Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 117/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87 , art. 88
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej,
article: art. 18 ust. 4a
journal: Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
article: art. 139 ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

SENTENCJA

Dnia 13 sierpnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Asesor WSA Ewa Alberciak (spr.), Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki ze środków Funduszu Pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 117/08

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) i na podstawie art. 6 pkt 15 lit. d i art. 6c ust. 2 oraz art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), w związku z art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 2204/2002 z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa w zakresie zatrudnienia (Dz. Urz. WE L 337 z 13.12.2002r ze zm.) i rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy de minimis (Dz. Urz. WE L 379 z 28.12.2006r.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 28 czerwca 2006 r. firmy A sp. z o. o. w Ł. o umorzenie kwoty 1 879 846,17 zł (kwota z odsetkami) z tytułu pożyczki udzielonej przez Powiatowy Urząd Pracy nr 1 w Ł., o umorzenie kwoty 1 084 189,17 zł (kwota z odsetkami) z tytułu pożyczki udzielonej przez Powiatowy Urząd Pracy nr 2 w Ł. oraz o umorzenie wszystkich przypadających do spłaty odsetek, Prezydent Miasta Ł. odmówił umorzenia pożyczki i odsetek.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że po przeprowadzeniu niezbędnych procedur formalnoprawnych oraz po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia w Ł., w dniu [...] r. Powiatowy Urząd Pracy nr 1 w Ł. i Powiatowy Urząd Pracy nr 2 w Ł. zawarły z A spółką z o.o. w Ł. umowę nr [...][...], na podstawie, której udzielono z Funduszu Pracy pożyczki w łącznej kwocie 2 996 320,00 zł, w tym PUP 1 – 1 884 080,00 zł na 44 miejsca pracy, PUP 2 –1 112 240,00 zł, na 26 miejsc pracy, z przeznaczeniem środków na stworzenie ogółem 70 miejsc pracy dla osób bezrobotnych. Spłata pożyczki i odsetek miała nastąpić zgodnie z planem spłaty w okresie 4 lat, tj. od grudnia 2003 r. do listopada 2007r., po uprzednim odroczeniu spłaty kapitału na okres 6 miesięcy, tj. do dnia 31 maja 2004r., a po wprowadzeniu aneksu do umowy nr 2 z dnia 26 lutego 2004r., spłata miała nastąpić od lutego 2004r do 31 stycznia 2008r. Okres karencji w spłacie kapitału wydłużono do 8 miesięcy, wprowadzając aneks nr 3 z dnia 31 marca 2004r. Zabezpieczeniem spłaty pożyczki wraz z należnymi odsetkami i kosztami był weksel własny in blanco Spółki, przewłaszczenie nabytych ze środków finansowych pożyczki ciągów technologicznych oraz maszyn wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej, cesja wierzytelności z umów handlowych zawieranych przez pożyczkobiorcę z jego kontrahentami. Z uwagi na brak możliwości spełnienia warunków umowy w zakresie terminowego rozliczenia pożyczki i pełnego zatrudnienia osób bezrobotnych na zorganizowanych stanowiskach pracy w ramach przyznanych środków, wprowadzono aneksy do umowy: aneks nr 3 z dnia 31 marca 2004r., przedłużający termin zatrudnienia osób bezrobotnych do 4 miesięcy od daty wypłaty pożyczki, aneks nr 4 z dnia 5 kwietnia 2004r., przedłużający termin rozliczenia środków do dnia 6 czerwca 2004r. oraz aneks nr 5 z dnia 30 września 2004r., zmieniający termin zatrudnienia osób bezrobotnych do dnia 30 września 2004r., a ponadto dokonano zmian wysokości rat kapitałowych, zawierając aneks nr 7 z dnia 24 września 2004r. W oparciu o przedstawione przez pożyczkobiorcę dokumenty zakupu i zapłaty, w dniu 31 maja 2005r. PUP nr 1 w Ł. dokonał rozliczenia udzielonych środków, potwierdzając prawidłowość wykorzystania pożyczki, zgodnie z warunkami umowy. Udzielone środki zostały przeznaczone na zakup ciągów: bielenia tkanin lekkich, bielenia tkanin ciężkich i barwiarskiego, zakupionych od Syndyka Masy Upadłościowej B S.A. w Ł. oraz na nakłady instalacyjne. Na utworzonych miejscach zatrudniono 44 osoby bezrobotne, skierowane przez PUP nr 1 w Ł. w ramach umowy, na stanowiskach operatorów maszyn wykończalniczych. W oparciu o przedstawione przez pożyczkobiorcę dokumenty zakupu i zapłaty, w dniu 14 października 2004 r. PUP nr 2 w Ł. dokonał rozliczenia udzielonych środków, potwierdzając prawidłowość wykorzystania pożyczki zgodnie z warunkami umowy. Udzielone środki zostały przeznaczone na zakup ciągów: drukarskiego, apreterskiego i końcowego, zakupionych od Syndyka Masy Upadłościowej B S.A. w Ł. oraz na nakłady instalacyjne. Na utworzonych miejscach pracy zatrudniono 26 osób bezrobotnych skierowanych przez PUP nr 2 w Ł. w ramach umowy, na stanowiska operatorów maszyn wykończalniczych. W dniu 15 lutego 2006 r. firma A sp. z o.o. złożyła propozycję przystąpienia PUP nr 1 i 2 w Ł. do programu naprawczego Spółki, zakładającego przeprowadzenie restrukturyzacji firmy poprzez redukcję zadłużenia wobec PUP. Na powyższą propozycję Urzędy Pracy nie wyraziły zgody. Mimo przesyłanych kilkakrotnie informacji o zadłużeniu, wzywających pożyczkobiorcę do uregulowania zaległości i dokonywania wpłat zgodnie z planem spłaty, firma nie uregulowała zadłużenia. Wobec niedotrzymania warunków umowy, w dniu 12 maja 2006r. PUP nr 1 i 2 w Ł. postawiły pożyczkę wraz z odsetkami w stan natychmiastowej wymagalności, pod rygorem przekazania sprawy na drogę postępowania sądowego. W dniu 28 czerwca 2006 r. A sp. z o.o w Ł. złożyła wniosek o umorzenie kwoty 1 879 846,17 (kwota wraz z odsetkami) z tytułu pożyczki udzielonej przez PUP nr 1 w Ł., kwoty 1 084 189,17 zł (kwota wraz z odsetkami) z tytułu pożyczki udzielonej przez PUP nr 2 w Ł., a także o objęcie umorzeniem wszystkich odsetek przypadających do spłaty. W dniu 12 października 2006 r., w trakcie postępowania administracyjnego, PUP w Ł. wystąpiły do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Ł. z prośbą, która zgodnie z właściwością rzeczową została przekazana do rozpatrzenia przez Departament Monitorowania Pomocy Publicznej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w W., o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących, czy ewentualne umorzenie należności stanowić będzie pomoc publiczną w rozumieniu ustawy o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej (Dz. U. z 2004 Nr 123, poz. 1291), i czy należy stosować art. 87 i 88 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2204/2002. PUP nr 1 i 2 w Ł. przekazały wniosek A sp. z o.o. w Ł. na posiedzenie Powiatowej Rady Zatrudnienia celem wydania opinii w przedmiotowej sprawie. Powiatowa Rada Zatrudnienia w dniu 31 października 2006r. pozytywnie zaopiniowała wniosek firmy A spółki z o.o. w Ł. o umorzenie pożyczki wraz z odsetkami. Z uwagi na brak obsługi pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy, niedotrzymanie warunków umowy oraz brak odpowiedzi na wezwanie z dnia 12 maja 2006 r., PUP nr 1 i 2 w Ł., działając, na podstawie § 12 umowy pożyczki, w dniu 10 stycznia 2007 r. odstąpiły od tej umowy, jednocześnie żądając zwrotu niespłaconych kwot. Z opinii Prezesa UOKiK, otrzymanej w dniu 2 stycznia 2007r. wynikało, że umorzenie, o które wnioskuje firma A spółka z o.o. stanowi pomoc publiczną zgodnie z art. 87 Traktatu WE, a w przypadku zamiaru udzielenia pomocy publicznej, każdorazowo należy poinformować KE (w ramach tzw. notyfikacji) o projektowanej pomocy publicznej i pomoc ta nie może zostać udzielona dopóki KE nie wyda pozytywnej decyzji uznającej, iż planowana pomoc jest zgodna ze wspólnym rynkiem.

Organu I instancji wskazał, że Urzędy Pracy w Ł. wielokrotnie udzielały pomocy Spółce, licząc na jej rozwój i utrzymanie zorganizowanych za środki Funduszu Pracy stanowisk pracy dla osób bezrobotnych, przychylając się do wniosków firmy o odroczenie terminu rozliczenia pożyczki, zmianę planu spłaty, ustalając niższą ratę pożyczki, odpowiadającą możliwościom finansowym w początkowym okresie działalności A spółki z o.o. w Ł., przedłużenie karencji spłaty pożyczki, co pozwoliłoby spółce na rzetelne wywiązywanie się z warunków umowy i pokonanie problemów finansowych. Obok programu pomocy w formie udzielonej pożyczki, Urzędy Pracy wspierały ze środków Funduszu Pracy zatrudnienie w Spółce poprzez zrealizowanie w latach 2004-2005 programów zatrudnienia subsydiowanego oraz programów specjalnych dla innych pracowników firmy.

Organ I instancji wyjaśnił, że PUP nr 1 i 2 w Ł. w dniu 11 kwietnia 2007r. skierowały pozew do Sądu Okręgowego w Ł. przeciwko A spółce z o.o. w Ł.. W dniu 19 kwietnia 2007r. Sąd Okręgowy w Ł. wydał nakaz zapłaty, w postępowaniu nakazowym sygn. akt. I Nc 29/07, do którego pozwana Spółka złożyła zarzuty. Postępowanie sądowe zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy wniosku o umorzenie należności.

Organ I instancji stwierdził, że zaproponowany plan naprawczy i sposób naprawy firmy, zakładający "głęboką restrukturyzację finansową" (redukcja zadłużenia), polegającą przede wszystkim na umorzeniu zobowiązań wobec Urzędów Pracy w kwocie ok. 3 milionów złotych, które są środkami należnymi Funduszowi Pracy, nie dawał gwarancji rozwiązania wszystkich problemów firmy, w tym finansowych, wywiązania się ze spłaty zadłużenia wobec innych wierzycieli, w tym ZUS i FGŚP, a także trwałe utrzymanie zatrudnienia. Organ I instancji uznał, iż brak było podstaw formalnoprawnych do umorzenia pożyczki i odsetek i wydał w dniu 12 lutego 2007r. decyzję o odmowie umorzenia pożyczki i odsetek. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] r., l.dz. [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ I instancji wskazał, że mając na uwadze zalecenia organu odwoławczego, zobowiązał spółkę do dostarczenia dokumentów i informacji niezbędnych do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. W dniu 8 maja 2007r. Spółka przekazała niezatwierdzony przez Walne Zgromadzenie Udziałowców bilans za 2006 r., a także poinformowała o trwających indywidualnych ustaleniach z pracownikami możliwości uzyskania świadczeń emerytalnych, a także o nieuzyskaniu przez Spółkę ulgi w spłacie zadłużeń wobec ZUS. W dniu 3 lipca 2007r. likwidatorzy firmy, złożyli ankiety wypełnione przez 52 pracowników, a w dniu 4 lipca 2007r. zatwierdzony przez Walne Zgromadzenie Udziałowców bilans za 2006 r., rachunek zysków i strat oraz protokół WZU z dnia 30 czerwca 2007r., informując o postawieniu w dniu 1 lipca 2007r. Spółki w stan likwidacji i powierzeniu funkcji likwidatorów dotychczasowemu Zarządowi, uzależniając odwołanie likwidacji od umorzenia pożyczki i zawarcia ugody przed sądem. W niniejszym piśmie Urzędy Pracy zostały poinformowane także o blokadzie konta bankowego i wierzytelności Spółki przez Urząd Skarbowy, konieczności opuszczenia wynajmowanych od Syndyka pomieszczeń do 31 sierpnia 2007r., planowaniu wypowiedzeń umowy o pracę 120 pracownikom do 15.07.2007r, o sporządzeniu w tym samym terminie protokołu zdawczo-odbiorczego przewłaszczonych przez Urzędy Pracy maszyn i urządzeń.

Organ I instancji wyjaśnił, że prawną podstawę do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie stanowi art. 18 ust 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w związku z art. 139 ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Organ I instancji wskazał, że w przepisach ustawy określono jedynie przesłanki umorzenia, a nie określono warunków, na jakich takie umorzenie miałoby się odbywać (ani nie wskazano ich w umowie pożyczki). Nie można zatem przyjąć, że przedsiębiorca nabył wcześniej prawo do umorzenia pożyczki. Przedmiotowe umorzenie powinno być także dokonane z uwzględnieniem obecnie obowiązujących przepisów o pomocy publicznej. Zgodnie bowiem z art. 87 Traktatu WE, wsparcie dla przedsiębiorcy podlega przepisom dotyczącym pomocy publicznej.

Organ I instancji wyjaśnił, że z bilansu za 2006 r. wynika, że ww. Spółka uzyskała w 2005 r. stratę w wysokości 2 458 434,91 zł, a w 2006 r. 2 971 918 zł, a więc wyższą od roku poprzedniego. Z dniem 1 lipca 2007 r. spółka została postawiona w stan likwidacji. Organ wskazał, że urząd pracy dysponuje licznymi ofertami pracy dla osób z niskimi lub bez kwalifikacji, do przyuczenia, szkoleń, udzielenia pomocy finansowej w postaci udzielenia jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej.

Zdaniem organu zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności, takie jak: zła kondycja finansowa Spółki, zajęcie konta bankowego i wierzytelności przez Urząd Skarbowy, obowiązek opuszczenia dzierżawionych pomieszczeń do dnia 31 sierpnia 2007r, niewskazanie nowej lokalizacji, negatywnie oceniony przez Urzędy Pracy program naprawczy Spółki, nie dają możliwości dalszego utrzymania miejsc pracy i pełnego zatrudnienia.

Zdaniem organu I instancji powyższe świadczy o tym, iż nawet przy umorzeniu należności sytuacja ekonomiczna Spółki, jak i zatrudnionych osób, nie uległaby poprawie, bowiem do uregulowania pozostałoby około 14 milionów złotych zadłużenia wraz z należnymi odsetkami wobec innych wierzycieli. Natomiast aktualna sytuacja na rynku pracy pozwala pozytywnie ocenić możliwości znalezienia pracy przez osoby bezrobotne.

Organ I instancji wskazał, że po analizie wszystkich przesłanek umorzenia, a w szczególności odnosząc się do przesłanki określonej w art. 18 ust. 4a pkt 5, tj. "czy za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze i społeczne", ocenia, że brak jest podstaw do umorzenia należności, bowiem: pożyczkobiorca posiada majątek, z którego można będzie pokryć w części lub w całości dochodzoną należność, zwolnieni pracownicy firmy znajdą zatrudnienie, bądź zostaną objęci innym instrumentem aktywizującym zawodowo, korzystając z pomocy oferowanej przez Urzędy Pracy.

Od powyższej decyzji odwołała się Spółka wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie udzielonych pożyczek, zgodnie z wnioskiem z dnia 28 czerwca 2006 r. Zdaniem strony odwołującej spełnia warunki uzasadniające umorzenie pożyczki zawarte w art.18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Spółka podała, że prowadziła działalność przez okres 2 lat, utrzymując w tym czasie odpowiednie zatrudnienie związane z udzieloną pożyczką, wykorzystała pożyczkę zgodnie z jej przeznaczeniem i warunkami określonymi w umowie, udostępniła pożyczkodawcy niezbędne dokumenty i udzieliła rzetelnych informacji oraz wyjaśnień. Strona nie zgodziła się, że odmowa umorzenia winna opierać się na podstawie art. 87 Traktatu WE, wskazała na stanowisko Zespołu Trójstronnego ds. Przemysłu Lekkiego z 15 maja 2007 r. Zdaniem Spółki Powiatowe Urzędy Pracy nie dopełniły należytej staranności przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie pożyczki, bowiem mając wątpliwości co do konieczności zastosowania art. 87 i 88 Traktatu nie poinformowały WE o zamiarze ewentualnego umorzenia pożyczki. Zdaniem Spółki organ I instancji nie zbadał wszystkich przesłanek umorzenia określonych w art.18 ust.4 i ust.4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Urzędy Pracy udzielając pożyczki winny z należyta starannością dokonać analizy przesłanek ekonomicznych i koniecznych uwarunkowań efektywnego funkcjonowania Spółki. Wydając zaskarżoną decyzję nie wzięto bowiem pod uwagę złej kondycji finansowej spółki, faktu zajęcia konta bankowego przez Urząd Skarbowy, obowiązku opuszczenia przez Spółkę dzierżawionych pomieszczeń. W momencie rozpoczęcia działalności Spółka winna być wyposażona w niezbędny majątek, kapitał własny oraz możliwości uzyskania kredytu na zakup surowców i materiałów oraz pokrycie innych kosztów gwarantujących uzyskanie przez Spółkę rozmiarów produkcji pozwalających na uzyskanie progu rentowności. Żadna z tych przesłanek już na starcie nie była zrealizowana. Z punktu widzenia ekonomii jest rzeczą oczywistą, że Spółka zmuszona była od początku jej funkcjonowania kredytować się zobowiązaniami. Spółka uznała za nietrafny argument organu I instancji, że wielokrotnie udzielano jej pomocy w postaci refundacji w części wynagrodzeń pracowniczych, ponieważ udzielenie takiej pomocy było zawarte w biznes planie. Podała, że do dnia zajęcia konta bankowego Spółki przez Urząd Skarbowy, co nastąpiło w czerwcu 2007 r., regulowała w pełni zobowiązania wobec budżetu państwa. Obowiązek opuszczenia dzierżawionych pomieszczeń miał natomiast ścisły związek ze zobowiązaniami Spółki wobec Syndyka B S.A. Wypowiedzenie umowy dzierżawy pomieszczeń miało miejsce w związku z przedłużającą się w czasie procedurą rozpatrywania wniosku o umorzenie pożyczki. Poinformowali organy zatrudnienia o nowej lokalizacji siedziby Spółki na posiedzeniu Powiatowej Rady Zatrudnienia w dniu 31.10.2006 r. Zarzuty stawiane przez Powiatowe Urzędy Pracy w tym zakresie w zaskarżonej decyzji są zatem nietrafne, zwłaszcza że ww. Urzędy, rozpatrując wniosek o umorzenie, nigdy nie zwróciły się do Spółki z zapytaniem w tej sprawie. Negatywna ocena planu naprawczego przez Urzędy Pracy uniemożliwiła odzyskanie równowagi ekonomiczno-finansowej. Podała, że w planie tym, w związku z propozycją przystąpienia Urzędów do sądowego postępowania naprawczego, zakładała redukcję 90% zadłużenia, co w przypadku Urzędów Pracy stanowiło 28% ogółu zadłużenia proponowanego do układu w postępowaniu naprawczym. Propozycja ta uwzględniała ówczesne możliwości Spółki wynikające z projekcji finansowych. Odrzucenie tej propozycji przez Sąd i Urzędy spowodowało dalsze pogorszenie kondycji finansowej Spółki i zmusiło Spółkę do wystąpienia do Urzędów Pracy z wnioskiem o umorzenie należności, zaś do Sądu Rejonowego o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu. Zdaniem spółki w niniejszej sprawie powinna mieć zastosowanie ustawa z dnia 30.08.2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287 ), która dopuszczała umorzenie należności publicznoprawnych w całości i dotyczyła przedsiębiorców, którzy utracili zdolność do konkurowania na rynku, wyrażającą się ponoszeniem strat, wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania kredytów bankowych. W sytuacji braku możliwości "zawarcia" postępowania naprawczego, a następnie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu oraz decyzji o odmowie umorzenia pożyczki, Zgromadzenie Udziałowców zmuszone było postawić Spółkę w stan likwidacji. Spółka podniosła, że ogłoszony konkurs ofert na sprzedaż przewłaszczonych maszyn zakończył się fiaskiem, co wynikało z braku zainteresowania konkursem. Ponadto podniosła, że nie została jako strona, zaproszona na posiedzenie Powiatowej Rady Zatrudnienia, które odbyło się w dniu 30.08.2007 r.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 10 ust. 4 pkt. 2, art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw, w związku z art. 18 ust.4 i ust. 4a ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz rozporządzenia Komisji WE nr 2204/2002 z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie stosowania art. 87 i art. 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa w zakresie zatrudnienia ( Dz.Urz. WEL 337 z 13.12.2002 r. ze zm.), Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 1 grudnia 2003 r. PPHU C sp. z o.o. z siedzibą w Ł., której następcą prawnym jest A spółka z o.o. z siedzibą w Ł. złożyła w Powiatowych Urzędach Pracy nr 1 i nr 2 w Ł. wniosek o udzielenie pożyczki ze środków Funduszu Pracy na utworzenie dodatkowych miejsc pracy dla osób bezrobotnych skierowanych przez oba ww. urzędy pracy. Wniosek spółki uzyskał w dniu 8.12.2003 r. pozytywną opinię Powiatowej Rady Zatrudnienia. W dniu [...] r. pomiędzy Prezydentem Miasta Ł., z upoważnienia którego działali Kierownicy Powiatowych Urzędów Pracy nr 1 i nr 2 w Ł., a ww. spółką C została zawarta umowa pożyczki nr [...] i [...] na utworzenie dodatkowych miejsc pracy ze środków FP. Pożyczkodawcy udzielili pożyczkobiorcy pożyczki finansowanej z FP w łącznej kwocie 2 996 320,00 zł.

Organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która obowiązywała do 31 maja 2004 r. Z dniem 1 czerwca 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uchylająca ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, jednakże, stosownie do art. 139 ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych, tj. przed dniem 1 czerwca 2004 roku. Umowa pożyczki będąca przedmiotem niniejszej sprawy została zawarta w dniu [...] r. Ponadto z dniem 1 listopada 2005 r. uległy zmianie przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w związku z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 164 poz. 1366 ). Zgodnie z art. 12 ust. 2 ww. ustawy nowelizującej ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do umów zawartych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ww. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu starosta mógł udzielać z Funduszu Pracy pożyczek : 1. pracodawcom na zorganizowanie dodatkowych miejsc pracy dla bezrobotnych skierowanych na te miejsca, 2. bezrobotnym, pracownikom w okresie wypowiedzenia zwalnianym z przyczyn dotyczących zakładu pracy (...) - na podjęcie pozarolniczej działalności lub działalności rolniczej z wyjątkiem zakupu ziemi. W art. 18 ust. 3 ww. ustawy wskazano, że pracodawca, któremu udzielono pożyczki, jest zobowiązany do zorganizowania dodatkowych miejsc pracy w terminach określonych w umowie pożyczki i zatrudniania skierowanych bezrobotnych przez okres co najmniej 24 miesięcy. Z treści art.18 ust.4 ww. ustawy wynikało natomiast, że pożyczka dla osób, o których mowa w ust. l pkt 2 tj. bezrobotnych, którym udzielono pożyczki na podjęcie pozarolniczej działalności, mogła być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50 %, pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Zgodnie z art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu starosta mógł odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, jeżeli : 1. w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności, 2. w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania, 3. pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności, 4. wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności, 5. przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Możliwe jest zatem obecnie umorzenie przedmiotowej pożyczki z przyczyn określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W cytowanych przepisach ustawy określono jedynie przesłanki umorzenia, a nie określono warunków na jakich takie umorzenie miałoby się odbywać (ani też nie wskazano ich w umowie pożyczki). Nie można zatem przyjąć, że przedsiębiorca nabył wcześniej prawo do umorzenia pożyczki. Zatem, aby skorzystać z umorzenia pożyczki pożyczkobiorca powinien spełnić ustawowe przesłanki określone w przytoczonym art.18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przedmiotowe umorzenie powinno być także dokonane z uwzględnieniem obecnie obowiązujących przepisów o pomocy publicznej. Zgodnie bowiem z art. 87 Traktatu WE, wsparcie dla przedsiębiorcy podlega przepisom dotyczącym pomocy publicznej, o ile jednocześnie spełnione są następujące warunki : 1. udzielane jest ono przez państwo lub ze środków publicznych, 2. ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określonego lub określonych przedsiębiorców albo produkcję określonych towarów), 3. przedsiębiorca uzyskuje przysporzenie na warunkach korzystniejszych, niż oferowane na rynku, 4. grozi zakłóceniem lub zakłóca konkurencję oraz wpływa na wymianę handlową między krajami członkowskimi UE. Umorzenie pożyczki udzielonej przedsiębiorcy z Funduszu Pracy jest pomocą publiczną, ponieważ: 1. udzielane jest ze środków publicznych (pożyczka pochodzi z Funduszu Pracy), 2. wsparcie ma charakter selektywny, gdyż dotyczy jednego konkretnego pracodawcy, 3. przedsiębiorca uzyskuje przysporzenie finansowe, jakiego nie mógłby otrzymać w normalnych warunkach rynkowych, 4. grozi to zakłóceniem konkurencji i wymiany handlowej (przy czym bez znaczenia jest, czy beneficjent pomocy prowadzi działalność wyłącznie na rynku krajowym, czy też uczestniczy w obrocie międzynarodowym). Zgodnie z art. 88 ust. 3 Traktatu WE w przypadku zamiaru udzielenia pomocy publicznej należy poinformować KE (w ramach tzw. notyfikacji) o projektowanej pomocy publicznej i pomoc ta nie może zostać udzielona dopóki KE nie wyda pozytywnej decyzji uznającej, iż planowana pomoc jest zgodna ze wspólnym rynkiem. Zwolniona z notyfikacji jest pomoc udzielana w ramach tzw. wyłączeń grupowych (pomoc na szkolenia, pomoc państwa w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw, pomoc państwa w zakresie zatrudnienia, regionalna pomoc inwestycyjna) oraz pomoc de minimis. Wspólnotowe przepisy o pomocy publicznej przewidują możliwość udzielania wsparcia na utrzymanie zatrudnienia czyli na "utrzymanie pracowników, którzy w innym przypadku zostaliby zwolnieni". Jednakże pomoc ta (udzielana zarówno w ramach programu pomocowego, jak i indywidualnie) podlega notyfikacji i jest udzielana tylko w wyjątkowych okolicznościach.

Organ odwoławczy wskazał, że po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz stanowiskiem organu I instancji i Powiatowej Rady Zatrudnienia, uznał, że zaskarżona decyzja jest zasadna, dlatego też nie znalazł podstaw, aby uwzględnić argumenty podniesione przez Spółkę w odwołaniu. Po pierwsze nietrafny jest zarzut naruszenia przez organ I instancji art.18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, gdyż przepis ten dawał możliwość preferencyjnego umorzenia pożyczki udzielonej osobie bezrobotnej. Nie dotyczył natomiast pożyczek udzielonych przedsiębiorcom na utworzenie dodatkowych miejsc pracy. Podstaw do preferencyjnego umorzenia nie daje również, sama umowa pożyczki z dnia [...] r., która w tej kwestii nie zawierała żadnych uregulowań. Wobec tego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia fakt prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej przez 2 lata, utrzymywania w tym czasie odpowiedniego zatrudnienia, wykorzystania kwoty pożyczki zgodnie z ustalonym w umowie przeznaczeniem. Udostępnianie Powiatowym Urzędom Pracy niezbędnych dokumentów oraz udzielanie w toku postępowania niezbędnych wyjaśnień i informacji było obowiązkiem Spółki, wynikającym z umowy pożyczki (§ 8 ) oraz z zasad prowadzenia postępowania administracyjnego.

Wojewoda [...] wskazał, że zgadza się ze stanowiskiem UOKIK wynikającym z pisma z dnia 2.01.2007 r., iż umorzenie Spółce należności z tytułu udzielonej z Funduszu Pracy pożyczki jest pomocą publiczną. Z dokonanych ustaleń wynika, że Zespół Trójstronny ds. Przemysłu Lekkiego nie zajął w tej sprawie stanowiska. Opinia przedstawiciela Ministra Pracy zaprezentowana na posiedzeniu Komisji Trójstronnej, wobec braku oficjalnego stanowiska Ministra Pracy i Polityki Społecznej jest opinią indywidualną tego przedstawiciela, której organ odwoławczy nie ma obowiązku uwzględnienia, zwłaszcza że Minister Pracy i Polityki Społecznej, w przeciwieństwie do Prezesa UOKIK, nie jest uprawniony do interpretowania przepisów o pomocy publicznej. Opinia Ministra Pracy nie była nigdy wymagana przez przepisy prawa do umorzenia należności z FP w sprawach indywidualnych. Nietrafny jest również zarzut strony o nieprzekazaniu wniosku o umorzenie należności do Komisji Europejskiej. W ocenie Wojewody [...] byłoby to celowe, gdyby w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki uzasadniające umorzenie pożyczki. Zdaniem organów zatrudnienia takie przesłanki nie zachodzą. Przekazanie wniosku Spółki do KE przedłużyłoby zatem tylko postępowanie w tej sprawie. Za wątpliwą organ uznał bowiem celowość udzielania pomocy publicznej na utrzymanie zatrudnienia. Urzędy Pracy aktualnie dysponują ofertami pracy dla osób z niskimi kwalifikacjami, które stanowią znaczną część pracowników A. Osoby te mogą również korzystać z ofert przekwalifikowania, a także mają możliwość podjęcia działalności gospodarczej.

Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z danymi na dzień 30.06.2006 i 30.06.2007 r. bezrobocie w Ł. spadło o 3,8 % (obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 26.09.2006 r. - M.P. 06.67.693 i obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 26.09.2007 r. - M.P. 07.71.772 ). Pracownicy spółki, w przypadku jej likwidacji mają zatem możliwość kontynuowania zatrudnienia. Nie może więc być mowy o zaistnieniu przesłanki uzasadniającej udzielenie pomocy publicznej na utrzymanie pracowników, którzy w innych przypadkach zostaliby zwolnieni. Likwidacja Spółki i zwolnienie jej 133 pracowników, w aktualnej sytuacji gospodarczej, nie wpłynie znacząco na lokalny rynek pracy i nie pozbawi pracowników Spółki możliwości znalezienia odpowiedniego zatrudnienia, tym bardziej, jak wynika z pisma z dnia 16.11.2007 r., że pracownicy Spółki zostali już zwolnieni.

Zdaniem Wojewody [...], trudno zgodzić się z zarzutem, iż organy zatrudnienia, rozpatrując przedmiotową sprawę, nie brały pod uwagę sytuacji finansowej Spółki. Wierzyciele, uwzględniając trudną sytuację finansową Spółki, godzili się na zmianę warunków umowy w zakresie rozliczenia umowy pożyczki oraz warunków spłaty pożyczki. Udzielono również Spółce dodatkowej pomocy polegającej na możliwości subsydiowanego zatrudnienia pracowników w ramach prac interwencyjnych. Spółka od początku swojej działalności znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej i uzależniała swoją działalność od kredytowania. Zarząd Spółki winien zatem od początku działalności spółki podjąć działania restrukturyzacyjne w zakresie kosztów wytworzenia produktu finalnego oraz rozwoju firmy poprzez pozyskiwanie nowych inwestorów, którzy wnieśliby do spółki kapitał. W tej sytuacji Powiatowe Urzędy Pracy nie mogą ponosić konsekwencji błędnych działań Zarządu Spółki, który tę działalność chciał finansować ze środków publicznych i kredytów bankowych. Fakt ten wynika z założeń zawartych w biznes planie Spółki. Założenia te mogły mieć znaczenie w pierwszej fazie działalności Spółki. Nie zwalniało to jednak Zarządu Spółki z modyfikacji biznes planu w związku ze zmieniającymi się okolicznościami prowadzenia działalności i koniecznością dostosowania się do potrzeb rynku, poprzez szukanie nowych rozwiązań ułatwiających rozwój spółki (poza pomocą publiczną). Z umowy pożyczki udzielonej przez Urzędy Pracy jednocześnie wynikał obowiązek jej spłaty, z którego Spółka od samego początku nie wywiązywała się. Z akt sprawy wynika, że Spółka uregulowała dotychczas, jak podała we wniosku z dnia 28.06.2006 r. kwotę 192 711,17 zł i 112 697,30 zł na poczet pożyczki. Spółka miała również problemy z realizacją innych postanowień umowy np.: z rozliczeniem w terminie wydatkowanych środków z tytułu udzielonej pożyczki.

Organ odwoławczy stwierdził, że nieprawdziwe są twierdzenia Spółki, iż do czerwca 2007 r. w pełni realizowała zobowiązania wobec budżetu państwa. Z dokonanych ustaleń wynika bowiem, że od połowy 2004 r. spółka przestała realizować zobowiązania wobec ZUS, a już w pierwszej połowie 2005 r. utraciła płynność finansową i stała się niewypłacalna, prowadząc ze stratą działalność gospodarczą. Ponadto Spółka została zobowiązana przez Syndyka do opuszczenia pomieszczeń, jednakże nie wiązało się to z przedłużającą się procedurą administracyjną załatwiania wniosku o umorzenie należności, lecz z niepłaceniem czynszu przez Spółkę.

Organ wyjaśnił, że Spółka informowała Powiatową Radę Zatrudnienia o planowanej zmianie siedziby. Z protokołu posiedzenia Powiatowej Rady Zatrudnienia z dnia 31.10.2006 r. nie wynika jednak, aby podała wówczas adres nowej siedziby. Akta sprawy nie potwierdzają również, aby Spółka, mimo obowiązku wynikającego z art. 41 k.p.a. i § 14 umowy informowała wierzycieli - Powiatowe Urzędy Pracy o zmianie lokalizacji. Powiatowe Urzędy Pracy nie miały w tym zakresie obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że pożyczkę udzielono z funduszy publicznych - ze środków Funduszu Pracy, po uzyskaniu pozytywnej opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia (protokół z posiedzenia Prezydium Powiatowej Rady Zatrudnienia w Mieście Ł. z dnia 8.12.2003 r. ), wystąpieniu przez Marszałka Województwa [...] (pismo z dnia 10.12.2003 r. znak DP-0722/97/03) do właściwego Ministerstwa o zapewnienie środków finansowych z Funduszu Pracy na realizację ww. projektu oraz akceptacji tego projektu przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (pismo Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15.12.2003 r. znak DF.I./075/88/03). Bez podjęcia działań ze strony organów zatrudnienia, uwzględniających trudną sytuację byłych pracowników firmy B S.A. w Ł. oraz sytuację na lokalnym rynku pracy, otrzymanie pożyczki z Funduszu Pracy w takiej wysokości i na takich warunkach, byłoby niemożliwe. Oba powiatowe urzędy pracy zdawały sobie sprawę z trudnej sytuacji finansowej Spółki w początkowej fazie jej działalności, kierowały się jednak względami społecznymi, udzielając wielokrotnie spółce pomocy w spłacie należności w celu utrzymania miejsc pracy. Trudna kondycja finansowa nie zwalniała jednakże Spółki z obowiązku regulowania zobowiązań wobec powiatowych urzędów pracy, zgodnie z postanowieniami urnowy i z kolejnymi harmonogramami spłaty pożyczki. Kwota udzielonej pożyczki była znaczna i dlatego organy zatrudnienia wymagały od Spółki odpowiedniego zabezpieczenia, polegającego m.in. na podpisaniu weksla in blanco oraz przewłaszczeniu zakupionych maszyn.

Organ odwoławczy stwierdził, iż w tym stanie faktycznym i prawnym postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, mimo iż w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano niezasadnie przepisy dotyczące pomocy de minimis. Wysokość bowiem udzielonej pożyczki nie uzasadnia stosowania w tej sprawie przepisów o pomocy de minimis. Zdaniem Wojewody [...] błędne przywołanie ww. przepisów w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nie powoduje konieczności jej uchylenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona skarżąca podniosła, że decyzja Wojewody [...] zawiera błędy formalne w zakresie oceny stanu faktycznego oraz w swoim uzasadnieniu narusza materię prawną przedmiotu skargi. Skarżący podali, że nie zgadzają się ze stwierdzeniem Urzędów Pracy, że w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie określono warunków na jakich miałoby się odbywać umorzenie pożyczki, oraz że nie wskazali ich w umowie pożyczki. Zdaniem skarżącej Spółki umowa pożyczki określiła warunki jej udzielenia, tj. utworzenie dodatkowych miejsc pracy, niezwłocznie po podjęciu kwoty pożyczki i jej rozliczenia w terminie 2 miesięcy od daty wypłaty pożyczki, zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w terminie 2 miesięcy od daty wypłaty pożyczki na utworzonych dodatkowych miejscach pracy 70 bezrobotnych skierowanych przez obydwa urzędy pracy, ponownego wystąpienia z odrębnym zapotrzebowaniem o zatrudnienie osoby bezrobotnej na zwolnionie, w czasie obowiązywania niniejszej umowy, miejsce pracy, wykorzystanie pożyczki zgodnie z celem, na który została udzielona i w tym zakresie udostępniana pożyczkodawcy niezbędnych dokumentów i udzielania rzetelnych informacji oraz wyjaśnień. Zdaniem strony skarżącej stanowiło to de facto warunki, których spełnienie przez Spółkę było niezbędne do jej umorzenia.

Skarżący nie zgadza się, że, jak w swojej decyzji stwierdził Wojewoda [...], umorzenie powinno być dokonane z uwzględnieniem obecnie obowiązujących przepisów o pomocy publicznej, tj. rozporządzenia WE nr 2204/2002 z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa w zakresie zatrudnienia (Dz. Urz. WEL 337 z 13 grudnia 2002 r. Strona skarżąca podniosła, że pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. A zatem beneficjenci otrzymali ustawowe potwierdzenie swoich uprawnień zawartych w prawie wewnętrznym, które nadal obowiązuje po uzyskaniu członkostwa w Unii Europejskiej. Ponadto zdaniem skarżącej Spółki ust. 3 art. 87 Traktatu WE uznaje za zgodną ze wspólnym rynkiem: "pomoc przeznaczoną na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których poziom życia jest nienormalnie niski lub regionów, w których istnieje poważny stan niedostatecznego zatrudnienia, a taki ma miejsce w aglomeracji łódzkiej. Tak więc przedmiotowy rodzaj pomocy w prawie UE nie jest co do zasady pomocą zakazaną. Rygorystyczny pogląd uznający, że uzyskanie decyzji o umorzeniu pożyczki w przedmiotowej sprawie wymaga procedury notyfikacyjnej, przewidywanej dla nowych form pomocy publicznej, nie wydaje się trafny. Wynika on ze sztucznego rozdzielenia jednego aktu prawnego (umowy pożyczki) na dwa niezależne stany faktyczne i prawne. Jeden z nich miałby się odnosić wyłącznie do samego faktu udzielenia pożyczki z zastosowaniem obowiązującego w chwili zawarcia umowy stanu prawnego. Drugi zaś, odnosi się do zasad jej umorzenia wg prawa UE, pomimo dalszego obowiązywania podstawy prawnej pozwalającej na jej umorzenie na zasadach państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), poprzez niedziałanie prawa wstecz oraz zanegowanie zasady przestrzegania zawartych umów. Zastosowanie nowej regulacji, zdecydowanie niekorzystnej dla beneficjenta, po udzieleniu mu pożyczki, łamie zasadę pewności prawa i zakazu dyskryminacji. Zdaniem Spółki zarówno rodzaj, jak i cel udzielonej pożyczki nie jest sprzeczny z prawem UE, gdyż nie narusza zasad konkurencji. Natomiast procedura umorzenia udzielonej pomocy winna zostać utrzymana z zachowaniem zasad obowiązujących w czasie jej udzielania. W ocenie strony skarżącej motywem odmowy umorzenia pożyczki nie może być to, że urzędy pracy wielokrotnie udzielały pomocy w spłacie zatrudnienia oraz wspierały zatrudnienie w ramach programu specjalnego ze środków Funduszu Pracy. Urzędy Pracy, na które to powołuje się decyzja Wojewody, nie przedstawiły analizy możliwości zatrudnienia zwalnianej załogi, ograniczając się do enigmatycznych stwierdzeń o spadku o 3,8 % bezrobocia w Ł. (do ponad 13% ) i możliwości zaoferowania przyuczeń, szkoleń lub podjęcia własnej działalności gospodarczej dla zwalnianych pracowników. Zdaniem strony skarżącej powyższe stwierdzenie abstrahujące od stanu faktycznego w kontekście dokonanej przez skarżącego analizy możliwości zatrudnienia zwalnianych pracowników. Spółka podała, że ogłoszony konkurs ofert na sprzedaż przewłaszczonych maszyn zakończył się fiaskiem, mimo ceny 75% kosztów wyceny wartości. Za przetrzymywanie przewłaszczonych maszyn Urzędy Pracy wnoszą opłatę na rzecz Syndyka masy upadłości B SA w wysokości 50 tys. zł miesięcznie. Wystąpiły wysokie koszty komornicze oraz koszty prowadzenia postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie. Powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że umowa pożyczki z dnia [...] r. nie zawierała żadnych uregulowań dotyczących warunków umorzenia przedmiotowej pożyczki. Wypełnienie przez skarżącą Spółkę części warunków umowy pożyczki nie skutkuje zatem umorzeniem niespłaconej kwoty pożyczki, tym bardziej, że nie wywiązała się ona z obowiązku terminowego spłacania pożyczki. Skoro umowa pożyczki nie określała warunków umorzenia pożyczki, skarżąca Spółka nie nabyła na mocy tejże umowy prawa do umorzenia pożyczki. Powiatowa Rada Zatrudnienia w uchwale z dnia 30 sierpnia 2007 r. negatywnie zaopiniowała umorzenie Spółce pożyczki. Ponadto Wojewoda Łódzki wskazał, że wniosek o umorzenie pożyczki Spółka złożyła w dniu 4 lipca 2006 r., a zatem w czasie obowiązywania art. 87 Traktatu WE.

W piśmie procesowym z dnia 3 czerwca 2008 r. Wojewoda [...] poinformował, że w dniu 21 maja 2008 r. Powiatowy Urząd Pracy nr 1 w Ł. i Powiatowy Urząd Pracy nr 2 w Ł. zawarły umowę sprzedaży maszyn i urządzeń włókienniczych stanowiących zabezpieczenie wierzycieli z tytułu umowy pożyczki zawartej pomiędzy PUP nr 1 i nr 2 w Ł. a A. spółką z o.o. w Ł.. Ponadto organ załączył wyrok Sądu Okręgowego w Ł. I Wydział Cywilny z dnia 21lutego 2008 r. utrzymujący w całości w mocy nakaz zapłaty z dnia 19 kwietnia 2007 r. Sądu Okręgowego w Ł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) oraz ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.).

Zgodnie z art. 139 ust. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych.

Zgodnie z art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli:

1/ w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności,

2/ w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania,

3/ pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności,

4/ wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności,

5/ przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.

Skarżąca Spółka w dniu 28 czerwca 2006 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta Ł. z wnioskiem o umorzenie kwoty 1 879 846,17 zł (kwota z odsetkami) z tytułu pożyczki udzielonej przez Powiatowy Urząd Pracy nr 1 w Ł. oraz o umorzenie kwoty 1 084 189,17 (kwota z odsetkami) z tytułu pożyczki udzielonej przez Powiatowy Urząd Pracy nr 2 w Ł., na podstawie umowy zawartej w dniu [...] r. Skarżąca Spółka w uzasadnieniu powyższego wniosku podała, że bez dokonania zasadniczej restrukturyzacji zobowiązań nie ma możliwości ich spłaty, a tym samym i dalszego funkcjonowania. Mając to na uwadze Zarząd wystąpił o zawarcie układu sądowego z wierzycielami, a jego wykonanie uwarunkowane jest ściśle umorzeniem zobowiązań występujących wobec Powiatowych Urzędów Pracy. Umorzenie pożyczki spowoduje przeniesienie na Spółkę własności przewłaszczonych maszyn. Tym samym na uzyskanie zabezpieczenia pod kredyt, który umożliwi zakup od Syndyka B S.A. nieruchomości dzierżawionej przez Spółkę.

W niniejszej sprawie organ administracji pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił, że Spółka od samego początku nie wywiązywała się ze zobowiązań finansowych wobec pożyczkodawcy, ale sytuacja majątkowa Spółki daje możliwość dochodzenia należności z tytułu pożyczki i odsetek. Zabezpieczenie spłaty pożyczki stanowi weksel in blanco wystawiony przez Spółkę, posiada ona majątek wystarczający na pokrycie roszczeń Powiatowych Urzędów Pracy, gdyż wartość przewłaszczonych maszyn odpowiada wysokości należności. W dniu 21 maja 2008 r. Powiatowy Urząd Pracy nr 1 w Ł. i Powiatowy Urząd Pracy nr 2 w Ł. zawarły umowę sprzedaży maszyn i urządzeń włókienniczych stanowiących zabezpieczenie wierzycieli z tytułu umowy pożyczki zawartej pomiędzy PUP nr 1 i nr 2 w Ł. a A. spółką z o.o. w Ł.

Zdaniem Sądu, wobec powyższych ustaleń, organy administracji publicznej prawidłowo rozważyły, iż nie zachodzi przesłanka określona w pkt 1 art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, dająca podstawę do umorzenia pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy.

Organy administracji orzekające w sprawie rozważyły także, czy nie zachodzą w sprawie pozostałe warunki umorzenia pożyczki określone art. 18 ust. 4a.

W ocenie Sądu, organ I instancji prawidłowo ocenił, iż za umorzeniem pożyczki nie przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Organ I instancji stwierdził, że zaproponowany przez Spółkę plan naprawczy i sposób naprawy firmy, zakładający restrukturyzację finansową (redukcja zadłużenia), polegającą na umorzeniu zobowiązań wobec Urzędów Pracy w kwocie około 3 milionów złotych, nie dawał gwarancji rozwiązania problemów skarżącej Spółki, także utrzymania zatrudnienia pracowników. Nawet przy umorzeniu pożyczki sytuacja finansowa Spółki nie uległaby poprawie, bowiem do uregulowania pozostałoby 14 milionów złotych zadłużenia wraz z należnymi odsetkami wobec innych wierzycieli. Z dniem 31 lipca 2007 r. została rozwiązana w trybie natychmiastowym umowa dzierżawy pomieszczeń i składników majątkowych zawarta ze spółką A Sp z o.o. w Ł. (oświadczenie Syndyka z dnia 6 lipca 2007 r.). Spółka została zobowiązana przez Syndyka B S.A. do opuszczenia zajmowanych pomieszczeń w związku z niepłaceniem czynszu.

Zauważyć należy, że strona skarżąca w piśmie z dnia 13 kwietnia 2007 r. stwierdziła, że koszty zakupienia nowej lokalizacji i przeniesienia maszyn przekraczają jej możliwości finansowe i obok środków własnych wymaga inwestora zewnętrznego. Poinformowała, że również uzyskanie kredytu bankowego przez Spółkę jest niemożliwe z uwagi na brak zabezpieczenia majątkowego (maszyn). Ponadto wyjaśniła, że w okresie funkcjonowania Spółka użytkowała powierzchnie budynków znacznie przekraczające jej potrzeby, co powodowało ponoszenie bezproduktywnych kosztów w postaci podatku od nieruchomości. Podobnie występowało w obszarze zużycia mediów, które stanowią 60 % kosztów Spółki. Wyszacowany koszt przenoszenia maszyn wymagałby poniesienia nakładów rzędu około 500 – 550 tys. zł, zaś zakup lokalizacji, który mógłby być sfinansowany przez inwestora kwoty 4 – 4,2 mln zł. Restrukturyzacja finansowa wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest bardziej skomplikowana. Możliwe byłoby rozłożenie zaległości około 1 mln złotych na okres wielu lat.

Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że spółka A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. jest w likwidacji. Uchwałą z dnia 30 sierpnia 2007 r. nr 2/III/07 Powiatowa Rada Zatrudnienia w Mieście Ł. pozytywnie zaopiniowała wniosek Dyrektorów Powiatowych Urzędów Pracy nr 1 i 2 w Ł. w sprawie A Sp. z o.o. w Ł. o odmowie umorzenia pożyczki i odsetek. Z pisma likwidatora Spółki z dnia 6 listopada 2007 r. wynika, że wypowiedziano umowę o pracę 133 pracownikom, którym minął już okres wypowiedzenia. Organ przeanalizował możliwości zatrudnienia zwolnionych pracowników i udzielenia im realnej pomocy, wskazując dane o spadku bezrobocia w Ł.. Sąd Okręgowy w Ł. I Wydział Cywilny wyrokiem z dnia 21 lutego 2008 r. utrzymał w całości w mocy nakaz zapłaty z dnia 19 kwietnia 2007 roku Sądu Okręgowego w Ł..

Powyższe potwierdza, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zdaniem Sądu, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie oceniły sytuację finansową Spółki i prawidłowo stwierdziły, że zajęcie konta bankowego i wierzytelności przez Urząd Skarbowy, negatywnie oceniony program naprawczy firmy, obowiązek opuszczenia dzierżawionych pomieszczeń, konieczność nowej lokalizacji i potrzebne na to środki finansowe świadczą o tym, że nawet przy umorzeniu pożyczki z Funduszu Pracy sytuacja ekonomiczna Spółki nie uległaby poprawie. Za umorzeniem pożyczki nie przemawiają więc ani szczególne względy gospodarcze, ani szczególne względy społeczne.

Za nietrafne należy uznać stanowisko strony skarżącej, że spełnienie przez Spółkę warunków udzielenia pożyczki daje podstawę do jej umorzenia. Warunki udzielenia pożyczki z Funduszu Pracy nie są tożsame z warunkami jej umorzenia w całości ani w części, co szczegółowo wyjaśniały organy administracji publicznej.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego zastosowanych w tej sprawie przez organy administracji publicznej przepisów, wskazać należy, jak wyżej, że podstawę odmowy umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy, udzielonej stronie skarżącej w dniu [...] r., stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Tym niemniej jednak zauważyć należy, że z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, tj. z dniem 1 maja 2004r., częścią polskiego porządku prawnego stały się przepisy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, powoływanego dalej jako TWE.

Zasadnicze znaczenie dla określenia źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz hierarchii poszczególnych aktów normatywnych ma ustawa z dnia 2 kwietnia 1997r. - Konstytucja RP. Zgodnie z treścią art. 87 ust. 1 ustawy zasadniczej źródłami prawa powszechnie obowiązującego są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a w zakresie ograniczonym przedmiotowo i terytorialnie - akty prawa miejscowego. Szczególną rangę Konstytucja przyznaje ratyfikowanym umowom międzynarodowym, które zgodnie z art. 91 ust. 1, po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowią część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane, chyba że ich stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Z kolei art. 91 ust. 2 Konstytucji RP jednoznacznie przesądza o nadrzędności umów międzynarodowych ratyfikowanych za zgodą wyrażoną w ustawie nad ustawami krajowymi w sytuacji, gdy ustawy nie da się pogodzić z umową, a więc gdy nie jest możliwa taka interpretacja treści ustawy, która dałaby się pogodzić z postanowieniami umowy międzynarodowej, ani też nie dokonano stosownej jej nowelizacji. Ponadto zgodnie z treścią art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Polskę umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Na mocy tego przepisu Konstytucji, od chwili przystąpienia Polski do Unii Europejskiej prawo traktatowe (wspólnotowe Unii) obowiązuje także na terenie naszego kraju i powinno być bezpośrednio stosowane przez organy polskiej władzy publicznej, w tym organy administracji oraz ma ono pozycję zwierzchnią w stosunku do ustawodawstwa wewnątrzkrajowego.

Podpisanie w dniu 16 kwietnia 2003r. w Atenach Traktatu pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej, a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzeczpospolitą Polską, Republiką Słowenii i Republiką Słowacką o przystąpieniu wymienionych wyżej państw do Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004r., Nr 90, poz. 864) oznacza, iż od dnia przystąpienia do Unii, Polska związana jest postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot. Traktat o przystąpieniu do Unii został ratyfikowany przez Prezydenta RP w dniu 23 lipca 2003r. i wszedł w życie w dniu 1 maja 2004r. Skutkiem powyższego jest to, iż normy prawa wspólnotowego od dnia 1 maja 2004r. stały się automatycznie częścią polskiego porządku prawnego, bez konieczności ich uprzedniej inkorporacji.

Stosownie do art. 10 TWE państwa członkowskie zobowiązują się do podjęcia wszelkich właściwych środków o charakterze ogólnym lub szczególnym, aby zapewnić wykonanie zobowiązań wynikających z Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz do powstrzymywania od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrozić osiągnięciu celów Traktatu.

Podkreślić należy, iż przystąpienie Polski do Unii Europejskiej spowodowało powstanie nowych obowiązków dla organów administracyjnych. Muszą bowiem nie tylko zapoznać się z aktami prawnymi przyjmowanymi na poziomie Wspólnoty, ale także zobowiązane są do interpretacji prawa krajowego w świetle postanowień prawa wspólnotowego i do stosowania norm zawartych w aktach wspólnotowych. Naruszenie tych obowiązków może wywołać skutki w sferze wewnętrznej – w postaci wadliwości aktu wydanego z naruszeniem norm wspólnotowych oraz zewnętrznej – w postaci odpowiedzialności państwa członkowskiego za naruszenie prawa wspólnotowego, zgodnie bowiem z linią orzeczniczą reprezentowaną przez Trybunał organy administracyjne uznawane są za emanację państwa (por. Państwo i Prawo z 2005 r., nr 11, str. 101).

Realizacja celów TWE w sferze pomocy przyznawanej przez Państwa Członkowskie wyrażona została w szczególności w art. 87 i 88 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Z treści przepisu art. 87 ust. 3 wynika, że za zgodną ze wspólnym rynkiem może zostać uznana: a) pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których poziom życia jest nienormalnie niski lub regionów, w których istnieje poważny stan niedostatecznego zatrudnienia; b) pomoc przeznaczona na wspieranie realizacji ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania lub mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce Państwa Członkowskiego; c) pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem; oraz d) pomoc przeznaczona na wspieranie kultury i zachowanie dziedzictwa kulturowego, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej i konkurencji we Wspólnocie w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem; e) inne kategorie pomocy, jakie Rada może określić decyzją, stanowiąc większością kwalifikowaną, na wniosek Komisji.

Norma prawna wynikająca z art. 87 TWE jest jasna i bezwarunkowa, a zatem organy administracji publicznej (organy przyznające pomoc publiczną) mają nie tylko prawo, ale i obowiązek stosując krajowe prawo ocenić, czy prawo to nie jest sprzeczne z przepisami TWE, które to przepisy w razie wystąpienia sprzeczności mają charakter nadrzędny.

W ocenie Sądu, zgodzić się należy ze stanowiskiem organów administracji publicznej, opartym na znajdujących się w aktach sprawy wyjaśnieniach Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, co do rozumienia pojęcia "pomoc publiczna" , iż umorzenie pożyczki, o którym mowa w art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowiłoby pomoc publiczną w rozumieniu art. 87 Traktatu WE.

W niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, nie doszło do zastosowania przez organy administracji regulacji prawnej niekorzystnej dla Spółki. Organy nie znalazły podstaw do umorzenia pożyczki, a zatem nie przekazały wniosku o umorzenie należności do Komisji Europejskiej. Słusznie zauważył Wojewoda Łódzki, iż byłoby to celowe, gdyby w przedmiotowym przypadku zachodziły przesłanki uzasadniające umorzenie pożyczki.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Sąd oddalił skargę.

K.O.