Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1102/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: ART. 7,8,UST. 1, ART. 38, ART. 39 UST. 1,2, art. 2 ust. 1, art. 3,4,
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 132,138 par. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 135, 145 par. 1 pkt 2, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...], oraz wydanej w jej następstwie decyzję Burmistrza z dnia [...] r. Nr [...], III. stwierdza, że decyzje w pkt I i II nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, IV. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego D. M. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług tytułem pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

J.C. wnioskiem z dnia [...]. zwrócił się do Miejsko -Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie schronienia oraz o pomoc finansową od dnia 1 maja 2013 r.

W wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym dnia 24 maja 2013r. przez pracownika MOPS, J.C. sprecyzował swój wniosek o wskazanie, że wnosi przyznanie pomocy finansowej na jedzenie, odzież, obuwie, przejazd, środki higieny. Dodatkowo wniósł o jednorazową kwotę [...] zł na koszt postępowania rekrutacyjnego związanego z ubieganiem się o przyjęcie na studia oraz o pokrycie kosztów pobytu w noclegowni bezpośrednio na rachunek TPBA.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wniosek J.C. przekazał według właściwości do rozpoznania Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej, z uwagi na posiadanie przez wnioskodawcę w tej miejscowości stałego meldunku.

Decyzją z dnia [...] Zastępca Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając na podstawie art. 7, art. 8 ust.1, art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej przyznał J.C. pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego jednorazowego w wysokości [...] zł w okresie od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. z przeznaczeniem na opłatę pobytu w noclegowni dla mężczyzn im.[...]. Wskazano, że zasiłek zostanie przekazany na konto noclegowni.

Decyzją z dnia [...] Zastępca Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając na podstawie art. 7, art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej odmówił J.C. przyznania pomocy finansowej na zakup żywności, odzieży, obuwia, środków higieny osobistej, biletów MPK, opłaty rekrutacyjnej na podjęcie studiów.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że dochód J.C. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił [...] zł. Jednakże organ odmówił przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, powołując się na treść art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Organ wskazał, że J.C. był uczestnikiem stażu zawodowego organizowanego przez PUP od dnia 21.02.2013r. do dnia 21.03.2013r. Przewidywany okres trwania stażu to 6 miesięcy. Z uwagi na nieobecności J.C. staż został przerwany. Brak jest jakichkolwiek dowodów leczenia w okresie

od 21.02.2013r. do 21.03.2013r., a wnioskodawca wcześniej nie zgłaszał problemów zdrowotnych. Zdolność lub niezdolność do pracy określa orzeczenie

o niepełnosprawności, o które J.C. się nie ubiegał i którego nie posiada.

W ocenie organu, posiadane przez wnioskodawcę wykształcenie i zdobyte kwalifikacje pozwalają na odnalezienie się na rynku pracy. Problem leży w postawie J.C., który nie stara się o kontunuowanie pracy i zapewnienie sobie, własnymi siłami, środków utrzymania. Oczekiwanie pomocy ze strony instytucji społecznej, w zaistniałej sytuacji jest sprzeczne z założeniami wynikającymi

z uregulowań ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na względy humanitarne udzielono pomocy w regulowaniu opłat za pobyt w noclegowni, częściowo zaspokajając potrzeby w tym zakresie. Organ wskazał, że wnioskodawca ma możliwość korzystania bezpłatnie z ciepłych posiłków (jeden dziennie w wybranej jadłodajni), pomocy żywnościowej w placówkach charytatywnych, z pomocy medycznej i kąpieli.

Organ podkreślił, że klienci Ośrodka zobowiązani są do czynienia starań

o rozwiązanie swoich problemów bytowych przede wszystkim we własnym zakresie i nie mogą skutecznie oczekiwać, że świadczenia z pomocy społecznej pokryją wszystkie ich potrzeby.

Pismem z dnia 18 czerwca 2013r. J.C. odwołał się od decyzji nr [...] wnosząc o jej uchylenie.

Decyzją z dnia [...] Zastępca Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając na podstawie art. 7, art. 8 ust. 1, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, po rozpoznaniu odwołania z dnia 18 czerwca 2013 r., w trybie art. 132 K.p.a. przyznał J.C. pomoc społeczną w postaci zasiłku okresowego w okresie od dnia 1 maja 2013 r. do dnia 31 sierpnia 2013r. w wysokości: [...] zł miesięcznie na cele bytowe, w tym opłatę pobytu w Noclegowni, zakup żywności, odzieży, obuwia, środków higieny osobistej, biletów MPK, na opłatę rekrutacyjną na podjęcie studiów - częściowe zaspokojenie potrzeb z tego:

Zasiłek płatny:

- kwota zasiłku okresowego w wys. [...] zł. miesięcznie będzie przekazywana na konto Towarzystwa Pomocy im. [...],

- kwota zasiłku okresowego w wys. [...] zł. miesięcznie będzie przekazana na konto wskazane przez świadczeniobiorcę dnia 20-go każdego miesiąca, wyrównanie za maj 2013r. i czerwiec 2013r. zostanie przekazane w terminie dnia 10 lipca 2013r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 38 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium osoby samotnie gospodarującej. W myśl art. 38 ust. 2 cytowanej ustawy, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej, do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 542,00 zł.

Zgodnie z art. 38 ust. 3 wskazanej ustawy od 2008 r. wysokość zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20,00 zł. miesięcznie- art. 38 ust. 4 ustawy. W przypadku J.C. kryterium dochodowe wynosi [...] zł, dochód wynosi [...] zł. Różnicę stanowi kwota [...] zł, 50% tej kwoty wynosi [...] zł. Z uwagi na trudną sytuację finansową gminy [...], nie ma możliwości świadczenia zasiłków okresowych powyżej kwoty określonej w art. 38 ust. 3 ustawy.

Pismem z dnia 22 lipca 2013r. J.C. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił, że organ I instancji nie może samodzielnie dysponować przyznanym świadczeniem w sposób uczyniony w zaskarżonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 38 ust. 1 pkt. 1, ust. 2 pkt. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, po rozpatrzeniu odwołania J.C. od decyzji organu I instancji z dnia 1 lipca 2013 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że treść wniosku strony z dnia

24 maja 2013 r. wyraźnie wskazuje, iż wnosi ona o pokrycie kosztów pobytu

w noclegowni i przekazanie przyznanego mu w tym zakresie świadczenia na konto Towarzystwa Pomocy prowadzącego noclegownię. Zdaniem Kolegium, organ I instancji orzekając jak w zaskarżonej decyzji uczynił zadość wnioskowi strony. Analiza akt sprawy wskazuje, iż wcześniej przyznawane skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej z przeznaczeniem na opłacenie pobytu w ww. noclegowni także były przekazywane bezpośrednio na konto tej instytucji i jako takie nie były zaskarżane przez wnioskodawcę, gdyż realizowały składane przez stronę wnioski.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 2, 3 i 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, po rozpatrzeniu odwołania J.C. od decyzji organu I instancji z dnia [...], uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że organ I instancji oceniając czy J.C. spełnia przesłanki uprawniające go do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej, uczynił to w sposób wadliwy czym naruszył przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Po przytoczeniu treści przepisu art. 39 ust. 1 i 2 i art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy

o pomocy społecznej organ wskazał, że skoro skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie osiągnął dochodu to jest on uprawniony do świadczeń z pomocy społecznej. Znajduje to potwierdzenie w decyzjach organu I instancji, który już kilkukrotnie przyznawał skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej. W orzeczeniach tych organ I instancji nie dostrzegł przesłanek uniemożliwiających przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jak ma to miejsce w rozpatrywanym przypadku. Kolegium podkreśliło, że zasiłek celowy jest świadczeniem wypłacanym w ramach uznania administracyjnego, a odmowa jego przyznania powinna być poprzedzona szczegółową analizą sytuacji majątkowo - życiowej wnioskodawcy, który nie posiada żadnego dochodu.

W dniu 10 września 2013r. J.C. złożył skargę, za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. W skardze wyjaśnił, że złożył do MOPS dwa wnioski: 1) o przyznanie zasiłku na potrzeby materialne i 2) na opłacenie pobytu

w noclegowni. Pierwszy wniosek został przez organ I instancji rozpatrzony odmownie decyzją z dnia [...], dlatego też skarżący od tej decyzji złożył odwołanie. Drugi wniosek decyzją z dnia [...] został rozpatrzony pozytywnie i od tej decyzji skarżący nie składał odwołania. J.C. podkreślił, że nie odwoływał się od decyzji w sprawie noclegów, a jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] bezpodstawnie uznało, iż skarżący odwołuje się od decyzji w sprawie opłaty za noclegownię. Nadto zarzucił organowi przyznanie rażąco niskiej kwoty na przeżycie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Decyzją z dnia [...] Zastępca Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając na podstawie art. 2 ust.1, art. 3, art. 4, art. 7, art. 8 ust.1, art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, po rozpatrzeniu odwołania J.C. z dnia [...] z dnia 13 czerwca 2013 r. przyznał wnioskodawcy pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego jednorazowego w wysokości [...] zł na częściowe zaspokojenie potrzeb w zakresie zakupu żywności, odzieży, obuwia, środków higieny osobistej, pokrycia kosztów pobytu w noclegowni, biletów MPK i opłaty rekrutacyjnej na podjęcie studiów. Wskazano, że zasiłek przekazany zostanie na konto wskazane przez świadczeniobiorcę dnia 26.09.2013r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wziął pod uwagę, iż decyzja z dnia

[...]., powzięta w wyniku odwołania z dnia 18 czerwca

2013 r., dotycząca zasiłku okresowego wys. [...] zł. na okres od 1 maja 2013 r. do 31 sierpnia 2013r. uwzględnia potrzeby, o których zaspokojenie występował wnioskodawca.

Organ I instancji stwierdził, że po uchyleniu decyzji Nr [...] przez SKO i ponownej analizie sprawy, przyznaje J.C. pomoc w formie zasiłku celowego na częściowe zaspokojenie potrzeb ujętych we wniosku z dnia 22 kwietnia 2013r. Jest to uzupełnienie realizacji pomocy w formie zasiłku okresowego przyznanego na okres od 1 maja 2013 r. do 31 sierpnia 2013r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu).

Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub

w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 2 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2012r. nr 270, powoływanej dalej jako P.p.s.a.).

W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei przepis art. 135 P.p.s.a. stanowi, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Głębokość orzekania sądu administracyjnego, której zakres wyznacza art. 135 P.p.s.a. zgodna jest z istotą i funkcją sądowej kontroli administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest stworzenie w efekcie wydanego orzeczenia, takiego stanu,

że w obrocie prawnym nie będzie istniał żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodna z prawem (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, str. 501).

Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania,

iż zarówno organ I instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze wielokrotnie rażąco naruszyły przepisy zarówno prawa procesowego jak i prawa materialnego, co doprowadziło do stwierdzenia nieważności nie tylko zaskarżonej

i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ale również decyzji wymienionych w pkt

II wyroku.

W niniejszej sprawie J.C. w piśmie z dnia 22 kwietnia 2013 r., sprecyzowanym dnia 24 maja 2013r., wniósł o udzielenie pomocy finansowej na jedzenie, odzież, obuwie, przejazdy, środki higieny, o przyznanie kwoty [...] zł na opłatę rekrutacyjną na studia oraz o pokrycie kosztów pobytu w noclegowni TPBA. Właściwy miejscowo organ pomocy społecznej I instancji po rozpoznaniu powyższego wniosku dwoma decyzjami rozstrzygnął w zakresie zgłoszonych żądań.

Decyzją z dnia [...] przyznano J.C. zasiłek celowy w wysokości [...] zł na opłacenie pobytu w noclegowni. Decyzją z dnia [...] odmówiono wnioskodawcy przyznania pomocy finansowej na zakup żywności, odzieży, obuwia, środków higieny, biletów MPK, opłaty rekrutacyjnej na studia.

Z treści odwołania J.C. z dnia 18 czerwca 2013 r. wyraźnie wynika,

że przedmiotem odwołania jest decyzja nr [...]. Tymczasem organ I instancji w decyzji z dnia [...] powołując się na rozpatrzenie odwołania strony z dnia 18 czerwca 2013 r. oraz tryb z art. 132 K.p.a. przyznał [...] zasiłek okresowy w kwocie [...] zł, rozdzielając jego przeznaczenie częściowo na potrzeby bytowe, częściowo ponownie na opłacenie noclegowni TPBA.

Wymieniając pierwsze z lawiny uchybień w kontrolowanym postępowaniu wskazać trzeba, że organ całkowicie rozminął się z obowiązującą odwoławczą procedurą administracyjną. Przepis art. 132 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 poz. 267 ze zm.) stanowi,

że jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Przepis § 1 stosuje się także w przypadku, gdy odwołanie wniosła jedna ze stron, a pozostałe strony wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem odwołania (§ 2 art. 132 K.p.a.). Jednocześnie, jak stanowi art. 133 K.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132 K.p.a.

Przepis art. 132 K.p.a. daje organowi I instancji uprawnienie do autokontroli decyzji, ale tylko w przypadku spełnienia przesłanek określonych w § 1 i § 2 tego przepisu. Niedopełnienie któregokolwiek z warunków ustanowionych w § 1 i § 2 art. 132 K.p.a. jak i niezachowanie terminu ustawowego z art. 133 K.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r. II OSK 560/07 LEX

nr 489629). W niniejszej sprawie do takiego naruszenia doszło.

Organ I instancji mimo, że powołał się w sentencji decyzji z dnia 1 lipca 2013 r. na przepis art. 132 K.p.a. to po pierwsze nie stwierdził czy uchyla lub zmienia decyzję, której odwołanie dotyczyło (decyzję z dnia 13 czerwca 2013 r. nr 2885-61/2013), po drugie orzekł w zakresie opłaty za noclegownię mimo, że odwołujący się nie kwestionował wydanej już w tym zakresie decyzji z dnia [...]. Rozpoznanie sprawy wykroczyło więc poza ramy wniesionego odwołania. Wydanie decyzji odwoławczej bez odwołania strony stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok WSA w Gdańsku z 1 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Gd 1475/02 publ. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nieprawidłowe zastosowanie przez organ I instancji przepisu art. 132 K.p.a., skutkowało w konsekwencji tym, że obydwie decyzje tj. z dnia [...] jak i z dnia [...] do czasu wydania niniejszego wyroku formalnie obowiązywały nadal jako regulujące tę samą sprawę, a jakby tego było mało, w sprawie wydano kolejne decyzje odnoszące się do tego samego wniosku skarżącego, co będzie wykazane poniżej.

Analizując treść decyzji z dnia 1 lipca 2013 r. wskazać trzeba ponadto, że organ I instancji przyznał stronie zasiłek okresowy, gdy wniosek jak i odwołanie strony dotyczyły świadczeń objętych zasiłkiem celowym tj. żywności, odzieży, obuwia, przejazdów, środków higieny, opłaty rekrutacyjnej związanej z ubieganiem się o przyjęcie na studia.

Stosownie do postanowień art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.

o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Natomiast w myśl art. 39 ust. 1 i 2 wskazanej ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika, że osoba znajdująca się w trudnej sytuacji życiowej może ubiegać się o przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego, gdy występuje konieczność zaspokojenia jakiejś określonej niezbędnej potrzeby.

Zasiłek okresowy i zasiłek celowy są to dwa różne świadczenia z pomocy społecznej o różnej konstrukcji materialnoprawnej. Dla każdego z tych rodzajów zasiłków, ustawa ustanawia samodzielne kryteria ich przyznania. Zarówno zasiłek okresowy jak i celowy w świetle art. 8 ust. 1 ustawy, stanowi świadczenie pieniężne zależne m.in. od kryterium dochodowego. O ile decyzja w zakresie zasiłku okresowego jest decyzją związaną, którą organ wydaje określonej osobie w przypadku zaistnienia okoliczności o których mowa w art. 38 ust. 1 ustawy, to decyzja w zakresie zasiłku celowego wydawana jest w granicach uznania administracyjnego. Zasiłek celowy w odróżnieniu od zasiłku okresowego jest świadczeniem jednorazowym przyznawanym na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej w szczególności na cele wskazane w art. 39 ust. 2 ustawy. Rozstrzygnięcie organu w omawianej decyzji rozminęło się zarówno z wnioskiem strony jak i z treścią przytoczonych obowiązujących przepisów prawa.

Wskazane wady decyzji organu I instancji z dnia [...] stanowią rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Naruszenia prawa mają charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona, stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (por. Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa 2009, str. 599).

Z akt sprawy wynika, że odwołanie J.C. z dnia 18 czerwca 2013 r. złożone w MOPS, zostało przekazane przez ten organ dwutorowo zarówno do MGOPS jak i do SKO. Następnie SKO również przekazało odwołanie do MGOPS w celu rozpatrzenia przez ten organ w trybie art. 132 K.p.a.

Trudno więc wytłumaczyć fakt, że mimo wydania przez MGOPS, choć wadliwiej decyzji z dnia [...] w trybie art. 132 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 30 sierpnia 2013 r. wydało decyzję kasacyjną nr [...], którą rozpatrzyło odwołanie skarżącego od decyzji z dnia [...]. Nadto, w decyzji tej Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji w trybie art. 132 K.p.a.

W tej sytuacji wydanie przez organ II instancji decyzji, w wyniku rozpoznania odwołania, pomimo funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji organu I instancji

w trybie art. 132 K.p.a. w ocenie Sądu stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Wydanie w dniu 1 lipca 2013 r. przez MGOPS decyzji nr [...]skutkowało wniesieniem przez J.C., pismem z dnia 22 lipca 2013 r. odwołania od tej decyzji do SKO, które po jego rozpatrzeniu decyzją z dnia 30 sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W gruncie rzeczy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w jednym dniu tj. 30 sierpnia 2013 r. wydało dwie odrębne decyzje i raz utrzymało w mocy decyzję organu I instancji (nr [...]) a raz uchyliło decyzję organu I instancji (nr [...]), które to decyzje w istocie dotyczyły rozpoznania jednego wniosku skarżącego z dnia 22 kwietnia 2013 r.

Z uwagi na rażące naruszenia prawa wytknięte decyzji organu I instancji z dnia 1 lipca 2013 r. nr [...], decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję z kwalifikowanymi wadami prawnymi, również winna być wyeliminowana z obrotu prawnego, o czym Sąd orzekł w pkt I wyroku.

Jednakże gdyby poprzestać na wyeliminowaniu z obrotu prawnego: zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] i utrzymanej przez nią w mocy decyzji Burmistrza z dnia [...], a także decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] to sytuację prawną skarżącego określałaby decyzja Burmistrza z dnia [...] przyznająca skarżącemu zasiłek celowy jednorazowy w kwocie [...] zł na częściowe zaspokojenie potrzeb w zakresie zakupu żywności, odzieży, obuwia środków higieny osobistej, pokrycia kosztów pobytu w noclegowni, biletów MPK i opłaty rekrutacyjnej na podjęcie studiów.

Decyzja ta pozostaje jednak w granicach sprawy, której dotyczy skarga, rozstrzyga bowiem o wniosku skarżącego z dnia 22 kwietnia 2013 r., a zatem dla końcowego jej załatwienia niezbędne było dokonanie także kontroli i tej decyzji. Wskazana decyzja MGOPS z dnia 19 września 2013 r., podobnie jak decyzja tego organu z dnia [...], również orzeka w zakresie opłaty za noclegownię mimo, że odwołujący się nie kwestionował wydanej już w tym zakresie decyzji z dnia [...]. Jak już wspomniano, wydanie decyzji odwoławczej bez odwołania strony stanowi rażące naruszenie prawa. W konsekwencji powyższego należało stwierdzić, że decyzja organu pierwszej instancji podjęta została z rażącym naruszeniem prawa wyczerpującym znamiona stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Charakter stwierdzonych naruszeń prawa uprawniał Sąd do skorzystania

z najdalej idącego instrumentu kontroli decyzji administracyjnej - tj. stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w wyroku w pkt I i II.

Opisany bałagan decyzyjny wskazuje niewątpliwie na brak wymiany informacji pomiędzy organami administracji pierwszej i drugiej instancji, jak i wśród pracowników w poszczególnych organach. Skarżący w sprawie złożył jeden wniosek, a na dzień orzekania przez Sąd, w obrocie prawnym funkcjonowały trzy decyzje organu I instancji regulujące tożsamą przedmiotowo i podmiotowo kwestię.

Powyższe okoliczności wskazują, iż w sprawie doszło także do naruszenia art. 8 K.p.a., w myśl którego organy obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.

W świetle przepisu art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc).

Zdaniem Sądu taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż organy administracyjne obu instancji wydając zaskarżone decyzje popełniły wiele błędów będących wadami kwalifikowanymi podjętych decyzji, co skutkować musiało wyeliminowaniem z ich obrotu prawnego z uwagi na rażące naruszenie prawa

w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wobec dostrzeżonych podstaw do stwierdzenia nieważności, niemożliwa jest na obecnym etapie ocena zarzutów merytorycznych skargi.

W obrocie prawnym pozostaje decyzja MGOPS z dnia [...] oraz odwołanie J.C. od tej decyzji, które organ winien rozpatrzyć zgodnie z obowiązującą procedurą odwoławczą określoną w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, właściwie stosując przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej regulujące zasady przyznawania zasiłku celowego, a przede wszystkim mając na uwadze treść i żądania odwołania.

W tym stanie rzeczy na skutek ujawnionych i opisanych rażących naruszeń prawa, w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jak i decyzji wskazanych w pkt II wyroku. W pkt III wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy. O wynagrodzeniu radcy prawnego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).