Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2604/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka /spr./ po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 263/17 w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. prostuje zaskarżony wyrok w ten sposób, że w jego komparycji oraz w punkcie 2. w miejsce wyrażenia "Z. W. działającego jako przedstawiciel ustawowy małoletniego Z. W." wpisuje "Z. W."; 2. oddala skargę kasacyjną, 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz Z. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 czerwca 2017 r. sygn. IV SA/Wa 263/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy małoletniemu Z. W.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Zaskarżoną decyzją, sprostowaną postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. w zakresie numeru decyzji organu I instancji, wydaną na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 187 pkt 8, art., 188 ust. 3 pkt 1, 2 i 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. nr 1650 z późn. zm.) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2016 r. o odmowie udzielenia małoletniemu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu decyzji podano, że Y. Q. w dniu [...] listopada 2015 r. wystąpiła do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej małoletniemu synowi Z. W.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. odmówił udzielenia małoletniemu zezwolenia na pobyt czasowy stwierdzając, że jego rodzice nie udokumentowali okoliczności uzasadniających pobyt syna na terytorium Polski przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

W odwołaniu od powyższej decyzji Y. Q. wyjaśniła, że poczyniła starania aby zapisać syna do szkoły podstawowej, jednakże z przyczyn od niej niezależnych rejestracja wniosku o przyjęcie syna nie była możliwa. Na potwierdzenie tego przedłożyła zaświadczenie z dnia [...] czerwca 2016 r. Dyrektora Zespołu Szkolno - Przedszkolnego nr [...] w W. oraz umowę z dnia [...] kwietnia 2016 r. z wykładowcą na udzielanie synowi korepetycji z języka polskiego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podzielił stanowisko Wojewody Mazowieckiego, że wobec małoletniego cudzoziemca nie zachodzą przesłanki, uzasadniające udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy. Cudzoziemiec nie spełnia bowiem warunków z art. 188 ust. 3 pkt 1, 2 i 4 ustawy o cudzoziemcach.

Organy ustaliły, że w dniu złożenia wniosku małoletni Z. W. przebywał w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2015 r. z terminem ważności do dnia [...] lutego 2016 r. Jako okoliczność uzasadniającą jego pobyt terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wskazano połączenie z rodziną.

Pismem z dnia [...] września 2016 r. organ I instancji wezwał stronę do uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty potwierdzające istnienie okoliczności stanowiących podstawę do udzielenia małoletniemu Z. W. zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące, obejmujące: dokument potwierdzający, że uczęszcza on do szkoły, posiada ubezpieczenie zdrowotne, posiada miejsce zamieszkania w Polsce, dokumenty związane z wykonywaniem pracy przez jego matkę. Wymagane dokumenty nie zostały złożone. W związku z tymi ustaleniami organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji na korzyść strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę cudzoziemca na decyzję z [...] listopada 2016 r. wskazał, że podstawę prawną odmowy udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP stanowiły przepisy art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 187 pkt 8 i art. 188 ust. 3 pkt 1, 2 i 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Odmowa udzielenia zezwolenia na pobyt opierała się na ustaleniu, że przedstawiciel ustawowy małoletniego nie udokumentował okoliczności będących podstawą ubiegania się o zezwolenie na pobyt w Polsce na okres dłuższy niż 3 miesiące. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy przedwcześnie bowiem uznał, że nie zachodzi przesłanka uzasadniająca udzielenie małoletniemu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Sadu, skarżący słusznie podniósł, że organ odwoławczy rozpatrując sprawę nie rozważył w aspekcie art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, czy sytuacja, w której rodzice małoletniego skarżącego, zamieszkują w Polsce i chcą sprawować opiekę nad swoim małoletnim synem, nie jest okolicznością uzasadniającą zamieszkiwanie małoletniego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Sąd przypomniał, że art. 8 Konwencji dotyczy rodziny istniejącej, choćby tylko formalnie, obejmuje również prawo rodziców do ponownego połączenia się z dzieckiem (por. M. A. Nowicki, Wokół Konwencji Europejskiej, Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Warszawa 2009, s. 372 i 377), bowiem życie rodzinne zakłada bliskie więzi osobiste, regularne kontakty i pewien stopień zażyłości (wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) z dnia 21 czerwca 1988 r. w sprawie Berrehab v. Holandia, § 21). Inne okoliczności, poza wspólnym zamieszkaniem, mogą tylko wyjątkowo wskazywać na trwałość związku wystarczającą do stwierdzenia istnienia faktycznej więzi rodzinnej. Podstawą oceny może być m.in. charakter związku łącznie z wzajemnym zainteresowaniem, przywiązaniem i zależnością (wyrok ETPC z dnia 26 maja 1994 r. w sprawie Keegan v. Irlandia, § 44-45). W orzecznictwie ETPC podkreśla się, że naturalne więzi między rodzicem a dzieckiem są tak ważne, że nawet gdy życie rodzinne rozumiane jako tworzenie żyjącej razem wspólnoty rodzinnej z różnych względów ulega przerwaniu lub zakończeniu, niewskazane jest utrudnianie utrzymywania dalszych kontaktów między nimi. Sporadyczne kontakty z dzieckiem nie świadczą jednakże o istnieniu życia rodzinnego między nim i rodzicem (wyrok ETPC z dnia 13 stycznia 2004 r., w sprawie Haas v. Holandia, § 43).

W niniejszej sprawie Sąd uznał, że istotną okolicznością jest odległość pomiędzy Polską a Chinami, która nie sprzyja podtrzymywaniu więzi rodzinnych, w szczególności więzi łączących rodziców z małoletnim dzieckiem, gdyż wyklucza ona ich częsty kontakt osobisty, utrudnia sprawowanie opieki rodzicielskiej na dzieckiem. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że istnieje potrzeba dokonania w kontekście art. 8 Konwencji oceny istnienia i jakości życia rodzinnego i to przede wszystkim punktu widzenia małoletniego dziecka. Ocena ta powinna się koncentrować na aspektach życia rodzinnego, takich jak: wzajemne zainteresowanie, przywiązanie i zależność, oraz uwzględniać okoliczności, które stoją na przeszkodzie istnieniu rzeczywistego życia rodzinnego. Należy ocenić stopień zależności dziecka od rodzica, co oznacza, że nie każdy typ relacji dorosłego dziecka z rodzicem będzie uznany za stopień zależności odpowiedni dla uznania, że te osoby prowadzą zintegrowane życie rodzinne w rozumieniu art. 8 Konwencji. Sam fakt wspólnego zamieszkiwania nie przesądza o powyższej okoliczności (por. wyrok ETPC z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie Maslov vs. Austria, skarga nr 1638/03, "LEX" 400285). Sąd wskazał ponadto, że Konstytucja RP w art. 47 stanowi, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Mając na uwadze, że prawo do życia rodzinnego obejmuje prawo do wspólnego zamieszkania członków rodziny, decyzja o cofnięciu zezwolenia na pobyt stały cudzoziemcowi, który założył w Polsce rodzinę, rzutuje zatem również na podlegające ochronie na podstawie art. 47 Konstytucji prawa obywatela polskiego. W sytuacji zaś, kiedy w grę wchodzi interes dziecka będącego członkiem rodziny cudzoziemca, nie można nie uwzględnić postanowień Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. w Nowym Jorku (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526), która w art. 3 ust. 1 wymaga, aby we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych m.in. przez sądy i władze administracyjne, sprawą nadrzędną było najlepsze zabezpieczenie praw dziecka. Wymagania dotyczące konieczności uwzględniania interesów dziecka w sferze postępowania przekładają się na obowiązek podejmowania z urzędu przez podmioty wskazane w art. 3 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka ustaleń zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sytuacji dziecka, którego ma dotyczyć wynik postępowania. Te elementy sprawy organ II powinien szczególnie rozważyć przed wydaniem ponownego rozstrzygnięcia, mając na uwadze czy podjęta ingerencja, z uwzględnieniem sytuacji dziecka, pozostaje w należytej proporcji do stwierdzonych naruszeń prawa, czyli, czy ingerencja ta jest konieczna w demokratycznym społeczeństwie. Organ powinien mieć również na względzie treść ust. 2 art. 8 Konwencji, stanowiącym, że niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Biorąc pod uwagę powyższe dyrektywy organ II instancji powinien powtórnie przeanalizować sytuację małoletniego wnioskodawcy.

Jednocześnie Sąd zaznaczył, że w orzecznictwie Trybunału w Strasburgu prezentowany jest pogląd, że naruszenia przepisów regulujących wjazd i pobyt cudzoziemców mogą uzasadniać podjęcie ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego cudzoziemca i ingerencja ta może polegać nawet na wydaleniu z kraju goszczącego (Darren Omoregie i inni p-ko Norwegii, wyrok z 31 lipca 2008 r., skarga nr 265/07, Nimez p-ko Norwegii, wyrok z 28 czerwca 2011 r., skarga nr 55597/09, Antwi i inni p-ko Norwegii wyrok z 14 lutego 2012 r. skarga nr 26940/10).

W skardze kasacyjnej wniesionej przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie:

I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopuścił się naruszenia w/w przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organy właściwe w sprawie prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, uwzględniając przesłanki wynikające z art. 187 pkt 8 i art. 188 ust. 3 pkt 1, 2 i 4 w zw. z art. 188 ust. 4 i 5 i art. 114 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, od spełnienia których uzależnione było udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy,

II. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopuścił się naruszenia w/w przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nierozważenie "w aspekcie art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności", czy sytuacja, w której zamieszkujący w Polsce rodzice małoletniego skarżącego chcą sprawować opiekę nad swoim małoletnim synem nie jest okolicznością uzasadniającą zamieszkiwanie małoletniego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące - przy jednoczesnym pominięciu przez Sąd oceny zasadności zastosowania przez organ odwoławczy art. 100 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 188 ust. 3 pkt 1, 2 i 4 ustawy o cudzoziemcach, który to przepis został przez ten organ zastosowany z uwagi na niespełnienie przesłanek warunkujących udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy określonych w w/w art. 188 ust. 3 pkt 1, 2 i 4 w zw. z art. 188 ust. 4 i 5 i art. 114 ust. 2 ustawy,

III. art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez sformułowanie niejasnej oceny prawnej i niezamieszczenie w uzasadnieniu orzeczenia czytelnych wskazań co do dalszego toku postępowania, do czego doszło skutkiem pominięcia przez Sąd w konkluzji orzeczenia, iż decyzja odmowna została wydana m.in. z uwagi na niespełnienie przesłanek warunkujących udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy określonych w w/w art. 188 ust. 3 pkt 1,2 i 4 ustawy o cudzoziemcach.

W oparciu o powyżej wskazane, szczegółowo uzasadnione w dalszej części skargi kasacyjnej podstawy kasacyjne, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 21 listopada 2016r. nr DL.WIIPO.410.1511.2016.MWA, względnie o:

2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,

3) zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

4) rozpoznanie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania – małoletni Z. W. działający przez przedstawiciela ustawowego w osobie ojca Z. W., reprezentowany przez adwokata z wyboru, wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawą skargi kasacyjnej.

Zaistnienia w niniejszej sprawie warunków wskazanych w art. 182 § 2 p.p.s.a., tj. zrzeczenie się przez wnoszącego skargę kasacyjną rozprawy i braku zażądania przez pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, przeprowadzenia rozprawy – uzasadniało rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną w rozpoznawanej sprawie skierowano przeciwko wyrokowi Sądu I instancji uwzględniającemu skargę wniesioną na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy małoletniemu Z. W., reprezentowanemu z uwagi na brak możliwości samodzielnego działania w sprawie przez przedstawiciela ustawowego (ojca) - Z. W. W rozpoznawanej sprawie stroną postępowania jest zatem niewątpliwie małoletni Z. W., który zgodnie z art. 27 p.p.s.a., jako osoba fizyczna nie mająca zdolności procesowej na skutek braku pełnej zdolności do czynności prawnych z racji na wiek, nie może, co do zasady, osobiście podejmować czynności procesowych. Nie budzi jednak wątpliwości, że konieczność działania w imieniu małoletniego skarżącego jego przedstawiciela ustawowego nie oznacza, że stroną postępowania jest taki pełnomocnik. Z tych względów, na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu sprostował zauważoną niedokładność w komparycji oraz w punkcie 2. wyroku sądu pierwszej instancji poprzez zastąpienie określenia strony niniejszego postępowania, oznaczonej w zaskarżonym wyroku jako "Z. W. działający jako przedstawiciel ustawowy małoletniego Z. W." określeniem strony jako: "Z. W.".

Podstawę uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Sprawa Cudzoziemców stanowiło stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 Konwencji o ochronie praw człowiek i podstawowych wolności (dalej także jako: Konwencja) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji nie oceniał prawidłowości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organy administracji publicznej obu instancji pod kątem wyjaśnienia, czy w niniejszej sprawie zaistniały warunki do zastosowania art. 187 pkt 8 i art. 188 ust. 3 pkt 1, 2 i 4 ustawy o cudzoziemcach, tj. przepisów, które stanowiły materialnoprawną podstawę kontrolowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji, stąd zarzucane Sądowi I instancji błędne przyjęcie, iż organ odwoławczy dopuścił się naruszenia w/w przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w aspekcie wymagań wynikających z art. 187 pkt 8 i art. 188 ust. 3 pkt 1, 2 i 4 w zw. z art. 188 ust. 4 i 5 i art. 114 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach (zarzuty kasacyjne ujęte w ramach oznaczonej numerem I podstawy kasacyjnej) jest zarzutem całkowicie chybionym i w związku z tym nie stanowi usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej.

W ramach kolejno postawionego zarzutu kasacyjnego, dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 Konwencji ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegało to, czy ma rację Sąd I instancji zarzucając organowi odwoławczemu nieuzasadnione pominięcie rozważenia sprawy dotyczącej udzielenia skarżącemu małoletniemu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w aspekcie wymagań art. 8 Konwencji.

Rozważania w tym przedmiocie poprzedzić należy przypomnieniem, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że Konwencja nie przyznaje cudzoziemcowi prawa podmiotowego do wjazdu lub pobytu na terytorium innego państwa, natomiast może stanowić podstawę do udzielenia ochrony przed jego wydaleniem, gdyby wydalenie prowadziło do naruszenia praw nią gwarantowanych, w tym praw wymienionych w art. 8. W nawiązaniu do tego stanowiska zaznacza się jednak, że nie w każdych warunkach wydanie decyzji o odmowie prawa pobytu może być ocenione jako niewchodzące w zakres stosowania art. 8 Konwencji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zauważa się, że w sprawach w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy każdorazowo rozważyć trzeba, czy decyzja taka w ogóle ingeruje w prawo do życia rodzinnego (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2016 r., II OSK 1066/16). Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega możliwość istnienia przypadków, w których decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy może stanowić ingerencję w prawo do życia rodzinnego w rozumieniu art. 8 Konwencji, co przekłada się na konieczność dokonania oceny sytuacji wnioskodawcy z uwzględnieniem wymagań art. 8. Stanowisko to nawiązuje do poglądów wyrażanych przez Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, który dopuścił możliwość naruszenia art. 8 Konwencji w związku z nieprzyznawaniem, w określonych przypadkach, prawa pobytu osobom od wielu lat osiadłym w danym państwie (wyrok ETPCz z 16 czerwca 2005 r. w sprawie Syssoyeva i inni przeciwko Łotwie, § 105, dotyczący odmowy wydania zezwolenia na pobyt stały, a także wyrok ETPCz z 22 czerwca 2006 r. w sprawie Kaftailova przeciwko Łotwie, § 65).

W odniesieniu do argumentacji skargi kasacyjnej odnoszącej się możliwości traktowania normy wynikającej z art. 8 Konwencji jako samoistnej podstawy rozstrzygnięć podejmowanych przez organu administracji czy/oraz sądy należy zauważyć, że wykorzystywanie prawa międzynarodowego do budowania katalogu źródeł rekonstrukcji normatywnej podstawy decyzji organów krajowych, w tym przede wszystkim orzeczeń sądowych jest faktem we współczesnych demokratycznych i praworządnych porządkach prawnych. Dominującą praktyką jest traktowanie argumentu z prawa konwencyjnego nie jako argumentu samodzielnego, lecz argumentu współtworzącego z prawem krajowym (jego przepisami i kryteriami) "zbiorcze" źródło rekonstrukcji pełnej normatywnej podstawy decyzji sądowej, niezależnie od tego, czy tym źródłem są bezpośrednio stosowalne przepisy umów międzynarodowych, czy niesformalizowane zasady tego prawa lub orzeczenia sądów międzynarodowych (L. Leszczyński, Prawo międzynarodowe w sądowej wykładni operatywnej – teoretycznoprawne aspekty wpływu na przebieg i wyniki wykładni [w:] Zapewnienie efektywności orzeczeń sądów międzynarodowych w polskim porządku prawnym pod red. A. Wróbla, Warszawa 2011, s. 63-72). Potrzeba zapewnienia skuteczności Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, jako aktu prawa międzynarodowego i jednocześnie aktu stanowiącego element krajowego porządku prawnego, nie może budzić wątpliwości (W. Sanetra, Skuteczność konwencji czy skuteczność wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka? [w:] Potrzeba zapewnienia skuteczności Konwencji...., op. cit., s. 73). Specyfiką prawa międzynarodowego jest brak wskazówek kierowanych do adresatów norm co do sposobu ich stosowania, a sam wybór metod i technik zapewniających skuteczności prawu międzynarodowemu pozostaje domeną państw i ich aktów wewnętrznych. Najczęściej polega to na stosownej inicjatywie ustawodawczej; nie jest wszakże wykluczona implementacja przede wszystkim (albo tylko) przez działanie judykatury (E. Łętowska, Zapewnienie skuteczności orzeczeniom sądów międzynarodowych, op. cit. s. 37).

Z tego względu na aprobatę zasługuje ten nurt orzeczniczy, który kwestię udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy małoletniemu cudzoziemcowi ściśle wiąże z sytuacją prawną rodziców takiego cudzoziemca, którzy sprawują nad nim opiekę i są jego przedstawicielami ustawowymi (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r. II OSK 892/11). Sytuacja małoletniego cudzoziemca, z uwagi na wymóg zapewnienia w polskim porządku prawnym skuteczności Konwencji, w tym art. 8 gwarantującego poszanowanie prawa do życia rodzinnego, rozważona z tych względów być musi w łączności z sytuacją członków jego rodziny. O tym, czy w konkretnym przypadku gwarancje z art. 8 Konwencji znajdą zastosowanie, decydują okoliczności konkretnej sprawy. Art. 8 Konwencji nie stanowi bowiem ogólnej reguły, która automatycznie znajdzie zastosowanie w każdej sprawie, ale wymaga zindywidualizowania w realiach konkretnego przypadku (zob. powołany powyżej wyrok NSA w sprawie o sygn. II OSK 892/11). W świetle orzecznictwa krajowego, obowiązek uwzględnienia w procesie stosowania norm krajowych regulujących zasady wjazdu i pobytu cudzoziemców wymogów art. 8 Konwencji aktualizuje się w szczególności w przypadkach dotyczących małoletnich cudzoziemców, których opiekunowie prawni dysponują decyzjami umożliwiającymi ich legalny pobyt na terytorium Polski. Stanowisko to przyjmowane było w sprawach pobytowych cudzoziemców rozstrzyganych w oparciu o przepisy poprzednio obowiązującej ustawy o cudzoziemcach, tj. ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. Rozpoznawana sprawa rozstrzygana była na podstawie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, m.in. w oparciu o treść art. 187 pkt 8 tej ustawy, w świetle którego zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na inne okoliczności można udzielić cudzoziemcowi, jeżeli wykazał, że zachodzą okoliczności inne niż określone w pkt 1-7, rozdziałach 2-10 i art. 186 ust. 1, uzasadniające jego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, rekonstrukcja normatywnej podstawy decyzji w oparciu o treść art. 187 pkt 8 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i dokonanej z uwzględnieniem wymogów art. 8 Konwencji prowadzi do wniosku, że ową "inną okolicznością" uzasadniającą udzielenie małoletniemu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy może stanowić konieczność poszanowania prawa do życia rodzinnego w rozumieniu art. 8 Konwencji. Taki wynik wykładni art. 187 pkt 8 ustawy o cudzoziemcach prowadzi do osiągnięcia rezultatu założonego w Konwencji.

To, że rozpatrywana sprawa stanowi przypadek analogiczny do przypadków w których Naczelny Sąd Administracyjny uznawał potrzebę rozważenia udzielenia skarżącemu małoletniemu cudzoziemcowi zgody na pobyt czasowy (zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony) w aspekcie wymagań art. 8 Konwencji znajduje potwierdzenie w skardze kasacyjnej, której autor podaje (str. 7), że matka małoletniego skarżącego legitymuje się wydanym przez Wojewodę Mazowieckiego zezwoleniem na pobyt czasowy z terminem ważności do dnia [...] września 2018 r., zaś ojciec skarżącego, w świetle informacji posiadanych przez organ w dacie złożenia skargi kasacyjnej, legitymował się zezwoleniem na pobyt czasowy z uwagi na wykonywanie pracy z terminem ważności do dnia [...] lutego 2017 r. Zważywszy ponadto, że z akt sprawy wynika, że ośmioletni skarżący pozostaje na wyłącznym utrzymaniu matki oraz przebywał już w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2015 r., to ocena okoliczności tej sprawy przekonuje Naczelny Sąd Administracyjny, że w rozważanym przypadku należy mówić o istnieniu życia rodzinnego, którego ochronie służyć miałoby udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W okolicznościach tej sprawy nie sposób bowiem zaakceptować stanowiska, w świetle którego małoletnie, niezdolne do samodzielnie egzystencji dziecko, miałoby być traktowane na gruncie prawa krajowego w zakresie prawa do pobytu czasowego odmiennie od rodziców. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, takie stanowisko uwzględnia też potrzebę respektowania postanowień Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. w Nowym Jorku, wymagającej najlepszego zabezpieczenia prawa dziecka we wszystkich działaniach dotyczących dzieci podejmowanych m.in. przez sądy i władze administracyjne (art. 3 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka).

Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez sformułowanie niejasnej oceny prawnej i niezamieszczenie w uzasadnieniu orzeczenia czytelnych wskazań co do dalszego toku postępowania. Wbrew zarzutom strony, oceny prawnej Sądu I instancji nie można uznać za niejasną, gdyż w sposób wyraźny wynika z niej potrzeba rozważenia kwestii udzielenia skarżącemu zgody na pobyt czasy przez pryzmat wymogów art. 8 Konwencji.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Mając na uwadze, że artykuły 204 i 205 § 2-4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną, o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 tej ustawy. W związku z tym, że przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) nie określają stawki minimalnej wynagrodzenia adwokata za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną, należało przyjąć analogicznie stawkę ustaloną za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie jest to stawka określona w § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanego rozporządzenia.