Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 747/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 6 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 roku sprawy ze skargi W. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat E. S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu odwołania W. I. od wydanej z upoważnienia Burmistrza Gminy Ż. decyzji Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych, Funduszu Alimentacyjnego MGOPS w Ż. z dnia [...] Nr [...] umarzającej W. I. kwotę w wysokości 2268 zł, stanowiącą 50% należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych powiększonych o 5% w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2017 r., poz. 1257) – w skrócie: "k.p.a." w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2017 r., poz. 489 ze. zm.), uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie organu I instancji w całości.

Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 11 września 2012 r. skierowanym do Prezydenta Miasta K., W. I. zwrócił się z prośbą o umorzenie należności z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami. Uzasadniając swoje żądanie wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, a jedynym jego dochodem jest zasiłek stały w wysokości 444 zł. Pismem z dnia 16 października 2012 r. sprecyzował, że jego wniosek z dnia 11 września 2012 r. dotyczy umorzenia zaliczki alimentacyjnej, która była wypłacana w okresie od 1 września 2005 r. do 30 września 2006 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem dnia [...] znak: [...] wyznaczyło Kierownika MGOPS w Ż., działającego z upoważnienia Burmistrza Gminy Ż. do rozpatrzenia wniosku W. I. o umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym zaliczek alimentacyjnych wraz z odsetkami.

Decyzją z dnia [...] znak: [...], działający z upoważnienia Burmistrza Gminy Ż. Kierownik Sekcji Świadczeń Rodzinnych MGOPS w Ż., na podstawie art. 8b, art. 12, art. 27, art. 28, art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów umorzył W. I. kwotę 2268 zł stanowiącą 50% należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych powiększonych o 5% w okresie od 1 września 2005 r. do 30 września 2006 r.

W dniu 8 września 2016 r. W. I. zawrócił się z wnioskiem o "wznowienie i zweryfikowanie" w/w wydanej decyzji, uzasadniając go faktem, że organ I instancji rozpatrując sprawę nie wziął pod uwagę wyroków Sądu Rejonowego w K. z dnia 4 listopada 2011 r., sygn. akt III RC [...] i sygn. akt III RC [...] wygaszających obowiązek alimentacyjny wobec osób uprawnionych do zaliczki alimentacyjnej.

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stwierdziło nieważność decyzji organu I instancji z dnia [...] znak: [...].

Kierownik Sekcji Świadczeń Rodzinnych MGOPS w Ż. decyzją z dnia [...] Nr [...], w wyniku rozpatrzenia wniosku z dnia 11 września 2012 r., postanowił:

1. umorzyć W. I. kwotę w wysokości 2268 zł, stanowiącą 50% należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych powiększonych o 5% w okresie od 1 września 2005 r. do 30 września 2006 r.;

2. odmówić umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w pozostałej części tj. ponad 50%.

Na skutek wniesionego odwołania powyższa decyzja została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] znak: [...] uchylona w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Uzasadnieniem dla tak podjętego rozstrzygnięcia była m.in. konieczność wyjaśnienia, czy stan zadłużenia W. I. wobec organu właściwego wierzyciela z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym zaliczek alimentacyjnych za okres od 1 września 2005 r. do 30 września 2006 r. jest zgodny z kwotą wykazaną pismem MOPS w K. z dnia 8 listopada 2012 r. Kolegium uznało, że biorąc pod uwagę znaczny odstęp czasu od daty uzyskanej informacji o stanie zadłużenia kwota należności podlegającej zwrotowi przez dłużnika alimentacyjnego, czyli kwota zadłużenia mogła ulec zmianie na skutek przekazania przez Komornika wyegzekwowanych alimentów bądź też na skutek bezpośrednich wpłat dokonanych przez dłużnika. Nadto mając na uwadze zastrzeżenia strony dotyczące wysokości zadłużenia u Komornika Sądowego, organ I instancji zobowiązany był wyjaśnić, czy informacja o skuteczności egzekucji z dnia 28 stycznia 2013 r. odpowiada kwocie rzeczywistych wpłat alimentów przez dłużnika. Kolejną ważną kwestią było prawidłowe ustalenie przez organ I instancji okresów skuteczności egzekucji, o jakich mowa w art. 30 ust. 1 w/w ustawy.

Decyzją przytoczoną na wstępie organ I instancji działając na podstawie art. 8b, art. 12, art. 27, art. 28, art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów postanowił:

1. umorzyć W. I. kwotę 2268 zł stanowiącą 50% należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych powiększonych o 5% w okresie od

1 września 2005 r. do 30 września 2006 r.;

2. odmówić umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w pozostałej części tj. ponad 50%.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji cytując przepisy prawa będące podstawą wydanej decyzji oraz opisując czynności administracyjne poprzedzające wydanie niniejszej decyzji wskazał, że zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia 14 listopada 2002 r., sygn. akt IC [...] zmienionego wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt III RC [...] kwota zasądzonych alimentów w poszczególnych latach wynosiła: w 2002 r. - 1600 zł, w 2003 r. - 9600 zł, w 2004 r. - 9600 zł, w 2005 r. - 9600 zł, w 2006 r. - 9600 zł, w 2007 r. - 8258,71 zł, w 2008 r. - 4640 zł, w 2009 r. - 5400 zł, w 2010 r. - 5400 zł, w 2011 r. - 4500 zł. Obowiązek alimentacyjny wobec E., M., T. I. wygasł na mocy wyroków Sądu Rejonowego w K. z dnia 4 listopada 2011 r., sygn. akt III RC [...] i sygn. akt III RC [...]. Organ I instancji wskazał, że w związku z tym, że przepisy art. 30 ust. 1 w/w ustawy nie precyzują daty początkowej przy badaniu okresów skuteczności egzekucji, do badania przyjęto okres od listopada 2011 r. (ustanie obowiązku alimentacyjnego) do listopada 2004 r., ponieważ winne być one tożsame z okresem istnienia obowiązku alimentacyjnego. Organ I instancji zakresem badania objął zatem również sekwencję dat od listopada 2004 r. do sierpnia 2005 r. tj. okres w którym zaliczki nie były wypłacane uznając, że art. 30 ust. 1 w/w ustawy odnosi się do okresów skuteczności egzekucji oraz zasądzonych alimentów, nie zaś do okresów wypłacanej zaliczki alimentacyjnej. Uwzględniając stan faktyczny organ I instancji wyliczył, że:

1. przez okres ostatnich 3 lat trwających od X.2011 do XI.2008 r. wysokość zasądzonych alimentów wynosiła 16.200 zł, natomiast wyegzekwowana kwota to 4339,61 zł,

2. przez okres ostatnich 5 lat trwających od X.2011 do XI.2006 r. wysokość zasądzonych alimentów wynosiła 29.798,71 zł, natomiast wyegzekwowana kwota to 41.780,86 zł,

3. przez okres ostatnich 7 lat trwających od X.2011 do XI.2004 r. wysokość zasądzonych alimentów wynosiła 48.998,71 zł, natomiast wyegzekwowana kwota to 44.334,46 zł,

Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji uznał, że W. I. spełnia warunek skuteczności egzekucji, o jakim mowa w art. 30 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, co uzasadnia umorzenie należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w wysokości 50%.

Od powyższej decyzji W. I. w ustawowym terminie złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wnosząc o zmianę decyzji poprzez umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w całości tj. 100%. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędne przyjęcie, że do badania skuteczności egzekucji należy przyjąć okres od XI.2011 do XI.2004 r., a tym samym uznanie, że zachodzą przesłanki do umorzenia 50% zadłużenia. Odwołujący się opisując stan faktyczny sprawy poprzedzający wydanie decyzji oraz kwestionując dokonane przez organ I instancji wyliczenia wskazał, że okres początkowy winien być liczony od XI 2012 r. przy czym do czasu ustania obowiązku alimentacyjnego alimenty winny być przyjęte w kwocie 0 zł. Zakwestionował również wysokość zadłużenia jaką wykazał Komornik Sądowy wskazując, że nie wymienia ono wszystkich wpłat. Według wyliczeń strony w okresie od XI.2012 do XII.2005 wysokość zasądzonych alimentów wynosiła 38.598,71 zł, natomiast wyegzekwowane kwoty to suma 43.936,46 zł.

W toku postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. przytaczając treść art. 30 ust. 1 ustawy z o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyjaśniło, iż z załączonych dokumentów wynika, że należności, o umorzenie których ubiega się zainteresowany dotyczą zobowiązań powstałych wobec Skarbu Państwa z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym zaliczek alimentacyjnych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366). Organ właściwy wierzyciela tj. Dyrektor MOPS w K., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. wypłacał zaliczkę alimentacyjną na rzecz E. I., M. I. oraz T. I. ( decyzje MOPS w K. z dnia [...] znak: [...] i z dnia [...] znak: [...]). Dłużnik alimentacyjny ma obowiązek zwrotu świadczeń wypłaconych zastępczo przez organ właściwy wierzyciela powiększonych o 5%. Wysokość zasądzonych od W. I. alimentów na rzecz dzieci E., M. i T. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 14 listopada 2002 r., sygn. akt I C [...]/00 wynosiła odpowiednio 300 zł, 250 zł i 250 zł. Kolejnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt III R.C. [...]/07 wysokość alimentów została zmieniona i wynosiła w okresie od października 2007 r. do kwietnia 2008 r. odpowiednio 100 zł, 80 zł, 80 zł oraz od maja 2008 r. po 150 zł na każde dziecko. Obowiązek alimentacyjny W. I. wobec E., M. i T. wygasł na mocy wyroków Sądu Rejonowego w K. z dnia 4 listopada 2011 r., sygn. akt III RC[...]/11 i sygn. akt III RC [...]/11.

Jak wynika z pisma MOPS w K. z dnia 8 listopada 2012 r. wysokość zadłużenia W. I. wobec organu właściwego wierzyciela z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym zaliczek alimentacyjnych w okresie od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006 r. na dzień złożenia wniosku o umorzenie wynosiła 4320 zł, które powiększone o 5%, łącznie stanowiły należność w wysokości 4536 zł. W dacie wydawania przez organ I instancji decyzji, będącej przedmiotem niniejszego postępowania W. I. nie posiadał żadnego zadłużenia wobec organu właściwego wierzyciela. Zgodnie z pismem MOPS w K. z dnia 30 maja 2017 r. wysokość zadłużenia z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej osobom uprawnionym wynosiła 0 zł. Biorąc pod uwagę sytuację dotyczącą braku długu, obowiązkiem organu I instancji było umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a, a nie wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Zgodnie z tym przepisem gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przepis ten kładzie akcent nie na przeszkodę w prowadzeniu postępowania, lecz na bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego. Organ I instancji w dacie wydawania niniejszej decyzji wiedział, że istnieją okoliczności czyniące merytoryczne załatwienie sprawy administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Jak wynika z akt sprawy istniejące zadłużenie zostało w całości spłacone przez dłużnika, zatem zobowiązania W. I. w stosunku do organu właściwego wierzyciela wygasły z chwilą ich spłaty. Brak długu, czyli brak należności, o których mowa w art. art. 28 ust. 1 pkt. 1,2 i 4 w/w ustawy nie może stać się więc przedmiotem umorzenia powyższych należności na podstawie art. 30 ust. 1 w/w ustawy, a więc odpadła materialnoprawna podstawa wydania decyzji. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a., występuje zawsze, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Nie jest przy tym istotne, że przesłanka bezprzedmiotowości nie istniała w dacie złożenia przez dłużnika alimentacyjnego wniosku o umorzenie należności, gdyż umorzenie prowadzonego postępowania może nastąpić na każdym etapie sprawy, jeżeli zabraknie któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego. W niniejszej sprawie należy przyjąć, że zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 105 § 1 k.p.a. W. I., jako podmiot uprawniony, mający przymiot strony, żąda rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej umorzenia swoich zaległości, z tytułu wypłaconej na rzecz osób uprawnionych E. I., M. I. oraz T. I. zaliczki alimentacyjnej w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., których na dzień wydania decyzji przez organ I instancji nie posiada.

Mając powyższe na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...], znak: [...] uchyliło decyzję Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych, Funduszu Alimentacyjnego MGOPS w Ż. z dnia [...] Nr [...] umarzającą W. I. kwotę w wysokości 2268 zł, stanowiącą 50% należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych powiększonych o 5% w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji w całości.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do sądu administracyjnego złożył W. I., wnosząc o zmianę decyzji Kolegium w S. poprzez merytoryczne rozstrzygnięcie istoty sprawy i umorzenie zadłużenia. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie prawa polegające na braku wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, które powinno odnosić się do umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym zaliczek alimentacyjnych. Skarżący wskazał, że takie rozstrzygnięcie jest niezgodne z jego prośbą która dotyczyła "naprawienia błędu rachunkowego w decyzji z dnia [...] znak: [...] tj. umorzenia kwoty 4536 zł w 100%". W ocenie skarżącego nieuzasadniony jest argument Kolegium, że dług nie może zostać umorzony, ponieważ wysokość należności na dzień rozpatrywania sprawy wynosi "0" zł. Uzasadniając skargę zainteresowany opisał nieprawidłowości związane z rozliczaniem przez Komornika Sądowego egzekwowanych alimentów wskazując, że organ egzekucyjny nie zaliczał prawidłowo dokonywanych wpłat na poczet istniejącego zadłużenia, podawał różne ich wielkości, skutkiem czego było złożenie skargi na czynności Komornika do Sądu Rejonowego w K. Powyższe okoliczności, a także fakt nieuwzględnienia przez MGOPS w Ż. wyroku stwierdzającego ustanie obowiązku alimentacyjnego od listopada 2011 r. spowodowały wniesienie prośby o "naprawienie błędu rachunkowego" w decyzji z dnia [...] Skarżący stanął na stanowisku, że spełnia warunek skuteczności egzekucji, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 3 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż egzekucja alimentów była skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, ze. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie narusza prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa procesowego. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przypomnieć przyjdzie, że w niniejszej sprawie kontroli sądowej poddana została decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] umarzającą W. I. kwotę w wysokości 2268 zł, stanowiącą 50% należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych powiększonych o 5% w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. i umarzająca postępowanie organu I instancji w całości.

W niniejszej sprawie ocenie Sądu podlega zatem rozstrzygnięcie organu odwoławczego podjęte w trybie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli decyzja reformatoryjna. Przywołany jako prawna podstawa decyzji będącej przedmiotem skargi art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie I instancji w całości albo w części. Kontrola legalności takiej decyzji sprowadza się do oceny zgodności z prawem uchylenia decyzji organu I instancji i - jak w niniejszej sprawie - zaistnienia podstaw do umorzenia postępowania. Organ odwoławczy nie ma swobody w wyborze jednego z wyżej wymienionych sposobów zakończenia postępowania odwoławczego. Musi on pozostawać w ścisłej korelacji z okolicznościami faktycznymi i prawnymi sprawy. Co prawda przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., inaczej niż przepis art. 138 § 2 k.p.a., nie precyzuje przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania I instancji, to jednak w doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że umarzając postępowanie organu I instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a. Decyzję o umorzeniu postępowania wydaje się zatem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 948/10, LEX nr 755501; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt II GSK 17/06, LEX nr 212147).

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., to brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec którego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. To brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy, brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, a w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Bezprzedmiotowość ta może mieć charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, np. gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania czy też sprawa ma cywilny charakter (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 426/17, LEX nr 2339479).

Sąd zgodził się z ustaleniami organu odwoławczego, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością przedmiotową, brak jest bowiem przedmiotu postępowania, tj. nie ma podstaw do wydania w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia wobec nie istnienia w chwili orzekania materii, o której miałaby stanowić decyzja.

Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym w okresie od 1 września 2005 r. do 30 września 2006 r. i tej materii dotyczyło postępowanie pierwszoinstancyjne tj. konkretnej należności wypłaconej uprawnionym za dłużnika.

Organ odwoławczy po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym uznał, iż w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, będąca wynikiem zmiany stanu faktycznego sprawy. Z pisma MOPS w K. z dnia 30 maja 2017 r. wynikało bowiem, że wysokość zadłużenia dłużnika alimentacyjnego – W. I. wynosi 0 zł.

Podkreślenia wymaga, że okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia postępowania mogą zaistnieć zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i pojawić w jego trakcie. Niemniej ustalenie powyższego już po wszczęciu postępowania zawsze obliguje organ do jego umorzenia.

Dodać wypada, że słusznie organ odwoławczy wskazał, że bezczynność postępowania może być wynikiem zmiany stanu faktycznego sprawy. Należy jeszcze raz przypomnieć, że jak podkreśla się w doktrynie, istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że "Nastąpiło (...) takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej" (J. Zimmermann "Ordynacja podatkowa", s. 212 - pogląd powołany w "Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego". M. Matan, Cz. Martysz, G. Łaszczyca, do art. 105 k.p.a. kom. Lex 2010). Wówczas w sprawie nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. W tej sytuacji jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 326/17, LEX nr 2329979).

Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie i przedstawioną w uzasadnieniu rozstrzygnięcia argumentację za zgodne z regulacją prawa materialnego i procesowego. Równocześnie skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

M.K.