Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1577/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 15ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie sędzia NSA Leszek Leszczyński sędzia del. WSA Małgorzata Masternak - Kubiak ( spr.) Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 19 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt III SA/Po 496/08 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz A. D. kwotę 400 (słownie: czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt III SA/Po 496/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. D. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

W dniu 9 stycznia 2008 roku A. D., zam. w Swarzędzu na Os. [...] zwrócił się do Urzędu Miasta w Swarzędzu z wnioskiem w wymeldowanie syna A. D., z uwagi na fakt, iż od roku 2004 nie przebywa w mieszkaniu pod wyżej wskazanym adresem.

W dniu 14 stycznia 2008 roku organ meldunkowy wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie, w toku którego przesłuchano w charakterze świadków A. i A. D.. A. D. zeznał, że jego syn nie mieszka w miejscu zameldowania od lipca 2004 roku, w mieszkaniu nie ma jego rzeczy, do mieszkania nie przychodzi, zerwał wszelkie kontakty z rodziną i mieszkaniem.

Z kolei przesłuchany A. D. zeznał, że w roku 2004 został umieszczony w Domu Dziecka, a od sierpnia 2005 przebywa w mieszkaniu chronionym w Kobylnicy. Nie podjął próby powrotu do mieszkania, gdyż stosunki z ojcem są napięte, ojciec znęcał się nad nim psychicznie przez 16 lat a powrót do mieszkania uważa za niemożliwy wyłącznie z powodu konfliktu z ojcem. Ojciec nie podjął żadnej próby nawiązania z nim kontaktu, wymienił zamki w drzwiach i uczyni wszystko, aby mu uniemożliwić powrót do spornego mieszkania.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku Burmistrz Miasta Swarzędza odmówił wymeldowania A. D. z lokalu nr [...] na Os. [...] w Swarzędzu. W uzasadnieniu organ podniósł, że w lipcu 2004 r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Poznaniu Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. A. D. umieszczony został w placówce opiekuńczo-wychowawczej w trybie natychmiastowym i zabezpieczającym. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że w marcu 2004 roku Sąd Rejonowy ograniczył A. D. władzę rodzicielską nad małoletnim A. D.. Umieszczenie w placówce opiekuńczo-wychowawczej nastąpiło na skutek narastającego konfliktu pomiędzy ojcem i synem, w tym także kierowania gróźb karalnych względem siebie. Dalsze przebywanie w domu zagrażało jego bezpieczeństwu i nie stwarzało odpowiednich warunków rozwoju. Już po umieszczeniu syna w placówce A. D. wymienił zamki w drzwiach. Organ I instancji podniósł w uzasadnieniu, że pobyt A. D. w mieszkaniu chronionym nie ma charakteru pobytu stałego, będzie mógł w nim przebywać jedynie czasowo do nie dłużej niż do 25 roku życia. Zdaniem organu, jego domem rodzinnym jest nadal mieszkanie w Swarzędzu, do którego posiada nadal tytuł prawny. Organ podkreślił rozbieżność stanowisk stron konfliktu odnośnie możliwości wspólnego zamieszkiwania.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik A. D. podniósł, że uczestnik postępowania nie przebywa w spornym mieszkaniu a nadto, co jest bezsporne, przebywać razem z ojcem nie może. Podkreślił, iż przesłanki ingerencji władzy w życie dorosłego już człowieka nie mogą trwać wiecznie, a A. D. może poprzez pracę sam zaspokajać swoje potrzeby mieszkaniowe.

Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda Wielkopolski podtrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielił w niej ustalenia faktyczne organu I instancji i podkreślił, iż A. D. nie opuścił mieszkania dobrowolnie i nie ma zamiaru przebywania w innym miejscu. Organ zauważył niekonsekwencję uczestnika odnośnie możliwości zamieszkania w spornym mieszkaniu, ale zaznaczył też, że w przypadku spełnienia przez ojca pewnych warunków i zmiany jego postawy mógłby w nim zamieszkać. Wojewoda Wielkopolski marginalnie też zauważył, że trwający konflikt strony winny załatwić pomiędzy sobą w innym trybie niż postępowanie meldunkowe.

W skardze podniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. D. zarzucił, że organ II instancji błędnie przyjął, iż wzajemne roszczenia i pretensje stron, a w szczególności roszczenia 21 letniego syna skarżącego, unicestwiają obowiązek meldunkowy przeoczając fakt, że dorosły już uczestnik postępowania może sam zaspokajać swoje potrzeby mieszkaniowe. W efekcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji II instancyjnej.

W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst. jedn. Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późń. zm.), zgodnie z którym organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Pobyt stały w lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art.10 ust.1 w zw. z art.6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie przyjmuje się, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Sąd podzielił stanowisko organu, że opuszczenie przez A. D. mieszkania w C. w roku 2004, na skutek orzeczenia Sądu Rodzinnego, nie miało charakteru dobrowolnego. Także jego pobyt po uzyskaniu pełnoletniości w mieszkaniu chronionym nie miał charakteru dobrowolnego w sensie wyboru miejsca zamieszkania. System prawa jest systemem spójnym i zupełnym, zatem należy w ramach stosowania prawa uwzględniać normy płynące także z innych gałęzi prawa i innych ustaw niż objęte niniejszym postępowaniem. Otóż zgodnie z treścią art. 53 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U Nr 64 poz.593 z późn. zm.) - osobie, która ze względu na trudną sytuację życiową, wiek, niepełnosprawność lub chorobę potrzebuje wsparcia w funkcjonowaniu w codziennym życiu, ale nie wymaga usług w zakresie świadczonym przez jednostkę całodobowej opieki, w szczególności osobie z zaburzeniami psychicznymi, osobie opuszczającej rodzinę zastępczą, całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, zakład dla nieletnich, uchodźcy, może być przyznany pobyt w mieszkaniu chronionym. Punkt 3 tegoż przepisu stanowi, że mieszkanie chronione jest formą pomocy społecznej przygotowującej osoby tam przebywające, pod opieką specjalistów, do prowadzenia samodzielnego życia lub zastępującą pobyt w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Mieszkanie chronione zapewnia warunki samodzielnego funkcjonowania w środowisku w integracji ze społecznością lokalną.

W ocenie Sądu poza sporem jest fakt, że A. D. uzyskał prawo pobytu w mieszkaniu chronionym na podstawie decyzji administracyjnej, jako osoba opuszczająca całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawczą. Tym samym uznany został za osobę, która potrzebuje pomocy w przygotowaniu do prowadzenia samodzielnego życia, i której należy zastąpić pobyt w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Mieszkanie chronione jest obok usług opiekuńczych w ośrodku wsparcia i usług opiekuńczo-wychowawczych w rodzinnym domu pomocy, instytucjonalną odmianą usług opiekuńczo-wychowawczych wyodrębnionych ze względu na miejsce ich świadczenia - mieszkanie chronione (por. Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański, Komentarz do nowej ustawy o pomocy społecznej, s. 94). Z założenia ustawodawcy wynika, iż mieszkanie chronione to świadczenie adresowane do osób nieprzygotowanych do prowadzenia samodzielnego życia w społeczeństwie na własny rachunek, przy pomocy własnych umiejętności i z wykorzystaniem własnej tylko zaradności życiowej. Brak samodzielności może być spowodowany przyczyną naturalną, taką jak wiek młodzieńczy osoby opuszczającej zakład dla nieletnich albo tez przyczyną nienaturalna taka jak niepełnosprawność. Brak samodzielności polega na oczywistej perspektywie braku jakichkolwiek widoków na samodzielne zaradzenie własnym sprawom i samodzielne zapewnianie nieodzownych potrzeb bytowych. Oprócz celu usamodzielniania życiowego w przyszłości i spowodowania uniezależnienia od jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, celem mieszkania chronionego jest również zastąpienie osobie instytucjonalnego wsparcia, jakie dotychczas miała w jednostce organizacyjnej pomocy społecznej zapewniającej całodobową opiekę. Pobyt w mieszkaniu chronionym, poprzez ograniczenie dostępu osób z zewnątrz ma mobilizować i dopingować zainteresowanego do twórczego, samodzielnego poszukiwania sposobów gospodarowania własnymi umiejętnościami, lokowania ich w otaczającym środowisku, zwiększania zdolności do samodzielnego radzenia sobie, wypracowania umiejętności gospodarowania czasem oraz dokonywania podziału zadań życiowych na nieodzowne, doniosłe i fakultatywne.

Z istoty tej formy pomocy publicznej wynika jej czasowy charakter, tymczasowość ta prowadzić ma jedynie do wyboru określonych form działania, w tym wyboru miejsca stałego zamieszkania. Dopóki jednak uczestnik postępowania w mieszkaniu tym przebywa, dopóty nie sposób ocenić czy i gdzie znajdować się będzie jego centrum życiowe po opuszczeniu tej placówki. Jest rzeczą oczywistą, że placówka ta miejsca tego nie stanowi i z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa stanowić nie może. Uczestnik zna swoją sytuację z punktu widzenia osoby opuszczającej placówkę oświatowo-wychowawczą oraz status mieszkania chronionego. Z informacji uzyskanej od Dyrektora Ośrodka Wspomagania Rodziny A. D. w mieszkaniu chronionym mógł przebywać do 31 sierpnia 2008 roku. Organy obu instancji orzekały, więc w dacie, gdy uczestnik postępowania nadal w mieszkaniu tym przebywał i nadal podlegał świadczeniom przewidzianym w ustawie o pomocy społecznej. Opuszczenie lokalu, jako przesłanka wymeldowania oznacza nie tylko fizyczne nieprzebywanie w danym lokalu, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Poza sporem jest fakt, że A. D. w miejscu, w którym przebywa czasowo nie może stworzyć ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Jednocześnie nie sposób też uznać, że swoją postawą dowiódł zamiaru zerwania związków z lokalem, w którym był zameldowany. Zakres postępowania sądowoadministracyjnego nie pozwala na ocenę sytuacji, w bliżej nieokreślonej przyszłości, która na pewno będzie skutkowała brakiem woli zamieszkania w nim.

Sąd oceniając legalność decyzji administracyjnej zobligowany był uwzględniać i zestawić regulacje materialnoprawne leżące u podstaw stosunku prawnego z podłożem faktycznym, a więc stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jej wydania. Skoro decyzja organu II instancji wydana została w dniu [...] sierpnia 2008 r., a A. D. w dacie jej wydania uprawniony był do przebywania w mieszkaniu chronionym to tym samym stan faktyczny na dzień wydania decyzji nie dawał podstaw do zastosowania postanowień art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Jakkolwiek przyznać należy rację skarżącemu, że zachowania podjęte przez uczestnika postępowania nie dają podstaw do tego, by jednoznacznie ocenić wolę jego przebywania w spornym mieszkaniu, to zarówno te twierdzenia, jak i stanowisko organów w tym zakresie należy uznać za przedwczesne.

W skardze kasacyjnej A. D. zarzucił, na podstawie art. 174 ust 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993) oraz, na podstawie art. 174 ust 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów postępowania tj. art. 133 §1 i art. 141 § 4, gdyż naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy (treść orzeczenia).

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że A. D. obecnie 22 letni mężczyzna w pełni zdolny do wszelkich czynności (nauki, pracy), a jak wynika z formułowania wypowiedzi, nieprzejednanie wrogi względem ojca, swoje potrzeby życiowe, w tym zamieszkiwanie, winien zaspokajać własną pracą. Powyższego stwierdzenia nie może zmienić fakt rocznego (przed pełnoletniością) przebywania, na mocy orzeczenia Sądu, w zakładzie opiekuńczo wychowawczym. Brak roszczeń majątkowych do skarżącego ze strony jego syna i brak w ogóle perspektyw do pojednania się stron konfliktu wskazuje, że w świetle przepisów art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, miało miejsce opuszczenie lokalu na Oś. [...] w Swarzędzu przez A. D.. Odmienna ocena sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu narusza w/w przepisy przez nadanie im błędnej wykładni. W sprawie istotą jest, aby zameldowanie odzwierciedlało rzeczywisty stan rzeczy polegający na opuszczeniu i nieprzebywaniu w lokalu.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do zachowań A. D. zaprezentowanych w w/w pismach. To powoduje, że zasadnym jest zarzut o naruszeniu przepisów art. 133 §1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako że akta sprawy zawierają materiał pozwalający na odmienne wyrokowanie. Również nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do czynności stron z lat 2005 - 2008 polegających na potwierdzeniu trwałej niechęci do siebie czyni aktualnym zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W ocenie skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób niedopuszczalny wyszedł poza ocenę legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej, co szkodzić może również A. D. w ostatecznym wybraniu sobie stosownej drogi życiowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy.

W myśl art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Zarzuty te są zasadne.

Sformułowany zarzut naruszenia przepisów postępowania, wskazujący na wadliwe ustalenie stanu faktycznego, ściśle związany jest w niniejszej sprawie z zarzutem naruszenia prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst. jedn. Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późń. zm.) – dalej ustawa.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok wydany został bez dokładnej oceny zebranego materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego w kontekście przepisów prawa materialnego. Niewyjaśnione bowiem zostały okoliczności co do woli i zamiaru stałego zamieszkiwania - koncentracji swoich interesów życiowych - przez A. D. w lokalu mieszkalnym na Oś. [...] w Swarzędzu, po opuszczeniu mieszkania chronionego.

Na wstępie podkreślić należy, że obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K. 20/01, OTK ZU A 2002/3/34). Trybunał Konstytucyjny wyeksponował rejestracyjny charakter meldunku i wskazał, że przedmiotem rejestru jest jedynie "przebywanie", a nie – "uprawnienie" do lokalu. "Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu".

Godzi się przy tym wyjaśnić, że sprawy meldunkowe (zameldowanie, wymeldowanie), należące do kategorii zagadnień prawa administracyjnego, służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie mają wobec tego żadnego związku z ustalaniem prawa do lokalu, ani tym bardziej nie dotyczą uprawnień w zakresie ich przyznawania tudzież pozbawiania. Postępowanie w sprawie o wymeldowanie nie wkracza zatem w sferę stosunków cywilnoprawnych (np. własnościowych, najmu etc.), ani nie wpływa na stosunki prawne z zakresu prawa rodzinnego, choć pewne okoliczności faktyczne i prawne ukształtowane w wyniku tych postępowań mogą mieć znaczenie w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w ramach ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na ich tle bowiem dochodzić może do różnych zdarzeń, które muszą być brane pod uwagę przez organ administracyjny prowadzący postępowanie, w kontekście badania, czy doszło do spełnienia przesłanek przewidzianych w cytowanej normie prawnej, znajdującej zastosowanie w sprawie.

W świetle przepisu art. 15 ust. 2, jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (tak m.in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepublik.).

W myśl postanowień art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przesłanki te (dobrowolność i trwałość opuszczenia, zamiar zamieszkania w innym miejscu i tam skoncentrowanie swych spraw) winny być stwierdzone na podstawie obiektywnie istniejących okoliczności faktycznych, z których taki wniosek da się logicznie wyprowadzić.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji wadliwie zinterpretował postanowienia art. 15 ust. 2 ustawy w kontekście stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem osądu. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. W konsekwencji, każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i działaniami podejmowanymi przez zainteresowanego po jego opuszczeniu.

Stan prawny oraz ugruntowane stanowisko judykatury w szczególny sposób zobowiązuje organy administracji publicznej do precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zaś sąd administracyjny do kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a.

Wydanie przez organ orzeczenia o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego winno być poprzedzone postępowaniem dowodowym, którego rezultaty nie pozostawiałyby jakiejkolwiek wątpliwości, co do istnienia, wymienionej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, przesłanki wymeldowania. W przedmiotowej sprawie skarżący już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji postawił zarzuty, które powtórzył w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a następnie w skardze kasacyjnej, dotyczące dokonania ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez uznanie, że A. D. ma zamiar stale zamieszkiwać z ojcem, czyli dobrowolnie koncentrować swoje interesy życiowe w lokalu na Oś. [...] w Swarzędzu. Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że w pewnych sytuacjach, nieprzebywanie w lokalu może być efektem konfliktu rodzinnego, który tak jak w niniejszej sprawie może uniemożliwiać wspólne zamieszkiwanie. Z tego względu dopiero po jednoznacznym ustaleniu, czy uczestnik postępowania ma zamiar (wolę) przebywania na stałe w lokalu na Oś. [...] w Swarzędzu, będzie możliwe stwierdzenie przesłanek, o których mowa art. 15 ust. 2 ustawy.

Niewyjaśnienie przez organy administracji powyższych okoliczności i zaakceptowanie takiego stanowiska przez Sąd I instancji powoduje, że niejasne są przesłanki, które spowodowały nieuwzględnienie podniesionych w skardze zarzutów. Należy podkreślić, że na Sądzie I instancji ciąży obowiązek nie tylko odniesienia się do zarzutów skargi, wydania wyroku na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), ale z uwagi na niezwiązanie granicami skargi winien on z urzędu dokonać pełnej kontroli, co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu. W rezultacie należy zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej, że wbrew ocenie Sądu I instancji i organów orzekających w sprawie, ocena zebranego materiału dowodowego nie była wyczerpująca, co w konsekwencji spowodowało nieprecyzyjne ustalenie stanu faktycznego.

W tej sytuacji za trafny należało uznać powołany w skardze kasacyjnej zarzut dokonania błędnej subsumcji stanu faktycznego, przez jego wadliwą analizę i niepełne uwzględnienie.

Rozpatrując ponownie sprawę Sąd oceni, czy, w świetle zgromadzonego materiału aktowego, uczestnik postępowania ma zamiar stale i dobrowolnie zamieszkiwać w spornym lokalu i czy chce założyć w tym miejscu ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów. Przede wszystkim Wojewódzki Sąd Administracyjny oceni, czy zachowanie uczestnika postępowania rzeczywiście nie daje podstaw do tego, by jednoznacznie ocenić wolę jego przebywania w spornym mieszkaniu.

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.