Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 462/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 64e § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 7, 77 i 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Jerzy Drwal, Protokolant Referent stażysta Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. przyznaje adwokatowi A. H. wynagrodzenie w kwocie [...] złote w tym VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które wypłacić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 marca 2010 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia M. M. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 3 lutego 2010 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 358,70 zł powstałych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W jego uzasadnieniu podano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego otrzymał do egzekucyjnej realizacji tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony na skarżącego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta. Tytułem tym objęto grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 5.000 zł nałożoną postanowieniem z dnia 9 czerwca 2009 r. nr [...]. W celu ściągnięcia należności objętej ww. tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny podjął stosowne czynności. Zawiadomieniem z dnia 23 września 2009 r. nr [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego w PKO BP S.A. Biuro CRB w K. z siedzibą w S., który przyjął je do realizacji. Bank pismem z dnia 15 października 2009 r. poinformował organ egzekucyjny, że na rachunku brak jest środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia. Odpis ww. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] doręczono na adres skarżącego w dniu 1 października 2009 r. (przesyłkę odebrała żona E. M. ). Tytuł wykonawczy został przydzielony poborcy skarbowemu, który w dniu 16 listopada 2009 r. spisał protokół o stanie majątkowym zobowiązanego, dokonując jednocześnie zajęcia samochodu osobowego marki Fiat UNO nr rej. [...].

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta pismem z dnia 10 grudnia 2009 r. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego, że postanowieniem z dnia 10 grudnia 2009 r., znak: [...] umorzył nałożoną na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia, w związku z czym pozostały do wyegzekwowania powstałe w toku postępowania egzekucyjnego koszty egzekucyjne.

W konsekwencji powyższego, Naczelnik Urzędu Skarbowego wysłał do PKO BP S.A. Biuro CRB w K. z siedzibą w S. zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia z dnia 22 grudnia 2009 r., nr [...], wskazując, iż do wyegzekwowania pozostały koszty egzekucyjne w kwocie 358,70 zł.

Po otrzymaniu odpisu ww. zawiadomienia, pismem z dnia 4 stycznia 2010r. skarżący wystąpił na podstawie art. 64e § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej - do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych, powołując się na bardzo trudną sytuację finansową rodziny. Wskazał, że utrzymuje się z emerytury i dochodów z dodatkowej pracy na umowę zlecenie (1.361,20 zł netto) plus dodatku rodzinnego (98 zł) i stypendium (w kwocie 460 zł) co daje 1.919,20 zł, ma na utrzymaniu bezrobotną żonę i 2 uczących się synów. Po odliczeniu kosztów ponoszonych na mieszkanie, energię elektryczną i spłatę kredytu w łącznej kwocie 1.043 zł (po odliczeniu dodatku mieszkaniowego) na utrzymanie czteroosobowej rodziny pozostaje 876,20 zł netto miesięcznie, czyli na utrzymanie jednej osoby - 219,05 zł na miesiąc. Dodatkowo podał, że w celu pokrycia kosztów leczenia i wyposażenia dzieci do szkoły oraz zakup zimowej odzieży zadłużył się w bankach (na dzień złożenia wniosku 7.566,92 zł).

Naczelnik Urzędu Skarbowego - po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z udziałem skarżącego - postanowieniem z dnia 3 lutego 2010 r., nr [...] odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 358,70 zł powstałych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

W złożonym od tego rozstrzygnięcia zażaleniu, skarżący wnosząc o jego uchylenie ponownie zwrócił się o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 358,70zł i powtórzył swoją argumentację zawartą we wniosku z dnia 4 stycznia 2010 r. związaną z trudną sytuacją finansową swojej rodziny. Wskazał ponadto, że stan jego zdrowia uległ pogorszeniu, w maju 2009 r. utracił pracę w firmie ochroniarskiej i został zmuszony do zaciągnięcia kredytu na pokrycie kosztów leczenia i utrzymania dzieci. Na spłatę rat kredytu zmuszony był do zaciągania następnych kredytów. Wyjaśnił również, że wskazany w zaskarżonym postanowieniu samochód ma 18 lat i jest skorodowany, a próby jego sprzedaży nie powiodły się. Podniósł, że emerytura plus dodatki, po potrąceniu kosztów stałych i spłaty kredytów, jedynie w stopniu minimalnym pokrywają wydatki na wyżywienie czteroosobowej rodziny. Jego zdaniem, uiszczenie jakichkolwiek kosztów może odbyć się jedynie poprzez przeznaczenie na ten cel środków finansowych wydawanych na pokrycie kosztów koniecznego utrzymania.

W rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej , podał, że zgodnie z art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Przepis § 2 tego artykułu stanowi, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

- stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,

- za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,

- ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Podkreślając, iż ocenę, czy powyższe przesłanki istnieją, ustawodawca pozostawił organom egzekucyjnym na zasadzie uznania administracyjnego, wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego wydając zaskarżone postanowienie, rozpatrzył zaistnienie wszystkich przesłanek wymienionych w art. 64e § 2 ustawy egzekucyjnej.

Organ odwoławczy zgodził się ze skarżącym, iż podnoszone przez niego okoliczności zawarte zarówno we wniosku z dnia 4 stycznia 2010 r., jak i w zażaleniu z dnia 10 lutego 2010 r. wskazują, że nie jest on w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, co wypełnia przesłankę wymienioną w art. 64e § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, dodając, iż tym samym po stronie organu nie zaistniał obowiązek badania zaistnienia pozostałych przesłanek wymienionych w art. 64e § 2 pkt 2 i 3 ustawy egzekucyjnej.

Jego zdaniem, organ I instancji ocenił złożony przez skarżącego wniosek, badając udokumentowaną w aktach sprawy jego sytuację finansową i rodzinną. Podkreślił on przy tym, iż w sytuacji niewykonania obowiązku rozbiórki obiektu garażowego, skarżący musiał się liczyć z koniecznością egzekucji, z którą nieodłącznie wiąże się naliczanie kosztów egzekucyjnych. Instytucja umorzenia kosztów stanowi wyjątek od zasady ich naliczania i ponoszenia, a przesłanki zawarte w art. 64e ustawy egzekucyjnej nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. O nieściągalności można mówić wówczas, gdy przy zastosowaniu wszelkich środków egzekucyjnych uzyskanie dochodzonej kwoty, choćby ze względu na brak jakiegokolwiek majątku, nie jest możliwe. W przedmiotowej sprawie koszty egzekucyjne powstałe w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wyniosły łącznie 358,70 zł. W sytuacji, gdy skarżący pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.288,20 zł, realne jest uregulowanie kwoty kosztów egzekucyjnych w wysokości 358,70 zł, która stanowi 27,85% miesięcznego świadczenia emerytalnego. Ponadto, poborca skarbowy w dniu 16 listopada 2009 r. dokonał zajęcia samochodu osobowego marki Fiat UNO nr rej. [...].

Dyrektor Izby Skarbowej, wskazał, iż umorzenie należności organu egzekucyjnego z tytułu poniesionych kosztów egzekucyjnych może nastąpić jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy występuje rzeczywista niemożność zapłaty przez zobowiązanego tych należności, podkreślając przy tym, iż w sprawie doszło także do zbadania, czy skarżący jest w stanie koszty te ponieść bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. W jego ocenie, organ egzekucyjny prawidłowo ustalił, iż skarżący utrzymuje się z emerytury (1.288,20 zł), wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia zawartej z B. P. (62, 75 zł), zasiłku rodzinnego (98 zł) oraz otrzymywanego przez syna stypendium (460 zł). W oparciu o przedłożone dowody stwierdzono, iż stałe koszty jakie rodzina ponosi miesięcznie wynoszą łącznie 984,65 zł. (zajmowany lokal mieszkalny (196,39 zł), zużycie energii (98,88 zł), usługi telekomunikacyjne i internetowe (96,50 zł), oraz spłata rat kredytów bankowych (592,88zł).

Podkreślając, iż ustalając sytuację materialną, organ egzekucyjny wziął również pod uwagę wysokość zobowiązań wobec banków, wyraził pogląd, iż skarżący nie wskazał i nie udowodnił występowania do innych wierzycieli (poza Naczelnikiem Urzędu Skarbowego) w celu zawarcia umów ugody na przesuniecie terminów spłaty zobowiązań lub dostosowanie wysokości rat do możliwości finansowych, co oznacza, że kosztem Skarbu Państwa chce on regulować zaciągnięte zobowiązania cywilnoprawne. Analizując ponoszone koszty na leczenie, organ wskazał, iż miał na uwadze zaświadczenie lekarskie z dnia 5 stycznia 2010 r., z którego wynika, że skarżący choruje na chorobę przewlekłą i wymaga regularnej opieki lekarskiej oraz stałego przyjmowania leków, ale dodał, iż mimo stosownego wezwania żadnych dowodów na tą okoliczność przedłożył.

Od tego postanowienia M. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Wnosząc o jego uchylenie, zwrócił się o umorzenie kosztów egzekucyjnych kwocie 358,70 zł, dodając, iż był przekonany, że jeżeli grzywna została umorzona, to tytuł wykonawczy jest nieaktualny, a skoro nie ma egzekucji, to nie powinno być i kosztów.

Odnosząc się do stwierdzenia organu egzekucyjnego, iż dysponuje on majątkiem ruchomym, gdyż jest właścicielem samochodu osobowego marki Fiat-Uno, skarżący wskazał, iż jest to samochód wiekowy i nie przedstawia większej wartości, został wyceniony przez przedstawiciela z firmy ubezpieczeniowej na kwotę 300 zł.

Podtrzymał swoje stanowisko odnośnie ciężkiej sytuacji, w jakiej się znalazł wraz z rodziną, podkreślając, iż z jego emerytury muszą utrzymać się 4 osoby, trzeba z niej opłacić rachunki stałe tj. mieszkanie, energię elektryczną i spłacić kredyty, które zmuszony był wziąć, by zapewnić minimum socjalne rodzinie w okresie najtrudniejszym. Dodał, że w kwietniu 2010r. dochody rodziny zmniejszyły się, gdyż syn przerwał naukę z powodu braku środków, ponieważ pobierane stypendium nie wystarczało na jego utrzymanie

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – na wstępie zauważyć należy, iż Sąd nie mógłby zadośćuczynić wnioskowi skarżącego i umorzyć kosztów egzekucyjnych w kwocie 358,70 zł, gdyż tego rodzaju rozstrzygnięcie wykraczałoby poza jego kognicję.

Podstawę prawną orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm. – zwanej dalej u.p.e.a.), który w § 2 przewiduje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, jeżeli: stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1); za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2); ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (pkt 3). Podkreślić przy tym należy, iż użycie przez ustawodawcę średnika kończącego poszczególne punkty przepisu art. 64e § 2 u.p.e.a. wskazuje, że wymienione w nich przesłanki należy traktować jako oddzielne podstawy uprawniające do umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów, administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje w tym przypadku organ egzekucyjny, który może, ale nie musi, wydać rozstrzygnięcia pozytywnego dla zobowiązanego. Należy jednak podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego orzeczenia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca.

Jakkolwiek ustawodawca pozostawił organom swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięcia, to nie może budzić wątpliwości, iż jest ono uwarunkowane dokonaniem szczegółowej analizy prowadzonej sprawy pod kątem wskazanych w przepisie dyrektyw wyboru oraz prowadzenia postępowania zgodnie z przepisami procedury, w rozpoznawanej sprawie przepisami k.p.a. Dlatego też sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem tzn. czy organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi.

Sąd podkreśla, że nie oceniał zaskarżonych postanowień z punktu widzenia ich słuszności, sprawiedliwości, czy też subiektywnego nastawienia dłużnika, a jedynie z punktu widzenia wydania ich w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i analizę tego materiału dokonaną zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, ze szczególnym zwróceniem uwagi, czy nie zawiera ona elementów dowolności.

W rozpoznawanej sprawie, w toku postępowania organ I instancji podjął działania niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy gromadząc dowody w celu ustalenia wystąpienia ustawowych przesłanek umorzenia, o których mowa w przepisie art. 64e § 2 pkt. 1-3 ustawy egzekucyjnej, a następnie w uzasadnieniu decyzji ocenił swoje stanowisko co do każdej z nich osobna. Z kolei, organ odwoławczy ograniczył się jedynie do rozpatrzenia przesłanki, o której stanowi pkt.1 powołanej regulacji, a mianowicie "nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku" lub "wykazania przez zobowiązanego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej", powołując się na wyrok NSA z 10 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 1461/08 (orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym uznano, że "szczegółowe odniesie się" przez organ egzekucyjny do każdej z przesłanek ujętych w art. 64e § 2 u.p.e.a. wykracza poza jego obowiązki wynikające z obowiązującego prawa. Byłby to w gruncie rzeczy zabieg sztuczny, stwarzający jedynie pozory legalności działania i troski o interes wnioskodawcy".

Sąd orzekający w niniejszej sprawie prezentuje jednak pogląd odmienny, a mianowicie, że w sytuacji, gdy każda z wymienionych w przepisie art. 64e §2 ustawy egzekucyjnej przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych może zaistnieć samodzielnie, rzeczą organu odwoławczego było również rozważenie każdej z nich, tym bardziej, że pismem z dnia 4 stycznia 2010r. skarżący wystąpił o umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej, czyli na podstawie przepisów obejmujących swoją normą także pkt.2 i 3 §2.

Niezależnie od powyższego, zwrócenia uwagi wymaga, biorąc pod uwagę przedstawioną przez skarżącego zawartą we wniosku z dnia 4 stycznia 2010r. argumentację zmierzającą do wykazania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, iż organ nie ocenił w sposób przekonywujący, że jest inaczej, ograniczając się do przytoczenia uzyskiwanych przez skarżącego dochodów i wysokości ponoszonych wydatków.

Poza sporem pozostaje, iż ma on stałe źródło dochodu w postaci emerytury (1.288,20zł ), jak również, iż uzyskuje dochody z dodatkowej pracy na umowę zlecenie, a na utrzymaniu - bezrobotną żonę i 2 uczących się synów. Na dzień złożenia wniosku stałym źródłem dochodu był nadto zasiłek rodzinny na syna P. (98 zł) i stypendium na studiującego syna M. (w kwocie 460 zł). Skarżący otrzymywał też dodatek mieszkaniowy w kwocie 224,23zł Organy podkreśliły, że w sytuacji, gdy pobiera on świadczenie emerytalne w wysokości 1.288,20 zł, realne jest uregulowanie kwoty kosztów egzekucyjnych w wysokości 358,70 zł, która stanowi jego 27,85%, a nadto zwróciły uwagę na zawieranie przez skarżącego kolejnych umów kredytowych. Jednak ani nie uwzględniły, ani nie oceniły, że źródłem powyższych dochodów, oprócz świadczenia emerytalnego i wynagrodzenia z tytułu pracy na zlecenie są również środki pochodzące z opieki społecznej. Te okoliczności - zdaniem Sądu - należało odnieść także do przesłanki, o której mowa w art. 64e§2 pkt. 2 ustawy egzekucyjnej, czyli ważnego interesu publicznego.

Mając na uwadze, iż umorzenie jakichkolwiek należności publicznoprawnych istotnie ma charakter wyjątkowy, nie ulega jednak wątpliwości, że w tego typu sprawach, organ jest zobowiązany do wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 8 października 2002 r., SA/Wr 1458/01, POP 2004, z. 3, poz. 59). Organ musi mieć w polu widzenia, jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r., w sprawie sygn. akt SA/Sz 850/98, że "interes publiczny" oznacza sytuację, gdy zapłata zaległości podatkowej powoduje (spowoduje) konieczność ubiegania się przez podatnika o środki z pomocy państwowej, gdyż nie będzie w stanie zaspokajać własnych potrzeb materialnych. Z uwagi więc na brak określenia pojęcia "interesu publicznego", jako przesłanki rozstrzygnięcia, należy oceniać ją przez pryzmat skutków (konsekwencji) wydawanej decyzji. Akt stosowania prawa powinien więc to uwzględniać i powinno to znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego aktu". W tym też kontekście podkreślić należy, iż z pojęcia niedookreślonego (nieostrego) nie wynika swoboda wykładni prawa, lecz obowiązek precyzyjnego jego wyjaśnienia oraz kompetencja posługiwania się w jego stosowaniu zasadami prawa oraz ocenami pozaprawnymi. Nie budzi przy tym wątpliwości, iż musi być on osadzony (determinowany) w realiach stanu faktycznego sprawy.

Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy w ogóle zaniechał rozważenia przesłanek z art. 64e §2 pkt.2 (ważny interes publiczny) i pkt.3 (ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne) ustawy egzekucyjnej, natomiast organ I instancji jakkolwiek do nich się odniósł, to jednak ograniczył się do stwierdzenia, iż "przesłanka umorzenia kosztów w postaci ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem, powinna mieć charakter szczególny i nie może być utożsamiana z subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o zasadności umorzenie kosztów, dodając, iż umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na interes publiczny może nastąpić w sytuacji, gdy skutki umorzenia mogą przynieść pozytywne rezultaty ważne z punktu widzenia szerszej społeczności, a nie tylko samego zobowiązanego".

Takiego sposobu rozpatrzenia sprawy, Sąd nie akceptuje.

Trzeba bowiem mieć na uwadze, że odnosząc się do zasady sprawiedliwości społecznej zważyć należy również i na to, że tzw. zdolność świadczenia ciężarów publicznych determinowana jest względami pragmatycznymi, do których zalicza się nie tylko czynniki ekonomiczne i finansowe, ale również i socjalne. Przyznanie przez organy okoliczności w postaci rzeczywiście trudnej sytuacji materialnej i finansowej skarżącego, przy jednoczesnym braku rozważenia przesłanki interesu publicznego w kontekście pobierania przez niego świadczeń socjalnych nie uzasadnia, w sposób zgodny ze standardem konstytucyjnym, wynikającym z art. 2 ustawy zasadniczej, wyboru konsekwencji prawnych ustalonych i przyznanych wyżej faktów. Sąd nie kwestionuje przy tym argumentacji, że stwierdzenie występowania okoliczności odpowiadających takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy, jak również, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia ważnego interesu podatnika.

Brak jednak wyważenia w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wskazanych kryteriów (oceny i wyboru) uniemożliwia ocenę motywów działania organów podatkowych, tym samym ich kontrolę dokonywaną z perspektywy ustalenia, czy w sprawie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, czy też nie. Poza sporem jest bowiem, że uznanie administracyjne nie może stanowić swoistego rodzaju "aktu łaski" organu administracji publicznej wobec obywatela. Podważałoby to standard demokratycznego państwa prawnego determinowany między innymi zasadami godności i równości obywateli wobec prawa (por. E. Smoktunowicz, glosa do wyroku NSA z dnia 2 marca 1994 r., III SA 1001/94, "Glosa" 1998/10).

Brak stanowiska w powyższym zakresie prowadzi do wniosku, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. art. 7, 77 i 80 kpa w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, co obliguje Sąd do jego uchylenia na podstawie przepisu art. 145§1 pkt.1 lit.c powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpatrując sprawę ponownie organ obowiązany będzie w pierwszej kolejności zbadać, zgodnie z przepisami art. 7 oraz art. 77 k.p.a., w sposób wyczerpujący aktualną sytuację finansową skarżącego, a następnie ocenić, w świetle zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), czy istnieją przesłanki umorzenia wymienione w art. 64e § 2 pkt 1 i pkt 3 ustawy. Dokonując oceny przesłanki wymienionej w pkt 2 powołanego przepisu, organ wskaże na czym polega "ważny interes publiczny" oraz oceni istnienie takiego interesu w kontekście sytuacji skarżącego.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu / Dz.U. Nr 163, poz.1348 ze zm. /.