Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 811/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lutego 2011r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję [...] Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. przyznać adwokatowi A. N. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną po rozpoznaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. (PIS), na podstawie art. 235 zn.1 i art. 235 zn.2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej powoływanej jako Kodeks pracy), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa o PIS), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869 ze zm., dalej powoływanego jako rozporządzenie RM z dnia 30 czerwca 2009 r.) oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) nie stwierdził u J. A. choroby zawodowej w postaci nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi, pod postacią raka krtani, wymienionej pod pozycją 17 wykazu chorób, stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r. Wskazaną decyzję administracyjną organ I instancji wydał na podstawie orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B., Poradnia Chorób Zawodowych (jednostka orzeczniczej I stopnia) z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Ł., Przychodnia Chorób Zawodowych (jednostka orzeczniczej II stopnia) z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz opinii uzupełniających Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...] i Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Bydgoszczy z dnia [...], a także wyników dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego przez PIS.

Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 22 marca 2007 r. wpłynęło do PIS zgłoszenie podejrzenia u J. A. choroby zawodowej pod postacią raka krtani, w związku z długoletnią pracą zgłaszającego w zawodzie kaletnika. W dniu 7 lutego 2008 r. PIS skierował w/w do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. na badania mające w celu rozpoznanie zgłoszonej choroby, podając czynniki szkodliwe w środowisku pracy: kleje do skór na bazie benzyny ekstrakcyjnej oraz kwas siarkowy stosowany do garbowania skór na potrzeby własnego zakładu. Pismem z dnia 9 maja 2008 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. przesłał do PIS prośbę o poszerzoną ocenę narażenia zawodowego, gdyż badany sugeruje, że był narażony także na benzen, chrom, butadien i chlorek winylu. W związku z powyższym, PIS przesłuchał w dniach: 30 maja 2008 r. J. A., 24 lipca 2008 r. Z. B. - ucznia i stażystę w zakładzie kaletniczym J. A., i tego samego dnia J. A. - brata J. A., pracujących razem w zakładzie kaletniczym matki zgłaszającego – Ł. A. oraz 16 marca 2009 r. ponownie J. A. Następnie w dniu 26 marca 2009 r. organ przekazał poszerzoną ocenę narażenia zawodowego, zawierającą także informację o składzie chemicznym barwników do skór, stosowanych przez J. A. Po otrzymaniu poszerzonej oceny narażenia zawodowego i po uzyskaniu stanowiska Instytutu Medycyny Pracy w Ł., Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. wydał w dniu [...] orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u w/w choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 17 pkt 7 wykazu chorób zawodowych. W orzeczeniu tym wskazuje się, jak zaznaczył organ, na brak podstaw do rozpoznania u diagnozowanego choroby zawodowej, z uwagi na nie możność uznania z przeważającym prawdopodobieństwem związku pomiędzy rozpoznanym u J. A. przed 16 laty rakiem krtani (tj. w styczniu 1993 r.), a warunkami pracy w zakładzie kaletniczym. Uwzględniając złożoną etiologię i częstość zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce, do uznania nowotworu złośliwego za chorobę zawodową, oprócz potwierdzenia narażenia na czynnik uznany za rakotwórczy dla ludzi w środowisku pracy, konieczne jest jak wskazuje jednostka orzecznicza I stopnia potwierdzenie, w co najmniej kilku badaniach epidemiologicznych, zwiększonego, w porównaniu z populacją ogólną, ryzyka zachorowania na nowotwór złośliwy o takiej lokalizacji jak rozpoznany u pracownika. Z poszerzonej oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej przez PIP wynika, że w okresie zatrudnienia w zakładzie prowadzonym przez matkę diagnozowanego, J. A. czasowo przebywał w pomieszczeniach innej firmy, w której przerabiano odpady polichlorku winylu pochodzące z własnej produkcji. Odpady były walcowane na gorąco, w celu odzyskania surowca podstawowego. Uczestnictwo w tego rodzaju czynnościach (okresowe i bierne) nie może być traktowane jako narażenie na monomer chlorku winylu, który jest substancją rakotwórczą dla człowieka. Ponadto chlorek winylu może powodować nowotwory wątroby (naczyniako-mięsak) i nie jest kancerogenem dla krtani. Wymieniony w ocenie narażenia kwas siarkowy, który był używany przy garbowaniu skór nie jest czynnikiem rakotwórczym. Także, jak zaznaczył organ, powołując się na orzeczenie jednostki orzeczniczej I stopnia, wymieniony w ocenie narażenia bezwodnik kwasu chromowego, który być może był stosowany w procesie galwanizacji, nie jest czynnikiem rakotwórczym dla krtani, a ponadto okres narażenia był krótki i sporadyczny. W latach 1982 - 1983 J. A. zlecał bowiem innej firmie chromowanie okuć do torebek. Miesięcznie chromowanych było około 200-300 sztuk okuć. Udział w/w w procesie był ograniczony do wyjmowania powlekanych detali z roztworu do galwanizacji w celu oceny i pomiaru grubości powłoki. Czynności te wykonywał sporadycznie (24-72 godzin na miesiąc). W trakcie pracy w zakładzie kaletniczym J. A. stosował kleje do tworzyw sztucznych i skór takie jak: butapren, butakol, klej kauczukowy. Z charakterystyki klejów wynika, że w ich składzie nie ma czynników uznanych za rakotwórcze u ludzi. Narażenie zaś na benzynę ekstrakcyjną nie jest tożsame z narażeniem na benzen, ponadto benzen jest kancerogenem dla układu krwiotwórczego i nie obserwowano zwiększonej zachorowalności na nowotwory krtani w populacji osób zawodowo narażonych na ten czynnik. Kleje stosowane do klejenia skór i tworzyw sztucznych nie zawierają w swoim składzie butadienu. Podobnie w składzie barwników używanych do barwienia skór (barwnik matowy, czernidła do skór i zmywacz) nie zidentyfikowano chemicznych substancji rakotwórczych.

Również, jak zaznaczył organ, w wydanym w trybie odwoławczym przez jednostkę orzeczniczą II stopnia - Instytutu Medycyny Pracy w Ł. orzeczeniu lekarskim z dnia z dnia [...] nie stwierdzono u w/w choroby zawodowej określonej w wykazie chorób pod pozycją 17. W orzeczeniu tym przytoczono takie same argumenty jak w orzeczeniu lekarskim jednostki orzeczniczej I stopnia.

Wobec powyższego PIS w dniu 22 września 2009 r. zawiadomił J. A. o zakończeniu postępowania, ten ostatni zaś w dniu 23 października 2009 r. wniósł uwagi do przeprowadzonego w sprawie postępowania. We wniesionych uwagach w/w wskazał, że oprócz barwników do skór, używał do barwienia skóry bejcę spirytusową do drewna (suchy proszek odcienie brązu), kupowany w drogeriach. Do rozpuszczania na próbę bejcy spirytusowej używał różnych alkoholi niewiadomego pochodzenia. Alkohole dostawał za darmo z Browaru na ul. K. (przeterminowane piwo) i kupował denaturat - ogólnodostępny rozpuszczalnik do bejcy. Do prób używał także inne alkohole niewiadomego pochodzenia (z własnych zasobów). Stwierdził, że mógł to być alkohol butylowy, izopropylowy oraz metanol. Próby te były przeprowadzane od 1977 r. do 1982 r. Ponadto J. A. podniósł, że jego sprawa powinna być prowadzona według przepisów rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r., Nr 65, poz. 294) z uwagi na okoliczność, że rozporządzenie to obowiązywało w okresie gdy rozpoznano u niego nowotwór złośliwy krtani w 1993 r. Jego choroba zaczęła się, jak wyjaśnił, dużo wcześniej, przed operacją w dniu 18 lutego 1993 r., a kwas siarkowy w tym okresie był uznawany jako czynnik rakotwórczy. W/w wniósł o wyjaśnienie, dlaczego nie zastosowano korzystniejszych dla niego przepisów dotyczących chorób zawodowych, obowiązujących w dniu operacji, a także o przekazanie kopii pisma z dnia 8 października 2009 r. (skierowanego do PIS) - do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. Pismo to zawierało kserokopie dwóch pism skierowanych do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. (z dnia 30 września i 6 października 2009 r.), w których w/w wyraził wątpliwości dotyczących orzeczenia lekarskiego nr [...], w związku z nieuwzględnieniem w nim alkoholi wymienionych pod pozycji 1 pkt 34 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. z 2002 r., Nr 132, poz. 1115). W odpowiedzi na pisma J. A. z dnia 30 września i 6 października 2009 r., Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia 12 listopada 2009 r. skierowanym do w/w (wpływ do PIS w dniu 23 listopada 2009 r.) wyjaśnił, że podejrzenie choroby zawodowej dotyczyło nowotworu krtani, tj. choroby wymienionej pod pozycją 17 nr 7 wykazu chorób zawodowych, a nie pozycji 1 - zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne: pkt 34 alkohol butylowy, metylowy lub izopropylowy. Wskazane alkohole nie są, jak wyjaśniła jednostka orzecznicza II stopnia, uznane za czynniki rakotwórcze dla ludzi, nie ma zatem podstaw do uzupełnienia orzeczenia nr [...] z dnia [...] poprzez określenie pozycji 34, tym bardziej, że w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r., nie ma takiej pozycji. Podnoszony przez w/w kontakt z kwasem siarkowym, nie może być także uznany za narażenie na działanie czynnika rakotwórczego, gdyż ani kwas siarkowy, ani jego mgły nie są wymienione w wykazie czynników rakotwórczych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dni 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz.U. z 2004 r., Nr 280, poz. 2771 ze zm.), a poza tym narażenie na kwas siarkowy nie jest równoznaczne z narażeniem na mgły kwasu siarkowego. Ponadto we wskazanym piśmie wyjaśniającym, wytłumaczono, że przedmiotowe postępowania jest prowadzone na podstawie obecnie obowiązującego rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r., a nie rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983 r., gdyż postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 22 marca 2007 r., a więc po zgłoszeniu przez w/w do PIS podejrzenia choroby zawodowej, data zaś klinicznego rozpoznania choroby nie jest równoznaczna z datą wszczęcia postępowania. Pismem z dnia 25 listopada 2009 r., PIS wyjaśnił J. A. obowiązującą podstawę prawną prowadzonego postępowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej.

W związku z wniesionymi przez J. A. w dniu 23 października 2009 r. uwagami, PIS pismem z dnia 9 listopada 2009 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. o ewentualną weryfikację orzeczenia nr [...]. Wskazana jednostka orzecznicza I stopnia wyjaśniła, pismem z dnia 17 lutego 2010 r., że Instytut Medycyny pracy w Ł. ustosunkował się już pismem z dnia 12 listopada 2009 r. do nowych okoliczności podawanych przez J. A. Wobec więc stanowiska jednostki orzeczniczej II stopnia, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. nie ma prawa do weryfikacji swojego orzeczenia nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Uwzględniając wskazane okoliczności, w tym pisma wyjaśniające jednostek orzeczniczych I i II stopnia, PIS stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia u J. A. choroby zawodowej, tj. nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi w postaci raka krtani.

Od powyższej decyzji J. A. wniósł odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. (WIS), domagając się uchylenie decyzji organu I instancji oraz ustalenie nowotworu złośliwego krtani jako choroby zawodowej. Odwołujący podniósł, że wydana decyzja narusza obowiązujące akty prawne, gdyż rozporządzenie RM z dnia 30 czerwca 2009 r. potraktowane zostało przez organ I instancji jako zamknięty katalog chorób zawodowych i czynników rakotwórczych. Tymczasem, zdaniem odwołującego, jest to tylko zestawienie przykładowe i tym samym nie wykluczające zaliczenia usunięcia krtani jako wypadku zaistniałego w szczególnych okolicznościach, który spowodował całkowitą niezdolność do pracy.

Po rozpatrzeniu odwołania J. A., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] nr [...], orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że z dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego przez PIS wynika, iż odwołujący był zatrudniony w okresie od 1959 r. do 1977 r. w Zakładzie Kaletniczym, Ł. A. w charakterze kaletnika oraz nauczyciela praktycznej nauki zawodu. Od 23 marca 1977 r. do 1988 r. pracował w Zakładzie Kaletniczym, K. A., J. A. na stanowisku kaletnika oraz garbarza skór surowych, a następnie od 9 lutego 1989 r. w Zakładzie Kaletniczym, J. A. Zajmował się tam kaletnictwem, pantoflarstwem, rymarstwem, wytwarzaniem galanterii z kości rogu z surowców miejscowych i odpadowych. Przez cały okres zatrudnienia pracował przede wszystkim w charakterze rzemieślnika - kaletnika oraz nauczyciela praktycznej nauki zawodu. Jako kaletnik często kupował surową skórę, dokonywał jej obróbki (od garbowania do nadawania skórze odpowiedniej barwy) na potrzeby produkcji własnej. Miał przy tym kontakt z preparatami drażniącymi drogi oddechowe (kwas siarkowy, barwniki, zmywacze, czernidła do skór), klejami na bazie benzyny ekstrakcyjnej (butapren, butanol, klej kauczukowy), chlorkiem winylu, chromem oraz butadienem. W latach 1989 r. do 1993 r. zawiesił działalność gospodarczą, a od 1993 r. pobiera rentę. Okres narażenia zawodowego na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej obejmuje zatem okres od 1959 r. do 1989 r. W zakładach, w których był zatrudniony J. A. nie były przeprowadzane pomiary badań środowiskowych.

Organ wskazał, że stosownie do treści § 8 rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r., organ administracyjny przed wydaniem decyzji o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej zobligowany jest do przeprowadzenia dokładnego dochodzenia epidemiologicznego oraz uwzględnienia orzeczenia lekarskiego oraz ewentualnych opinii uzupełniających wydanych przez uprawnione do orzekania jednostki orzecznicze. Z akt sprawy wynika, że karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem u odwołującego choroby zawodowej wymienionej pod poz. 17 pkt 7 wykazu chorób zawodowych została sporządzona w sposób prawidłowy. Wymagało to długotrwałej i rzetelnej analizy ze strony organu I instancji, gdyż pacjent ciągle wskazywał na nowe czynniki, z którymi miał kontakt podczas pracy zawodowej. W ocenie jednostek orzeczniczych zarówno I jak i II stopnia, jak zaznaczył organ, obowiązujące przepisy prawa dotyczące chorób zawodowych, wskazują że nowotwór złośliwy może być uznany za chorobę zawodową, jeżeli powstał on w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi. Wykaz takich czynników stanowi załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. Substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka, czyli takie dla których istnieją wystarczające dowody wskazujące na związek przyczynowy pomiędzy narażeniem człowieka na te substancje, a powstaniem raka, zostały zaliczone do kategorii l. Ponadto, uwzględniając złożoną etiologię i częstość zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce do uznania nowotworu złośliwego za chorobę zawodową, oprócz potwierdzenia narażenia na czynnik uznany za rakotwórczy dla ludzi w środowisku pracy, konieczne jest potwierdzenie, w co najmniej kilku badaniach epidemiologicznych, zwiększonego w porównaniu z populacją ogólną, ryzyka zachorowania na nowotwór złośliwy o takiej lokalizacji jak rozpoznany u pracownika W przypadku nowotworów taką ocenę przeprowadza się na podstawie analizy danych zawartych w literaturze przedmiotu. Zdaniem WIS faktem jest, że wykonując pracę w charakterze kaletnika czy garbarza skór J. A. mógł być eksponowany na czynniki drażniące układ oddechowy. Jednakże same czynniki drażniące nie mogły przyczynić się do powstania u odwołującego nowotworu złośliwego pod postacią raka płaskonabłonkowego kolczystokomórkowego krtani. Z danych wynikających z literatury przedmiotu wynika bowiem, iż najczęstszą przyczyną powstania tego typu nowotworu jest palenie papierosów oraz spożywanie alkoholu. W piśmie zaś Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. z dnia 18 maja 2009 r. skierowanym do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. zawarta jest informacja, iż J. A. palił papierosy przez 10 lat, do 1983 r., a operowany był z powodu nowotworu krtani w 1993 r. Niewątpliwie więc fakt palenia papierosów przyczynił się do rozwoju choroby krtani u badanego.

Tym samym więc, jak stwierdził organ odwoławczy, niezależnie od tego jak ciężką pracę wykonywał J. A., organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mogły uznać schorzenia pacjenta za chorobę zawodową, gdyż nie został spełniony, zgodnie z rozporządzeniem RM z dnia 30 czerwca 2009 r. warunek stwierdzenia wysokiego prawdopodobieństwa wywołania choroby przez działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Wskazane rozporządzenie ściśle i jednoznacznie określa wykaz chorób zawodowych, okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Nie można zatem, wbrew sugestiom odwołującego, uznać stanowiącego załącznik do rozporządzenia wykazu chorób zawodowych jako zestawienia przykładowego.

W konsekwencji poczynionych uwag organ odwoławczy skonstatował, że w sytuacji braku rozpoznania choroby zawodowej u J. A. przez jednostki orzecznicze I i II stopnia, które uprawnione są do rozpoznawania chorób zawodowych, organ I instancji nie mógł stwierdzić choroby zawodowej. W związku z tym, w ocenie organu, słusznie wydał on decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art.154 § 1 i art. 104 § 1 kpa, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. uchylił decyzję własną z dnia [...] nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż organ II instancji w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia [...], wystosował w dniu 13 maja 2010 r. pismo do strony informujące ją o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w dniu 25 maja 2010 r. w siedzibie Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w B. Jednocześnie organ II instancji poinformował J. A. o ewentualnej możliwości zmiany terminu po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym. Z dokumentacji sprawy jednoznacznie wynika, że strona odebrała wskazane pismo informujące w dniu 31 maja 2010 r., czyli po terminie wyznaczonym przez organ II instancji na zapoznanie się z aktami sprawy. Organ II instancji w dniu [...] wydał decyzję utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia u J. A. choroby zawodowej. W dniach 7 i 8 czerwca 2010 r. J. A. wniósł uwagi do sprawy.

W związku z przytoczonymi okolicznościami faktycznymi sprawy, zdaniem WIS, naruszone zostały w sprawie przepisy postępowania - art. 7 i art. 10 kpa, tj. słuszny interes obywatela oraz prawo do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału. Zgodnie z art. 73 § 1 kpa organ ma obowiązek umożliwienia stronie w każdym stadium postępowania przeglądania akt sprawa oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Dlatego też, jak wskazał WIS, należało uchylić decyzję własną z dnia [...], mając głównie na uwadze słuszny interes J. A. oraz okoliczność, że uchylenie decyzji pozwoli stronie na zapoznanie się z materiałem dowodowym i zgłoszenie ewentualnych wniosków dowodowych.

We wskazanej decyzji z dnia [...] WIS zawarł pouczenie, że służy na nią skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, którą wnosi się za pośrednictwem WIS w terminie 30 dni od daty doręczenia.

Zgodnie z pouczeniem WIS, J. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję WIS z dnia [...] nr [...], domagając się uchylenia zaskarżone decyzji. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi brak ustosunkowania się organu do celowości wzruszenia decyzji zgodnie z art. 73 w zw. z art. 10 kpa według żądania wszczęcia postępowania administracyjnego zawartego w piśmie z dnia 4 czerwca 2010 r. (data wpływu do organu - 7 czerwca 2010 r.). Wyjaśnił, że uzasadnieniem jego żądania zawartego w piśmie z dnia 4 czerwca 2010 r. było doprowadzenie do wydania orzeczenia w trybie art. 73 kpa, a nie notatki służbowej w dniu 18 czerwca 2010 r., której sprzeciwił się co do celowości wzruszenia decyzji w dniu 22 czerwca 2010 r., wnosząc o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Ustosunkowanie organu z dnia 25 czerwca 2010 r. zaskarżył w drodze zażalenia na milczenie WIS, na niewydanie rozstrzygnięcia kończącego sprawę jego podania z dnia 23 czerwca 2010 r. Uchylenie decyzji PIS z dnia [...] bez uzgodnienia z Ministrem Zdrowia i właściwym organem Państwowej Inspekcji Pracy w B., stanowi zdaniem skarżącego, przesłankę do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 6 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając że uchylenie decyzji pozwoli stronie na zapoznanie się z materiałem dowodowym i zgłoszenie ewentualnych wniosków dowodowych

Na rozprawie w dniu 9 lutego 2011 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, iż organ rozpoznał wniosek skarżącego z dnia 8 czerwca 2010 r. niegodnie z jego wolą, tj. w trybie art. 154 kpa, zamiast w trybie wznowienia postępowania oraz, że nie uczynił stroną postępowania Państwowego Inspektora Pracy w B., który powinien był wypowiedzieć się w kwestii choroby zawodowej. Skarżący natomiast wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji oraz podniósł dodatkowo, że uczestnikiem postępowania powinno być także Ministerstwo Zdrowia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako złożona przedwcześnie podlegała odrzuceniu.

Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem rozważań Sądu jest decyzja uchylająca decyzję własną WIS wydana na podstawie art. 154 § 1 kpa. Zgodnej z treścią tego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Podkreślić należy, że decyzja administracyjna wydana w trybie art. 154 kpa jest decyzją nową, wydaną w pierwszej instancji w toku nowego postępowania, w nowej sprawie w stosunku do sprawy zakończonej decyzją ostateczną wzruszoną w trybie nadzwyczajnym – z art. 154 kpa. Od decyzji tej przysługuje więc stronie odwołanie tak, jak od każdej innej decyzji, chyba że wydał ją naczelny organ administracji państwowej – jednakże także i w tym przypadku strona może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 kpa) (vide: uchwała SN z dnia 15 grudnia 1984 r., sygn. akt III AZP 8/83, OSNC 1985/10/143, Lex nr 9487). Wskazać należy, że w niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję, w trybie art. 154 kpa wydał Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B., w stosunku do którego zgodnie z treścią art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego jest Główny Inspektor Sanitarny (GIS). Wobec tego od zaskarżonej decyzji WIS z dnia 18 czerwca 2010 r. przysługiwało skarżącemu odwołanie do Głównego Inspektora Sanitarnego, które można było wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji WIS (art. 129 § 2 kpa). Jak wynika z akt sprawy skarżący nie złożył odwołania do GIS. W dniu 19 lipca 2010 r. wniósł natomiast skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję WIS z dnia [...]. Skargę tą należy uznać za złożoną do Sądu przedwcześnie. Zgodnie bowiem z treścią art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; ze zm., dalej powoływanej w skrócie jako "ppsa"), skargę można wnieść do Sądu dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 ppsa). Ponieważ, jak to wyżej przedstawiono, skarżącemu przysługiwało odwołanie od decyzji WIS z dnia [..] do GIS, więc nie mógł on pomijając ten środek zaskarżenia, złożyć skutecznie skargę do sądu. Podkreślić jednak należy, że w niniejszej sprawie WIS błędnie pouczył skarżącego w decyzji z dnia [...] o trybie jej zaskarżenia. Wskazał mianowicie, że na decyzję tę, w przypadku jej niezgodności z prawem, służy stronie skarga do WSA w Bydgoszczy, w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji. Skrzący zachował się więc zgodnie z pouczeniem organu. Niemniej jednak z faktu błędnego pouczenia organu nie mogą wynikać skutki w istocie swej sprzeczne z wymogami aktualnie obowiązujących przepisów prawa. Jeżeli więc obowiązujące przepisy prawa przewidują środek zaskarżenia decyzji administracyjnej w postaci odwołania do organu wyższego stopnia, to złożenie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie może nastąpić z pominięciem tego środka zaskarżenia.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić więc należy, że skarga J. A. jako wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia była niedopuszczalna i jako taka podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa.

Na marginesie wskazać należy, że gdyby skarżący miał nadal zamiar zaskarżenia decyzji WIS z dnia [..] poprzez złożenie odwołania do GIS, to musiałby, w związku z upływem terminu do jego złożenia, wnieść wraz z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia (art. 58 § 1 i 2 kpa).