Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 130/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek Joanna Runge-Lissowska Protokolant Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 07 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 13 października 2005 r. sygn. akt II SA/Go 196/05 w sprawie ze skargi Z. Spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym bez zezwolenia. oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, wyrokiem z dnia 13 października 2005 r. sygn. akt II SA/60196/05 uwzględniając skargę Z. Sp. z o.o. w [...], uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] nr [...] i poprzedzającą ja decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienornatywnym bez zezwolenia.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przytoczył ustalenia i rozstrzygnięcia organów z których wynikało, że w wyniku kontroli dokonanej w dniu 17 listopada 2003 r. ustalono, że pojazd członowy pięcioosiowy należący do wyżej wymienionej spółki, wykazał przekroczenie nacisku na czwartej osi pojazdu i wynosił 80,09 kN a dopuszczalny nacisk osi wynosił 80 kN oraz przekroczenie nacisku na piątej osi pojazdu, gdzie dopuszczalny nacisk wynosił 80 kN, a stwierdzony nacisk wynosił 80,85 kN

W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Celnego w [...] uznał, że dokonano przejazdu pojazdem nienormatywnym, na który nie posiadano zezwolenia i decyzją z dnia [...] obciążył przewoźnika karą pieniężną w wysokości 1440,00 zł. Jako podstawę prawna decyzji wskazał art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262) i art. 104 § 1 ustawy z dna 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst Jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071)

Na skutek złożonego przez Spółkę odwołania, sprawę rozpatrywał ponownie Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie, który decyzją z dnia [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że czynności ważenia dokonano wagą samochodową do ważenia pojazdów, posiadającą świadectwo legalizacji z dnia 29 października 2002 r., natomiast pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego stalowego, który posiada świadectwo legalizacji z dnia 12 lutego 2003 r.

Zdaniem organu drugiej instancji, wynik ważenia odzwierciedla rzeczywisty nacisk osi na jezdnię, co wynika z faktu, że podczas ważenia aparatura ważąca nie sygnalizowała żadnych nieprawidłowości. Przyznał, iż kierowca kontrolowanego pojazdu wnosił o przeprowadzenie powtórnego ważenia, jednakże wniosku nie uwzględniono. Aparatura ważąca nie sygnalizowała bowiem nieprawidłowości. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów odwołania – przytaczając argumentację – uznał je za bezzasadne.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Z. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z wnioskiem o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż organ nie uwzględnił wniosku kierowcy kontrolowanego pojazdu o przeprowadzenie ponownego ważenia, czym uniemożliwił weryfikację jego wyniku. W ten sposób naruszono przepisy art. 7, 9 i 10 § 1 kpa. Ponadto skarżąca zarzuciła, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie w odpowiedzi na skargę w niósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę stwierdził, iż skarga jest zasadna. W toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia art. 10 kpa tj. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Wprawdzie z akt sprawy wynika, że protokół kontroli nie zawiera zastrzeżeń wykonującego transport co do wyników i prawidłowości przeprowadzonej kontroli lecz bezspornym jest fakt, iż zgłoszony po ważeniu wniosek kierowcy kontrolowanego pojazdu o jego powtórne ważenie nie został uwzględniony.

W ocenie Sądu pierwszej instancji powołane przez organ odwoławczy argumenty uzasadniające odmowę powtórzenia ważenia, nie mogły być uznane za słuszne. W sprawie wymierzenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia, zasadniczym środkiem dowodowym w tym postępowaniu jest proces ważenia pojazdu, a dowodem protokół z przeprowadzonej kontroli. Zatem na etapie postępowania administracyjnego jedynym sposobem obrony przez skarżącą swych praw jest weryfikacja wyników kontroli, która może nastąpić przez powtórne ważenia. W tej sprawie zasadność tego wniosku była tym bardziej oczywista, że przekroczenie nacisku osi było stosunkowo niewielkie. Natomiast brak ze strony aparatury ważącej sygnalizacji świadczącej o nieprawidłowości przebiegu procesu ważenia nie wykluczał przeprowadzenia zawnioskowanego przez stronę dowodu w postaci powtórnego ważenia. Zatem pominięcie wniosku strony w tym zakresie stanowiło naruszenie zasady czynnego jej udziału w postępowaniu administracyjnym.

Zgodnie z treścią art. 78 kpa, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania strony, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. A zatem wypadek, kiedy organ może nie uwzględnić wniosku strony o przeprowadzenie dowodu, został ograniczony do dwóch sytuacji tj. niezgłoszenie wniosku w odpowiednim terminie oraz zgłoszenie wniosku na okoliczność już stwierdzoną innymi dowodami. Odmowa uwzględnienia wniosku strony na okoliczność już stwierdzoną innymi dowodami nie jest dopuszczalna, gdy chodzi o okoliczność istotną dla sprawy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji odmowa przeprowadzenia powtórnego ważenia pojazdu stanowiła również naruszenie art. 77 i 78 kpa.

Sąd pierwszej instancji za bezzasadne uznał zarzuty skarżącej dotyczące usytuowania wagi poza drogą publiczną oraz obowiązek wykazania nacisków poszczególnych kół na jezdnię. Waga, na której dokonano ważenia posiadała ważne świadectwo legalizacji, które uwzględnia również zgodność z normami dotyczącymi usytuowania wagi.

Kwestie dopuszczalnych nacisków osi na jezdnię oraz sankcje za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na jezdnię, regulują przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Z przepisów tych nie wynika obowiązek organu, badania jakie naciski na jezdnię wywierały poszczególne koła.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie "Pppsa" orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie, reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości zarzucił:

naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne stwierdzenie, że organy celne w prowadzonym postępowaniu naruszyły prawo dające podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego, co miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 10, art. 77, art. 78 kodeksu postępowania administracyjnego, podczas gdy w rzeczywistości do naruszenia tych przepisów w postępowaniu administracyjnym nie doszło.

Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną wniósł o:

1. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim,

2. o zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena postępowania prowadzonego przez organy celne była niewłaściwa, Wskazał, że postępowanie w tej sprawie przed organem pierwszej instancji jest postępowaniem specyficznym, gdyż jest ono prowadzone na przejściu granicznym.

Ważenie pojazdu w sprawie odbywało się na wadze typu RPT 97-114 posiadającej świadectwo legalizacji z dnia 29 października 2002 r. wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze. Wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczenia dynamicznego obciążenia osi pojazdu przez Prezesa Głównego Urzędu Miar, na mocy decyzji z dnia 28 kwietnia 1997 r. nr ZT 314/97.

Pomiar rozstawu osi dokonano przy pomocy pomiaru wstęgowego stalowego, który to posiada legalizację z dnia 12 lutego 2003 r. wydaną przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze.

Wskazał, iż prawidłowy proces ważenia zapewniają specjalnie zmontowane urządzenia, które kontrolują przejazd samochodu. Dopiero wówczas, gdy urządzenie to wykaże nieprawidłowości dokonuje się ponownego ważenia .

Skarżący zarzucił, iż Sąd pierwszej instancji rozpoznając niniejszą sprawę pominął zupełnie fakt, że w czasie dokonywania pomiaru urządzenie nie sygnalizowało żadnej nieprawidłowości. W konsekwencji niewłaściwie uznał, że skoro strona nie zgadzała się z niekorzystnym dla niej wynikiem, to organ miał obowiązek dokonać powtórnego ważenia.

Fakt niezadowolenia strony z wyniku nie daje podstaw do przyjęcia, że czynność ważenia została dokonana nieprawidłowo albowiem o tym, czy ważenie dokonane zostało prawidłowo czy też nie, sygnalizuje samo urządzenie pomiarowe.

Odnośnie stwierdzonego przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organy celne art. 10 kpa wskazał, że skoro w trakcie ważenia waga nie sygnalizowała żadnych nieprawidłowości, to odmowa powtórnego ważenia była uzasadniona.

Zdaniem skarżącego, nieuzasadnione jest stanowisko Sądu pierwszej instancji uznające, iż organy celne naruszyły art. 77 i 78 kpa. Ważenie było dokonane na wadze posiadającej aktualną legalizację, a przejazd kierowcy przez urządzenie był prawidłowy. Strona była zapoznana z wynikami ważenia na dowód czego otrzymała protokół nr 6555/2003, z którym się zapoznała i nie wniosła uwag.

Z. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...], w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi wskazała, iż nie do przyjęcia jest stanowisko Dyrektora Izby Celnej sprowadzające się do arbitralnego decydowania, które dowody zgłoszone przez stronę będą w postępowaniu administracyjnym dopuszczone, a które z uwagi na zaufanie organu do odczytu urządzeń będą odrzucone. Stwierdzenie organu, że brak wniesienia uwag do protokółu oznacza rezygnację z dalszej części udziału w sprawie jest sprzeczne z faktami oraz obowiązującym prawem.

Podkreśliła, iż w uzasadnieniu decyzji organy celne przyznały, że wniosek kierowcy o powtórne ważenie nie został uwzględniony..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, a jej przesłanki normatywne określa § 2 art. 183, które w tym przypadku nie występują.

W tej sprawie skarga kasacyjna została ograniczona wyłącznie do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć należy, iż autor skargi kasacyjnej jako naruszony przez Sąd, wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa, w związku z art. 10 kpa, art. 77 kpa i art. 78 kpa. W uzasadnieniu wyroku uchylającego wydaną w sprawie decyzję, przepis ten został przez Sąd pierwszej instancji powołany. Faktycznie jednak podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. Teza ta znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wprawdzie powołanie przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowej podstawy prawnej nie zwalnia autora skargi kasacyjnej od obowiązku powołania prawidłowych przepisów, to w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny przy uwzględnieniu uzasadnienia skargi kasacyjnej przyjął, iż dotyczyła ona art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten nie jest trafny.

Z akt sprawy wynika, że podstawowym dowodem w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym wymierzenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia po drogach publicznych, jest protokół z czynności ważenia pojazdu. W tej sprawie jest to protokół kontroli nr 6555/2003 z dnia 17 listopada 2003 r. dotyczący pojazdu należącego do spółki. W protokóle tym zamieszczono wynik ważenia pojazdu, który wykazał przekroczenie dopuszczalnych norm na czwartej i piątej osi. Stanowiło to podstawę do uznania, że pojazd jest nienormatywny i skoro nie miał na przejazd zezwolenia, to uzasadniało to wszczęcie postępowania administracyjnego i wymierzenie z tego tytułu kary pieniężnej.

Okoliczność, że w czasie dokonywania pomiaru urządzenia nie sygnalizowały nieprawidłowości oraz to, że kierowca zapoznał się z protokółem kontroli, do którego nie wniósł zastrzeżeń nie oznacza, że nie był on uprawniony do zgłoszenia żądania powtórnego ważenia pojazdu.

W sprawie jest bowiem niesporne, że kierowca kontrolowanego pojazdu po dokonaniu ważenia wniosek taki zgłosił. Było żądanie przeprowadzenia dowodu z art. 78 kpa.

Zgodnie z wyrażoną w art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, stronie przysługuje prawo żądania przeprowadzenia dowodu. To prawo procesowe strony ma istotne znaczenie dla obrony jej interesu prawnego. Pozwala ono na jej czynny udział w ustaleniu stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem postępowania.

W świetle art. 78 § 1 Kpa, gdy strona żąda przeprowadzenia dowodu obowiązkiem organu administracji publicznej jest ustosunkowanie się do zgłoszonego żądania i dokonanie oceny, czy przeprowadzenie dowodu jest okolicznością mającą znaczenie dla sprawy. Przepis ten wprowadza zasadę uwzględnienia dowodów zgłaszanych przez stronę w postępowaniu administracyjnym, zaś wyjątek od tej zasady określa § 2 art. 78 Kpa.

W tej sprawie zgłoszenie przez kierowcę pojazdu żądania jego powtórnego ważenia niewątpliwie miało istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. A zatem wobec niewystępowania przesłanek z art. 78 § 2 Kpa organ celny był obowiązany zgłoszony przez stronę dowód przeprowadzić.

Stosownie do art. 77 § 1 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany dokładnie ustalić stan faktyczny, a w tym celu ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, który następnie należy rozpatrzyć. Dla wywiązania się z tego obowiązku istotne znaczenie ma przeprowadzenie dowodów wskazanych przez stronę.

Należy zatem podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w toku postępowania administracyjnego organy celne naruszyły art. 10, 77 i 78 Kodeksu postępowania administracyjnego co uzasadniało uwzględnienie skargi.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną - jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw - oddalił.