Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 638/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 1 pkt 1,  ust. 7
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
article: par. 66-69
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 524/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] stycznia 2019 r., znak: [...] oraz zasądził od Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. , wydał w

dniu [...] stycznia 2019 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.

– Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej "Prawo budowlane", decyzję znak: [...], nakazującą I. S., rozbiórkę ścianki wykonanej z płyty gipsowo-kartonowej oraz pilśniowej na stelażu drewnianym z drzwiami szer. 0,8 m, zlokalizowanej na spoczniku drewnianych schodów na pierwszej kondygnacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego z dwoma lokalami mieszkalnymi, zlokalizowanym na działce nr [...] w W., przy ul. [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący - współwłaściciel budynku przy ul. [...] w W., będący właścicielem lokalu nr [...], znajdującego się na piętrze tego budynku. Zarzucił naruszenie § 52 ust. 2 rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, jako że ścianka będąca przedmiotem tego postępowania została wybudowana w 1978 r., tj. 2 lata przed wejściem w życie rozporządzenia, na które powołuje się PINB w K. . Ponadto zarzucił naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem skarżącego, organ nie mógł nakazać rozbiórki w oparciu o przepisy obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Powinien zastosować procedurę zgodną z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazał skarżącemu rozbiórkę ścianki wykonanej z płyty gipsowo-kartonowej oraz pilśniowej na stelażu drewnianym z drzwiami szer. 0,8 m, zlokalizowanej na spoczniku drewnianych schodów na pierwszym piętrze budynku mieszkalnego jednorodzinnego z dwoma lokalami mieszkalnymi, znajdującego się na działce nr [...] w W., przy ul. [...].

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że z akt sprawy wynika, że około 40 lat temu, matka skarżącego wykonała zabudowę spocznika drewnianych schodów, znajdującego się przed wejściem do lokalu nr [...], położonego na piętrze budynku mieszkalnego przy ul. [...] w W., poprzez wykonanie ścianki z płyty pilśniowej na stelażu drewnianym ze wstawieniem w niej drzwi drewnianych szerokości 0,80 m.

Roboty budowlane wykonane zostały w czasie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), dalej: "Prawo budowlane z 1974 r.". Przytaczając treść art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz § 44 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.), organ wyjaśnił, że na wykonanie zabudowy spocznika drewnianych schodów, znajdującego się na pierwszej kondygnacji budynku mieszkalnego, poprzez wykonanie ścianki z płyty pilśniowej na stelażu drewnianym ze wstawieniem w niej drzwi drewnianych szerokości 0,80 m, przed 1 stycznia 1995 r., nie wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednak przepis art. 36 ust 1 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowi, że: "Właściwy terenowy organ administracji państwowej wstrzyma roboty budowlane, gdy są one wykonywane:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia rozbiórki albo

2) w sposób mogący spowodować niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, zagrożenie środowiska, albo

3) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, w pozwoleniu na budowę bądź w zgłoszeniu rozbiórki.

Sprawdzając zgodność wykonanych robot budowlanych będących przedmiotem postępowania z obowiązującymi wówczas przepisami, organ przytoczył § 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26, poz. 157) oraz § 37 ust. 1 pkt 1 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr 10, poz. 44) i wskazał, że szerokość użytkowa spocznika znajdującego się przed wejściem do lokalu nr [...] (na piętrze) budynku przy ul [...] w W. jest niezgodna z ww. przepisami. W wyniku wykonania przedmiotowej ścianki szerokość ta wynosi obecnie 0,35 m, natomiast przepisy jednoznacznie wskazują, że szerokość spocznika nie może być mniejsza niż 0,7 m. Dalej organ wskazał, że z dniem 1 stycznia 1981 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 Iipca1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.). W § 52 ust. 2 ww. rozporządzenia zostało przedstawione tabelaryczne zestawienie wymiarów użytkowych elementów klatek schodowych w budynkach lub w ich częściach. I tak w pkt. 1 tego zestawienia zapisano, że w budynkach jednorodzinnych i mieszkaniach dwupoziomowych minimalna szerokość użytkowa spocznika wynosi 0,8 m.

Powyższy przepis, również w ocenie organu dowodzi, że szerokość spocznika istniejącego przed wejściem do lokalu mieszkalnego nr [...] (na piętrze) w budynku jednorodzinnym dwulokalowym przy ul. [...] w W. nie odpowiada także przepisom określonym w ww. rozporządzeniu z dnia 3 lipca 1980 r., gdyż wynosi ona tylko 0,35 m. Organ wskazał także, że ww. rozporządzenie z dnia 3 lipca 1980 r. zostało zastąpione obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W § 68 ust. 1 tego rozporządzenia zostało zapisane, że w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych i w zabudowie zagrodowej oraz mieszkaniach dwupoziomowych minimalna szerokość użytkowa spocznika wynosi 0,8 m.

Wobec powyższego organ uznał, że po wybudowaniu ścianki z płyt G-K oraz pilśniowej na stelażu drewnianym spocznik istniejący przed wejściem do lokalu mieszkalnego nr [...] (na piętrze), posiadający szerokość użytkową 0,35 m nie odpowiada także obecnie obowiązującym przepisom rozporządzenia. Przytaczając treść art. 103 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. organ wskazał, że do legalizacji robot budowlanych, innych niż objęte przepisami art. 48 obowiązującej ustawy Prawo budowlane, tj. innych niż samowolne wybudowanie obiektu budowlanego lub jego części, stosuje się przepisy obowiązującej ustawy z 1994 r. Prawo budowlane. Sprawy dotyczące postępowania naprawczego oraz legalizacji innych robot budowlanych, niż samowolne wybudowanie obiektu budowlanego lub jego części, w obowiązującej ustawie uregulowane zostały w przepisach art. art. 50 – 51.

Postępowanie wykazało, że po wybudowaniu ścianki z płyt G-K na spoczniku drewnianych schodów na piętrze budynku jednorodzinnego dwulokalowego przy ul. [...] w W., szerokość użytkowa spocznika przed wejściem do mieszkania nr [...] nie spełnia wymogów wynikających zarówno z:

1) § 37 ust. 1 pkt 1 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budownictwa powszechnego,

2) § 52 ust. 2 rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki,

3) § 68 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Uwzględniając powyższe stwierdził, iż w celu doprowadzenia przedmiotowego spocznika przed wejściem do mieszkania nr [...] na piętrze budynku przy ul. [...] w W. do stanu zgodnego z przepisami, tj. do szerokości określonej jednym z wyżej przytoczonych przepisów warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, należy rozebrać wykonaną ściankę z płyt G-K, będącą przedmiotem niniejszego postępowania.

Końcowo organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż postępowanie administracyjne dotyczy zabudowy spocznika, wykonanej na pierwszym piętrze budynku jednorodzinnego przy ul. [...] w W., zatem w celu określenia precyzyjnej lokalizacji wykonanych robot budowlanych należało w tej części zmienić

sentencję zaskarżonej decyzji.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił:

1) naruszenie art. 50 ust 1 pkt 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, przez błędną wykładnię, iż zabudowa spocznika płytą gipsowo-kartonową powoduje stan istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, podczas gdy spocznik zabudowany jest w dotychczasowy sposób od 40 lat i nie stanowi przeszkody w prawidłowym użytkowaniu lokalu na piętrze budynku mieszkalnego, ani korzystania z części wspólnych budynku, ani nie utrudnia dostępu do urządzeń wspólnych w budynku;

2) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. art. 80 k.p.a., poprzez nierozważenie przez organ pierwszej i drugiej instancji, czy istnieje inna możliwość dostosowania spocznika do obowiązujących przepisów prawa budowlanego, jako że wyburzenie ścianki kartonowo - gipsowej stanowić będzie znaczną uciążliwość dla skarżącego, gdyż zabudowa spocznika wraz z drzwiami stanowi jednocześnie drzwi wejściowe do lokalu znajdującego się na piętrze budynku.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

W ocenie sądu, organy obu instancji pominęły w sprawie kwestię dla niej kluczową. Mianowicie błędnie przyporządkowały wielkość wynikającą z protokołu 0,35 m jako szerokość, podczas gdy jest to głębokość (tak schodów, jak i spocznika).

Sąd wskazał, że zgodnie z § 68 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, minimalna szerokość użytkowa tak biegu schodowego, jak i spocznika wynosi 0,8 m. Ust. 4 § 68 wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, jak należy wielkość określoną mianem "szerokość" schodów mierzyć. Zgodnie z tym przepisem, szerokość użytkową schodów stałych mierzy się między wewnętrznymi krawędziami poręczy, a w przypadku balustrady jednostronnej - między wykończoną powierzchnią ściany a wewnętrzną krawędzią poręczy tej balustrady. Szerokości te nie mogą być ograniczane przez zainstalowane urządzenia oraz elementy budynku.

Nie budzi także wątpliwości, w ocenie sądu, że ten sam sposób mierzenia szerokości dotyczy spoczników, gdyż zgodnie z § 66 cytowanego rozporządzenia w celu zapewnienia dostępu do pomieszczeń położonych na rożnych poziomach należy stosować schody stałe (...), zaś graniczne wymiary schodów stałych w budynkach o rożnych przeznaczeniu określa tabela (§ 68 ust. 1 rozporządzenia) – w tym minimalną szerokość użytkową biegu i spocznika.

Sąd stwierdził, że tym sposobem wnioskowania organ popadł w wewnętrzną sprzeczność wskazując, że "na wykonanie zabudowy spocznika drewnianych schodów, znajdującego się na pierwszej kondygnacji budynku mieszkalnego, poprzez wykonanie ścianki z płyty pilśniowej na stelażu drewnianym ze wstawieniem w niej drzwi drewnianych szerokości 0,80 m, przed 1 stycznia 1995 r. nie było wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę" oraz jednocześnie, że spocznik na którym te drzwi osadzono ma szerokość zaledwie 0,35 m. Przyjmując, że w ten sam sposób organ dokonał pomiarów szerokości tak drzwi, jak spocznika, niemożliwym byłoby osadzenie szerszych drzwi na węższym spoczniku. Z protokołu znajdującego się w aktach sprawy wynika niezbicie, że pomiary wykonano prawidłowo, wadliwa jest jednak ich interpretacja dokonana przez organ, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia normy § 68 ust. 1 w zw. z ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię przepisów:

1) rozdziału 8 "Schody i pochylnie" zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr 10, poz. 44), w szczególności przepisów § 37 ust. 1 pkt 1 tego zarządzenia oraz

2) rozdziału 4 "Schody i pochylnie" rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422), w szczególności przepisów § 68,

- poprzez błędną interpretację tych przepisów, w szczególności nieuwzględnienie całości postanowień regulujących wymagania techniczne określające parametry jakim powinny odpowiadać schody wewnątrz budynków, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało błędnym jej rozstrzygnięciem.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa sądowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną I. S. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 781/20, po rozpoznaniu skargi na posiedzeniu niejawnym, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.

W uzasadnieniu wyroku NSA zwrócił uwagę, że przed odniesieniem się do zasadniczej kwestii będącej przedmiotem sporu, z uwagi na powoływanie się na różnych etapach postępowania administracyjnego oraz sądowego na szereg przepisów w zakresie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, konieczne jest wprowadzenie wskazujące na to, jakie normy prawne w tym zakresie powinny mieć zastosowanie. Stwierdził nadto, że ramy prawne zostały, co do zasady, prawidłowo wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jednak w dalszym postępowaniu należy uwzględnić wskazane w uzasadnieniu wyroku uwagi.

NSA wskazał, że w skardze kasacyjnej nie podważono ustalonego przez organy stanu faktycznego co do charakteru i okresu wykonanych robót. Ścianka z płyty pilśniowej oraz drzwi na spoczniku schodów zostały wykonane około 40 lat przed datą dokonania oględzin, tj. w 1978 r. Następnie, po pojawieniu się na rynku płyt gipsowo-kartonowych, ścianka została wzmocniona takimi płytami z wykończeniem gładzią szpachlową. Już pierwotne wykonanie ścianki w 1978 r. stanowiło przebudowę klatki schodowej.

Postępowanie organu nadzoru budowlanego zostało wszczęte zawiadomieniem PINB w K. z dnia 9 lipca 2018 r. o wszczęciu postępowania w sprawie zabudowy spocznika drewnianych schodów ścianką z płyty gipsowo-kartonowej oraz pilśniowej na stelażu drewnianym z drzwiami, znajdującego się na pierwszej kondygnacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego, dwulokalowego na działce nr [...] w W., przy ul. [...]. Odnotować jednak trzeba, że do wszczęcia postępowania doszło już z chwilą przeprowadzenia oględzin z udziałem stron w dniu 20 czerwca 2018 r. Zastosowanie się do dyrektyw intertemporalnych zawartych w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.) powinno uwzględniać stan prawny wywołany, m.in. w zakresie przebudowy, ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718). Skoro w chwili wszczęcia postępowania przebudowa nie stanowiła już budowy, to nie wchodziło w grę zastrzeżenie zawarte w art. 103 ust. 2 zdanie drugie Prawa budowlanego. Do takiej przebudowy należy stosować przepisy art. 50-51 Prawa budowlanego. W okolicznościach niniejszej sprawy należało odpowiedzieć na pytanie, czy zachodzi przypadek określony w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, tj. wykonanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach. W razie zaś ustalenia, że roboty zostały wykonane w sposób sprzeczny z przepisami obowiązującymi w okresie ich wykonania, należałoby, w zależności od możliwości doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, wydać jedną z decyzji określonych w art. 51 ust. 7 w związku z art. 51 ust. 1 lub art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W procedurze naprawczej chodzi o stan zgodny z prawem w czasie rozstrzygania.

W okresie wykonania robót, tj. w 1978 r. obowiązywały warunki techniczne określone w § 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26, poz. 157) w związku z zarządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. Pamiętać jednak warto, że schody łączące kondygnacje budynków i parametry schodów były regulowane także przepisami wcześniejszymi, poczynając od art. 208-216 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. poz. 216), poprzez § 36-43 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 196 ze zm.). Z przepisów obowiązujących w okresie wykonania robót oraz przepisów wcześniejszych wynika przede wszystkim konieczność traktowania schodów jako pewnego ciągu komunikacyjnego, którego poszczególne części powinny odpowiadać określonym wymogom. Nie wchodząc bliżej w szczegółowe definicje architektoniczne, można powiedzieć, że w przepisach tych określono parametry biegów schodów, stopni, przestrzeni miedzy biegami schodów łączących te biegi oraz przestrzeni nad schodami, oświetlenia schodów, w różnego rodzaju obiektach budowlanych.

Spocznik, o którym mowa w § 37 ust. 1 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, jest zatem elementem ciągu komunikacyjnego. Odczytując znaczenie pojęć szerokości biegów i spoczników należy przede wszystkim pamiętać o tym, że spocznik jest, co do zasady, następującym po biegu schodów elementem ciągu komunikacyjnego prowadzącym do następnego fragmentu biegu schodów. Spocznik stanowi zatem dalszy element komunikacyjny, biegnący w kierunku tego następnego fragmentu biegu schodów. Pomijając schody wachlarzowe, czy też zabiegowe, zasadniczy układ dwóch biegów schodów między kondygnacjami i łączącego je spocznika, usytuowanego między kondygnacjami, ma zazwyczaj kształt litery U, przy czym podstawa tej litery usytuowana jest w odniesieniu do obu biegów schodów pod kątem prostym. Wymiar spocznika pomiędzy biegami schodów, które spocznik łączy, stanowi jego długość. Natomiast wymiar spocznika będący odległością od ciągu schodów do ściany równoległej do ciągu schodów (lub innego, niż ściana, ograniczenia) stanowi szerokość spocznika.

Biorąc więc pod uwagę kierunek biegu schodów i spocznika, jego szerokość użytkowa nie jest tożsama z szerokością użytkową biegu schodów, jakkolwiek nie można takiego jednakowego wymiaru wykluczyć, o czym świadczą niektóre z przepisów określających te wymiary.

Takie rozumienie szerokości spocznika pozwala na ocenę, według której, jednoczesne określenie szerokości użytkowej biegów i spoczników jest nie tylko możliwe, ale wręcz logiczne i pożądane. Chodzi wszak o uregulowanie szerokości ciągu komunikacyjnego. Skonstatować jeszcze w trakcie tych ogólnych spostrzeżeń można, że relacja między szerokością biegu schodów i szerokością spocznika jest taka, że w przepisach określających te wymiary, szerokość spocznika nie jest mniejsza od szerokości biegu, natomiast zdarzają się szerokości spocznika większe. Ta prawidłowość umacnia tezę o jednolitym podejściu do biegu i spocznika jako jednego ciągu komunikacyjnego w budynku, łączącym kondygnacje tego budynku.

W okresie wykonania ściany i drzwi na spoczniku schodów na pierwszej kondygnacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego, dwulokalowego na działce nr [...] w W., przy ul. [...], wymiary te wskazywał, w odniesieniu do domów jednorodzinnych, przepis § 37 ust. 1 pkt 1 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. W myśl tego przepisu, najmniejsza użytkowa szerokość biegów i spoczników powinna wynosić w świetle co najmniej 0,70 m.

Jest niewątpliwe, że na skutek wykonania ściany i drzwi, szerokość spocznika została zmniejszona poniżej najmniejszej użytkowej szerokości.

Dodać warto, dla pełnej jasności, że płaszczyzna powyżej ciągu schodów na pierwszym piętrze stanowi spocznik, mimo że nie prowadzi on do kolejnego ciągu schodów. Poprzedzające uwagi o abstrakcyjnym modelu ciągu komunikacyjnego nie miały za zadanie, co w świetle nawet powszechnych doświadczeń w tym zakresie jestoczywiste, podanie jednego, wyłącznego rozumienia spocznika jako elementu o kształcie litery U. Przed rozpoczęciem biegu schodów lub w jego zakończeniu spoczniki mają kształt niepełnej litery U, np. litery L.

Badając możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, należy rozważyć obecnie obowiązujące przepisy § 66-69 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1065).

Według § 68 ust. 1 tego rozporządzenia, w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych minimalna szerokość użytkowa biegu i spocznika wynosi 0,8 m. Odnosząc się do argumentacji o znaczeniu § 68 ust. 4 dla ustalania szerokości spocznika, od razu należy stwierdzić, że z treści tego przepisu wynika, iż dotyczy on szerokości użytkowej schodów, a nie spocznika. Celem tego przepisu jest zapobieżenie ewentualnym próbom zmniejszenia realnej szerokości biegu schodów. Powyższe uwagi prowadza również do wniosku, że szerokości użytkowej spocznika nie można ustalać przy pomocy przepisu § 69 ust. 4 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który określa szerokość stopni schodowych. Jest to inne zagadnienie, niż szerokość biegu i szerokość spocznika.

W ocenie NSA stanowisko sądu pierwszej instancji w zakresie zgodności robót z przepisami obowiązującymi w trakcie wykonania robót jest błędne. Nie ma podstaw do formułowania tezy o wymaganej szerokości spocznika wywodzonej z innych przepisów, niż § 37 ust. 1 pkt 1 zarządzenia z 1966 r. Skoro zaś doszło do naruszenia przepisów, na skutek wykonania robót, to zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego należy ocenić, czy było to naruszenie istotne. Konieczne jest także spostrzeżenie, że o ile naruszenie zostanie uznane za istotne, przy ocenie możliwości doprowadzenia robót do staniu zgodnego z prawem, należy pamiętać tym, że stan zgodności z prawem, w zakresie wymiarów spocznika, zostanie osiągnięty, gdy sporna ścianka i drzwi nie będą usytuowane w przestrzeni stanowiącej minimalną szerokość użytkową spocznika, według § 68 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Kwestie te, z uwagi na błędne wyłożenie pojęcia szerokości spocznika, nie zostały rozważone przez Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji nie ma podstaw do wydania przez sąd kasacyjny orzeczenia reformatoryjnego.

NSA wskazał również, że w odniesieniu do wykonanych robót nie mają zastosowania, ani na etapie badania zgodności robót z prawem w chwili wykonania, ani w zakresie możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.). Odnosząc się jednak do prób oceny legalności wykonanych robót z wykorzystaniem § 53 ust. 1 tego rozporządzenia wskazał, że sposób obliczania szerokości spocznika zawarty w tym przepisie, zrównany ze sposobem obliczania szerokości biegu schodów, wystąpił w systemie prawnym jednorazowo. W rozporządzeniu z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie sposób liczenia szerokości biegu schodów nie obejmuje już spocznika. Unormowanie § 68 ust. 4 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. odpowiada wcześniejszym, w zasadzie jednolitym w treści regulacjom z kilkudziesięciu lat. Nadto, należy zgodzić się z argumentacją kasacji, że przepis § 53 ust. 1 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. nie jest spójny z pozostałymi przepisami Rozdziału 6 tego samego rozporządzenia normującymi szerokość elementów użytkowych schodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Przedmiotowa sprawa została przekazana do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 781/20.

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej : "p.p.s.a.", wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawę przekazano pozostaje związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia ta obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. W orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż związanie samego sądu administracyjnego, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Oceniając niniejszą sprawę w tak określonych ramach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wykonując zalecenia NSA w przedmiotowej sprawie, sąd skupił się na następujących zagadnieniach:

1/ czy zachodzi przypadek określony w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, tj. wykonanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach. W razie zaś ustalenia, że roboty zostały wykonane w sposób sprzeczny z przepisami obowiązującymi w okresie ich wykonania, należałoby, w zależności od możliwości doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, wydać jedną z decyzji określonych w art. 51 ust. 7 w związku z art. 51 ust. 1 lub art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W procedurze naprawczej chodzi o stan zgodny z prawem w czasie rozstrzygania.

2/ obowiązywaniu przepisów regulujących warunki techniczne w okresie wykonania zabudowy spocznika (rozporządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26, poz. 157) w związku z zarządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego) oraz przepisów umożliwiających doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem ( § 66-69 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1065).

3/ stwierdzeniu, że płaszczyzna powyżej ciągu schodów na pierwszym piętrze stanowi spocznik, mimo że nie prowadzi on do kolejnego ciągu schodów,

4/ uznaniu, że wymiar spocznika pomiędzy biegami schodów, które spocznik łączy, stanowi jego długość, natomiast wymiar spocznika będący odległością od ciągu schodów do ściany równoległej do ciągu schodów (lub innego, niż ściana, ograniczenia) stanowi szerokość spocznika.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte zawiadomieniem PINB w K. z dnia 9 lipca 2018 r. o wszczęciu postępowania w sprawie zabudowy spocznika drewnianych schodów ścianką z płyty gipsowo-kartonowej oraz pilśniowej na stelażu drewnianym z drzwiami, znajdującego się na pierwszej kondygnacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego, którego współwłaścicielami są skarżący i uczestnicy postępowania. NSA zwrócił uwagę, że o wszczęciu postepowania można mówić już w dacie przeprowadzenia oględzin z udziałem stron w dniu 20 czerwca 2018 r.

Z ustalonego przez organy nadzoru budowlanego stanu faktycznego sprawy, nie kwestionowanego przez strony, wynikało, że ścianka z płyty pilśniowej oraz drzwi na spoczniku schodów zostały wykonane około 40 lat przed datą dokonania oględzin, tj. w 1978 r. Następnie, po pojawieniu się na rynku płyt gipsowo-kartonowych, ścianka została wzmocniona takimi płytami z wykończeniem gładzią szpachlową.

Stwierdzić należy, że już pierwotne wykonanie ścianki w 1978 r. stanowiło przebudowę klatki schodowej.

W okresie wykonania robót, tj. w 1978 r. obowiązywały warunki techniczne określone w § 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26, poz. 157) w związku z zarządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 20 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego.

Przepis § 37 ust. 1 pkt 1 powołanego zarządzenia wskazywał, że najmniejsza użytkowa szerokość biegów i spoczników powinna wynosić w świetle co najmniej 0,70 m.

Badając możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, należało rozważyć obecnie obowiązujące przepisy § 66-69 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Według § 68 ust. 1 tego rozporządzenia, w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych minimalna szerokość użytkowa biegu i spocznika wynosi 0,8 m.

Nie bez znaczenia dla rozpoznania sprawy jest przesądzenie w wyroku NSA z dnia 16 lipca 2020 r. rozumienia pojęcia szerokości użytkowej spocznika oraz, że płaszczyzna powyżej ciągu schodów na pierwszym piętrze stanowi spocznik, mimo że nie prowadzi on do kolejnego ciągu schodów.

Przyjmując zatem, że szerokość spocznika stanowi wymiar spocznika będący odległością od ciągu schodów do ściany równoległej do ciągu schodów (lub innego, niż ściana, ograniczenia), to w istocie szerokość spocznika powyżej ciągu schodów na pierwszym piętrze, wynosząca 0,35 m, nie odpowiadała wymogom określonym w przepisach technicznych obowiązujących w dacie dokonania przebudowy (rok 1978), jak i w obecnym stanie prawnym, gdzie szerokość użytkowa spocznika wynosiła odpowiednio 0,7 m i 0,8m. Zabudowa spocznika i postawienie w jego świetle zabudowy wraz z drzwiami w sposób istotny narusza prawo, albowiem ta część ciągu schodów o szerokości o,35 m nie pełni swojej funkcji komunikacyjnej.

Przeszkodą w doprowadzeniu do sytuacji, w której spocznik powyżej ciągu schodów na pierwszym piętrze osiągnie 0,8 m, czyli doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, jest posadowiona ścianka gipsowo-kartonowa z wbudowanymi drzwiami, którą - jak to słusznie uznał organ nadzoru budowlanego - należy rozebrać. Na konieczność usunięcia z przestrzeni spocznika ścianki z drzwiami zwrócił również uwagę NSA wskazując, że tylko wówczas stan zgodności z prawem, w zakresie wymiarów spocznika, zostanie osiągnięty.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie stwierdzając naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów prawa materialnego oraz procedury administracyjnej w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy oraz w zgodzie z wytycznymi zawartymi w wyroku NSA z dnia 16 lipca 2020 r., na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.