Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 440/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33(9) ust. 1, 1c, art. 33(10) ust. 1, 3
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Zalewski Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.) Protokolant ref. staż. Klaudia Kruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2014 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w zw. z art. 3310 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.), dalej również ustawa, po rozpoznaniu odwołania P. K., dalej zdająca, skarżąca, od uchwały z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...], w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] uchwałą z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] stwierdziła, że P. K. uzyskała wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Z uzasadnienia uchwały wynika, że zdająca uzyskała z testu 99 punktów. Komisja Egzaminacyjna podniosła, że zgodnie z art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów.

P. K. w odwołaniu od uchwały z dnia [...] września 2013 r. zarzuciła wadliwe sformułowanie pytań testowych nr 18, 37 i 43. Podniosła, że w przypadku pytania nr 18 żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa, w pytaniu nr 43 odpowiedź "C" podana w kluczu odpowiedzi jest nieprawidłowa, natomiast w pytaniu nr 37 odpowiedź "C" podana w kluczu odpowiedzi nie wynika wprost z przepisu, na którym pytanie bazuje. W związku z powyższym wniosła o uchylenie uchwały i wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej, że uzyskała wynik pozytywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

Minister Sprawiedliwości, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej uchwały i decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymał ją w mocy.

Na wstępie organ wyjaśnił, że egzamin, którego odwołująca się była uczestnikiem, przeprowadzony został zgodnie z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 946 i 948).

Stosownie do art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, po przeprowadzeniu egzaminu wstępnego na aplikację radcowską komisja kwalifikacyjna ustala wynik kandydata w drodze uchwały i doręcza odpis uchwały kandydatowi i Ministrowi Sprawiedliwości.

Zgodnie z art. 339 ust. 1 ustawy, egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Zmiana zakreślonej odpowiedzi jest niedozwolona, jak wynika z art. 339 ust. 1b ustawy, zaś zgodnie z art. 339 ust. 1c ustawy, wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi. Natomiast art. 339 ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Stosownie zaś do art. 33 ust. 2 ustawy, aplikantem radcowskim może być osoba, która - po spełnieniu pozostałych warunków - uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego.

Minister Sprawiedliwości - realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 15 k.p.a. - ponownie merytorycznie rozpatrzył i rozstrzygnął całokształt niniejszej sprawy i ponownie ocenił wszystkie zebrane dowody dotyczące egzaminu, przy czym poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także pytań testowych i wykazu prawidłowych odpowiedzi), jak i jego przebiegu.

Z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków komisji kwalifikacyjnej, który znany jest organowi II instancji z urzędu, gdyż doręczony został Ministrowi Sprawiedliwości w trybie art. 339 ust. 5 ustawy. Z protokołu nie wynika, by w trakcie egzaminu doszło do nieprawidłowości mogących mieć wpływ na wynik egzaminu odwołującej się.

Minister Sprawiedliwości stwierdził również, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Tym samym uznał, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Minister Sprawiedliwości ponownie poddał analizie kartę odpowiedzi zdającej, sprawdzając raz jeszcze udzielone odpowiedzi na wszystkie pytania testowe.

Po ponownym sprawdzeniu karty odpowiedzi i przeliczeniu uzyskanych przez skarżącą punktów stwierdził, że prawidłowo odpowiedziała na 99 pytań uzyskując 99 punktów, a tym samym uchwała komisji kwalifikacyjnej ustalająca negatywny wynik egzaminu, jest prawidłowa.

Zdająca zaskarżyła pytania testowe nr 18, 37 i 43.

Zakwestionowane pytanie nr 18 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego, spisania protokołu nie wymaga:

A. przeprowadzenie okazania,

B. przesłuchanie kuratora,

C. przebieg posiedzenia sądu, jeżeli nie stawią się na nim uprawnione osoby i ich obecność nie jest obowiązkowa."

Minister Sprawiedliwości wskazał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na art. 143 § 1 pkt 10 Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z tym przepisem "Spisania protokołu wymagają: m.in. przebieg posiedzenia sądu, jeżeli stawią się na nim uprawnione osoby albo ich obecność jest obowiązkowa".

Natomiast zdająca udzieliła odpowiedzi "A". W jej ocenie sposób sformułowania pytania wskazuje, że odpowiedź "C" jest regułą, od której nie ma wyjątków, podczas gdy wyjątek taki wynika z art. 418 a k.p.k., zgodnie z którym w wypadku wyrokowania poza rozprawą, treść wyroku udostępnia się publicznie przez złożenie jego odpisu na okres 7 dni w sekretariacie sądu, o czym należy uczynić wzmiankę w protokole posiedzenia. Podniosła, że na tego typu posiedzeniach obecność stron nie jest obowiązkowa oraz, że niezależnie od tego czy stawią się na nie uprawnione osoby, czy też nie, sporządza się z niego protokół, w którym zamieszcza się wzmiankę, o której mowa w art. 418 a k.p.k. Zdaniem odwołującej, w świetle orzecznictwa, pytanie nr 18 sformułowane zostało w sposób wadliwy, albowiem żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa, a udzielenie prawidłowej odpowiedzi wymaga poczynienia założenia, że autor pytania pyta o generalną zasadę.

Minister Sprawiedliwości uznał, że powyższe zarzuty są nietrafne. Podkreślił, że pytanie było jasno sformułowane, a udzielenie na nie odpowiedzi polegało jedynie na wskazaniu, w którym z wariantów odpowiedzi zaproponowanych do pytania nr 18 przepisy Kodeksu postępowania karnego nie wymagają sporządzenia protokołu, co przekłada się na możliwość stworzenia zdania prawdziwego wynikającego z połączenia jednej z zaproponowanych odpowiedzi z treścią pytania. W udzieleniu prawidłowej odpowiedzi bez wątpienia pomocna jest wiedza co do regulacji prawnych dotyczących wszystkich zaproponowanych odpowiedzi. Dokonany przez odwołującą wybór odpowiedzi "A" świadczy o niewystarczającym poziomie wiedzy w zakresie objętym pytaniem. Wiedza na temat jednego tylko przepisu, tj. art. 143 § 1 k.p.k., który wymienia czynności zawsze wymagające spisania protokołu, była wystarczająca do udzielenia odpowiedzi prawidłowej na pytanie nr 18 i odrzucenia pozostałych odpowiedzi jako nieprawidłowych, tj. zarówno odpowiedzi "A", jak i "B". Z regulacji prawnych dotyczących zakresu, który obejmują odpowiedzi "A" i "B" wynika bowiem, że przeprowadzenie określonych w nich czynności wymaga spisania protokołu - w odpowiedzi "A" na podstawie art. 143 § 1 pkt 5 k.p.k., a w odpowiedzi "B" na podstawie art. 143 § 1 pkt 2 k.p.k. Zgodnie z art. 143 § 1 pkt 10 k.p.k., w oparciu, o który powstało pytanie nr 18, spisania protokołu wymaga przebieg posiedzenia sądu, jeżeli stawią się na nim uprawnione osoby albo ich obecność jest obowiązkowa. A contrario więc spisania protokołu nie wymaga: "przebieg posiedzenia sądu, jeżeli nie stawią się na nim uprawnione osoby i ich obecność nie jest obowiązkowa", jak to ujęto w odpowiedzi "C".

Odnosząc się do wyjątku od zawartej w art. 143 § 1 pkt 10 k.p.k. zasady, zawartego w art. 418a k.p.k., wskazał, że reguluje on kwestię publicznego udostępniania treści wyroku zapadłego poza rozprawą. Jest to regulacja szczególna, wyjątkowa, ale dlatego, że co do zasady sąd wyrokuje na rozprawie i ogłasza wyrok ustnie. Nie sposób jednak przyjąć, że tę sytuację obejmowało pytanie nr 18 i że treść tego przepisu uniemożliwiła odwołującej wskazanie prawidłowej odpowiedzi, jak również podniesienie zarzutu, że pytanie nie zawiera żadnej prawidłowej odpowiedzi.

Podkreślił, że gdyby pytanie miało dotyczyć publicznego ogłaszania wyroku zapadłego poza rozprawą, to byłoby to oddane w jego treści. Tymczasem treść odpowiedzi "C" w żadnej mierze nie nawiązuje do sugerowanego przez odwołującą przypadku i bezsprzecznie go nie obejmuje. Jednak, mimo że treść pytania nie dawała ku temu najmniejszych podstaw i wbrew pouczeniu zawartemu na pierwszej stronie testu, odwołująca przedstawiła w odwołaniu dodatkowe i zarazem odmienne od treści pytania założenia. Argumentacja odwołującej, jak również przytoczone stanowiska przedstawicieli doktryny oraz orzecznictwa, jako, że odnoszą się do sytuacji nieobjętej treścią pytania, w niczym nie zmieniają takiej właśnie oceny analizowanego przypadku, bowiem odnoszą się do kwestii nieobjętej treścią pytania.

Wobec brzmienia art. 143 § 1 pkt 2, 5 i 10 k.p.k. oraz trzech sugerowanych odpowiedzi na pytanie 18 oczywistym jest, że jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C".

W związku z powyższym Minister Sprawiedliwości stwierdził, że pytanie nr 18 zostało sformułowane prawidłowo, zgodnie z wymogami art. 339 ust. 1 ustawy, natomiast odwołująca udzieliła błędnej odpowiedzi "A", zatem nie ma podstaw prawnych do przyznania skarżącej punktu za to pytanie.

Kolejne zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 37 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono z winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu:

A. nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy,

B. nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda,

C. może żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem."

Minister Sprawiedliwości podał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na art. 222 § 2 i art. 151 Kodeksu cywilnego a contrario.

Zgodnie z art. 222 § 2 k.c.: "Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń." Natomiast art. 151 k.c. stanowi, że: "Jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze."

Skarżąca natomiast udzieliła odpowiedzi "B". Jej zdaniem, pytanie zostało sformułowane w sposób wadliwy, albowiem wskazana w kluczu odpowiedź "C" nie wynika wprost z przepisu prawa, na którym pytanie bazuje. Odwołująca, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2010 r., wydany w sprawie o sygn. akt II GSK 914/09 podniosła, że za niedopuszczalną uznać należy praktykę polegająca na konstruowaniu pytania, do którego prawidłowy wariant odpowiedzi, bazuje na innej podstawie prawnej niż samo pytanie, jak również, że za wadliwe uznać również należy pytanie, do którego prawidłowy wariant odpowiedzi bazuje jedynie na części przepisu prawnego. Wskazała, że samo pytanie opiera się na art. 151 k.c. a contrario, wynikająca zaś z klucza odpowiedź "C" opiera się na części przepisu art. 222 § 2 k.c., a zatem brak jest tożsamości podstaw prawnych, a ponadto wskazany wariant odpowiedzi bazuje jedynie na części przepisu prawa i nie odzwierciedla dokładnie treści tego przepisu. Wobec powyższego stwierdziła, że pytanie uznać należy za wadliwe, a to w konsekwencji nie może powodować negatywnych skutków dla zdającego i należy przyznać punkt za to pytanie.

Minister Sprawiedliwości uznał powyższe zarzuty za niezasadne. Zestawienie treści pytania z zaproponowanymi odpowiedziami "A", "B" i "C" wskazuje w sposób niewątpliwy, że jedynie odpowiedź zawarta w pozycji "C" tworzy wraz z pytaniem zdanie prawdziwe, pozostałe odpowiedzi, są zaś jednoznacznie wadliwe. Zauważył, że w pytaniu zawarto kryterium przekroczenia granicy sąsiedniego gruntu przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia z winy umyślnej. Umyślność osoby, która przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczyła granice sąsiedniego gruntu powoduje, że po stronie właściciela tego gruntu odpadają ograniczenia w dochodzeniu roszczeń od sprawcy przekroczenia zawarte w art. 151 k.c., bowiem te dotyczą wyłącznie sytuacji, kiedy przekroczenie granicy gruntu sąsiedniego nastąpiło bez winy umyślnej. W tym znaczeniu, przekroczenie granicy gruntu sąsiedniego z winy umyślnej jest więc działaniem a contrario w stosunku do nieumyślnego przekroczenia granicy i sprawcy takiego przekroczenia nie chronią już normy zawarte w szczególnym przepisie, jakim jest art. 151 k.c. Właścicielowi gruntu, którego granica została naruszona w sposób umyślny przysługuje pełna ochrona jego własności zawarta w art. 222 § 2 k.c. Zatem roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń, które w przypadku wzniesienia budynku lub innego urządzenia może skutkować żądaniem rozebrania tego budynku lub usunięcia tego urządzenia w takim zakresie, w jakim przekroczona została z winy umyślnej granica gruntu sąsiedniego. Ponadto, zgodnie z art. 222 § 2 k.c. właściciel ma prawo chronić prawo własności na podstawie dwóch roszczeń: żądanie przywrócenia stanu zgodnego z prawem oraz zaprzestania naruszeń. W zależności od okoliczności właścicielowi może przysługiwać jedno albo drugie roszczenie, albo obydwa łącznie. Nie przeczy to zatem tezie, że właściciel może wystąpić tylko z jednym roszczeniem, jak w przypadku pytania nr 37, tj. o przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Wzniesienie budynku lub innego urządzenia na cudzym gruncie stanowi zdarzenie jednorazowe, wobec czego właściwym roszczeniem jest żądanie przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Nie zachodzi w tym przypadku potrzeba żądania zaprzestania dalszych naruszeń, bowiem działanie takie nie ma charakteru cyklicznego. W sytuacji objętej treścią pytania, wobec faktu jednorazowego charakteru deliktu, właściciel gruntu, na którym takie nieuprawnione działanie miało miejsce, może żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości błędny jest wniosek odwołującej, że za niedopuszczalną uznać należy praktykę, polegającą na konstruowaniu pytania, do którego prawidłowa odpowiedź bazuje na innej podstawie prawnej niż samo pytanie, jak również praktykę, polegającą na konstruowaniu pytania, do którego prawidłowa odpowiedź bazuje jedynie na części przepisu prawnego. Powyższe skarżąca wywiodła z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt II GSK 914/09, zgodnie z którym sposób konstruowania pytania powinien dokładnie odzwierciedlać treść tego przepisu. W istocie ww. fragment orzeczenia Sądu dotyczy sytuacji, gdy pytanie odnosi się do ustawowej definicji pojęcia, a zatem oczywiste jest, że wówczas winno stanowić jego cytat. Jednak nie ma to miejsca w przypadku pytania nr 37, które ukierunkowuje zdającego na wskazanie normy ogólnej, określonej w art. 222 § 2 k.c., z której wynika, że we wszystkich przypadkach naruszenia własności w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, właścicielowi przysługuje roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.

W konsekwencji wybór błędnej odpowiedzi "B" świadczy o braku znajomości ww. zasady i udzielenia odpowiedzi fałszywej na gruncie przepisów, wskazanych w podstawie prawnej pytania nr 37. Prawdziwe jest bowiem wyłącznie zdanie, że zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono z winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu może żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem (odpowiedź C wskazana w kluczu odpowiedzi, opierająca się na art. 222 § 2 k.c. i art. 151 k.c. a contrario). Udzielenie prawidłowej odpowiedzi "C" na pytanie nr 37, a przy tym wykluczenie pozostałych dwóch jednoznacznie wadliwych propozycji odpowiedzi "A" i "B", wymagało znajomości przepisów art. 151 k.c. i art. 222 § 2 k.c., a zatem wiedzy, że w przypadku ingerencji w cudze prawo własności w postaci naruszenia granicy gruntu sąsiedniego z winy umyślnej, właściciel tego gruntu może dochodzić ochrony swego prawa w pełnym zakresie na podstawie art. 222 § 2 k.c., nie zaś w stopniu ograniczonym do żądania stosownego wynagrodzenia albo wykupienia odpowiedniej części gruntu, jak ma to miejsce w przypadku takiego naruszenia z winy nieumyślnej, zgodnie z art. 151 k.c.

Minister Sprawiedliwości podkreślił, że sformułowanie pytania, które wymaga od kandydata na aplikanta znajomości dwóch przepisów jest w pełni właściwe i zgodne z regułami prawidłowego konstruowania pytań testowych, czemu dał wyraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie m.in. w wyroku z dnia 18 kwietnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 137/11. Powołał także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 857/09, w którym Sąd wskazał m.in., że: "Egzamin ma być (...) sprawdzianem predyspozycji intelektualnych kandydata do zawodu prawniczego. Od kandydatów na aplikantów można zatem wymagać znajomości podstawowych zasad wykładni prawa i analitycznego myślenia. Zdający muszą chociażby legitymować się umiejętnością zrekonstruowania nieskomplikowanej normy prawnej, rozstrzygania nieskomplikowanych problemów interpretacyjnych, w tym opowiedzenia się za stanowiskiem, które ma najbardziej przekonujące uzasadnienie w treści odpowiednich przepisów prawnych, interpretowanych według powszechnie przyjętych metod wykładni prawa."

Minister Sprawiedliwości reasumując wskazał, że pytanie nr 37 zostało sformułowane jednoznacznie, posiada odpowiedź prawidłową i jest nią wyłącznie odpowiedź "C", oparta na obowiązujących przepisach prawnych wskazanych w kluczu odpowiedzi, a zatem odpowiada wymogom art. art. 339 ust. 1 ustawy.

Następne zakwestionowane przez zdającą pytanie nr 43 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem cywilnym, po rozwiązaniu umowy użyczenia, zobowiązany do wydania cudzej rzeczy będącej przedmiotem tej umowy:

A. może ją zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz,

B. może ją zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej,

C. nie może jej zatrzymać do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej."

Minister Sprawiedliwości wskazał, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na art. 461 k.c. Zgodnie z tym przepisem: "§ 1 Zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej (prawo zatrzymania). § 2 zaś stanowi, że: Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy obowiązek wydania rzeczy wynika z czynu niedozwolonego albo gdy chodzi o zwrot rzeczy wynajętych, wydzierżawionych lub użyczonych."

Natomiast odwołująca udzieliła odpowiedzi "A". W jej ocenie, sposób sformułowania pytania prowadzi do wniosku, że odpowiedź "C" jest regułą, od której nie przewidziano żadnych wyjątków, podczas gdy ustawodawca przewidział wyjątek wynikający z art. 3531 k.c., polegający na możliwości odmiennego uregulowania powyższej kwestii w drodze umowy. Odwołująca podniosła, że Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 listopada 1991 r., wydanej w sprawie III CZP 124/91 wskazał, że art. 461 § 2 k.c. ma charakter względnie obowiązujący, w związku z czym dopuszczalnym jest w świetle art. 3531 k.c. czynienie odmiennych ustaleń umownych, niż te wynikające z art. 451 § 2 k.c. Zdaniem odwołującej, aby wynikający z klucza wariant odpowiedzi był prawidłowy, wystarczyło dopisać zwrot "w braku odmiennych uregulowań umownych", "jeżeli strony inaczej nie postanowią" itp., czego jednak autor pytania nie uczynił, a zatem bez poczynienia założenia przez kandydata, że ustawodawca pyta o sytuację, w której strony nie poczyniły odmiennych zastrzeżeń umownych, niż te wynikające z art. 461 § 2 k.c., nie ma możliwości udzielenia prawidłowej odpowiedzi na powyższe pytanie. W konsekwencji, zdaniem odwołującej, żaden z wariantów odpowiedzi, zaproponowanych w pytaniu nr 43 nie jest prawidłowy. Podniosła, że wadliwie sformułowane pytanie nie może powodować negatywnych skutków dla zdającego, a zatem w świetle powoływanego orzecznictwa, należy przyznać za nie punkt.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości powyższe zarzuty są nietrafne. Pytanie nr 43 zostało skonstruowane prawidłowo. Udzielenie na nie odpowiedzi polegało jedynie na wskazaniu, czy zgodnie z Kodeksem cywilnym, po rozwiązaniu umowy użyczenia, zobowiązany do wydania cudzej rzeczy będącej przedmiotem tej umowy może ją zatrzymać i do jakiego momentu.

Ustawową regułą zawartą w art. 461 § 1 k.c. jest prawo zatrzymania cudzej rzeczy przysługujące zobowiązanemu do jej wydania do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej. Reguła ta znajduje ograniczenie w § 2 wskazanego przepisu, bowiem zgodnie z jego treścią, powyższego przepisu nie stosuje się, gdy obowiązek wydania rzeczy wynika z czynu niedozwolonego albo gdy chodzi o zwrot rzeczy wynajętych, wydzierżawionych lub użyczonych. Zakwestionowane pytanie dotyczy umowy użyczenia, a co za tym idzie, zgodnie z unormowaniem Kodeksu cywilnego, a konkretnie art. 461 § 2 k.c., nie przysługuje w tej sytuacji zobowiązanemu do wydania rzeczy ustawowe prawo zatrzymania. Wobec powyższego, jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", pozostałe dwie odpowiedzi zaś, tj. "A" i "B" są jednoznacznie wadliwe, bowiem propozycje w nich zawarte odnoszą się do opisanej w treści art. 461 § 1 k.c. reguły ustawowego prawa zatrzymania, nie zaś zwerbalizowanego w § 2 wyjątku od tej reguły, który obejmuje m.in. umowę użyczenia.

Nie znajduje uzasadnienia zarzut, że odpowiedź "C" wskazana w kluczu odpowiedzi jest wadliwa, postawiony w kontekście możliwości odmiennego uregulowania przedmiotowej kwestii w umowie, zgodnie z art. 3531 k.c. Nie narusza bowiem prawidłowości zakwestionowanego pytania dyspozytywny charakter art. 461 § 2 k.c. i możliwość odmiennego ukształtowania stosunku prawnego, a konkretnie umowy użyczenia przez strony, poprzez np. umowne rozszerzenie prawa zatrzymania i kontraktowe wprowadzenie takiej możliwości również w przypadku umowy użyczenia. Zgodnie natomiast ze sformułowaną w art 3531 k.c. zasadą swobody umów, strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. W ramach realizacji tej zasady, strony mogą np. wprowadzić umowną możliwość prawa zatrzymania przy umowie użyczenia. Powyższe nie zmienia jednak prawidłowości pytania, które w swej treści zawiera sformułowanie: "zgodnie z Kodeksem cywilnym" - co oznacza, że odpowiedź na nie winna być udzielona na gruncie regulacji Kodeksu cywilnego. Art. 461 § 2 k.c. stanowi zaś, że ustawowe prawo zatrzymania, w przypadku umowy użyczenia nie przysługuje. Nie przeczy to jednak temu, że korzystając ze zwerbalizowanej w art. 3531 k.c. zasady swobody umów, strony mogą takie prawo w tej umowie wprowadzić. Wywodzenie, że prawo zatrzymania w umowie użyczenia może być dopuszczalne, nie wynika więc wprost z art. 461 § 2 Kodeksu cywilnego, który w sposób dyspozytywny je wyłącza, lecz stanowi przyjęcie niedopuszczalnego dodatkowego założenia, że strony zawarły umowę użyczenia, w której wprowadziły kontraktową możliwość zastosowania prawa zatrzymania po rozwiązaniu tej umowy.

Minister Sprawiedliwości wskazał również, że w pouczeniu dla zdających na pierwszej stronie zestawu pytań testowych wskazano, że "niedopuszczalne jest dokonywanie dodatkowych założeń, wykraczających poza treść pytania". Tymczasem wskazywana przez odwołującą poprawność odpowiedzi "A", której udzieliła, może mieć miejsce jedynie w przypadku poczynienia dodatkowego założenia.

W świetle przedstawionej argumentacji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że pytanie zostało sformułowane jednoznacznie, posiada odpowiedź prawidłową i jest nią wyłącznie odpowiedź "C", oparta o obowiązujący przepis prawny, wskazany w kluczu odpowiedzi, a zatem odpowiada wymogom art. 339 ust. 1 ustawy. Brak jest zatem podstaw do przyznania punktu za błędną odpowiedź "A" udzieloną przez zdającą.

Podsumowując organ stwierdził, że zaskarżone pytania testowe spełniają wymogi wskazane w art. 339 ust. 1 ustawy oraz w powołanych przez odwołującą orzeczeniach sądów administracyjnych, bowiem połączenie treści pytań z treścią odpowiedzi wskazanych w kluczu odpowiedzi tworzy zdania prawdziwe na gruncie obowiązujących w czasie egzaminu regulacji prawnych, przy czym do udzielenia na nie prawidłowej odpowiedzi konieczna i zarazem wystarczającą była znajomość regulacji prawnych, do których się odnosiły.

W konsekwencji, skoro odwołująca nie wykazała, że zaskarżone pytania są wadliwie sformułowane, a ponadto udzieliła na nie błędnych odpowiedzi, brak jest podstaw prawnych do przyznania za nie punktów.

Prawidłowość oceny zaskarżonych pytań przy zastosowaniu powyższych kryteriów potwierdza także orzecznictwo, przykładowo w wyroku z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 31/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że pytanie nieprawidłowo sformułowane to takie, na które żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie stanowi zdania prawdziwego, gdy więcej niż jedna z odpowiedzi jest odpowiedzią prawdziwą, a także takie, na które odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa. W rozpatrywanej sprawie żadna z tych wad nie wystąpiła, albowiem, jak wykazano powyżej, połączenie treści zaskarżonych pytań ze wskazanymi w kluczu odpowiedziami stanowiło w każdym przypadku logiczną całość, znajdującą swoje uzasadnienie w treści przepisów stanowiących podstawę prawną ich zredagowania.

Organ podkreślił nadto, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską nie jest decyzją uznaniową. Ustawa w art. 339 ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik z egzaminu uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów. Zatem przyjęcie przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on co najmniej 100 punktów, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2013 r. wniosła P. K.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych, poprzez przyjęcie, iż pytania nr 18, 37 i 43 zostały sformułowane prawidłowo pomimo, iż:

a) żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa, a udzielenie prawidłowej odpowiedzi wymagało poczynienia przez skarżącą założenia, iż autor pytania pyta o generalną zasadę (taka sytuacja miała miejsce w odniesieniu do pytań nr 18 i 43),

b) brak było tożsamości podstaw prawnych, na których bazowało pytanie i wynikający z klucza wariant odpowiedzi, a wskazany w kluczu wariant odpowiedzi bazował jedynie na części przepisu prawa i nie odzwierciedlał dokładnie treści tego przepisu (dotyczy pytania nr 37).

Mając na uwadze powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi powtórzyła zarzuty, stanowisko i argumentację zawarte w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i ponownie przedstawił argumentację uzasadniającą prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Sąd kontrolował decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. Ministra Sprawiedliwości utrzymującą w mocy uchwałę z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] stwierdzającą, że P. K. uzyskała wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

Na wstępie wskazać należy, że podniesiony przez skarżącą zarzut sprowadza się do stwierdzenia, że pytania nr 18, 37 i 43 z testu stanowiącego egzamin wstępny na aplikację radcowską, nie spełniały wymogów art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych.

Zgodnie z art. 339 § 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast w myśl art. 339 ust. 3 pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

Rozstrzygnięcie zatem, czy decyzja Ministra Sprawiedliwości utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej stwierdzającą, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, została wydana z naruszeniem art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych, wymaga ustalenia, czy pytania nr 18, 37 i 43 z testu zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i poprawny, zgodnie z wymogami tego przepisu.

Zgodnie z wypracowanym orzecznictwem sądów administracyjnych pytania na egzaminie konkursowym na aplikację powinny być skonstruowane w sposób możliwie precyzyjny w szczególności pytania oraz podane w nich trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa powinny być sformułowane w sposób jasny, jednoznaczny i nie budzący istotnych wątpliwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II GSK 857/09; z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II GSK 833/09; z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. II GSK 982/09 z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 97/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Minister Sprawiedliwości realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 15 k.p.a. ponownie merytorycznie rozpatrzył i rozstrzygnął całokształt niniejszej sprawy dokonując oceny wszystkich zebranych dowodów dotyczących egzaminu, przy czym odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącej podniesionych w odwołaniu, wskazując na ich bezzasadność.

W sprawie zakwestionowane przez skarżącą pytania nr 18, 37 i 43 odpowiadały wymogom z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, jak również kryteriom, o których mowa w przytoczonym wyżej orzecznictwie. Sąd orzekający w sprawie w całości aprobuje argumentację Ministra Sprawiedliwości dotyczącą oceny zakwestionowanych pytań. W każdym z tych pytań skarżąca udzieliła błędnej odpowiedzi. Sformułowanie tych pytań, jak szczegółowo wyjaśnił organ świadczy, że była możliwa tylko jedna odpowiedź prawidłowa. W zakwestionowanych przez skarżącą pytaniach połączenie pytania z odpowiedziami wskazanymi przez organ tworzyło zdanie prawdziwe. Pytania te nie dotyczyły kwestii spornych w doktrynie i orzecznictwie. Z tych względów udzielone przez skarżącą odpowiedzi na pytania nr 18, 37 i 43 nie były prawidłowe i nie mogły być ocenione pozytywnie.

Odnosząc się do zakwestionowanego przez skarżącą pytania nr 18, wskazać należy, że prawidłową była odpowiedź "C", oparta na podstawie art. 143 § 1 pkt 10 k.p.k., natomiast skarżąca wskazała odpowiedź "A".

Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że odpowiedzi "A" i "B" nie są poprawne, ponieważ art. 143 § 1 pkt 2 i pkt 5 k.p.k. stanowi, że spisania protokołu wymagają przesłuchanie kuratora, a także przeprowadzenie okazania. Natomiast z art. 143 § 1 pkt 10 k.p.k., można poprzez wnioskowanie a contrario wywieść, że spisania protokołu nie wymaga przebieg posiedzenia sądu, jeżeli nie stawią się na nim uprawnione osoby i ich obecność nie jest obowiązkowa, co wskazuje na odpowiedź "C" jako odpowiedź prawidłową na pytanie nr 18.

Zarzut skarżącej dotyczący sytuacji, w których pomimo, że na posiedzeniu sądu nie stawią się uprawnione osoby i ich obecność nie jest obowiązkowa, sąd ma obowiązek sporządzić protokół z takiego posiedzenia (art. 418 a k.p.k.), nie może być skuteczny. W ocenie Sądu, znajomość art. 143 § 1 k.p.k. pozwoliłaby skarżącej na wytypowanie prawidłowej odpowiedzi, pomimo brzmienia art. 418 a k.p.k. Natomiast znajomość art. 418 a k.p.k., bez znajomości art. 143 k.p.k., mogła istotnie sprawić problemy w wytypowaniu prawidłowej odpowiedzi. Wskazać jednak należy, że treść odpowiedzi "C" w żadnej mierze nie nawiązuje do przywołanego przez skarżącą przypadku i bezsprzecznie go nie obejmuje. Jednak, mimo że treść pytania nie dawała ku temu podstaw i wbrew pouczeniu zawartemu na pierwszej stronie testu, skarżąca przedstawiła dodatkowe i zarazem odmienne od treści pytania założenia. Podzielić zatem należy stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że znajomość art. 143 § 1 k.p.k., w którym jasno i przejrzyście wymieniono sytuacje rodzące konieczność sporządzenia protokołu, była w pełni wystarczająca do wyboru prawidłowej odpowiedzi. Argumentacja skarżącej, jak również przytoczone stanowiska przedstawicieli doktryny oraz orzecznictwa, jako, że odnoszą się do sytuacji nieobjętej treścią pytania, w niczym nie zmieniają takiej właśnie oceny analizowanego przypadku.

Sąd w pełni podzielił stanowisko i argumentację Ministra Sprawiedliwości dotyczące zakwestionowanego przez skarżącą pytania nr 37. Zgodzić należy się z organem, że prawidłowa jest odpowiedź "C", oparta na przepisach art. 222 § 2 k.c. i art. 151 k.c. a contrario. Udzielenie odpowiedzi polegało na wskazaniu, czy, a jeśli tak, to jakie roszczenie przysługuje zgodnie z Kodeksem cywilnym właścicielowi sąsiedniego gruntu, jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono z winy umyślnej granice jego gruntu. Organ niewadliwie przyjął, że zestawienie treści pytania nr 37 z zaproponowanymi odpowiedziami "A", "B" i "C" wskazuje w sposób niewątpliwy, że jedynie odpowiedź zawarta w propozycji "C" tworzy wraz z pytaniem zdanie prawdziwe. Zauważyć bowiem należy, że w pytaniu zawarto kryterium przekroczenia granicy sąsiedniego gruntu przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia, którym jest wina umyślna. Umyślność osoby, która przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczyła granice sąsiedniego gruntu powoduje, że po stronie właściciela tego gruntu odpadają ograniczenia w dochodzeniu roszczeń od sprawcy przekroczenia zawarte w art. 151 k.c., bowiem te dotyczą wyłącznie sytuacji, kiedy przekroczenie granicy gruntu sąsiedniego nastąpiło bez winy umyślnej. W tym znaczeniu, przekroczenie granicy gruntu sąsiedniego z winy umyślnej jest działaniem a contrario w stosunku do nieumyślnego przekroczenia granicy i sprawcy takiego przekroczenia nie chronią już normy zawarte w szczególnym przepisie, jakim jest art. 151 k.c. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że pytanie nr 37 zostało sformułowane w sposób wadliwy, albowiem wskazana w kluczu odpowiedź "C" nie wynika wprost z przepisu prawa, na którym pytanie bazuje.

Odnosząc się do kolejnego zakwestionowanego przez skarżącą pytania nr 43 zgodzić się należy z Ministrem Sprawiedliwości, że prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 461 k.c. Natomiast skarżąca udzieliła odpowiedzi "A". Zdaniem Sądu pytanie zostało skonstruowane prawidłowo. Udzielenie na nie odpowiedzi polegało jedynie na wskazaniu, czy zgodnie z Kodeksem cywilnym, po rozwiązaniu umowy użyczenia, zobowiązany do wydania cudzej rzeczy będącej przedmiotem tej umowy może ją zatrzymać i do jakiego momentu. Ustawową regułą zawartą w art. 461 § 1 k.c. jest prawo zatrzymania cudzej rzeczy przysługujące zobowiązanemu do jej wydania do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej. Reguła ta znajduje ograniczenie w § 2 wskazanego przepisu. Zakwestionowane pytanie dotyczyło umowy użyczenia, a tym samym, zgodnie z art. 461 § 2 k.c., nie przysługuje w tej sytuacji zobowiązanemu do wydania rzeczy ustawowe prawo zatrzymania. Wobec powyższego, jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", pozostałe dwie odpowiedzi są wadliwe. Sąd aprobuje ocenę Ministra Sprawiedliwości, co do bezzasadności zarzutu skarżącej, która podnosi możliwości odmiennego uregulowania przedmiotowej kwestii w umowie, zgodnie z art. 3531 k.c. Nie narusza bowiem prawidłowości zakwestionowanego pytania dyspozytywny charakter art. 461 § 2 k.c. i możliwość odmiennego ukształtowania stosunku prawnego, a konkretnie umowy użyczenia przez strony, poprzez np. umowne rozszerzenie prawa zatrzymania i kontraktowe wprowadzenie takiej możliwości również w przypadku umowy użyczenia. Powyższe nie zmienia prawidłowości pytania, które w swej treści zawiera sformułowanie: "zgodnie z Kodeksem cywilnym" - co oznacza, że odpowiedź na nie winna być udzielona na gruncie regulacji Kodeksu cywilnego. Art. 461 § 2 k.c. stanowi zaś, że ustawowe prawo zatrzymania, w przypadku umowy użyczenia nie przysługuje.

Wskazać również należy, że w pouczeniu dla zdających na pierwszej stronie zestawu pytań testowych wskazano, że "niedopuszczalne jest dokonywanie dodatkowych założeń, wykraczających poza treść pytania". Tymczasem wskazywana przez skarżącą poprawność odpowiedzi "A", której udzieliła, może mieć miejsce jedynie w przypadku poczynienia dodatkowego założenia.

Zdaniem Sądu zaskarżone pytania testowe spełniają wymogi wskazane w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, bowiem połączenie treści pytań z treścią odpowiedzi wskazanych w kluczu odpowiedzi tworzy zdania prawdziwe na gruncie obowiązujących w czasie egzaminu regulacji prawnych, przy czym do udzielenia na nie prawidłowej odpowiedzi konieczna i zarazem wystarczającą była znajomość regulacji prawnych, do których się odnosiły.

Wskazać nadto należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 414/07 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) odnosząc się do normy wynikającej z art. 339 § 1 ustawy o radcach prawnych, stwierdził, że: "Z tego unormowania wynika bezwzględny obowiązek zachowania szczególnej dbałości przy redagowaniu każdego zestawu pytań, aby nie było możliwe udzielenie więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Relacja pomiędzy pytaniem a odpowiedzią musi być zawsze sprawdzalna w oparciu o jednoznaczne kryteria wynikające ze stanu prawnego, do którego pytania nawiązują. Jeżeli takiego nawiązania nie ma, wówczas nie można uznać za wadliwą odpowiedź uwzględniającą wyjątki od zasady dopuszczone w innych przepisach prawnych. Nie można też odmówić przyznania punktu za udzieloną odpowiedź, w której przekonująco wykazano, że pozytywnej odpowiedzi nie zawiera żadne z trzech pytań zestawu."

Zdaniem Sądu, żadna z sytuacji wskazanych w przytoczony wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie miała miejsca w niniejszej sprawie. W szczególności nie wystąpiła, zarzucana przez skarżącą sytuacja, iż w propozycjach odpowiedzi na zakwestionowane pytania nr 18, 37 i 43, nie zawarto odpowiedzi prawidłowej, co Sąd wykazał powyżej. Nie można również podzielić stanowiska skarżącej, dotyczącego braku tożsamości podstaw prawnych, na których bazowało pytanie nr 37, a wskazany w kluczu wariant odpowiedzi bazował jedynie na części przepisu prawa i nie odzwierciedlał dokładnie treści tego przepisu. Ponadto nie można uznać redakcji w/w pytań za nieprecyzyjne, stwarzające niebezpieczeństwo niejednolitego rozumienia pytań.

Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W działaniu organów administracji Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona argumentacja jest zasadna i wyczerpująca.

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.