Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 207/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 91
journal: Dz.U. 2019 poz 506
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
article: art. 3a ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2019 poz 409
law: Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 - t.j.
article: art. 27 ust. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2019 poz 1373
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 25 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie nieważności uchwały w sprawie nadania statutu żłobkowi 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, 2. zasądza od Wojewody na rzecz Miasta [...] kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Rada Miasta [...] podjęła [...] grudnia 2019 r. uchwałę nr [...] w sprawie nadania statutu Żłobkowi Miejskiemu w [...]. Uchwałę podjęto na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 506 ze zm., dalej u.s.g.) oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2019 r. poz. 409 ze zm. dalej ustawa o opiece).

W uzasadnieniu uchwały podano m.in., że jej podjęcie podyktowane jest koniecznością dostosowania treści statutu żłobka do zmieniających się uwarunkowań faktycznych i prawnych związanych z rozpoczęciem działania filii żłobka przy [...] w [...] oraz chęcią zabezpieczenia zdrowia i życia dzieci wobec rosnącej liczby osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, a także obowiązkiem publikacji w Dzienniku Urzędowym [...]. Statut uzupełniono więc o dodatkowe kryterium związane z obowiązkowymi szczepieniami, które potwierdzać się będzie poprzez dołączenie do wniosku stosownego zaświadczenia lekarskiego. Podkreślono, że proponowana zmiana nie jest działaniem ukierunkowanym na karanie rodzica za niedopełnienie obowiązku, ale stanowić będzie formę nagrody za przestrzeganie obowiązujących przepisów prawa.

nowe kryterium wprowadzane uchwałą podyktowane jest troską o zabezpieczenie zdrowia i życia dzieci wobec rosnącej liczby osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych. Jednocześnie pozwala uzyskać dodatkowe punkty w rekrutacji do publicznych przedszkoli Miasta [...] nie ograniczając przy tym praw dzieci spełniających kryteria ustawowe.

Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym z [...] stycznia 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 91 ust. 1 u.s.g. orzekł nieważność § 10 pkt 4 załącznika uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2019 roku - ze względu na istotne naruszenie prawa.

Zgodnie z § 10 załącznika do uchwały, znajdującego się w rozdziale 3 "Warunki przyjmowania dzieci", ustalono następujące warunki rekrutacji:

1. Złożenie przez rodzica czy opiekuna wniosku "Karta zgłoszenia dziecka do żłobka"

2. Dołączenie do wniosku wyników badań dziecka (morfologia, mocz)

3. Dołączenie do wniosku zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego zdolność do uczęszczania dziecka do żłobka

4. Dołączenie do wniosku zaświadczenia lekarskiego, że dziecko zostało poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 poz. 753 ze zm.) lub też zostało zwolnione z tego obowiązku z przyczyn zdrowotnych.

W ocenie organu nadzoru regulacja zawarta w § 10 pkt 4 statutu, która nakłada na rodziców obowiązek przedstawienia zaświadczenia lekarskiego, że dziecko zostało poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub że zostało z nich zwolnione, podjęta została z przekroczeniem delegacji ustawowej. W tym zakresie organ nadzoru podniósł, że kwestia obowiązku szczepień ochronnych została uregulowana w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 ze zm.) oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 roku w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.). Wymieniona ustawa przewiduje zasady i tryb poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także prowadzenia dokumentacji medycznej w tym zakresie oraz udostępniania danych dotyczących obowiązkowych szczepień organom inspekcji sanitarnej (art. 17 ww. ustawy). Jednocześnie w sytuacji uchylania się od obowiązkowego szczepienia ochronnego są stosowane działania przewidziane w ramach egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.

W świetle art. 17 ust. 8 pkt 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wpisów potwierdzających wykonanie szczepienia ochronnego dokonuje się w dokumentacji medycznej osoby szczepionej. Stosownie do art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 roku w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. UE. L. 2016.119.1), zwanego dalej "RODO", zabrania się przetwarzania m.in. danych dotyczących zdrowia. Ustawodawca w art. 9 ust. 2 RODO wprawdzie określił wyjątki od tej zasady, jednakże żaden z nich nie upoważnia rady gminy do podjęcia uchwały zobowiązującej rodzica/opiekuna prawnego dziecka do przedłożenia zaświadczenia potwierdzającego odbycie szczepień przez dziecko lub przedstawienia zaświadczenia o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepień. Zdaniem organu nadzoru zakaz przetwarzania danych wrażliwych, jakimi są informacje o odbytych obowiązkowych szczepieniach dziecka oraz informacje o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepień, stanowi również przejaw konstytucyjnej zasady ochrony prywatności wynikającej z art, 51 ust. 1 Konstytucji RP, w myśl której nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby.

Organ nadzoru podniósł następnie, że zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1127 ze zm.) dane zawarte w dokumentacji medycznej podlegają ochronie określonej w tej ustawie oraz w przepisach odrębnych. W konsekwencji zbieranie danych osobowych, także tych wrażliwych, powinno odbywać się dla oznaczonych, zgodnych z prawem celów. Cele przetwarzania danych osobowych wyznaczone są każdorazowo przepisami przyznającymi kompetencje do przetwarzania danych. Gromadzenie przez przedszkola danych o szczepieniach kandydatów oznaczałoby tworzenie bazy danych wrażliwych przez podmioty, które nie są do przetwarzania takich danych uprawnione. Wojewoda odwołał się do wyroku WSA w Gliwicach z dnia 26 października 2015 roku (sygn. IV SA/Gl 749/15), w którym oceniając zasadność wprowadzenia w uchwale rady gminy warunku przyjęcia dziecka do żłobka polegającego na przedłożeniu zaświadczenia, że dziecko poddane zostało obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub zostało z tego obowiązku zwolnione z przyczyn zdrowotnych, Sąd ten uznał, iż "nie można żądać zaświadczenia o obowiązkowych szczepieniach ochronnych w ramach warunków przyjmowania dzieci do żłobka, gdyż stanowiłoby to nałożenie na rodziców dziecka wymogu udostępnienia danych, które nie zostały objęte zakresem art. 3a ust. 1 pkt 6 ustawy o opiece". Nadto nałożenie na rodziców dziecka obowiązku przedłożenia zaświadczenia lekarskiego, że dziecko zostało poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym, nie koresponduje z obowiązkiem lekarza realizującego świadczenia z Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) do wydania przedmiotowych dokumentów. Pacjentom korzystającym ze świadczeń opieki zdrowotnej, objętych finansowaniem ze środków publicznych nie przysługują bowiem wszelkie zaświadczenia na ich żądanie, lecz tylko wymienione w powszechnie obowiązujących przepisach (art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1373 ze zm.).

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze wniosło Miasto [...] – działające przez Prezydenta Miasta [...] Skarga wniesiona została w oparciu o uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w sprawie wniesienia skargi na przedmiotowy akt nadzoru.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu nadzorczemu Gmina zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że przedmiotowa uchwała w § 10 pkt 4 jest sprzeczna z prawem. Gmina wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.

W uzasadnieniu skargi Gmina podniosła, że sformułowany w kwestionowanej uchwale wymóg przedstawienia zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego, że kandydat został poddany obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych lub też został zwolniony z tego obowiązku z przyczyn zdrowotnych, nie narusza przepisów prawa, w tym w szczególności przepisów dot. ochrony danych osobowych.

Gmina wskazała, że przyjęty jako podstawa prawna uchwały art. 11 ust. 2 ustawy o opiece reguluje zasady przyjmowania dzieci do żłobków. Użycie przez ustawodawcę w art. 11 ust. 2 zwrotu "w szczególności" przesądza o tym, że katalog elementów kształtujących treść statutu nie jest zamknięty. Rada gminy posiada więc kompetencję do wprowadzenia innych treści, niż wymienione w tym przepisie, o ile mieszczą się one w granicach prawa. Skarzący wskazał, że o ile zapewnienie nauczania dzieci w szkołach oraz opieki przedszkolnej jest obowiązkiem gminy, o tyle nie istnieje obowiązek ustawowy kierowania dzieci do żłobków. Zatem jeśli w ocenie opiekuna prawnego - opieka żłobkowa wykonywana przez żłobek gminny - sprawowana jest w sposób sprzeczny z wewnętrznymi zasadami czy przekonaniami opiekuna, nie ma prawnego obowiązku aby z tej opieki korzystać.

Art. 3a ust. 1 ustawy o opiece przewidujący, że rodzic ubiegający się o objęcie dziecka opieką w żłobku lub klubie dziecięcym albo przez dziennego opiekuna przedstawia, w formie oświadczenia lub zaświadczenia, następujące dane:

1) imię, nazwisko, datę urodzenia oraz numer PESEL dziecka;

la) informację, czy dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności,

2) imiona, nazwiska oraz numery PESEL rodziców, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL - daty urodzenia;

2a) informacje o rodzeństwie dziecka dotyczące liczby i wieku rodzeństwa;

3) adres miejsca zamieszkania rodziców i dziecka;

4) adres poczty elektronicznej i numer telefonu rodziców - o ile je posiadają;

5) miejsce pracy rodziców lub miejsce pobierania nauki w szkole lub szkole wyższej przez rodziców - o ile pracują lub pobierają naukę;

6) dane o stanie zdrowia, stosowanej diecie i rozwoju psychofizycznym dziecka;

7) dane o wysokości dochodów rodziców - w przypadku ubiegania się przez rodziców o częściowe lub całkowite zwolnienie z opłat, jeżeli zwolnienie to jest uzależnione od wysokości dochodów.

Zdaniem strony skarżącego oceny prawidłowości wykładni zwrotu "dane o stanie zdrowia" zawartego w art. 3a ust. 1 pkt 6 ustawy o opiece, do podania których można zobowiązać w statucie żłobka rodziców/ opiekunów prawnych dziecka, należy dokonać z uwzględnieniem przepisów RODO. Zgodnie zaś z art. 4 pkt 15 tego rozporządzenia "dane dotyczące zdrowia" oznaczają dane osobowe o zdrowiu fizycznym lub psychicznym osoby fizycznej - w tym o korzystaniu z usług opieki zdrowotnej - ujawniające informacje o stanie jej zdrowia. Niewątpliwie realizowanie ustawowego obowiązku szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2019 r. poz. 1239), mieści się w "korzystaniu z usług opieki zdrowotnej". Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 7 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1373) wykonywanie szczepień ochronnych jest wymienione wprost jako świadczenie opieki zdrowotnej, podejmowane na rzecz zachowania zdrowia, zapobiegania chorobom i wczesnego wykrywania chorób. Z cytowanych przepisów wynika więc, że informacja o odbyciu przez dziecko ubiegające się o miejsce w żłobku, obowiązkowych szczepień mieści się w ustawowej przesłance "danych o stanie zdrowia" dziecka, które mają obowiązek podać na etapie rekrutacji do żłobka, klubu dziecięcego lub przez dziennego opiekuna, zawartej w art. 3a ust. 1 pkt 6 ustawy o opiece.

Konsekwencją przyznania organowi gminy możliwości formułowania kryteriów naboru do żłobka jest również sformułowanie przez ten organ określonego dokumentu weryfikacyjnego. Zaświadczenie o przebyciu szczepień obowiązkowych przez dziecko jest najprostszym w formie i krótkim w treści oświadczeniem lekarza (bądź ośrodka zdrowia) o tym, że dziecko poddano ustawowemu obowiązkowi szczepień ochronnych.

Każda osoba biorąca udział w procesie rekrutacji dziecka do żłobka, poprzez złożenie wniosku godzi się na przetwarzanie wspomnianych. danych osobowych (wynikających z przepisów ustawy) na potrzeby procesu rekrutacji. Bez takiej zgody przeprowadzenie procesu rekrutacyjnego (przyjęcie dziecka do żłobka) byłoby po prostu niemożliwe. Jeżeli zatem cały pakiet danych osobowych podlega przetwarzaniu na potrzeby procesu rekrutacji albowiem są to dane niezbędne dla administracyjnej czynności jaką jest przyjęcie do żłobka, także zaświadczenie o odbyciu szczepień ustawowych stanowi część owego "pakietu" danych osobowych, co do którego dysponent wyraża zgodę na przetwarzanie z uwagi uczestnictwo w procedurze przyjęcia dziecka do publicznego (gminnego) żłobka.

W skardze wywiedziono, że przepisy RODO stosuje się do ochrony osób fizycznych zaś art. 2 i art. 3 RODO przewiduje, iż zabrania się przetwarzania danych osobowych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe, przynależność do związków zawodowych oraz przetwarzania danych genetycznych, danych biometrycznych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej lub danych dotyczących zdrowia, seksualności lub orientacji seksualnej tej osoby. Tymczasem w przedmiotowej sprawie chodzi w istocie nie tyle o informację dotyczącą stanu zdrowia dziecka ale o potwierdzenie przestrzegania obowiązków ustawowych. Przyjmując jednak nawet (z daleko idącej ostrożności), że zaświadczenie o szczepieniach jest informacją, zawierającą tzw. dane wrażliwe, to zgodnie w art. 9 ust. 2 pkt a) i i) rozporządzenia RODO zakaz ich gromadzenia i przetwarzania nie ma zastosowania z uwagi na cel przetwarzania. Przepisy te stanowią, iż dopuszczalne jest (m.in.) przetwarzanie danych osobowych gdy jest to niezbędne ze względów związanych z interesem publicznym w dziedzinie zdrowia publicznego, z drugiej zaś strony przetwarzanie jest każdorazowo dopuszczalne gdy osoba, której dane dotyczą, wyraziła zgodę na przetwarzanie tych danych osobowych w jednym lub kilku konkretnych celach. Skarżący wskazał na treść art. 9 ust. 2 lit. i rozporządzenia RODO, który wyłącza z kategorii danych osobowych przetwarzanie danych niezbędnych ze względów związanych z interesem publicznym w dziedzinie zdrowia publicznego (...), które przewidują odpowiednie środki ochrony praw i wolności osób, których dane dotyczą, w szczególności tajemnice zawodową niezależnie od tego czy środki te wprowadza prawo Unii czy prawo krajowe. Podsumowując swój wywód skarżący wskazał, że w świetle przepisów prawa powszechnie obowiązującego jak i najnowszego orzecznictwa sądów administracyjnych brak jest podstaw po podważania zasadności zaświadczenia o odbyciu szczepień obowiązkowych jako dokumentu weryfikującego w zakresie kryterium rekrutacyjnego jakim jest spełnienie obowiązku ustawowego odbycia szczepień ochronnych przez dziecko.

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Organ dodatkowo przywołał orzecznictwo oraz stanowisko wyrażane w doktrynie, dotyczące podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy, wyjaśniając w ten sposób, w jakim przypadku można mówić o istotnym naruszeniu prawa.

Wojewoda podniósł, że kwestia obowiązku szczepień ochronnych i dokumentacji z tym związanej została uregulowana w oddzielnych aktach prawnych, jednak żaden przepis tych aktów prawnych nie upoważnia organu gminy do żądania w trakcie rekrutacji dziecka do przedszkola od rodziców zaświadczenia lekarskiego, że dziecko zostało poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub że zostało z nich zwolnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawie skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 148 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt.

Kontrola sądowa aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego sprawowana jest wyłącznie na zasadzie kryterium legalności, rozumianej jako zgodność z prawem. Stanowi o tym także art. 171 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483, dalej Konstytucja RP), zgodnie z którym działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności. Podobnie przewiduje to art. 85 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019r., poz. 506, dalej przywoływanej jako "u.s.g."), wedle którego nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem.

Przesłanki nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy ustala art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4). Zatem podstawą rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy jest istotne naruszenie prawa, rozumiane w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych, jako naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej czy wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia mu uchwały w trybie określonym w art. 90 u.s.g.

W rozpatrywanej sprawie nie upłynął powyższy termin, tym samym organ nadzoru był uprawniony do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego.

Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewoda zakwestionował § 10 pkt 4 załącznika do uchwały Rady [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w sprawie nadania statutu Żłobkowi Miejskiemu w [...]. W § 10 statutu określono warunki rekrutacji, którym w pkt 4 jest dołączenie do wniosku zaświadczenia lekarskiego, że dziecko zostało poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 poz. 753 ze zm.) lub też zostało zwolnione z tego obowiązku z przyczyn zdrowotnych.

W tym miejscu przyjdzie wskazać, że [...] czerwca 2020 r. zapadł w tut. Sądzie wyrok (ze skargi wniesionej [...] stycznia 2020 r. przez grupę osób fizycznych) o sygn. II SA/Po 166/20. Wyrok ten uzyskał przymiot prawomocności z dniem 4 sierpnia wobec niezaskarżenia go skarga kasacyjna przez którąkolwiek ze stron.

W powyższym - prawomocnym w dacie orzekania w niniejszej sprawie – wyroku Sąd ocenił zgodność z prawem uchwały Rady [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nadania statutu żłobkowi. Jak wynika z uzasadnienia powyższego wyroku kontroli sądowej poddana została cała uchwała, a Sąd stwierdził nieważność ww. uchwały jedynie w zakresie § 12 ust. 1 i 2. Dla prawidłowego odczytania treści sentencji tego prawomocnego orzeczenia należy się bowiem kierować jego uzasadnieniem, w którym zawiera się tok rozumowania sądu, prowadzący do określonego rozstrzygnięcia. Istotne jest to, co zadecydowało o takim, a nie innym rozstrzygnięciu. Kluczowe znaczenie może mieć wykładnia lub zastosowanie w zaistniałym stanie faktycznym przepisu prawa, jak również ocena tego stanu.

W wyroku z [...] czerwca 2020 r. wskazano, że zgodnie z art. 3a ustawy o opiece, rodzic ubiegający się o objęcie dziecka opieką w żłobku lub klubie dziecięcym albo przez dziennego opiekuna przedstawia, w formie oświadczenia lub zaświadczenia, następujące dane (...) ppkt. 6) dane o stanie zdrowia, stosowanej diecie i rozwoju psychofizycznym dziecka. Zgodnie natomiast z art. 3a ust. 2 ww. ustawy, podmiot prowadzący żłobek lub klub dziecięcy oraz podmiot zatrudniający dziennego opiekuna przetwarzają dane, o których mowa w ust. 1, wyłącznie w związku z rekrutacją oraz w zakresie i w celu zapewnienia dziecku prawidłowej opieki.

Nadto w wyroku tym stwierdzono, że informacje na temat odbytych szczepień są danymi o stanie zdrowia o jakich mowa w art. 3a ust. 1 pkt 6 ustawy o opiece, a do podania których można zobowiązać w statucie żłobka rodziców/opiekunów prawnych dziecka, należy dokonać z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1, dalej rozporządzenie RODO). Zgodnie zaś z art. 4 pkt 15 tego rozporządzenia "dane dotyczące zdrowia" oznaczają dane osobowe o zdrowiu fizycznym lub psychicznym osoby fizycznej - w tym o korzystaniu z usług opieki zdrowotnej - ujawniające informacje o stanie jej zdrowia. Sąd wskazał, że realizowanie ustawowego obowiązku szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239), mieści się w "korzystaniu z usług opieki zdrowotnej". Sąd wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 7 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373) wykonywanie szczepień ochronnych jest wymienione wprost jako świadczenie opieki zdrowotnej, podejmowane na rzecz zachowania zdrowia, zapobiegania chorobom i wczesnego wykrywania chorób. Z cytowanych przepisów wynika, że informacja o odbyciu przez dziecko ubiegające się o miejsce w żłobku, obowiązkowych szczepień lub o ich odroczeniu, określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, mieści się w ustawowej przesłance "danych o stanie zdrowia" dziecka, które mają obowiązek podać na etapie rekrutacji do żłobka, klubu dziecięcego lub przez dziennego opiekuna, zawartej w art. 3a ust. 1 pkt 6 ustawy o opiece.

Reasumując, w powołanym prawomocnym wyroku o sygn. II SA/Po 166/20 Sąd przesądził, że zgodnym z prawem jest ustalenie w statucie Żłobka Miejskiego w [...] przyjętym uchwałą rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], jako warunku rekrutacji "dołączenie do wniosku zaświadczenia lekarskiego, że dziecko zostało poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 poz. 753 ze zm.) lub też zostało zwolnione z tego obowiązku z przyczyn zdrowotnych".

Inaczej rzecz ujmując w powyższym prawomocnym obecnie wyroku Wojewódzki sąd Administracyjny w [...] ocenił już, że wskazana w § 10 pkt 4 regulacja jest zgodna prawem, gdyż tylko uchwały i zarządzenia organu rady gminy sprzeczne z prawem należy w myśl art. 91 u.s.g. uznać za nieważne.

Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, którego dotyczy niniejsza sprawa, wydane zostało wprawdzie przed wydaniem wyroku w sprawie II SA/Po 166/20, to jednak Sąd orzekając w niniejszej sprawie skargi na to rozstrzygnięcie nadzorcze, stosownie do art. 170 p.p.s.a. jest tym wyrokiem związany związany, gdyż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Zauważyć bowiem należy, iż pozytywny skutek prawomocności orzeczeń sądu administracyjnego statuuje więc związanie stanem prawnym utworzonym prawomocnym orzeczeniem. Tym stanem prawnym, który zawiera się w pozytywnym skutku prawomocności wyroku z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn.. II SA/Po 166/20, jest wynikająca z orzeczenia sądu administracyjnego ocena zgodności z prawem skontrolowanego w nim aktu prawa miejscowego w postaci uchwały nadającej statut żłobkowi miejskiemu w [...]. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.

Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy, co mogłoby zaistnieć na przykład gdyby Sąd orzekający w niniejszej sprawie oddalił skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody przyjmując odmienną niż wyrażona we wcześniejszym prawomocnym wyroku ocenę dopuszczalności zamieszczenia w przez radę [...] w Statucie Żłobka Miejskiego w [...] zapisu wprowadzającego jako warunek uczestnictwa w rekrutacji dołączenie do wniosku zaświadczenia lekarskiego, że dziecko zostało poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 poz. 753 ze zm.) lub też zostało zwolnione z tego obowiązku z przyczyn zdrowotnych.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd więc nie może pomijać poczynionych już w prawomocnym wyroku z 24 czerwca 2020 r., sygn. II SA/Po 166/20 ustaleń co do zgodności poszczególnych postanowień spornego statutu Żłobka Miejskiego w [...] z prawem, lecz obowiązany jest uwzględnić.

Niezależnie od powyższego orzekający w niniejszej sprawie Sąd wskazuje, iż tak oceny jak i motywy prawne wyrażone w powyższym wyroku w całości podziela i przyjmuje je za własne.

Gwoli wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i z uwagi na argumentację rozstrzygnięcia nadzorczego powyższe rozważania należy uzupełnić o wskazanie, że w świetle art. 4 pkt 15 rozporządzenia RODO informacja o obowiązkowym szczepieniu stanowi dane o stanie zdrowia dziecka. Przepis ten zawiera definicję "danych dotyczących zdrowia", zgodnie z którą są to "dane osobowe o zdrowiu fizycznym lub psychicznym osoby fizycznej – w tym korzystaniu z usług opieki zdrowotnej – ujawniające informacje o stanie jej zdrowia". Należy nadto zwrócić uwagę na motyw 35 preambuły RODO, w którym ustawodawca unijny sprecyzował, że do danych osobowych dotyczących zdrowia należy zaliczyć wszystkie dane o stanie zdrowia osoby, której dane dotyczą, ujawniające informacje o przeszłym, obecnym lub przyszłym stanie fizycznego lub psychicznego zdrowia osoby, której dane dotyczą. Do danych takich należą informacje o danej osobie fizycznej zbierane podczas jej rejestracji do usług opieki zdrowotnej lub podczas świadczenia jej usług opieki zdrowotnej, jak to określa dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE; numer, symbol lub oznaczenie przypisane danej osobie fizycznej w celu jednoznacznego zidentyfikowania tej osoby fizycznej do celów zdrowotnych; informacje pochodzące z badań laboratoryjnych lub lekarskich części ciała lub płynów ustrojowych, w tym danych genetycznych i próbek biologicznych; oraz wszelkie informacje, na przykład o chorobie, niepełnosprawności, ryzyku choroby, historii medycznej, leczeniu klinicznym lub stanie fizjologicznym lub biomedycznym osoby, której dane dotyczą, niezależnie od ich źródła, którym może być na przykład lekarz lub inny pracownik służby zdrowia, szpital, urządzenie medyczne lub badanie diagnostyczne in vitro. Przepis ten wskazuje zatem na szeroką definicję "danych dotyczących zdrowia", a wykonanie szczepień niewątpliwie świadczy o korzystaniu z usług opieki zdrowotnej w celu zapewnienia ochrony zdrowia dziecka.

O ile dane o stanie zdrowia są z pewnością danymi wrażliwymi, to zakaz ich przetwarzania, wskazany w art. 9 ust. 1 RODO nie jest bezwzględny. Zgodnie z art. 9 ust. 2 lit. g RODO zakaz przetwarzania danych wrażliwych nie ma zastosowania, jeżeli "przetwarzanie jest niezbędne ze względów związanych z ważnym interesem publicznym, na podstawie prawa Unii lub prawa państwa członkowskiego, które są proporcjonalne do wyznaczonego celu, nie naruszają istoty prawa do ochrony danych i przewidują odpowiednie i konkretne środki ochrony praw podstawowych i interesów osoby, której dane dotyczą". Omawiana podstawa wymaga istnienia przepisu prawa dopuszczającego przetwarzanie danych wrażliwych, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem publicznym. Zdaniem Sądu w polskim systemie prawa przepisem uprawniającym do przetwarzania danych o stanie zdrowia dziecka ubiegającego się o przyjęcie do żłobka jest przepis art. 3a ust. 1 pkt 6 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, a informacja o obowiązkowych szczepieniach lub ich braku mieści się w ustawowej przesłance "danych o stanie zdrowia" dziecka, o których mowa w tym przepisie.

Przywołany już wcześniej art. 3a ust. 2 ustawy o opiece stanowi z kolei, że podmiot prowadzący żłobek lub klub dziecięcy oraz podmiot zatrudniający dziennego opiekuna przetwarzają dane o których mowa w ust. 1 wyłącznie w związku z rekrutacją oraz w zakresie i w celu zapewnienia dziecku prawidłowej opieki. Ustawodawca przewidział tym samym ochronę danych wrażliwych zawartych we wniosku i zezwolił na ich przetwarzanie wyłącznie dla celów postępowania rekrutacyjnego oraz w zakresie i w celu zapewnienia dziecku prawidłowej opieki.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, zapadłym w podobnych sprawach wyrażono się pogląd, że w szeroko rozumianym interesie publicznym leży zapobieganie epidemii chorób zakaźnych poprzez obowiązkowe szczepienie dzieci. Przyjęcie nieszczepionych dzieci do żłobka stwarza realne zagrożenie również dla dzieci które zostały zaszczepione, jak i dla bezpieczeństwa innych ludzi. Szczepienia ochronne stanowią bowiem prewencję nie tylko jednostek, lecz całego społeczeństwa, gdyż chronią wszystkich przed chorobami zakaźnymi. Ochrona zdrowia jest ściśle związana z ochroną życia, a prawo do życia z godnością człowieka. Prawo do ochrony zdrowia to przede wszystkim prawo do zachowania życia i jego ochrony, gdy jest zagrożone (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. II SA/Wa 1302/19, i cytowane w nim orzeczenia, dostępny w bazie orzeczeń CBOSA).

Sąd nie podziela również stanowiska Wojewody co do tego, że nałożenie na rodziców dziecka obowiązku przedłożenia zaświadczenia lekarskiego, że dziecko zostało poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym, nie koresponduje z obowiązkiem lekarza realizującego świadczenia z Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) do wydania przedmiotowych dokumentów. Formą takiego zaświadczenia może być np. kserokopia książeczki zdrowia dziecka, w której odnotowuje się przebycie przez dziecko m.in. obowiązkowych szczepień.

Uchwała uwzględniająca w procesie rekrutacji do publicznego żłobka kryterium poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym (wykazania tego zaświadczeniem podczas rekrutacji) nie jest także aktem dyskryminującym dzieci, których rodzice nie złożyli wymaganego dokumentu. Nie jest też bezpodstawnym nierównym traktowaniem podmiotów podobnych, gdyż jak już wyżej zauważono, wszyscy są równi wobec prawa również w sferze obowiązków ustawowych. Rodzice (opiekunowie) odmawiający poddania dzieci ustawowemu obowiązkowi szczepień ochronnych niejako sami je różnicują, a tym samym dzieci zaszczepione i niezaszczepione nie posiadają identycznej cechy wspólnej, wobec czego rodzice, którzy odmawiają wykonania ustawowego obowiązku szczepień ochronnych dziecka nie mogą wymagać by byli traktowani na równi z tymi, którzy przestrzegają obowiązków ustawowych. Niewątpliwie jest to choć sprzeczny z prawem, to jednak samodzielny wybór rodziców/opiekunów prawnych.

Skarga Miasta [...] okazała się więc zasadna i została uwzględniona przez Sąd, który na mocy 148 p.p.s.a. uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.