Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 302/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2010-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 23a ust. 2, ust. 5, ust. 6, art. 21
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 1971 nr 149 poz 2 art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 lit. h, art. 1 lit. u,  art. 73
law: Rozporządzenie Rady nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie
journal: Dz.U.UE.L 1972 nr 74 poz 1 art. 10 ust. 1 lit. a
law: Rozporządzenie Rady EWG Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie  stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do  członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk NSA Maria Piórkowska Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w 13 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 23a ust. 4 w zw. z art. 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania A. T. od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. Marszałek Województwa odmówił przyznania A. T. na dzieci D. T. oraz K. T. prawa do zasiłku rodzinnego w okresie od 28 września 2006r. do 27 stycznia 2007r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. T. wskazując, że mąż M. T. zatrudniony był w okresie od 28 września 2006r. do 27 stycznia 2007r. na terenie Niemiec, gdzie nabył uprawnienia do pobierania świadczeń rodzinnych. Podkreśliła, iż świadczeń tych jednak nigdy nie pobierał. Świadczenia te pobierane więc były tylko w jednym kraju tzn. Polsce. W związku z powyższym kwestionowane rozstrzygnięcie jest dla niej rażąco krzywdzące, zwłaszcza że nie pracuje zawodowo i jej sytuacja materialna jest trudna.

Po rozpoznaniu powyższego środka zaskarżenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze (decyzja z [...] grudnia 2009r.) utrzymało w mocy objętą nim decyzję. Motywując stanowisko organ wskazał, iż mąż wnioskodawczyni – M. T. zatrudniony był legalnie na terytorium Niemiec od 28 września 2006r. do 27 stycznia 2007r. A. T. to zaś osoba nieaktywna zawodowo, mieszkająca wraz z dziećmi w Polsce. Powyższe wskazuje na występowanie w niniejszej sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie m. in. problematyki świadczeń rodzinnych. Kolegium podkreśliło, iż mają wówczas zastosowanie regulacje rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE L 1971.149.2). Zgodnie z art. 73 tego aktu, pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu państwa członkowskiego są uprawnione, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego państwa członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa. Skoro więc, jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy, mąż wnioskodawczyni zatrudniony był w Niemczech, przysługiwały mu świadczenia rodzinne w tym kraju i według obowiązującego tam ustawodawstwa na dzieci mieszkające w innym państwie tj. w Polsce. Z kolei wedle unormowań ustawodawstwa polskiego (ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003r.) A. T. również była uprawniona do świadczeń rodzinnych na zasadach w tych regulacjach przewidzianych. W zaistniałej sytuacji kumulacji prawa do świadczeń rodzinnych, konieczne jest zastosowanie zasady pierwszeństwa w tym zakresie. Reguły pierwszeństwa wskazane są w szczególności w art. 10 ust. 1 lit.

a rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 (Dz. Urz. UE L 1972.74.1), wedle którego prawo do świadczeń lub zasiłków rodzinnych, należnych zgodnie

z ustawodawstwem państwa członkowskiego, w którym nabycie prawa do świadczeń lub zasiłków nie jest uzależnione od warunków ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek, jest zawieszone, jeżeli w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny przyznane są świadczenia tylko zgodnie

z krajowym ustawodawstwem innego państwa członkowskiego lub w zastosowaniu

z art. 73, art. 74, art. 77 lub art. 78 tego rozporządzenia, do wysokości kwoty tych świadczeń.

Organ drugiej instancji podkreślił, iż powołane regulacje wskazują na to, że

w sytuacji, gdy w tym samym okresie i na tego samego członka rodziny następuje kumulacja prawa do świadczeń rodzinnych, tj. należnego na podstawie art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71 i prawa przysługującego w kraju zamieszkania członków rodziny, zaś osoby mieszkające w Polsce nie prowadzą w tym kraju działalności zawodowej, kryterium wykonywania tej działalności ma decydujący charakter przy ustalaniu pierwszeństwa, a zatem przy określaniu stosownego ustawodawstwa. Kryterium to definiowane jest w oparciu o regulacje decyzji nr 207

z dnia 7 kwietnia 2006r. Komisji Administracyjnej ds. zabezpieczenia społecznego pracowników migrujących (Dz. Urz. UE L 2006.175.83).

Odnosząc brzmienie powołanych przepisów do okoliczności rozpoznawanej sprawy, organ odwoławczy podniósł, że wnioskodawczyni A. T. mieszka wraz

z dziećmi w Polsce, gdzie nie wykonywała działalności zawodowej. Jej mąż natomiast pracował zawodowo w Niemczech. Skutkuje to koniecznością przyjęcia, że pierwszeństwo mają w takiej sytuacji regulacje państwa zatrudnienia M. T.,

a w konsekwencji zasadną była odmowa przyznania tych świadczeń A. T.

w oparciu o przepisy polskiego ustawodawstwa.

Ustosunkowując się do argumentu odwołującej się, dotyczącego faktu niepobierania przez jej męża świadczeń rodzinnych w Niemczech, Kolegium podniosło, że momentu zaistnienia uprawnienia do świadczeń rodzinnych na terenie innego państwa nie należy utożsamiać ze złożeniem w tym państwie wniosku

o świadczenia rodzinne ani też z przyznaniem ich w innym państwie. Moment ten jest zaś wyznaczany przez samorząd województwa w oparciu o stosowne regulacje wspólnotowe (rozporządzenie nr 1408/71, rozporządzenie nr 574/72,

w szczególności ich art. 73 i art. 74).

Z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2009r. nie zgodziła się A. T., składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i wnosząc o jej uchylenie, względnie o zmianę, poprzez przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci.

W jej uzasadnieniu podniosła argumenty przedstawione w uzasadnieniu odwołania od decyzji podjętej w pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z póżn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań administracji publicznej pod względem legalności, stosując prawem przewidziane środki. Wyznaczony w ten sposób zakres kontroli nie jest przy tym – jak stanowi art. 134 P.p.s.a. - ograniczony zarzutami skargi, powołaną w niej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznaje natomiast skargi w granicach danej sprawy.

Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Uchybienia owe, dające podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, wskazuje art. 145 § 1 P.p.s.a., stanowiąc, iż są to: naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c).

Dokonawszy analizy stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy w kontekście odnoszących się do niego regulacji prawnych Sąd stwierdził istnienie naruszenia przepisów materialnoprawnych, które stanowiły podstawę wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć, a w dalszej kolejności przepisów proceduralnych. Powyższe obligowało do usunięcia tych aktów z obrotu prawnego.

Przedmiot oceny w niniejszej sprawie to decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2009r. utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2009r. o odmowie przyznania skarżącej A. T. prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci D. i K. w okresie od 28 września 2006r. do 27 stycznia 2007r. Akty te zapadły w oparciu o art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie oraz na podstawie art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71.

Stosownie do brzmienia tego pierwszego przepisu, pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego są uprawnione, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni terytorium tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów załącznika VI.

Drugi z powołanych przepisów stanowi zaś, iż prawo do świadczeń lub zasiłków rodzinnych, należnych zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego, w którym nabycie prawa do świadczeń lub zasiłków nie jest uzależnione od warunku ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek, jest zawieszone, jeżeli w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny przyznane są świadczenia tylko zgodnie z krajowym ustawodawstwem innego Państwa Członkowskiego lub w zastosowaniu z art. 73, 74, 77 lub 78 rozporządzenia, do wysokości kwoty tych świadczeń.

W tym miejscu należy podkreślić, iż zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 6 KPA organy administracji działają na podstawie i w granicach prawa. Według zaś art. 9 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. Prawo to obejmuje z dniem 1 maja 2004r. postanowienia Traktatów założycielskich Unii Europejskiej oraz aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przez dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Wynika to z art. 1 i art. 2 ust. 2 Traktatu podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003r. w Atenach między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec Republika Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republika Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej a Republiką Czeską, Republika Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republika Litewską, Republika Węgierską, Republiką Malty, Rzeczypospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republika Słowacką dotycząącego przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii, Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004r. Nr 90, poz. 864 ze zm.) oraz z art. 2 w zw. z art. 1 pkt a i pkt b - stanowiącego część wymienionego Traktatu - Aktu dotyczącego warunków przystąpienia wymienionej grupy państw oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej.

Zgodnie z treścią art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U.UE.C.08.115.47) w celu wykonania kompetencji Unii instytucje przyjmują rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia i opinie. Rozporządzenie ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.

Tym samym od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej kontrola sądu administracyjnego obejmuje także stosowanie przez administrację publiczną unormowań unijnych.

Stan faktyczny niniejszej sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozpoznania przedstawia się następująco. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. (znak: [...]) Wójt Gminy [...] przyznał A. T. zasiłek rodzinny na dzieci D. i K. na okres od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r. W związku z informacją Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej z dnia 15 stycznia 2009r. (znak: [...]) o fakcie zatrudnienia męża wnioskodawczyni M. T. w Niemczech w okresie od 28 września 2006r. do 27 stycznia 2007r. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lutego 2009r. (znak: [...]) uchylił własne rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2006r. w odniesieniu do okresu od 28 września 2006r. do 27 stycznia 2007r.

Następstwem powyższego była decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. (Nr [...], znak:[...]) o odmowie przyznania A. T. prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci D. i K. w okresie od 28 września 2006r. do 27 stycznia 2007r. To ostatnie rozstrzygnięcie zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [....] maja 2009r. (znak:[...]) z uwagi na brak w aktach sprawy przetłumaczonej na język polski umowy o pracę M. T. potwierdzającej fakt

i czasokres zatrudnienia wyżej wymienionego w Niemczech. Po uzupełnieniu powyższego braku Marszałek Województwa wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. ponownie odmówił skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego w wymienionym wyżej okresie, z uwagi na obowiązujące regulacje prawa unijnego. To ostatnie rozstrzygnięcie utrzymało w mocy SKO objętą skargą decyzją z dnia [...] grudnia 2009r.

Przedstawiony wyżej przebieg zdarzeń znajduje odzwierciedlenie w regulacjach ustawy o świadczeniach rodzinnych a konkretnie w jej art. 23a. Jego ust. 2 stanowi, iż w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1 (chodzi o państwo, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego) po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie zaś z ust. 5 powołanego artykułu, gdy marszałek województwa w sytuacji określonej w cytowanym ust. 2 ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku tym (określonym w ust. 5 art. 23a w/w ustawy) marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa,

o którym mowa w ust. 1 (państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego), w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Regulacja koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego znajduje się w wymienionych wyżej: rozporządzeniu Rady (EWG) Nr 1408/71 oraz rozporządzeniu wykonawczym Rady (EWG) Nr 574/72. Jej celem jest wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw głównie w związku z przemieszczaniem się osób i związaną z tym zmianą miejsca zamieszkania (pobytu).

Zakres podmiotowy pierwszego ze wskazanych aktów określa jego art. 2 stanowiąc w ust. 1, że stosuje się go do pracowników najemnych lub osób prowadzących działalność na własny rachunek, lub do studentów, którzy podlegają lub podlegali ustawodawstwu jednego lub kilku Państw Członkowskich lub są bezpaństwowcami lub uchodźcami, zamieszkałymi na terytorium jednego z Państw Członkowskich, jak i do członków ich rodzin i do osób pozostałych przy życiu. Natomiast zakres przedmiotowy uregulowany został w art. 4 tego aktu. Zgodnie z ust. 1 lit. h wskazanego artykułu przedmiotowe rozporządzenie stosuje się do wszystkich ustawodawstw odnoszących się do działów zabezpieczenia społecznego, które dotyczą świadczeń rodzinnych. Przez świadczenie rodzinne przedmiotowe rozporządzenie - w art. 1 lit. u - nakazuje rozumieć wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, wyrównujące koszty utrzymania rodziny zgodnie z ustawodawstwem określonym w art. 4 ust. 1 lit. h tego rozporządzenia, z wyłączeniem specjalnych zasiłków porodowych lub zasiłków z tytułu przysposobienia, określonych

w załączniku II.

W świetle przytoczonych regulacji unijnych należy stwierdzić, iż mają one zastosowanie w niniejszej sprawie. Przede wszystkim zaznaczyć należy, iż zasiłek rodzinny mieści się z całą pewnością w określonym w art. 1 lit. u pojęciu świadczeń rodzinnych, do którego odsyła art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Nr 1408/71.

Stosownie zatem do art. 73 rozporządzenia Nr 1408/71 mąż skarżącej – M. T. jako osoba zatrudniona w Niemczach - na podstawie tego artykułu- uprawniony był w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium Polski, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo niemieckie, tak jakby osoby te mieszkały na terytorium Niemiec. Równocześnie skarżącej przysługiwały tego typu uprawnienia (do świadczeń rodzinnych) w Polsce,

a to na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z brzmieniem jej art. 1 i art. 2. W tej sytuacji zachodzi zbieg uprawnień do świadczeń rodzinnych tj. tych przysługujących w oparciu o art. 73 oraz tych uregulowanych w polskiej ustawie o świadczeniach rodzinnych. Obliguje to zatem do konieczności rozważenia zastosowania reguły kolizyjnej przewidzianej w powołanym wcześniej art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Nr 574/72.

Kluczową, w ocenie Sądu kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, jest wykładnia ostatniego z cytowanych przepisów tj. art. 10 ust. 1 lit.

a rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72, a dokładniej jego zwrotu "przyznane świadczenia" użytego w odniesieniu m. in. do świadczeń z art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71.

Przepis ten nakazuje zawieszenie prawa do świadczeń lub zasiłków rodzinnych należnych zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego, w którym nabycie prawa do tych świadczeń (zasiłków) nie jest uzależnione od warunku ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek (a zatem świadczeń należnych na podstawie m. in. polskiej ustawy) w sytuacji, gdy w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny przyznane są świadczenia np. przy zastosowaniu art. 73 rozporządzenia Nr 1408/71 (a zatem w państwie zatrudnienia), do wysokości kwoty tych świadczeń. Zdaniem Sądu, takie brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że chodzi w nim o świadczenia, które zostały w państwie zatrudnienia przyznane w formie prawnej w ustawodawstwie tym przewidzianej,

a w konsekwencji, które były przez uprawnioną osobę rzeczywiście pobierane. Świadczy o tym przede wszystkim to, iż nakazane analizowanym przepisem zawieszenie prawa do świadczeń w państwie zamieszkania następować ma do wysokości kwoty świadczeń przyznanych w państwie zatrudnienia. Musi być zatem znana kwota otrzymywana tytułem świadczeń rodzinnych, której wysokość można ustalić na podstawie stosownego aktu podmiotu przyznającego określone świadczenie.

Według Sądu, chodzi zatem o rzeczywistą kumulację świadczeń, która występuje wówczas, gdy uprawnione osoby (obydwoje rodziców) pobierają w dwóch różnych Państwach Członkowskich świadczenia rodzinne tego samego rodzaju, za ten sam okres i na te same dzieci, doprowadzając w ten sposób do podwójnego uzyskiwania określonego świadczenia w pełnej jego wysokości. Art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 przewiduje bowiem uprawnienie do określonych świadczeń, natomiast odrębną kwestią jest ewentualny fakt skorzystania z niego, a zatem fakt realizacji tego prawa. Należy także podkreślić, iż osoba uprawniona może w praktyce otrzymać świadczenia rodzinne z właściwych instytucji dwóch różnych Państw Członkowskich. Jeżeli bowiem świadczenie, które strona może uzyskać w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny w Państwie Członkowskim miejsca zamieszkania jest wyższe niż to przewidziane przez ustawodawstwo Państwa Członkowskiego miejsca zatrudnienia, uprawniona jest ona do pobrania świadczenia z państwa miejsca pracy oraz w wysokości uzupełniającej z państwa zamieszkania (tj. w kwocie różnicy między świadczeniem państwa zamieszkania oraz świadczeniem państwa zatrudnienia).

Istotnym jest tylko, aby nie doszło do podwójnego pobierania określonych świadczeń w pełnej ich wysokości przewidzianej przez regulacje prawne poszczególnych państw.

Za takim rozumieniem przemawia, zdaniem Sądu, treść preambuły do rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71, w której wskazano, że przepisy w celu koordynacji ustawodawstw krajowych dotyczących zabezpieczenia społecznego wpisują się w ramy swobodnego przepływu pracowników, będących obywatelami Państw Członkowskich i powinny przyczynić się do polepszenia ich poziomu życia

i warunków zatrudnienia. Nadto w preambule tej wskazano, że w celu uniknięcia nieuzasadnionego łączenia świadczeń należy przewidzieć zasady pierwszeństwa w przypadku zbiegu prawa do zasiłków rodzinnych w myśl ustawodawstwa właściwego państwa i w myśl ustawodawstwa państwa miejsca zamieszkania członków rodziny.

Oznacza to, w ocenie Sądu, konieczność takiej interpretacji powołanych wyżej przepisów, która nie prowadzi do negatywnych konsekwencji dla migrującego pracownika i jego rodziny w kontekście możliwości otrzymywania przez tę rodzinę świadczeń rodzinnych. Innymi słowy art. 73 rozporządzenia Nr 1408/71 nie może być wykładany w taki sposób, iż pozbawia on członków rodziny pracownika uprawnień przysługujących im w miejscu zamieszkania.

Pogląd powyższy znajduje ponadto potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, w którym zwracano uwagę, iż rzeczą organu w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy odnośnie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest w pierwszym rzędzie ustalenie charakteru, rodzaju i wysokości świadczeń rodzinnych uzyskiwanych (a więc faktycznie pobieranych) w Państwie Członkowskim, w którym zatrudniony jest pracownik (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 21.08.2008, II SA//Bk 392/2008, LexPolonica nr 2002708, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 16.09.2008r., II SA/Go 358/2008, LexPolonica Nr 1983228).

W sprawie będącej przedmiotem oceny Sądu zachodził bez wątpienia zbieg prawa do świadczeń rodzinnych, jednakże celem dalszych ustaleń w sprawie winno być, czy doszło do faktycznej kumulacji tychże świadczeń. Jak bowiem wynika z oświadczenia skarżącej zawartego w jej odwołaniu od rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego M. T. nie pobierał jakichkolwiek świadczeń rodzinnych

w państwie, w którym wykonywał pracę w okresie od 28 września 2006r. do 27 stycznia 2007r. (tj. w Niemczech). Świadczenia takie otrzymywała natomiast w tym czasie w Polsce jego żona – skarżąca A. T.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że rozstrzygające niniejszą sprawę organy dopuściły się naruszenia przepisu prawa materialnego a to art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 w zw. z art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 poprzez ich błędną wykładnię, co miało niewątpliwy wpływ na wynik tej sprawy, skutkując tym samym koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zapadłych w niej decyzji. Organy błędnie bowiem przyjęły, iż przesądzające znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma moment uzyskania uprawnień do świadczeń rodzinnych na terenie Państwa Członkowskiego miejsca zatrudnienia, którego nie należy utożsamiać ani z dniem złożenia w tym państwie wniosku o takie świadczenia ani też z chwilą ich wypłaty. Zdaniem Sądu, jest natomiast wprost przeciwnie, tj. określenie "przyznane świadczenia" zawarte w art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Nr 574/72 oznacza świadczenia rzeczywiście uzyskiwane. Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma zatem kwestia pobrania świadczenia rodzinnego w kraju zatrudnienia.

Powyższe naruszenie regulacji materialnoprawnych polegające na niewłaściwej, według Sądu, ich wykładni doprowadziło w konsekwencji do naruszeń unormowań proceduralnych tj. art. 7 i art. 77 § 1 KPA. Organy błędnie uznając bowiem, iż kwestia pobierania świadczenia w kraju zatrudnienia pozbawiona jest znaczenia prawnego w przedmiotowej sprawie nie ustaliły, czy jakiekolwiek świadczenia rodzinne były przez M. T. pobierane w Niemczech. Nie zweryfikowały więc oświadczenia skarżącej w tym zakresie.

W ponownym postępowaniu organy uwzględnią zatem stanowisko przedstawione przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu i podejmą zgodne z nim decyzje. Przede wszystkim więc organy ustalą, czy prawdziwe jest twierdzenie skarżącej zawarte w odwołaniu od rozstrzygnięcia podjętego w pierwszej instancji, iż jej mąż M. T. nie uzyskiwał na terytorium Niemiec żadnych świadczeń rodzinnych. Tylko uzyskanie informacji, iż świadczenie tego rodzaju było rzeczywiście otrzymywane i odpowiada pobieranemu przez A. T. w Polsce zasiłkowi rodzinnemu będzie mogło stanowić podstawę odmowy przyznania tego świadczenia w Polsce.

Kasatoryjne orzeczenie Sądu opiera się o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 oraz art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72.