Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 67/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 56 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 6, art. 7, art. 8,  art. 107 par. 3, art. 124 par. 2, art. 126
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi PB na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie art. 18 i art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do [...] (dalej: strona, skarżący) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] dotyczącego zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2012 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] stycznia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] w związku z nieuregulowaniem zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2012 r. przystąpił do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] i dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...]. Strona nie złożyła zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W dniu [...] lutego 2014 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wpłynęło podanie zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne". Przedmiotowa skarga kierowana do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu została w dniu [...] lutego 2014 r. przesłana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] do organu drugiej instancji zgodnie z art. 54 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu oddalił przedmiotową skargę. Jednocześnie organ drugiej instancji zawiadomił stronę, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu jest właściwy do rozpatrzenia skargi na czynność organu egzekucyjnego, natomiast w pozostałym zakresie tj. "umorzenia czynności egzekucyjnej" właściwy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]. Zgodnie z art. 66 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. – dalej: "K.p.a."), strona ma prawo złożyć podanie w terminie 14 dni od daty doręczenia zawiadomienia, wówczas będzie ono uważane za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania tj. [...] luty 2014 r. (według daty wpływu).

W dniu [...] kwietnia 2014 r. [...] w odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, poinformował, iż przedmiotem jego wniosku jest umorzenie postępowania egzekucyjnego. We wniosku z dnia [...] lutego 2014 r. (według daty wpływu) zobowiązany nie określił szczegółowo jaka instytucja prawna ma być zastosowana w powyższym przypadku. Z uwagi na powyższe pismem z dnia [...] maja 2014 r. organ egzekucyjny wezwał stronę do sprecyzowania wniosku w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, poprzez określenie jaka przesłanka z art. 59 ma stanowić podstawę do umorzenia prowadzonego postępowania. Organ egzekucyjny wskazał zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. katalog przesłanek, które prowadzą do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W dniu [...] maja 2014 r. (według daty wpływu) zobowiązany w odpowiedzi na wystosowane wezwanie poinformował, iż wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany nie wskazał żadnej przesłanki obligatoryjnej zawartej w art. 59 § 1 u.p.e.a., mimo, iż wskazanie powyższego elementu stanowiło podstawę wezwania z dnia [...] maja 2014 r. W powyższej sytuacji organ egzekucyjny zobligowany był postąpić zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu tj. rozpatrzyć podanie jako wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o posiadaną dokumentację.

W dniu [...] maja 2014 r. organ egzekucyjny wydał postanowienie nr [...], w którym odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W dniu [...] czerwca 2014 r. (data wpływu [...] czerwca 2014 r.) strona złożyła zażalenie, wnosząc jednocześnie o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Przedmiotowe zażalenie kierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu zostało w dniu [...] czerwca 2014 r. przesłane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] do organu drugiej instancji. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Jednocześnie strona została na podstawie art. 66 § 1 K.p.a. zawiadomiona przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, iż w zakresie dotyczącym wniosku strony o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, strona winna złożyć odrębne podanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...].

W dniu [...] lipca 2014 r. [...], powołując się na zawiadomienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu złożył wniosek o zawieszenie prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na fakt, iż złożone podanie było nieprecyzyjne, organ egzekucyjny pismem nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. wezwał stronę o wskazanie przesłanki z art. 56 u.p.e.a. stanowiącej podstawę do zawieszenia prowadzonego postępowania, pod rygorem rozpatrzenia wniosku w oparciu o posiadaną dokumentację. W odpowiedzi na wezwanie strona po raz kolejny podniosła, iż wnosi o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie podając jednak żadnych okoliczności, które mogły by zostać uznane za przesłankę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W powyższej sytuacji Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. odmówił zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu orzeczenia organ egzekucyjny wskazał na fakt, że nie wystąpiła żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. zobowiązany złożył zażalenie na powyższe postanowienie z dnia [...] sierpnia 2014 r., wnosząc o jego uchylenie i rozpatrzenie sprawy "zgodnie z obowiązującym prawem podatkowym".

W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany wnosi również o uwzględnienie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i skompensowanie wzajemnych zobowiązań na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zobowiązany wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie powołał (mimo dodatkowego wezwania) żadnych okoliczności, które mogłyby zostać uznane za przesłankę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W swoim wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. (według daty wpływu) strona informuje jedynie, iż w związku z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] składa wniosek o zawieszenie postępowania. W dalszej części wskazuje, iż podatnik jest świadom ciążącego na nim obowiązku, jednak z uwagi na trudną sytuację firmy i utratę płynności finansowej nie jest w stanie zaległości regulować. Ponadto strona po raz kolejny powołuje się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2005 r. i wnosi o wzajemną kompensatę zobowiązań.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, podzielając stanowisko organu egzekucyjnego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, jak również biorąc pod uwagę przedstawione w zażaleniu argumenty strony w kwestii istnienia przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na sytuację finansową oraz wyrok WSA w Poznaniu, na które powoływała się strona stwierdził równocześnie, iż okoliczności wskazane przez zobowiązanego nie mieszczą się w zamkniętym katalogu przesłanek zawieszenia.

W ocenie organu odwoławczego postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] nie może zostać zawieszone. Zobowiązany nie ma udzielonego układu ratalnego, odroczonego terminu wykonania obowiązku ani wstrzymanego wykonania obowiązku, zobowiązany posiada zdolność do czynności prawnych, wierzyciel nie wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, nie zachodzą również inne przypadki przewidziane w ustawach. W przedmiotowej sprawie strona nie wskazuje, która przesłanka z art. 56 u.p.e.a. ma być podstawą do zawieszenia prowadzonego postępowania.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego ze względu na niewystępowanie przesłanek określonych w art. 56 § 1 u.p.e.a. i takie stanowisko podzielił organ odwoławczy.

Na powyższe postanowienie [...], pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. wniósł zażalenie do Ministra Finansów (następnie doprecyzowując, że jest to skarga do WSA w Poznaniu), żądając "cofnięcia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu wraz z poprzedzającymi ją dokumentami i ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z faktycznym stanem prawnym".

Strona skarżąca w uzasadnieniu skargi zarzuciła, że "Urząd Skarbowy w [...] po raz kolejny nie dopełnił swojego obowiązku dotyczącego weryfikacji poprawności różnych dokumentów" w tym między innymi wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 05 maja 2005 r. z klauzulą prawomocności (w związku z powyższym organ podatkowy może kompensować wzajemne zobowiązanie). Tym samym, zdaniem skarżącego jego interes prawny został naruszony w wyniku niewykonania podstawowych obowiązków urzędniczych.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli sądowej poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, którym utrzymano w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w sprawie odmowy zawieszenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega na przerwaniu - na czas określony - biegu tego postępowania, w związku z wystąpieniem przeszkód w jego dalszym prowadzeniu. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić z urzędu, na wniosek wierzyciela albo zobowiązanego. Należy jednak zauważyć, że art. 56 § 1 u.p.e.a. wymienia przyczyny zawieszenia postępowania, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do jego zawieszenia. Wskazuje na to sformułowanie użyte przez ustawodawcę "ulega zawieszeniu".

Zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w następujących przypadkach:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje zatem w przypadku wystąpienia jednej ze wskazanych powyżej przyczyn, niezależnie od tego, w jakim stadium znajduje się postępowanie egzekucyjne. Wymieniając przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ustawodawca nie pozostawił do uznania organu egzekucyjnego, czy w konkretnym przypadku zawiesić postępowanie, czy też nie. Regulacja zawarta w art. 56 u.p.e.a. przyjmuje bowiem zasadę, że postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu z przyczyn w nim wymienionych. Biorąc pod uwagę enumeratywność wyliczenia przesłanek, jak również fakt, że jest to katalog zamknięty, uznać należy, że żadne inne przesłanki nie mogą stanowić podstawy do podjęcia decyzji o zawieszeniu postępowania.

W rozpatrywanej sprawie, zobowiązany wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie powołał (mimo dodatkowego wezwania) żadnych okoliczności, które mogłyby zostać uznane za przesłankę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W swoim pierwotnym wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. (według daty wpływu) strona informuje jedynie, że w związku z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] składa wniosek o zawieszenie postępowania. W dalszej części wskazuje, iż podatnik jest świadom ciążącego na nim obowiązku, jednak z uwagi na trudną sytuację firmy i utratę płynności finansowej nie jest w stanie zaległości regulować. Ponadto strona po powołuje się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2005 r. i wnosi o wzajemną kompensaty zobowiązań.

W ocenie Sądu orzekającego, organ egzekucyjny, odmawiając zawieszenia postępowania egzekucyjnego rozważył jego zasadność w kontekście przesłanek wyczerpujących art. 56 u.p.e.a.

Należy wskazać, że takie elementy jak powołanie przez zobowiązanego okoliczności związanych z egzystencją bądź działaniami gospodarczymi, nie stanowią przesłanki do zawieszenia postępowania. Nawet taka okoliczność jak toczące się postępowanie z wniosku o rozłożenie na raty zaległości, nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne ponieważ inny jest merytoryczny zakres tych postępowań i dopiero prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej odniesie skutki w stosunku do postępowania egzekucyjnego. Wskazać również należy, iż [...] powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2005 r. o sygn. akt I SA/Po 727/03, domaga się kompensaty zaległości. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sąd zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu na rzecz [...] kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kwota ta, jak organy wielokrotnie informowały zobowiązanego, została stronie zwrócona w dniu [...] października 2005 r. (karta nr 73 akt adm.).

Mając powyższe na uwadze, zasadnie organy stwierdziły, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] nie mogło zostać zawieszone. Zobowiązany nie ma udzielonego układu ratalnego, odroczonego terminu wykonania obowiązku ani wstrzymanego wykonania obowiązku, zobowiązany posiada zdolność do czynności prawnych, wierzyciel nie wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, nie zachodzą również inne przypadki przewidziane w ustawach.

Należy przy tym wskazać, że w przedmiotowej sprawie strona nie wskazała, która w jej ocenie, przesłanka z art. 56 u.p.e.a. miała stanowić podstawę do zawieszenia prowadzonego postępowania.

Organ egzekucyjny przeprowadził wyczerpująco postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku strony o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ustosunkował się do całego katalogu przesłanek zawieszenia określonych w art. 56 u.p.e.a. W związku z powyższym prawidłowo Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego ze względu na niewystępowanie przesłanek określonych w art. 56 § 1 u.p.e.a. i takie stanowisko podzielił organ odwoławczy.

W tym stanie rzeczy, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji nie stwierdził w wydanym rozstrzygnięciu żadnych uchybień prawnych, ani wystąpienia przesłanek do zawieszenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 u.p.e.a.

Tym samym, wbrew stanowisku skarżącego (że został naruszony jego interes prawny w wyniku niewykonania podstawowych obowiązków urzędniczych), przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia nie naruszono zasad prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej, tj. zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), jak również zasady pozyskiwania zaufania do organów administracji (art. 8 k.p.a.), mającymi zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. Wręcz przeciwnie, Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, działał zgodnie z ww. zasadami. Organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, co również (zgodnie z art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a.) miało swoje odzwierciedlenie w treści zaskarżonego orzeczenia. Zatem zarzuty zawarte w skardze z dnia [...] grudnia 2014 r. należy uznać za nieuzasadnione.

Ponadto, odnosząc się do kwestii kompensaty zobowiązanemu należności orzeczonych wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Sąd zauważa, iż w dniu 10 maja 2005 r. zapadł prawomocny wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 727/03, na mocy którego Sąd zasądził od tutejszego organu na rzecz [...] kwotę [...] zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Niniejsza kwota została zwrócona w dniu [...] października 2005 r. na konto strony w Banku [...] we [...] (karta nr 73 akt adm.).

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W uchwale NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (dostępna pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wyjaśniono, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Mając na uwadze nałożony powyższym przepisem obowiązek, Sąd stwierdza, że analiza całokształtu akt prowadzonego postępowania egzekucyjnego wyklucza rozstrzygnięcie zgodne z żądaniem skarżącego.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. obligująca organ do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podnoszone przez skarżącego w zażaleniu argumenty o jego trudnej sytuacji finansowej nie stanowią w świetle przytoczonych wcześniej przepisów przesłanki umożliwiającej zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.