sytuacji materialno-bytowej zobowiązanego, czy abstrahował od wysokości jego faktycznych dochodów, przeciwnie ustalenia organu są w tym zakresie wystarczająco precyzyjne. Podkreślić jednak należy, że sam skarżący uniemożliwił pełne przedstawienie swojej sytuacji materialnej, nie przesyłając wyniku finansowego prowadzonej działalności gospodarczej za I półrocze 2015r. Skarżący ukrywając rzeczywiste dane o swojej sytuacji, nie może czynić organowi zarzutu, że określonych danych nie ustala.

Zważyć należy, że bardzo ograniczone możliwości płatnicze zobowiązanego, podnoszone jako jeden z głównych jego argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia powstałych zaległości. Organ zasadnie przyjął, że nie uzasadniają one uznania, iż wypełniają przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 cytowanego wcześniej rozporządzenia z 2003 r. Przesłanka ta nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych świadczeń składkowych, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

Trudno przy tym uznać, aby skarżący mógł zostać określony, jako osoba uboga. Nie sposób bowiem nie zauważyć, że skarżący zaspokaja swojej potrzeby bytowe i nie można uznać, aby było to dokonywane na niskim poziomie. Prawidłowo organ zwrócił uwagę na wysokie rachunki na zakup produktów. Osoba uboga, za jaką chce uchodzić skarżący, nie mogłaby ponieść aż tak dużych wydatków. Na uwagę zasługują również wysokie wydatki skarżącego na bieżące utrzymanie. Skarżący przeznacza między innymi miesięcznie kwotę 800 zł na koszty pobytu dziecka w żłobku plus koszty wyżywienia, co dla zdecydowanej większości rodzin, nie byłoby możliwe. Trudno wobec powyższego uznać skarżącego za osobę ubogą.

Istotą regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 wyżej wskazanego rozporządzenia, jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu mając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. Muszą przy tym istnieć konkretne, jednoznaczne dowody wskazujące na krytyczną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy bądź członka rodziny (wyrok WSA w Warszawie z 15.12.2009r., sygn. akt V SA/Wa 1434/09.). Z analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika prawidłowe ustalenie, że skarżący ma zaspokojone niezbędne minimum socjalne. Wprawdzie skarżący nie ujawnił należycie swoich dochodów, eksponując jedynie wydatki, lecz skoro może pokryć tak wysokie wydatki oraz aktywnie prowadzi działalność gospodarczą, nie sposób uznać, aby jego sytuacja bytowa była zagrożona. Rację ma przy tym organ, że skarżący może mieć trudności w jednorazowej spłacie zadłużenia. Niemniej jednak może dokonywać spłat ratalnie. Nie można bowiem przyjąć, aby brak możliwości jednorazowej spłaty mógł doprowadzić do umorzenia należności.

Naczelny Sąd Administracyjny w jednym z wyroków stwierdził, że "zasady sprawiedliwości wymagają, by każdy zobowiązany do płacenia należności obowiązek ten wypełnił. Udzielanie ulg jednym podmiotom, a egzekwowanie obowiązku od innych, zasady sprawiedliwości społecznej burzyłoby" (wyrok NSA z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1205/99, 1206/99). W przedmiotowej sprawie ustalony stan faktyczny wskazuje na brak cech wyjątkowości sytuacji bytowej skarżącego. Organy zasadnie wskazały, że mimo aktualnej sytuacji finansowej zobowiązanego nie jest wykluczone wyegzekwowanie zobowiązania w przyszłości. Skarżący dalej aktywnie prowadzi działalność gospodarczą. Nie można również w ocenie Sądu zapominać o młodym wieku skarżącego. Ma on zatem możliwości uzyskania w przyszłości środków na spłatę zadłużenia.

Podsumowując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Również Sąd takich wad się nie dopatrzył. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego, czy ważnego interesu strony oraz zasady zaufania obywateli do organów państwa. Organ wyważył wzajemne relacje pomiędzy ważnym interesem zobowiązanego, a interesem społecznym, podjął także wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Wobec tego decyzja organu o odmowie umorzenia zaległości nie nosi znamion dowolności, a w konsekwencji skarga podlegać musi oddaleniu w oparciu o art. 151 ustawy o p.p.s.a.