Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 850/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.145 par.1 pkt 1c, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 107
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi Ogólnopolskiego Forum [...] oraz Ośrodków [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2019 r. NR. [...] w przedmiocie odmowy uznania za podmiot uprawniony do prowadzenia szkolenia oraz kursu doszkalającego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego Ogólnopolskiego Forum [...] oraz Ośrodków [...] z siedzibą w [...] kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2018 r. do Ministerstwa Sprawiedliwości wpłynął wniosek Ogólnopolskiego Forum [...] oraz Ośrodków [...] z siedzibą w K. o uznanie za podmiot uprawniony do prowadzenia szkolenia oraz kursu doszkalającego, o którym mowa w art. 11a ust. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej i edukacji prawnej (Dz. U. z 2017 poz. 2030, z późn. zm.).

Decyzją z [...] lutego 2019r. Minister Sprawiedliwości odmówił uznania Ogólnopolskiego Forum [...] oraz Ośrodków [...] (KRS Nr [...]) za podmiot uprawniony do prowadzenia szkolenia oraz kursu doszkalającego, o którym mowa w art. 11a ust. 2 ustawy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, ze wnioskodawca został zarejestrowany jako związek stowarzyszeń w Krajowym Rejestrze Sądowym, pod numerem [...] .

Organ ustalił też, iż w skład Ogólnopolskiego Forum [...] oraz Ośrodków [...] z siedzibą w K. wchodzą: Terenowy Komitet Ochrony Praw Dziecka z siedzibą w I.; [...] Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnych z siedzibą w J.; Towarzystwo Przyjaciół Dzieci Oddział Miejski w B. z siedzibą w B.; Polski Związek Niewidomych - Okręg [...] z siedzibą w P. w L.; Stowarzyszenie Wspierania Inicjatyw Społecznych na Rzecz Osób Niepełnosprawnych z siedzibą w G.; [...]- Stowarzyszenie Wsparcia i Rozwoju Regionów z siedzibą w R.; Stowarzyszenie [...] na Rzecz Zdrowia Psychicznego z siedzibą w O.; Fundacja [...] z siedzibą w S. oraz Bezpieczny Powiat [...] z siedzibą w B .

Dalej organ przytoczył art. 11b ust. 2 ustawy w myśl którego, za podmiot uprawniony do prowadzenia szkolenia oraz kursu doszkalającego może zostać uznany związek, o którym mowa w art. 22 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach, który zrzesza co najmniej siedem organizacji pozarządowych świadczących poradnictwo obywatelskie nieprzerwanie w okresie co najmniej siedmiu lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o uznanie za podmiot uprawniony do prowadzenia szkolenia oraz kursu doszkalającego, o którym mowa w art. 11a ust. 2 ustawy. Podkreślił, że wymienione przesłanki muszą być spełnione przez co najmniej siedem organizacji pozarządowych, przy czym ocenie podlega doświadczenie w zakresie świadczenia poradnictwa obywatelskiego i czas świadczenia poradnictwa obywatelskiego przez każdą z organizacji pozarządowych. Świadczenie poradnictwa obywatelskiego stanowi odrębną kategorię zadań publicznych od udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, jak również od innego poradnictwa specjalistycznego świadczonego w wybranej wąskiej dziedzinie lub kierowanego do wąskiego kręgu beneficjentów (np. psychologicznego, pedagogicznego, finansowego, z zakresu pomocy społecznej, w sprawie rozwiązywania problemów alkoholowych i innych uzależnień, w sprawie przeciwdziałania przemocy, dla bezrobotnych, czy dla osób pokrzywdzonych przestępstwem). Świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego zostało wyodrębnione nie tylko na gruncie ustawy, ale również w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. z 2018 r. poz. 450, z późn. zm.). Wśród kategorii zadań wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 22a ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie składających się na sferę zadań publicznych wyodrębniono "udzielanie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego", obok działalności w innych sferach zadań publicznych, w tym wskazanego w pkt 1b "udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej", a także pomocy społecznej, działalności na rzecz rodziny, czy upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich oraz działań wspomagających rozwój demokracji. Świadczenie poradnictwa obywatelskiego należy rozumieć według organu jako dostępną dla obywateli działalność o charakterze kompleksowym. Kompleksowość poradnictwa obywatelskiego polega na tym, że rozwiązanie problemu, z którym zwraca się beneficjent, obejmuje informację o jego uprawnieniach i obowiązkach oraz elementy pozaprawne odnoszące się do różnych dziedzin życia, w szczególności zawodowego, ekonomicznego lub społeczno-osobistego. Nie można utożsamiać lub zawężać poradnictwa obywatelskiego do innych rodzajów działalności, w szczególności do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej czy świadczenia innego poradnictwa specjalistycznego. Udzielanie porad w dziedzinach tematycznych określonych w art. 3a ust. 1, zdanie drugie ustawy samo w sobie jeszcze nie świadczy o prowadzeniu działalności z zakresu poradnictwa obywatelskiego, a dopiero poradnictwo prowadzone w sposób i w zakresie właściwym dla poradnictwa obywatelskiego decyduje o świadczeniu tej usługi. Metodologia świadczenia poradnictwa obywatelskiego charakteryzuje się według organu:

- wspieraniem beneficjenta w samodzielnym rozwiązywaniu przez niego problemu,

- udzielaniem, w razie potrzeby, wsparcia w sposób ciągły, w tym poprzez sporządzenie wspólnie z beneficjentem planu działania i pomoc na różnych etapach jego realizacji.

- działaniami dostosowanymi do indywidualnej sytuacji beneficjenta, która obejmuje różne rodzaje problemów życiowych, zarówno prawnych, jak i pozaprawnych,

- podnoszeniem świadomości beneficjenta o przysługujących w danej sytuacji prawach i ciążących na nim obowiązkach. Zgodnie z art. 11b ust. 3 ustawy wnioskodawca jest zobowiązany do dołączenia do wniosku dokumentów potwierdzających spełnienie przesłanek określonych w art. 11b ust. 2 ustawy. Odnosząc się do dokumentów przedłożonych przez Ogólnopolskie Forum [...] oraz Ośrodków [...] z siedzibą w K. organ stwierdził, że strona nie wykazała, a tym samym nie spełniła, przesłanek wymaganych do uznania za podmiot uprawniony do prowadzenia szkolenia oraz kursu doszkalającego, o którym mowa w art. 11a ust. 2 ustawy. Materiał dowodowy dotyczący Terenowego Komitetu Praw Dziecka z siedzibą w I. w ocenie organu nie potwierdza doświadczenia Terenowego Komitetu Praw Dziecka z siedzibą w I. w świadczeniu poradnictwa obywatelskiego. Materiał dowodowy dotyczący [...] Stowarzyszenia Osób Niepełnosprawnych z siedzibą w J. potwierdza, że organizacja pozarządowa współpracowała z Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w J. i świadczyła nieodpłatnie poradnictwo socjalno-prawne na rzecz osób niepełnosprawnych oraz ich rodzin i opiekunów. Użycie przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w piśmie z [...] października 2018 roku pojęcia "nieopłatnego poradnictwa socjalno-prawnego" nie pozwala jednoznacznie ustalić, czy spełniona jest ustawowa przesłanka posiadania doświadczenia w zakresie świadczenia poradnictwa obywatelskiego. Zastosowane pojęcie pozwala jedynie przyjąć, że organizacja pozarządowa udzielała porad prawnych oraz porad w zakresie pomocy społecznej, które jednak nie są tożsame ze świadczeniem poradnictwa obywatelskiego. Natomiast użyty w piśmie zwrot "od kilkunastu lat" jest nieprecyzyjny. Z pisma Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich z dnia [...]marca 2012 r. nie wynika jakiego typu usługi poradnicze świadczono w ramach zadania publicznego pod nazwą "[...]".

W ocenie organu powyższy materiał dowodowy dotyczący [...] Stowarzyszenia Osób Niepełnosprawnych z siedzibą w J. nie potwierdza doświadczenia i ciągłości w świadczeniu poradnictwa obywatelskiego.

Materiał dowodowy dotyczący Towarzystwa Przyjaciół Dzieci Oddział Miejski w B. potwierdza doświadczenie organizacji pozarządowej w udzielaniu porad prawnych, psychologicznych, mediatora/psychoterapeuty oraz wspieranie działań w zakresie pomocy społecznej, co w ocenie organu nie stanowi jednak świadczenia poradnictwa obywatelskiego.

Materiał dowodowy dotyczący Polskiego Związku Niewidomych Okręg [...] Koło w L. potwierdza udział członków organizacji pozarządowej w projektach i szkoleniach z zakresu edukacji, nowoczesnych technologii oraz informatyki. Nie pozwala jednak w ocenie organu w obiektywny sposób stwierdzić, czy spełniono ustawową przesłankę, ponieważ oświadczenie pochodzi od samego podmiotu wchodzącego w skład strony.

Co się tyczy materiału dowodowego dotyczącego Stowarzyszenia Wspierania Inicjatyw Społecznych na Rzecz Osób Niepełnosprawnych z siedzibą w G. to organ wyjaśnił, że oświadczenie w zakresie prowadzenia Punktu Informacji o Prawach i Uprawnieniach Obywatelskich, może potwierdzać prowadzenie działalności, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 22 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, stanowiącej jednak działalność odrębną od świadczenia poradnictwa obywatelskiego wymienionego w art. 4 ust. 1 pkt 22a ww. ustawy. Strona - pomimo takiej możliwości - nie wypowiedziała się w powyższym zakresie i nie przedłożyła dodatkowych dokumentów, co nie pozwala w sposób obiektywny ocenić, jaki rodzaj poradnictwa świadczony był w rzeczywistości świadczony w Punkcie Informacji o Prawach i Uprawnieniach Obywatela.

Materiał dowodowy dotyczący [...] - Stowarzyszenie Wsparcia i Rozwoju Regionu z siedzibą w R. nie potwierdzaj doświadczenia w zakresie poradnictwa obywatelskiego. Również rodzaje poradnictwa wymienione w oświadczeniu Prezesa Zarządu [...] - Stowarzyszenie Wsparcia i Rozwoju Regionu z siedzibą w R. z dnia [...]października 2018 roku nie wyczerpują zakresu działalności właściwej dla świadczenia poradnictwa obywatelskiego.

Materiał dowodowy przedłożony przez Stowarzyszenie "[...]" na Rzecz Zdrowia Psychicznego z siedzibą w O. wskazuje na doświadczenie organizacji pozarządowej we wspieraniu osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, udzielaniu porad prawnych, prowadzeniu mediacji, prowadzeniu świetlicy socjoterapeutycznej oraz działalności szkoleniowej. Jednakże powyższe nie stanowi według organu potwierdzenia doświadczenia w zakresie świadczenia poradnictwa obywatelskiego.

Materiał dowodowy dotyczący Fundacji "[...]" z siedzibą w S. potwierdza udzielanie przez organizację pozarządową porad prawnych, psychologicznych, terapeutycznych, wychowawczych, logopedycznych i prowadzenie mediacji. Jednakże powyższe również nie stanowi potwierdzenia doświadczenia w zakresie świadczenia poradnictwa obywatelskiego.

Materiał dowodowy dotyczący Stowarzyszenia Bezpieczny Powiat [...] z siedzibą w B. potwierdza doświadczenie organizacji pozarządowej w udzielaniu porad prawnych w okresie od 2016 r. do [...] listopada 2017 r. Natomiast oświadczenie z dnia [...] listopada 2015 r. nie odnosi się do okresu będącego przedmiotem postępowania administracyjnego. Z uwagi na powyższe w ocenie organu przedłożony materiał dowodowy nie pozwala uznać, że organizacja pozarządowa posiada doświadczenie w świadczeniu poradnictwa obywatelskiego.

Reasumując, w ocenie organu przedłożony materiał potwierdza, że organizacje pozarządowe wchodzące w skład strony prowadzą szereg działań społecznie użytecznych, mieszczących się w zakresie sfer pożytku publicznego, istotnych z punktu widzenia niesienia pomocy i wsparcia osobom potrzebującym w lokalnych społecznościach. Działalność ta jednak nie jest tożsama ze świadczeniem poradnictwa obywatelskiego.

Organ dodał również, iż materiał dowodowy w postaci oświadczeń złożonych przez osoby współpracujące z organizacjami pozarządowymi wchodzącymi w skład strony jest niewystarczający, aby w sposób obiektywny ocenić spełnienie przez stronę przesłanek z art. 11 b ust. 2 ustawy. Wartość dowodowa oświadczeń osób trzecich, które z uwagi na współpracę z powyższymi organizacjami pozarządowymi, mogą kierować się zbieżnymi interesami, nie powinna mieć rozstrzygającego znaczenia w sytuacji, gdy złożone oświadczenia nie znajdują potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Oświadczenia stron, stosownie do art. 75 § 2 KPA, mogą bowiem według organu jedynie zastąpić inne dowody i to tylko w sytuacjach niebudzących wątpliwości, a więc mogą odnosić się do tzw. faktów przyznanych. Zarówno oświadczenie Prezesa Zarządu Ogólnopolskiego Forum [...] oraz Ośrodków [...] z siedzibą w K. z dnia [...]stycznia 2019 roku, jak i osób reprezentujących organizacje pozarządowe wchodzące w skład strony, nie znajdują potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym.

Organ zwrócił też uwagę na to, że brak informacji o świadczeniu poradnictwa obywatelskiego przez powyższe organizacje pozarządowe na publicznie dostępnych stronach internetowych tych podmiotów jedynie potwierdza wątpliwości organu co do wartości dowodowej złożonych oświadczeń.

Od powyższej decyzji wnioskodawca wywiódł skargę do tut. Sądu zarzucając jej:

1) Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 11b ust. 3 i 4 ustaw o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej poprzez uznanie, że skarżący nie spełnia wymogów określonych w przepisach ustawy potrzebnych do uznania za podmiot uprawniony do przeprowadzania szkolenia oraz kursu doszkalającego o którym mowa w ustawie

2) naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art.107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: Kpa) poprzez niewłaściwe rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i błędne uznanie, że:

a. działalność członków Skarżącego nie jest tożsama ze świadczeniem poradnictwa obywatelskiego,

b. materiał dowodowy dotyczący członków Skarżącego nie potwierdza doświadczenia i ciągłości w świadczeniu poradnictwa obywatelskiego, w szczególności siedmiu łat poprzedzających złożenie wniosku przez Skarżącego, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że organizacje pozarządowe - członkowie Skarżącego posiadają ponad siedmioletnie doświadczenie w świadczeniu poradnictwa obywatelskiego w ramach realizacji swych celów statutowych w każdym z siedmiu kolejnym lat poprzedzających wniosek skarżącego;

3) naruszenie przepisów art. 78 § 1 oraz art. 75 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania z wniosków związku "[...]" oraz Związku Biur [...] o wydanie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji, o których mowa w art. 11b ust. 2 i 3 ustawy z dnia z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej — w sytuacji gdy ww. dowody były istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;

4) naruszenie przepisu art. 8 Kpa poprzez odstąpienie przez Organ administracyjny, bez uzasadnionej przyczyny, od utrwalonej praktyki spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a mianowicie polegającej na rozpoznaniu podobnych wniosków dwóch innych związków organizacji pozarządowych bez nieproporcjonalnie długiego postępowania i kwestionowania sposobów wykazania posiadanego doświadczenia w zakresie poradnictwa obywatelskiego oraz pomimo posiadania analogicznego doświadczenia przez organizacje członkowskie Skarżącego, które to niniejszym postępowaniu zostały poddane w wątpliwość przez organ administracji.

5) naruszenie przepisu art. 8 Kpa poprzez:

a. zaniechanie przeprowadzenie przez Organ administracyjny postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,

b. zaniechanie kierowania się przez Organ administracyjny zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, które to naruszenia polegały w szczególności na nierównym traktowanie Skarżącego w stosunku do traktowania związków organizacji oraz samych wniosków: - Związku Biur [...], oraz — związku organizacji o nazwie [...] Inni których wnioski zostały pozytywnie rozpoznane niemalże natychmiast

6) naruszenie przepisu art. 9 Kpa poprzez:

a. brak należytego i wyczerpującego informowania Skarżącego przez Organ administracyjny o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego,

b. zaniechanie czuwanie przez Organ administracyjny nad tym, aby Skarżący w toku postępowania nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa i zaniechanie udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jaki jest zakres pojęcia "poradnictwa obywatelskiego" w okresie 7 lat poprzedzających złożenie wniosku przez Skarżącego, które to naruszenia polegały na tym, że Organ administracyjny nie informował o tym, jakie działania mieszczą się w zakresie pojęcia "poradnictwa obywatelskiego" w poszczególnych okresach jak niżej podlegających wykazaniu w toku postępowania, tj.:

i. przed 5 sierpnia 2015 roku, w którym to okresie w polskim systemie prawnym nie funkcjonowała w ogóle instytucja poradnictwa obywatelskiego, a tym samym brak było jakichkolwiek definicji umożliwiającej badanie, czy wykonywane działania mieszczą się w takiej definicji,

ii. między 5 sierpnia 2015 r. a 16 sierpnia 2018 r., w którym to okresie wprowadzono do ustawy o pożytku publicznym i wolontariacie ceł społecznie użyteczny, tj. nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, niemniej jednak nadal brak było jakichkolwiek definicji umożliwiającej badanie, czy wykonywane działania mieszczą się w takiej definicji,

iii. między 16 sierpnia 2018 r. a 31 grudnia 2018 r., od kiedy to wprawdzie weszła w życie ogólna definicja nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 roku o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, choć takie nieodpłatne poradnictwo obywatelskie przewidziane tą ustawą nie było jeszcze świadczone

iv. od 1 stycznia 2019 r., kiedy to mogło być dopiero rozpoczęte świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego określonego w przepisie art. 3a ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. łub wręcz dezinformował Skarżącego, w szczególności pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. wymagając np. wykazania doświadczenia w zakresie poradnictwa obywatelskiego tylko w zakresie łącznie porad dla osób zadłużonych i porady z zakresu spraw mieszkaniowych oraz zabezpieczenia społecznego (art. 3a ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej), które to okoliczności nie miały żadnego znaczenia dla organu administracyjnego.

7) naruszenie przepisów art. 8, art. 11 i art. 138 § 2 Kpa poprzez sporządzenie przez Organ administracji uzasadnienia, z którego nie wynika jakie okoliczności winien wziąć pod uwagę oraz jakie czynności winien podjąć organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, w szczególności na czym miałoby polegać - podlegające badaniu — poradnictwo obywatelskie w okresie:

i. przed 5 sierpnia 2015 r., w którym to okresie w polskim systemie prawnym nie funkcjonowała w ogóle instytucja poradnictwa obywatelskiego, a tym samym brak było jakichkolwiek definicji umożliwiającej badanie, czy wykonywane działania mieszczą się w takiej definicji,

ii. między 5 sierpnia 2015 r. a 16 sierpnia 2018 r., w którym to okresie wprowadzono do ustawy o pożytku publicznym i wolontariacie cel społecznie użyteczny, tj. nieodpłatne poradnictwo obywatelskie, niemniej jednak nadal brak było jakichkolwiek definicji umożliwiających badanie, czy wykonywane działania mieszczą się w takiej definicji,

iii. między 16 sierpnia 2018 r. a 31 grudnia 2018 r., od kiedy to wprawdzie weszła w życie ogólna definicja nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej, choć takie nieodpłatne poradnictwo obywatelskie przewidziane tą ustawą nie było jeszcze świadczone

iv. od 1 stycznia 2019 r., kiedy to mogło być dopiero rozpoczęte świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego określonego w przepisie art. 3a ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.

Dodatkowo skarżący wniósł o załączenie do akt niniejszego postępowania i dopuszczenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania z wniosków związku "[...]" oraz Związku Biur [....] o wydanie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji, o których mowa w art. 11b ust. 2 i 3 ustawy z dnia z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej — na okoliczność określenia czynności składających się na poradnictwo obywatelskie (w tym w okresie przed sierpniem 2015 r., między sierpniem 2015 r. a sierpniem 2018 r., między sierpniem 2018 r. a 31 grudnia 2018 r. oraz od 1 stycznia 2019 r.), tożsamego charakteru doświadczenia organizacji wchodzących w skład Wnioskodawcy a związku "[...]" oraz Związku Biur [...], a tym samym konieczności wydania decyzji zgodnie z wnioskiem Wnioskodawcy.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto w/w zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ w sposób prawidłowy wyjaśnił motywy swojego rozstrzygnięcia. Biorąc zaś pod uwagę okoliczność, iż kluczowym motywem organu, był brak wykazania przez podmioty wchodzące w skład wnioskodawcy, że posiadają doświadczenie w zakresie "nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego", istota ta sprowadzała się do zbadania, czy organ dokonał poprawnej i wyczerpującej wykładni w/w określenia.

Rozważania w przedmiotowej materii należało rozpocząć od podkreślenia, że pojęcie "nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego" wprowadziła ustawa z 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. W myśl art.3a w/powołanej regulacji, nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje działania dostosowane do indywidualnej sytuacji osoby uprawnionej, zmierzające do podniesienia świadomości tej osoby o przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach oraz wsparcia w samodzielnym rozwiązywaniu problemu, w tym, w razie potrzeby, sporządzenie wspólnie z osobą uprawnioną planu działania i pomoc w jego realizacji. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje w szczególności porady dla osób zadłużonych i porady z zakresu spraw mieszkaniowych oraz zabezpieczenia społecznego. Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje również nieodpłatną mediację.

Jak wynika z treści przywołanego przepisu, zawiera on bardzo ogólnikową definicję badanego pojęcia. Dodatkowo zwrócić należało uwagę na to, że posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "w szczególności", świadczy o tym, że definicja ustawowa jest otwarta i nosi charakter jedynie przykładowy.

Takie, mało precyzyjne określenie pojęcia "nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego" nakładało więc w niniejszej sprawie na organ obowiązek dokonania wykładni w/w zwrotu.

W tym miejscu należało zaś przypomnieć, że prawidłowo dokonana wykładnia, składa się z dwóch elementów. Pierwszy z nich polega na dokonaniu pracy polegającej na odkodowaniu badanej normy prawnej. Drugi z nich polega zaś na dokonaniu pracy polegającej na dokładnym wyjaśnieniu powodów, dla których właśnie w ten sposób odczytano treść danego przepisu. Dopiero więc łączne zaprezentowanie obydwu w/w elementów, uprawnia do uznania, że wykładnia konkretnej normy prawnej została dokonana w sposób wyczerpujący, tj. taki, który poddaje się kontroli sądowej.

Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy, uzasadnienie skarżonej decyzji należało uznać za niedpowiadające wymogom art.107 K.p.a. Wykładnia pojęcia "nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego" dokonana przez organ w uzasadnieniu decyzji, jawiła się bowiem jako niekompletna. Organ wskazał w niej jedynie to, jak rozumie treść odkodowywanego zwrotu. Ani jednym zdaniem nie wyjaśnił jednak tego, z jakich powodów dokonał takiej a nie innej wykładni. Konieczność doprecyzowania sposobu rozumienia omawianego zwrotu jawi się zaś w niniejszej sprawie tym bardziej niezbędna, gdy zwrócimy uwagę na zarzut nr.7 skargi. Należy pamiętać bowiem, że "poradnictwo obywatelskie" jest sformułowaniem nowym. Skoro zaś zachodzi konieczność rozciągnięcia tego określenia, na okres aż 7 lat wstecz, a więc na okres przed pojawieniem się tego sformułowania w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej (...), to tym bardziej jego wykładnia powinna być bardziej szczegółowa, wszechstronna i uwzględniająca pokrewne lub zbliżone zakresowo określenia, istniejące w wówczas obowiązujących regulacjach prawnych.

Powyższe sprawia, iż przedmiotowa wykładnia dokonana przez organ, wymyka się kontroli sądowej. Sąd nie znając motywów, jakimi kierował się organ przy dekodowaniu danej normy prawnej, jest pozbawiony możliwości oceny poprawności rozumowania organu.

Niezależnie od powyższego uchybienia, w ocenie tut. Sądu organ błędnie bo przedwcześnie, odmówił też mocy dowodowej oświadczeniom stron postępowania. Oświadczenia takie stanowią zaś co do zasady dowód równoprawny innym dowodom. Jako taki, powinien więc podlegać swobodnej ocenie organu prowadzącego postępowanie administracyjne. Jeśli organ zamierza zaś odmówić mocy dowodowej konkretnemu dowodowi, to powinien swoje stanowisko w tej materii szczegółowo uzasadnić. W szczególności powinien wykazać brak wiarygodności osoby składającej określone oświadczenie, przy pomocy np. kontrdowodu. Tego jednak organ w niniejszej sprawie zaniechał. Za poprawną ocenę dowodów nie sposób zaś uznać odniesienia się przez organ do treści zamieszczonych na stronach internetowych danych podmiotów. Tego rodzaju nawiązanie do treści ze stron internetowych, mogłoby ewentualnie odnieść zamierzony skutek w sytuacji udowodnienia przez organ, że na stronach tych zaprezentowano wszystkie rodzaje działalności, jakimi parają się dane podmioty. Tego jednakże organ nie tylko nie wykazał, ale nawet nie podjął żadnych kroków, dla uwiarygodnienia takiego twierdzenia. Stąd więc wnioski wysnute przez organ, jawiły się jako gołosłowne a przez to niedopuszczalne.

Na marginesie dodania wymagało także to, że organ nie dokonał w sposób stanowczy oceny materiału dowodowego jakim dysponował. W przedostatnim zdaniu uzasadnienia skarżonej decyzji stwierdził jedynie, że ma wątpliwości co do wartości dowodowej złożonych oświadczeń. Posłużenie się przez organ tak nieostrym i nie stanowczym sformułowaniem, nie pozwala więc na przyjęcie, że w rzeczywistości dokonał on oceny dowodów.

W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.).

O kosztach orzeczono zgodnie z dyspozycją art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany do tego, aby uwzględniając uwagi Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, zbadać sprawę w sposób wszechstronny, dokonując wyczerpującej wykładni pojęcia "nieodpłatne poradnictwo obywatelskie", oraz dokonując szczegółowej i stanowczej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.