Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2074/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1, art. 141 par. 4,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33 ust. 5 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Protokolant asystent sędziego Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 czerwca 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1220/13 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. W. na rzecz Ministra Sprawiedliwości kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1220/13, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę J. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie w sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:

J. W. złożył z wynikiem pozytywnym egzamin wstępny na aplikację radcowską, co stwierdziła uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Komisja Egzaminacyjna nr II ds. aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w P.

Po podjęciu uchwały przez Komisję Egzaminacyjną o zdaniu egzaminu wstępnego na aplikację J. W. złożył wniosek o wpis na listę aplikantów radcowskich, załączając informację z Krajowego Rejestru Karnego. Z informacji tej wynika, że J. W. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] maja 2009 r. został skazany na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 5 lat, karę grzywnę i 3 lata zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz orzeczono w stosunku do skazanego nawiązkę. J. W. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178 § 1 w zw. z art. 177 § 1 k.k. – naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym i spowodowanie wypadku drogowego, w którym inna osoba odniosła obrażenia.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm. – dalej: u.r.p.) - sprzeciwił się wpisowi J. W. na listę aplikantów radcowskich, prowadzonej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w P., dokonanemu uchwałą nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. z dnia [...] listopada 2011 r.

Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu decyzji wskazał, że fakt skazania za ww. przestępstwo oraz niezakończenie wskazanego w wyroku okresu próby oznacza, iż J. W. nie spełnia wymagań z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., tj. przesłanki nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. J. W. dopuścił się popełnienia występku o charakterze kwalifikowanym, gdyż naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, powodując u innej osoby obrażenia ciała i zbiegł z miejsca zdarzenia. Orzeczony w stosunku do skazanego okres próby (5 lat) jeszcze nie upłynął, w związku z tym nie można przyjąć, by J. W. mógł zostać uznany za osobę posiadająca nieskazitelny charakter oraz za dającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Od decyzji J. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. art. 7, 8, 10, 75, 77 § 1, 80, 81 i 86 k.p.a.) oraz art. 24 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 33 ust. 2 u.r.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem a dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie VI SA/Wa 456/12 uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.

Sąd podzielił argumentację skarżącego o niewyjaśnieniu przez organ administracji istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy – niezbadanie okoliczności wypadku drogowego i niezbadanie oraz nieocenienie zachowania skarżącego po wydaniu wyroku.

Wskutek skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 marca 2013 r. (sygn. akt II GSK 1825/12) uchylił powyższy wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu Ministra Sprawiedliwości o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 24 ust. 2a u.r.p., podkreślając, że wskazana regulacja prawna nie określa pozytywnej przesłanki wpisu na listę aplikantów. J. W. załączając informację z Krajowego Rejestru Karnego spełnił wymagania wskazane dla wniosku. Na podstawie tej informacji Minister Sprawiedliwości pozyskał wiedzę o fakcie skazania J. W. na podaną tam karę za wymienione przestępstwo.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył natomiast, że J. W. został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 25 maja 2009 r. (sygn. II K 27/07) na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności w warunkach zawieszenia wykonania tej kary na okres 5 lat oraz orzeczono w stosunku do skazanego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat i nawiązkę w kwocie 1000 zł. W związku z tym wywiódł, że to nie niekaralność warunkuje wpis na listę aplikantów, lecz nieskazitelność charakteru i dotychczasowe zachowanie predestynującego o wpis dające rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego są przesłankami tego wpisu. W konsekwencji uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął naruszenie przez Ministra Sprawiedliwości art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 8, 10 i 107 § 3 k.p.a., gdyż ewentualne naruszenia tych przepisów nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy. Tym samym zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. okazał się trafny.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., wskazując na przepis art. 190 p.p.s.a., uznał, że skarga jest niezasadna.

Sąd I instancji wywiódł, że zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto m.in. jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Jednakże zdaniem skarżącego przesłanki wskazane w przepisie art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. dotyczą wyłącznie osób starających się o wpis na listę radców prawnych, a nie starających się o wpis na listę aplikantów tego samorządu zawodowego. Wskazując na przepis art. 33 ust. 2 u.r.p., w myśl którego aplikantem radcowskim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego, Sąd stwierdził, że powyższy pogląd skarżącego jest błędny. J. W. uzyskał pozytywny wynik z egzaminu wstępnego, jednakże warunków z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy nie spełnił.

Nie można bowiem, zdaniem Sądu uznać, że J. W., wobec prawomocnego skazania za występek z art. 177 § 1 k.k. w związku z art. 178 § 1 k.k., spełniał przesłankę nieskazitelnego charakteru dając rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, także z uwagi na fakt, że nie upłynął jeszcze, wyznaczony wyrokiem skazującym, okres próby.

Sąd I instancji wyjaśnił też, że przesłanka z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z 1982 r. u.r.p. nie odnosi się wyłącznie do określonych następstw, lecz także do powodujących je okoliczności. Następstwem zachowania skarżącego było spowodowanie kolizji komunikacyjnej, w której obrażenia ciała poniosła inna osoba. Jednakże okolicznościami, które legły u podstawy tych następstw było prowadzenie pojazdu mechanicznego przez skarżącego pod wpływem alkoholu. Zatem skarżący naruszył umyślnie zasady obowiązujące w ruchu drogowym, powodując nieumyślnie zaistniałe następstwa. Już zatem w świetle faktów ustalonych przez sąd karny skazujący J. W. za występek popełniony w warunkach art. 178 § 1 k.k., w ocenie Sądu I instancji, należało stwierdzić, że skarżący swoim zachowaniem nie spełniał warunków z przepisu art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Sąd zauważył, że pojęcie nieskazitelnego charakteru, nie zostało przez prawodawcę dookreślone. Dlatego też, wielokrotnie było przedmiotem analizy w orzecznictwie, zarówno w odniesieniu do powołanego przepisu, jak i przepisów innych ustaw, w których użyto tego sformułowania (art. 61 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze, czy art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie). Odwołując się do poglądów wyrażonych w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2001 r. (sygn. II SA 1610/00) i z dnia 15 kwietnia 2011 r. (sygn. II GSK 458/10), Sąd I instancji stwierdził, że przez nieskazitelność charakteru należy rozumieć takie cechy charakteru, jak szlachetność, prawość, uczciwość. Są to zatem cechy wartościujące konkretną osobę nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno-moralnej. O posiadaniu tego rodzaju przymiotów mogą świadczyć opinie i okresy dotychczasowego zatrudnienia, aplikacji, jak i wymagane rekomendacje. Ocenie jednakże powinno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu i do oceny tej są uprawnione organy właściwe w sprawie. Jednakże nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter strony.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. W., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:

1) art. 33 ust. 5 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skazanie prawomocnym wyrokiem za przestępstwo z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. świadczy o braku posiadania przez osobę ubiegającą się o wpis na listę aplikantów radcowskich nieskazitelnego charakteru oraz o tym, że osoba taka nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego, w sytuacji gdy skazanie za takie przestępstwo nie przesądza o braku nieskazitelności charakteru skazanego oraz o braku rękojmi wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego;

2) art. 33 ust. 4 u.r.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że wobec skarżącego istnieją przesłanki do odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich, w sytuacji gdy takie przesłanki nie istnieją;

3) art. 33 ust. 5 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu, że wobec aplikantów radcowskich przepis art. 24. ust. 1 pkt 5 u.r.p. stosuje się wprost, w sytuacji gdy przepis ten do aplikantów radcowskich i osób ubiegających się o wpis na listę aplikantów radcowskich stosuje się odpowiednio, co skutkuje błędnym uznaniem, że wobec osoby ubiegającej się o wpis na listę aplikantów radcowskich stosuje się takie same obostrzenia co do spełnienia przesłanek z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., podczas gdy wymogi te należy stosować w sposób łagodniejszy aniżeli w stosunku do osób ubiegających się o wpis na listę radców prawnych,

4) art. 11 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędnym uznaniem, że skarżący został skazany za przestępstwo popełnione umyślnie, w sytuacji gdy w świetle uzasadnienia wyroku z dnia 25 maja 2009 r. Sądu Rejonowego w C. w sprawie II K 27/07 stwierdzono, że skarżący skazany został za przestępstwo popełnione nieumyślnie, czego konsekwencją jest naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. poprzez błędne uznanie, że skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego. Naruszenie to ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ponieważ rzutuje na ocenę spełnienia przez skarżącego przesłanek z art. 25 ust. 1 pkt 5 u.r.p.;

5) art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nie zaznajomieniu się z aktami sprawy, w szczególności z treścią zarzutów skarżącego, podniesionych w skardze z dnia [...] stycznia 2012 r. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], skutkujące błędnym stwierdzeniem, że skarżący podniósł, że do aplikantów radcowskich oraz do kandydatów na aplikantów radcowskich nie stosuje się art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., tj. że osoba starająca się o wpis na listę aplikantów radcowskich nie musi dawać rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, w sytuacji gdy zarzut skarżącego odnosił się do faktu, iż osoba ubiegająca się o wpis na listę aplikantów radcowskich powinna dawać rękojmię należytego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego, a w uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na różnicę między rękojmią wykonywania rękojmi radcy prawnego a rękojmią wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego oraz że ocena rękojmi w zależności od jej rodzaju winna ulegać stopniowaniu oraz miarkowaniu. Naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie można wydać orzeczenia zgodnego z danymi zawartymi w aktach sprawy, w szczególności zgodnymi z twierdzeniami stron, gdy nie zna się treści akt sprawy, ponadto prawidłowe rozumienie zarzutu skarżącego wpływa na ocenę jego charakteru w aspekcie nieskazitelności, która powinna być miarkowana i stopniowana w sposób łagodzący w stosunku do osoby ubiegającej się o wpis na listę aplikantów radcowskich;

6) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niezawarciu w uzasadnieniu orzeczenia prawidłowej wykładni zarzutów podniesionych w skardze skarżącego z dnia [...] stycznia 2012 r. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], oraz nieustosunkowanie się w uzasadnieniu do twierdzeń oraz stanowisk skarżącego, podniesionych w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r., co stanowi o niezrozumieniu zarzutów skarżącego, co ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, ponieważ oznacza, że Sąd I instancji nie zaznajomił się z aktami sprawy, w szczególności z uzasadnieniem skargi z dnia [...] stycznia 2012 r. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] oraz pisma skarżącego z dnia [...] czerwca 2013 r.,

7) naruszenie przepisów postępowania poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprzyjęciu od skarżącego do akt sprawy pisma skarżącego z dnia [...] czerwca 2013 r. Naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkuje błędnym uznaniem, że skarżący nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi należytego wykonywania obowiązków aplikanta radcowskiego, w sytuacji gdy skarżący spełnia przesłanki przewidziane w art. 25 ust. 1 pkt 5 u.r.p.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż Sąd I instancji wbrew treści skargi wniesionej do WSA w W. stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż zdaniem skarżącego do osób starających się o wpis na listę aplikantów radcowskich nie stosuje się art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Wyjaśnił, iż jest świadomy stosowania ww. przepisu do osób aspirujących o status aplikanta radcowskiego, z tym że zdaniem skarżącego ocena przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. wobec osoby wykonującej obowiązki aplikanta radcowskiego winna być łagodniejsza z uwagi na fakt, że odnosi się do osoby o mniejszym doświadczeniu życiowym, mniejszej świadomości prawnej w znaczeniu zaistnienia zdarzenia będącego podstawą sprzeciwu Ministra Sprawiedliwości i braku poprzedzającego wpis na listę radców prawnych szkolenia w postaci odbywania aplikacji radcowskiej, przygotowywującej do wykonywania zawodu radcy prawnego zgodnie z wiedzą prawniczą oraz zasadami etyki radcy prawnego, których przyswojenie gwarantuje posiadanie należytego stopnia moralności osoby wykonującej zawód zaufania publicznego.

Skarżący przywołał też argumentację zawartą w piśmie z [...] czerwca 2013 r. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie uzasadniał wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., jak i zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. W świetle powyższego naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy sąd orzekając w sprawie nie dysponował kompletnymi aktami sprawy. Za uchybienie regulacji zawartej w aktach sprawy uznaje się także uwzględnienie przy ocenie stanu faktycznego sprawy dowodów i faktów, które nastąpiły po dniu wydania zaskarżonego aktu przez organ odwoławczy i z tego względu nie mogły być znane temu organowi (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 659/05, opubl. ONSAiWSA 2007/2/35). Powyższe jest konsekwencją przyjęcia, że omawiany przepis odnosi się do takich aspektów orzekania przez Sąd I instancji, jak ustalenie momentu decydującego dla oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Naruszenie zasady z art. 133 § 1 p.p.s.a. następuje również, jeżeli przyjęty – jako prawidłowo ustalony – stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę orzekania, obejmuje fakt nieznajdujący żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy. Z istoty sądowej kontroli administracji wynika, iż sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Ma zatem obowiązek ocenić czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem.

W świetle tego co wyżej wskazano, zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. należało uznać za chybiony. Skarżący w ramach tego zarzutu podnosił, że Sąd I instancji błędnie odczytał treść jego zarzutów zawartych w skardze. Nie oznacza to, że Sąd I instancji naruszył art. 133 § 1 p.p.s.a. Weryfikacja stanowiska Sądu w tej kwestii może nastąpić poprzez formułowanie przez skarżącego zarzutów wobec dokonanej przez Sąd oceny prawnej zaskarżonej decyzji.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezawarcie w uzasadnieniu orzeczenia prawidłowej wykładni zarzutów podniesionych w skardze do WSA oraz przez niestosunkowanie się w uzasadnieniu do twierdzeń oraz stanowisk skarżącego podniesionych w piśmie z [...] czerwca 2013 r.

Przepis art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jako samodzielnej podstawy kasacyjnej może być skutecznie postawiony, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co autor skargi kasacyjnej winien uprawdopodobnić.

W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera elementy określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Natomiast kwestia prawidłowości uzasadnienia orzeczenia co do jego poszczególnych elementów nie może być podnoszona zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wskazać też należy, że dla spełnienia wymogu zawartego w art. 141 § 4 p.p.s.a., co do zaprezentowania w motywach uzasadnienia zarzutów skarżącego (zawartych w skardze lub też dalszych pismach procesowych), sąd nie zawsze zobowiązany jest odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności jej zarzutów. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 16/12, lex nr 1328793).

Nie poddaje się kontroli kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania sformułowany w pkt 7 petitum skargi kasacyjnej.

Zauważyć należy, że wynikające z art. 183 § 1 p.p.s.a. związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybić miał sąd, określenia jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania (w pkt 7 petitum skargi kasacyjnej) ani w samym zarzucie, ani w uzasadnieniu tego zarzutu nie wskazał jakichkolwiek przepisów postępowania, które Sąd I instancji niewłaściwie zastosował. W tym zakresie skarga kasacyjna nie odpowiada wymogom z art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zatem zarzut ten jak już wyżej wskazano nie poddaje się kontroli instancyjnej.

Brak podstaw do uznania za trafne zarzutów zawartych w pkt 1-5 petitum skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Natomiast stosownie do art. 33 ust. 2 u.r.p. aplikantem radcowskim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego.

Według art. 33 ust. 5 u.r.p. do aplikantów radcowskich oraz do postępowania o wpis na listę aplikantów radcowskich przepisy art. 3 ust. 3-5, art. 11, art. 12 ust. 1, art. 23, art. 24 ust. 1 pkt 1, 3-5, ust. 2a pkt 1 i ust. 2c oraz art. 311 stosuje się odpowiednio.

Z regulacji powyższej jednoznacznie wynika, że kandydat na aplikanta radcowskiego musi spełniać m.in. przesłankę określoną w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Wskazuje na to wyraźnie treść art. 33 ust. 2 u.r.p. To, że w przepisie art. 33 ust. 5 u.r.p. ustawodawca użył zwrotu "stosuje się odpowiednio" nie oznacza, że w stosunku do kandydatów na aplikantów radcowskich przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. nie znajduje wprost zastosowania. Odpowiednie stosowanie określonego przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost albo z pewnymi modyfikacjami usprawiedliwionymi odmiennością stanu "podciągniętego" pod dyspozycję stosowanego przepisu bądź na niedopuszczeniu jego stosowania do rozpoznawanego stanu w ogóle. W przepisie art. 33 ust. 5 u.r.p. ustawodawca wymienił szereg przepisów ustawy o radcach prawnych, wskazując na ich "odpowiednie stosowanie", a wśród nich m.in. art. 24 ust. 1 pkt 5 tej ustawy. To oznacza, że niektóre z tych przepisów do aplikantów radcowskich oraz do postępowania o wpis na listę aplikantów radcowskich będą miały zastosowanie wprost lub z modyfikacjami. W przypadku regulacji z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. – wobec jednoznacznej treści art. 33 ust. 2 u.r.p. – oznacza to zastosowanie tego przepisu wprost do osób ubiegających się o wpis na listę aplikantów radcowskich.

Skarżący kwestionując pogląd Sądu I instancji w powyższej kwestii zarzucił, iż po pierwsze: nie twierdził w skardze do WSA (jak to błędnie stwierdził Sąd), że przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. dotyczą wyłącznie osób starających się o wpis na listę radców prawnych, a nie starających się o wpis na listę aplikantów radcowskich. Po drugie: zarzucił, że prezentował i prezentuje pogląd, iż odpowiednie stosowanie art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. w przypadku osób ubiegających się o wpis na listę aplikantów radcowskich oznacza, że wymogi określone w tym przepisie w stosunku do osób ubiegających się o wpis na listę aplikantów radcowskich należy stosować w sposób łagodniejszy aniżeli w stosunku do osób ubiegających się o wpis na listę radców prawnych.

Odnosząc się do tych zarzutów stwierdzić należy, że skarżący trafnie zauważa, iż Sąd I instancji wbrew sformułowaniom zawartym w skardze stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że "...zdaniem skarżącego przesłanki wskazane w przepisie art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. dotyczą wyłącznie osób starających się o wpis na listę radców prawnych, a nie starających o wpis na listę aplikantów tego samorządu zawodowego". Jednak uchybienie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, zważywszy, że z całości wywodów Sądu I instancji wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze.

Nie jest natomiast trafna argumentacja skarżącego, że wymogi zawarte w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. w stosunku do osób ubiegających się o wpis na listę aplikantów radcowskich należy ocenić w sposób łagodniejszy. Skoro przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. ma zastosowanie wprost do tych osób, zważywszy na treść art. 33 ust. 2 u.r.p., to oznacza to, że kandydat na aplikanta radcowskiego musi spełniać przesłankę z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. tak samo jak kandydat ubiegający się o wpis na listę radców prawnych. Stosowanie łagodniejszych rygorów wobec osoby ubiegającej się o wpis na listę aplikantów radcowskich, która aspiruje do wykonywania zawodu radcy prawnego zaliczanego przecież do zawodów zaufania publicznego, nie znajduje uzasadnienia w treści ww. norm prawnych.

Nie są zasadne także te zarzuty, w których podnosi się, że Sąd I instancji w sposób błędny ocenił niespełnienie przez skarżącego przewidzianej w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. tzw. przesłanki nieskazitelności charakteru.

Podkreślenia przede wszystkim wymaga, że w wydanym poprzednio w niniejszej sprawie wyroku z dnia 7 marca 2013 r. (sygn. akt II GSK 1825/12) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż skarżący załączył do wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich informację z Krajowego Rejestru Karnego. Na podstawie tej informacji dotyczącej skarżącego Minister Sprawiedliwości uzyskał podstawowy dowód, w oparciu o który można było dokonać oceny odnośnie nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego skarżącego. Z informacji tej wynikało, że skarżący prawomocnym wyrokiem sądowym został skazany za nieumyślne przestępstwo spowodowania wypadku komunikacyjnego, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała wskazane w art. 157 § 1 k.k. (art. 177 § 1 k.k.), w warunkach określonych w art. 178 § 1 k.k. wskazujących na kwalifikowany typ tego występku, tj. znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia. Za powyższy czyn wymierzono skarżącemu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na okres próby wynoszący 5 lat, orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat oraz orzeczono nawiązkę. W momencie wydania przez Ministra Sprawiedliwości zaskarżonej decyzji, wyznaczony prawomocnym wyrokiem skazującym okres próby jeszcze nie upłynął. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku stwierdził też, iż: "...w skardze do Sądu I instancji skarżący wskazał, że: "organ władzy sądowniczej zauważył, że w realiach popełnienia zarzucanego mi czynu to nie stan upojenia alkoholowego stał się przyczyną wypadku, występowały bowiem inne przyczyny pozostające w związku ze skutkiem wypadku", potwierdzając, iż kwalifikowany typ popełnionego występku wiązał się ze stanem nietrzeźwości. W konkluzji NSA stwierdził, że przeprowadzenie w tej sprawie dodatkowego postępowania wyjaśniającego nie zniweczyłoby kluczowych ustaleń w tej sprawie, a mianowicie tego, że dopuszczając się popełnienia występku skarżący działał w stanie nietrzeźwości. Zauważył przy tym, że już sama okoliczność prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości stanowi poważne naruszenie zasad ruchu drogowego i jest penalizowana przez kodeks karny (art. 187a k.k.).

Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę uwzględnił powyższe okoliczności i ocenił je w kontekście przesłanki nieskazitelności charakteru z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Przy czym Sąd I instancji uwzględnił, że dla oceny wystąpienia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. nie ma decydującego znaczenia to, że skarżący dopuścił się przestępstwa nieumyślnego spowodowania wypadku komunikacyjnego, lecz to, że okolicznościami, które legły u podstawy tych następstw (spowodowanie kolizji komunikacyjnej, w której obrażenia ciała poniosła inna osoba) było prowadzenie pojazdu mechanicznego przez skarżącego pod wpływem alkoholu. To, że Sąd I instancji stwierdził przy tym, iż skarżący naruszył umyślnie zasady obowiązujące w ruchu drogowym, powodując nieumyślnie zaistnienie następstwa, nie może oznaczać, jak zarzuca skarżący, że Sąd naruszył art. 11 p.p.s.a. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Z art. 11 p.p.s.a. wynika, że moc wiążącą mają ustalenia zawarte w sentencji wyroku karnego dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. Skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem za czyn z art. 177 § 1 k.k., ale w zw. z art. 178 § 1 k.k. Sąd I instancji trafnie więc przyjął, że skarżący został skazany za przestępstwo nieumyślne. Natomiast okoliczność, że skarżący w chwili popełnienia tego czynu, za który został skazany, znajdował się w stanie nietrzeźwości miała kwalifikowany i umyślny charakter, na co Sąd zwrócił uwagę. Są to jednak zupełnie różne kwestie. Zatem o naruszeniu art. 11 p.p.s.a. nie może być mowy. Natomiast to, że skarżący dopuszczając się występku z art. 177 § 1 k.k. działał w stanie nietrzeźwości (art. 178 § 1 k.k.) miało zasadnicze znaczenie przy ocenie niespełnienia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Trafnie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że przy ocenie nieskazitelności charakteru chodzi o ocenę moralną, etyczną dokonaną w oparciu o wszelkie dostępne dane dotyczące osoby. Należy więc dodać, że przez nieskazitelność charakteru trzeba rozumieć całokształt cech indywidualnych, zdarzeń i okoliczności składających się na wizerunek osoby, która pretenduje w przyszłości do wykonywania zawodu zaufania publicznego. Nie bez znaczenia dla uznania takiego wizerunku są fakty i zdarzenia ze sfery życia prywatnego, które byłyby naganne z punktu widzenia opinii publicznej. Do takich negatywnie ocenianych zdarzeń z pewnością należy zaliczyć już samo prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, gdyż dowodzi to o lekceważeniu podstawowych zasad obowiązujących uczestników ruchu drogowego. Skarżący został zaś skazany prawomocnym wyrokiem sądowym za przestępstwo z art. 177 § 1 w zw. z art. 178 § 1 k.k. Przy czym, co istotne i na co zwrócił uwagę zarówno Minister Sprawiedliwości, jak i Sąd I instancji, zaskarżona decyzja została wydana, gdy nie upłynął jeszcze wyznaczony wyrokiem skazującym okres próby.

Powyższe oznacza, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż skarżący nie spełniał przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Zatem zarzuty naruszenia art. 24 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 33 ust. 5 u.r.p. także są nietrafne. Skoro skarżący nie spełniał powyższej przesłanki, czyli jednego z warunków określonych w art. 33 ust. 2 u.r.p., to tym samym nie sposób uznać, że Sąd I instancji naruszył art. 33 ust. 4 u.r.p. Zgodnie bowiem z tym ostatnio powołanym przepisem nie można odmówić wpisu osobie spełniającej warunki, o których mowa w ust. 2 i 3. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji z mocy art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.