Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 869/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 2,  par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant: Natalia Galewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 marca 2016 r. sprawy ze skargi I.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. umarza postępowanie administracyjne w sprawie; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącego kwotę 440 (czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 10 kwietnia 2009 r. Wójt Gminy P. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia skarżącemu I.U. kary pieniężnej za usunięcie w dniu 1 kwietnia 2009 r. drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy P. wymierzył I.U. karę pieniężną w wysokości 3.720.427,47 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew z gatunku: dąb – 33 sztuki, olcha – 10 sztuk, topola – 1 sztuka oraz 1 m² krzewu z gatunku śliwa tarnina.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy P. wymierzył I.U. za usunięcie bez wymaganego zezwolenia wyżej wymienionych drzew i krzewów karę pieniężną ponownie w wysokości 3.720.427,47 zł.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy P. wymierzył I.U. karę pieniężną w wysokości 3.828.351 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia wyżej wymienionych drzew i krzewów.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy P. wymierzył I.U. karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia wyżej wymienionych drzew i krzewów w wysokości 4.131.594,03 zł.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy P. wymierzył I.U. za usunięcie bez wymaganego zezwolenia wyżej wymienionych drzew i krzewów karę pieniężną w wysokości 4.021.562,25 zł.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy P. wymierzył I.U. karę pieniężną ponownie w wysokości 4.021.562,25 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia wyżej wymienionych drzew i krzewów.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Skargę na tę decyzję z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył I.U..

Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 163/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił powyższą skargę.

Na wyrok ten I.U. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OSK 872/13 Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie kasacyjne do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym dotyczącym zbadania zgodności z Konstytucją RP przepisów art. 88 i 89 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Postanowieniem z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II OSK 872/13 Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie kasacyjne.

Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2714/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną I.U..

W motywach tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12 i podkreślił, że organy administracyjne rozpoznając ponownie niniejszą sprawę zobowiązane będą uwzględnić wyżej wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Dotyczy on bowiem przepisów będących podstawą zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zatem po ewentualnym ustaleniu co do zasady odpowiedzialności skarżącego powinna być mu wymierzona administracyjny kara pieniężna za usunięcie drzew i krzewu bez wymaganego zezwolenia. Jednakże sankcja ta powinna być wymierzona na podstawie przepisów zgodnych z Konstytucją RP. Ponownie rozpatrując sprawę organ po ewentualnym ustaleniu odpowiedzialności skarżącego co do zasady, rozważy powstrzymanie się z rozstrzygnięciem o wysokości kary pieniężnej do uchwalenia nowych przepisów w miejsce art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Jeżeli takie przepisy zostaną uchwalone, to orzeknie na ich podstawie z uwzględnieniem norm intertemporalnych. Jeżeli nowe przepisy nie zostaną uchwalone w okresie 18 miesięcy od dnia 14 lipca 2014 r., organ administracji orzeknie w oparciu o stan prawny ukształtowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., co będzie polegało na umorzeniu postępowania, gdyż w takim przypadku brak będzie przepisów stanowiących podstawę wymierzenia w drodze decyzji administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [..]. Wójt Gminy P., powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 88 ust. 1 i 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 627 z późn. zm.), rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. Nr 228, poz. 2306 z późn. zm.), obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2009 (M.P. Nr 82, poz. 725) i art. 104 § 1 kpa, wymierzył I.U. karę pieniężną w wysokości 4.021.562,25 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew z gatunku: dąb – 33 sztuki, olcha – 10 sztuk, topola – 1 sztuka oraz 1 m² krzewu z gatunku śliwa tarnina.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że I.U. jest właścicielem nieruchomości w W., działka nr 256. W dniu 30 marca 2009 r. i 1 kwietnia 2009 r. na skutek telefonicznej informacji mieszkańców gminy stwierdzono, że na wyżej wymienionej posesji leżą ścięte drzewa z gatunku dąb, topola i olcha. Podczas oględzin w dniu 22 kwietnia 2009 r. ustalono, że dokonano bez wymaganego zezwolenia wycięcia następujących gatunków drzew i krzewów: dąb – 33 sztuki, olcha – 10 sztuk, topola – 1 sztuka oraz 1 m² krzewu z gatunku śliwo-tarnina. Wójt Gminy P. stwierdził, że na podstawie zgromadzonych materiałów dowodowych sprawy jednoznacznie ustalono, że w dniu 28 marca 2009 r. na zlecenie I.U. dokonano wycinki wymienionych wyżej drzew i krzewów. Organ zaznaczył, że powyższe wynika w szczególności z wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt [...], utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt [...]. W wyrokach tych uznano I.U. za winnego tego, że w dniu 8 kwietnia 2009 r. w P., będąc uprzedzony o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania oraz fałszywe zawiadomienie, składając na policji do protokołu ustnego zawiadomienia o przestępstwie zniszczenia drzew na jego działce w W. podał nieprawdę, że nie wiedział kto wyrąbał 20 dębów, a także nie zna osoby, która tego dokonała, podczas gdy sam zlecił tej osobie dokonanie wycinki tych drzew.

Organ I instancji zaznaczył, że w dniu 15 grudnia 2008 r. I.U. otrzymał decyzję Wójta Gminy P. nr [...], zezwalającej skarżącemu na wycięcie 20 sztuk drzew z gatunku olcha o obwodzie pni 50 cm i 60 cm, położonych na przedmiotowej działce nr 256. Za usunięcie drzew objętych zezwoleniem nie naliczono kary administracyjnej.

Wójt Gminy P. wskazał, że w sprawie tej zlecono i wykonano konieczne w postępowaniu opracowanie dendrologiczne wieku pni po wyciętych bez wymaganego prawem zezwolenia drzewach. Z opracowania tego wynika, że rozpiętość wiekowa waha się pomiędzy 51 a 83 rokiem życia drzew, a większość drzew oscyluje około 70 roku życia; wiek jednej topoli określono na około 33 lata.

W ocenie organu I instancji, zgromadzony materiał dowodowy i opisy stanu faktycznego uzasadniają powiązanie tej materii faktycznej z podstawą prawną istoty rozstrzygnięcia w tej sprawie z art. 88 ust. 1 i 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Powołując się na rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2009, organ podał, że w sprawie tej przyjęto stawki obowiązujące w 2009 r.

W odniesieniu do ustalenia, że stroną niniejszego postępowania sankcyjnego jest właściciel nieruchomości, na której były usunięte bezprawnie drzewa i krzewy, Wójt powołał się na orzeczenia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt [...] i Sądu Okręgowego w L. z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt [...].

Odwołując się od powyższej decyzji I.U., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem art. 84 § 1, art. 77 § 3 w związku z art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 78 § 1 i 2 i art. 80 kpa oraz art. 88 ust. 1, art. 89 ust. 1 i art. 87 ust. 2 w związku z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie ustalenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia 9 października 2015 r. pełnomocnik skarżącego, powołując się na art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody, wniósł o umorzenie postępowania w przedmiocie naliczenia I.U. kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że niespornym pozostaje, iż w omawianej sprawie nastąpiła zmiana stanu prawnego, co może mieć wpływ na końcowy wynik przedmiotowego postępowania. Zmiana ta jest konsekwencją postanowień wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12. Kolegium wskazało, że przepisy zmieniające zostały umieszczone w ustawie z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1045), której art. 29 został poświęcony znowelizowanym przepisom ustawy o ochronie przyrody. Nowela ta, obok przepisów regulujących zasady udzielania zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości (art. 83-87), objęła także tryb nakładania kar administracyjnych za usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości (art. 88-89). Przepisy te weszły w życie z dniem 28 sierpnia 2015 r. Organ II instancji zaznaczył, że decyzja Wójta Gminy P. została podjęta w dniu 27 maja 2015 r., to jest przed wejściem w życie znowelizowanych przepisów. Zauważając, że powyższa okoliczność mogłaby sugerować zastosowanie przez organ I instancji przepisów prawa materialnego w dotychczasowym brzmieniu, Kolegium podkreśliło, że Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku z dnia 10 grudnia 2014 r., przewidując ewentualność nie wejścia w życie w ustalonym terminie 18 miesięcy przepisów znowelizowanych, wskazał na inne możliwości prawne (np. umorzenie postępowania), kiedy obowiązywały jeszcze przepisy, których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12. Organ I instancji nie zastosował się jednak do tego wyroku i podjął decyzję na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody obowiązujących przed dniem 28 sierpnia 2015 r.

Zaznaczając, że na organie odwoławczym ciąży obowiązek uwzględnienia aktualnego stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania decyzji drugoinstancyjnej, Kolegium uwzględniło w swoich rozważaniach zmiany ustawowe dotyczące trybu nakładania kar administracyjnych za usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości (art. 88-89) w znowelizowanych przepisach ustawy o ochronie przyrody. Wyjaśniło przy tym, że charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności wynikającą z art. 15 kpa, a dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Zakres rozstrzygnięcia sprawy decyzją odwoławczą wyznaczany jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji, a więc musi zachodzić tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy. W przypadku zmiany stanu prawnego następującego między wydaniem decyzji organu I instancji a rozpatrzeniem odwołania przez organ odwoławczy, zasada dwuinstancyjności, w braku odpowiednich przepisów intertemporalnych, nakłada na organ II instancji obowiązek rozpatrzenia sprawy i wydania jednego z rozstrzygnięć, o których stanowi art. 138 § 1 pkt 1-3 kpa, z uwzględnieniem nowych bądź znowelizowanych przepisów. Natomiast uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji na podstawie art. 138 § 2 kpa jest możliwe tylko wówczas, gdy na skutek uchybień organu I instancji bądź na skutek zmiany stanu prawnego, konieczne jest wyjaśnienie sprawy w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W opinii Kolegium, z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie i okoliczność ta zobowiązuje organ I instancji, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, do przeprowadzenia szczegółowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście przepisów międzyczasowych do ustawy o ochronie przyrody, zawartych w art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw. Przytoczywszy treść tego unormowania Kolegium wywiodło, że ustalenia w powyższym zakresie organ I instancji może poczynić wyłącznie po dokonaniu wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych sprawy i zebranych dowodów, zarówno w świetle przepisów dotychczasowych, jak i znowelizowanych. To pozwoli na dokonanie wyboru, w świetle którego reżimu prawnego (starego czy nowego) powinna być rozstrzygnięta przedmiotowa sprawa.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że powołane okoliczności nie zwalniają organu od obowiązku podjęcia niezbędnych czynności procesowych zmierzających do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, a w tym ponowne rozpatrzenie wniosków dowodowych pełnomocnika skarżącego w zakresie ewentualnego uzupełnienia opinii biegłych oraz przesłuchania dodatkowych świadków. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.

W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego, powyższa argumentacja świadczy o tym, że organ I instancji nie rozpatrzył sprawy w jej całokształcie z uwzględnieniem zmian w stanie prawnym, co miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy.

Na powyższą decyzję I.U., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Skarżący zarzucił wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania w sytuacji, gdy od końca roku, w którym usunięto drzewa, upłynęło ponad 6 lat. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wywodzono, że w niniejszej sprawie przepis art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody znajdzie zastosowanie w aktualnym brzmieniu pomimo tego, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie przywołanej wyżej zmiany ustawy, gdyż w zakresie przedawnienia zastosowanie winna mieć ustawa nowa jako względniejsza dla sprawcy deliktu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.jedn. – w czasie podejmowania zaskarżonej decyzji: Dz.U. z 2013 r. poz. 627 z późn. zm.; obecnie: Dz.U. z 2015 r. poz. 1651 z późn. zm.).

Wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 powyższej ustawy, w jej brzmieniu wówczas obowiązującym (Dz.U. z 2013 r. poz. 627, 628 i 842), są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższe przepisy, w brzmieniu zakwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny, stanowiły podstawę prawną decyzji organu I instancji.

Słusznie zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uznało decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r. nr [...] za naruszającą prawo w stopniu wymagającym wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Podkreślić przy tym należy, na co trafnie zwróciło uwagę Kolegium, że organ I instancji wydając decyzję w dniu 27 maja 2015 r. nie zastosował się do wiążącego go wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2714/14.

Problemem spornym w rozpatrywanej sprawie jest to, czy w realiach tej sprawy organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 2 kpa i uchylając zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości słusznie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, czy też winien był podjąć inne rozstrzygnięcie.

W opinii skarżącego, w niniejszej sprawie powinno zostać zastosowane obowiązujące od 28 sierpnia 2015 r. unormowanie zawarte w art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody. Regulacja ta została wprowadzona przez art. 29 pkt 11 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2045).

Zgodnie z obecnie obowiązującym przepisem art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody, nie wszczyna się postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od końca roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono drzewo, upłynęło 5 lat.

Organ odwoławczy nie uwzględnił powyższego stanowiska skarżącego i uznał, że dokonanie wyboru, w świetle którego reżimu prawnego (starego czy nowego) powinna być rozstrzygnięta sprawa, może nastąpić dopiero po dokonaniu przez organ I instancji wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych sprawy i zebranych dowodów. Uzasadniając swoje stanowisko powołał się w szczególności na treść art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw.

Przepis art. 53 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. stanowi, że do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29 (a więc ustawy o ochronie przyrody) w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, byłaby względniejsza.

Dokonując wykładni unormowania zawartego w art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. należy mieć na uwadze treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12. W realiach niniejszej sprawy uwzględnić również trzeba motywy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2714/14. Orzeczenia te bowiem odnoszą się bezpośrednio do unormowań zawartych w art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw.

Przepis w art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. nie może być rozumiany w ten sposób, że do wyżej określonych postępowań należy stosować przepisy ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu niezgodnym z Konstytucją RP. Dotychczasowe przepisy ustawy o ochronie przyrody, które mogą być stosowane na podstawie art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r., nie obejmują zatem ówczesnego brzmienia art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 o ochronie przyrody, w stosunku do których Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt SK 6/12 orzekł, iż przez to, że przewidują one obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Jeżeli zatem weźmie się pod uwagę treść uprzednio obowiązujących przepisów art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody, to w sytuacji, gdy wyeliminuje się z art. 88 jego ust. 1 pkt 2, a z art. 89 jego ust. 1, to w istocie jest to sytuacja, o jakiej mowa w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2714/14, a która miałaby miejsce, gdyby nowe przepisy nie zostały uchwalone w okresie 18 miesięcy od dnia 14 lipca 2014 r. W takiej bowiem sytuacji konieczne byłoby orzeczenie na podstawie stanu prawnego ukształtowanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., co – jak słusznie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny – będzie polegało na umorzeniu postępowania, gdyż w takim przypadku brak będzie przepisów stanowiących podstawę wymierzenia w drodze decyzji administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Stosując zatem obecnie przepisy dotychczasowe stwierdzić należy, że brak jest wśród nich unormowań, na podstawie których można byłoby wymierzyć omawianą karę pieniężną, gdyż te, które uprzednio stanowiły taką podstawę, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją i nie mogą takiej podstawy stanowić. Konsekwencją tego jest konieczność umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia.

Jeżeli natomiast przyjąć, że w tej sytuacji w miejsce zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów należy zastosować nowe regulacje ustawowe, to wówczas – wśród tych nowych unormowań – również zastosowanie miałby obecnie obowiązujący art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody.

Biorąc zaś pod uwagę, że do usunięcia przedmiotowych drzew i krzewów doszło w dniu 1 kwietnia 2009 r. (jak przyjęto w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2009 r.), bądź w dniu 28 marca 2009 r. (jak podał organ I instancji w motywach swojej decyzji), stwierdzić trzeba, że skoro od końca roku, w którym usunięto te drzewa i krzewy, upłynęło 5 lat (w realiach tej sprawy nawet ponad 6 lat), to – stosownie do cytowanego wyżej art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody – postępowanie wszczęte w tej sprawie także podlegałoby umorzeniu.

Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, że decyzja Wójta Gminy P. z dnia [...] r. nr [...] została podjęta zarówno z naruszeniem prawa materialnego, gdyż została wydana na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP, jak i z naruszeniem przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 kpa, bowiem organ I instancji nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes obywatela oraz w sposób wyczerpujący nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, a także art. 153 w związku z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organ I instancji wydając decyzję w dniu 27 maja 2015 r. nie zastosował się do wiążącego go wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2714/14. Powyższe naruszenia prawa miały niewątpliwy wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

W myśl zaś art. 138 § 2 kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Mając na względzie poczynione wyżej rozważania należy dojść do wniosku, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy – słusznie stwierdzając podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji – nie miał jednak podstaw do stosowania art. 138 § 2 kpa, jak błędnie uczynił, gdyż rozpatrywana sprawa nie wymagała jakichkolwiek dalszych wyjaśnień w żadnym zakresie, lecz winien był zastosować unormowanie zawarte w art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Zaskarżona decyzja została zatem wydana z naruszeniem tych regulacji ustawowych, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji zamiast do umorzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego mogło doprowadzić do ponownego niezgodnego z prawem wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów.

W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 145 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.