Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 445/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 107 ust. 1, art. 108 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Marek Kraus, Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz, Protokolant: Starzy asystent sędziego Konrad Milczanowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi W. Ż. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 29 marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prodziekana ds. Studenckich i Kształcenia Wydziału Chemii Uniwersytetu [...] z dnia 12 marca 2021 r., nr [...]; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej W. Ż. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 marca 2021 r. (nr [...]) Prodziekan ds. Studenckich i Kształcenia Wydziału [...] - działając na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm. – dalej jako: "p.s.w.n.") oraz § 57 ust. 1 i 5 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 3 oraz w zw. z § 3 ust. 1 Regulaminu Studiów [...] (załącznik do uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia 26 września 2019 r. w sprawie Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] - dalej jako "Regulamin Studiów [...]") – orzekł o skreśleniu W. Ż. (zwanej dalej także "skarżącą"), studentki trzeciego roku kierunku [...], z listy studentów.

W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności przedstawił stan prawny sprawy, wskazując w tym zakresie, że na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 3 p.s.w.n. i nauce oraz § 57 ust. 1 i 5 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 3 oraz w zw. z § 3 ust. 1 Regulaminu Studiów [...], właściwy prodziekan, w drodze decyzji administracyjnej, może skreślić studenta z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. Zgodnie z § 57 ust. 5 Regulaminu Studiów [...] podstawą do stwierdzenia braku postępów w nauce może być niewypełnienie wszystkich obowiązków przewidzianych programem studiów w danym semestrze, określonych w § 13 ust. 2 pkt 1-4 Regulaminu Studiów [...] i warunkujących zaliczenie semestru (uzyskanie wymaganych zaliczeń, złożenie z oceną pozytywną wymaganych egzaminów, uzyskanie wymaganej liczby punktów ECTS i uzyskanie zakładanych efektów uczenia się). Student, który nie zaliczył przedmiotu w powtarzanym semestrze i w konsekwencji po raz kolejny nie zaliczył tego semestru, co do zasady podlega skreśleniu z listy studentów. Student może bowiem uzyskać tylko raz zgodę dziekana na powtarzanie tego samego semestru, chyba że przyczyną kolejnego niezaliczenia semestru była długotrwała choroba lub inny wypadek losowy (§ 24 ust 1 Regulaminu Studiów [...]).

Następnie organ wskazał, że skreśla studenta z listy studentów z powodu niezaliczenia semestru zimowego 2020/21 oraz niezłożenia pracy dyplomowej w terminie.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem zawartym w powołanej powyżej decyzji W. Ż. zwróciła się do Rektora Uniwersytetu [...] z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że – w jej ocenie – decyzja o skreśleniu jej z listy studentów została wydana bez dogłębnej analizy jej podania z dnia 19 lutego 2021 r. przesłanego drogą mailową, w którym opisała przypadek losowy, który uniemożliwił jej dokończenie trzeciego roku studiów na kierunku [...]. Podanie to zasługuje na ponowne i wnikliwe przeanalizowanie. Jej zdaniem na negatywne rozpatrzenie jej prośby wpłynęła nie tyle analiza przedstawionych przez nią powodów nieuczęszczania na zajęcia, co wcześniejsze zaniedbania, które spowodowały brak obiektywizmu w rozpatrzeniu podania. Podkreśliła, że poniosła za nie wszelkie konsekwencje, w tym konsekwencje finansowe. Nadmieniła, że niedopełnienie obowiązków studenckich nie było spowodowane brakiem postępów w nauce lub brakiem chęci do zgłębiania wiedzy, a traumatyczną sytuacją, która nie pozwoliła jej na czynny udział w zajęciach. Dodała, że zdaje sobie sprawę, że nie przemawia na jej korzyść brak wpisu w indeksie zaliczenia praktyki zawodowej oraz brak złożenia pracy licencjackiej w wymaganym terminie. Jednakże nie zna powodów nie wpisania zaliczenia praktyki pomimo, że ją odbyła i wielokrotnie kontaktowała się w tej sprawie z opiekunem. Natomiast praca licencjacka nie mogła być przez nią złożona z powodu braku zaliczenia przedmiotu "[...]", chociaż została ona sprawdzona przez promotora.

Rektor Uniwersytetu [...] (dalej również jako: "Rektor [...]") decyzją z dnia 29 marca 2021 r. (nr [...]) – powołując w podstawie prawnej art. 72 ust. 1 i ust. 3 p.s.w.n. oraz § 58 Regulaminu Studiów [...] - odmówił W. Ż. anulowania decyzji o skreśleniu z listy studentów.

W uzasadnieniu decyzji Rektor [...], po przytoczeniu treści § 23 ust. 1 Regulaminu [...], wskazał że W. Ż. rozpoczęła studia na kierunku [...] w 2015 r. Planowe zakończenie studiów powinno nastąpić w 2018 r. Ostatecznie została zasadnie skreślona w dniu 12 marca 2021 r. z powodu niezaliczenia semestru w terminie, tj. brak zaliczenia praktyk zawodowych (kierownik praktyk wielokrotnie, bezskutecznie kontaktował się mailowo z W. Ż. w tej sprawie), brak również zaliczenia przedmiotu "[...]". Pismo natomiast z dnia 19 lutego skierowane do prodziekan ds. studentów Wydziału [...] odwołuje się do sytuacji prywatnej, nie potwierdzonej załącznikami.

W. Ż. zaskarżyła decyzję Rektora Uniwersytetu [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Dziekana Wydziału [...], a także zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1/ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 265 ze zm. – dalej jako: "k.p.a.") poprzez niepodjęcie odpowiednich czynności dowodowych niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes strony postępowania;

2/ art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak bezstronności w prowadzeniu postępowania, co skutkowało wydaniem decyzji na jej szkodę;

3/ art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zarówno prowadzonym przez Dziekana jak i Rektora [...], a także poprzez nienależyte informowanie jej o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, co skutkowało brakiem możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów w sprawie oraz przedstawienia sytuacji faktycznej mającej wpływ na wynik postępowania;

4/ art. 11 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie przez Rektora [...] przesłanek jakimi kierował się wydając inkryminowaną decyzję, co sprawiło, że decyzja ta została przez nią zrozumiana jako nieobiektywna;

5/ art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji.

Uzasadniając powyższe zarzuty skarżąca wskazała, że – w jej ocenie – zarówno decyzja Rektora jak i Dziekana [...] nie mogą się ostać, gdyż zostały wydane z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, przez co zaskarżona decyzja została wydana bez zebrania materiału dowodowego i dokładnej analizy stanu faktycznego. Poza tym nie umożliwiono jej, na żadnym z etapów postępowania, czynnego w nim udziału oraz możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, a także przedstawienia powodów wystąpienia zaistniałej sytuacji. Tak prowadzone postępowanie utwierdza ją w przekonaniu, że podjęta przez Dziekana, a utrzymana przez Rektora [...], decyzja wydana została bez należytego obiektywizmu i kierowana uprzedzeniem wobec jej osoby.

Skarżąca podkreśliła, że w podaniu z dnia 19 lutego 2021 r. (przesłanym drogą mailową do Dziekana Wydziału [...]), opisała przypadek losowy, który uniemożliwił jej dokończenie studiów. Negatywne rozpatrzenie jej prośby – w jej przekonaniu – oparte było nie tyle na rzeczowej i bezstronnej analizie sytuacji w jakiej się znalazła, lecz na z góry utwierdzonym przekonaniu organu, że jej wyjaśnienia są kolejną próbą usprawiedliwienia jej błędów. Wskazała, że nawet jeśli w historii jej studiów zdarzały się przypadki niedopełnienia obowiązków studenckich, to za każde z nich poniosła należyte konsekwencje, w tym konsekwencje finansowe, dlatego sytuacja w jakiej się obecnie znalazła powinna być rozpatrzona obiektywnie, a wcześniejsza jej postawa nie powinna mieć na to wpływu.

Wskazała, że decyzja o skreśleniu z listy studentów jest bardzo daleko idącą i dotkliwą sankcją, dlatego – zdaniem skarżącej – zarówno Rektor jak i Dziekan, obowiązani byli szczegółowo i wnikliwie przeprowadzić postępowanie dowodowe, zebrać wyczerpująco materiał dowodowy i wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że dopuściła się naruszenia nałożonych na nią obowiązków wynikających z regulaminu studiów. Poza tym organ powinien również dążyć do załatwienia sprawy w taki sposób, aby pomóc jej w sytuacji dla niej trudnej, a jeśli już podejmuje tak daleko idącą negatywną decyzję co do jej osoby, to powinna być ona poprzedzona przeprowadzeniem wszelkich możliwych czynności, które mogłyby pozwolić jej dokończyć studia, a nie skreślać z listy studentów tylko dlatego, że "miarka się przebrała".

Wskazała, że decyzja Rektora [...] w uzasadnieniu opiera się na treści § 23 ust. 1 Regulaminu Studiów [...], z którego wynika, że jeżeli student nie zaliczy powtarzanego przedmiotu, to Prodziekan może orzec albo o jego skreśleniu z listy studentów, albo o powtarzaniu ostatniego semestru, na który student został wpisany. Zaskarżona decyzja nie wyjaśnia powodów zastosowania kryterium skreślenia z listy studentów, skoro przedmiotowy przepis przewidywał możliwość wyboru. Poza tym, w uzasadnieniu decyzji organ odwołuje się do niedostarczenia przez nią dowodów (załączników) potwierdzających jej sytuację osobistą. Wyjaśniła, że w jej przypadku - tak jak można udokumentować np. pobyt w szpitalu czy historię przebytej choroby - niemożliwym jest przedstawienie dokumentów potwierdzających sytuację osobistą, w której się znalazła i o której poinformowała organ.

Skarżąca podkreśliła, że zaskarżona decyzja ma co do zasady charakter uznaniowy, a w związku z tym podejmując ją organ powinien kierować się dobrem studenta i chęcią pomocy, nawet w sytuacji braku do niego zaufania, tym bardziej, że jej problemy nigdy nie były związane ze złymi wynikami w nauce. Dlatego głęboko krzywdzące jest dla jej stwierdzenie Dziekana ds. Studentów, że studiowanie na kierunku [...] "ewidentnie nie jest jej pasją". W jej ocenie, w tej materii nie jest wystarczające ogólnikowe stwierdzenie braku zaliczenia przedmiotu "[...]" i praktyki zawodowej, tym bardziej, że kontakt z uczelnią był bardzo utrudniony ze względu na sytuację pandemiczną, co również powinno być wzięte pod uwagę przez organ.

W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując że podziela pogląd dr hab. J. K., prof. [...], Prodziekan ds. Studenckich i Kształcenia Wydziału [...], przedstawiony w treści szczegółowego stanowiska w sprawie skargi W. Ż. z dnia 7 maja 2021 r. (pismo złożone do akt administracyjnych sprawy).

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., Rektor [...] zwrócił uwagę, że - wbrew stanowisku skarżącej - organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy. W toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 12 marca 2021 r. (nr [...]), jak również podczas postępowania toczącego się w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia 29 marca 2021 r. (nr [...]), ustalono, że W. Ż. rozpoczęła 3-letnie studia licencjackie na kierunku [...] w 2015 r. (planowany termin ukończenia studiów przypadał w 2018 r.). Brak postępów W. Ż. w nauce, potwierdzony dokumentami znajdującymi się w teczce osobowej studentki, skutkował kolejno skreśleniem W. Ż. z listy studentów w październiku 2019 r. oraz upoważnieniem do informowania ojca skarżącej o jej postępach w nauce i wznowieniem studiów przez skarżącą od semestru letniego roku akademickiego 2019/2020 w celu ukończenia studiów. Natomiast, ani w semestrze letnim roku akademickiego 2019/2020, ani w okresie studiowania przez skarżącą na podstawie zezwolenia na powtarzanie niezaliczonych przedmiotów w semestrze zimowym roku akademickiego 2020/2021, W. Ż. nie uzupełniła określonych braków postępów w nauce, tj.: 1/ ponownie nie uzyskała zaliczenia z przedmiotu obowiązkowego: Praktyka zawodowa, ze względu na niezłożenie dokumentów potwierdzających odbycie praktyki wydziałowemu pełnomocnikowi ds. praktyk i staży dla kierunku [...]; 2/ nie uzyskała zaliczenia z przedmiotu fakultatywnego: [...] (wyznaczonego w zamian za przedmiot: [...]); 3/ nie złożyła pracy dyplomowej w kolejnym wyznaczonym terminie - do dnia 14 lutego 2021 r. W świetle powyższego nie jest zatem prawdziwe stwierdzenie skarżącej, że: "moje problemy nigdy nie były związane ze złymi wynikami w nauce", gdyż właśnie ze względu na brak postępów w nauce skarżąca została ponownie skreślona z listy studentów na podstawie ostatecznej decyzji Rektora [...] z dnia 29 marca 2021 r. Organ podkreślił przy tym, że skarżąca nie ukończyła studiów w żadnym z 4 kolejnych możliwych terminów, tj.: w 2018 r. (planowy termin ukończenia studiów), w 2019 r., w czerwcu 2020 r. i w lutym 2021 r.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. Rektor [...] wskazał, że temu zarzutowi przeczy już tylko sama, wyżej określona, czterokrotna możliwość ukończenia studiów przez skarżącą. Treść dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych potwierdza, że aż do wydania decyzji z dnia 12 marca 2021 r. wnioski i żądania W. Ż. przedstawiane przez nią w toku studiów były uwzględniane i rozstrzygane na jej korzyść, z uwzględnieniem jej interesu. Ponadto, w treści skargi skarżąca nie wskazała również żadnych wiarygodnych dowodów mających świadczyć o braku bezstronności i obiektywizmu organu oraz pracowników Uczelni działających w jego imieniu.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. Rektor [...] wskazał, że zgodnie z ustalonym poglądem doktryny i orzecznictwa, zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. należy oceniać z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Strona musi zatem wykazać, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, jak również, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1767/18 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 444/20). Natomiast skarżąca brała czynny udział w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, w tym złożyła obszerne wyjaśnienia w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto, skarżąca nie wykazała w jaki sposób dodatkowe wypowiedzenie się przez nią co do zebranych dowodów i materiałów miałoby wpłynąć na odmienny wynik sprawy, tym bardziej, że - co należy podkreślić - nie mogłoby to zmienić obiektywnego faktu nieuzyskania przez skarżącą wymaganych zaliczeń i niezłożenia pracy dyplomowej w wyznaczonym terminie. Ponadto, w toku postępowań zakończonych decyzjami z dnia 12 i 29 marca 2021 r. W. Ż. nie wskazała dowodów "potwierdzających sytuację osobistą", na którą się powoływała, w tym nie przedstawiła uzasadnionych i wiarygodnych wyjaśnień. Rektor [...] zaznaczył, że - wbrew stanowisku skarżącej - dowody przedstawiane przez stronę w toku postępowania nie muszą mieć wyłącznie postaci i charakteru dokumentów. Jednocześnie wskazano, że nie jest prawdziwe stanowisko skarżącej, iż w okresie pandemii "kontakt z uczelnią był bardzo utrudniony". W roku akademickim 2020/2021 na Wydziale [...] wszystkie zajęcia dydaktyczne były i są realizowane zgodnie z planem zajęć, w tym prace badawcze związane z przygotowywaniem prac dyplomowych oraz wszystkie zajęcia laboratoryjne odbywają się w siedzibie Uczelni. Dziekanat Wydziału [...], znajdujący się w siedzibie Uczelni, jest czynny w określonych godzinach, ponadto z pracownikami dziekanatu jest możliwy kontakt zdalny, a konsultacje Dziekana i prodziekanów również odbywają się planowo.

W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia art. 11 oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., Rektor [...] podkreślił, że w treści obu decyzji wskazano przepisy ustawowe i regulaminowe stanowiące podstawę prawną skreślenia skarżącej z listy studentów oraz wyjaśniono ich treść. Jednocześnie, w treści decyzji wskazano przyczynę skreślenia z listy studentów, tj. brak postępów skarżącej w nauce związany z niezaliczeniem semestru z powodu nieuzyskania zaliczenia wymienionych przedmiotów oraz niezłożenia pracy dyplomowej w wyznaczonym terminie. Zatem organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione, jak i dowody, na których się oparł, zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Przy tym, fakty nieuzyskania zaliczenia semestru przez skarżącą oraz niezłożenia przez nią pracy dyplomowej są faktami znanym organowi z urzędu i niewymagającymi dowodu, których nie kwestionuje również sama skarżąca. Końcowo organ zaznaczył także, że już samo niezłożenie pracy dyplomowej w terminie jest przyczyną obowiązkowego skreślenia z listy studentów, zgodnie z art. 108 ust. 1 pkt 3 p.s.w.n.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji orzekających o skreśleniu skarżącej z listy studentów III roku kierunku [...] na Wydziale [...], dokonanych w oparciu o wyżej wskazane kryterium, Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przesłanki warunkujące skreślenie studenta z listy studentów zostały określone w art. 108 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 478 ze zm. – dalej w skrócie: "p.s.w.n.").

Zgodnie z art. 108 ust. 1 p.s.w.n. studenta skreśla się z listy studentów w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Z kolei ust. 2 tego przepisu stanowi, że student może być skreślony z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach; 2) stwierdzenia braku postępów w nauce; 3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Stosownie do art. 108 ust. 3 p.s.w.n. skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 107 ust. 1 p.s.w.n. student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i przepisami obowiązującymi w uczelni, zaś z ust. 2 tegoż przepisu wynika, że student jest obowiązany w szczególności do: 1) uczestniczenia w zajęciach zgodnie z regulaminem studiów; 2) składania egzaminów, odbywania praktyk zawodowych i spełniania innych wymagań przewidzianych w programie studiów.

Obowiązki te znajdują odzwierciedlenie w Regulaminie Studiów Uniwersytetu [...], stanowiącym załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 26 września 2019 r. w sprawie Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...]. W § 12 Regulaminu [...] wskazano, że student jest zobowiązany do uczestnictwa w zajęciach, w tym zajęciach do wyboru, przewidzianych w programie studiów jako obowiązkowe (ust. 1) i jest zobowiązany do uzupełnienia spowodowanych nieobecnością braków w wiedzy i umiejętnościach w terminie oraz w sposób określony podczas pierwszych zajęć przez prowadzącego zajęcia (ust. 4). Stosownie do § 13 Regulaminu [...] okresem rozliczeniowym jest semestr (ust. 1), zaś student, który spełnił wymogi przewidziane w programie studiów dla danego semestru: 1/ uzyskał wymagane zaliczenia, 2/ złożył z oceną pozytywną wymagane egzaminy, 3/ uzyskał wymaganą liczbę punktów ECTS, z wyłączeniem punktów ECTS przypisanych do praktyk zawodowych, 4/ uzyskał zakładane efekty uczenia się - uzyskuje zaliczenie tego semestru, a podstawą uczestnictwa w zajęciach następnego semestru jest wpis na ten semestr, dokonywany przez prodziekana (ust.2).

Z obowiązkami tymi koresponduje przesłanka fakultatywnego skreślenia z listy studentów - nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, określona w art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n., która została także powtórzona w § 21 ust. 1 Regulaminu [...], stanowiącym że w stosunku do studenta, który nie spełnił wymogów określonych w § 13 ust. 2 i nie zaliczył semestru, prodziekan może orzec o: 1/ powtarzaniu przedmiotu objętego zezwoleniem na studiowanie w następnym semestrze, o którym mowa w § 22 ust. 1, albo 2/ powtarzaniu semestru, o którym mowa w § 24 ust. 1, albo 3/ skreśleniu z listy studentów. W przypadkach określonych w pkt 1 i 2, prodziekan orzeka na wniosek studenta. Stosownie natomiast do § 24 ust. 1 Regulaminu [...] student może uzyskać tylko raz zgodę prodziekana na powtarzanie tego samego semestru, chyba że przyczyną kolejnego niezaliczenia semestru była długotrwała choroba lub inny wypadek losowy.

Jak zostało powyżej już wskazane, stosownie do art. 108 ust. 3 p.s.w.n., skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Chociaż przepisy ustawy nie zawierają przepisów dotyczących postępowania w sprawie skreślenia, to wskazanie w przytoczonym wyżej przepisie, że decyzja o skreśleniu jest decyzją administracyjną oznacza, że niewątpliwie mają do niej zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że jak wynika z utrwalonego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego organ - działając w ramach uznania administracyjnego - nie przestaje być związany podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, do jakich zalicza się zasadę prawdy materialnej (obiektywnej), obligującą go do podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a wiąże się z tym następnie także wymóg właściwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.), które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały ustalone, rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest tym samym uchylanie się przez organ od oceny i wyczerpującego odniesienia się do wszystkich istotnych zarzutów podnoszonych przez stronę. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, organ powinien tym bardziej wykazać, że nie mógł inaczej orzec, z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie. Organy związane są także zasadą dwuinstancyjności postępowania zawartą w art. 15 k.p.a., która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dwukrotnego rozpatrzenia sprawy nie można rozumieć w sposób formalny, bowiem do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 370/20).

Jak wcześniej już wskazano sposób sformułowania przez prawodawcę przepisów stanowiących podstawę prawną wydania zaskarżonych decyzji orzekających w sprawie skreślenia z listy studentów wskazuje, że wydanie takiej decyzji dokonywane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego (luzu decyzyjnego) organu uczelni, który mimo wystąpienia sytuacji określonej w art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n., nie jest zobligowany do skreślenia studenta z listy studentów, gdyż może bowiem odstąpić od wydania takiego rozstrzygnięcia. Do analogicznych wniosków skłania także brzmienie § 23 Regulaminu [...]. Należy w tym miejscu podkreślić, że podejmowane przez organ w ramach uznania administracyjnego rozstrzygnięcie nie może oznaczać jego dowolności. Wydanie decyzji uznaniowej musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, tj. zebraniem materiału dowodowego, a następnie jego wszechstronnym rozpatrzeniem, znajdującym odzwierciedlenie w uzasadnieniu tej decyzji. Decyzje uznaniowe nie są bowiem zwolnione z obowiązku uzasadnienia faktycznego i prawnego, a wręcz przeciwnie należy przyjąć, że "ze względu na konieczność wyboru rozstrzygnięcia >>decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają zatem raczej szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania<< (Iserzon, Komentarz, s. 209)" (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2012, s. 429). Stwierdzić zatem należy, że rozstrzygnięcia - w szczególności te negatywne dla strony - podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinny być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i starannie uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych, czy też nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Decyzja taka powinna więc w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania organu. Tytułem podsumowania powyższych rozważań Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 marca 2011 r. (sygn. akt III SA/Gd 49/1), w którym wskazano, że "to na organie orzekającym na podstawie przepisu o charakterze uznaniowym spoczywa obowiązek szczegółowego uzasadnienia motywów, jakimi kierował się, czyniąc użytek ze swych uprawnień, a uzasadnienie takiej decyzji nie może opierać się na ogólnych stwierdzeniach, czy też jedynie na przytoczeniu ustawowych przesłanek uprawniających do wydania decyzji niekorzystnej dla strony".

W ocenie Sądu orzekające w niniejszej sprawie organy uczelni nie sprostały w wydanych w niniejszej sprawie obu zaskarżonych decyzjach powyższym wymogom.

Z pierwszoinstancyjnej decyzji Prodziekana ds. Studenckich i Kształcenia Wydziału [...], podjętej – co wynika ze wskazanej w osnowie tej decyzji i przytoczonej w uzasadnieniu podstawie prawnej – w oparciu o art. 108 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 3 p.s.w.n. oraz § 57 ust. 1 i 5 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 3 oraz w zw. z § 3 ust. 1 Regulaminu [...], wynika jedynie lakonicznie, że skreślenie skarżącej z listy studentów nastąpiło "z powodu niezaliczenia semestru zimowego 2020/2021 oraz niezłożenia pracy dyplomowej w terminie", przy czym – na co należy zwrócić uwagę – organ w uzasadnieniu przytacza także treść § 24 ust. 1 Regulaminu [...] odnoszącego się do możliwości kolejnego powtarzania semestru przez studenta w przypadku, gdy przyczyną niezaliczenia semestru jest "długotrwała choroba lub inny wypadek losowy", jednakże w żaden sposób – na co zwracała uwagę skarżąca zarówno w postępowaniu przez organami uczelni, jak też w złożonej skardze – nie odnosi się w swoim uzasadnieniu do okoliczności wskazywanych przez skarżącą w piśmie z dnia 19 lutego 2021 r., na które to skarżąca, w kontekście tej regulacji prawnej, jak się wydaje, właśnie powoływała się. Z kolei zaś powołanie się na okoliczność "niezłożenia pracy dyplomowej w terminie" nie znajduje odzwierciedlenia w przywołanej podstawie prawnej, gdyż taki przypadek stanowi podstawę do skreślenia studenta z listy studentów na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3, nie zaś ust. 2 pkt 2 p.s.w.n., który został przywołany jako podstawa wydanego rozstrzygnięcia.

W odniesieniu natomiast do decyzji odwoławczej Rektora [...] wskazać należy, że – abstrahując od rażąco błędnie i nieadekwatnie do przedmiotu rozpoznawanej sprawy wskazanej podstawy prawnej tej decyzji (art. 72 ust. 1 i 3 p.s.w.n. dotyczy postępowania w sprawie przyjęcia na studia, zaś § 58 Regulaminu [...] dotyczy wznowienia studiów) – w uzasadnieniu tej decyzji wskazano na powód skreślenia skarżącej ze studiów – "nie zaliczenie semestru w terminie" - na skutek braku zaliczenia przedmiotu [...] i braku zaliczenia praktyk zawodowych, przy czym w odniesieniu do tego ostatniego przypadku organ wskazał, że "kierownik praktyk wielokrotnie, bezskutecznie kontaktował się mailowo z p. W. Ż. w tej sprawie", jednakże – na co należy zwrócić uwagę – stwierdzenie to nie znajduje potwierdzenia w przekazanych Sądowi aktach sprawy, natomiast z twierdzeń skarżącej wynika, że w rzeczywistości odbyła ona praktyki, lecz to z uwagi na okres pandemii kontakt z Uczelnią oraz patronem praktyk był utrudniony. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził także, że pismo skarżącej z dnia 19 lutego 2021 r. odwołuje się do jej "sytuacji prywatnej, nie potwierdzonej załącznikami", co – w świetle wyjaśnień skarżącej odnoszących się do jej sytuacji życiowej oraz chociażby § 24 ust. 1 Regulaminu [...] in fine - uznać należy za oczywiście niewystarczające ustosunkowanie się do podnoszonych przez skarżącą okoliczności. Zaznaczenia przy tym wymaga, że skoro organ miał jakiekolwiek wątpliwości co do opisywanej przez skarżącą jej sytuacji życiowej, która – w jej ocenie -utrudniła jej zadośćuczynienie obowiązkom uczelnianym i zaliczeniu semestru zimowego 2020/2021 czy też podważał wiarygodność tych twierdzeń, to winien przedsięwziąć inicjatywę dowodową w tym zakresie, a nie przerzucać ją na stronę, oczekując przy tym przedłożenia w żaden sposób niesprecyzowanych "załączników", mających w jego ocenie potwierdzać "sytuację prywatną" skarżącej studentki.

Mając powyższe na uwadze, raz jeszcze zatem należy podkreślić, że w świetle uregulowań art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. oraz § 21 ust. 1 pkt 3 w szczególności w zw. z § 24 ust. 1 Regulaminu [...], stwierdzenie braku postępów w nauce na skutek niewypełnienia wszystkich obowiązków przewidzianych programem studiów w danym semestrze, określonych w § 13 ust. 2 pkt 1-4 Regulaminu Studiów [...] i warunkujących zaliczenie semestru (uzyskania wymaganych zaliczeń, złożenia z oceną pozytywną wymaganych egzaminów, uzyskania wymaganej liczby punktów ECTS i uzyskania zakładanych efektów uczenia się), nie jest okolicznością wystarczającą w przypadku podjęcia rozstrzygnięcia o skreśleniu studenta z listy studentów, gdyż wydana w tej sprawie "decyzja uznaniowa" musi należycie – a zatem w sposób pełny i odnoszący się do realiów stanu sprawy oraz podnoszonych przez stronę (studenta) argumentów – prezentować sposób rozumowania organu i przedstawianą przezeń argumentację obrazującą tym samym, że podjęcie tak definitywnego, doniosłego w skutkach rozstrzygnięcia dla studenta, zostało poprzedzone wszechstronnym rozważeniem przez organ uczelni racji przemawiających zarówno za, jak też przeciw skreśleniu danego studenta z listy studentów na danym kierunku. Zaskarżone decyzje, co zostało powyżej wykazane, nie czynią zadość tym wymogom, gdyż nie zostały w sposób należyty, wystarczający i wyczerpujący w realiach sprawy, a także przekonujący uzasadnione. Tym samym należy stwierdzić, że zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., co z uwagi na ich uznaniowy charakter mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, że przedstawienie przez organ uczelni pełniejszego uzasadnienia podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia w odpowiedzi na skargę, jest działaniem oczywiście spóźnionym i nie mogącym w żaden sposób "konwalidować" w tym zakresie wydanych przez organy w postępowaniu administracyjnym i kontrolowanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzji. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że próba uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, które zostało złożone po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastępować uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo to może mieć charakter jedynie pomocniczy, stanowiący dodatkowe wyjaśnienie motywów podjętego rozstrzygnięcia, w szczególności w świetle zarzutów podniesionych w skardze, ale nie można zastępować czy uzupełniać uzasadnienia podjętej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 247/08; a także wyroki NSA: z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 586/09 oraz z dnia 15 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2557/12).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje wydane w niniejszej sprawie przez organy uczelni zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w kontekście prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, tj.: art. 108 ust. 2 p.s.w.n. oraz § 21 ust. 1 oraz § 24 ust. 1 Regulaminu [...].

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (pkt 2. sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy od skargi.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny uwzględnić dokonaną powyżej ocenę prawną, tj. dokonać wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego pod kątem możliwości skreślenia skarżącej, będącej studentką na kierunku [...] na semestrze VI studiów stacjonarnych I stopnia na Wydziale [...], z listy studentów, ze szczególnym uwzględnieniem prezentowanej w tym zakresie przez skarżącą argumentacji, a następnie przedstawić rezultat dokonanej oceny w uzasadnieniu decyzji.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).