Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1031/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 108b ust. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 685
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
article: art. 240 par. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (spr.), Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Jakimowicz, , po rozpoznaniu w dniu 30 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2346/21 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 29 lipca 2021 r. nr [....] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz P. sp. z o.o. w W. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej

w Warszawie jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

z 8 lutego 2022 r., III SA/Wa 2346/21. W orzeczeniu tym Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", uchylił zaskarżoną przez P. sp. z o.o.

z siedzibą w W. (dalej: "spółka", "skarżąca") decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 29 lipca 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów z 9 lutego 2021 r., wydane w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT (pełny tekst uzasadnienia orzeczenia dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: "CBOSA").

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z 9 lutego 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów odmówił spółce przekazania środków w kwocie 10.500,00 zł z rachunku VAT na podany przez nią rachunek rozliczeniowy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że na dzień sporządzenia decyzji spółka posiada zaległości w podatku VAT wraz z odsetkami na łączną sumę 6.599.745,90 zł, wobec czego powstała obawa, że obecne i przyszłe należności spółki w podatkach nie zostaną rozliczone.

Rozpatrując złożone odwołanie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

w Warszawie, decyzją z 29 lipca 2021 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się wydruk

z 8 lutego 2021 r. z systemu - "Lista zaległości wraz z odsetkami obliczonymi na dzień 8 lutego 2021 r.", z którego wynika, że skarżąca posiada zaległości w podatku VAT za listopad i grudzień 2011 r. w łącznej kwocie 6.599,745,90 zł. Organ wskazał ponadto, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego Naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie z 28 stycznia 2021 r., wystawionego w związku z określeniem zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. oraz, że postępowanie egzekucyjne poprzedzone było postępowaniem zabezpieczającym prowadzonym na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z 17 maja 2016 r. w związku z decyzją zabezpieczającą z 16 maja 2016 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w dniu 4 lutego 2021 r. dokonano zajęcia wierzytelności w postaci środków znajdujących się na koncie depozytowym w Urzędzie Skarbowym Warszawa-Mokotów.

Według Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, brak zapłaty przez spółkę podatku VAT za listopad i grudzień 2011 r. w znacznej wysokości wskazuje na trwałe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań i daje podstawę do zastosowania art. 108b ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r., poz. 685), powoływanej dalej jako: "u.p.t.u.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę strony wskazał, że zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. z uwagi na wystąpienie przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), powoływanej dalej jako: "O.p.".

Sąd pierwszej instancji zauważył, że już po wydaniu zaskarżonej decyzji, w dniu 30 listopada 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie III SA/Wa 616/21 wydał wyrok, którym uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 22 grudnia 2020 r. i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z 6 listopada 2019 r., wydane w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. oraz umorzył postępowanie administracyjne w tym przedmiocie. Od wyroku nie wniesiono w terminie skargi kasacyjnej. Badając legalność skarżonych w sprawie decyzji, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie można było pominąć faktu wydania tego wyroku.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, prawomocne uchylenie wyrokiem z 30 listopada 2021 r. decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. oznacza, że nie wystąpiła zaległość w tym podatku za wskazane okresy. Skoro nie wystąpiły zaległości podatkowe za listopad i grudzień 2011 r., to odpadła wskazana w skarżonej decyzji przesłanka do odmowy przekazania środków w kwocie 10.500,00 zł z rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy spółki.

Reasumując, Sąd pierwszej instancji wskazał, że prejudycjalność decyzji dotyczącej określenia skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. wywołuje ten skutek, że zaskarżone decyzje stają się dotknięte przesłanką wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 7 O.p.). Wystąpienie tej przesłanki, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, obliguje Sąd do ich uchylenia.

Od powyższego orzeczenia organ wniósł skargę kasacyjną, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Organ zrzekł ponadto rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 7 O.p., poprzez uchylenie decyzji organów z uwagi na stwierdzenie przez Sąd, że w sprawie zaistniało naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy niezbędną przesłanką pozwalającą sądowi uchylić zaskarżoną decyzję z uwagi na zaistnienie okoliczności stanowiącej przyczynę wznowienia postępowania jest to, aby powstanie tej okoliczności dało się zakwalifikować jako naruszenie prawa przez organ, ewentualnie uchylenie decyzji powinno prowadzić do ochrony obiektywnego porządku prawnego, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 108 ust. 5 pkt 2 lit. a

u.p.t.u., poprzez uchylenie decyzji organu, pomimo wystąpienia uzasadnionej obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna organu pozbawiona jest uzasadnionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych) chyba, że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Nie ujawniono także podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a.).

Kwestia sporna w niniejszej sprawie koncentruje się wokół zgodności z prawem uchylenia przez Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 29 lipca 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Mokotów z 9 lutego 2021 r., wydanych w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT z uwagi na zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 7 O.p.

Na wstępie wskazać należy, że kontroli Sądu pierwszej instancji została poddana decyzja w przedmiocie odmowy przekazania środków z rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy spółki. Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła wniosek o przekazanie środków w wysokości 10.500,00 zł zgromadzonych na rachunku VAT. Organ pierwszej instancji rozpatrując wniosek wskazał na wynikające z art. 108b ust. 5 u.p.t.u. przesłanki warunkujące odmowę wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy, gdyż na dzień wydania zaskarżonej decyzji na skarżącej ciążyła zaległość w podatku od towarów i usług na łączną kwotę wraz z odsetkami 6.599.745,90 zł. Zgodnie z powołanym powyżej przepisem, w przypadku posiadania przez podatnika zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług naczelnik urzędu skarbowego może odmówić wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy w wysokości odpowiadającej tej zaległości wraz z odsetkami za zwłokę, według stanu na dzień wydania decyzji. W tym miejscu wskazać należy, że w dacie wydawania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa – Mokotów w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT, decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 22 grudnia 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z 6 listopada 2019 r. pozostawały w obrocie. Z uwagi na powyższe, organy były zobligowane do przyjęcia, że na skarżącej ciążyła zaległość w podatku od towarów i usług na łączną kwotę wraz z odsetkami 6.599.745,90 zł, wynikająca z tej decyzji. W konsekwencji organy podatkowe zgodnie z prawem wydały wówczas decyzję w oparciu o art. 108b ust. 5 u.p.t.u., bowiem jak wskazuje się w orzecznictwie, jedyną i wystarczającą przesłanką odmowy udzielenia zgody na przekazanie środków z rachunku VAT jest posiadanie przez podatnika zaległości w podatku od towarów i usług (por. wyrok NSA z 16 marca 2021 r., I FSK 1792/20, CBOSA).

Następnie, wyrokiem z 30 listopada 2021 r., III SA/Wa 616/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 22 grudnia 2020 r. w przedmiocie określenia spółce podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z 6 listopada 2019 r., a także umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał na przedawnienie zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. Wyrok ten jest prawomocny, bowiem nie wniesiono w terminie skargi kasacyjnej.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, prawomocne uchylenie powyższym wyrokiem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. oznacza, że nie wystąpiła zaległość w tym podatku za listopad i grudzień 2011 r. Skoro nie wystąpiły wskazane zaległości podatkowe, to odpadła przesłanka do odmowy przekazania środków w kwocie 10.500,00 zł z rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy Spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie pogląd ten podziela. Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 7 O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które następnie zostały uchylone, zmienione, wygaszone lub stwierdzono ich nieważność w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Wymieniona w art. 240 § 1 pkt 7 O.p. decyzja lub orzeczenie sądu to akt administracyjny lub sądowy, który stanowił szeroko rozumianą podstawę prawną, a nie faktyczną wydania decyzji podatkowej. Oznacza to, że bez tej "innej decyzji lub orzeczenia sądu" nie byłoby podstaw do wydania decyzji podatkowej. Chodzi więc o rozstrzygnięcie jakiejś sprawy lub pojedynczej kwestii, zawartej w decyzji administracyjnej lub orzeczeniu sądowym, wydanej w odrębnej i samodzielnej sprawie podatkowej, w sytuacji, gdy albo w ogóle nie mogłaby być wydana decyzja podatkowa, albo nie mogłaby być wydana decyzja określonej treści, bez stanu prawnego lub faktycznego ukształtowanego lub stwierdzonego wcześniejszym rozstrzygnięciem administracyjnym lub sądowym innej, odrębnej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 czerwca 2014 r., II FSK 1507/12, z 19 czerwca 2018 r., II FSK 1675/16, z 11 grudnia 2018 r., II FSK 1826/18, CBOSA). Także w wyroku z 3 czerwca 2014 r., II FSK 1507/12, NSA wskazał, że przez decyzję, na podstawie której wydano inną decyzję należy rozumieć takie rozstrzygnięcie, które stanowi istotny fakt prawotwórczy dla innej sprawy administracyjnej; tak że bez niej nie byłoby możliwe wydanie decyzji, albo decyzja ta miałaby inną treść.

Decyzją, stanowiącą w niniejszej sprawie podstawę wydania decyzji o odmowie wyrażenia zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT była decyzja określająca Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. Prawomocne uchylenie tej decyzji oznacza zatem, że nie wystąpiła zaległość spółki w tym podatku za listopad i grudzień 2011 r., a zatem odpadła przesłanka wydania skarżącej decyzji w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT.

Reasumując, zgodnie z prawem uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że prejudycjalność decyzji dotyczącej określenia skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. wywołuje ten skutek, że decyzje organów podatkowych stają się dotknięte przesłanką wznowienia postępowania.

Skład orzekający w niniejszej sprawie opowiada się za stanowiskiem wyrażonym m.in. w wyroku NSA z 22 listopada 2018 r., I FSK 1155/18, CBOSA, według którego każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Dotyczy to także podstawy wznowieniowej, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 7 O.p., a więc również takiej sytuacji, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione.

Należy podkreślić, że w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. mowa jest o jakimkolwiek naruszeniu przepisu prawa, a jedynym ograniczeniem zastosowania tegoż przepisu jest to, czy naruszenie określonej normy daje, czy nie daje podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Tym samym ustawodawca wskazuje, że realizacja zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP i art. 120 O.p. jest wartością wyższą, niż przestrzeganie innej zasady ogólnej, wyrażonej w art. 128 O.p, czyli zasady trwałości rozstrzygnięć administracyjnych. Jeżeli bowiem nie zachodzi podstawa do wznowienia postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia (decyzji) mogłoby nastąpić jedynie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub lit. c P.p.s.a. Tak więc istotnym jest, że naruszenie prawa będące podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy.

Kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem w rozumieniu art. 184 Konstytucji RP i art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych obejmuje ocenę zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego co do zgodności z przepisami, które mają zastosowanie w danej sprawie administracyjnej. Wydanie aktu administracyjnego, którego podstawę stanowi decyzja lub orzeczenie sądu, w odniesieniu do których stwierdzono ich niezgodność z prawem, oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów, a w takim wypadku w odniesieniu do tegoż aktu zachodzą podstawy do stwierdzenia zaistnienia naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Nie można bowiem pojęcia "naruszenia prawa", o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., ograniczać do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji (postanowienia), a taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Dotyczy to na przykład niektórych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego określonych w art. 240 § 1 pkt 5, 7 i 8 O.p. Tak więc w razie stwierdzenia przez sąd, że akt kontrolowany narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego.

Powyższy pogląd dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo należy wskazać na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 14 listopada 2006 r., I OSK 1321/05; z 12 października 2011 r., II OSK 2004/10; z 10 października 2013 r., I OSK 1573/13; z 10 marca 2016 r., I OSK 1760/14; z 30 marca 2017 r., II GSK 1953/15; CBOSA. Stanowisko to przeważa również w piśmiennictwie - prezentowane jest ono przez T. Wosia, w: (red. T. Woś) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 594; T. Woś, Prawomocność decyzji administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego 2008, nr 5, s. 41; B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2009, s. 437; T. Kiełkowski, Naruszenie prawa dające podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, Przegląd Prawa Publicznego 2008, nr 4, s. 59 i n.; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 458; J. Jagielski, M. Jagielska, R. Stankiewicz, w: (red.) R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 528-529.

Powyższe stanowisko jest tym bardziej aktualne, jeśli zważy się na przedmiot kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Jest nim bowiem decyzja o odmowie wyrażenia zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT, której podstawą była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 22 grudnia 2020 r. w przedmiocie określenia spółce podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r., która w wyniku prawomocnego orzeczenia Sądu została uchylona wraz z poprzedzającą ją decyzją Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie z 6 listopada 2019 r., a następnie umorzono postępowanie administracyjne w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. Stąd też trudno zaakceptować stanowisko organu podatkowego zawarte w skardze kasacyjnej, że uchylenie takiej decyzji w okresie pomiędzy wydaniem zaskarżonej decyzji a dniem wyrokowania przez sąd administracyjny nie może powodować uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Zasada praworządności, ale i reguły celowości oraz racjonalności działań przemawiają za tym, aby również w sytuacji, gdy podstawy wznowienia w postaci uchylenia decyzji, na podstawie której wydano zaskarżone postanowienie, zaistniały po zakończeniu postępowania podatkowego, istniała możliwość uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Sąd administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, nie może abstrahować od naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania, powstałych po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 7 O.p. za pozbawiony uzasadnionych podstaw.

W konsekwencji także zawarty w podstawach kasacyjnych zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 108 ust. 5 pkt 2 lit. a u.p.t.u., poprzez uchylenie decyzji organu, pomimo wystąpienia uzasadnionej obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, nie mógł odnieść zamierzonego przez organ skutku. Na poparcie tego zarzutu organ podatkowy wskazał w skardze kasacyjnej, że zasadnym było utrzymanie decyzji organu pierwszej instancji, gdyż zaistniała obawa niewykonania zobowiązania, a brak zapłaty przez stronę podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. w znacznej wysokości wskazywał na trwałe nieuregulowanie wymagalnych zobowiązań i dawał podstawę do zastosowania art. 108b ust. 5 u.p.t.u. (str. 5 skargi kasacyjnej).

Z treści art. 108b u.p.t.u. wynika m.in., że postępowanie w przedmiocie przekazania środków zgromadzonych na wskazanym przez podatnika rachunku VAT, jest postępowaniem wszczynanym na wniosek, zaś organ ma obowiązek odmowy przekazania rzeczonych środków w przypadku, gdy zachodzą przesłanki wymienione w ust. 5 tego przepisu. W niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji wyjaśniono z jakich konkretnie przesłanek zostało wywiedzione, że Spółka posiada zaległość w podatku VAT na łączną sumę wraz z odsetkami 6.599.745,90 zł. Zaległość ta wynikała z decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 22 grudnia 2020 r. w przedmiocie określenia spółce podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. Prawomocne uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie tej decyzji spowodowało, że odpadła przesłanka będąca podstawą wydania decyzji o odmowie przekazania środków zgromadzonych na wskazanym przez podatnika rachunku VAT. Za nieuzasadnione w tym przypadku należy uznać stanowisko organu podatkowego, jakoby Sąd miał badać wszystkie potencjalne okoliczności mogące stanowić uzasadnioną obawę, że zobowiązanie z tytułu podatków i należności spółki nie zostanie wykonane. Uzasadnienie Sądu pierwszej instancji spełnia w tym zakresie wszelkie wymogi wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

A. Cudak M. Niezgódka – Medek A. Jakimowicz