Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 177/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania
Stwierdzono, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 109 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 12, art. 35,  art. 36 § 1-2, art. 37 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 13
journal: Dz.U. 2022 poz 91
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 149  § 1-2, art. 149a § 1a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi A. L. na bezczynność Wojewody w postępowaniu dotyczącym udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę 1. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A. L. 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 20 października 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gdańsku wpłynęła przekazana przez organ skarga A. L. (dalej także jako "wnioskodawczyni" albo "skarżąca") na bezczynność Wojewody Pomorskiego w postępowaniu dotyczącym udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne.

A. L. w dniu 14 stycznia 2022 r. za pośrednictwem pełnomocnika z wyboru i z wykorzystaniem platformy ePUAP zwróciła się do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W dniu 17 stycznia 2022 r. na adres Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku wysłany został oryginał wniosku wraz z pełnomocnictwem, potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej oraz kopiami stron paszportu. Z kolei przy piśmie z dnia 9 lutego 2022 r. (nadanym w tym samym dniu) pełnomocnik wnioskodawczyni złożył oświadczenie wnioskodawczyni z dnia 5 stycznia 2022 r., oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, umowę zlecenia z dnia 1 stycznia 2022 r. oraz formularze ZUS P ZIUA, ZUS P ZUA i ZUS P RCA.

Pismem z dnia 29 kwietnia 2022 r. organ wezwał wnioskodawczynię do osobistego złożenia wniosku - w terminie 30 dni od dnia doręczenia pisma - oraz poinformował o treści art. 99 ust. 1a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 2354).

Wnioskodawczyni stawiła się w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim w dniu 10 czerwca 2022 r. W tym samym dniu organ pouczył wnioskodawczynię o możliwości wykonywania pracy w trakcie toczącego się postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Jednocześnie organ zobowiązał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o załącznik, o którym mowa w art. 106 ust. 1 a ustawy o cudzoziemcach.

W dniu 17 maja 2022 r. do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo pełnomocnika wnioskodawczyni, do którego dołączono załącznik, o którym mowa w art. 106 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach wraz z pełnomocnictwem oraz informację starosty z dnia 11 lutego 2022 r. na temat możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi obejmującą obywateli polskich i cudzoziemców.

W dniu 10 czerwca 2022 r. wnioskodawczyni złożyła osobiście wniosek w organie oraz wymagane odciski linii papilarnych jak i uiściła opłatę skarbową od złożonego wniosku z dnia 14 stycznia 2022 r.

Załącznik nr do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wraz z pełnomocnictwem oraz informacją starosty na temat możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi obejmującą obywateli polskich i cudzoziemców zostały ponownie złożone w dniu 15 lipca 2022 r.

Pismem z dnia 20 lipca 2022 r. Wojewoda Pomorski w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zwrócił się do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych KWP w Gdańsku, Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej oraz Naczelnika Wydziału IX Delegatury ABW w Gdańsku o przekazanie informacji, czy wjazd i pobyt wnioskodawczyni na terytorium RP stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W dniu 20 września 2022 r. do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku wpłynęło wniesione przez pełnomocnika wnioskodawczyni w dniu 15 września 2022 r. ponaglenie w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "k.p.a.").

W tym samym dniu, to jest 20 września 2022 r. Wojewoda Pomorski wydał decyzję nr SO-XII.6151.1033.2022.MP o udzieleniu A. L. zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z terminem ważności do dnia 19 września 2025 r.

W skardze na bezczynność Wojewody Pomorskiego w postępowaniu dotyczącym udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (data wpływu do organu – 23 września 2022 r.; data fizycznego wpływu do WSA w Gdańsku – 20 października 2022 r.) A. L., reprezentowana przez pełnomocnika, podniosła zarzut naruszenia art. 8, art. 12, art. 35 § 1 oraz art. 36 § 1 k.p.a.

Skarżąca wniosła o zobowiązanie Wojewody Pomorskiego do wydania aktu administracyjnego, przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 wskazanej ustawy oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca podniosła, że zgodnie ze znowelizowanym od dnia 29 stycznia 2022 r. art. 112 a ustawy o cudzoziemcach decyzja winna być wydana przez organ w terminie 60 dni. Skarżąca zarzuciła organowi brak dopełnienia obowiązku określonego w art. 36 k.p.a., gdyż organ nie zawiadomił skarżącej o zwłoce w załatwieniu sprawy ani nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. W ocenie skarżącej doszło do rażącego naruszenia prawa bowiem termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przez organ przekroczony. Ponadto za takim uznaniem przemawia stopień zaniedbań ze strony organu oraz sposób zachowania strony. Skarżąca zaznaczyła, że podnoszone przez organ od 2014 r. trudności kadrowe nie oznaczają przyczyn "niezależnych od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a.

Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej wskazano, że długie oczekiwanie w niniejszej sprawie na wydanie rozstrzygnięcia jest sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawa i doprowadziło do utraty zaufania do organów administracji publicznej. W ocenie skarżącej przedłużenie postępowania nie usprawiedliwiają przedstawiane przez organ kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na czasową niedopuszczalność wywodzenia środków prawnych zwalczających bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wynikającą z art. 100c ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Ewentualnie organów wniósł o oddalenie skargi w związku z czasowym spoczywaniem terminów i ogólnym wyłączeniem w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. stosowania przepisów o bezczynności. Alternatywnie Wojewoda Pomorski wniósł o odstąpienie od wymierzenia grzywny oraz niezasądzanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej z uwagi na brzmienie art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, który stanowi, że w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny i nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Wojewoda Pomorski wskazał, że decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę została wydana przed wpływem skargi. Ponadto Wojewoda Pomorski podkreślił, że zgodnie z art. 100c ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez Wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. W związku z tym, zdaniem organu, nie przekroczył on ustawowego terminu na rozpatrzenie wniosku. Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 100c ust. 3 pkt 1 ww. ustawy w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 100c. ust. 1 ustawy o pomocy do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") stanowi z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Na wstępie zauważyć należy, że wymóg formalny skutecznego wniesienia skargi wskazany w wyżej przytoczonym art. 53 § 2b p.p.s.a. został w przedmiotowej sprawie spełniony, bowiem skarżąca przed wniesieniem skargi wniosła do organu wymagane wskazaną regulacją ponaglenie (w dniu 15 września 2022 r.).

W niniejszej sprawie skarżąca zarzuciła Wojewodzie Pomorskiemu bezczynność w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Oceniając skargę merytorycznie Sąd uznał, że skarga jest częściowo zasadna.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych

w art. 3 § 2 pkt 1-4 sąd:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a).

Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego

na podstawie odrębnych przepisów.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19; publ.: ONSAiWSA 2020/6/79; dostępność: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Zdaniem Sądu wydana w niniejszej sprawie z wniosku skarżącej decyzja Wojewody Pomorskiego z dnia 20 września 2022 r. nr SO-XII.6151.1033.2022.MP o udzieleniu skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP do dnia 19 września 2025 r. nie stanowi przeszkody dla merytorycznego rozpoznania skargi w zakresie rozstrzygnięcia, czy zaistniała w niniejszej sprawie bezczynność, bowiem w realiach niniejszej sprawy nie zachodzi sytuacja, której dotyczy cytowana uchwała. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że powyższa decyzja Wojewody Pomorskiego została doręczona skarżącej już po wniesieniu skargi, to jest w dniu 30 września 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – w aktach administracyjnych). Nie można zatem uznać, iż skarga A. L. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w postępowaniu w sprawie z jej wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę została wniesiona po zakończeniu postępowania decyzją administracyjną, która uzyskała walor ostateczności.

W konsekwencji należy stwierdzić, że wydanie wskazanego rozstrzygnięcia przez Wojewodę Pomorskiego ma jedynie ten skutek, że Sąd nie ma obecnie podstaw aby zobowiązywać organ, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do wydania decyzji.

Pojęcie bezczynności, której zaistnienie w sprawie zarzuca skarżąca, zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., przez wskazanie, że jest to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Z kolei w przepisie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. została zdefiniowana przewlekłość postępowania jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Istotą kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny ze skargi na bezczynność jest zbadanie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie (i ewentualne przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego, likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu). Bezczynność i przewlekłość jako formy opieszałości postępowania przeplatają się bowiem wzajemnie. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.

Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania stanowi zatem środek prawny, którego celem jest zapewnienie realizacji zasady szybkości postępowania (art. 12 § 1 i § 2 k.p.a.). Zasada szybkości postępowania wynikająca z art. 12 § 1 k.p.a. wymaga bowiem, by organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie.

W tym miejscu należy zauważyć, że przepisy ustawy o cudzoziemcach nie określały aż do dnia 28 stycznia 2022 r. terminu w jakim powinna zostać wydana decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Termin ten z dniem 29 stycznia 2022 r. wprowadzony został przepisem art. 112a ustawy o cudzoziemcach, dodanym ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91, zwaną dalej "ustawą nowelizującą").

Obowiązujący od dnia 29 stycznia 2022 r. przepis art.112a ustawy o cudzoziemcach, dotyczący terminu wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy stanowi:

1. Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.

2. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

3. W przypadku postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) jednostka przyjmująca złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

2) jednostka przyjmująca przedłożyła dokumenty, o których mowa w art. 106a ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106a ust. 3, upłynął bezskutecznie.

4. Postępowanie odwoławcze w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy kończy się w terminie 90 dni.

5. Jeżeli odwołanie nie spełnia wymogów przewidzianych przepisami prawa, termin, o którym mowa w ust. 4, biegnie od dnia uzupełnienia braków.

Tym samym od dnia 29 stycznia 2022 r. termin wydania decyzji zezwalającej cudzoziemcowi na pobyt czasowy reguluje powyższy przepis szczególny (art. 35 § 4 k.p.a.).

Art. 13 ustawy nowelizującej zawiera przepisy intertemporalne i stanowi:

1. W postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

2. Jeżeli w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 wojewoda wezwał cudzoziemca lub jednostkę przyjmującą, o której mowa w art. 3 pkt 5b ustawy zmienianej w art. 1, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, nie stosuje się przepisów art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4 i art. 203 ust. 2a i 2b ustawy zmienianej w art. 1. W tym przypadku terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a ust. 1 lub art. 210 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, biegną od dnia upływu terminu wyznaczonego przez wojewodę, a jeżeli termin ten upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - od dnia jej wejścia w życie.

3. Jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Przedstawione powyżej przepisy ustawy nowelizującej i nowelizacja ustawy o cudzoziemcach, wprowadzająca unormowania dotyczące ustawowych terminów załatwiania spraw i ich biegu nie mogą, zdaniem Sądu, prowadzić do pogorszenia sytuacji skarżącej. Zasada szybkości postępowania wynikająca z art. 12 § 1 k.p.a. wymaga, by organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. Skutek ustawy nowelizującej w postaci unicestwienia zaistniałego wcześniej zdarzenia prawnego (wszczęcia postępowania administracyjnego – w realiach sprawy w dniu 14 stycznia 2022 r.) należy uznać za pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia naruszenie zakazu niedziałania prawa wstecz, wynikającego z konstytucyjnej zasady państwa prawnego, zawartej w art. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Taki skutek zatem, interpretując przepisy ustawy nowelizującej zgodnie z Konstytucją RP i biorąc pod uwagę jej art. 8 (określający zasadę bezpośredniego stosowania Konstytucji) należy jednoznacznie wykluczyć.

Zatem, dokonując oceny zgodności z prawem działań organu administracji w okresie poprzedzającym wejście w życie ustawy nowelizującej, należy odwołać się do przepisów k.p.a.

Stosownie do art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1); niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2); załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

W realiach sprawy należało mieć również na uwadze treść regulacji zawartych w art. 109 ust. 1-3 ustawy o cudzoziemcach, które przewidują zwrócenie się do określonych organów o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organy te przekazują stosowną informację w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku. Termin ten może być przedłużony do 60 dni w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zaś jeżeli organ obowiązany do przekazania informacji, o której mowa w ust. 1, nie przekaże informacji w ustawowych terminach uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony.

Zauważyć wobec powyższego należy - mając na uwadze konieczność zwrócenia się przez organ w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, że przy odpowiedniej koncentracji działań i przestrzeganiu zasad wynikających z przywołanych powyżej przepisów k.p.a., dotyczących szybkości postępowania i terminów załatwiania spraw – organ mógł i powinien rozpatrzyć wniosek skarżącej w czasie nie dłuższym niż 3 – 4 miesiące od dnia wniesienia wniosku. Możliwe było to przy niezwłocznym wezwaniu skarżącej do osobistego złożenia wniosku, a następnie przy jednoczesnym wystosowaniu przez organ zapytań w trybie art. 109 ust.1 ustawy oraz ewentualnym wezwaniu skarżącej do złożenia niezbędnych dokumentów.

Z akt administracyjnych przekazanych Sądowi wynika, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do Wojewody Pomorskiego w dniu 14 stycznia 2022 r., zatem w tym dniu zapoczątkowane zostało postępowanie administracyjne. Natomiast wydanie przez Wojewodę Pomorskiego decyzji kończącej postępowanie w pierwszej instancji nastąpiło w dniu 20 września 2022 r., a więc postępowanie w rozpatrywanej sprawie trwało ponad 8 miesięcy. Jest to czas niewątpliwie przekraczający ustawowe terminy na załatwienie sprawy.

Pierwszą czynność w sprawie Wojewoda Pomorski podjął wobec skarżącej dopiero w dniu 29 kwietnia 2022 r. poprzez wezwanie skarżącej do dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku. Podkreślić należy, że czynności tej organ dokonał dopiero po upływie 3 miesięcy od wpływu wniosku, co już samo w sobie stanowi przekroczenie wynikających z przedstawionych przepisów reguł dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych. Kolejną, istotną w skutkach czynność organ powziął dopiero w dniu 10 czerwca 2022 r., wzywając skarżącą do nadesłania załącznika nr wymaganego w przypadku ubiegania się o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. Kolejną czynnością podjętą przez organ było wystosowanie w dniu 20 lipca 2022 r. wezwania w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach do wymienionych w przepisie tym organów o konieczne informacje. Podkreślić w tym miejscu należy, że obowiązek wynikający ze wskazanego przepisu jest czynnością podejmowaną każdorazowo w przypadku prowadzenia postępowania w przedmiocie wydania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Jest to więc czynność standardowa, konieczna i niezależna od innych czynności podejmowanych w toku postępowania. Należy stwierdzić, że nic nie stało na przeszkodzie, by wskazane czynności organ zrealizował niezwłocznie po wpłynięciu przedmiotowego wniosku. Ponadto należy zwrócić uwagę, że załącznik nr 1 do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy znajdował się w aktach administracyjnych już od dnia 17 maja 2022 r. Od dnia 20 lipca 2022 r. do dnia wpływu ponaglenia (20 września 2022 r.) organ pozostawał w istocie bierny. Nie podjął żadnych nowych czynności, które prowadziłyby do rozstrzygnięcia sprawy.

Zdaniem Sądu powyższe okoliczności wskazują jednoznacznie na pozostawanie przez organ w nieuzasadnionej bezczynności w dacie wniesienia skargi do Sądu.

Rozważyć należało także kwestię wejścia w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830, powoływanej dalej jako "ustawa zmieniająca ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy"), a w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1-4 dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń.

Sąd nie podziela poglądu organu, że w niniejszej sprawie regulacje te mogą znaleźć zastosowanie.

Stwierdzić należy, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583 ze zm.) zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz p.p.s.a., przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą Pomorskim w niniejszej sprawie, a i w konsekwencji podczas kontroli legalności tego postępowania, dokonywanej przez sąd administracyjny. Skarżąca nie jest bowiem obywatelką Ukrainy, która przybyła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa.

Zasadne było zatem stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności, którą na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd ocenił jako mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa (orzeczenie jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku).

Sąd uwzględnił w tej materii nie tylko zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (upływ 8 miesięcy), ale całokształt okoliczności sprawy, w tym fakt podejmowania działań w dużych odstępach czasu jak i w następstwie stosownych czynności pełnomocnika skarżącej (na przykład wydanie decyzji w sprawie dopiero po wpływie ponaglenia).

Odnosząc się do żądania przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej bądź wymierzenia organowi grzywny Sąd podkreśla, że choć brak jest w sprawie okoliczności usprawiedliwiających zaistniałą w sprawie bezczynność, to jednak zakończenie postępowania wydaniem żądanej decyzji nie uzasadnia przyznania skarżącej sumy pieniężnej, ani potrzeby wymierzania organowi grzywny, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej bądź też zastosowania obu tych środków, uwarunkowane jest bowiem celem skargi na bezczynność lub przewlekłość, którym jest doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście odnosi się to także do dyscyplinowania organu. Suma pieniężna ma także charakter swoistej rekompensaty za dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek opieszałego i przewlekłego sposobu rozpoznawania jej sprawy przez organ, jednak nie jest równoważna z odszkodowaniem za poniesioną szkodę. Jej przyznanie zostało pozostawione uznaniu sądu i opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Mając to to uwadze podkreślić należy, że skarżąca poza ogólnymi stwierdzeniami nie odwołała się do żadnych szczególnych okoliczności natury osobistej bądź zawodowej, które uzasadniałyby wniosek o przyznanie sumy pieniężnej.

Z powyższych względów Sąd orzekł o oddaleniu skargi w pozostałej części na podstawie art. 151 p.p.s.a. (orzeczenie jak w punkcie drugim sentencji wyroku).

O zwrocie kosztów postępowania (orzeczenie jak w punkcie trzecim sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.) zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej 597 zł. Na zasądzoną od organu kwotę składają się: kwota uiszczona przez skarżącą tytułem wpisu od skargi (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego skarżącą radcy prawnego (480 zł) oraz opłata skarbowa od udzielonego przez skarżącą pełnomocnictwa (17 zł).

Wyrok w niniejszej sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.