Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1307/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie asesor WSA Iwona Kosińska asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant ref. sąd. Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2006 r. sprawy ze skarg K. L. i A. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz K. L. i A. L. kwotę 440 (czterysta czterdzieści ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1307/05

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], oznaczonej jako dawna działka nr [...] z dawnego obrębu [...], stanowiąca obecnie działkę nr [...] z obrębu [...] i działkę nr [...] z obrębu [...].

Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Prezydent W. odmówił zwrotu opisanej na wstępie nieruchomości uzasadniając swoje stanowisko zrealizowaniem na części w/w nieruchomości celu dla którego nastąpiło wywłaszczenie oraz realizacją na pozostałej części nieruchomości innego celu publicznego.

Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Wojewoda stwierdził, że nieruchomość stanowiąca działki o numerach [...] w obrębie [...], o powierzchni [...] m2 oraz [...] w obrębie [...], o powierzchni [...] m2, położona w W. przy ulicy [...] i [...] została nabyta na rzecz Skarbu Państwa od M. G. i S. L. aktem notarialnym z dnia [...] marca 1976 r. Rep. [...]. Decyzjami o lokalizacji inwestycji nr [...] i [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. ustalona została lokalizacja osiedla mieszkaniowego z usługami i lokalizacja ulic miejskich w rejonie zespołu mieszkaniowego "[...]". W skład terenu objętego powyższymi lokalizacjami wchodził grunt o powierzchni [...] m2, a poza lokalizacją znajdował się obszar o powierzchni [...] m2. Na wniosek współwłaścicielek nieruchomości z dnia 30 września 1974 r. wykupiono również część gruntu pozostającą poza lokalizacją.

Do dnia wydania wymienionej na wstępie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2005 r. zostały zwrócone wnioskodawcom następujące działki stanowiące część dawnej działki nr [...] o powierzchni [...] m2: działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 (decyzja Starosty [...] nr [...] z [...] marca 2002 r.), działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 (decyzja Prezydenta W. nr [...] z [...] lutego 2003 r.), działki nr nr [...] o powierzchni [...] m2 i [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] (decyzja Starosty [...] nr [...] z [...] marca 2004 r.) oraz działka nr [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m 2. z obrębu [...] (decyzja Starosty [...] nr [...] z [...] kwietnia 2004 r.).

Z wnioskiem o zwrot pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej obecnie działki o numerach [...] i [...] wystąpili J. i A. L., którzy legitymując się postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] czerwca 2001 r. sygn. akt [...] Ns [...] wykazali swoje następstwo prawne po S. L. i M. G.

Wojewoda ustalił, że nabyta aktem notarialnym z dnia [...] marca 1976 r., zawartym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), nieruchomość o łącznej powierzchni [...] m2, w skład której wchodzą m. in. działki będące przedmiotem niniejszego postępowania, została wykupiona w celu budowy osiedla mieszkaniowego "[...]" wraz z usługami i ulicami miejskimi, przy czym działka o numerze [...] z obrębu [...], która objęta była decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] czerwca 1973 r., została wykorzystana na cel wywłaszczenia, czyli budowę ulic miejskich w rejonie zespołu mieszkaniowego "[...]". Na w/w działce zrealizowano ulicę [...] wraz z infrastrukturą techniczną.

Odnośnie zaś działki nr [...] ustalono, iż wchodziła ona w skład terenu nabytego na rzecz Skarbu Państwa na wniosek poprzednich właścicielek i znajdowała się poza lokalizacją. W związku z powyższym - w świetle aktualnie obowiązujących przepisów prawa – brak było podstaw do orzeczenia o jej zwrocie w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603). Fakt wykupienia przedmiotowej działki na wniosek poprzednich właścicielek oznaczał bowiem, że na działce tej nie można było zrealizować celu publicznego określonego w akcie notarialnym z dnia [...] marca 1976 r. gdyż teren ten nie był objęty żadną decyzją lokalizacyjną. Organ powołał się w tym miejscu na poglądy zawarte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż w stosunku do części nieruchomości wywłaszczonej na wniosek podmiotu wnoszącego obecnie o zwrot tej części nieruchomości brak było podstaw do zastosowania reguł prawnych przyjętych w art. 136 i art. 137 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami" (wyrok NSA z 27 czerwca 2001 r., sygn. akt I SA 243/00) oraz, że zwrot tej części nieruchomości byłby jedynie możliwy tylko wówczas, gdyby zostały spełnione warunki do zwrotu części nieruchomości nabytej na cele wywłaszczenia (wyrok NSA z 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 910/00, ONSA 2002/4/148).

Wskazano ponadto, że omawiany teren znajduje się obecnie we władaniu Zarządu Inwestycji Centralnych Ministerstwa Zdrowia, który pismem z dnia 2 listopada 2004 r. poinformował, iż wybudowano na nim parking i wewnętrzny układ drogowy wraz z infrastrukturą techniczną tj. przykanalik sanitarny i deszczowy, wodociąg, kabel zasilający n.n., kable oświetlenia terenu - w ramach realizacji Centrum [...] - Instytut im. [...] oraz Instytutu [...]. W związku z tym w aktualnym stanie faktycznym brak było – zdaniem organu - możliwości zwrotu części nieruchomości wykupionej aktem notarialnym z dnia [...] marca 1976 r. Rep. [...] Nr [...], stanowiącej obecnie działkę nr [...].

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta W. o odmowie zwrotu objętej wnioskiem nieruchomości.

Decyzja ta z kolei stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wnieśli J. L. i A. L. Skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody [...], zarzucili organowi naruszenie przepisów art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

W szczególności w skardze podniesiono, że organy nie ustaliły kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją celu inwestycji i w jakiej dacie cel ten został zrealizowany a ponadto czy realizacja jego dotyczyła całości czy też części nieruchomości.

Poza tym – zdaniem skarżących – działka o numerze [...] także objęta była lokalizacją, choć nie była w tej materii wydana żadna decyzja. Świadczyć o tym miała treść aktu notarialnego o zbyciu całej nieruchomości w trybie przepisu art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. oraz treść mapy sytuacyjnej sporządzonej dla celów wywłaszczeniowych, która obejmowała cały wykupiony obszar a nie tylko objęty lokalizacją.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Nadmienić również w tym miejscu wypada, że zarządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 sierpnia 2005 r. w sprawie likwidacji Zarządu Inwestycji Centralnych Ministerstwa Zdrowia (Dz. Urz. MZ. 05.10.44) z dniem 30 listopada 2005 r. został zlikwidowany państwowy zakład budżetowy podległy Ministrowi Zdrowia tj. w/w Zarząd Inwestycji Centralnych a mienie znajdujące się w posiadaniu tegoż Zarządu w dniu jego likwidacji zostało nieodpłatnie przekazane państwowej jednostce budżetowej – Ministerstwu Zdrowia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponieważ w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że miało miejsce tego rodzaju naruszenie prawa, skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej ją.

Należy zgodzić się ze skarżącymi, że w przedmiotowej sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne mogące mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Zarzut ten w szczególności dotyczy ustaleń organu sprowadzających się do stanowiska, że cała działka o numerze [...], która objęta była decyzją lokalizacyjną, została zagospodarowana w całości na cel wywłaszczenia.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji ustalenia w tym zakresie zostały poczynione tylko w oparciu o dowód z oględzin w/w działki a organ II instancji nowych, innych dowodów nie przeprowadził.

Podkreślić wypada, iż w owych oględzinach, które odbyły się w dniu 5 listopada 2005 r. uczestniczyły jedynie dwie przedstawicielki organu, co do których znajomości wiedzy geodezyjnej, brak było w aktach informacji. Zatem opieranie się jedynie w rozstrzygnięciu na spostrzeżeniach dokonanych przez pracowników urzędu, nie określonych przy tym jako mających status geodety, musi budzić uzasadnione wątpliwości co do rzetelności takiego dowodu w sytuacji, gdy dowód ten nie jest on poparty innym wiarygodnym dowodem.

Generalnie oczywiście dowód z oględzin – w tego rodzaju sprawach - może się okazać pomocny, ale nie może to być dowód wyłączny. Brak jest bowiem w takim wypadku pewności, czy osoby wydelegowane przez organ do udziału w takich czynnościach, dokładnie umiejscowią działkę w terenie a zwłaszcza prawidłowo określą granice działki i poczynią wiarygodne ustalenia co do tego, czy na działce tej w całości czy też tylko na jej części został zrealizowany cel wywłaszczenia.

Z tego względu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny przeprowadzić bardziej wnikliwe postępowanie dowodowe i orzec w zależności od dokonanych ustaleń.

Sąd nie podzielił zaś zarzutów skarżących odnoszących się do działki nr [...].

Okoliczność, że działka ta nie była objęta żadną decyzją lokalizacyjną oraz wniesienie przez byłe właścicielki wniosku o jej wykup (vide: akta wywłaszczeniowe - pismo z dnia 30 września 1974 r.) ewidentnie dowodzi, że grunt ten nie był objęty celem wywłaszczenia. Sąd – w tym składzie - podziela również utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko ( przywołane w zaskarżonej decyzji ), że jedynie w przypadku zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która objęta była decyzją lokalizacyjną, byłby ewentualnie możliwy zwrot tej części nieruchomości, która została nabyta w akcie notarialnym na wniosek byłych właścicielek.

Z tych powodów zatem – co dodatkowego podkreślenia wymaga - ustalenia organu dotyczące działki nr [...] winny być w pełni rzetelne, gdyż wywierać będą skutek nie tylko co do losów tej działki, ale również odnosić się będą co do zasadności wniosku o zwrot nieruchomości w części dotyczącej działki nr [...].

Biorąc zatem pod uwagę, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, 77 i 80 k.p.a., Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.