Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 110/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 1 i 2, art. 188 i 134 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 111 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia del. WSA Maciej Dybowski (spr.) Protokolant: st. asyst. sędz. Anna Pośpiech-Kłak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 530/10 w sprawie ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2) zasądza od [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na rzecz Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 530/10 (dalej wyrok z 20 października 2010 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi [...] SA w W.: 1. uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]; 2. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądził od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego [...] SA w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok ów zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] stycznia 2010 r.) Minister Infrastruktury (dalej Minister), po rozpatrzeniu wniosku [...] SA w Warszawie (dalej Spółka) o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z [...] czerwca 2009 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 2009 r.) stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody B. z [...] czerwca 1994 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 1994 r.) dotyczącej uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego – Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] "[...]" w B. działkami nr [...], nr [...], w części odnoszącej się do dawnej parceli nr [...] o pow. 0,2263 ha, która weszła w skład działki nr [...], ujętej w decyzji uwłaszczeniowej, utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2009 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewoda B., działając na podstawie art. 2 ust. 1, 2, 3, i 9 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464 ze zm.), § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. nr 23, poz. 97) i art. 40 ust. 3, art. 41 ust. 1 i art. 43 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ([j.t.] Dz.U. z 1991 r. nr 30, poz. 127, dalej u.g.g.), decyzją z [...] czerwca 1994 r. nr [...] stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w B. prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w K., oznaczonych jako działki nr [...] o pow. 0,3350 ha i nr [...] o pow. 0,7526 ha, zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] i stwierdził nabycie prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie, w tym w części odpłatnie.

Pismem z [...] lipca 2008 r. [...] Sp. z o. o. w P. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Minister Infrastruktury, decyzją z [...] czerwca 2009 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody B. z [...] czerwca 1994 r. dotyczącej uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego Przemysłu [...] "[...]" w B. działkami nr [...] i nr [...], w części odnoszącej się do dawnej parceli nr [...] o pow. 0,2263 ha, która weszła w skład działki nr [...], ujętej w decyzji uwłaszczeniowej. [...] SA, wnioskiem z [...] lipca 2009 r., wystąpiły o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] czerwca 2009 r. podnosząc, że narusza ona podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę zaufania do organów państwa (art. 8 kpa), zasadę trwałości decyzji (art. 16 § 1 kpa), a także narusza interes prawny [...] SA. W piśmie z [...] września 2009 r. wnioskodawca podniósł, że decyzja Ministra jest nieprecyzyjna i nie wynika z niej, które punkty decyzji Wojewody B. zostały uznane za nieważne, nie zostało należycie udokumentowane, że dawna parcela nr [...] aktualnie wchodzi w skład działki nr [...], powstałej z działki nr [...] i nie wykazano następstwa prawnego [...] Sp. z o.o. w P. po [...] Sp. z o. o. K.

Rozpatrując ponownie sprawę Minister wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1-2 ustawy z 29 września 1990 r. ustawodawca uwłaszczył z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowe i komunalne osoby prawne, jeżeli posiadały w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Brak którejkolwiek z przesłanek oznaczał, że uwłaszczenie nie mogło nastąpić. Z akt sprawy wynika, że orzeczeniem nr [...] z [...] maja 1948 r. (ogłoszonym w MP nr [...] z dnia [...] czerwca 1948 r.) o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, Minister Przemysłu i Handlu przejął na własność Państwa m. in. przedsiębiorstwo pod nazwą "[...] z o. o., K., pow. B.". Następnie Minister Przemysłu Spożywczego i Skupu orzeczeniem z [...] kwietnia 1961 r. ustalił składniki majątkowe znacjonalizowanego przedsiębiorstwa "[...] z o. o., K., pow. B." i zatwierdził protokół zdawczo-odbiorczy tego przedsiębiorstwa z [...] października 1949 r., ze zmianami wprowadzonymi dodatkowymi protokołami z [...] lutego 1951 r., [...] kwietnia 1951 r. i [...] października 1960 r. Powyższym protokołem były objęte: młyn gospodarczy, młyn handlowy i tartak, położone na nieruchomościach uregulowanych w księdze wieczystej K., Tom XXIII wykaz L. [...], oznaczonych jako parcele nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...].

Minister Gospodarki decyzją z [...] marca 2007 r. nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] maja 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "[...] z o.o. K., pow. B." – w zakresie młyna gospodarczego i tartaku wchodzących w skład opisanego wyżej przedsiębiorstwa, które były położone na dawnej parceli nr [...], a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2008 r. nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z [...] kwietnia 1961 r. – w części dotyczącej młyna gospodarczego i tartaku, wchodzących w skład tego przedsiębiorstwa, które były położone na dawnej parceli nr [...].

W ocenie organu nadzoru mając na uwadze powyższe decyzje Ministra Gospodarki i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi należy stwierdzić, że dawna parcela [...], obejmująca młyn gospodarczy i tartak, nigdy nie stała się własnością Skarbu Państwa. Przesłanka uwłaszczenia z art. 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, nie została więc spełniona. Z analizy akt sprawy wynika, że uwłaszczone przedsiębiorstwo pn. "[...] z o. o., K., pow. B.", stanowiło kompleks kilku zakładów (młyn handlowy, młyn gospodarczy, tartak i cegielnia), należących do [...] z o. o. w K. Błędne ustalenia spowodowały, że w wykazie przedsiębiorstw przejmowanych na własność państwa ogłoszonym w [...] Dzienniku Wojewódzkim nr [...], poz. [...] z [...] listopada 1946 r., ww. przedsiębiorstwa zostały potraktowane jako jedno przedsiębiorstwo tj. "[...] z o.o., K., pow. B.". [...] Sp. z o.o. K., mimo uwłaszczenia jej majątku, nie została nigdy wykreślona z rejestru handlowego. Z powodu braku organów w jej imieniu działał kurator – Z. N., ustanowiony postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z [...] lutego 1999 r., [...], a obecnie, po wpisie [...] Sp. z o.o. w P. do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr [...] (będącej następcą prawnym [...] Sp. z o.o. K.), prawo do reprezentacji przysługuje zarządowi. Podnoszony przez wnioskodawcę zarzut braku następstwa prawnego [...] Sp. z o.o. w P. po [...] Sp. z o.o. K. organ nadzoru uznał za bezzasadny, bowiem jest to ten sam podmiot, a zmianie uległa jedynie jego siedziba.

Z odpisu księgi gruntowej wydanego przez Sąd Rejonowy w B. z [...] maja 2005 r. wynika, że owa nieruchomość nr [...], uregulowana w księdze gruntowej K. tom [...] wykaz [...], została w dniu [...] sierpnia 1944 r. przeniesiona do księgi gruntowej K. tom [...] wykaz [...]. W dniu [...] lutego 1951 r. unieważniono powyższe przeniesienie i ponownie przeniesiono tę nieruchomość do księgi K. tom [...] wykaz [...], a księga gruntowa K. tom [...] wykaz [...] została zamknięta. Organ nadzoru wyjaśnił, że z pisma Sądu Rejonowego w B. z [...] czerwca 2006 r. Dz. Odp. [...] wynika, że księga gruntowa K. tom [...] wykaz [...] zaginęła lub uległa zniszczeniu, a jej kontynuacją jest, założona [...] kwietnia 1972 r., księga wieczysta o numerze [...]. Z odpisu zupełnego tej księgi wynika, że działki nr [...] i [...] o łącznej pow. 1,0876 ha zostały odłączone i zapisane w księdze wieczystej nr [...]. Organ wskazał, że geodeta powiatowy – Dyrektor Wydziału Geodezji, Kartografii i Nieruchomości w piśmie z [...] lutego 2009 r. wyjaśnił, że działka nr [...] o pow. 0,2263 ha weszła w skład działki [...] o pow. 1,5564 ha, z której w wyniku podziału, zatwierdzonego decyzją Burmistrza K. z [...] maja 1994 r. nr [...], powstała m.in. działka [...] o pow. 0,7526 ha. Działka nr [...] uległa podziałowi m.in. na działkę nr [...] o pow. 0,6863, która obejmuje całą dawną działkę [...]. Zmiany te wynikają nadto z dołączonych do akt sprawy wykazów zmian gruntowych wraz z mapami ewidencyjnymi i wyrysów z ewidencji gruntów. Na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w B. z [...] października 1986 r. działka nr [...] (z której powstały działki nr [...] i nr [...]), pozostawała w zarządzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] "[...]" w B. Zarządzeniem nr [...] Wojewody B. z [...] listopada 1990 r. w sprawie podziału i zmiany nazwy przedsiębiorstwa państwowego, z dniem 1 stycznia 1991 r. dokonano podziału przedsiębiorstwa państwowego pn. Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w B., wydzielając z tego przedsiębiorstwa obiekty dotychczasowego Zespołu [...] w K. i tworząc nowe przedsiębiorstwo pn. Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w K. i zmieniając dotychczasową nazwę Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] "[...]" w B. na Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w B.

Aktem notarialnym z [...] grudnia 1994 r. Rep. A Nr [...] przedsiębiorstwo państwowe pn. Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w B. przekształcono w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa pod nazwą Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w B. Spółka Akcyjna, która następnie zmieniła nazwę na "[...]" Spółka Akcyjna [...] B., Z[...] S., P[...] B. Aktualnie Spółka ta funkcjonuje pod nazwą [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. i jest następcą prawnym jednostki uwłaszczonej.

Organ nadzoru wskazał, że z akt nie wynika, by prawa rzeczowe uzyskane przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w B. na podstawie decyzji uwłaszczeniowej z [...] czerwca 1994 r. do działki nr [...], z której powstała działka nr [...], a w skład której weszła dawna parcela nr [...], były przedmiotem zbycia na rzecz osób trzecich. Nie było więc przeszkód do stwierdzenia przez Ministra Infrastruktury nieważności decyzji uwłaszczeniowej, w tej części. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ stwierdził, że w swej decyzji z [...] czerwca 2009 r. odniósł się do całej decyzji Wojewody B. z [...] czerwca 1994 r., lecz w zakresie dotyczącym działki nr [...], bowiem wyłącznie ta działka obejmowała dawną parcelę nr [...].

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły [...] SA w W. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z [...] czerwca 2009 r.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dacie wydania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji uwłaszczeniowej spełnione były przesłanki do uwłaszczenia. Właścicielem działek był Skarb Państwa a działki pozostawały w zarządzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] "[...]" w B., na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w B. z [...] października 1986 r. Decyzję tę wydał organ do tego uprawniony. Skarżący zarzucił, że zarówno z decyzji Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2010 r., jak i poprzedzającej ją decyzji z [...] czerwca 2009 r. nie wynika, które konkretnie punkty decyzji uwłaszczeniowej są nieważne. Jeśli nawet przyjąć, jak twierdzi Minister Infrastruktury w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że odniósł się do całej decyzji Wojewody B. z [...] czerwca 1994 r., lecz w zakresie dotyczącym działki nr [...], bowiem wyłącznie ta działka obejmowała dawną parcelę [...], to w ocenie skarżącego założenie takie pozwala jedynie na wyciągnięcie wniosku, że wydający decyzję Minister odniósł się tylko do punktu pierwszego decyzji uwłaszczeniowej. Skarżący zarzucił, że organ nadzoru nie odniósł się do pozostałych punktów decyzji uwłaszczeniowej. Nadal nierozstrzygnięta jest sprawa odpłatnego i nieodpłatnego nabycia własności budynków i urządzeń wybudowanych ze środków własnych i odpłatnego nabycia własności budynków i urządzeń niewybudowanych ze środków własnych. Decyzja Ministra Infrastruktury w ogóle nie rozstrzyga tych kwestii.

Skarżący podniósł, że decyzja z [...] czerwca 2009 r. jest mało precyzyjna, ponieważ nie określa ona w sposób konkretny, których z punktów decyzji uwłaszczeniowej stwierdzono nieważność i w jakim zakresie. Bez rozstrzygnięć w tej materii, kłopotliwe będzie dokonanie zwrotu nieruchomości, czy też zapłata odszkodowania na rzecz [...] Sp. z o.o. Tym samym, zdaniem skarżącego, naruszono art. 107 kpa. Skarżący podał, że wezwaniem przedsądowym z [...].3.2008 r., pełnomocnik [...] Sp. z o.o. wystąpił do skarżącego z żądaniem wydania między innymi działki [...] (KW nr [...]) albo niezwłocznej zapłaty na rzecz reprezentowanej przezeń Spółki odszkodowania z tytułu szkody rzeczywistej i utraconych korzyści, poniesionych w wyniku bezprawnego przejęcia nieruchomości oraz ruchomości, wchodzących w skład przedsiębiorstwa [...] z o.o. w K. w zakresie młyna gospodarczego, wchodzącego w skład [...] z o.o. oraz budynków i budowli, według stanu na dzień [...].10.1949 r. W wezwaniu tym wskazano między innymi całą działkę [...], mającą powierzchnię 0,6863 ha. Wprawdzie z uzasadnienia decyzji Ministra Infrastruktury z [...] czerwca 2009 r. wynika, że działka ta powstała w wyniku podziału działki nr [...] o pow. 0,7526 ha, ujętej w decyzji uwłaszczeniowej i w skład tej działki weszła dawna parcela nr [...] o pow. 0,2263 ha, mimo jednak takich ustaleń [...] Sp. z o.o. żąda wydania lub zapłaty za działkę o numerze nieprzywołanym w decyzji uwłaszczeniowej i o powierzchni znacznie większej niż wynika to z decyzji Ministra Infrastruktury. Skoro odczytując wszystkie wydane decyzje [...] Sp. z o.o. w swych żądaniach wskazuje inne, niż określono w decyzjach działki, to zdaniem skarżącego potwierdza to jego stanowisko, że decyzja Ministra Infrastruktury jest nieprecyzyjna. Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja i decyzja poprzedzająca naruszają podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę zaufania do organów Państwa (art. 8 kpa), zasadę trwałości decyzji (art. 16 § 1 kpa).

Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja narusza jego interes. Pozbawienie prawa do gruntu i znajdujących się na nim budynków i urządzeń, sprawi nie tylko uszczuplenie majątku skarżącego ale także powoduje brak możliwości funkcjonowania zakładu, który znajduje się między innymi na tym gruncie. Spowoduje szkody wynikające między innymi z faktu odpłatnego nabycia, według decyzji uwłaszczeniowej, własności budynków i urządzeń, poniesionych nakładów oraz narazi skarżącego na zapłatę odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu w zaskarżonej decyzji.

Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że jest ona zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty można podzielić. Niewątpliwie zgodzić się należy z argumentacją organu nadzoru, że w sytuacji gdy została stwierdzona nieważność orzeczeń o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem [...] w K. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa [...] z o.o. w K. – w zakresie młyna gospodarczego i tartaku, położonych na parceli nr [...] oraz w sprawie zatwierdzenia protokołów zdawczo odbiorczych i ustalenia składników znacjonalizowanego przedsiębiorstwa o którym mowa wyżej i zakresie wyżej wskazanym, to Skarb Państwa nie był w dniu 5 grudnia 1990 r. właścicielem nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...]. Z tej przyczyny chybiony jest zarzut skargi, że w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej spełnione były przesłanki do uwłaszczenia tą nieruchomością. W dacie miarodajnej dla wydania decyzji uwłaszczeniowej przedmiotowa działka nie była bowiem własnością Skarbu Państwa lub gminy. Decyzje nadzorcze mają moc wsteczną (skutek ex tunc), a więc Skarb Państwa nigdy nie stał się właścicielem tej działki. Nadal stanowiła ona własność spółki [...] z o.o. w K. i nie mogła podlegać uwłaszczeniu. Prawidłowe jest stanowisko organu nadzoru, że decyzja uwłaszczeniowa z [...] czerwca 1994 r. w zakresie dotyczącym uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego – Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] ,, [...]" w B. działką nr [...], została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z treścią tego przepisu, uwłaszczenie możliwe było jedynie na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa lub gminy. Skoro decyzja uwłaszczeniowa w części dotyczącej uwłaszczenia dawną parcelą nr [...] rażąco naruszała prawo, to bez znaczenia są podnoszone w skardze zarzuty co do poniesionych przez skarżącego nakładów, uszczuplenia jego majątku, utrudnień lub niemożności funkcjonowania zakładu skarżącego i ewentualnych roszczeń odszkodowawczych. Kwestie te pozostają poza zakresem postępowania nadzorczego, gdyż jego przedmiotem jest decyzja uwłaszczeniowa wydana w postępowaniu zwykłym i ocena przesłanek z art. 156 § 2 k.p.a. Prawidłowość kierunku rozstrzygnięcia, tj. stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej w części odnoszącej się do parceli nr [...], nie oznacza prawidłowości zakresu rozstrzygnięcia, który to zakres w niniejszej sprawie jest wadliwy. Zasadne są zarzuty skargi dotyczące braku precyzji zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej oraz nie objęcie rozstrzygnięciem wszystkich punktów osnowy decyzji uwłaszczeniowej. Jak wynika z decyzji z [...] czerwca 2009 r., utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, Minister Infrastruktury stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej z [...] czerwca 1994 r.: "w części odnoszącej się do dawnej parceli nr [...] o pow. 0,2263 ha, która weszła w skład działki nr [...], ujętej w decyzji uwłaszczeniowej". Organ wyjaśnił w uzasadnieniu tej decyzji (co znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych), że parcela nr [...], na której był położony młyn gospodarczy i tartak, w 1960 r., kiedy zakładano ewidencję gruntów, weszła w skład działki nr [...]. Jednak działkę nr [...] podzielono na działki nr [...] i nr [...]. Z kolei działkę nr [...] o pow. 0,7526 ha podzielono na działki nr [...] i nr [...]. Dawna parcela wchodzi obecnie w skład działki nr [...], która ma powierzchnię 0,6863 ha. Z zaskarżonej decyzji, i decyzji ją poprzedzającej, nie wynika jakie jest usytuowanie dawnej parceli nr [...] na obecnej działce nr [...]. Należy stwierdzić, że są to działki o różnych powierzchniach. Dawna parcela nr [...] jest ponad trzykrotnie mniejsza od działki nr [...], a tym bardziej od działki nr [...], co do której rozstrzyga decyzja uwłaszczeniowa. Również z decyzji nadzorczych nie wynika, czy teren odpowiadający dawnej parceli nr [...] jest obecnie zabudowany, jakimi budynkami i urządzeniami oraz czy były to budynki i urządzenia nabyte odpłatnie czy nieodpłatnie przez podmiot uwłaszczony. Tymczasem te kwestie rozstrzyga decyzja uwłaszczeniowa; z tego chociażby względu nie mogły one zostać pominięte w osnowie decyzji nadzorczej. Osnowa każdej decyzji (w tym także nadzorczej stwierdzającej nieważność decyzji w części) winna być jasna, nie pozostawiać wątpliwości i nadawać się do wykonania. Brak skonkretyzowania położenia dawnej działki nr [...] w stosunku do działki nr [...], przez nie sprecyzowanie jej granic na dawnej działce nr [...], a obecnie działce nr [...], doprowadziło do takiego stanu, że nie wiadomo, co do której części obecnej działki nr [...] skarżącemu przysługuje tytuł prawny, a która część jest własnością [...] sp. z o.o. w P. Wbrew stanowisku organu nadzoru, wątpliwości tych nie wyjaśnia powołane przez organ pismo geodety Starostwa Powiatowego w B. z [...] lutego 2009 r., gdyż z jego treści wynikają jedynie zmiany ewidencyjne działek i ich nowe powierzchnie. Zatem konieczne było oznaczenie na mapie obecnej działki nr [...] granic dawnej parceli nr [...] i odniesienie się do oznaczenia działki na tej mapie w osnowie decyzji ze wskazaniem, czy działka stanowiąca dawną parcelę nr [...] jest zabudowana, a jeśli tak to jakimi budynkami i urządzeniami. Organ nie rozstrzygnął co do pozostałych punktów decyzji uwłaszczeniowej. Wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył "całej" decyzji. Skoro organ uznał, że decyzja uwłaszczeniowa jedynie w części rażąco narusza prawo, to pozostałym zakresie obowiązany był odmówić stwierdzenia jej nieważności i wyjaśnić powody takiego rozstrzygnięcia.

Z tych przyczyn wynika, że organ nadzoru naruszył art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 1 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji na zakres osnowy decyzji wydanej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu.

Mając na uwadze wszystkie wyżej podane okoliczności - z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od wyroku złożył Minister Infrastruktury, reprezentowany przez radcę prawnego S. J., zaskarżając ów wyrok w całości i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił wyrokowi z [...] października 2010 r. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.:

1.art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a, przez błędne przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wymaga uzupełnienia, a jego analiza przeprowadzona przez organ nadzorczy jest niewystarczająca, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., przez błędne przyjęcie, że z uwagi na brak oznaczenia dawnej parceli [...] na mapie obecnej działki nr [...] i nieodniesienie się do sposobu jej zabudowy powoduje, że zaskarżona decyzja jest niejasna, pozostawia wątpliwości i nie nadaje się do wykonania zaś zakres rozstrzygnięcia jest wadliwy i nie dotyczy wszystkich punktów decyzji uwłaszczeniowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzja Ministra Infrastruktury z "[...] listopada" [winno być "[...] czerwca"] 2009 r. wydana została z naruszeniem art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji na zakres osnowy decyzji wydanej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności.

Zdaniem Skarżącego, powyższe ustalenia Sądu są błędne, bowiem organ administracji nie naruszył ww. przepisów postępowania administracyjnego.

W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Minister Infrastruktury, rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności obowiązany był ocenić, czy decyzja Wojewody B. z [...] czerwca 1994r. znak [...], dotycząca uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w B. działkami nr [...], nr [...], w części dawnej parceli [...], została wydana zgodnie z prawem.

[...] Sp. z o.o. w P., reprezentowana przez adw. P. S., we wniosku z [...] lipca 2008 r. sprecyzowała m.in. żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody B. z [...] czerwca 1994 r. Jednakże w uzasadnieniu tego wniosku Spółka powołała się na decyzję Ministra Gospodarki z [...] marca 2007 r. i decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2008 r., wydane w sprawie znacjonalizowanego przedsiębiorstwa pn "[...] z o.o., K., pow. B.", co oznacza, że żądanie Spółki ograniczyło się do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej tylko w takim zakresie, w jakim stwierdzono nieważność orzeczeń nacjonalizacyjnych.

Z uzasadnień ww. decyzji, zarówno Ministra Gospodarki, jak i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynikało, że decyzjami tymi stwierdzono nieważność orzeczeń nacjonalizacyjnych w części odnoszących się wyłącznie do młyna gospodarczego i tartaku, znacjonalizowanych wraz z całym przedsiębiorstwem "[...] z. o.o.", które znajdowały się na dawnej parceli nr [...]. Zatem Minister Infrastruktury decyzją z [...] czerwca 2009 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., rozstrzygnął sprawę nieważności decyzji Wojewody B. z [...] czerwca 1994 r., w części dotyczącej parceli [...] o pow. 0,2263 ha, która weszła w skład działki nr [...], ujętej w decyzji uwłaszczeniowej. W uzasadnieniu ww. decyzji Minister Infrastruktury wskazał, że dawna parcela aktualnie wchodzi w skład działki nr [...], powstałej z podziału działki nr [...], przy czym zauważyć należy, że Spółka nie kwestionowała rozstrzygnięcia Ministra Infrastruktury, że stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej ograniczyło się wyłącznie do parceli [...].

Nie można zatem zgodzić się z oceną zawartą w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 października 2010 r., że rozstrzygniecie zawarte w decyzji Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2010 r. jest wadliwe, gdyż nie skonkretyzowało położenia dawnej działki nr [...] w stosunku do działki nr [...], przez niesprecyzowanie jej granic na dawnej działce nr [...], a obecnie na działce [...], co doprowadziło do takiego stanu, że nie wiadomo co do której części obecnej działki nr [...] skarżącemu przysługuje tytuł prawny, a która część jest własnością [...] Sp. z o.o. w P.

Zdaniem skarżącego, postępowanie dowodowe w toku postępowania nadzorczego przeprowadzono w sposób prawidłowy. Organ ustalił, czy na dzień 5 grudnia 1990 r. spełnione były przesłanki uwłaszczenia, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r., ustosunkował się do każdej z nich i zweryfikował, czy nie zachodzą inne przesłanki z art. 156 k.p.a. Na podstawie zebranych dokumentów ustalił również położenie dawnej parceli nr [...] w stosunku do obecnej działki nr [...]. W ocenie skarżącego zebrane w sprawie dowody były wystarczające dla wykazania problemowych kwestii.

Na etapie postępowania nieważnościowego organ nie miał obowiązku sporządzania mapy, na której należało zaznaczyć granice dawnej parceli [...] a także nie miał obowiązku ustalać zabudowy tej działki na dzień orzekania. Kwestia pierwsza winna być przedmiotem odrębnego postępowania, a kwestia druga nie miała znaczenia dla postępowania nieważnościowego.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wymaga uzupełnienia a więc zobowiązanie organu do dodatkowego przeprowadzenia postępowania dowodowego jest nieuzasadnione. Nie zostały naruszone przepisy art. 7, 77 i 80 k.p.a. a już na pewno nie można stwierdzić, że naruszenie to mogłoby być na tyle istotne, by miało wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 20 października 2010 r. stwierdził, że organ nadzoru naruszył również art. 107 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Powyższy przepis określa więc elementy jakie winna zawierać decyzja administracyjna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku stwierdził, że "prawidłowość kierunku rozstrzygnięcia, tj. stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej w części odnoszącej się do parceli nr [...], nie oznacza prawidłowości zakresu rozstrzygnięcia, który to zakres w niniejszej sprawie, jest wadliwy. Dlatego zasadne są zarzuty skargi dotyczące braku precyzji zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej oraz nie objęcie rozstrzygnięciem wszystkich punktów osnowy decyzji uwłaszczeniowej." Następnie zaś stwierdził, że "konieczne było oznaczenie na mapie obecnej działki nr [...] granic dawnej parcełi nr [...] i odniesienie się do oznaczenia działki na tej mapie w osnowie decyzji ze wskazaniem, czy działka stanowiąca dawną parcelę nr [...] jest zabudowana, a jeżeli tak to jakimi budynkami i urządzeniami. Organ nie rozstrzygnął co do pozostałych punktów decyzji uwłaszczeniowej ".

Odnosząc się do powyższych zarzutów należy w pierwszej kolejności wyjaśnić znaczenie słowa uwłaszczenie. Uwłaszczenie oznacza nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz nieodpłatne nabycie własności budynków, budowli i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Organ nadzorczy, formułując sentencję swych decyzji z [...] stycznia 2010 r. i z [...] czerwca 2009 r., i odnosząc się w nich do decyzji uwłaszczeniowej Wojewody B. z [...] czerwca 1994 r., objął swym rozstrzygnięciem całą tą decyzję, a więc wszystkie punkty tej decyzji, w zakresie odnoszącym się do dawnej parceli nr [...].

Decyzja uwłaszczeniowa ma za przedmiot nieruchomości (w niniejszej sprawie składające się z dwu działek). W stosunku do tego przedmiotu organ dokonuje rozstrzygnięcia. Jest zupełnie techniczną rzeczą, jak organ ujmie poszczególne elementy swego rozstrzygnięcia w stosunku do tych nieruchomości (działek), np. w każdym punkcie (zdaniu) orzeknie w stosunku do każdej działki z osobna, zawierając konieczne elementy decyzji uwłaszczeniowej (stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego, nabycia prawa własności budynków, odpłatność za nabycie, warunki użytkowania wieczystego, itp.). Może też w osobnych punktach orzekać o poszczególnych kwestiach łącznie do wszystkich działek (np. w jednym punkcie stwierdzi nabycie użytkowania wieczystego do wszystkich działek, w osobnym o nabyciu budynków na tych działkach, w osobnym o odpłatności za budynki na tych działkach itd.).

Skoro postępowanie nadzorcze może dotyczyć części decyzji, rozumianej również jako część przedmiotu rozstrzygnięcia decyzji podlegającej ocenie w tym trybie, to z tego też względu wystarczającym jest w decyzji nadzorczej wskazanie, że postępowanie i rozstrzygniecie dotyczy części decyzji - jej przedmiotu określonego przez wskazanie konkretnej działki. W takim wypadku przedmiot postępowania wyznacza zakres rozstrzygnięcia organu nadzorczego. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji w zakresie konkretnej działki z automatu odnosi się do wszystkich elementów (rozstrzygnięć) decyzji odnoszącej się do tej działki. Jest to zupełnie zrozumiałe i wystarczające dla określenia, w jakiej części organ nadzoru wyeliminował decyzję uwłaszczeniową z obrotu prawnego.

Z tych względów organ nadzoru nie musi w swej decyzji technicznie wskazywać, że stwierdza nieważność np. w pkt. 1 dot. stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego działki x, w pkt. 2 dot. nabycia własności budynku znajdującego się na działce x itd. Prawidłowym jest wskazanie, że stwierdzenie nieważności dot. części decyzji w zakresie konkretnej działki, gdyż oznacza to, że wszystkie rozstrzygnięcia odnoszące się do tej działki są nieważne.

Minister Infrastruktury, określając zakres swego rozstrzygnięcia, odniósł się do dawnej parceli [...], bowiem w tym zakresie nie została spełniona przesłanka uwłaszczenia, a mianowicie co do tej działki Skarb Państwa nigdy nie nabył prawa własności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 20 października 2010 r. nakazał organowi nadzorczemu, by ten w toku ponownego rozpoznawania sprawy oznaczył dawną parcelę [...] na mapie obecnej działki nr [...] i odniósł się do sposobu jej zabudowy. Jego zdaniem brak w tym zakresie powoduje, że decyzja jest niejasna, pozostawia wątpliwości i nie nadaje się do wykonania.

Zdaniem skarżącego również z tym zarzutem nie można się zgodzić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 17 lutego 2009 r., I SA/Wa 1629/08, od którego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 kwietnia 2010 r., I OSK 845/09 oddalił skargę kasacyjną, stwierdził, że "Bezzasadne są również zarzuty dotyczące braku wyodrębnienia ewidencyjnego części nieruchomości objętej wnioskiem dawnych właścicieli, w zakresie którym orzeczono o nieważności decyzji o uwłaszczeniu. Do ścisłego oznaczenia granic tego terenu może dojść dopiero na etapie wykonania zaskarżonej decyzji w drodze podziału nieruchomości dokonanego w trybie przewidzianym w art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wcześniej brak byłoby podstaw materialnoprawnych do wydzielenia tego terenu". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nadto, że przez stwierdzenie nieważności decyzji, co do części nieruchomości, przy braku jej wyodrębnienia geodezyjnego i ewidencyjnego, nie narusza przepisu art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Podobne stanowisko przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 5 sierpnia 2009 r., I SA/Wa 417/09, od którego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 października 2010 r., I OSK 1650/09 oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając "nie są także trafne zarzuty skargi, które wskazują na niewyjaśnienie przez organ kwestii właściwej identyfikacji gruntu objętego uwłaszczeniem. Tak, jak wyjaśniono powyżej, celem postępowania nadzorczego było jedynie zbadanie legalności samej decyzji uwłaszczeniowej, a nie badanie istoty sprawy, którą ona załatwia, w tym prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność ustalenia przedmiotu postępowania (oznaczenia i powierzchni gruntu objętego wnioskiem o uwłaszczenie)".

Nie można zgodzić się z oceną zawartą w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 października 2010 r., że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2010 r. jest wadliwe, gdyż nie skonkretyzowało położenia dawnej działki nr [...] w stosunku do działki nr [...], przez nie sprecyzowanie jej granic na dawnej działce nr [...], a obecnie na działce [...]. Decyzja Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2010 r. wskazuje wyraźnie, że stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej dotyczy działki nr [...], a obecnie działki nr [...], w części odnoszącej się do byłej parceli [...]. Zatem określa teren w odniesieniu do którego nie mogło nastąpić uwłaszczenie z mocy prawa.

Minister Infrastruktury w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej nie był obowiązany ustalać, czy działka stanowiąca dawną parcelę nr [...] jest obecnie zabudowana, a jeżeli tak, to jakimi budynkami i urządzeniami.

Kwestia zabudowy winna być przedmiotem oceny w ponownie prowadzonym postępowaniu uwłaszczeniowym przez organ pierwszej instancji. Jest to sprawa merytoryczna, związana z samym uwłaszczeniem, a nie decyzją nadzorczą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że podważanie zasadności rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, oddalającego skargę na decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności, może nastąpić w oparciu o zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21.6.2007 r., II OSK 887/06). Mimo zatem, że autor skargi kasacyjnej sformułował podstawę skargi kasacyjnej powołując art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to w istocie oparł ją także na art. 174 pkt 1 p.p.s.a, bowiem wskazywał, że organ nadzorczy nie naruszył przepisów postępowania, a naruszenie prawa przez Sąd I instancji - mimo prawidłowego ustalenia stanu faktycznego - polegało na błędnym uchyleniu decyzji w postępowaniu nieważnościowym, jedynie na skutek wadliwego przyjęcia, że orzeczenie o nieważności decyzji wymagało odmiennego skonstruowania sentencji decyzji, choć należało oddalić skargę. Tak skonstruowany zarzut jest zatem w istocie zarzutem naruszenia prawa materialnego w zakresie błędów orzeczenia (errores in iudicando; art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), mieszczącym się w podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (W. Piątek "Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym" Wolters Kluwer 2011 s. 20, 198).

Tak rozumiany zarzut Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był zbadać (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1, s. 38-39).

Skoro skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzuty procesowe, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (przykładowo - wyrok NSA z: 9.3.2005 r., FSK 618.04; ONSAiWSA z 2005 r., nr 6, poz. 120; 21.10.2011 r., II FSK 775/10).

Nietrafny okazał się zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 października 2010 r. słusznie uznał, że Minister Infrastruktury decyzją z [...] czerwca 2009 r. trafnie stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej Wojewody B. z [...] czerwca 1994 r., w części odnoszącej się co do dawnej parceli nr [...] o pow. 0,2263 ha, która weszła w skład działki nr [...], ujętej w decyzji uwłaszczeniowej. Sąd I instancji błędnie ocenił jednak, że zakres rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest wadliwy i wskazał, że skoro decyzja uwłaszczeniowa rozstrzygała nie tylko o nabyciu przez poprzednika prawnego [...] SA prawa użytkowania wieczystego działek o obszarze znacznie większym niż dawna parcela nr [...] o pow. 0,2263 ha (wchodząca w skład uwłaszczonych nieruchomości; pkt 1 decyzji z [...] czerwca 1994 r.) lecz także o nabyciu nieodpłatnym własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie wybudowanych ze środków własnych (pkt 2 decyzji z [...] czerwca 1994 r.); nabyciu odpłatnym własności budynków i urządzeń znajdujących się na gruncie nie wybudowanych ze środków własnych (pkt 3 decyzji z [...] czerwca 1994 r.), to wymagało to precyzyjnego określenia w decyzjach nadzorczych: usytuowania dawnej parceli nr [...] na obecnej działce nr [...]; wskazania, czy teren odpowiadający dawnej parceli nr [...] jest obecnie zabudowany i jakimi budynkami i urządzeniami oraz czy były to budynki i urządzenia nabyte odpłatnie czy nieodpłatnie przez podmiot uwłaszczony. W braku takich ustaleń Sąd I instancji upatrywał naruszenia art. 7, 77 i art. 80 k.p.a.

Kognicję organu administracji publicznej określa norma prawa materialnego, wskazująca na fakty istotne z punktu widzenia dyspozycji normy materialnoprawnej (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" C.H. Beck 2011 s. 345 nb 2). W tak określonym zakresie badania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, normy procesowe (w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 kpa), wpływają na konkretyzację zakresu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które należy ustalić w konkretnej sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalonym jest pogląd, że o tym, jakie okoliczności – jako istotne (art. 227, 316 § 1 kpc) – wymagają wyjaśnienia, decydują przepisy prawa materialnego, które winny być zastosowane w rozpoznawanej sprawie (uzasadnienie wyroku SN z 30.8.1990 r., IV CR 236/90, OSNC 1991, nr 10-12, p. 125, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kodeks postępowania cywilnego tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W. Pr. 1998 t.1 s. 227 uw. 6). W postępowaniu nieważnościowym organ nadzoru nie rozpatruje sprawy merytorycznie i nie jest obowiązany czynić ustaleń koniecznych w postępowaniu rozstrzygającym sprawę co do jej istoty, a bada jedynie zgodność kontrolowanej decyzji w zakresie przesłanek pozytywnych z art. 156 § 1 k.p.a. i przesłanek negatywnych z art. 156 § 2 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.01.2011 r., II OSK 2042/09). Organ nadzoru zebrał w sprawie dowody, które były konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w kontrolowanym postępowaniu nadzwyczajnym. Okoliczności wskazywane w wyroku I instancji, jako niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, stanowić mogą okoliczności istotne w innych postępowaniach – w szczególności toczącym się na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010, nr 102, poz. 651 ze zm., dalej ugn), bądź w ewentualnym postępowaniu przed Sądem powszechnym (np. o wydanie części nieruchomości; na co zdaje się wskazywać wezwanie przesądowe z [...] marca 2008 r.).

Trafnie w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji zwrócił uwagę na zakres rozstrzygnięcia. Skarżący kasacyjnie błędnie wnosi, że przywołanie w uzasadnieniu wniosku z [...] lipca 2008 r. decyzji Ministra Gospodarki z [...] marca 2007 r. i decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2008 r., stanowiło ograniczenie żądania Spółki do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej jedynie do zakresu, w jakim stwierdzono nieważność orzeczeń nacjonalizacyjnych. Do takiego wniosku nie uprawniają pisma Spółki w toku niniejszego postępowania – w szczególności wniosek z [...] lipca 2008 r. i pismo z [...] grudnia 2008 r., w którym wnosząc o przyspieszenie terminu rozpoznania sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z [...] czerwca 1994 r. znak [...] oraz z [...] czerwca 1994 r. znak [...], określiła te decyzje jako "dotyczące uwłaszczenia P[...] B. działkami o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], położonymi w K. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie pozwoli Spółce na uregulowanie spraw opisanych powyżej nieruchomości, a nadto będzie ono pomocne w trwającym procesie cywilnym, które [winno być "który"] toczy się przed Sądem Okręgowym w W". Pismo to pochodzi od profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem i brak było podstaw do przyjęcia, że Spółka nie podtrzymuje szerokiego zakresu wniosku. Powołanie się we wniosku na obie decyzje (z [...] marca 2007 r. i z [...] stycznia 2008 r.), należało postrzegać jedynie jako przytoczenie okoliczności faktycznych i prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu nieważnościowym, nie zaś zawężenie przedmiotu postępowania, wbrew wyraźnemu żądaniu wniosku.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie dopuszcza się stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej wadą nieważności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21.1.1988 r., IV SA 859/87, ONSA 1990, z. 2-3, poz. 25, z akceptującą – co do zasady – glosą T. Wosia – OSP 1991, z. 4, poz. 95, aprobowany przez Zespół pod red. A. Wróbla w: "Kodeks postępowania administracyjnego orzecznictwo piśmiennictwo" Zakamycze 2002 s. 767-768 uw. 13). Z punktu widzenia metodyki działania organu nadzoru, może on w osnowie decyzji nieważnościowej stwierdzić nieważność decyzji kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym odnośnie konkretnej działki (także orzekającej w punktach o zakresie i przedmiocie uwłaszczenia), winien on jednak wyraźnie orzec w osnowie także o tej części decyzji, co do której odmawia stwierdzenia nieważności. W niniejszej sprawie uchybienie to – z uwagi na zakres przedmiotowy ostatecznych decyzji rozstrzygających o nieważności uprzednio wydanych orzeczeń nacjonalizacyjnych – nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik kontrolowanej w niniejszym postępowaniu sprawy.

Ponieważ w niniejszym postępowaniu stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku był prawidłowy, nie doszło do naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zaskarżonym wyroku miało w istocie charakter naruszenia prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przeto Naczelny Sąd Administracyjny, uznawszy ów zarzut za zasadny, kierując się zasadą ekonomiki postępowania, uchylił zaskarżony wyrok i skargę oddalił (art. 188 w zw. z art. 193 i art. 151 p.p.s.a., i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; H. Knysiak-Molczyk "Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym" LexisNexis 2010 s. 397-398; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3.12.2009 r., II OSK 1269/09).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 1 zw. z art. 188 p.p.s.a.