Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 926/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 35
journal: Dz.U. 2018 poz 1382
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 344 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 155
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 11 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , , , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2019 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania W. K. oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 926/18

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy G. z [...] orzekającą o odmowie wymeldowania W. K. z pobytu stałego w nieruchomości oznaczonej numerem 20, położonej w miejscowości C., gmina G.

Z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy wynikało, że 15 grudnia 2014 r. do Wójta Gminy G. wpłynął wniosek J. K. z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania W. K. z pobytu stałego w nieruchomości, oznaczonej nr 20, położonej w miejscowości C., w gminie G. Organ meldunkowy, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydał [...] decyzję, mocą której orzekł o odmowie wymeldowania z pobytu stałego. J. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Wojewoda [...] mocą decyzji z [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wójta Gminy G. z [...] nakazując organowi meldunkowemu ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. W efekcie, Wójt Gminy G. 23 października 2015 r. ponownie orzekł o odmowie wymeldowania W. K. z pobytu stałego w spornej nieruchomości. Od niniejszej decyzji J. K. ponownie wniosła odwołanie. Decyzją z [...] Wojewoda [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy G. z [...]. Od niniejszej decyzji, J. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W wyniku rozpatrzenia powyższej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, mocą orzeczenia z 27 lipca 2016 r., III SA/Łd 368/16 orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy G. z [...]. We wskazaniach dla organów Sąd podniósł, że obowiązane one będą uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym przez Sąd zakresie i ewentualnie o inny ujawniony po dacie wydania wyroku, a następnie dokonać oceny zamiaru uczestnika postępowania opuszczenia lokalu w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, wskazując w uzasadnieniu decyzji przyczyny odmowy dania wiary niektórym dowodom i dania tej wiary innym. Obowiązane będą w szczegółowy sposób wykazać w uzasadnieniu decyzji ocenę okoliczności sprawy, w szczególności co do daty i dobrowolności opuszczenia lokalu przez uczestnika postępowania.

Wykonując powołany wyrok, organ meldunkowy 30 sierpnia 2017 r. orzekł o odmowie wymeldowania W. K. z pobytu stałego. Od niniejszej decyzji J. K. wniosła odwołanie. Strona w treści odwołania zarzuciła Wójtowi Gminy G. szereg uchybień zarówno pod kątem interpretacji przesłanek materialnoprawnych występujących w przedmiotowym stanie faktycznym jak i pod kątem proceduralnym - przede wszystkim naruszenie art. 40 § 2 k.p.a., poprzez zaniechanie informowania pełnomocnika ustanowionego przez J. K., o podejmowanych przez organ meldunkowy czynnościach w toku postępowania.

Wojewoda [...], rozpatrując odwołanie potwierdził fakt pominięcia przez Wójta Gminy G. - w toku prowadzonego przez siebie postępowania, pełnomocnika odwołującej. Niniejsze uchybienie stanowiło naruszenie powołanego art. 40 § 2 k.p.a., co w konsekwencji przesądziło o uchyleniu [...] zaskarżonej decyzji Wójta Gminy G. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

Następnie Wójt Gminy G., mocą decyzji z [...] ponownie orzekł o odmowie wymeldowania W. K. z pobytu stałego w spornej nieruchomości. W związku z powyższym J. K. ponownie odwołała się od powołanego aktu prawnego. Podobnie jak wcześniej, odwołująca zarzuciła organowi I instancji szereg uchybień pod kątem interpretacji przesłanek materialnoprawnych występujących w przedmiotowym stanie faktycznym.

Rozstrzygając odwołanie, Wojewoda [...], zaskarżoną w obecnym postępowaniu decyzją, utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy G. z [...] orzekającą o odmowie wymeldowania W. K. z pobytu stałego w nieruchomości oznaczonej numerem 20, położonej w miejscowości C., gmina G.

Analizując dotychczasowe akta postępowania w przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy stwierdził, że J. K. w sposób wystarczający wykazała swój interes prawny do złożenia wniosku w przedmiocie wymeldowania W. K. z pobytu stałego.

Poddając natomiast ocenie pod kątem proceduralnym postępowanie wyjaśniające, przeprowadzone przez organ I instancji Wojewoda stwierdził, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana zgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną. Strony każdorazowo były zawiadamianie o zamiarze przeprowadzenia kolejnych czynności dowodowych. Uczestnicy zaskarżonego postępowania byli także poinformowani o niemożliwości załatwienia sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. wraz z podaniem przyczyny zwłoki. Stronom umożliwiono również - przed wydaniem decyzji, zapoznanie się i wypowiedzenie co do zgromadzonych akt postępowania, co pozwoliło zrealizować przez organ I instancji zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażoną w art. 10 § 1 k.p.a.

Ocena działań organu I instancji pod kątem interpretacji przepisów materialnoprawnych w toku postępowania również, zdaniem organu odwoławczego nie budzi zastrzeżeń. W przedmiotowej sprawie należało w sposób wyczerpujący ustalić, czy W. K. opuścił sporną posesję w sposób "dobrowolny" i "trwały".

Jak dalej wskazał organ odwoławczy, ze zgromadzonych przez Wójta Gminy G. akt postępowania w sposób niebudzący wątpliwości wynika, iż W. K., pomimo uprzedniej utraty dostępu do posiadania spornej nieruchomości na skutek działań J. K., podejmował skuteczne czynności na drodze prawnej celem przywrócenia poprzedniego stanu posiadania. Wynikiem powyższego jest m.in skutecznie przeprowadzona 26 stycznia 2018 r. egzekucja tytułu wykonawczego ([...]), tj. wyroku Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Cywilny z 6 grudnia 2016 r.[...]. Dodatkowo, Strona dwukrotnie - 31 stycznia 2018 r. oraz 3 kwietnia 2018 r. wnosiła o wznowienie egzekucji w powyższej sprawie z powodu ponownej utraty dostępu posiadania spornej nieruchomości.

Organ wskazał również, że korespondencją z 16 maja 2018 r. Kierownik Rewiru Dzielnicowych Wydziału Prewencji Komendy Miejskiej Policji w S. poinformował, iż w okresie od września 2017 r. do 10 maja 2018 r. pod adresem C. 20 były wielokrotnie przeprowadzone interwencje funkcjonariuszy Policji dotyczące braku możliwości realizacji przez W. K. zasądzonego w powołanym wyroku prawa. Niniejsze działania, w ocenie Wojewody, pozbawiają przesłanki "dobrowolności" opuszczenia spornej nieruchomości przez stronę.

Zdaniem organu odwoławczego, o tym, że opuszczenie spornej nieruchomości przez stronę nie miało charakteru "trwałego" świadczą zeznania świadków w osobach: J. K., H. M., E. R. oraz Z. G. przeprowadzone w ramach tzw. pomocy prawnej, za pośrednictwem Wójta Gminy R. 17 maja 2018 r. Zeznania wyżej wskazanych osób w znacznej mierze pokrywają się. Żaden ze powołanych świadków nie stwierdził, iż pobyt W. K. w nieruchomości oznaczonej nr 56 w miejscowości P. w gminie R. ma charakter stały, bądź nie był w stanie w ogóle określić takiego charakteru. Przesłuchani oświadczyli, iż widują stronę pod podanym adresem nieregularnie, sporadycznie.

Zdaniem Wojewody [...] - stosownie do powołanych zeznań, należy skonstatować, iż nieruchomość oznaczona nr 56, położona w miejscowości P. w gminie R. nie wypełnia dla W. K. znamion definicji miejsca stałego, tj. miejsca, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, przyjmuje i nadaje korespondencję.

Dalej organ zauważył, że przeprowadzone przez organ I instancji w toku zaskarżonego postępowania czynności dowodowe jednoznacznie przesądziły o nieistnieniu przesłanek wymeldowania w przedmiotowej sprawie, zawartych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz wypracowanych przez aktualnie obowiązującą linię orzeczniczą.

Zdaniem Wojewody fakt podjęcia przez W. K. powołanych wyżej kroków prawnych, a także przeprowadzone 17 maja 2018 r. przesłuchania jednoznacznie wskazują, iż strona w sposób wyraźny nie zrezygnowała z zamiaru przebywania w spornej nieruchomości.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła J. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego niezastosowanie wobec przyjęcia, że brak jest elementu dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca zameldowania, w sytuacji gdy W. K. dobrowolnie zabrał swoje rzeczy osobiste i zamieszkał ze swoją narzeczoną B. S. w miejscowości P., "bowiem jego matka sprzeciwiała się temu związkowi, zaś wszczynane przez W. K. sprawy sądowe mają charakter pieniactwa procesowego i są efektem wcześniej wytoczonych mu przez matkę spraw cywilnych dotyczących odwołania darowizny nieruchomości w miejscowości C. 20";

2) obrazę przepisów prawa procesowego, mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, pomimo, że w sprawie istniały wątpliwości dotyczące centrum życiowego W. K. i jego miejsca pobytu zarówno stałego, jak i czasowego, co skutkowało wydaniem decyzji o odmowie wymeldowania z miejsca pobytu stałego - miejscowości C. 20 – W. K., pomimo, że istnieją przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] podtrzymał w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w sprawie wypowiadał się już WSA w Łodzi. W związku z tym zastosowanie ma art. 153 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie.

I tak w niniejszej sprawie chodzi o wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 27 lipca 2016 r., III SA/Łd 368/16, mocą którego uchylone zostały poprzednio wydawane decyzje w przedmiocie odmowy wymeldowania W. K.

W powoływanym wyroku WSA w Łodzi uznał, że nie został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy. We wskazaniach dla organów, co do dalszego postępowania, Sąd podniósł, że obowiązane one będą uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym przez Sąd zakresie i ewentualnie o inny ujawniony po dacie wydania wyroku, a następnie dokonać oceny zamiaru uczestnika postępowania opuszczenia lokalu w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, wskazując w uzasadnieniu decyzji przyczyny odmowy dania wiary niektórym dowodom i dania tej wiary innym. Analiza treści tego wyroku wskazywała, że podstawowe znaczenie będą miały przeprowadzone przez sąd powszechny dowody w związku z prowadzonym postępowaniem posesoryjnym, gdyż to ten sąd dysponuje szerokim wachlarzem środków dowodowych, w przeciwieństwie do sądu administracyjnego, a prowadzone przez ten sąd postępowanie obejmuje także okoliczność zachowania terminu przez uczestnika do złożenia roszczenia posesoryjnego. Ponadto wskazano na konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscowości P. 56 na okoliczność skoncentrowania tam centrum życiowego przez uczestnika postępowania wraz ze wskazaniem przybliżonego okresu przeniesienia tam centrum życiowego przez uczestnika, intensywności pobytu w tej miejscowości. Dalej wskazano na konieczność pozyskania protokołów przesłuchania skarżącej i uczestnika oraz świadków składane w licznie wszczynanych z wniosku pozostających w sporze matki i syna postępowaniach prowadzonych przed właściwą prokuraturą, a przede wszystkim uzyskanie protokołu z 9 czerwca 2014 r. Dla oceny zamiaru opuszczenia lokalu – w ocenie sądu wyrokującego uprzednio w mniejszej sprawie - konieczne będzie też wyjaśnienie wynikającej z akt sprawy okoliczności robót budowlanych na nieruchomości stanowiącej własność uczestnika - czy jest to budowa domu, czy komórki, daty rozpoczęcia budowy i uzyskania stosownych zezwoleń na budowę ewentualnie zgłoszenia budowy.

Zatem, przed przejściem do rozważań stricte merytorycznych, a dotyczących przesądzenia kwestii spełnienia bądź nie przesłanek wymeldowania W. K. ze spornej nieruchomości, uprzednio należy ustalić, czy organ wykonał ww. zalecenia Sądu. Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć twierdząco. W ramach ponownego postępowania dowodowego, przeprowadzonego po uchyleniu poprzednich decyzji przez WSA w Łodzi, organy zebrały wskazany materiał dowodowy, dokonały jego analizy i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, co znalazło wyraz w wydanych decyzjach administracyjnych.

Przechodząc zatem do analizy zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, podlegających ocenie w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, w pierwszej kolejności wskazać należy, iż materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie były przepisy ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1382) [dalej: ustawa].

Zgodnie z art. 35 ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jedyną zatem przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Pobytem stałym jest natomiast zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1).

Konstrukcja wymeldowania w aktualnie obowiązujących przepisach jest podobna do regulacji zawartej w poprzednio obowiązującej ustawie z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), mianowicie art. 15 ust. 2, zgodnie z którym organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do regulacji art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. zachowuje więc aktualność również w odniesieniu do art. 35 ustawy z 24 września 2010 r.

Na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. utrwalił się w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne. O trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale także zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Stan przebywania na stałe w danym lokalu nie wyklucza przy tym możliwości przejściowej nieobecności czy też występowania nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania (por. wyroki NSA: z 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05; z 18 grudnia 2002 r., V SA 935/02; z 16 września 1986 r., III SA 437/86; z 3 lipca 1985 r., SA/Gd 573/85).

Należy przy tym podkreślić, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby i jako takie nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie (art. 28 ust. 4 ustawy z 24 września 2010 r.). Przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu. Jest to zatem wyłącznie akt, którego istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. Ustalenia winny się zatem koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal. Opuszczenie lokalu można z kolei uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Przez dobrowolność rozumie się opuszczenie lokalu z własnej woli, tj. bez przymusu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu całokształt zgromadzonego i przeanalizowanego przez organy materiału dowodowego wskazuje, iż nie zaistniały przesłanki do wymeldowania zainteresowanego ze spornego lokalu. Dotychczasowe zachowania zainteresowanego wskazują na to, że zamierza on ponownie zamieszkać nieruchomości, oznaczonej nr 20 w miejscowości C., w gminie G., której dotyczy żądanie wymeldowania.

Faktem jest, że co prawda skarżący pod ww. adresem obecnie fizycznie nie zamieszkuje. Zgodzić się jednak należy z ustaleniami organu, że opuszczenie przedmiotowej nieruchomości przez zainteresowanego nie miało charakteru trwałego i nie nastąpiło dobrowolnie. Słusznie w tym zakresie organy odwołują się przede wszystkim do podejmowanych działań zmierzających do przywrócenia zainteresowanemu możliwości zamieszkania w spornej nieruchomości – wszczęcie postępowania posesoryjnego, jego wynik, a także podjęcie działań zmierzających do egzekucji korzystnego dla niego wyroku sądu powszechnego nakazującego przywrócenie mu posiadania spornej nieruchomości.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika w szczególności, że zainteresowany podejmował wielokrotne próby powrotu na sporną nieruchomość. W tym miejscu należy wyjaśnić, że trwałość opuszczenia lokalu oznacza przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka interesów osobistych i majątkowych. O kwalifikacji pobytu danej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje nie tylko treść jej oświadczeń, ale przede wszystkim całokształt okoliczności faktycznych sprawy wskazujących na to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu.

Element woli osoby opuszczającej miejsce pobytu jest w orzecznictwie eksponowany w sprawach, w których strona podlegająca wymeldowaniu musiała opuścić lokal na skutek bezprawnych działań innych podmiotów i stanowi element ochrony tych osób. W tym kontekście należy mieć na uwadze, że zainteresowany pozostaje w konflikcie z matką. W tle opuszczenia spornej nieruchomości był właśnie konflikt z matką, niewyrażającą zgody na ułożenie przez zainteresowanego "relacji życiowych" związanych z założeniem samodzielnej rodziny. Konflikt ten a=eskalował, czego wynikiem było opuszczenie przez zainteresowanego spornego lokalu, a ze strony skarżącej uniemożliwienie mu powrotu do lokalu, m.in. poprzez wymianę zamków w drzwiach, czy założenie kłódki na bramie wjazdowej do nieruchomości. Nie ulega więc wątpliwości, że opuszczając lokal skarżący znajdował się w sytuacji przymusowej, a powrót uniemożliwiano mu poprzez podjęcie działań faktycznych, mających to utrudnić, czy uniemożliwić – przykładowo wskazana wymian zamków.

Dalej zauważyć należy, iż zamiar utrzymania związków z miejscem stałego zameldowania powinien być oceniany na podstawie obiektywnie istniejących i konkretnych okoliczności faktycznych sprawy, z których taki wniosek da się logicznie wyprowadzić. Nie można bowiem poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, w których formułuje ona subiektywnie swoją wolę. Należy zbadać czy argumentacja strony znajduje potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych takich jak np. sposób opuszczenia lokalu, czy istnieje obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w danym miejscu (por. wyroki NSA: z 19 października 2010 r., II OSK 1577/09; z 31 stycznia 2017 r., II OSK 1239/15).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest ponadto pogląd, że równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu są sytuacje, w których osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew jej woli, została przymuszona, lecz nie skorzystała we właściwym czasie w sposób skuteczny z przysługujących jej środków prawnych w postaci powództwa o przywrócenie posiadania lub eksmisję w celu przywrócenia utraconego posiadania.

W rozpoznawanej sprawie zainteresowany podjął natomiast, jak wskazano to już uprzednio, szereg kroków prawnych w celu powrotu na sporną nieruchomość i ponownego na niej zamieszkania. W świetle powyższego przekonująco brzmią zapewnienia zainteresowanego o woli powrotu do przedmiotowego lokalu z zamiarem stałego pobytu. Trafnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zainteresowany złożył w Sądzie Rejonowym w R. pozew o przywrócenie naruszonego posiadania spornego lokalu. Tym samym podjął działania prawne zmierzające do umożliwienia mu dostępu do spornego lokalu, a co więcej wyrokiem tegoż sądu z 6 grudnia 2016 r. posiadanie tego lokalu zostało mu przywrócone. Wydanie wyroku przywracającego zainteresowanemu posiadanie spornego lokalu ma bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie organu meldunkowego, gdyż potwierdza w istocie brak dobrowolności i trwałości opuszczenia przez niego przedmiotowego lokalu, i w konsekwencji - przyjmując takie ustalenie faktyczne jako podstawę wydania rozstrzygnięcia – zasadnie orzekł organ o odmowie wymeldowania. Dodać należy, że wynikiem powyższego wyroku była także skutecznie przeprowadzona 26 stycznia 2018 r. egzekucja tytułu wykonawczego. Ponadto zainteresowany dwukrotnie – 31.01.2018 r. i 03.04.2018 r. – wnosił o wznowienie egzekucji w powyższej sprawie z powodu ponownej utraty dostępu do posiadania spornej nieruchomości. Organy wskazały także na korespondencję Policji, z której wynikało, że od września 2017 r. do maja 2018 r. pod spornym adresem w miejscowości C. 20 wielokrotnie podejmowane były interwencje funkcjonariuszy Policji dotyczące braku możliwości realizacji przez zainteresowanego zasądzonego mu w powoływanym wyroku prawa posiadania spornej nieruchomości.

W ocenie Sądu organ odwoławczy w sposób prawidłowy dokonał oceny wskazanych okoliczności faktycznych - złożeniu powództwa posesoryjnego o przywrócenie utraconego posiadania spornej nieruchomości, egzekucji wyroku w zakresie ochrony prawnej na podstawie wydanego wyroku przywracającego naruszone posiadanie oraz szereg podejmowanych w tym zakresie interwencji Policji.

Jak zostało wcześniej wskazane, środkiem prawnym kierowanym przeciwko bezprawnemu uniemożliwieniu korzystania z lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, jest przysługujące jej roszczenie wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie posiadania lokalu. Zgodnie z art. 344 § 1 kodeku cywilnego, przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem. W myśl art. 344 § 2 k.c. roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia.

W rozpoznawanej sprawie należy zgodzić się z wnioskowaniem organu odwoławczego, że skoro zainteresowany z takim roszczeniem wystąpił, składając pozew o przywrócenie mu posiadania spornej nieruchomości, to tym samym - pomimo faktu nieprzebywania w przedmiotowym lokalu – uznać należy, że ujawnił wolę (zamiar) zamieszkiwania w miejscu zameldowania na stały pobyt. Co więcej, organ odwoławczy w sposób uzasadniony w oparciu o wydany wyrok Sądu Rejonowego w R. przyjął za podstawę faktyczną swojego rozstrzygnięcia ustalenie, że w istocie opuszczenie przez zainteresowanego miejsca zameldowania na pobyt stały nie miało charakteru trwałego, a nade wszystko dobrowolnego. Termin wystąpienia z powództwem posesoryjnym został określony w art. 344 § 2 k.c. W świetle tego przepisu działanie takie może być podjęte w ciągu roku od chwili naruszenia posiadania, a zatem – skoro Sąd rozpoznał merytorycznie złożony pozew i przyznał zainteresowanemu ochronę prawną w tym zakresie – to przyjąć należy, że pozew został złożony w dopuszczalnym terminie, a konsekwencji okoliczność ta, a w szczególności treść wydanego wyroku mogła – w ramach zasady swobodnej oceny dowodów – stanowić uzasadnioną podstawę do dokonania przez organy oceny stanu faktycznego i zakwestionowania stanowiska, z którego wynikało, że opuszczenie zainteresowanego spornego lokalu nastąpiło w istocie dobrowolnie, bez jakiegokolwiek przymusu wobec niego ze strony skarżącej.

Należy raz jeszcze podkreślić, że powołana w art. 35 ustawy przesłanka "opuszczenia lokalu" oznacza nie tylko fizyczne nieprzebywanie w nim, ale również zamiar opuszczenia tego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Jakkolwiek zatem fakt czasowego nieprzebywania przez zainteresowanego w spornej nieruchomości nie może budzić wątpliwości, to jednak – w świetle ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego tj. określonych zachowań zainteresowanego - należało przyjąć, że w istocie nie godził się on na taki stan rzeczy. Dał bowiem temu wyraz podejmując przysługujące mu środki prawne, tj. występując w przepisanym prawem terminie z roszczeniem o ochronę utraconego posiadania ww. lokalu. Co tym bardziej istotne skutecznie, albowiem sąd powszechny uznał jego racje i przywrócił mu posiadanie spornej nieruchomości.

Organy zrealizowały także zalecenia WSA w Łodzi zawarte w poprzednio wydanym wyroku w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscowości P. 56 na okoliczność skoncentrowania tam centrum życiowego przez zainteresowanego. W tym zakresie organy przeprowadziły przesłuchania świadków. Zeznania nie potwierdziły w żadnej mierze, że pobyt zainteresowanego w miejscowości P. ma charakter stały, potwierdziły też, że nie prowadzi działalności w gospodarstwie rolnym swojej konkubiny. Organy zebrały także inne dowody, na które wskazywał sąd w poprzednim wyroku, które też nie wniosły zasadniczych zmian co do oceny zamiaru zainteresowanego co do określenia swojego stałego miejsca zamieszania. W szczególności nie znalazły potwierdzenia informacje o rozpoczętej budowie domu, czy innej nieruchomości, które to fakty miałby świadczyć o zamiarze zainteresowanego opuszczenia na stałe swojego dotychczasowego miejsca stałego zameldowania i skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu.

W ocenie Sądu, rozpoznającego sprawę w niniejszym składzie, wbrew zarzutom i twierdzeniom zawartym w skardze w rozpoznawanej sprawie nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego. Materiał dowodowy został zgromadzony i rozpatrzony należycie a przeprowadzona przez organy na jego podstawie ocena faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dawała podstawę do uznania, że opuszczenie miejsca stałego pobytu przez zainteresowanego nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego (a zatem nie było połączone z rezygnacją z zamiaru zamieszkiwania w tym miejscu), co w konsekwencji prowadziło do prawidłowego zastosowania przez organ odwoławczy art. 35 ustawy i orzeczenia o odmowie wymeldowania zainteresowanego z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Organ odwoławczy – działając w granicach art. 80 k.p.a. – w istocie uznał, że złożenie przez zainteresowanego powództwa posesoryjnego o przywrócenie mu utraconego posiadania przedmiotowego lokalu oznaczało, że w rzeczywistości nie wyzbył się on woli zamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały, a fakt nieprzebywania w spornym lokalu nie wiązał się z jego definitywnym opuszczeniem, a był spowodowany brakiem dostępu do niego na skutek działań jego matki, niedopuszczającej go do zamieszkania w spornej nieruchomości. Co więcej za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia organ odwoławczy przyjął ustalenie o braku trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu, co wywiódł w oparciu o wydany wyrok Sądu Rejonowego w R., odmawiając tym samym wiarygodności innym dowodom. Okoliczność ta w sposób prawidłowy została przez organ odwoławczy uwzględniona przy wydaniu decyzji. Zarówno fakt wytoczenia przez osobę wnioskowaną do wymeldowania powództwa o przywrócenie posiadania, jak też następnie wydanie w tym przedmiocie orzeczenia, stanowi istotny element stanu faktycznego rozpoznawanej w przedmiocie wymeldowania sprawy, który organ administracji ma każdorazowo obowiązek wziąć pod uwagę oceniając – na dzień wydania decyzji - zaistnienie przesłanek z art. 35 ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 marca 2014 r., IV SA/Wa 2689/13).

Końcowo można powołać się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2008 r., II OSK 140/07, w którym stwierdził, że sam fakt istnienia konfliktu rodzinnego, wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Jednakże skuteczne wykorzystanie przysługujących środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego władztwa w stosunku do lokalu skutkuje uznaniem, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i co za tym idzie brak jest podstaw do wymeldowania.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uznając kontrolowane decyzje za zgodne z prawem, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku

d.j.