Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1257/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6165 Nasiennictwo i ochrona roślin uprawnych
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Protokolant referent Katarzyna Matecka - Caban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty sankcyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa na rzecz skarżącego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 15 594 (piętnaście tysięcy pięćset dziewięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia 21 czerwca 2021 r. nr BN.65.7.2020.8 (dalej "zaskarżoną decyzją" albo "decyzją odwoławczą") Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa (dalej "GIORiN"), po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] sp. z o.o. w [...] (dalej "Skarżącej") od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w [...] (dalej "[...]IORiN") z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...] w sprawie określenia opłaty sankcyjnej w wysokości 479 396,00 zł za dokonanie sprzedaży materiału siewnego, nasion cebuli odmiany Contra bez wymaganego wpisu do krajowego rejestru, odpowiednich rejestrów innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich lub wspólnotowego katalogu lub rejestru państwa stowarzyszonego, utrzymał decyzję [...]IORiN w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez GIORiN zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej, przedstawia się następująco:

1. W dniu 29 listopada 2019 r. [...]IORiN przeprowadził u Skarżącej kontrolę w przedmiocie obrotu materiałem siewnym cebuli ozimej odmiany Contra (dalej także: "przedmiotowy/sporny materiał", "przedmiotowa/sporna odmiana"). Protokół z kontroli sporządzono w dniu [...] grudnia 2019 r. znak: [...].

W toku czynności kontrolnych ustalono, że:

(-) w dniach 10 – 24 lipca 2019 r. Skarżąca prowadziła obrót spornym materiałem,

(-) sporna odmiana została skreślona z krajowego rejestru z urzędu decyzją Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych (dalej "decyzja Dyrektora COBORU") z dnia [...] września 2018 r. sygn. [...],

(-) postanowieniem z [...] marca 2019 r., nr [...], znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej "MRiRW") stwierdził uchybienie przez spółkę [...] terminowi do wniesienia odwołania od decyzji COBORU z [...] września 2018 r. w sprawie skreślenia spornej odmiany z rejestru,

(-) w/w dane zostały umieszczone na stronie 46 urzędowej publikacji COBORU, którą stanowi "Lista odmian i roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce 2019" według stanu na dzień 15 maja 2019 r.,

(-) skreślenie spornej odmiany z krajowego rejestru skutkowało wykreśleniem jej ze Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Warzywnych (CCV),

(-) notyfikacja w sprawie skreślenia spornej odmiany, bez możliwości dalszego obrotu jej materiałem siewnym została przez COBORU przesłana do Komisji Europejskiej i pozostałych państw członkowskich 2 kwietnia 2019 r.,

(-) informacja o usunięciu spornej odmiany z CCV została opublikowana 17 czerwca 2019 r. w 4 suplemencie do 37 pełnego wydania CCV (Dz. Urz. UE C 204).

2. Pismem z dnia 5 lutego 2020 r. WIORiN zawiadomił Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia na Skarżącą, na podstawie art.123 ust.1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie (wówczas Dz.U. z 2019 r., poz. 568), dalej "u.n.", opłaty sanacyjnej z tytułu prowadzenia obrotu spornym materiałem z naruszeniem art.104 ust.1 pkt 1 u.n.

3. Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. WIORiN określił opłatę sanacyjną w wysokości 479 396,00 zł za dokonanie sprzedaży spornego materiału siewnego, bez wymaganego wpisu do krajowego rejestru, odpowiednich rejestrów innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich lub wspólnotowego katalogu lub rejestru państwa stowarzyszonego.

4. Pismem z dnia 20 sierpnia 2020 r. Pełnomocnik Skarżącej wniósł do GIORiN odwołanie od decyzji WIORiN (za pośrednictwem tego organu), podnosząc przeciwko decyzji organu I instancji szereg zarzutów.

III. Jak już wskazano, decyzją zaskarżoną obecnie GIORiN rozpoznał odwołanie Skarżącej od decyzji WIORiN, utrzymując tę decyzję w mocy.

W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia odwoławczego GIORiN wskazał w szczególności, co następuje:

1. Zarówno ustalenia faktyczne organu I instancji, jak i dokonana w oparciu o nie ocena prawna sprawy są prawidłowe. Stosownie do powyższego:

2. Podstawę do wszczęcia postępowania w przedmiocie wymierzenia Skarżącej opłaty sankcyjnej stanowiły ustalenia kontroli przeprowadzonej przez WIORIN w siedzibie Skarżącego, odzwierciedlone w protokole kontroli z 3 grudnia 2019 r. W toku przedmiotowej kontroli ujawniono fakt sprzedaży przez Skarżącą materiału siewnego spornej odmiany w okresie od 10 lipca do 24 lipca 2019 r. pomimo tego, że odmiana ta nie była wówczas wpisana do krajowego rejestru, odpowiednich rejestrów innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich lub wspólnotowego katalogu lub rejestru państwa stowarzyszonego. Sprzedaż spornego materiału siewnego przez Skarżącą potwierdzają dowody sprzedaży przedmiotowej odmian nasion (10 faktur i 3 paragony wymienione na str.8 – 9 decyzji).

Zgodnie z art. 104 ust. 1 pkt 1 u.n. do obrotu dopuszczony jest materiał siewny kategorii elitarny, kategorii kwalifikowany, kategorii standard i kategorii handlowy odmian roślin rolniczych i warzywnych wpisanych do krajowego rejestru, odpowiednich rejestrów innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich lub wspólnotowego katalogu lub rejestru państwa stowarzyszonego.

Sporna odmiana została skreślona z krajowego rejestru na mocy decyzji Dyrektora COBORU, wskazującej, iż dniem skreślenia jest 24 września 2018 r. Wprowadzenie przez Skarżącą spornego materiału do obrotu, mające miejsce pomiędzy 10 do 24 lipca 2019 r., nastąpiło tym samym po upływie 9 miesięcy od dnia skreślenia przedmiotowego materiału siewnego z krajowego rejestru. Skarżąca dopuściła się zatem naruszenia art. 104 ust. 1-7 u.o.

3. Zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do powyższego m.in.:

(-) Nie ma znaczenia dla wyniku sprawy fakt ujęcia spornej odmiany na "Liście Odmian Roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce w 2018 r." (str. 1,2 oraz 16), gdzie stwierdza się, iż wpis ten obowiązuje do dnia 31 grudnia 2019 r. O wcześniejszym skreśleniu odmiany z krajowego rejestru przesądza bowiem wejście do obrotu prawnego decyzji Dyrektora COBORU z dnia [...] września 2018 r. Po tej dacie materiał siewny, oparty na tej odmianie nie mógł pozostawać w obrocie;

(-) Nietrafnie zarzuca Skarżąca nierozstrzygnięcie na jej korzyść wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy w postaci daty opublikowania informacji o wykreśleniu spornej odmiany z rejestru, mające prowadzić do błędnego uznania, że Skarżąca dokonała obrotu nasionami w Polsce po opublikowaniu wykreślenia nasion z rejestru.

Rozstrzygające znaczenie dla ustalenia tej daty ma bowiem doręczenie w dniu 3 października 2018 r. decyzji Dyrektora COBORU z dnia [...] września 2018 r., podmiotowi upoważnionemu do reprezentowania zachowującego odmianę, tj. [...] (dalej także: "HS Co" albo "zachowujący odmianę") oraz data stosownej publikacji w czwartym suplemencie do 37, pełnego wydania Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Warzywnych (Dz. Urz. UE C 204), tj. 17 czerwca 2019 r. To Skarżący oraz [...] winni wzajemnie informować się o ewentualnych zmianach w rejestrach, a dotyczących materiału siewnego, którym to operują na rynku;

(-) Nietrafny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez nieustalenie w sposób niezależny (tj. poprzez zasięgnięcie w tym zakresie opinii biegłego z zakresu informatyki) momentu (tj. dnia i godziny) opublikowania w elektronicznej wersji rejestru (tj. na portalu krajowego rejestru prowadzonego pod linkiem coboru.gov.pl przez COBORU) zamiany wpisu nasion w postaci ich wykreślenia i nieustalenia momentu, od którego spółka mogła być objęta obowiązkiem zakazu wprowadzenia nasion do obrotu. Przepisy u.n. nie nakładają bowiem na organy obowiązku informowania zainteresowanych podmiotów o dokonywanych czynnościach, mogących mieć wpływ na poprawne wypełnianie ustawowych obowiązków nałożonych na te podmioty. To w gestii strony pozostaje aktywność w przedmiocie poprawności i zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa prowadzenia działalności gospodarczej. Moment opublikowania zmian w krajowym rejestrze nie jest zatem istotny dla określenia faktycznego zawinionego działania strony postępowania. To w interesie Skarżącej leżało samodzielne pozyskanie informacji, czy to telefonicznej, czy drogą per e-mail, potwierdzenia aktualności danych w krajowym rejestrze. Nie można przy tym uznać za wiarygodny braku komunikacji pomiędzy Skarżącą a [...] w istotnych kwestiach mogących wpływać na uzyskanie zysków ze sprzedaży nasion cebuli. Za takim wnioskiem przemawia doświadczenie życiowe i logiczna analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego;

(-) Nie zasługuje na uwzględnienia zarzut niedołączenia urzędowego zaświadczania, że na dzień 10 lipca 2019 r. nasiona spornej odmiany nie były wpisane do żadnego z odpowiednich rejestrów.

4. Zgodnie z art. 123 ust. 1 u.n., kto prowadzi obrót materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 104 ust. 1-7 jest obowiązany do wycofania go z obrotu na własny koszt oraz do wniesienia na rachunek wojewódzkiego inspektora właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę prowadzącego obrót albo dostawcy, albo miejsce wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli jest inne niż miejsce zamieszkania prowadzącego obrót albo dostawcy- w przypadku gdy prowadzącym obrót jest osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, materiałem siewnym, opłaty sankcyjnej stanowiącej 200% kwoty należnej ze sprzedaży lub dostawy materiału siewnego.

Z kolei ust. 4 stanowi, że stwierdzenia, o którym mowa w ust. 1, że obrót materiałem siewnym jest prowadzony niezgodnie z warunkami określonymi w art. 104 ust. 1-7 u.n. dokonuje w drodze decyzji wojewódzki inspektor właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo prowadzącego obrót albo dostawcy, albo miejsce wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli jest inne niż miejsce zamieszkania prowadzącego obrót albo dostawcy w przypadku, gdy prowadzącym obrót jest osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, określając w tej decyzji ilość sprzedanego lub dostarczonego materiału siewnego i wysokość opłaty sankcyjnej, o której mowa w ust. 1.

Przesłanki do zastosowania w/w przepisów w niniejszej sprawie zostały spełnione.

5. W sprawie brak jest przesłanek do odstąpienia od wymierzenia opłaty na zasadzie art. 189f k.p.a. W szczególności popełnionego przez Skarżącą deliktu nie można uznać za naruszenia o znikomej wadze (waga ta jest bowiem znaczna).

IV. Pismem z dnia 22 lipca 2021 r. Pełnomocnik Skarżącej wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą GIORiN, podnosząc przeciwko tej temu aktowi następujące zarzuty:

I. Nałożenia opłaty sankcyjnej z rażącym naruszeniem prawa. Skarga wywodzi w tym kontekście:

1. Nieważność decyzji organów obu instancji w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem ani z preambuły ani z sentencji Decyzji WIORIN, ani Decyzji GIORIN nie wynika w sposób jednoznaczny, przede wszystkim za jaki dokładnie czyn, popełniony w jaki sposób, w jakiej ilości i w jakim okresie została nałożona na Spółkę opłata sankcyjna, w szczególności w preambule ani w sentencji Decyzji WIORIN, ani Decyzji GIORIN nie została określona ilość sprzedanego lub dostarczonego materiału siewnego, czego wymaga art. 123 ust. 4 ustawy o nasiennictwie.

2. Nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. albowiem podmiotem ukaranym w niniejszej sprawie w świetle art. 123 ust. 1 ustawy o nasiennictwie nie powinien być Skarżący tylko dostawca i sprzedawca nasion [...] odmiana Contra ("Nasiona"), będący jednocześnie hodowcą i zachowującym w Polsce odmianę Nasion, tj. [...] ("[...]").

3. Nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa albowiem z akt postępowania w żaden sposób nie wynika, że:

a) Pani M. M. była upoważniona do wydania w imieniu [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w [...] Decyzji WIORIN;

b) Pan T. L. była upoważniony do wydania w imieniu Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa Decyzji GIORIN.

Akta sprawy nie zawierają żadnego dokumentu wykazującego umocowanie powyżej wymienionych osób do wydania zaskarżonych decyzji.

II. Niewykonanie obowiązków kontrolnych przez GIORIN.

4. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 kpa (zasada praworządności), art. 7 kpa (zasada prawdy obiektywnej), art. 7a kpa (zasada przyjaznej interpretacji przepisów), art. 8 kpa i 9 kpa (zasada pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej i obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego), art. 15 kpa i art. 138 § 1 pkt 1 kpa (zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego) w zw. z art. 77 § 1 kpa (obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący), art. 80 kpa i 81 kpa (zasada swobodnej oceny dowodów), art. 81 a (zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony), jak i art. 107 § 3 kpa (obowiązek wskazania, które fakty Organ uznał za udowodnione, dowody, na których oparł rozstrzygnięcie oraz dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności) poprzez:

a) całkowicie błędne uznanie, że "Organ I instancji słusznie uznał, że wypowiadanie się w podnoszonych w tym punkcie kwestiach nie jest konieczne" (ad. 1, str. 10 Decyzji GIORIN), a zatem WIORIN oraz GIORIN nie muszą się odnosić się do zarzutów przedstawionych w punktach 1 a)-lh) Odwołania,

b) odmowę rozpatrzenia zarzutu nr Ib) Odwołania i zupełne jego pominięcie, w wyniku czego Skarżący dalej nie wie, dlaczego GIORIN kwestionuje przedłożoną przez Skarżącego "Listę Odmian Roślin Warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce w 2018 r."1, z której wynika, że wpis Nasion do krajowego rejestru odmian ("Rejestr") obowiązywał do 31 grudnia 2019 r. (podstawowy 10-letni termin), w szczególności że GIORIN ani WIORIN nie weryfikowali prawdziwości tej listy w Centralnym Ośrodku Badania Odmian Roślin Uprawnych ("COBORU");

c) odmowę rozpatrzenia zarzutu nr Ic) Odwołania i zupełne jego pominięcie, w wyniku czego Skarżący dalej nie wie, dlaczego wpis Nasion do Rejestru mógł i został wykreślony przed 31 grudnia 2019 r. na podstawie nieprzedłużenia obowiązującej wówczas ważności wpisu Nasion do Rejestru, ponieważ nieprzedłużenie ważności tego wpisu powinno skutkować wykreśleniem Nasion z Rejestru dopiero z dniem 31 grudnia 2019 r. (z upływem 10-letniego okresu rejestracji);

d) odmowę rozpatrzenia zarzutu nr Id) Odwołania i zupełne jego pominięcie, w wyniku czego Skarżący dalej nie wie, czy WIORIN posiadał wiedzy o wykreśleniu Nasion z Rejestru w trakcie trzykrotnego na wniosek Spółki2 legalizowania obrotu Nasionami w lipcu 2019 r.;

e) odmowę rozpatrzenia zarzutu nr le) Odwołania i zupełne jego pominięcie, w wyniku A czego Skarżący dalej nie wie, dlaczego rzekomo WIORIN nie musiał badać wpisu Nasion do Rejestru w trakcie trzykrotnego na wniosek Spółki3 legalizowania obrotu Nasionami w lipcu 2019 r.;

f) odmowę rozpatrzenia zarzutu nr Ih) Odwołania i zupełne jego pominięcie, co skutkowało niewyjaśnieniem:

(i) kiedy konkretnie zmiana wpisu Nasion w Rejestrze, w postaci ich wykreślenia z Rejestru, została opublikowana w elektronicznej wersji Rejestru,

(ii) kiedy konkretnie Lista odmian i roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce 2019 (według stanu na 15 maja 2019 r.) została opublikowana na stronie internetowej COBORU.

III. Błędna interpretacja przepisów prawa:

5. Naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 7a kpa, art. 8 kpa i 9 kpa w zw. z art. 189d kpa (zasada miarkowania administracyjnej kary pieniężnej) w zw. z art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego), art. 7 (zasada praworządności) oraz art. 32 (zasady równości wobec prawa) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dalej "Konstytucja") w zw. z art. 123 ust. 1 ustawy o nasiennictwie poprzez:

a) błędne uznanie, że wyłącznie coroczne publikacje COBORU dotyczące zarejestrowanych odmian stanowią urzędowe zaświadczenia danych z rejestru, kiedy publikacje te nie mają żadnej oficjalnej mocy prawnej, nie stanowią odpisu informacji z Rejestru, nie stanowią źródła, ani podstaw nakładania administracyjnych kar pieniężnych, jak i nie zostało ustalone, kiedy Lista odmian roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce 2019 (według stanu na 15 maja 2019 r.) została opublikowana na stronie internetowej COBORU;

b) błędne uznanie, że dla nałożenia opłaty sankcyjnej na Spółkę wystarczające jest ustalenie daty wykreślenia Nasion z Rejestru, kiedy niezbędnym elementem jest ustalenie daty publikacji w Rejestrze informacji o wykreśleniu Nasion z Rejestru, a więc ustalenie daty początkowej, od której Spółka mogła zapoznać się w Rejestrze o wykreśleniu Nasion w trybie nadzwyczajnym (przed 10-letnim terminem wygaśnięcia zezwolenia);

c) błędne uznanie, że WIORIN nie badał i nie musiał badać Nasion w trakcie trzykrotnego na wniosek Spółki4 legalizowania obrotu Nasionami w lipcu 2019 r., kiedy:

(i) badanie materiału siewnego pod kątem możliwości jego obrotu stanowi główny obowiązek WIORIN, realizowany w pierwszej kolejności przy każdym kontakcie inspekcji z materiałem siewnym - art. 121 ustawy o nasiennictwie,

(ii) badanie materiału siewnego pod kątem możliwości jego obrotu stanowi główny obowiązek WIORIN i cel zgłoszenia przez Spółkę zamiaru nim obrotu na podstawie art. 120 ustawy o nasiennictwie,

(iii) badanie materiału siewnego pod kątem możliwości jego obrotu stanowi główny obowiązek WIORIN w trakcie postępowania o wydanie paszportu - art. 16 ust. 4 obowiązującej w lipcu 2019 r. ustawy o ochronie roślin,

(iv) badanie materiału siewnego pod kątem celu jego sprowadzenia do Polski oraz możliwości jego obrotu w Polsce stanowi główny obowiązek WIORIN w trakcie kontroli fitosanitarnej - art. 24 ust. 1 obowiązującej w lipcu 2019 r. ustawy o ochronie roślin, co WIORIN czynił, ale nie stwierdzał nieprawidłowości, bowiem w lipcu 2019 r. w Rejestrze nie widniała żadna informacja o wykreśleniu Nasion;

d) błędne uznanie, że niedopuszczalnie5 ustalony w art. 123 ust. 1 ustawy o nasiennictwie sztywny wymiar kary nie pozwala zastosować w niniejszej sprawie przesłanek nakładania administracyjnej kary pieniężnej opisanych w art. 189d6 kpa,

e) błędne odstąpienie od zastosowania w niniejszej sprawie przesłanek nakładania administracyjnej kary pieniężnej opisanych w art. 189d7 kpa, w wyniku czego Organ nie zmiarkował nałożonej opłaty sankcyjnej, szczególnie w świetle:

(i) znikomej wagi i okoliczności naruszenia prawa oraz ochrony wyjątkowo ważnego interesu Spółki - art. 189d pkt 1 kpa,

(ii) braku naruszenia w przeszłości prawa przez Spółkę, która funkcjonuje na rynku nasiennictwa od 2003 r. - art. 189d pkt 2 kpa,

(iii) znikomego stopnia przyczynienia się Spółki do powstania naruszenia prawa, w szczególności, że Spółka dokonała obrotu Nasionami w uzasadnionej wierze co do pełnej legalności takich działań, po ich trzykrotnym zalegalizowaniu przez WIORIN, a Nasiona zostały zakupione przez Spółkę na podstawie zamówienia z dnia 1 czerwca 2019 r. - art. 189d pkt 4 kpa;

f) błędne uznanie, że na podstawie art. 123 ust. 1 ustawy o nasiennictwie podmiotem ukaranym za sprzedaż Nasion powinna być Spółka, a nie dostawca i sprzedawca Nasion, będący jednocześnie hodowcą i zachowującym w Polsce odmianę Nasion, tj. [...];

g) błędne uznanie, że na podstawie art. 123 ust. 1 ustawy o nasiennictwie podstawą naliczenia opłaty sankcyjnej powinna być kwota należna za sprzedane przez Spółkę Nasiona, zamiast stwierdzić, że podstawą tą powinna być kwota należna za sprzedane przez [...];

h) błędne uznanie, że dla celów nałożenia opłaty sankcyjnej za sprzedaż Nasion "bez wymaganego wpisu do krajowego rejestru" publikacja wykreślenia Nasion we Wspólnotowym Katalogu Odmian Roślin Warzywnych ma pierwszeństwo przed jednoczesnym wpisem Nasion do Rejestru. Wiedzę o wpisaniu Nasion do Rejestru WIORIN oraz Skarżący posiadali z Rejestru, Nasiona były zarejestrowane w Polsce, a nie we wspólnotowym katalogu, dlatego Nasiona po trzykrotnej kontroli WIORIN zostały zalegalizowane w Polsce, a następnie sprzedane.

IV. Wadliwe ustalenie stanu faktycznego poprzez:

6. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 7a kpa, art. 8 kpa i 9 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa i 81 kpa, art. 8la kpa, art. 84 § 1 kpa, jak i art. 107 § 3 kpa poprzez wydanie Decyzji GIORIN bez zgromadzenia i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego w postaci:

a) ustalenia w sposób niezależny i jednoznaczny momentu opublikowania w elektronicznej wersji Rejestru zmiany wpisu Nasion w postaci ich wykreślenia z Rejestru oraz ustalenia w sposób niezależny i jednoznaczny momentu opublikowania na stronie internetowej COBORU Listy odmian roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce 2019 (według stanu na 15 maja 2019 r.), co skutkowało nieustaleniem w sposób jednoznaczny momentu, od którego Spółka mogła być objęta obowiązkiem zakazu wprowadzania Nasion do obrotu pod rygorem obciążenia opłatą sankcyjną;

b) dołączenia do akt niniejszego postępowania:

(i) akt postępowania w sprawie wystawienia paszportu Nasion nr [...],

(ii) akt postępowania w sprawie kontroli fitosanitarnej Nasion, zakończonej decyzją WIORIN nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r.,

(iii) akt postępowania, wszczętego zawiadomieniem WIORIN przez [...] o zamiarze wprowadzenia Nasion do obrotu w trybie art. 120 ustawy o nasiennictwie,

(iv) ierdzających wpis Nasion do Rejestru w momencie ich wprowadzenia przez Spółkę do obrotu w Polsce;

c) dołączenia do niniejszego postępowania urzędowego zaświadczenia, że na dzień 10 lipca 2019 r. Nasiona nie były wpisane do żadnego z odpowiednich rejestrów innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich lub do wspólnotowego katalogu lub do rejestru państwa stowarzyszonego, a zatem niedołączenie do akt postępowania zaświadczenia, które mogłoby stanowić podstawę do nałożenia na Spółkę jakiejkolwiek opłaty sankcyjnej. Organ w ogóle nie zgromadził w aktach żadnego dokumentu na tę okoliczność, powołuje się na publikację Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Warzywnych, być może internetową ale nawet niewydrukowaną i niedołączoną do akt, którą to okoliczność Spółka w całości kwestionuje.

7. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 7a kpa, art. 8 kpa i 9 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa i 81 kpa, art. 81 a kpa, art. 84 § 1 kpa, jak i art. 107 § 3 kpa poprzez:

a) błędne i całkowicie niezrozumiałe uznanie, że Spółka nie kwestionuje faktu prowadzenia sprzedaży Nasion niezgodnie z zapisami art. 104 ust. 1-7 ustawy o nasiennictwie - przedostatni akapit, str. 14 Decyzji GIORIN. Od początku postępowania Spółka w całości kwestionuje te okoliczności;

b) nierozstrzygnięcie na korzyść Spółki wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy w postaci daty opublikowania na stronie internetowej COBORU informacji o wykreśleniu Nasion z Rejestru, w szczególności daty opublikowania Listy odmian roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce 2019 (według stanu na 15 maja 2019 r.), skutkujące błędnym uznaniem, że Spółka dokonała obrotu Nasionami w Polsce po opublikowaniu informacji o wykreśleniu Nasion z Rejestru;

c) błędne i całkowicie niezrozumiałe uznanie, że nie można ustalić w sposób jednoznaczny momentu wprowadzenia do elektronicznej wersji Rejestru, ani momentu publikacji na stronie internetowej COBORU (czyli opublikowania, elementu niezbędnego do obciążenia Spółki jakimkolwiek obowiązkiem pod rygorem nałożenia opłaty sankcyjnej) zmiany wpisu Nasion w postaci ich wykreślenia z Rejestru;

d) błędne i całkowicie niezrozumiałe dopuszczenie, jako wiarygodny i w pełni wyjaśniający proces publikacji na stronie internetowej COBORU informacji o wykreśleniu Nasion z Rejestru, dowodu z e-maila Pani A. R. z dnia 24 czerwca 2020 r., kiedy;

(i) osoba ta nie była umocowana do składania w imieniu dyrektora COBORU jakichkolwiek oświadczeń woli lub wiedzy w niniejszej sprawie,

(ii) Spółka od początku postępowania kwestionuje rzekomą niemożliwość ustalenia w sposób jednoznaczny daty publikacji na stronie internetowej COBORU informacji o wykreśleniu Nasion z Rejestru,

(iii) osoba ta nie wyjaśniła, dlaczego publikacja Listy odmian roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce 2019 (nie wiadomo, na jaki dzień sporządzona) nastąpiła według jej wiedzy "najprawdopodobniej w okresie od 26.06.2019 do 04.07.2019",

(iv) osoba ta nie wyjaśniła, kiedy został opublikowany [...];

e) błędne i całkowicie nieuzasadnione przyjęcie, że w chwili sprzedaży Nasion Spółka wiedziała o wykreśleniu Nasion z Rejestru, w szczególności że sprzedaż ta trzy razy była notyfikowana WIORIN i na dzień dzisiejszy sprzedaż ta doprowadziła Spółkę na skraj upadku po 18 latach funkcjonowania na rynku;

f) błędne i całkowicie nieuzasadnione przyjęcie, że zasadniczo każdego dnia Spółka powinna "samodzielnie pozyskiwać informacje, czy to telefonicznie czy to drogą e- mail, potwierdzenia aktualności danych w krajowym rejestrze" - ad. 5 str. 13 Decyzji GIORIN - jeżeli urzędnik COBORU (jeżeli w ogóle udzieliłby odpowiedzi) pozyskuje informacje z Rejestru, a w Rejestrze nie znajdowała się informacja o wykreśleniu Nasion;

g) błędne i całkowicie nieuzasadnione przyjęcie, że informowanie [...] przez COBORU o wykreśleniu Nasion z Rejestru w dniu 3 października 2018 r. ma jakikolwiek związek z niniejszą sprawą, w szczególności "przesądza o niewiarygodności strony" - ad. 3, str. 11 Decyzji GIORIN. [...] nigdy nie poinformował Spółki o wykreśleniu Nasion z Rejestru, informację tę zataił. Skarżący nigdy nie kupiłby Nasion od [...] gdyby wiedział, że Nasiona zostały wykreślone z Rejestru. Spółka od początku postępowania wnosiła o przesłuchanie przedstawiciela [...] na tę okoliczność, już w uwagach do protokołu z kontroli. WIORIN oraz GIORIN zlekceważyły całkowicie te wnioski dowodowe;

h) błędne i całkowicie nieuzasadnione przyjęcie, że niewiarygodne są wyjaśnienia Spółki, że [...] nie przekazał jej informacji o wykreśleniu Nasion - ad. 5, str. 13 Decyzji GIORIN - kiedy takie wyjaśnienia są w pełni logiczne i wiarygodne, bowiem [...] chciał sprzedać Nasiona i mógł je sprzedać tylko wtedy, kiedy Spółka była pewna, że może do końca 2019 r. sprzedawać je w Polsce. Tok rozumowania Organu byłby logiczny tylko wtedy, gdyby Spółka próbowałaby ukryć przed WIORIN sprzedaż Nasion, a przecież było zupełnie odwrotnie;

i) błędne i całkowicie nieuzasadnione przyjęcie, że publikacja we Wspólnotowym Katalogu Odmian Roślin Warzywnych informacji o wykreśleniu Nasion ma jakikolwiek związek z niniejszą sprawą. Nasiona były wpisane do Rejestru, opłata sankcyjna została określona za sprzedaż Nasion "bez wymaganego wpisu do krajowego rejestru", dlatego dla niniejszej sprawy zasadnicze znacznie ma data publikacji przez COBORU wykreślenia Nasion z Rejestru, a więc najwcześniejszy moment, od którego Spółka potencjalnie była obciążona zakazem sprzedaży Nasion;

j) błędne i całkowicie nieuzasadnione przejęcie, że przedłożona przez Skarżącego do akt postępowania Lista odmian roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce 2018 jest niewiarygodna, w szczególności że Organ nie weryfikował tej listy w COBORU. Organ nawet nie wyjaśnił w Decyzji GIORIN, co rozumiem przez słowo "niewiarygodna lista";

k) błędne i całkowicie nieuzasadnione przyjęcie, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzję w dniu [...] marca 2019 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji COBORU z dnia [...] września 2018 r. o wykreśleniu Nasion z Rejestru, kiedy decyzja ta nie została dołączona do akt postępowania, a Spółka kwestionuje jej treść i istnienie;

l) błędne i całkowicie nieuzasadnione przyjęcie, że informacja o wykreśleniu Nasion z Rejestru została umieszona na str. 46 urzędowej publikacji COBORU (wg. stanu na dzień 15 maja 2019 r.), kiedy do akt sprawy nie został załączony przedmiotowy dokument;

m) błędne i całkowicie nieuzasadnione przyjęcie, że WIOR1N nie badał i nie musiał badać wpisu Nasion do Rejestru w trakcie trzykrotnego na wniosek Spółki8 sprawdzania Nasion w lipcu 2019 r. pod kątem ich możliwości wprowadzenia do obrotu w Polsce;

n) błędne i całkowicie nieuzasadnione przyjęcie, że Spółka osiągnęła zysk ze sprzedaży Nasion w wysokości 239.698 PLN. GIORIN nie rozróżnia przychodu brutto od zysku, który Spółka osiągnęła ze sprzedaży Nasion w wysokości 54.561 PLN;

c) całkowite pominięcie faktu, że Spółka przez 18 lat prowadzenia działalności handlowej w postaci sprzedaży m. in. nasion nigdy nie została obciążona jakąkolwiek karą czy grzywną oraz należycie opłaca swoje należności wobec kontrahentów oraz Państwa, a więc nie działała ani nie działa w sposób samobójczy, tj. polegający na nielegalnej sprzedaży nasion po wcześniejszym zgłoszeniu WIORIN zamiaru dokonania tej sprzedaży. Spółka zawsze prowadziła działalność gospodarczą zgodnie z literą prawa i sprzedaż Nasion także nastąpiła w pełnej uzasadnionej świadomości, co do legalności podejmowanych działań.

d) Wydanie decyzji bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego.

8. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 kpa, art. 8 kpa i art. 9 kpa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez niezawieszenie toczącego się postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w postaci odwołania [...] od decyzji COBORU z dnia [...] września 2018 r. (sygn. akt: [...]) o skreśleniu Nasion z Rejestru z uwagi na fakt, że uchylenie decyzji o skreśleniu Nasion z Rejestru w sposób bezpośredni doprowadzi do umorzenia niniejszego postępowania o wymierzenie opłaty sankcyjnej.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie z dnia 25 sierpnia 2021 r., GIORiN wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Przy piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2021 r. Pełnomocnik Organu przedłożył (na wezwanie Sądu sformułowane na rozprawie w dniu 1 grudnia 2021 r.) dokumentację na okoliczność posiadania stosownego umocowania przez osoby, które podpisały decyzje za każdy z organów, tj. przez działającą za WIORiN M. M.– Kierownika Oddziału WIORiN w [...] Oddział w [...] oraz przez działającego za GIORiN T. L. – Zastępcy GIORiN.

Sąd, na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a., przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe z przedłożonej dokumentacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Organu z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U z 2019, poz. 2167). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a.").

W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Zgodnie z art.15 zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz.374) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.

Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego art.189f § 1 pkt 1 w zw. z art.189d pkt 1 k.p.a., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Z tej racji zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego.

VIII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji odwoławczej GIORiN prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, uregulowanym w art.123 ust.1 i 4 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie, było określenie opłaty sankcyjnej z tytułu prowadzenia obrotu materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 104 ust. 1-7.

W ocenie Sądu w sprawie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od określenia przedmiotowej opłaty na podstawie art.189f § 1 pkt 1 k.p.a., tj. (-) wagę przypisanego Skarżącej naruszenia należy uznać za znikomą, (-) Skarżąca zaprzestała naruszenia prawa.

2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy, przedstawia się następująco:

2.1. W odniesieniu do rejestru odmian:

Dla odmian gatunków roślin uprawnych, z wyłączeniem odmian użytkowanych w celach ozdobnych oraz winorośli, prowadzi się rejestr odmian, zwany dalej "krajowym rejestrem" (art.5 ust.1 u.n.).

Krajowy rejestr prowadzi Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych, zwany dalej "Centralnym Ośrodkiem" (art.5 ust.2 u.n.).

Krajowy rejestr jest jawny (art.18 u.n. zdanie pierwsze).

Centralny Ośrodek publikuje co 2 miesiące w wydawanym przez siebie diariuszu informacje o złożonych wnioskach o wpis odmiany do rejestru odmian, o przedłużeniu okresu wpisu w rejestrze odmian i o skreśleniu odmiany z rejestru odmian oraz propozycje nazw odmian, a także inne informacje związane z rejestracją odmian (art.7 ust.1 ustawy z dnia 25 listopada 2010 r. o Centralnym Ośrodku Badania Odmian Roślin Uprawnych – t.j. Dz.U. z 2017 r., poz.2109, dalej "ustawa o COBORU").

Centralny Ośrodek corocznie publikuje listy odmian gatunków roślin uprawnych, których odmiany zostały wpisane do rejestru odmian, oraz dane hodowców (art.7 ust.2 ustawy o COBORU).

2.2. W odniesieniu do wykreślenia odmiany z rejestru:

Dyrektor Centralnego Ośrodka skreśla odmianę z krajowego rejestru, jeżeli: 1) odmiana przestała być odrębna; 2) odmiana przestała spełniać wymagania dotyczące wyrównania lub trwałości; 3) odmianę zarejestrowano na podstawie fałszywych dowodów; 4) odmiana zagraża zdrowiu ludzi, zwierząt lub roślin; 5) zachowujący odmianę: a) złożył wniosek o skreślenie odmiany z krajowego rejestru lub b)zalega z uiszczeniem opłat za wpis odmiany do krajowego rejestru i utrzymanie odmiany w krajowym rejestrze, o których mowa w art. 24 ust. 1, co najmniej od 6 miesięcy, lub c)nie dostarczył bezpłatnie materiału siewnego odmiany w ilości wystarczającej do przeprowadzenia badań - w przypadku odmian roślin sadowniczych; 6) informacje o odmianie zawarte w opisie odmiany uległy zmianie i nie zostały uzupełnione zgodnie z art. 23 ust. 3 (art.25 ust.1. u.n.).

2.3. W odniesieniu do materiału siewnego dopuszczonego do obrotu:

Materiał siewny - oznacza rośliny lub ich części przeznaczone do siewu, sadzenia, szczepienia, okulizacji lub innego sposobu rozmnażania roślin, w tym materiał siewny spełniający wymagania w zakresie wytwarzania i jakości dla danej kategorii, i stanowi: (lit. a – h) – art.3 ust.1 pkt 8 u.n.

Katalog rodzajów materiału siewnego dopuszczonego do obrotu zawarto w art.104 ust.1 pkt 1 – 21 u.n. M.in. w myśl art.104 ust.1 pkt 1 u.n. do obrotu dopuszcza się materiał siewny kategorii elitarny, kategorii kwalifikowany, kategorii standard i kategorii handlowy odmian roślin rolniczych i warzywnych wpisanych do krajowego rejestru, odpowiednich rejestrów innych niż Rzeczpospolita Polska państw członkowskich lub wspólnotowego katalogu lub rejestru państwa stowarzyszonego (art.104 ust.1 pkt 1 u.n.).

2.4. W odniesieniu do opłaty sanacyjnej z tytułu prowadzenia obrotu materiałem siewnym niedopuszczonym do obrotu:

Kto prowadzi obrót materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 104 ust. 1-7, jest obowiązany do wycofania go z obrotu na własny koszt oraz do wniesienia na rachunek wojewódzkiego inspektoratu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę prowadzącego obrót albo dostawcy, albo miejsce wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli jest inne niż miejsce zamieszkania prowadzącego obrót albo dostawcy - w przypadku gdy prowadzącym obrót jest osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, materiałem siewnym, opłaty sankcyjnej stanowiącej 200% kwoty należnej za sprzedany lub dostarczony materiał siewny (art.123 ust.1 u.n.).

Stwierdzenia, o którym mowa w ust. 1, że obrót materiałem siewnym jest prowadzony niezgodnie z warunkami określonymi w art. 104 ust. 1-7 dokonuje, w drodze decyzji, wojewódzki inspektor właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę prowadzącego obrót albo dostawcy, albo miejsce wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli jest inne niż miejsce zamieszkania prowadzącego obrót albo dostawcy - w przypadku gdy prowadzącym obrót albo dostawcą jest osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, określając w tej decyzji ilość sprzedanego lub dostarczonego materiału siewnego i wysokość opłaty sankcyjnej, o której mowa w ust. 1 (art.123 ust.4 u.n.).

3. Odniesienie w/w uwarunkowań do stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do następujących wniosków:

1. W toku kontrolowanego postępowania administracyjnego zostały ujawnione następujące okoliczności faktyczne:

a) Decyzją z dnia [...] września 2018 r. Dyrektor COBORU, działając na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b u.n., skreślił z krajowego rejestru, z dniem wydania decyzji, sporną odmianę w związku z brakiem uiszczenia przez hodowcę opłaty za utrzymanie odmiany w krajowym rejestrze za rok kalendarzowy 2017, określonej w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2015 r. w sprawie opłat związanych z badaniem odmian i prowadzeniem rejestru odmian (Dz. U. z 2015 r. poz. 2169);

b) Postanowieniem z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1571/19, MRiRW, rozpatrując odwołanie [...] od decyzji Dyrektora COBORU z dnia [...] września 2018 r., stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia;

c) Postanowienie MRiRW z dnia [...] marca 2019 r., stwierdzające uchybienie terminu zostało opublikowane przez Dyrektora COBORU w [...] z [...] maja 2019 r. str.31;

d) W dniu 17 czerwca 2019 r. Informacja o skreślenia odmiany z rejestru została opublikowana w czwartym suplemencie do 37 pełnego wydania Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Warzywnych (Dz.Urz.UE C 204);

e) W nieustalonej dacie w/w dane zostały umieszczone na stronie 46 urzędowej publikacji COBORU, którą stanowi "Lista odmian i roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce 2019" według stanu na dzień 15 maja 2019 r. Jak wynika z wyjaśnień COBORU, udzielonych na wezwanie WIORiN w piśmie COBORU z dnia 24 czerwca 2020 r. (k.81 akt WIORiN): (-) wpisy do rejestru dokonywane są na bieżąco (aktualizacja codzienna), (-) system informatyczny nie daje możliwości ustalenia daty zamieszczania wpisu, (-) najprawdopodobniej publikacja listy odmian na 2019 r. miała miejsce w okresie 26 czerwca – 4 lipca 2019 r.

f) W okresie od 10 do 24 lipca 2019 r. Skarżąca prowadziła obrót spornym materiałem siewnym (387 sztuk opakowań po 500 gramów o wartości brutto 239 698,00 zł).

3.2. Nie może ulegać wątpliwości, iż zakwestionowane przez organy wprowadzenie przez Skarżącego spornego materiału do obrotu (10 – 24 lipca 2019 r.) nastąpiło już po skreśleniu spornej odmiany z krajowego rejestru stosowną decyzją administracyjną Dyrektora COBORU z dnia [...] września 2018 r., wydaną na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b u.n. Do wykreślenia tego doszło bowiem z dniem 6 marca 2019 r., tj. z dniem, w którym na skutek zakończenia postępowania odwoławczego postanowieniem MRiRW, wydanym na podstawie art.134 k.p.a., w/w decyzja Dyrektora COBORU uzyskała walor ostateczności. Oczywistym jest zatem, iż z dniem zakończenia postępowania odwoławczego, nie prowadzącym do wyeliminowania decyzji Dyrektora COBORU decyzja ta stała się decyzją, o której mowa w art.16 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. (definicja ostateczności), tj. decyzją, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wraz z uzyskaniem waloru ostateczności decyzja Dyrektora COBORU stała się zatem wykonalna, a zatem zaczęła wywoływać przewidziane w niej skutki prawne.

Należy przy tym kategorycznie stwierdzić, iż wykonalności tej nie wstrzymał sam fakt zaskarżenia przez [...], tj. przez podmiot będący adresatem zarówno decyzji Dyrektora COBORU, jak i postanowienia MRiRW - drugiego z tych aktów do tut. Sądu w sprawie zawisłej pod sygn. akt IV SA/Wa 1571/19 (skarga ta została nieprawomocnie oddalona przez tut. Sąd wyrokiem z dnia 18 marca 2020 r., aktualnie przed NSA zawisło postępowanie ze skargi kasacyjnej [...] od w/w wyroku). Jak to bowiem jednoznacznie wskazano w art.61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W sprawie tej nie doszło również do wstrzymania wykonania decyzji (czy to przez GIORiN, czy to przez tut. Sąd) na zasadzie art.61 § 2 i 3 p.p.s.a.

3.3. Nie może jednakże również ulegać wątpliwości, iż do pociągnięcia danego podmiotu do odpowiedzialności administracyjnej, przewidzianej w art.123 ust.1 w zw. z art.104 ust.1 pkt 1 u.n., z tytułu wprowadzenia do obrotu materiału siewnego, który w dacie tego wprowadzenia nie był ujęty w krajowym rejestrze, w sytuacji, w której:

(-) nieujęcie to nie wynika z faktu, iż materiał ten nie był nigdy do tego rejestru wpisany, a z faktu, iż materiał ten figurował w tym rejestrze, natomiast został z niego wykreślony, a jednocześnie

(-) podmiot, który dokonał obrotu zakwestionowanym materiałem siewnym, nie był stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie skreślenia odmiany z krajowego rejestru,

- niezbędne jest wykazanie, iż informacja o takim wykreśleniu została podana do publicznej wiadomości w stosownej formie.

Oczywistym jest bowiem, iż w sytuacji, w której art.7 ust.1 i 2 ustawy o COBORU nakłada na Dyrektora COBORU (tj. podmiot prowadzący rejestr) ściśle sprecyzowane obowiązki publikacyjne, t.j. obowiązek:

1) publikacji co 2 miesiące w wydawanym przez siebie diariuszu informacji o złożonych wnioskach o wpis odmiany do rejestru odmian, o przedłużeniu okresu wpisu w rejestrze odmian i o skreśleniu odmiany z rejestru odmian oraz propozycje nazw odmian, a także innych informacji związanych z rejestracją odmian oraz

2) obowiązek corocznego publikowania listy odmian gatunków roślin uprawnych, których odmiany zostały wpisane do rejestru odmian, oraz dane hodowców,

- to podmioty dokonujące, czy też mające zamiar dokonania obrotu materiałem siewnym, mają prawo, działając z zaufaniu do informacji publikowanych przez organy administracji publicznej, traktować treść w/w publikacji jako miarodajne źródło wiedzy na temat danych ujawnionych w rejestrze publicznym, jakim jest krajowy rejestr odmian.

3.4. Na gruncie niniejszej sprawy powyższe co do zasady pociąga za sobą konieczność odnotowania kolejnych czynności publikacyjnych, mających miejsce po zapadnięciu postanowienia MRiRW z dnia [...] marca 2019 r., stwierdzającego uchybienie przez podmiot, na wniosek którego uprzednio zarejestrowano sporną odmianę, terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora COBORU w przedmiocie wykreślenia tejże odmiany z rejestru, tj.: 1) publikacji w [...] z 31 maja 2019 r. str.31, 2) publikacji w dniu 17 czerwca 2019 r. w czwartym suplemencie do 37 pełnego wydania Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Warzywnych (Dz.Urz.UE C 204), 3) publikacji w nieustalonej dacie pomiędzy 26 czerwca – 4 lipca 2019 r. na stronie 46 urzędowej publikacji COBORU, która stanowi "Lista odmian i roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce 2019" według stanu na dzień 15 maja 2019 r.

W świetle powyższych okoliczności nie można zaprzeczyć, iż przed dokonaniem przez Skarżącego pomiędzy 10 a 24 lipca 2019 r. obrotu spornym materiałem siewnym informacja o wykreśleniu spornej odmiany z krajowego rejestru była dostępna publicznie. Nie może jednak ujść uwadze fakt, iż:

(-) opublikowanie informacji o skreśleniu spornej odmiany z rejestru w poszczególnych publikatorach nastąpiło w różnym czasie,

(-) jak ustaliły organy, ustalenie konkretnej (dziennej) daty publikacji dokonanej najpóźniej, tj. poprzez aktualizację listy odmian i roślin warzywnych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce 2019 r., publikowanej przez Dyrektora COBORU na podstawie art.7 ust.2 ustawy o COBORU, nie jest możliwe – możliwe jest operowanie w tym kontekście wyłącznie przedziałem czasowym, obejmującym dziewięć kolejnych dni (tj. nie wcześniej niż 26 czerwca i nie później niż 4 lipca 2019 r.),

(-) nie można wykluczyć w tej sytuacji, iż niezaktualizowany wpis o pozostawaniu spornej odmiany w rejestrze pozostawał na liście odmian jeszcze w dniu 4 lipca 2019 r., a tym samym, iż na przestrzeni kilku tygodni występowała zasadnicza rozbieżność pomiędzy treścią oficjalnych publikatorów co do faktu zarejestrowania spornej odmiany w krajowym rejestrze,

(-) uogólniając, uprawnionym jest zakładanie, iż tego rodzaju rozbieżność może wprowadzać adresatów u.n. w błąd co do rzeczywistego stanu zapisów rejestrowych, dotyczących statusu danej odmiany, wywołując u nich np. przekonanie, iż:

a) dane zawarte na zbiorczej liście odmian roślin uprawnych publikowanej corocznie przez Dyrektora COBORU w wykonaniu ustawowego obowiązku, ciążącego na tym organie z mocy art.7 ust.2 ustawy o COBORU, realizowanego w celu upowszechnienia wiedzy o treści wpisów w krajowym rejestrze odmian, mają – z uwagi na status tej publikacji i jej kompleksowość - priorytetowe i rozstrzygające znaczenie przy ustalaniu treści tych wpisów (przy zaistnieniu rozbieżności z innymi publikatorami),

b) publikacja w/w listy miałaby tym samym (w świetle takiej koncepcji) stanowić instrument ostatecznej weryfikacji wcześniej publikowanych danych, tj. np. informacji zamieszczonych w diariuszu (postrzeganych w tym kontekście wyłącznie jako wstępne, czy też cząstkowe), czy też (w kontekście toczącego się postępowania przed sądem administracyjnym, skierowanego przeciwko decyzji o skreśleniu odmiany z rejestru) stanowić potwierdzenie czasowego wstrzymania skutków wykreślenia odmiany z rejestru (do czasu zakończenia tego postępowania),

c) jednocześnie treść listy korzystałaby (w świetle takiej koncepcji) z przywileju wyłączności (pierwszeństwa) w kontekście krajowym (mając tym samym decydujące znaczenie, w odniesieniu do obrotu dokonywanego na terenie RP, w razie rozbieżności z danymi zamieszczonymi w publikatorze unijnym).

Jakkolwiek do formułowania tego rodzaju wniosków brak jest ostatecznie podstaw, niemniej, uogólniając, nie można wykluczyć, iż uwzględnienie takich skutków zaistnienia czasowej rozbieżności pomiędzy treścią publikacji dokonywanych przez Dyrektora COBORU na podstawie art.7 ust.1 i 2 ustawy o COBORU oraz treścią publikacji unijnych (wywołanie stanu niepewności co do rzeczywistej treści zapisów rejestrowych, mogące prowadzić do nadinterpretacji wagi prawnej zaistniałych różnic przez adresatów u.n.) znajdzie uzasadnienie w szczególności w sprawie, w której do wadliwego obrotu materiałem siewnym doszłoby jeszcze przed aktualizacją (tj. umieszczeniem wzmianki o wykreśleniu danej odmiany z krajowego rejestru) ostatniego z publikatorów.

Sytuacja ściśle tego rodzaju nie wystąpiła w niniejszej sprawie, albowiem nie sposób zaprzeczyć, iż nawet hipotetyczne przyjęcie, iż do 4 lipca 2019 r. (tj. do dnia wskazanego przez COBORU jako potencjalnie najpóźniejsza data opublikowania informacji o skreśleniu spornej odmiany z rejestru) Skarżąca mogła pozostawać w przekonaniu o pozostawaniu spornej odmiany w krajowym rejestrze, nie dawałoby podstaw do stwierdzenia, iż obrót spornym materiałem siewnym przez Skarżącą (10 – 24 lipca 2019 r.) nastąpił przed opublikowaniem informacji o wykreśleniu spornej odmiany z rejestru. Oznaczałoby to natomiast, iż obrót ten nastąpił w niedalekiej odległości czasowej od w/w publikacji. Jakkolwiek sama ta okoliczność w oczywisty sposób nie stanowiłaby samodzielnej przesłanki do zwolnienia Skarżącej z odpowiedzialności przewidzianej w art.123 ust.1 u.n., niemniej w połączeniu z innymi istotnymi okolicznościami sprawy przemawia za uznaniem, iż pomimo obiektywnego dopuszczenia się przez Skarżącą deliktu administracyjnego, o którym mowa w art.123 ust.1 u.n., zachodzą przesłanki do zastosowania w sprawie instytucji odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu na zasadzie art.189f § 1 k.p.a., zamieszczonym w rozdziale IVa k.p.a. ("Administracyjne kary pieniężne").

3.5. Podstawę prawną do wymierzenia Skarżącej finansowej sankcji administracyjnej (oznaczonej przez ustawodawcę jako "opłata sankcyjna") stanowił art.123 ust.1 i 4 u.n. Stwierdzić należy, iż do opłaty tej znajdują zastosowanie, na zasadzie art.189a § 1 k.p.a., w zakresie nieuregulowanym w przepisach u.n., przepisy rozdziału IVa k.p.a., regulujące wymierzanie administracyjnych kar pieniężnych. Jak bowiem stanowi art.189a § 1 k.p.a. w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy rozdziału IVa k.p.a.

Odnotować w tym kontekście należy, iż pomimo oznaczenia przewidzianej w przepisach u.n. sankcji jako "opłaty sankcyjnej" nie ulega wątpliwości, iż opłata ta spełnia kryteria administracyjnej kary pieniężnej, wskazane w art.189b k.p.a. ("Przez administracyjną karę pieniężną rozumie się określoną w ustawie sankcję o charakterze pieniężnym, nakładaną przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji, w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu ciążącego na osobie fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.").

Z art.189a § 2 k.p.a. wynika, iż przepisy rozdziału IVa k.p.a. znajdują zastosowanie do wymierzania administracyjnych w zakresie:

1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,

2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,

3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,

4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,

5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,

6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej,

o ile kwestie te nie zostały uregulowane w przepisach odrębnych. Tym samym w przypadku uregulowania poszczególnych w/w zagadnień w przepisach odrębnych przepisów rozdziału IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się.

W sytuacji, w której przepisy u.n. regulują kwestię, o której mowa w art.189a § 2 pkt 1 k.p.a. (przesłanki wymiaru opłaty sankcyjnej, o której mowa w art.123 ust.1 u.n.), nie regulując jednocześnie kwestii wymienionych w art.189a § 2 pkt 1 - 6 k.p.a., przepisy rozdziału IVa k.p.a. w tym zakresie znajdują zastosowanie w sprawie.

3.6. W art.189 d pkt 1 – 7 k.p.a. zamieszczono katalog dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, umożliwiający jej miarkowanie (tj. dostosowywanie jej wysokości do szeroko rozumianych okoliczności i wagi popełnionego deliktu). Jak jednak trafnie podkreśla się w piśmiennictwie prawniczym (por. Małgorzata Jaśkowska, Martyna Wilbrandt-Gotowicz, Andrzej Wróbel "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego LEX/el. 2021 – komentarz do art.189 d k.p.a. teza 9, stan prawny: 5 października 2021 r."): "Komentowany przepis może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy przepis szczególny przewiduje swobodę organu administracji publicznej co do wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i jedynie w zakresie, w jakim przepis szczególny nie określa dyrektyw wymiaru tej kary pieniężnej. Swoboda organu administracji publicznej w zakresie wymiaru administracyjnej kary pieniężnej może mieć miejsce tylko w tych przypadkach, gdy przepis szczególny nie przewiduje, że za naruszenie prawa wymierza się sprawcy naruszenia karę w wysokości ściśle określonej w ustawie.".

W sytuacji, w której przepis art.123 ust.1 u.n. operuje sztywno określoną podstawą wymiaru opłaty sankcyjnej (200% kwoty należnej za sprzedany lub dostarczony materiał siewny), nie dopuszczając w żaden sposób różnicowania jej wysokości (np. poprzez wskazanie minimalnej i maksymalnej stawki opłaty), do opłaty tej nie znajduje zastosowania katalog dyrektyw wymiaru kary z art.189d pkt 1 – 7 k.p.a. Oznacza to, iż stwierdzenie przez organ dopuszczenia się przez dany podmiot deliktu z art.123 ust.1 u.n. co do zasady (przy braku podstaw do odstąpienia od wymierzenia opłaty) obliguje go do wymierzenia opłaty wedle sztywno określonego wzorca, nie dopuszczającego do miarkowania wysokości opłaty.

W piśmiennictwie prawniczym podkreśla się jednakże, iż co do zasady przyjmowanie przez ustawodawcę administracyjnych kar pieniężnych, opartych na sztywnym wymiarze, nie przewidującym możliwości miarkowania, budzi zastrzeżenia natury konstytucyjnej. Powołuje się w tym kontekście w szczególności wyrok TK z 1.07.2014 r., SK 6/12, OTK-A 2014/7, poz. 68, w którym uznano, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (por. M.Jaśkowska komentarz do art.189 d k.p.a.).

3.7. Nie poddając ostatecznie w wątpliwość konstytucyjności art.123 u.n., stwierdzić należy, że jedyną dopuszczalną formą sui generis miarkowania opłaty sankcyjnej przewidzianej w art.123 ust.1 u.n., a zatem uwzględniania przy jej wymierzaniu okoliczności, wagi i skutków deliktu, z tytułu popełnienia którego miałaby być wymierzana, jest ocena przez organ stanu faktycznego pod kątem ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia tej opłaty i poprzestaniu na pouczeniu na zasadach określonych w art.189 f § 1 – 3 k.p.a. Jest to zatem szczątkowa, a jednocześnie radykalna postać miarkowania opłaty, polegająca na zaniechaniu jej wymierzania (pomimo wystąpienia deliktu) z uwagi na spełnienie się specyficznych przesłanek. W szczególności chodzi o sytuację opisaną w art.189 f § 1 pkt 1 k.p.a., tj. gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

Przyjąć należy, iż wprawdzie, jak już zasygnalizowano przesłanki wymiaru kary, skatalogowane w art.189d pkt 1 – 7 k.p.a., co do zasady nie znajdują zastosowania bezpośrednio do wymiaru opłaty z art.123 ust.1 u.n. (jako opłaty opartej o sztywną podstawę jej wymierzania, nie przewidującą możliwości różnicowania wysokości opłaty w zależności od okoliczności popełnienia deliktu i jego wagi), niemniej pierwsza pozycja z tego katalogu (ocena wagi i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzeby ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia) znajduje zastosowanie przy ocenie, czy waga naruszenia jest znikoma w rozumieniu art.189 f § 1 pkt 1 k.p.a. (por. M. Jaśkowska, komentarz do art.189 f § 1 pkt 1 k.p.a. – "Ocena, czy waga naruszenia prawa jest znikoma, powinna być dokonywana z uwzględnieniem art. 189d pkt 1").

W tej sytuacji przy ocenie, czy stwierdzony delikt administracyjny, o którym mowa w art.123 ust.1 u.n., należy uznawać za naruszenie znikome w rozumieniu art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a., uwzględnia się, zgodnie z art.189d pkt 1 k.p.a., wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia.

3.8. Nie może ulegać wątpliwości, że celem sankcji administracyjnej, przewidzianej w art.123 ust.1 u.n., jest wyegzekwowanie od adresatów u.n. obowiązku niewprowadzania do obrotu materiału siewnego, nie wpisanego do stosownego rejestru krajowego lub wspólnotowego. Zasadność i celowość takiego rozwiązania jest oczywista albowiem służy ono zabezpieczeniu doniosłego interesu publicznego, jakim jest niedopuszczanie do obrotu materiałem siewnym niewiadomego pochodzenia, mogącym stanowić zagrożenie dla upraw rolnych.

Stan faktyczny niniejszej sprawy upoważnia jednakże do stwierdzenia, iż nie doszło w niej do zagrożenia tak zakreślonego interesu społecznego, tj. do wprowadzenia przez Skarżącą do obrotu prawnego materiału siewnego niewiadomego pochodzenia. Jakkolwiek bowiem, co już wykazano wcześniej, w dacie wprowadzenia przez Skarżącego spornego materiału siewnego do obrotu (10 – 24 lipca 2019 r.) materiał ten nie był ujęty w stosownych rejestrach, niemniej, co ma zasadnicze znaczenie w sprawie, nie z tego powodu, że nigdy nie został do tego rejestru wciągnięty, czy też, że został z niego wykreślony z uwagi na wykrycie wad jakościowych. W sprawie wystąpiła zatem tego rodzaju sytuacja, w której:

(-) jeszcze niedługo przed jego wprowadzeniem do obrotu przez Skarżącą sporny materiał był ujawniony na urzędowej liście odmian na 2019 r., opublikowanej przez Dyrektora COBORU, jako materiał wpisany do krajowego rejestru (pomimo uzyskania waloru ostateczności przez decyzję Dyrektora COBORU o wykreśleniu spornej odmiany z krajowego rejestru już dniem 6 marca 2019 r.),

(-) wyłączną przesłanką do wykreślenia spornej odmiany z rejestru było nieuiszczenie przez podmiot, na wniosek którego rejestracja została dokonana (inny niż Skarżąca) stosownej opłaty.

Powyższa okoliczność upoważnia do stwierdzenia, że przedmiotem obrotu był materiał siewny spełniający kryteria jakościowe, co do zasady nie stanowiący zagrożenia dla dóbr prawnie chronionych, wskazanych w art.189d pkt 1 k.p.a.

Tym samym, jakkolwiek wprowadzenie przez Skarżącą tego rodzaju materiału siewnego do obrotu w lipcu 2019 r., a zatem już po wykreśleniu tego materiału z rejestru, stanowi z formalnego punktu widzenia oczywisty delikt unormowany w art.123 u.n., niemniej nie można przyjąć, iż doszło do rzeczywistego, istotnego naruszenia dóbr chronionych prawem, o których mowa w art.189d § 1 pkt k.p.a.

Powyższe pozwala na przyjęcie, iż Skarżąca dopuściła się naruszenia prawa, którego waga jest znikoma w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Jednocześnie, jak wynika z akt sprawy, Skarżąca zaprzestała tego rodzaju naruszenia (trwającego jedynie w okresie 10 – 24 lipca 2019 r.). Uzasadnia to odstąpienie od nałożenia kary w niniejszej sprawie na podstawie w/w przepisu.

4. W świetle powyższych okoliczności, prowadzących do uwzględnienia skargi, bezprzedmiotowym stało się szczegółowe odnoszenie się do jej pozostałych, obszernych zarzutów. Zaznaczyć jedynie należy, iż Sąd nie podziela stanowiska skargi co do: 1) braku wykazania przez organy obu instancji stosownego umocowania osób podpisujących w imieniu organów decyzje (wszelkie wątpliwości w tym zakresie usuwa dokumentacja przedłożona w toku postępowania sądowego przez GIORiN przy piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2021 r. – k.115 a.s.), 2) nieważności decyzji organów obu instancji z uwagi na niedostateczne zidentyfikowanie w ich rozstrzygnięciach przypisanego Skarżącej deliktu (Sąd podziela stanowisko Organu, iż identyfikacja ta jest dostateczna).

5. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku GIORiN ponownie rozpatrzy odwołanie Skarżącej od decyzji WIORiN, orzekając w sprawie na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a i art.200 p.p.s.a.