Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 534/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 16
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski, Protokolant asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 lutego 2017 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr SKO [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 listopada 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wr 341/14), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi G. G. (dalej: skarżący), uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] oraz utrzymana przez nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Prezydent W. odmówił skarżącemu dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką – I.G.. Rozpoznając zaś sprawę w trybie instancji odwoławczej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że we wniosku z dnia 22 listopada 2013 r. skarżący wnosił o przyznanie mu prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. Na mocy bowiem decyzji Prezydenta W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], uzyskał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Decyzja ta jednak wygasła z mocy prawa w dniu 30 czerwca 2013 r. Nadto, niepełnoprawność matki skarżącego (ur. 16 listopada 1951 r.) istniała dopiero od października 2011 r.( powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia). W ocenie Kolegium, nie zostały zatem w tym przypadku spełnione wszystkie warunki przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach, obowiązujących od dnia 1 stycznia 2013 r.

Organ odwoławczy wskazał w tym miejscu na treść art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej: u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu lub 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto, podał, że powyższy przepis, określający warunki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został znowelizowany - na mocy art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) - dalej: "ustawa nowelizująca", poprzez m. in. dodanie ust. 1b, wedle którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy nowelizującej, jak wywodziło Kolegium, osobom uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego, spełniającym warunki określone w art. 17 u.ś.r., w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (...) przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 100 zł miesięcznie w okresie od stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. Z powyższego przepisu wynika, że warunkiem uzyskania przez skarżącego prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie warunków przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach obowiązujących od dnia 1 stycznia 2013 r. Chodzi tu o warunek określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Przepis ten uzależnia bowiem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zatem na nowych zasadach, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Zdaniem więc Kolegium, skoro niepełnosprawność matki skarżącego powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia, to - zgodnie z przepisem art. 12 ust. 1 ustawy nowelizującej w zw. z art. 17 ust. 1b u.ś.r. – odwołujący się nie spełniał warunków uzyskania prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego.

Na wyżej przedstawioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której podnosił, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w brzmieniu nadanym jej przez ustawę nowelizującą, naruszał zasady demokratycznego państwa prawa, w szczególności zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę równości wobec prawa. Podnosił też, że - w świetle orzeczeń o niepełnosprawności matki - istnieje wątpliwość, czy początkowej daty niepełnosprawności w ogóle nie da się ustalić, czy też można tę datę ustalić w przybliżeniu, a w związku z tym, skoro decyzje organów obu instancji nie odnosiły się do powyższej kwestii, to - decyzje wydane przez te organy - naruszały art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: ppsa – zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] – Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga jest zasadna.

Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie podstawą odmowy przyznania stronie świadczenia było niespełnienie wszystkich przesłanek, określonych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Przepis ten był jednak przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, Sąd wskazał więc, iż - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa - sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Podstawy wznowienia postępowania określone są zaś w przepisach: art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 kpa. Pośród okoliczności w nich wymienionych, Sąd zwrócił uwagę na art. 145a § 1 kpa, który stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

W ocenie składu orzekającego, zaistniała zatem w tym przypadku podstawa do uchylenia zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ wyżej wskazanym wyrokiem, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowił podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Rozpoznając natomiast sprawę ponownie – zdaniem Sądu - organ winien, uwzględniając stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) nie tylko rozważyć, czy skarżącemu przysługiwało wnioskowane świadczenie, ale także odnieść się do treści orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia 19 kwietnia 2014 r. w zakresie, w jakim stanowi ono, iż nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa, poprzez jego zastosowanie i uznanie, że w wyniku wydania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 27 stycznia 2014 r. ([...]), oraz poprzedzającej ją, wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z [...] grudnia 2013 r. ([...]) o odmowie przyznania skarżącemu prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką – I. G., doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

2. art. 151 ppsa, poprzez niezastosowanie tego przepisu, kiedy to skarga - jako nieuzasadniona - powinna zostać oddalona.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący organ wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium kwestionowało możliwość zastosowania przez Sąd Wojewódzki przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa w sytuacji wydania przez Trybunał Konstytucyjny, po uostatecznieniu się decyzji, wyroku o niezgodności przepisu prawnego, stanowiącego podstawę tej decyzji, gdyż – w świetle przepisu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP - samo potwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności normy prawnej nie stanowi wystarczającej podstawy wzruszalności opartego na niej rozstrzygnięcia. Według powołanego przepisu, podstawę wzruszalności rozstrzygnięć opartych na niekonstytucyjnej normie prawnej stanowi bowiem dopiero wejście w życie trybunalskiego orzeczenia o niezgodności, co oznaczało, że dla uruchomienia instytucji określonej w tym przepisie konieczne było powstanie, a nie ujawnienie, przesłanki wznowienia postępowania w postaci orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Poza tym twierdzono, iż w przypadku wznowienia postępowania ze względu na to, że Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją umową międzynarodową lub z ustawą na podstawie którego została wydana decyzja, nie chodzi o ujawnienie faktu naruszenia prawa (wydanie decyzji na podstawie normy uznanej za niekonstytucyjną nie oznacza jej wadliwości w chwili wydania), lecz o powstanie - po wydaniu decyzji - przesłanki do jej wzruszenia w postaci trybunalskiego wyroku o niezgodności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, G. G. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 października 2016 r. uchylił zaskarżony wyrok z dnia 14 listopada 2014 r. i sprawę przekazał WSA we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Podstawy te obejmowały wyłącznie zarzuty istotnego naruszenia przepisów postępowania w postaci: zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa a niezastosowania art. 151 ppsa.

Istota sprawy sprowadzała się zaś do zakwestionowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w myśl którego, skoro po wydaniu zaskarżonej do Sądu decyzji (decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia 19 grudnia 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczenia rodzinnych, odmawiającą skarżącemu dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką), Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności z art. 32 ust. 1 Konstytucji, to Sąd nie miał prawa do uchylenia w/w decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa a winien skargę strony oddalić w oparciu o treść art. 151 ppsa. Stanowisko swoje Kolegium przedstawiło w przytoczonym wyżej, obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej, poddając w nim analizie zarówno przepisy art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 145 a § 1 i 2 kpa oraz treść samego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W związku z powyższym NSA na wstępie wyjaśnił, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie istnieje pewna rozbieżność w zakresie rozumienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa. Zgodnie z treścią tego przepisu, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wspomniany spór dotyczy zaś rozumienia sformułowania "naruszenie prawa". O ile bowiem nie ma wątpliwości co do zastosowania omawianego przepisu, jeśli podstawą wznowienia postępowania jest w danym przypadku stwierdzenie przez sąd rzeczywistego naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję lub zaskarżone postanowienie, o tyle w sytuacji m. in. o której mowa w art. 145 a § 1 i 2 kpa, zastosowanie wspomnianego wyżej przepisu przez sąd jest już kontrowersyjne. W tym ostatnim przypadku, przyjmując, iż każda podstawa wznowienia postępowania jest tożsama z naruszeniem prawa i mając przy tym na uwadze szybkość postępowania i jego uproszczenie, część składów orzekających oraz część doktryny opowiada się za możliwością zastosowania w takim przypadku art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa (vide: wyroki NSA z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1573/13 i 10 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1760/14 oraz Roman Hauser i Marek Wierzbowski – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. C.H.BECK, Warszawa 2011, str. 529 i powołane tam piśmiennictwo). W innych jednak orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał odmienny pogląd, sprowadzający się do stanowiska, że uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na zaistnienie okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania administracyjnego dotyczy tylko tych podstaw wznowienia postępowania, które są tożsame z "naruszeniem prawa", gdyż taki wniosek wypływa z wykładni gramatycznej w/w przepisu a jako, że jest to unormowanie określające jedną z podstaw orzeczenia sądu administracyjnego, przepis ten nie powinien podlegać wykładni rozszerzającej (vide wyroki: z dnia 25 listopada 2005 r. sygn. akt LEX nr 187617, z dnia 12 maja 2005 r. sygn. akt FSK 2045/04, z dnia 23 września 2004 r. sygn. akt FSK 641/04, LEX nr 1333764). Pogląd ten reprezentuje również część doktryny (vide np. Andrzej Kabat Komentarz do art. 145 ppsa – System Informacji Prawnej Lex /Lex Omega/ 31/2-016 oraz Bogusław Dauter, Andrzej Kabat i Małgorzata Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, wyd. 6, str. 627 i nast.).

Ponadto, chociaż omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), został opublikowany w dniu 23 października 2014 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1443), co oznaczało, że wyrok ten wszedł do obrotu prawnego przed wydaniem przez Sąd Wojewódzki zaskarżonego wyroku, to jednak sama treść tego wyroku nie stwarza nowego stanu prawnego w kwestii uprawnień opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, u których niepełnosprawność powstała - najogólniej mówiąc - nie w okresie dzieciństwa. W uzasadnieniu wyroku Trybunał bowiem stwierdził, że (cyt.): "skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie «prawa» do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa." (pkt 8 uzasadnienia). Następnie Trybunał "orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r.". W dalszej zaś części uzasadnienia Trybunał wyjaśnił, że wykonanie tego wyroku (cyt.): "wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych". Trybunał, jak sam zauważył, nie przesądził przy tym, jaki model ustalenia świadczeń dla tych opiekunów należy przyjąć. Ustawodawca ma w tej kwestii pewien margines swobody.

Z tego względu NSA uznał, że skoro pomimo wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., w dacie wydawania zaskarżonego wyroku (jak zresztą w dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny), ustawodawca nie dokonał odpowiedniej zmiany art. 17 ust. 1 b u.ś.r. - w zakresie uprawnień opiekunów osób dorosłych, u których niepełnosprawność nie powstała w okresie wieku dziecięcego, to powyższe skutkuje tym, że w realiach tej sprawy nie ma znaczenia wspomniana wyżej kwestia szybkości i uproszczenia postępowania, a konieczne jest dokonanie oceny zaskarżonej decyzji pod względem merytorycznym, a czego Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku nie uczynił. Sąd I Instancji ograniczył bowiem swoje stanowisko jedynie do stwierdzenia, że z uwagi na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2013 r., zaistniała w sprawie podstawa do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, gdyż w wyroku tym Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu, na podstawie którego decyzje te zostały wydane. Brak zaś praktycznie oceny prawnej Sądu Wojewódzkiego zaskarżonej decyzji przy jednoczesnym uznaniu, iż ze wskazanych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tej konkretnej sprawie nie było podstaw do uchylania zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ppsa, gdyż podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego nie mógł w tym przypadku stanowić art. 145 a § 1 i 2 kpa, skutkował koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając zatem ponownie sprawę Sąd Wojewódzki został zobowiązany do dokonania merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, mając przy tym na uwadze, że jej przedmiot jedynie zagadnienie dotyczące uprawnienia uczestnika postępowania do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego. W postępowaniu tym jednym z dowodów jest przy tym wprawdzie orzeczenie o niepełnosprawności, ale treść tego orzeczenia jest dla organu orzekającego w tej sprawie wiążąca. Kontrola zasadności orzeczeń o niepełnosprawności nie wchodzi bowiem w zakres przedmiotowej sprawy. Jest to sprawa odrębna, która nie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ppsa, polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć również na względzie, iż była już ona przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec powyższego wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345).

Jak wynika z ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy. Obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, w tym także w sprawie stwierdzenia nieważności aktu i wznowienia postępowania administracyjnego, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu I instancji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1230/08, Lex nr 493588). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem. Z uwagi na powyższe zarówno organ administracji publicznej ponownie rozstrzygający sprawę, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest oceną wyrażoną w powołanym powyżej wyroku.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Przedmiotem rozważań organów był wniosek skarżącego z dnia 22 listopada 2014 r. o przyznanie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką za okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2014 r.

Powołany przepis stanowi, że osobom, o których mowa w art. 11 ust. 1 u.ś.r. spełniającym warunki określone w art. 17 u.ś.r., o której mowa w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz osobom którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejsza ustawą, za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia 30 czerwca 2013 r., w którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego (ust. 1). Dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w wysokości 100 zł miesięcznie (ust. 2).

Osoby, o których mowa w ust. 1 tego przepisu to zgodnie z art. 11 ust. 1 powołanej ustawy osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, które zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych.

Zatem z przepisu powyższego wynika, że beneficjentem dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego opartego na omawianej podstawie jest osoba, która spełnia warunki określone w art. 17 ust. 1 w brzmieniu nadanym powołaną ustawą.

Do rozważenia pozostaje, czy wnioskodawca spełnia warunki określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji, z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej i lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień, opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust. 1). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (ust. 1b).

Okolicznością niesporną w niniejszej sprawie jest to, że niepełnosprawność matki skarżącego urodzonej 16 listopada 1951 r. została potwierdzona od października 2011 r., to znaczy powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia.

W aktach administracyjnych znajduje się orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 19 kwietnia 2012r. nr [...] wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. w którym uchylono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 7 grudnia 2011 r. nr [...] wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. i orzeczono o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika, co prawda, że nie można ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, jednak w pkt IV stwierdzono, że ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od października 2011 r. Należy podkreślić, że jest to jedyny dokument, który potwierdza niepełnosprawność matki skarżącego i że w postępowaniu administracyjnym skarżący nie przedstawił innych dowodów na to, że niepełnosprawność ta powstała w innej dacie.

Z powołanego art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. wynika, że warunkiem otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest między innymi to, aby niepełnosprawność, wystąpiła do 18 roku życia lub w sytuacjach wskazanych w tym przepisie do 25 roku życia. Tym samym trafnie organ w oparciu o wymienione wyżej orzeczenie o niepełnosprawności stwierdził, że matka skarżącego nie spełnia wskazanych w art. 17 u.ś.r. warunków. Tym samym skarżący w oparciu o art. 12 wymienionej ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. nie może otrzymać pomocy.

Prawidłowe jest zatem stanowisko, że nie było podstawy do przyznania skarżącemu dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z jego wnioskiem.

Zdaniem Sądu nie zostały również naruszone powołane przepisy Konstytucji, w tym art. 69 stanowiący, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają zgodnie z ustawą między innymi pomocy w zabezpieczeniu egzystencji oraz art. 2 Konstytucji RP zawierający klauzulę demokratycznego państwa prawnego.

Podkreślenia wymaga, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 stwierdzono, że jego skutkiem w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest to, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być przez ustawodawcę traktowani jako podmioty należące do tej samej klasy. Nie mogą być zatem - co do zasady - traktowani w sposób odmienny. W stanie prawnym sprzed wydania wyroku Trybunału ich sytuacja prawna była zróżnicowana. Zróżnicowanie to było powiązane z określeniem momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jako istotnego kryterium regulacji prawnej. Trybunał nie podważył założenia, że okres życia, w którym pojawia się niepełnosprawność, może mieć związek z oceną posiadania przez daną osobę majątku pozwalającego na samodzielne zapewnienie sobie godziwej egzystencji. Jednak dotychczasowy sposób zastosowania przez ustawodawcę tego kryterium prowadził do arbitralnego zróżnicowania w obrębie tej samej grupy podmiotów podobnych. Trybunał zobowiązał ustawodawcę do precyzyjnego określenia racjonalnych przesłanek, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Za punkt wyjścia ustawodawca musi jednak przyjąć jednakowe traktowanie takich opiekunów niezależnie od istniejącego już w ustawie preferencyjnego traktowania opiekunów niepełnosprawnych dzieci. W związku z tym Trybunał podkreślił, że wykonanie wyroku wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, zastrzegając przy tym, że nie przesądza, jaki model ustalenia świadczeń dla tych opiekunów należy przyjąć, albowiem ustawodawca ma w tej kwestii pewien margines swobody.

Ponadto, co w sprawie ma kluczowe znaczenie, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "praw" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. i powtórzył, że poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki.

Wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w sprawie K 38/13 nie ma wpływu na kształt obowiązujących przepisów z uwagi na zawarte w uzasadnieniu tego wyroku wyjaśnienia Trybunału (por. wyroki NSA z dnia 10 lutego 2015 r., I OSK 2926/14 oraz z dnia 1 października 2015 r., I OSK 519/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W ocenie Sądu respektowanie konstytucyjnej normy zawartej w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP nakłada na Sąd obowiązek pełnego wykonania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wydanego w sprawie K 38/13, a więc z uwzględnieniem określonych w tym rozstrzygnięciu skutków wyroku w zakresie stosowania prawa przez organy administracji i sądy. Tylko taki sposób wykonania wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego stanowi wypełnienie obowiązku wykonywania orzeczeń Trybunału, zgodnie z art. 190 ust. 1 w związku z art. 2, 7 i 8 ust. 1 Konstytucji.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 ppsa.