Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 194/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58 i art. 134
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi D. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w By. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz D. N. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] lipca 2019 r., w sprawie określenia dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przez D. N. (Skarżącego) - prowadzącego Prywatne szkoły "P. " w B. za 2015 r.

W uzasadnieniu Kolegium podało, że ww. decyzja została doręczona w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), dalej: "k.p.a." Organ odwoławczy podał, że pracownik organu pierwszej instancji kolejno w dniach [...] i [...] sierpnia 2019 r. nie zastał adresata w miejscu jego siedziby, gdzie prowadzona jest Kancelaria Radcy Prawnego A. K. przy ul. [...] w B.. Pierwsze zawiadomienie, że przesyłka zawierająca wskazaną decyzję została złożona w Urzędzie M. B. nosi datę [...] sierpnia 2019 r., a zawiadomienie powtórne zostało sporządzone w dniu 19 sierpnia 2019 r. Obydwa zawiadomienia zostały umieszone na drzwiach posesji adresata, co zostało potwierdzone przez doręczyciela organu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru odpowiednio w dniach [...] sierpnia 2019 r. i [...] sierpnia 2019 r. Organ podniósł, że tymczasem odwołanie wniesione od ww. decyzji przez pełnomocnika strony radcę prawnego K. K. wpłynęło do organu pierwszej instancji dopiero w dniu [...] października 2019 r. Wraz z odwołaniem pełnomocnik strony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podał, że o wydaniu decyzji dowiedział się w dniu [...] października 2019 r. i żadnego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki nie otrzymał. Dodał, że nastąpiła zmiana siedziby pełnomocnika A. K. na ul. [...], o czym organ doskonale wiedział. Jednocześnie zdaniem pełnomocnika strony, organ nie dochował 14-dniowego terminu od wydania powtórnego zawiadomienia, co wskazuje, że termin jej odbioru przypada na dzień [...] września 2019 r., łącznie 28 dni.

Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na treść art. 44 k.p.a. regulującego tryb doręczenia zastępczego. W kontekście niniejszej sprawy organ wskazał, że termin o pozostawieniu zawiadomienia wynosi w tym przypadku 14 dni, co potwierdza adnotacja umieszona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji, bowiem od wystawienia pierwszego zawiadomienia, tj. od dnia [...] sierpnia 2019 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r. upłynęło dokładnie 14 dni, co jednoznacznie wskazuje treść art. 44 § 4 k.p.a. Pierwsze awizo pochodzi z [...] sierpnia 2019 r. Zastosowana fikcja doręczenia będzie oznaczać, że decyzję skutecznie doręczono stronie w dniu [...] sierpnia 2019 r. i tym samym dopiero od tego dnia rozpoczął bieg 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, który upłynął w dniu [...] września 2019 r. i dzień ten był ostatnim dniem, w którym strona działając przez profesjonalnego pełnomocnika mogła złożyć skutecznie odwołanie od decyzji.

Zdaniem Kolegium kwestię sporną w sprawie stanowi adres na jaki organ dokonał doręczenia (adres siedziby pełnomocnika). W tym kontekście organ przywołał treść art. 58 k.p.a. regulującego instytucję przywrócenia terminu i przesłanek umożliwiających stronie skorzystanie z niej. Organ podkreślił, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Strona wnosząca o przywrócenie terminu powinna uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przy czym przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przypisanego dla dokonania danej czynności procesowej. Zdaniem Kolegium przesłankę braku winy wymienioną w art. 58 § 1 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie.

Organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku zastosowania "fikcji doręczenia" do uchybienia terminu dochodzi z winy strony w tym przypadku jej pełnomocnika. Nieodbieranie prawidłowo awizowanej korespondencji należy bowiem traktować

w kategoriach co najmniej niedbalstwa, które skutkuje stwierdzeniem, że brak winy

w uchybieniu terminu nie został uprawdopodobniony, tak jak tego wymaga art. 58 § 1 k.p.a., a w konsekwencji wniosek o przywrócenie terminu w tym trybie musi być załatwiony odmownie. W ocenie Kolegium okoliczności, na które powołuje się pełnomocnik strony są niewiarygodne, ponieważ w aktach sprawy jak i w aktualnej korespondencji posługuje się on cały czas adresem do doręczeń przy ul. [...] w B. i nie uprawdopodobnił, że siedziba kancelarii była przeniesiona w inne miejsce, o czym nie zawiadomił lub poinformował organu prowadzącego postępowanie w sprawie.

Jednocześnie organ odwoławczy powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 1000/09 wyraził pogląd, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego wyłącza potrzebę wydania odrębnego rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia tegoż środka zaskarżenia, skoro już samo rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego z przyczyn podawanych w jego uzasadnieniu wskazuje, że strona wniosła środek odwoławczy z uchybieniem terminu.

W skardze na powyższe postanowienie organu odwoławczego strona wniosła

o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] lipca 2019 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

- art. 44 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie doszło do doręczenia zastępczego, podczas gdy faktycznie przesyłka nie została prawidłowo awizowana ani doręczona pełnomocnikowi Skarżącego;

-art. 44 § 3 k.p.a. poprzez wskazanie w zawiadomieniu powtórnym o pozostawieniu listu, takiego terminu jego odbioru, który powoduje możliwość jego odebrania

w terminie niezgodnym z przepisami k.p.a.;

- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie postanowienia, które powoduje że stronie

z przyczyn od niej niezależnych zostało odebrane prawo do wniesienia odwołania od decyzji;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu

i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, jak również niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, co narusza realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego podkreślił, że doręczenie zastępcze

w trybie art. 44 k.p.a. jest wyłącznie fikcją doręczenia, która może być w każdej chwili obalona. Zdaniem pełnomocnika decyzja Prezydenta M. B. z dnia [...] lipca 2019 r. nie została nigdy doręczona ani stronie, ani jej pełnomocnikowi. W związku

z czym do dnia dzisiejszego strona nie złożyła od niej odwołania. Pełnomocnik podał, że dowiedział się o wydaniu decyzji w dniu [...] października 2019 r., w związku

z otrzymaniem w tym dniu upomnienia od organu egzekucyjnego, który wszczął egzekucję w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do okoliczności, jakoby organ miał podjąć próbę doręczenia stronie pisma w dniach [...] i [...] sierpnia 2019 r. pod adresem pełnomocnika przy ulicy [...] w B., pełnomocnik wskazał, że w każdym z tych dni był

w swoim biurze mieszczącym się pod tym adresem, otrzymał również awiza z poczty, na podstawie których podejmował później korespondencję. Gdyby wśród pozostawionych awiz znajdowało się to pozostawione przez pracownika urzędu, zorientowałby się o tym najpóźniej w chwili przekazania awiz pocztowych pracownikowi poczty. Pełnomocnik podał, że nie potrafi sprecyzować czy był tam również

w godzinach, kiedy następowała próba doręczenia. Natomiast z całą stanowczością może stwierdzić, że nikt z Urzędu M. nie pozostawił żadnego zawiadomienia

o pozostawieniu pisma i podjęciu próby doręczenia. Kolejne pozostawienie zawiadomienia miało mieć miejsce w dniu [...] sierpnia 2019 r. W tym dniu pełnomocnik również przebywał w biurze i ani w drzwiach, ani w środku biura nie znajdowało się żadne zawiadomienie z Urzędu M.. Awiza miały zostać rzekomo pozostawione

w drzwiach, co samo w sobie świadczy o braku możliwości ich przeoczenia.

W rzeczywistości nigdy się jednak tam nie znalazły.

Pełnomocnik zarzucił, że organ kilkukrotnie w toku postępowania przedłużał czas do wydania decyzji. Każde z postanowień o przedłużeniu terminu było skutecznie doręczone. Kiedy osoba dokonująca doręczenia nie zastała nikogo w biurze, to próbowała kontaktować się na numer telefonu podany na drzwiach. Nie uczyniła tego jednak tylko, kiedy chodziło o decyzję w przedmiotowej sprawie. Świadczy to zdaniem pełnomocnika dobitnie o celowości działań organu.

Pełnomocnik dodał, że do drzwi jego lokalu w godzinach otwarcia kamienicy,

w której mieści się biuro, czyli pomiędzy godziną 8 a 20 ma dostęp każdy. Dodatkowo

w chwili rzekomej próby doręczenia, w lokalu obok znajdowała się agencja pracy tymczasowej, która zatrudniała zagranicznych pracowników. [...] w ciągu dnia przewijało się obok jego lokalu kilkanaście lub nawet kilkadziesiąt osób. Gdyby jednak nawet doszło do sytuacji, w której co mało prawdopodobne, ktoś zabrał kartkę z drzwi lokalu, to również nie możemy mówić o skutecznym doręczeniu zastępczym.

Jednocześnie w ocenie pełnomocnika nawet gdyby przyjąć, z czym strona się nie zgadza, że pracownik urzędu podjął próbę doręczenia, organ dopuścił się naruszenia przepisów o doręczeniach poprzez doręczenie pisma pod niewłaściwy adres. Pełnomocnik podniósł, że organ dysponował aktualnym adresem pełnomocnika A. K.. Pełnomocnik ten zmienił swoją siedzibę na ulicę G. [...] w B. o czym organ doskonale wiedział. Przy doręczeniu decyzji tymczasem organ pominął ten adres, co tym bardziej może świadczyć o braku faktycznego doręczenia, albowiem w biurze przy ul. [...] sekretariat czynny jest od godziny

9 do godziny 17. Nie było więc żadnej możliwości, aby w godzinach doręczenia nikt nie podjął przesyłki. Pełnomocnik wskazał, że pełnomocnictwo było wystawione na dwóch pełnomocników A. K. i K. K.. Pomimo, że wszystkie pisma podpisywane były przez radcę prawnego K. K., to organ konsekwentnie kierował pisma do A. K.. Faktem jest, że radca prawny K. K. nie zmienił biura i w dalszym ciągu kancelaria mieści się przy ul. [...] w B., ale pisma kierowane były do radcy prawnego A. K., która zmieniła siedzibę biura, o czym poinformowany został organ.

Ponadto zdaniem pełnomocnika nawet gdyby przyjąć, że doszło do skutecznego zawiadomienia, to zawiadomienie powtórne zostało sporządzone w sposób niezgodny

z przepisami prawa, co sprawia, że nie można przyjąć, iż w niniejszej sprawie doszło do doręczenia zastępczego. W tym kontekście pełnomocnik podkreślił, że skuteczność doręczenia zastępczego uzależniona jest od ścisłego przestrzegania wynikających

z art. 44 k.p.a. zasad i procedur, w szczególności dotyczy to czytelnego wypełnienia przez doręczającego pracownika poczty względnie przez osobę o jakiej mowa w art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a., dowodu doręczenia przez wpisanie daty podjęcia prób doręczenia, powodu niedoręczenia pisma adresatowi, faktu awizowania przesyłki, miejsca pozostawienia o tym informacji dla adresata oraz miejsca pozostawienia przesyłki, zgodnie z pouczeniem o możliwości i terminie jej odbioru. Powyższe informacje na dowodzie doręczenia powinny być też opatrzone podpisem doręczyciela. W niniejszej sprawie organ na zawiadomieniu powtórnym znajdującym się w aktach wskazał, że termin odebrania przesyłki w Urzędzie M. w B. wyniesie jeszcze 14 dni. Zdaniem pełnomocnika wynika z tego, że termin jej odbioru przypadał na dzień [...] września 2019 r. (łącznie 28 dni). Tymczasem termin ten powinien przypadać najpóźniej na dzień [...] sierpnia 2019 r.

Konkludując zdaniem pełnomocnika Skarżącego powyższe okoliczności dowodzą, że strona pomimo zachowania należytej staranności, nie miała możliwości wniesienia odwołania w ustawowym terminie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena, czy organ odwoławczy prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Kontroli Sądu podlega postanowienie SKO - wydane na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. - odmawiające Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] lipca 2019 r. w przedmiocie określenia wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. Zgodnie z tym przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że przywrócenie terminu następuje tylko na wniosek strony, może mieć ono miejsce jedynie w przypadku, gdy terminowi temu uchybiono oraz wymaga ono uprawdopodobnia przez stronę, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Dodatkowo koniecznym jest, stosownie do art. 58 § 2 k.p.a., wniesienie prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz dopełnienie jednocześnie z wniesieniem prośby czynności, dla której określony był termin.

Jak wynika z powyższego, instytucja przywrócenia terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania przez stronę czynności procesowej w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Instytucja ta ma więc zastosowanie jedynie w sytuacji uchybienia terminowi, czyli dokonania czynności procesowej już po upływie przewidzianego prawem terminu do jej dokonania, a więc gdy termin procesowy rozpoczął swój bieg i uwzględniając jego długość w określonym dniu swój bieg również zakończył. Termin do wniesienia odwołania od decyzji zaczyna swój bieg od momentu jej doręczenia stronie. Ewentualne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest więc możliwe wtedy, gdy decyzja została prawidłowo (skutecznie) doręczona. W takim przypadku koniecznym jest uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania liczonego od dnia doręczenia decyzji (poza przypadkiem ogłoszenia decyzji), nastąpiło bez jej winy.

W sprawie natomiast twierdzenia i zarzuty Skarżącego dotyczyły kwestii, że przesyłka obejmująca decyzję organu pierwszej instancji, od której zamierzał się odwołać, nie została mu w ogóle doręczona na adres: B. ul. [...], pod którym to adresem przebywa w swoim biurze pełnomocnik radca prawny K. K., a awizo jak i powtórne awizo do niego nie dotarło. Ponadto decyzja miała zostać skierowana na ten adres jednakże na nazwisko drugiego pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu administracyjnym, tj. A. K., która zmieniła siedzibę biura, o czym został poinformowany organ.

Z kolei w zaskarżonym postanowieniu oraz w odpowiedzi na skargę organ podnosi, że doręczenia decyzji dokonano na znany adres pełnomocnika, w trybie art. 44 k.p.a., a zmiana adresu nie była zgłaszana.

Z powyższego wynika, że faktycznie spór toczy się wokół kwestii prawidłowości doręczenia decyzji. Strona skarżąca uważa, że nie została ona doręczona, natomiast organ prezentuje przeciwne stanowisko. Przy czym w końcowej części uzasadnienia postanowienia organ powołując się na orzecznictwo stwierdził, że: "odmowa przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego wyłącza potrzebę wydania odrębnego rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia tegoż środka zaskarżenia, skoro już samo rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego z przyczyn podawanych w jego uzasadnieniu wskazuje, że strona wniosła środek odwoławczy z uchybieniem terminu."

Sąd w obecnym składzie ww. stanowiska nie podziela. Kwestia prawidłowości doręczenia decyzji organu pierwszej instancji podlega ocenie na potrzeby stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a nie przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności w postępowaniu administracyjnym. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wówczas, gdy doszło do jego uchybienia, a zatem gdy doszło w sposób niebudzący wątpliwości do doręczenia decyzji. Jeżeli natomiast nie doszłoby do doręczenia decyzji, to nie można przywrócić terminu, bowiem jemu nie uchybiono, termin przecież nie zaczął jeszcze biec. Postępowania dotyczące każdego z tych zagadnień, a więc stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.) oraz przywrócenia terminu do dokonania tej czynności w postępowaniu administracyjnym (art. 58 k.p.a.), mają odrębne, niepokrywające się zakresy przedmiotowe. Zdaniem Sądu ostateczne postanowienie organu stwierdzające uchybienie terminowi do złożenia odwołania wiążąco przesądza kiedy doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, a w następstwie tego od kiedy należy liczyć ustawowy, czternastodniowy termin na złożenie od niej odwołania oraz, że odwołanie zostało złożone już po upływie terminu wyznaczonego przez ustawodawcę, a więc jest spóźnione. Trzeba również pamiętać, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania oznacza, że została spełniona jedna z przesłanek przywrócenia terminu do dokonania tej czynności w postępowaniu podatkowym. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 k.p.a. przywrócenie terminu, co do zasady, może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy doszło do jego uchybienia. Można powiedzieć, że stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania otwiera stronie drogę do ubiegania się o przywrócenie uchybionego terminu.

Odnosząc się do powyższego należy podkreślić, że wszelka argumentacja podniesiona zarówno we wniosku o przywrócenie terminu jak i w skardze faktycznie podważająca doręczenie decyzji, nie może odnieść skutku w niniejszym postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu, lecz podlega ocenie w ramach instytucji stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Zdaniem Sądu, strona skarżąca nie może skutecznie podważać odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania powołując się na niedoręczenie czy nieskuteczne doręczenie decyzji organu pierwszej instancji. Ten argument Strony powinien być przedmiotem postępowania w zakresie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.) i wykracza poza przedmiotowe ramy postępowania dotyczącego przywrócenia terminu. Wobec jednak tego, że organ odwoławczy ani odrębnym postanowieniem, ani w tym samym postanowieniu (w sentencji) nie stwierdził uchybienia terminu do wniesienia odwołania i uznaje, że jest to zbędne, tym samym brak w obrocie prawnym aktu przesądzającego czy odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W istocie więc strona skarżąca kwestionowała skuteczność doręczenia decyzji, do czego ma prawo, jednakże prawo to może być realizowane w ramach skarżenia postanowienia SKO stwierdzającego – na podstawie art. 134 k.p.a. - uchybienie terminu do złożenia odwołania, a czego nie uczyniono i organ nie zamierzał uczynić.

Jak wskazał w jednym z najnowszych wyroków Naczelny Sąd Administracyjny (z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 238/18): "To przesądzenie skuteczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji i uchybienia w związku z tym terminowi do wniesienia odwołania jest warunkiem rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia decyzji stronie. Tylko prawidłowo dokonane doręczenie wywołuje zatem związane z tą czynnością skutki prawne. Jeżeli więc nie doszło do doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, to nie rozpoczął biegu termin na wniesienie od niej odwołania, co wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia czyni bezprzedmiotowym. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie w sytuacji, gdy strona nie kwestionuje tego, że nie złożyła odwołania w ustawowym terminie, twierdząc jedynie, że uchybienie to nie zostało przez nią zawinione (zob. art. 58 § 1 k.p.a.)." Przy ustalaniu powyższej okoliczności nie można natomiast pominąć oceny kwestii skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji.

Sąd w tut. składzie ww. pogląd podziela.

Z kolei w wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt I FSK 741/11 NSA uchylając wyrok WSA w Bydgoszczy wyraził - na gruncie podobnych regulacji z Ordynacji podatkowej - następujący pogląd: "Wadliwa była zatem konstatacja Sądu, że wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest zbędne w sytuacji uprzedniego negatywnego rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia tego terminu. W ocenie Sądu kasacyjnego postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zostało wydane w zgodzie z art. 228 § 1 pkt 2 Op, a zatem nie mogło zostać uchylone przez Sąd pierwszej instancji jako naruszające przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)."

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, istotne zatem jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzenie o tym następuje nie w ramach uzasadnienia postanowienia wydanego na podstawie art. 58 k.p.a., jak to uczynił organ w niniejszej sprawie, lecz w formie wymaganej przepisami prawa, czyli w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. Użyty zwrot w tym artykule: "stwierdza w drodze postanowienia", przesądza o obowiązku organu odwoławczego wydania postanowienia. Przy czym dopuszczalne jest wydanie równocześnie odrębnych postanowień (jedno w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i drugie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania), jak i jednego obejmującego sentencją te dwa zagadnienia.

W konsekwencji powyższego jeżeli SKO uzna, że decyzja została doręczona skutecznie, wówczas na podstawie art. 134 k.p.a. wyda postanowienie stwierdzające uchybienie do wniesienie odwołania. Wówczas też wyda postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jeżeli natomiast uzna, że odwołanie zostało wniesione w terminie i nie wyda ww. postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a., to wówczas wniosek o przywrócenie terminu stanie się bezprzedmiotowy.

Z podanych wyżej powodów zaskarżone postanowienie jako naruszające art. 58 § 1 i art. 134 k.p.a., należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na koszty te złożył się wpis (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).