Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 474/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

4 II SA/Wr 474/2001 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 24 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Lidia Serwiniowska S. NSA Tadeusz Kuczyński Protokolant: Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2004 roku sprawy ze skargi S. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]roku Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich; 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku (Nr [...]); 2. z a s ą d z a od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 złotych (słownie: dziesięć złotych) tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; 3. n i e o r z e k a o wykonalności zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

S. G. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w podziemnych strukturach Armii Krajowej na terenie obwodu grajewskiego w okresie od [...] roku do [...] roku. Wskazał, że jako osoba małoletnia był łącznikiem o pseudonimie "[...]" w oddziale AK, dowodzonym przez jego ojca. Jako potwierdzenie tych okoliczności wnioskodawca zaoferował dowody z zeznań świadka H. G. - H., posiadającej uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w AK oraz świadka J. W., również posiadającej uprawnienia kombatanckie z tego tytułu.

Wniosek S. G. uzyskał rekomendację Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych Okręgu M.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) odmówił przyznania uprawnień kombatanckich.

Organ powołał się na art. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.), który przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w organizacjach walczących o niepodległość i suwerenność Polski uzależnia od wchodzenia w skład formacji wojskowej lub wymienionej organizacji. Zdaniem organu wiek wnioskodawcy wyklucza możliwość przyjęcia, że "wchodził w skład" AK. Organ nie wykluczył możliwości wykorzystywania wnioskodawcy przez członków rodziny wchodzących w skład AK do niektórych zadań konspiracyjnych, taka jednak sytuacja nie jest równoznaczna z pełnieniem służby w tej organizacji.

S. G. pismem z dnia [...] roku - nazwanym "odwołaniem" - zgłosił wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił jednocześnie, że błędna jest ocena zaoferowanych dowodów, gdyż w latach [...] - [...] czynnie uczestniczył w działalności organizacji podziemnej, wykonując funkcję łącznika i kolportera. Wskazywał też, że brał udział w takich wydarzeniach, w których dorośli byliby narażeni na zatrzymanie. Działalność ta była związana z dużym zagrożeniem i stresem. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączył zeznania trzeciego świadka S. K. - posiadającego uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w AK.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] roku.

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny [...] - [...]. Z oświadczeń świadków wynika fakt współpracy S. G. z konspiracją wojenną. Nie była to jednak służba w szeregach AK. Zdaniem organu wnioskodawca mógł sporadycznie wykonywać polecenia swego ojca, czego nie można uznać za służbę w AK.

Decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

S. G. w skardze ponownie zarzucił, że organ dokonał błędnej oceny zeznań świadków i dodatkowo podniósł, że istniała możliwość przesłuchania tych osób w celu uzupełnienia przebiegu wydarzeń.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołał się na swoją poprzednią argumentację i dodatkowo wskazał, że wniosek skarżącego dotyczy okresu, w którym liczył [...] lat. Z treści instrukcji gen. K. S. z dnia [...] roku wynika, że członkiem ZWZ może być każdy Polak poczynając od wieku 17 lat. Zdaniem organu w niniejszej sprawie można uznać, że skarżący mógł pomagać partyzantom w ramach "współpracy ludności cywilnej", nie mógł natomiast uczestniczyć w pełnej działalności partyzanckiej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zarzucił też, że podobny pogląd był wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 22 marca 2000 r. SA/Sz 675/99).

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku - właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie organ administracyjny naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy.

W szczególności Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, a rozstrzygnięcie oparł na takiej przesłance, która nie wynika z dowodów przeprowadzonych w sprawie. Stanowi to naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa w stopniu wpływającym na wynik sprawy.

Organ administracyjny przyjął, że wiek skarżącego wyklucza "pełnienie służby..." w organizacjach niepodległościowych, w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.).

Pogląd ten jednak nie może się utrzymać. W orzecznictwie NSA wskazywano wielokrotnie (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2002 r. V SA 1538/01 - Palestra z 2003 r. Nr 3 - 4 poz. 22, z dnia 14 czerwca 1995 r. SA/Kr 2991/94 - Prok. i Pr. z 1996 r. Nr 5 poz. 64, z dnia 8 sierpnia 1995 r. SA/Rz 607/94 i inne), że cytowana wyżej ustawa nie zawiera żadnych regulacji, które uprawnienia kombatanckie uzależniały od wieku osoby uczestniczącej w takich wydarzeniach, z którymi ustawa wiąże te uprawnienia. Odmienny pogląd wyrażony w wyroku cytowanym przez organ jest całkowicie odosobniony.

W związku z powyższym przesłanka, na której organ oparł swoje rozstrzygnięcie jest sprzeczna z prawem.

Wniosku tego nie może zmienić powołana w odpowiedzi na skargę instrukcja gen Sosnkowskiego dotyczącą możliwości udziału w strukturach ZWZ. Notoryjnie bowiem jest znany fakt, że również osoby poniżej 17 roku życia brały udział w walkach i strukturach podziemnych, jak np. udział w Powstaniu Warszawskim.

Dodatkowo należy podkreślić, że z treści zaskarżonej decyzji nie wynika jakie działania - w rozumieniu organu - mieszczą się w pojęciu "pełnienie służby" w organizacji niepodległościowej. Tym samym nie jest wiadome do jakich działań organ administracyjny porównywał działalność skarżącego.

Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że z zeznań świadków wynika, iż skarżący wykonywał różne funkcje w oddziale AK. Organ zeznań tych nie kwestionuje, a jednocześnie przyjmuje, że nie mogą one stanowić podstawy rozstrzygnięcia korzystnego dla wnioskodawcy. Jeżeli jednak organ zamierzał wypowiedzieć pogląd, że wskazane przez świadków działania nie są wystarczające do uznania, że skarżący "nie pełnił służby" w oddziale AK, był zobowiązany przede wszystkim wyraźnie wskazać na czym polega "pełnienie służby" w rozumieniu cytowanego przepisu, a ponadto winien był świadków tych przesłuchać szczegółowo na okoliczność jakie czynności skarżący wykonywał, w jakich sytuacjach, czy był włączony w strukturę oddziału i jakie zdarzenia za tym przemawiają. Jeżeli zeznania te nie potwierdziłyby takiego udziału skarżącego, który stanowiłby "pełnienie służby" - dopiero wtedy organ mógłby w uzasadniony sposób wyrazić pogląd co do tego, że skarżący nie spełnia warunków ustawowych do przyznania uprawnień kombatanckich.

Młodociany wiek skarżącego w tamtym okresie nie może zatem stanowić samodzielnej przesłanki przesądzającej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich, skoro nie jest kwestionowany fakt jego udziału w działaniach danej grupy AK. Dopiero wynik postępowania dowodowego i ocena wiarygodności zeznań świadków w porównaniu z definicją pojęcia "pełnienia służby" w organizacji niepodległościowej może stanowić podstawę do rozstrzygnięcia tej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że organ administracyjny naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Zgodnie więc z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji.

Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 200 cyt. ustawy zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie poniesione przez skarżącego koszty były ograniczone jedynie do wpisu od skargi.

Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba orzeczenia w tym przedmiocie, gdyż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) kombatanci tracą uprawnienia dopiero po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego, zatem zaskarżona decyzja do tego momentu w ogóle nie podlega wykonaniu.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.