Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1356/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Katarzyna Orzoł, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2007r. sprawy ze skargi "A" S.A. - [...] w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 21 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. w Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. w Dz.U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856 z późniejszymi zmianami) oraz § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. nr 198, poz. 1925), uchyliło w części (za 2002 rok) decyzję organu Wójta Gminy G. z dnia [...] roku, nr [...], którą organ ten określił [...] S.A. "A" w J. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2002 w kwocie [...] złotych i orzekło, że łączna wysokość zobowiązania za te lata wynosi [...] złotych (w tym za rok 2002 – [...] złotych).

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż wspomnianą wyżej decyzją organ pierwszej instancji określił Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2002.

W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej Spółka wskazała, iż nie wykonywała faktycznego władztwa nad opodatkowaną nieruchomością (czynności takie – zdaniem podatniczki – wykonywała "B" S.A. w R., następca prawny "C", przejęta następnie przez "D" S.A. w K.) i dlatego też nie powinna być podatnikiem podatku od nieruchomości. Ponadto zakwestionowała stawkę podatkową w odniesieniu od części gruntów, które zostały zrekultywowane.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pierwszej kolejności wskazało, że zasady poboru podatku od nieruchomości reguluje ustawa z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 roku, nr 9, poz. 84 z późniejszymi zmianami), której przepisy (w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 roku) stanowiły, iż obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciążył na osobach fizycznych i osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które były :

- właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości,

- użytkownikami wieczystymi nieruchomości lub ich części,

- posiadaczami nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynikało z umowy zawartej z właścicielem lub innego tytułu prawnego, bądź też byli posiadaczami takich nieruchomości bez tytułu prawnego (art. 2ust. 1 ustawy).

Następnie stwierdziło, iż w rozpatrywanej sprawie – zgodnie z brzmieniem powołanego wyżej przepisu – właścicielem gruntów położonych w Gminie G., obręb S. o powierzchni [...] m² jest Skarb Państwa, natomiast użytkownikiem wieczystym tych gruntów jest "A" S.A. Podniosło, że "B" w latach 2000 – 2002 prowadziła na tym terenie rekultywacje gruntów.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości od gruntów o powierzchni [...] m² spoczywa na wieczystym użytkowniku tych gruntów, tj. "A" S.A. Podkreślił, iż w stanie prawnym obowiązującym do końca 2002 roku obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciążył na osobach fizycznych i osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które były właścicielami nieruchomości, użytkownikami wieczystymi gruntów lub byli ich samoistnymi posiadaczami, czyli władali nimi jak właściciele. Przy czym posiadaczem samoistnym rzeczy, zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, jest ten kto nią faktycznie włada jak właściciel, natomiast ten kto rzeczą włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą jest posiadaczem zależnym.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż "B" nie spełniała żadnej z przesłanek wymienionych w art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż nie była samoistnym posiadaczem nieruchomości (nie władała nią jak właściciel). Nie była również posiadaczem nieruchomości na podstawie umowy zawartej z właścicielem lub innego tytułu prawnego, ani też bezumownym posiadaczem gruntów Skarbu Państwa. Podniosło, iż w rozpatrywanej sprawie można jedynie mówić o bezumownym korzystaniu z gruntu będącego z użytkowaniu wieczystym "A" przez inną [...]. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że użytkownikiem wieczystym opodatkowanych gruntów jest "A" S.A., natomiast "B" posiadała zgodę na zwałowanie odpadów [...] na tym terenie. Dlatego też zobowiązana była do rekultywacji zdewastowanego terenu.

W końcowej części uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w wyniku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego ustalono, że "A" S.A. jest użytkownikiem wieczystym zwałowiska o powierzchni [...] ha, z czego [...] ha to grunty zrekultywowane. Uznało zatem, że tylko w tej części grunty powinny zostać opodatkowane podatkiem od nieruchomości według stawki przewidzianej dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą. Natomiast działki obszaru zrekultywowanego o pow. [...] m², jako zrekultywowane w kierunku leśnym powinny być opodatkowane podatkiem leśnym, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o podatku leśnym, (Dz.U. z 2002 roku, nr 200, poz. 1682)

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach "A" S.A. – domagała się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] roku. W uzasadnieniu skargi ponownie podniosła, iż nie sprawowała władztwa nad opodatkowaną nieruchomością, stąd też nie powinna płacić podatku od nieruchomości.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów podatkowych.

W piśmie procesowym z dnia [...] 2006 roku uczestnik postępowania – "D" S.A. podniosła, iż "ustalony stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że sporne grunty, zlokalizowane na terenie gminy G. w obrębie S., w rozpatrywanym okresie znajdowały się we wieczystym użytkowaniu "A" S.A. Nie ma także wątpliwości, że w okresie tym ich właścicielem był Skarb Państwa, który wykonywał przysługujące mu prawo własności. Świadczą o tym przywołane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzje Wojewody [...] i Wojewody [...]. Nie może zatem "B" być w żadnym wypadku uznana za samoistnego posiadacza spornych gruntów, a w konsekwencji w ocenie "D" S.A. brak jest podstaw prawnych do wnioskowanego uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] b.r. nr [...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Nie jest to zaś, zdaniem Sądu, możliwe w rozpatrywanej sprawie.

Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy podatkiem od nieruchomości za lata 2000 – 2002 należało obciążyć "A" S.A. – jak uczyniły to organy podatkowe, czy też "B" – czego żądała strona skarżąca.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 (w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 roku) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 roku, nr 9, poz. 84 z późniejszymi zmianami) - opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy, a kwalifikacja nieruchomości (np. przeznaczona na cele gospodarcze, mieszkaniowe, inne), co ma wpływ na wymiar tego podatku, jest niezależna od statusu podatnika, a wynika wprost z przeznaczenia nieruchomości, określonego w ewidencji gruntów. Art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 roku, nr 100, poz. 1086 z późniejszymi zmianami) stanowi m.in., że podstawą wymiaru podatków i świadczeń są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków.

O opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, przy zastosowaniu stawek przewidzianych dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, decyduje zespół przesłanek pozytywnych i negatywnych. Przesłanki pozytywne to takie, od których ziszczenia zależy powstanie obowiązku podatkowego w określonej wysokości (fakt posiadania gruntu przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a także gospodarcze przeznaczenie nieruchomości wynikające z ewidencji gruntów). Natomiast zaistnienie przesłanki negatywnej wyłącza opodatkowanie określonego przedmiotu w całości (np. przesłanki wymienione w art. 7 ust. 1), albo stanowi podstawę jego opodatkowania w niższej wysokości niż maksymalna, nawet mimo wystąpienia przesłanki pozytywnej.

Zdaniem składu orzekającego w rozpatrywanym przypadku nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby inną kwalifikację przedmiotu opodatkowania, niż jako grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Jeszcze raz trzeba podkreślić, że podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy, w tym znaczeniu, że obowiązek podatkowy powstaje przez sam fakt posiadania nieruchomości, bez względu na to, czy przynosi ona zysk posiadaczowi, czy też na tę nieruchomość należy ponieść nakłady w celu utrzymania jej w stanie zdatnym do użytku, a także na pewnym poziomie estetycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 1994 roku, SA/Gd 1200/93, Wspólnota 1994/35, str. 18). Podatek od nieruchomości nie nawiązuje więc w swojej konstrukcji do efektów ekonomicznych uzyskiwanych przez jej wykorzystywanie. Decydujące znaczenie ma to, że podstawę opodatkowania gruntów stanowi ich powierzchnia, a nie jest ważne jak intensywne jest wykorzystywanie tych nieruchomości i jakie przynosi to efekty gospodarcze.

W stanie prawnym obowiązującym do końca 2002 roku obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciążył na osobach fizycznych i osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które były właścicielami nieruchomości, użytkownikami wieczystymi gruntów lub byli ich samoistnymi posiadaczami, czyli władali nimi jak właściciele. Ustawodawca przy tym nie dokonał rozróżnienia rodzajów posiadania, co pozwala na wniosek, że o związku z działalnością gospodarczą nieruchomości decyduje zarówno fakt, iż jest ona przedmiotem posiadania samoistnego, jak i zależnego (art. 336 kodeksu cywilnego). Posiadanie według kodeksu cywilnego jest szczególnym stanem faktycznym, który polega na faktycznym władztwie rzeczą. Przez władztwo to w literaturze oraz orzecznictwie rozumie się możność władania rzeczą; efektywne w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy (nieruchomości) nie jest konieczną przesłanką posiadania; dla istnienia posiadania nie jest bowiem konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możność takiego korzystania (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 3 czerwca 1966 roku, III CR 108/66, OSPiKA 10/67, poz. 234, oraz tak samo S. Rudnicki: Komentarz do Kodeksu cywilnego. Cz. II. Własność i inne prawa rzeczowe, Lexis Nexis, Warszawa 2003, s. 499).

Bezspornym w przedmiotowej sprawie jest fakt, że w rozpatrywanym okresie właścicielem gruntów położonych w gminie G. o powierzchni [...] m.2 był Skarb Państwa, natomiast skarżąca Spółka była wieczystym użytkownikiem tych gruntów. Z kolei uczestnik postępowania w latach 2000 i 2001 prowadził na tym terenie rekultywację gruntów.

W orzecznictwie akcentuje się, iż związek danej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej oznacza także związek pośredni służący prowadzonej działalności i nie może być utożsamiany jedynie z działalnością faktyczną. Tym samym przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej , nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości, nie miały zastosowania do tej nieruchomości stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą.

Słuszny zatem wydaje się pogląd zaprezentowany w różnych orzeczeniach, iż nieruchomość, mimo chwilowego jej niewykorzystywania, z różnych przyczyn, nie przestaje być nieruchomością związaną z prowadzoną przez dany podmiot działalnością gospodarczą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego : z 08 kwietnia 1997 roku, sygn. akt SA/Po 3225/95, OSA 1997/4/112; z 13 lipca 1994 roku, III SA 108/94, Monitor Podatkowy 1995/4/114 oraz z 03 grudnia 1992 roku, SA/Kr 1020/92, Serwis Podatkowy 1999/10, str. 15).

Podkreślenia wymaga również, iż przedmiotowy grunt nie może być kwalifikowany, jako nieużytki, ponieważ nieużytkami są m.in. nieprzeznaczone do rekultywacji wyrobiska po wydobywaniu kopalin (pkt 5 Załącznika 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków, Dz. U. nr 38, poz. 454).

Warto także przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 28 marca 2006 roku, sygn. akt II FSK 506/05, wyraził pogląd, że "przepisy nie określają w jakim zakresie podmiot zobowiązany do rekultywacji sprawuje władztwo nad gruntem rekultywowanym i jaki jest status prawny w stosunku do nieruchomości w sytuacji, gdy nie łączy go żaden stosunek umowny dotyczący nieruchomości z jej właścicielem lub posiadaczem samoistnym. Należy więc stwierdzić, że w obowiązującym stanie prawnym wykonywanie obowiązków w zakresie rekultywacji, nałożonych decyzją administracyjną nie uzasadnia przyjęcia, że jednostka dokonująca rekultywacji staje się posiadaczem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz U, nr 9, poz. 31 ze zm.) i art. 336 ustawy – Kodeks cywilny".

W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. prawidłowo, zdaniem Sądu, określiło stronie skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2002.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.