Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 354/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 20, art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 pkt 1  10, art. 34 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski sędzia WSA Przemysław Krzykowski ( sprawozdawca ) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2017r. sprawy ze skargi E. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia E.G., utrzymało w mocy postanowienie Zarządu Związku z dnia "[...]", którym działając na podstawie art. 34 § 2 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), nie uwzględniono zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Z przedstawionych do kontroli Sądu akt administracyjnych sprawy wynika, że Zarząd Związku wystawił na rzecz E.G. tytuł wykonawczy nr "[...]" z dnia "[...]", obejmujący zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami.

W piśmie z dnia 10 sierpnia 2016 r. zobowiązany zarzucił, iż w tytule wykonawczym wskazano obcą mu osobę. Ponadto wskazał na brak deklaracji i umowy z Zarządem Związku. Podniósł, iż na terenie posesji nie jest prowadzona działalność rolna, gospodarcza, czy też domowa, oraz że od dnia 16 lipca 2013 r. nie były wykonywane usługi wywożenia śmieci.

Uznając zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne, w uzasadnieniu postanowienia z dnia "[...]" organ I instancji wskazał, że wobec niezłożenia deklaracji odnośnie gospodarowania śmieciami w dniu "[...]" wydano decyzję, która stała się ostateczna. Podniesiono, iż zobowiązany osobiście odbierał korespondencję pod adresem: "[...]" i nigdy nie wskazywał innego adresu. W ocenie organu I instancji, zamiar sprzedaży nieruchomości nie wyklucza faktu zamieszkiwania w niej. Organ odmówił ponadto zasadności zarzutowi, iż wystąpił błąd co do osoby zobowiązanej.

Utrzymując to postanowienie w mocy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przywołało brzmienie przepisu art. 33 pkt 1 – 10 u.p.e.a.. Wyjaśniło, że wymienione w tym przepisie podstawy wniesienia zarzutów stanowią katalog zamknięty, co oznacza, iż inne argumenty skierowane przeciwko tytułowi wykonawczemu nie mogą zostać uznane za zarzuty i merytorycznie rozpatrzone.

Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji strony w kwestii zarzutów dotyczących błędu co do osoby zobowiązanej oraz nieistnienia obowiązku. Podniósł, że błąd co do osoby zobowiązanego dotyczy zarówno sytuacji, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, jak i sytuacji, gdzie w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek. W ocenie organu, żadna z tych sytuacji nie zachodziła w niniejszej sprawie, gdyż na stronie, jako właścicielu nieruchomości, ciąży obowiązek uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami. Wysokość opłat została ustalona decyzją z "[...]", która nadal pozostaje w obrocie prawnym. Zdaniem organu, fakt funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji oznacza, iż również drugi z zarzutów, tj. zarzut nieistnienia zobowiązania jest niezasadny. Z akt sprawy nie wynika, by obowiązek wygasł czy też został wykonany. Zobowiązany nie przedstawił zaś dowodów, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). W kontekście istnienia w obrocie prawnym decyzji ustalającej opłaty, niezasadne były również argumenty zobowiązanego, iż nieruchomość nie jest użytkowana. Organ odwoławczy dodał, że celem postępowania egzekucyjnego nie jest ocena zasadności nałożenia obowiązku oraz okoliczności w jakich do tego doszło. Postępowanie egzekucyjne nie jest bowiem etapem, w którym po raz kolejny dokonuje się merytorycznej oceny sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zobowiązany podniósł, że od 2013 r. przebywa w szpitalach, sanatoriach i u rodziny, zaś korespondencję do niego kierowaną odbiera na poczcie w W. W związku z pobytem w ww. miejscach uiszcza opłaty klimatyczne, a zatem żądanie od niego dodatkowej opłaty jest sprzeczne z prawem. Skarżący zarzucił, że Związek zignorował złożoną przez niego informację, a ponadto nie pouczał go o możliwości zaskarżenia rozstrzygnięć do organu odwoławczego. Kwestionując istnienie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, podniósł, że nie prowadzi na posesji gospodarstwa rolnego ani domowego i nie produkuje na niej odpadów.

Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przy czym każde naruszenie przepisów prawa materialnego czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie organy odmówiły uznania za uzasadnione zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr "[...]" z dnia "[...]", obejmującego zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się przede wszystkim do weryfikacji poprawności czynności organów egzekucyjnych, mającej służyć ochronie adresata czynności. Środek ten przysługuje wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nie służy zatem weryfikacji czynności egzekucyjnych podjętych po doręczeniu tytułu wykonawczego i upływie terminu do jego wniesienia i tym aspektem należy ograniczać skuteczność tego środka prawnego.

Na mocy art. 33 § 1 pkt 1 – 10 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

- wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

- odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

- określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

- błąd co do osoby zobowiązanego;

- niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

- niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

- brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

- zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

- prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

- niespełnienie wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Stwierdzając w niniejszej sprawie bezzasadność zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej, organ podniósł, że dotyczy on zarówno sytuacji, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, jak i sytuacji, kiedy w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek.

Odnosząc się do tego stanowiska organu, wskazać należy, że pod pojęciem zobowiązanego, w myśl art. 1a pkt 20 u.p.e.a., rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że z sytuacją błędu co do osoby zobowiązanego w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest prowadzona przeciwko osobie innej aniżeli zobowiązany (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 858/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia sądowe wskazane poniżej). Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję (wyrok NSA z dnia 29 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 2801/97).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanej, gdyż skarżący, jako właściciel nieruchomości, zobowiązany jest do uiszczenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wobec niezłożenia przez stronę deklaracji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wysokość tych opłat została ustalona decyzją z dnia "[...]", która stała się ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. Nie ma zatem podstaw do uwzględnienia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy wskazuje właściciela nieruchomości jako zobowiązanego do uiszczenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Sąd podzielił również stanowisko organu w kwestii drugiego ze zgłoszonych zarzutów. W zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku podnieść bowiem należy, że z treści ostatecznej decyzji z dnia "[...]" wynika, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje. Określony w wystawionym na stronę tytule wykonawczym obowiązek jest zgodny z treścią obowiązku wynikającego z decyzji. Decyzja, z której wynika obowiązek, jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym, bowiem nie została wyeliminowana w trybie instancyjnym bądź też trybie nadzwyczajnym. W sposób właściwy i tożsamy z treścią wynikającą z tego orzeczenia, w tytule wpisano również kwotę należności do zapłaty, rodzaj należności i właściwy akt normatywny, na podstawie którego wydano orzeczenie oraz numer i datę wydania orzeczenia, z którego należności wynikają.

Z uwagi na istnienie w obrocie prawnym decyzji ustalającej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zamierzonych przez stronę skarżącą skutków w postaci zakwestionowania istnienia obowiązku uiszczenia opłaty nie mogła odnieść argumentacja, że strona nie przebywa na nieruchomości, nie użytkuje jej i nie wytwarza na niej odpadów. W toku postępowania egzekucyjnego nie ma bowiem podstaw do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym może zatem dotyczyć wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego. Postępowanie egzekucyjne nie jest procedurą, w ramach której mogą zostać skonkretyzowane prawa lub obowiązki strony, wynikające z przepisów prawa materialnego, gdyż taka konkretyzacja ma miejsce na etapie wcześniejszym. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania aktu administracyjnego, który został wydany w postępowaniu jurysdykcyjnym. Stąd też możliwości badania sprawy w postępowaniu egzekucyjnym są ograniczone i obejmują wyłącznie zagadnienia związane z samym wykonaniem aktu administracyjnego albo brakiem możliwości jego wykonania. Nie można zatem poddawać ponownej weryfikacji zagadnień związanych z ustaleniami faktycznymi i zastosowaniem do nich przepisów prawa materialnego.

Skoro zatem punktem wyjścia w postępowaniu egzekucyjnym jest wykonywany akt administracyjny, dopóki znajduje się on w obrocie prawnym, dopóty organ jest nim związany i w żadnym przypadku nie może dokonywać jego weryfikacji w toku postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne nie jest bowiem etapem, w którym po raz kolejny dokonuje się merytorycznej oceny sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.