Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 984/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-10-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 243 par. 1, art. 245 par. 1, par. 2 i par. 3, art. 246 par. 1 pkt 1 i 2, art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 5 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy;


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą z dnia [...] r. A. B. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W uzasadnieniu rzeczonego wniosku podniósł, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, która aktualnie przynosi straty. Oświadczył przy tym, iż jest osobą rozwiedzioną i uiszcza świadczenia alimentacyjne na trzech zamieszkujących z byłą małżonką synów, w kwocie po [...] zł na każdego z nich.

Nadto zadeklarował, iż zamieszkuje z matką uzyskującą dochód z tytułu emerytury, w kwocie około [...] zł oraz, że posiada działkę o powierzchni [...] ha obciążoną hipoteką. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi.

Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego, pismem z dnia [...] r. zwrócono się do niego o uzupełnienie danych, na które się powołał.

W odpowiedzi A. B. przedłożył pismo procesowe datowane na [...] r., w którym sprecyzował, iż zakres zgłoszonego przezeń wniosku obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata.

Równocześnie nadesłał kopię podsumowania księgi przychodów i rozchodów za okres od [...] do [...] r. (wynika z niej, że we wszystkich miesiącach za wyjątkiem [...] poniósł stratę), zeznanie podatkowe za rok [...] wykazujące stratę w wysokości [...] zł, wyciągi z posiadanych rachunków bankowych (w tym prowadzonego przez Bank "A", wykazującego saldo na dzień [...] r. w wysokości [...]zł oraz prowadzonego przez Bank "B" S.A., wykazującego saldo na dzień [...]r. w kwocie [...]zł.

Przedłożył także dokumenty potwierdzające wysokość opłat ponoszonych za tzw. media (energia elektryczna, gaz, ogrzewanie), przekazy pocztowe dokumentujące przekazanie alimentów na utrzymanie dzieci za okres od [...] do [...] r., w kwocie ogółem [...] zł, ugodę sądową z dnia [...] r., określającą wysokość tych alimentów na kwotę [...] zł miesięcznie i zawiadomienie Sądu Rejonowego w R. potwierdzające fakt, iż należący do niego teren zabudowany przemysłowy o powierzchni [...] ha jest obciążony hipotekami.

Nadto wnioskujący przedstawił decyzję organu rentowego ustalającą wysokość emerytury pobieranej przez jego matkę a także raport kasowy swego przedsiębiorstwa za [...] r. oraz ewidencję środków trwałych, których zaktualizowana wartość bilansowa określona została na [...] zł (wartość odpisów do [...] bieżącego roku wyniosła [...] zł).

W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Odnosząc się do wniosku A. B. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.).

Dokonana w tym kontekście ocena stanu majątkowego wnioskodawcy doprowadziła do konkluzji, że nie zachował on wymogu warunkującego przyznanie prawa pomocy. Jakkolwiek bowiem A. B. ponosi w ostatnim okresie straty z prowadzonej działalności gospodarczej, to jednak sam ten fakt nie uzasadnia jeszcze w sposób wystarczający uwzględnienia zgłoszonego przezeń wniosku.

Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Oznacza to, że prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623).

Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy.

Trzeba w tym miejscu przede wszystkim podkreślić, że z nadesłanych wyciągów bankowych wynika jednoznacznie, iż posiada on środki pieniężne wystarczające na uiszczenie kosztów związanych z toczącym się postępowaniem. Na należącym do niego koncie w Bank "B" S.A. zdeponowana została bowiem kwota [...] zł, z kolei na rachunku prowadzonym w Banku "A": [...] zł. O możliwościach płatniczych wnioskodawcy świadczy zwłaszcza druga z przywołanych kwot, która zalegała na wspomnianym rachunku od [...] r. do [...] r. (a zatem przez okres pięciu miesięcy), co wskazuje, iż środki te mają charakter zaoszczędzonej nadwyżki (nie zostały wszak przez tak długi okres wydatkowane na realizację jego koniecznych potrzeb ani na bieżące koszty związane z prowadzoną działalnością).

Po drugie, nie sposób tracić z pola widzenia, że w skład należącego do skarżącego przedsiębiorstwa wchodzi majątek trwały o zaktualizowanej wartości bilansowej wynoszącej [...] zł (suma odpisów amortyzacyjnych do [...]bieżącego roku: [...]zł), która jest niewspółmiernie wysoka, jeśli zestawić ją z rozmiarem kosztów sądowych, do uiszczenia których wyżej wymieniony jest obowiązany. Koszty te sprowadzają się bowiem na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi, wynoszącego zaledwie 100 zł, zaś suma tych opłat we wszystkich zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach, w których ubiega się on o przyznanie prawa pomocy (sygn. akt od III SA/Gl 955/09 do III SA/Gl 958/09 oraz od III SA/Gl 982/09 do III SA/Gl 985/09) zamyka się kwotą 1.200 zł. Nawet zatem uwzględniwszy okoliczność, że A. B. ponosi od ubiegłego roku straty z oprowadzonej działalności, to trudno przyjąć, aby nie był w stanie uiścić należności w przywołanym rozmiarze, skoro dysponuje tak znacznym majątkiem.

Nadto warto odnotować, że prowadzone przez skarżącego przedsiębiorstwo utrzymuje pewien stabilny poziom płynności finansowej i osiąga systematyczne przychody. Wnioskodawca reguluje przy tym na bieżąco swe zobowiązania wobec kontrahentów (patrz: nadesłany raport kasowy), zaś z oświadczeń podnoszonych przezeń we wniosku nie wynika, aby miał w tym zakresie zaległości płatnicze bądź problemy z terminowym uiszczaniem należności.

Fakt ten również wskazuje na istnienie po jego stronie możliwości płatniczych. Warto przy tym zaznaczyć, że opłaty w postępowaniu sądowoadministracyjnym mają charakter danin publicznoprawnych i dlatego zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia może być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. To z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). W rezultacie ewentualne preferencyjne traktowanie przez wnioskodawcę należności w obrocie cywilnoprawnym przed należnościami z tytułu kosztów sądowych nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy.

Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności uznano, że uiszczenie kosztów sądowych we wszystkich wymienionych sprawach, w których A. B. jest stroną skarżącą, jak również pokrycie wydatków związanych z opłaceniem w ich zakresie profesjonalnego pełnomocnika nie powinno spowodować uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu.

Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

Tymczasem trudno przyznać, aby wnioskodawca mógł doznać tak poważnej szkody w wyniku uiszczenia omawianych kosztów, skoro dysponuje wystarczającymi środkami zdeponowanymi na rachunkach bankowych, które mogą być przeznaczone na ten cel (ogółem ponad [...] zł) a do tego prowadzi przedsiębiorstwo, na które składa się znaczny majątek trwały oraz na bieżąco reguluje swe zobowiązania w obrocie cywilnoprawnym.

Tym bardziej nie sposób zgodzić się aby skarżący nie był w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów związanych z postępowaniami sądowymi toczącymi się w rzeczonych sprawach.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 i 2 tej ustawy.