Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 177/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124, art. 128 ust. 1, 4, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 233
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 36 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.

SENTENCJA

Dnia 16 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2015 roku sprawy ze skargi U. R. i D. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości - oddala skargę. a.tp.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...] o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...] odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonych w K., w obrębie [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka nr 555/1 o pow. 0,0939ha, objęta księgą wieczystą KW Nr [...] oraz jako działka nr 555/2 o pow. 0,0940ha, objęta księgą wieczystą KW Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] grudnia 1964r. znak: S.W.II-4/18/64 Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. Wydział Spraw Wewnętrznych działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961r. Nr 18 poz. 94) dalej powoływanej jako "ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości", zezwoliło Zakładom Energetycznym Okręgu Centralnego Przedsiębiorstwo Państwowe w Warszawie Biuro Budowy Sieci Najwyższych Napięć w Ł. na przeprowadzenie budowy linii energetycznej 220 kV A. – P. – J. na terenie gromad: W., R., G., K., L. powiatu [...] przez nieruchomości osób prywatnych położonych na trasie budowy linii, zgodnie z załączonym do wniosku planem sytuacyjnym budowy linii zaakceptowanym przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury dnia 10 czerwca 1964r. Na trasie budowy w/w linii energetycznej, zgodnie z załączonym do wniosku planem sytuacyjnym budowy linii, znajdowały się m.in. nieruchomości położone w K., oznaczone aktualnie w ewidencji gruntów jako działka nr 555/1 o pow. 0,0939ha, objęta księgą wieczystą KW Nr [...] oraz jako działka nr 555/2 o pow. 0,0940ha, objęta księgą wieczystą KW Nr [...]. W/w nieruchomości stanowiły własność J. M. Jak wynika z aktu notarialnego Rep. A numer [...] z dnia 4 marca 1991r. oraz aktu notarialnego Rep. A numer [...] z dnia 4 marca 1991r. J. M. nabył własność nieruchomości oznaczonych jako działki nr 555/1 i nr 555/2 w trybie przepisów dekretu o reformie rolnej w czasie trwania związku małżeńskiego z K. M., w związku z czym własność w/w nieruchomości objęta była małżeńską wspólnością ustawową. Na mocy aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 4 marca 1991r. J. i K. małż. M. działkę nr 555/2 darowali synowi K. M., zaś na mocy aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 4 marca 1991r. działkę nr 555/1 darowali córce J. I. S. Następnie na mocy aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 3 września 1997r. J. I. S. działkę nr 555/1 darowała córce A. B. S. Aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 12 maja 2010r. A. B. S.–R. działkę nr 555/1, a K. M. działkę nr 555/2 sprzedali U. i D. małż. R.

W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że aktualnie U. i D. małż. R. wpisani są w dziale II księgi wieczystej KW Nr [...] jako właściciele działki nr 555/1 o pow. 0,0939ha, a w księdze wieczystej KW Nr [...] jako właściciele działki nr 555/2 o pow. 0,0940ha i wystąpili w przedmiotowej sprawie o ustalenie i wypłacenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia w/w nieruchomości.

Przytaczając przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowiące podstawę wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. Wydział Spraw Wewnętrznych znak: S.W.II-4/18/64 z dnia [...] grudnia 1964r. Starosta wskazał, że zgodnie z art. 36 ust. 1 tejże ustawy ustalenie przez organ administracji odszkodowania za straty powstałe na nieruchomości następuje na wniosek zainteresowanej strony tylko wówczas, gdy wynikały one z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2, to jest wykonywania prac za zezwoleniem organu administracji. Przepis ten w ocenie organu uzależnia przyznanie odszkodowania od powstania szkody, będącej skutkiem ograniczenia prawa własności, od sporu co do rozmiaru szkód i wysokości odszkodowania oraz od wniosku strony zainteresowanej. Jeżeli przewidziane działania na gruncie nie zostały przeprowadzone, a zatem rozmiar szkód nie jest znany, brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania decyzją organu administracji, opartą na szacunku biegłego. Zdaniem organu orzekającego roszczenie U. i D. małż. R. o ustalenie i wypłacenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia w/w nieruchomości jest bezzasadne, gdyż nie zostało uprawdopodobnione powstanie szkody na przedmiotowych nieruchomościach w związku z ograniczeniem ich prawa własności, a ponadto w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. Wydział Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1964r. (znak: [...]) zapisano, iż w przypadku powstania szkód na nieruchomościach w toku wykonywania prac, zgodnie z art. 36 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości właścicielom nieruchomości przysługuje prawo ubiegania się o odszkodowanie za zniszczenia, z tym że roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody. Nadto organ wskazał, że wątpliwości budzi kwestia, czy U. i D. małż. R. posiadają legitymację do dochodzenia roszczenia odszkodowawczego w przedmiotowej sprawie, gdyż nie są oni właścicielami przedmiotowych nieruchomości z daty wydania ostatecznej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. Wydział Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1964r. ani ich spadkobiercami, ani też osobami, które nabyły przedmiotowe wierzytelności z tytułu odszkodowania na podstawie umowy cesji.

Odwołanie od powyżej decyzji złożyli D. i U. małż. R., zarzucając obrazę art. 35 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości przez błędne zastosowanie i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Powołaną na wstępie decyzją Wojewoda [...], po rozpoznaniu wniesionego odwołania utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytaczając treść art. 35 i 36 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wskazał, że postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania z powodu strat poniesionych przez ówczesnego właściciela nieruchomości spowodowanych przebiegającą przez nieruchomość siecią infrastruktury technicznej było postępowaniem wszczynanym na wniosek właściciela w chwili powstania na nieruchomości szkody. Organ wskazał, że na gruncie przepisów obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014r. poz. 518 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.g.n.", ustalenie odszkodowania może nastąpić w ściśle określonych przypadkach i jest związane z faktem wywłaszczenia rozumianego jako pozbawienie albo ograniczenie, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości albo przejścia, z mocy prawa, danej nieruchomości na własność Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego. Szczególny przypadek wywłaszczenia przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń przewiduje przepis art. 124 u.g.n. Odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia przysługuje osobie wywłaszczonej w wysokości odpowiadającej wartości wywłaszczonego prawa, stosownie do art. 128 ust. 1 u.g.n. Nadto organ wskazał, że art. 129 ust. 5 u.g.n. ma zastosowanie do stanów faktycznych, w których doszło do ograniczenia prawa własności bez ustalenia odszkodowania, bez względu na to, czy okoliczności uzasadniające ustalenie odszkodowania zaistniały przed czy po wejściu w życie u.g.n.

Wojewoda wyjaśnił, że na podstawie przytoczonych wyżej uregulowań legitymację prawną do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie posiada tylko i wyłącznie "osoba wywłaszczona", czyli w realiach przedmiotowej sprawy chodzi o właściciela nieruchomości, kiedy doszło do wybudowania urządzeń przesyłowych na przedmiotowych działkach. Tym samym uprawnionym do realizacji roszczenia nie może być osoba niebędąca właścicielem nieruchomości w dacie budowy infrastruktury technicznej, o jakiej mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., a która nabyła nieruchomość w drodze czynności prawnej od właściciela już po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej. Nabywca taki nie jest podmiotem uprawnionym i nie może domagać się odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, bowiem trudno uznać, aby poniósł jakąkolwiek szkodę w wyniku realizacji inwestycji. Uprawnienie do uzyskania odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości poprzez przeprowadzenie urządzeń infrastruktury technicznej dotyczy wyłącznie właściciela nieruchomości (ewentualnie jego spadkobierców) i znajduje uzasadnienie w szczególnym charakterze tego odszkodowania. Obowiązek organu zapłaty w/w odszkodowania związany jest bowiem z faktem poniesienia szkody powstałej w wyniku ograniczenia prawa własności nieruchomości, którą mogła ponieść wyłącznie osoba, która była właścicielem w dacie ograniczenia prawa własności nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego zasadne jest stwierdzenie Starosty, iż U. i D. małż. R. jako nabywcy przedmiotowych działek na podstawie aktu notarialnego z dnia 12 maja 2010r. nie są legitymowani do ubiegania się o odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości, której własność została ograniczona w trybie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W opisanej sytuacji jedynie pierwotny właściciel oraz jego spadkobiercy, jako dysponenci tego samego prawa majątkowego, byliby uprawnieni do ubiegania się o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Zdaniem organu w momencie nabywania przedmiotowej nieruchomości strona mogła dołożyć większych starań, aby uzyskać wiedzę odnośnie stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, w tym w szczególności o posadowieniu na niej urządzeń sieci energetycznej oraz ograniczeniach z tym związanych. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której w przypadku każdoczesnego przeniesienia własności nieruchomości, jej nowym właścicielom przysługiwałoby roszczenie o odszkodowanie. Podsumowując organ stwierdził, że skoro w dacie ograniczenia prawa własności U. i D. małż. R. nie byli właścicielem spornej nieruchomości, to nie przysługuje im roszczenie o odszkodowanie w trybie art. 129 ust. 5 u.g.n. w związku z art. 128 ust. 4 tejże ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Wojewody [...] U. i D. małż. R. zarzucili naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie; naruszenie art. 233 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie do sprawy wszczętej przed wejściem w życie w/w ustawy, lecz niezakończonej decyzją ostateczną; naruszenie art. 30 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), dalej powoływanej jako "K.p.a.", poprzez przyjęcie, że skarżący nie ma legitymacji czynnej w sprawie o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości mimo, że w toku postępowania o wywłaszczenie nabył on prawo własności nieruchomości będącej przedmiotem wywłaszczenia oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji naruszającej prawo. W ocenie skarżących, przy wydawaniu rozstrzygnięcia organy obu instancji bezzasadnie pominęły art. 233 u.g.n., który obliguje organ do prowadzenia spraw wszczętych przed datą wejścia w życie w/w ustawy, lecz niezakończonych wydaniem decyzji ostatecznej na podstawie przepisów u.g.n. Skarżący podnieśli następnie, że w świetle art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach i trybach wywłaszczania, wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem, zaś obowiązek odszkodowania ciąży na ubiegającym się o wywłaszczenie. Skoro zatem odszkodowanie z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości w oparciu o ustawę z dnia 12 marca 1958r. powinno być przyznane w trybie przepisów o wywłaszczeniu, a więc winna być w tym przedmiocie wydana decyzja administracyjna, która do tej pory nie została wydana, to nie ma przeszkód, aby kwestia ta była rozstrzygnięta obecnie. Podstawą prawną dla takiego rozstrzygnięcia jest przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Zdaniem U. i D. małż. R. należy przyjąć, że brak rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania z tytułu ograniczenia własności nieruchomości oznacza, że postępowanie wywłaszczeniowe, w toku którego została wydana decyzja Prezydium Krajowej Rady Narodowej z dnia [...] lipca 1972r. nie zostało zakończone i trwa nadal i dlatego też w sprawie zastosowanie winien mieć art. 233 u.g.n. Skarżący wskazali, że są następcami prawnymi A. S. – R. i K. M., którzy z kolei nabyli w/w nieruchomości od J. i K. M., gdyż nabyli prawo własności przedmiotowych działek w trakcie toczącego się postępowania, co spowodowało przejście na nich uprawnienia do uzyskania odszkodowania przysługującego ich poprzednikowi prawnemu.

W ocenie skarżących wywłaszczenie i wypłata odszkodowania to w istocie ta sama sprawa administracyjna. Przemawia za tym treść art. 129 ust. 1 u.g.n. stanowiącego, że odszkodowanie jest niezbędnym elementem decyzji o wywłaszczeniu. Tak sformułowany przepis oznacza, że nie jest możliwe wydanie decyzji ograniczającej się tylko do orzeczenia wywłaszczenia. Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że przejście uprawnienia do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości może być oceniane wyłącznie z punktu widzenia następstwa prawnego. W przypadku sukcesji uniwersalnej tj. spadkobrania, na nabywcę przechodzi ogół praw i obowiązków zbywcy, w tym więc prawo do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie (ograniczenie) prawa własności nieruchomości. Organ wyjaśnił, że prawo to nie wynika z faktu nabycia konkretnej nieruchomości, ale wstąpienia w ogół praw i obowiązków spadkodawcy. Przejście prawa własności na skutek zbycia nieruchomości w drodze umowy (np. sprzedaży, darowizny) stanowi tzw. sukcesję syngularną, do której nie można stosować zasad sukcesji uniwersalnej, w zakresie przechodzenia na nabywcę wszelkich praw i obowiązków. Dodatkowo organ podkreślił, że w polskim systemie prawa nie istnieje ogólna reguła przechodzenia na nabywcę nieruchomości wszelkich roszczeń związanych z wykonywaniem prawa własności. Odnosząc się zaś do powołanych przez skarżącego wyroków Wojewoda stwierdził, że orzeczenia te nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczą one do odmiennego stanu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 tejże ustawy). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że ograniczenie praw do nieruchomości zostało dokonane decyzją z dnia [...] grudnia 1964r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. w oparciu o przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ustawa ta w art. 36 ust. 1 przewidywała prawo do odszkodowania za straty związane z przeprowadzaniem przez teren nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów służących do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Odszkodowanie przysługiwało również za straty związane z koniecznością zapewnienia dostępu do tych przewodów i urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją. Drugi rodzaj odszkodowania wiązał się natomiast ze stratami w zasiewach, uprawach i plonach. W tym ostatnim przypadku ustalenie odszkodowania następowało w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie, zaś roszczenie o to świadczenie przedawniało się z upływem 3 lat od powstania szkody (art. 36 ust. 2 tejże ustawy).

Nadto wyjaśnić należy, że ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości określała termin przedawnienia roszczeń jedynie w odniesieniu do odszkodowania za straty w zasiewach, uprawach i plonach. W stosunku do pozostałych roszczeń odszkodowawczych wynikających z art. 36 tejże ustawy nie przewidziano możliwości przedawnienia. W tym zakresie nie jest również prawidłowe odwoływanie się do instytucji przedawnienia przewidzianej w prawie cywilnym. Odszkodowanie na gruncie prawa administracyjnego jest bowiem aktualne tylko wówczas, gdy przepisy wyraźnie regulują tę kwestię.

W stanie faktycznym sprawy wniosek o ustalenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowych działek został złożony w siedzibie właściwego organu w dniu 13 maja 2014r., a zatem pod rządami obowiązującej obecnie u.g.n. Roszczenie o świadczenie odszkodowawcze nie podlegało przedawnieniu. Po myśli art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Niewątpliwie przez pozbawienie praw do nieruchomości na gruncie przywołanego przepisu należy rozumieć również sytuację, gdy następuje ograniczenie prawa do nieruchomości przez zakładanie urządzeń infrastruktury technicznej, bowiem wywłaszczenie polegać może na odebraniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego, ale także na ograniczeniu tychże praw. Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie do tych wszystkich stanów faktycznych, w których nastąpiło odjęcie lub ograniczenie prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Przy czym należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006r. w sprawie I OPS 1/06 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl ), że nowa ustawa, w braku przepisów przejściowych, ma zastosowanie do stanów aktualnych, ale i do zdarzeń wcześniej powstałych, jeśli nadal trwają, a bezpośrednie stosowanie nowych przepisów przede wszystkim odnosi się do zastanych w dniu wejścia ich w życie stosunków prawnych.

Zatem w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy roszczenie odszkodowawcze należy rozpatrywać w świetle regulacji obecnie obowiązującej u.g.n.. Pierwotnie przedmiotowe nieruchomości stanowiły własność J. i K. małż. M., a następnie nieruchomości te zostały nabyte w drodze umów darowizny przez ich krewnych i dopiero na mocy umowy sprzedaży zawartej w dniu 12 maja 2010r. stały się własnością wnioskujących o ustalenie odszkodowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z treścią art. 128 ust. 1 u.g.n roszczenia odszkodowawcze przysługują osobom, które zostały wywłaszczone, a zatem roszczenie o odszkodowanie przysługuje tylko osobie wywłaszczonej. W realiach niniejszej sprawy z roszczeniem tym mogli wystąpić właściciele nieruchomości, których prawo do nieruchomości zostało ograniczone w momencie budowy linii przesyłowej. Uprawnionym do domagania się odszkodowania nie może być natomiast osoba, która nabyła tę nieruchomość w drodze umowy sprzedaży po wybudowaniu tychże urządzeń. Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się bowiem ścisłe z faktem doznania uszczerbku w przysługującym danemu podmiotowi prawie własności. W tym zakresie wypada podzielić dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, bowiem nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości. (vide: wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 czerwca 2015r. w sprawie II SA/Łd 325/15; wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 października 2008r. w sprawie II SA/Łd 353/08; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 października 2005r. w sprawie II SA/Bk 408/05; wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2012r. w sprawie I SA/Wa 800/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie należy wyjaśnić, że w pewnych okolicznościach uprawnienie do żądania odszkodowania może przejść na inny podmiot niż wywłaszczony właściciel. Jednym z takich przypadków jest następstwo prawne określane mianem sukcesji uniwersalnej, gdy bez konieczności podejmowania żadnych działań nabywca wstępuje w ogół praw i obowiązków zbywcy. Jednakże przejście prawa do uzyskania odszkodowania wynika wówczas z faktu wstąpienia w ogół praw i obowiązków, nie zaś z faktu nabycia prawa własności konkretnej nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy nabyli prawo własności nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej pod tytułem szczególnym. Tym samym nie wstąpili w ogół praw i obowiązków pierwotnego właściciela. Z okoliczności sprawy nie wynika również, by U. i D. małż. R. zawarli dodatkowe porozumienie w sprawie przeniesienia uprawnienia do żądania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Uznać zatem należy, że prawo do żądania odszkodowania za ograniczenie prawa własności pod budowę linii energetycznej nie zostało przeniesione w drodze umowy wraz z prawem własności nieruchomości ani też w drodze sukcesji uniwersalnej czy odrębnego porozumienia w sprawie przejścia tejże wierzytelności.

Nieuprawnione jest także twierdzenie, że wnioskodawcy ponieśli szkodę majątkową na skutek realizacji inwestycji polegającej na budowie linii energetycznej. W treści aktu notarialnego z dnia 12 maja 2010r. nieruchomości nabyte przez wnioskodawców zostały dokładnie opisane, między innymi wskazano, że przedmiotowe działki położone są w strefie ochronnej dwóch linii wysokiego napięcia – 220 kV i 110 kV. Skarżący zatem byli świadomi ograniczeń faktycznych i prawnych istniejących na działce w dniu zawierania umowy sprzedaży i w cenie nieruchomości winien zostać uwzględniony fakt lokalizacji linii przesyłowych.

Odnosząc się do stanowiska strony skarżącej wywodzącego uprawnienia do otrzymania odszkodowania z art. 233 u.g.n. i art. 30 § 4 K.p.a. należy wyjaśnić, że postępowanie w przedmiocie zezwolenia na budowę linii energetycznej na przedmiotowych działkach zakończone zostało kilkadziesiąt lat przed nabyciem przedmiotowych nieruchomości przez U. i D. małż. R. Z akt sprawy wynika, że w sprawie dotychczas nie toczyło się postępowanie w przedmiocie przyznania odszkodowania w związku z ograniczeniem prawa własności do w/w nieruchomości. Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w art. 36 ust. 1 przewidywała możliwość ustalenia odszkodowania w drodze porozumienia lub na wniosek stron, a nie ma jakiegokolwiek dowodu, by zawarte zostało porozumienie w tym przedmiocie lub by złożony został stosowny wniosek. Skoro zatem warunkiem przyznania odszkodowania w świetle wyżej przywołanego przepisu było złożenie wniosku lub zawarcie porozumienia, to tym samym ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wymagała podjęcia przez uprawnionego działań w zakresie dochodzenia przysługującego mu odszkodowania – w odróżnieniu od odszkodowania ustalanego z urzędu w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy u.g.n. W rezultacie stwierdzić należy, że postępowanie o ustalenie odszkodowania wszczęte zostało dopiero z dniem złożenia wniosku przez skarżących, tj. z dniem 13 maja 2014r., a zatem niezasadne są twierdzenia skarżących, że nabyli prawo własności działek w trakcie toczącego się postępowania, bowiem postępowanie w sprawie ograniczenia prawa własności zakończyło się na długi czas przed tą datą, a postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania w ogóle nie toczyło się. Tym samym za nieuzasadnione uznać również należy twierdzenie skarżących, iż brak rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania oznacza, że postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone i nadal trwa.

Końcowo stwierdzić należy, że powołane przez skarżących orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach I OSK 145/10 i I OPS 3/09 wydane zostały w odmiennych stanach faktycznych, do których zastosowanie miały przepisy innego aktu prawnego, a mianowicie ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z Nr 113 poz. 872 ze zm.). W orzeczeniach tych Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na możliwość przeniesienia prawa do żądania odszkodowania za nieruchomość na jej nabywcę, ale pod warunkiem, że przed wydaniem decyzji stwierdzającej nabycie własności nieruchomości z mocy prawa przez Skarb Państwa strona zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej.

Z tych względów za prawidłową uznać należy konkluzję organu zawartą w zaskarżonej decyzji o braku uprawnienia U. i D. małż. R. do domagania się odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości.

W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.

LS