Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 15/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 2 ust 1 pkt 4, 32 ust 1
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania Pana W.L., (dalej: "skarżący", "strona"), od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "organ I instancji"),nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., nakładającą na skarżącego, jako odbiorcę odpadów karę pieniężną w wysokości 50 000 zł za nielegalny przywóz odpadów z S. bez dokonania zgłoszenia, uchylił w całości decyzję organu I instancji i nałożył karę pieniężną w wysokości 50 000 zł na skarżącego, będącego odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie z S. na terytorium Polski.

Stan sprawy przestawiał się następująco:

W dniu [...] maja 2012 r., w wyniku kontroli drogowej, funkcjonariusze Izby Celnej w P., Referat Grupa Mobilna w K. ujawnili nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów w postaci części pochodzących z pojazdu marki: Skoda 120 L, obejmujących cięte elementy karoserii, silnik z osprzętem, skrzynię biegów, zbiornik paliwa, tłumik, układ kierowniczy, chłodnicę, akumulator oraz inne używane części samochodowe, sprowadzone przez Pana W.L. z terenu S. W dniu [...] maja 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska dokonał oględzin zatrzymanego transportu, sporządzając Protokół Kontroli nr [...]. Główny Inspektor Ochrony Środowiska w dniu [...] czerwca 2012 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadami, o kodach 16 01 21* i 16 02 22, w postaci części pochodzących ze zdemontowanego pojazdu marki Skoda 120 L oraz innych używanych części samochodowych przez Pana W.L., będącego odbiorcą odpadów, odpowiedzialnym za ich nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium S. na terytorium Polski. W toku postępowania postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wezwał stronę do oddania wyżej wymienionych odpadów i części samochodowych, do przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i odzysku wyżej wymienionych odpadów.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska, w dniu [...] czerwca 2012 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadami, o kodach 16 01 21* i 16 01 22, w postaci części pochodzących ze zdemontowanego pojazdu marki Skoda 120 L, przez skarżącego, będącego odbiorcą odpadów, odpowiedzialnym za ich nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium S. na terytorium Polski.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2012 r., wezwał skarżącego, do oddania odpadów, o kodach 16 01 21* i 16 01 22 w postaci części pochodzących ze zdemontowanego- pojazdu marki Skoda 120 L, do przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i odzysku wyżej wymienionych odpadów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania postanowienia.

W dniu [...] listopada 2012 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia, w drodze decyzji kary pieniężnej na odbiorcę odpadów w postaci części samochodowych pochodzących ze zdemontowanego pojazdu marki Skoda 120 L. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją nr [...], z dnia [...] kwietnia 2013 r., nałożył na Pana W.L., jako odbiorcy odpadów administracyjną karę pieniężną w wysokości 50 000 zł, za nielegalny przywóz odpadów z S. bez dokonania zgłoszenia. Wymiar wyżej wymienionej kary organ ustalił zgodnie z art. 34 ustawy z dnia z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U z 2007 r. nr 124 poz. 859 ze zm. dalej u.m.p.o.).

Przy obliczaniu wysokości kary organ uwzględnił:

- ilość, rodzaj i charakter odpadów przywiezionych z zagranicy,

- brak dowodów powstania zagrożenia dal ludzi i środowiska przez przemieszczone nielegalnie części pojazdu marki Skoda 120 L,

- brak uprzedniego naruszania przepisów: ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. UE. L 2006.190.1).

- art. 50 rozporządzenia 1013/2006 stanowiący, że sankcje za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania Pana W.L., od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2013 r., nakładającą na skarżącego, jako odbiorcę odpadów karę pieniężną w wysokości 50 000 zł za nielegalny przywóz odpadów z S. bez dokonania zgłoszenia, uchylił w całości decyzję organu I instancji i nałożył karę pieniężną w wysokości 50 000 zł na skarżącego, będącego odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie z S. na terytorium Polski.

W.L. w skardze z dnia [...] października 2013 r. na wyżej wymienioną decyzję, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to:

1. Przepisu art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r, Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 267, dalej: "k.p.a."), poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżący jest stroną postępowania;

Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to

2. Art. 32 ust 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.m.p.o., poprzez błędne uznanie skarżącego za odbiorcę odpadów w rozumieniu tej ustawy, podczas gdy dokonywał on przewozu odpadów z terenu S. do znajdującego się na terenie Polski przedsiębiorstwa zajmującego się prowadzeniem działalności w zakresie zbierania i odzysku odpadów oraz błędne przyjęcie, że wystąpiły wszystkie przesłanki do nałożenia na niego kary pieniężnej wysokości 50 000 zł.

Na tych podstawach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Główny Inspektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę z dnia [...] grudnia 2013 r. wniósł o:

1. Oddalenie skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r.,

a) uchylającą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2013 r., nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 50 000 zł za nielegalny przywóz odpadów z S. bez dokonania zgłoszenia; b) nakładającą karę pieniężną w wysokości 50 000 zł na skarżącego, będącego odbiorcą odpadów, przywiezionych nielegalnie z S. na terytorium Polski.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.) dokonuje kontroli działań administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega prawidłowość zebrania przez organy administracji materiału dowodowego i prawidłowość jego rozpatrzenia stosownie do przepisu art. 77 § 1 k.p.a. Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] września 2013 r., Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, uchylająca w całości decyzję organu I instancji i nakładająca karę pieniężną w wysokości 50 000 zł na skarżącego, będącego odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie z S. na terytorium Polski. Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, organ administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrał materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej jego oceny pod kątem normy wynikającej z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.m.p.o.

I. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut naruszenia art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. Organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły, że skarżący jest stroną postępowania. Należy na wstępie zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepisy u.m.p.o. regulują szczegółowo m.in. prawa i obowiązki odbiorcy odpadów. Celem postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie było bowiem rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach konkretnego odbiorcy odpadów. Istnienie strony jako podmiotu stosunku prawnego regulowanego przepisami u.m.p.o. było jednocześnie warunkiem koniecznym do wszczęcia i prowadzenia postępowania przez organ I i II instancji.

Odnosząc się do uznania skarżącego za odbiorcę odpadów, Sąd stwierdza, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.m.p.o. przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie - rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. W świetle przytoczonej wyżej definicji legalnej odbiorcy odpadów, nie można mieć wątpliwości, iż skarżący był odbiorcą odpadów, przywiezionych nielegalnie z terytorium S. na terytorium Polski. Zgodnie z art. 2 pkt 14 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 odbiorcą jest każda osoba lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia.

Odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie jest podmiot, do którego odpady są przesłane w celu odzysku lub unieszkodliwienia, ale z naruszeniem przepisów rozporządzenia (WE) 1013/2006. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.m.p.o., skarżący w sposób prawidłowy został uznany przez organ za osobę fizyczną, do której zostały przemieszone nielegalnie odpady. Przemieszczenia tego Pan W.L. dokonał osobiście. Odpady te były własnością skarżącego. Sąd zwraca uwagę, że definicja ustawowa odbiorcy odpadów powinna być interpretowana przede wszystkim w kontekście warunków określających sposoby posługiwania się jej treścią na gruncie przepisów u.m.p.o. w powiązaniu z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21 ze zm.). Według definicji legalnej odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Części pochodzące ze zdemontowanego pojazdu marki Skoda 120 L, stanowiły odpady w rozumieniu tej definicji. Posiadacz tego samochodu wycofanego z użytku na terenie S. pozbył się go. Samochód ten stanowił odpad. Odbiorcą odpadów powstałych po zdemontowaniu tego pojazdu był skarżący. Chodzi tu ogólnie o sens zrelatywizowany, a nie absolutny pojęcia odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie. W ocenie Sądu jedną z podstawowych funkcji przepisów u.m.p.o., która ma swoje odzwierciedlenie m.in. w definicji odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie jest prewencja w postępowaniu z odpadami. Z tego powodu ustawodawca dużą wagę przywiązuje do wykorzystania różnych form prewencyjnych instrumentów prawa. Ich celem jest sterowanie działaniami organów administracji w ten sposób, aby możliwie jak najwcześniej zapobiegać powstaniu negatywnych skutków związanych z nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniem odpadów. Jednym z takich instrumentów jest definicja legalna odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie. Skarżący jako odbiorca odpadów sprowadzonych nielegalnie jest osobą fizyczną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady do Polski z terytorium S.

W przedmiotowej sprawie nie jest zatem sporne, że skarżący był odbiorcą odpadów w postaci części samochodowych pochodzących ze zdemontowanego pojazdu marki Skoda 120 L, a więc także stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu przed Generalnym Inspektorem Ochrony Środowiska, prowadzonym w trybie art. 25 ust. 1 u.m.p.o. W zakresie ustalenia strony w przedmiotowym postępowaniu, Sąd podziela pogląd wyrażony w orzeczeniu NSA z dnia 31 lipca 2013 r., II OSK 883/11, (LEX nr 1374803).

II. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie naruszył także norm wynikających z treści art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Zagadnienia związane z postępowaniem organów w okolicznościach stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów określa art. 25 u.m.p.o. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.m.p.o. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł. Kara pieniężna jest wymierzana za nielegalny przywóz odpadów bez dokonania zgłoszenia wymaganego przez rozporządzenie nr 1013/2006. Odpowiedzialność administracyjną ponosi więc odbiorca odpadów. Ten rodzaj odpowiedzialności prawnej jako konsekwencja nielegalnego przywozu odpadów bez dokonania zgłoszenia wymaganego przez przepisy rozporządzenie nr 1013/2006, wykazuje silny związek z funkcją prewencyjną przepisów u.m.p.o. Instrumentem prawnym tej funkcji jest kara pieniężna wymierzana przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.

Odpowiedzialność administracyjna odbiorcy odpadów ma miejsce w okolicznościach naruszenia przez ten podmiot ustaleń ostatecznej decyzji administracyjnej lub obowiązków nałożonych ex lege w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów. Zastosowanie normy wynikającej z treści art. 32 ust. 1 u.m.p.o. jest możliwe w przypadku łącznego wystąpienia następujących przesłanek: 1) przedmiotem postępowania są odpady, 2) miało miejsce nielegalne sprowadzenie odpadów do Polski bez dokonania zgłoszenia oraz 3) podmiot, na który nakłada się karę pieniężną jest odbiorcą odpadów. Pan W.L. wyjaśnił w toku postępowania, że pojazd marki Skoda 120 L, ze względu na fakt, że nie nadawał się do użytku, został wyrejestrowany na terytorium S. Demontażu przedmiotowego pojazdu dokonano u poprzedniego właściciela, a pozostałości ze zdemontowanego pojazdu, skarżący przewoził w celu przekazania ich do miejsca skupu złomu na terytorium Polski.

Sąd zwraca uwagę, iż organ odwoławczy w sposób prawidłowy uzasadnił fakt uznania przedmiotów nielegalnie sprowadzonych do Polski jako odpady. Należy także podkreślić, iż skarżący w toku postępowania nie kwestionował tego faktu. Pan W.L., nie negował także ustalenia, iż przedmiotowe odpady zostały sprowadzone nielegalnie ze S. bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, iż przewoził on odpady w celu bezpośredniego przekazania ich do punktu zbierania i odzysku odpadów. Z protokołu przesłuchania strony wynika bowiem, iż Pan W.L. na terenie S. stał się posiadaczem odpadów w postaci części pochodzących z pociętego na części pojazdu Skoda 120 L, stanowiących odpady. Skarżący oświadczył, iż sam dokonał mechanicznej rozbiórki tego pojazdu na części, a następnie pocięte elementy załadował do własnego pojazdu i przywiózł je do Polski. Pan W.L. zeznał ponadto, iż zamierzał odsprzedać sprowadzone przedmioty w skupie na terenie J. W ocenie Sądu oznacza w sposób nie budzący wątpliwości, że odpady przywiezione do Polski stanowiły jego własność. W toku postępowania nie stwierdzono także, aby skarżący wykonywał usługi transportu tych odpadów na rzecz jakiegokolwiek innego podmiotu. Pan W.L. nie wskazał w sposób zindywidualizowany żadnego podmiotu, który miałby zlecić jemu wykonanie usługi transportu odpadów z terytorium S. na terytorium Polski. Skarżący podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] maja 2012 r. na terytorium Polski był właścicielem przedmiotowych odpadów i nie realizował usługi ich transportu na rzecz innego podmiotu, który mógłby być odbiorcą tych odpadów w Polsce. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu, Główny Inspektor ochrony Środowiska w sposób prawidłowy zakwalifikował Pana W.L. jako odbiorcę odpadów. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.m.p.o. Skarżącego, do którego skierowano decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. należało uznać za stronę, w stosunku do której należało rozstrzygnąć o jej obowiązkach wynikających z przepisów u.m.p.o. oraz rozporządzenia nr 1013/2006. Z tych powodów Sąd uznał, iż niezasadny jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

III. W toku postępowania, Główny Inspektor Ochrony Środowiska, postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., wydanym na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 u.mp.o., w związku z art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, wezwał Pana W.L. jako stronę postępowania do oddania odpadów o kodach 16 01 21* i 16 01 22 w postaci części pochodzących ze zdemontowanego pojazdu marki Skoda 120 L, do przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i odzysku wyżej wymienionych odpadów.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 u.m.p.o. w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa: 2) odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni.

Przepisy art. 24 rozporządzenia 1013/2006 dotyczą odbioru lub zagospodarowania odpadów w przypadku, gdy przemieszczenie jest nielegalne. Zgodnie z art. 25 ust 1 pkt 2 u.m.p.o., adresatem postanowienia z dnia [...] września 2012 r., był Pan W.L., jako odbiorca odpadów. Przemieszczenie odpadów zostało uznane za nielegalne ze wskazaniem odbiorcy jako podmiotu odpowiedzialnego. Według art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie: przez odbiorcę, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu. Postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2012 r. zostało skierowane do Pana W.L., jako do rzeczywistego odbiorcy odpadów, będącego stroną toczącego się postępowania.

W związku z powyższym w toku postępowania nie doszło do naruszenia cytowanych wyżej przepisów prawa materialnego i zasad ogólnych postępowania administracyjnego zarzucanych w skardze. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 207) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

<-3