Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 60/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6232 Miary i wagi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Miar
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...]Spółki z o.o. w Wałbrzychu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt 6 IV SA 4033/03 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Wałbrzychu na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 23 czerwca 2003 r. sygn. akt [...] w przedmiocie zatwierdzenia typu liczników wody postanawia: oddalić zażalenie U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku [...] Spółki z o.o. w Wałbrzychu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 23 czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia typu liczników do wody, odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd wskazał, że użycie przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotu "gdy osoba ta wykaże" wskazuje, że ciężar wykazania znajdowania się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania spoczywa na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy i powołał na uzasadnienie tego poglądu postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 944/04. Sąd podał, że w niniejszej sprawie skarżąca Spółka została wezwana do przedstawienia swojej aktualnej sytuacji majątkowej, m.in. bilansu za 2004 r. oraz zeznania podatkowego wykazującego wysokość dochodu uzyskanego w 2004 r. W odpowiedzi na to wezwanie Spółka nadesłała bilans na dzień 31 grudnia 2003 r., rachunek zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2003 r., a ponadto protokoły zajęcia ruchomości przez Urząd Skarbowy w Głogowie w latach 1996-1997 oraz protokoł sprzedaży nieruchomości z 1997 r. W ocenie Sądu, wobec braku aktualnych danych o sytuacji majątkowej Spółki trudno jest ocenić czy rzeczywiście nie posiada ona żadnych środków na uiszczenie kosztów sądowych i opłacenie pełnomocnika. Sąd wskazał, że w orzecznictwie podkreśla się, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien gromadzić odpowiednie środki finansowe na koszty sądowe, bowiem normalnym następstwem wykonywania takiej działalności jest prowadzenie spraw sądowych, a tego typu koszty powinny być traktowane jako koszty bieżącego funkcjonowania firmy. W ocenie Sądu, fakt powołania się przez skarżącą na trudną sytuację bez jej wykazania aktualnymi dokumentami nie skutkuje automatycznie zwolnienia skarżącej z opłaty sądowej. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca Spółka wniosła o jego uchylenie i zwolnienie jej od kosztów sądowych, rozpoznanie zażalenia łącznie ze skargą kasacyjną, a w przypadku oddalenia zażalenia zasądzenie kosztów postępowania w kwocie 600 zł. Skarżąca ponownie oświadczyła, że jej aktualna sytuacja nie pozwala na ponoszenie kosztów sądowych i wniesienia kasacji od wydanego w sprawie wyroku przez Sąd I instancji. Wyjaśniła, że nie sporządziła bilansu za 2004 r. z powodu złej sytuacji materialnej i podała, że jedynym przychodem osiągniętym w roku 2004 była sprzedaż usługi o wartości 350 zł oraz że strata za ten rok przekroczy 25.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważy, co następuje: W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pogląd ten znajduje oparcie w utrwalonym już orzecznictwie sądowym, w tym został m.in. wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2004 r. sygn. akt FZ 165/04 (niepubl.). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego, gdyż zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. spełnienie przesłanek ekonomicznych określonych w tym przepisie jedynie uprawnia, a nie obliguje do udzielenia prawa pomocy. Sposób dokumentowania stanu majątkowego określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245). W § 4 tego rozporządzenia wymieniono rodzaje dokumentów źródłowych jakimi wnioskodawca w przypadkach budzących wątpliwosci może potwierdzić przedstawione we wniosku dane o jego majątku i dochodach. W przepisie tym wskazano, że dokumentami tymi mogą być w szczególności odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych z okresu trzech miesięcy, odpisy aktualnych bilansów oraz zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat. W związku z tym, że złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach okazało się niewystarczające, Sąd I instancji wezwał skarżącą pismem z dnia 9 grudnia 2004 r. do złożenia m.in. zeznań podatkowych za lata 2003-2004 oraz aktualnego bilansu Spółki. Skarżąca nie wykonała tego wezwania, ponieważ przedłożyła bilans na dzień 31 grudnia 2003 r. oraz rachunek zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2003 r., a także protokoły zajęcia i sprzedaży nieruchomości. Brak środków nie może tłumaczyć niewykonania wezwania Sądu, gdyż sporządzenie bilansu i zeznań podatkowych stanowi ustawowy obowiązek skarżącej. Wobec nieprzedłożenia przez skarżącą żądanych dokumentów źródłowych, Sąd I instancji miał uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że skarżąca Spółka nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania, w tym opłacenie pełnomocnika. W związku z wnioskiem skarżącej o ustanowienie adwokata w celu wniesienia skargi kasacyjnej należy zauważyć, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego, w tym skargi kasacyjnej. Zawarty w zażaleniu wniosek o rozpoznanie zażalenia łącznie ze skargą kasacyjną, fakt wniesienia której nie wynika zresztą z akt sprawy, nie jest uzasadniony co do samej zasady, gdyż skarga kasacyjna nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu wpadkowym dotyczącym przyznania prawa pomocy. Nie zasługuje również na uwzględnienie zawarty w zażaleniu wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, gdyż zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy wolny jest od opłat sądowych. W związku z tym złożenie tego wniosku nie uzasadnia zwrotu kosztów postępowania. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.


UZASADNIENIE

P O S T A N O W I E N I E

Dnia 1 lipca 2005 r.

Naczelny Sąd Administracyjny

w składzie:

Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński

po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2005 r.

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej

zażalenia "[...]" Spółki z o.o. w Wałbrzychu

na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt 6 IV SA 4033/03

w sprawie ze skargi "[...]" Spółki z o.o. w Wałbrzychu

na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Miar

z dnia 23 czerwca 2003 r. sygn. akt [...]

w przedmiocie zatwierdzenia typu liczników wody

postanawia: oddalić zażalenie

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku "[...]" Spółki z o.o. w Wałbrzychu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 23 czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia typu liczników do wody, odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd wskazał, że użycie przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotu "gdy osoba ta wykaże" wskazuje, że ciężar wykazania znajdowania się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania spoczywa na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy i powołał na uzasadnienie tego poglądu postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 944/04.

Sąd podał, że w niniejszej sprawie skarżąca Spółka została wezwana do przedstawienia swojej aktualnej sytuacji majątkowej, m.in. bilansu za 2004 r. oraz zeznania podatkowego wykazującego wysokość dochodu uzyskanego w 2004 r. W odpowiedzi na to wezwanie Spółka nadesłała bilans na dzień 31 grudnia 2003 r., rachunek zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2003 r., a ponadto protokoły zajęcia ruchomości przez Urząd Skarbowy w Głogowie w latach 1996-1997 oraz protokoł sprzedaży nieruchomości z 1997 r.

W ocenie Sądu, wobec braku aktualnych danych o sytuacji majątkowej Spółki trudno jest ocenić czy rzeczywiście nie posiada ona żadnych środków na uiszczenie kosztów sądowych i opłacenie pełnomocnika.

Sąd wskazał, że w orzecznictwie podkreśla się, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien gromadzić odpowiednie środki finansowe na koszty sądowe, bowiem normalnym następstwem wykonywania takiej działalności jest prowadzenie spraw sądowych, a tego typu koszty powinny być traktowane jako koszty bieżącego funkcjonowania firmy.

W ocenie Sądu, fakt powołania się przez skarżącą na trudną sytuację bez jej wykazania aktualnymi dokumentami nie skutkuje automatycznie zwolnienia skarżącej z opłaty sądowej.

W zażaleniu na to postanowienie skarżąca Spółka wniosła o jego uchylenie i zwolnienie jej od kosztów sądowych, rozpoznanie zażalenia łącznie ze skargą kasacyjną, a w przypadku oddalenia zażalenia zasądzenie kosztów postępowania w kwocie 600 zł.

Skarżąca ponownie oświadczyła, że jej aktualna sytuacja nie pozwala na ponoszenie kosztów sądowych i wniesienia kasacji od wydanego w sprawie wyroku przez Sąd I instancji. Wyjaśniła, że nie sporządziła bilansu za 2004 r. z powodu złej sytuacji materialnej i podała, że jedynym przychodem osiągniętym w roku 2004 była sprzedaż usługi o wartości 350 zł oraz że strata za ten rok przekroczy 25.000 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważy, co następuje:

W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pogląd ten znajduje oparcie w utrwalonym już orzecznictwie sądowym, w tym został m.in. wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2004 r. sygn. akt FZ 165/04 (niepubl.).

Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego, gdyż zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. spełnienie przesłanek ekonomicznych określonych w tym przepisie jedynie uprawnia, a nie obliguje do udzielenia prawa pomocy.

Sposób dokumentowania stanu majątkowego określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245). W § 4 tego rozporządzenia wymieniono rodzaje dokumentów źródłowych jakimi wnioskodawca w przypadkach budzących wątpliwosci może potwierdzić przedstawione we wniosku dane o jego majątku i dochodach. W przepisie tym wskazano, że dokumentami tymi mogą być w szczególności odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych z okresu trzech miesięcy, odpisy aktualnych bilansów oraz zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat.

W związku z tym, że złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach okazało się niewystarczające, Sąd I instancji wezwał skarżącą pismem z dnia 9 grudnia 2004 r. do złożenia m.in. zeznań podatkowych za lata 2003-2004 oraz aktualnego bilansu Spółki.

Skarżąca nie wykonała tego wezwania, ponieważ przedłożyła bilans na dzień 31 grudnia 2003 r. oraz rachunek zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2003 r., a także protokoły zajęcia i sprzedaży nieruchomości. Brak środków nie może tłumaczyć niewykonania wezwania Sądu, gdyż sporządzenie bilansu i zeznań podatkowych stanowi ustawowy obowiązek skarżącej.

Wobec nieprzedłożenia przez skarżącą żądanych dokumentów źródłowych, Sąd I instancji miał uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że skarżąca Spółka nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania, w tym opłacenie pełnomocnika.

W związku z wnioskiem skarżącej o ustanowienie adwokata w celu wniesienia skargi kasacyjnej należy zauważyć, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego, w tym skargi kasacyjnej.

Zawarty w zażaleniu wniosek o rozpoznanie zażalenia łącznie ze skargą kasacyjną, fakt wniesienia której nie wynika zresztą z akt sprawy, nie jest uzasadniony co do samej zasady, gdyż skarga kasacyjna nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu wpadkowym dotyczącym przyznania prawa pomocy.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zawarty w zażaleniu wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, gdyż zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy wolny jest od opłat sądowych. W związku z tym złożenie tego wniosku nie uzasadnia zwrotu kosztów postępowania.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.