Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 805/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 124 ust. 1 i ust. 4, art. 128 ust. 4,
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2021 r. sprawy ze skargi P.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej jako K.p.a.), Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku P. G. (dalej: "skarżący, strona") o ustalenie odszkodowania za szkodę wynikającą z ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości położonej w P., zapisanej w księdze wieczystej nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Ż., arkusz mapy [...], działka nr [...] (wydzielona z działki nr [...]).

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że na wniosek skarżącego wszczęte zostało postępowanie o ustalenie odszkodowania za szkodę wynikającą z ograniczenia sposobu korzystania z części opisanej wyżej nieruchomości.

W toku postępowania ustalono, że decyzją nr [...] z [...] lutego 2020 r., znak [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wydaną na podstawie przepisów ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz.1363 ze zm. – dalej: "z.r.i.d."), Prezydent Miasta P. zezwolił na budowę sieci uzbrojenia terenu i ograniczył w części trwałe korzystanie z działki nr [...] na czas realizacji inwestycji w tym zakresie (pkt [...], [...] i [...] decyzji) wskazując, że do ograniczeń w korzystaniu z ww. nieruchomości stosuje się odpowiednio przepisy art. 124 ust. 4-8 oraz art. 124a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm., dalej: "u.g.n."). Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja została opatrzona klauzulą ostateczności z dniem 25 marca 2020 r.

Na podstawie badania księgi wieczystej nr [...] ustalono, że właścicielem działki nr [...], z której została wydzielona działka nr [...] jest skarżący. W dniu wydania decyzji, tj. [...] lutego 2020 r., w działach III i IV tej księgi nie było żadnych wpisów. Obecnie w dziale III księgi wpisane jest roszczenie o przeniesienie własności nieruchomości w terminie najpóźniej do dnia 1 lutego 2021 r., na rzecz spółki A SA [...] z siedzibą w Ś., a w dziale IV - hipoteka umowna w wysokości [...] zł, a wierzycielem hipotecznym jest wyżej powołana spółka.

W toku postępowania organ przystąpił też do ustalenia terminu rozpoczęcia i zakończenia prac związanych z przebudową sieci wodociągowej oraz rozbiórką sieci kanalizacji deszczowej realizowanych na działce nr [...], czy wystąpiły ewentualne szkody powstałe w wyniku przeprowadzenia prac, a także czy w przypadku zakończenia prac nieruchomość została przywrócona do stanu poprzedniego. Z informacji pozyskanych od inwestora zastępczego - spółki [...] Inwestycje Miejskie Sp. z o. o. wynikało, że nie rozpoczęto przebudowy sieci uzbrojenia terenu na działce nr [...], a prace w ramach inwestycji planowane są na okres od sierpnia 2020 r. do maja 2022 r. czyli łącznie 22 miesiące. Inwestor wyjaśnił również, że w ramach przebudowy planowana jest rozbiórka części istniejącej kanalizacji deszczowej oraz przebudowa istniejącej magistrali wodociągowej.

Organ w świetle powyższych wyjaśnień w piśmie z [...] lipca 2020 r., zwrócił się do wnioskodawcy czy podtrzymuje swoje żądanie, bowiem w ocenie organu wniosek jest przedwczesny. Pismem z [...] lipca 2020 r., pełnomocnik skarżącego poinformował, że wniosek dotyczący przyznania skarżącemu odszkodowania w związku z realizacją decyzji z [...] lutego 2020 r., z rygorem natychmiastowej wykonalności nie jest przedwczesny, bowiem powołana decyzja ogranicza wnioskodawcę już od chwili jej wydania w korzystaniu z należącej do niego nieruchomości w związku z trwałym ograniczeniem dla przebudowy sieci wodociągowej i czasowym ograniczeniem dla rozbiórki sieci kanalizacji deszczowej. Stwierdził również, że termin zakończenia prac budowlanych ma znaczenie dla określenia pełnego okresu, za który będzie się należało odszkodowanie, nie dotyczy to jednak trwałego ograniczenia związanego z przebudową sieci wodociągowej, gdyż rozpoczęło ono swój bieg [...] lutego 2020 r.

W ocenie organu roszczenie skarżącego jest jednak przedwczesne. Organ wyjaśnił, że jeżeli przebudowa sieci wodociągowej, uniemożliwi skarżącemu jako właścicielowi działki dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, może on żądać, aby starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność nieruchomości i skarżący może z tej możliwości skorzystać zgodnie z przepisem art. 124 ust. 5 u.g.n. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało jednak, że prace budowlane związane z przebudową sieci wodociągowej oraz rozbiórką sieci kanalizacji deszczowej nie zostały rozpoczęte, a zatem nie ograniczyły właścicielowi działki możliwości korzystania z niej w dotychczasowy sposób, tym bardziej, że w dniu wydania decyzji tj. [...] lutego 2020 r., istniały na niej zarówno sieć wodociągowa jak i sieć kanalizacji deszczowej. Z materiału dowodowego wynika, że działka jest nadal użytkowana przez wnioskodawcę, nie zmieniły się warunki korzystania z nieruchomości i jej przydatność użytkowa, a właściciel zawarł aktem notarialnym z [...] lutego 2020 r., rep. [...] nr [...] przedwstępną umowę sprzedaży dawnej działki nr [...] z roszczeniem o przeniesienie własności nieruchomości w terminie najpóźniej do dnia [...] lutego 2021 r. Ponadto nie występuje również trwałe ograniczenie wynikające z punktu VIII decyzji, bowiem na przedmiotowej działce były już zlokalizowane sieci infrastruktury technicznej. Skoro inwestycja nie została zrealizowana to brak jest możliwości oceny ewentualnych przyszłych szkód. Stąd w ocenie organu postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć.

P. G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej:

1) rażące naruszenie art. 110 § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie przez Prezydenta Miasta P., a więc organ który wydał decyzję z.r.i.d., iż na nieruchomości skarżącego nie występują trwałe ograniczenia wynikające z punktu VIII decyzji z.r.i.d. podczas gdy decyzja ta została już ogłoszona a Prezydent Miasta P. jest nią związany,

2) rażące naruszenie art. 17 ust. 1 i ust. 3 pkt 2-4 z.r.i.d. polegające na przyjęciu, że przed rozpoczęciem prac budowlanych związanych z przebudową sieci wodociągowej oraz rozbiórką sieci kanalizacyjnej nie zmieniły się warunki korzystania z nieruchomości i jej przydatność użytkowa, podczas gdy decyzja z.r.i.d., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, uprawnia do faktycznego objęcia jej w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi i uprawnia do rozpoczęcia robót budowlanych,

3) rażące naruszenie art. 17 ust. 1 i ust. 3 pkt 2-4 z.r.i.d. polegające na przyjęciu, że wydanie przez skarżącego części jego nieruchomości inwestorowi jest bezskuteczne, podczas gdy decyzja z.r.i.d., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, uprawnia do faktycznego objęcia jej w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi i uprawnia do rozpoczęcia robót budowlanych,

4) naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 128 ust. 4 i art. 124 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej jako: "u.g.n.") w zw. z art. 11 f ust. 2 i ust. 1 pkt 8 lit. i oraz art. 17 ust. 1 i ust. 3 pkt. 2-4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (dalej jako: "z.r.i.d.") i § 43 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (dalej jako "Rozporządzenie", polegające na pominięciu przy określeniu wartości poniesionych szkód na nieruchomości skarżącego utraty pożytków w okresie od dnia wydania decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], znak: [...], o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (dalej jako: " decyzja z.r.i.d. ") do dnia rozpoczęcia prac budowlanych związanych z przebudową sieci wodociągowej oraz rozbiórką sieci kanalizacyjnej,

5) naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 128 ust. 4 i art. 124 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 11 f ust. 2 i ust. 1 pkt 8 lit. i oraz art. 17 ust. 1 i ust. 3 pkt 2-4 z.r.i.d i § 43 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia polegające na pominięciu przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości skarżącego zmiany warunków korzystania z niej, zmiany jej przydatności użytkowej i trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z niej w okresie od dnia wydania decyzji z.r.i.d. do dnia rozpoczęcia prac budowlanych związanych z przebudową sieci wodociągowej oraz rozbiórką sieci kanalizacyjnej.

6) naruszenie przepisu postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 105 § 1 K.p.a., polegające na umorzeniu postępowania odszkodowawczego motywowanym jego bezprzedmiotowością wynikającą z przedwczesności, w sytuacji gdy przed rozpoczęciem prac budowlanych związanych z przebudową wodociągowej oraz rozbiórką sieci kanalizacyjnej zaistniała już szkoda wynikająca z ograniczenia w drodze decyzji z.r.i.d. korzystania z części należącej do skarżącego nieruchomości w postaci utraty pożytków, zmiany warunków korzystania z niej, zmiany jej przydatności użytkowej i trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z niej ".

Decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie jest możliwe ustalenie odszkodowania "automatycznie" w związku z samym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości zarówno trwałym jak i czasowym, albowiem na jednostce organizacyjnej, która otrzymała zezwolenie na dokonanie określonych czynności, ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a dopiero jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności, czy znaczne koszty, to wtedy służy odszkodowanie z art. 128 ust. 4 u.g.n. Wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie ewentualnego ustalenia odszkodowania możliwe więc będzie dopiero po zakończeniu robót budowlanych.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że na chwilę obecną, rozstrzyganie w tym zakresie jest przedwczesne z uwagi na niemożność ustalenia:

-stanu zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia działań;

-utraty pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań

uzasadniających jej wydanie;

-zmiany warunków korzystania z nieruchomości;

-zmiany przydatności użytkowej nieruchomości.

Ustalenie powyższych okoliczności będzie zaś możliwe dopiero po zakończeniu robót określonych w decyzji, gdyż aby ustalić, czy stan poprzedni został przywrócony konieczne jest zakończenie działań, które stan pierwotny naruszają. Wtedy dopiero będzie możliwa ocena, czy rzeczywiście nastąpiło przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego.

Organ odwoławczy na marginesie zauważył, iż ustalenie odszkodowania także za trwałe ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości wymaga, aby rzeczoznawca majątkowy ustalił także stan nieruchomości na dzień zakończenia prac. Wskazał przy tym na wyrok WSA w Poznaniu z 26 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 923/19.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżący reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "k.p.a.') w zw. z art. 140 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegało na utrzymaniu w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji,

2. rażące naruszenie art. 110 § 1 k.p.a. poprzez niestwierdzenie związania Prezydenta Miasta P., wydaną przez niego decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r., znak: [...], o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie ulicy [...] na skrzyżowaniu z ulicą [...] i skrzyżowaniu z ulicą [...] (drogi powiatowe) wraz z przebudową (rozbiórką i budową) wiaduktu nad drogą wojewódzką nr [...] (ul. B. ) w P. (dalej jako: "decyzja z.r.i.d."), w konsekwencji czego błędnie przyjęto, iż na nieruchomości skarżącego nie występuje trwałe ograniczenie wynikające z punktu VIII decyzji z.r.i.d., podczas gdy decyzja ta została już ogłoszona a Prezydent Miasta P. był nią związany,

3. rażące naruszenie art. 17 ust. 1 i ust. 3 pkt 2-4 z.r.i.d. polegające na przyjęciu, że przed rozpoczęciem prac budowlanych związanych z przebudową sieci wodociągowej oraz rozbiórką sieci kanalizacyjnej nie zmieniły się warunki korzystania z nieruchomości i jej przydatność użytkowa, podczas gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (dalej jako: "decyzja z.r.i.d"), której nadano rygor natychmiastowej wykonalności zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, uprawnia do faktycznego objęcia jej w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi i uprawnia do rozpoczęcia robót budowlanych,

4. rażące naruszenie art. 17 ust. 1 i ust. 3 pkt 2-4 z.r.i.d., polegające na przyjęciu, że wydanie przez skarżącego części jego nieruchomości inwestorowi jest bezskuteczne, podczas gdy decyzja z.r.i.d., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, uprawnia do faktycznego objęcia jej w posiadanie przez właściwego zarządcę drogi i uprawnia do rozpoczęcia robót budowlanych,

5. naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 128 ust. 4 i art. 124 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej jako: "u.g.n.") w zw. z art. 11f ust. 2 i ust. 1 pkt 8 lit. i oraz art. 17 ust. 1 i ust. 3 pkt 2-4 z.r.i.d. i § 43 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (dalej jako: "Rozporządzenie"), polegające na pominięciu przy określaniu wartości poniesionych szkód na nieruchomości skarżącego utraty pożytków w okresie od dnia wydania decyzji z.r.i.d. do dnia rozpoczęcia prac budowlanych związanych z przebudową sieci wodociągowej oraz rozbiórką sieci kanalizacyjnej,

6. naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 128 ust. 4 i art. 124 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 11f ust. 2 i ust. 1 pkt 8 lit. i oraz art. 17 ust. 1 i ust. 3 pkt 2-4 z.r.i.d. i § 43 ust. 3 pkt 1-3 Rozporządzenia, polegające na pominięciu przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości skarżącego zmiany warunków korzystania z niej, zmiany jej przydatności użytkowej i trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z niej w okresie od dnia wydania decyzji z.r.i.d. do dnia rozpoczęcia prac budowlanych związanych z przebudową sieci wodociągowej oraz rozbiórką sieci kanalizacyjnej,

7. naruszenie przepisu postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 105 § 1 k.p.a., polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego z uwagi na przedwczesne wystąpienie z żądaniem przyznania odszkodowania, w sytuacji gdy przed rozpoczęciem prac budowlanych związanych z przebudową sieci wodociągowej oraz rozbiórką sieci kanalizacyjnej zaistniała już szkoda wynikająca z ograniczenia w drodze decyzji z.r.i.d. korzystania z części należącej do skarżącego nieruchomości w postaci utraty pożytków, zmiany warunków korzystania z niej, zmiany jej przydatności użytkowej i trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z niej,

8. naruszenie przepisu postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez bezzasadne przyjęcie, iż niemożliwym jest określenie wartości szkód poniesionych przez skarżącego na jego nieruchomości w decyzji częściowej i błędne przyjęcie, iż wydanie takiej decyzji stwarzałoby stan ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie całego odszkodowania i stałoby na przeszkodzie przyznaniu pozostałej części odszkodowania w drodze późniejszej decyzji końcowej.

W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wraz z opłata skarbową od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie Sąd zaznacza, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Kwestia sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy można ustalić odszkodowanie za szkodę wynikającą z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jeszcze przed zakończeniem realizacji prac dla których ograniczenie było ustalone. W ocenie organu można to uczynić dopiero po zakończeniu realizacji inwestycji i po stwierdzeniu, że przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty. Strona skarżąca twierdzi natomiast, że nie ma przeszkód do orzekania o odszkodowaniu nawet przed rozpoczęciem prac, bowiem szkoda powstała już w momencie wydania decyzji, poprzez utratę pożytków z części nieruchomości, zmianę warunków korzystania z niej, zmianę jej przydatności użytkowej i trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z niej.

Sąd podziela stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W myśl ust. 4, na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.

Zgodnie z art. 128 ust. 4, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Jak wynika z powyższych przepisów, odszkodowanie o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n. przysługuje jedynie wtedy, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty. W pierwszym rzędzie zatem podmiot uprawniony do ograniczenia prawa własności z tytułu decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest zobowiązany, po zakończeniu robót określonych w decyzji o zajęciu, dokonać przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Jeśli stan ten przywróci, to ustalenie odszkodowania jest niedopuszczalne. Po to aby ustalić, czy stan poprzedni został przywrócony konieczne jest zakończenie działań, które stan pierwotny naruszają. Wtedy dopiero będzie możliwa ocena, czy rzeczywiście nastąpiło przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego.

W doktrynie jak i w orzecznictwie sądowym nie budzi to wątpliwości. "Ustalenie wysokości odszkodowania może bowiem nastąpić dopiero po zakończeniu czasowego ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, gdyż dopiero wtedy wiadomo, jaka jest wartość poniesionych szkód i czy doszło do zmniejszenia wartości nieruchomości." (L.Klat- Wertelecka, Komentarz do art. 126 u.g.n., teza 9, LEX 2015).

"Roszczenie odszkodowawcze określone w art. 128 ust. 4 u.g.n. może być dochodzone dopiero po wybudowaniu przewodów lub urządzeń i nie można go określić w decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości (bo nie wiadomo, czy sytuacja uzasadniająca zgłoszenie takiego roszczenia faktycznie wystąpi). Starosta wydający decyzję w sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., nie ustala zatem od razu odszkodowania, gdyż na jednostce organizacyjnej, która otrzymała zezwolenie na dokonanie określonych czynności, stosownie do ust. 4 art. 124 u.g.n., ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności czy znaczne koszty, to wtedy służy odszkodowanie z art. 128 ust. 4 u.g.n. " (E. Bończak-Kucharczyk, Komentarz do art. 124 u.g.n., teza 6, LEX 2018). Podobne stanowisko znajdujemy w wyroku NSA z 5.10.2007 r., I OSK 1389/06, LEX nr 427507.

Decyzja oparta o art. 124 u.g.n. stanowi więc jedynie tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (por. wyrok NSA z 11.07.2003 r., SA/Rz 1635/00) w rozumieniu ustawy Prawo budowlane tylko w granicach określonych w decyzji ograniczającej sposób korzystania. Nie jest to zatem decyzja wywłaszczeniowa polegająca na pozbawieniu własności nieruchomości. W związku z tym także tryb ustalenia ewentualnego odszkodowania jest odmienny. Przy czym jeszcze raz należy podkreślić, że roszczenie odszkodowawcze może być dochodzone dopiero po zakończeniu czasowego ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości.

Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organy orzekające w sprawie, wniosek o odszkodowanie został złożony przedwcześnie. Nie nastąpiło bowiem zakończenie prac związanych z przebudową sieci wodociągowej oraz rozbiórką sieci kanalizacji deszczowej realizowanych na spornej działce, a jak wynika z powyższych ustaleń zakończenie tych prac jest to warunek konieczny do wystąpienia z roszczeniem, o którym mowa wart. 124 ust. 4 w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n. Przedwczesny charakter tego wniosku powoduje bezprzedmiotowość postępowania w sprawie odszkodowania. Wobec tego orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie, znajduje pełne uzasadnienie. Nie wyklucza to oczywiście wystąpienia ponownie z takim wnioskiem po zakończeniu robót.

Z uwagi na powyższe na uwagę nie zasługiwały także pozostałe zarzuty podniesione w skardze.

W tym stanie rzeczy Sąd postanowił skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).