Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2071/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bożena Marciniak, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), , Protokolant st. ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 r. sprawy ze skargi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...] w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości związanych z wylotem kanalizacyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., zwana dalej k.p.a.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), nakazał [...] w [...], jako zarządcy budowli, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości związanych z wylotem kanalizacyjnym do rzeki [...] w km 48+815 w [...], poprzez jego zaczopowanie w sposób trwały (np. wypełnieniem betonem), w terminie do 30 czerwca 2016 r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył [...] w [...].

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania [...] w [...], uchylił zaskarżoną decyzję w części terminu wykonania obowiązku i w tym zakresie orzekł o wyznaczeniu terminu do dnia 31 sierpnia 2016 r., a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że [...] w [...] pismem z dnia 14 lutego 2014 r., znak: [...], wystąpił do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie likwidacji budowli hydrotechnicznych m.in. wylotu kanalizacyjnego o średnicy 500mm, do rzeki [...] w km 48+815 w [...].

W związku z tym pismem, przedstawiciele [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] marca 2014 r. przeprowadzili kontrolę, w trakcie której ustalono, że istniejący wylot kanalizacyjny jest zakończony rynną betonową, widoczne jest zużycie betonu zgodnie z wiekiem budowli. Przedstawiciel [...] S.A. oświadczył, że przedmiotowy wylot istniał już w 1974 r. i prawdopodobnie był odtworzony po II wojnie światowej. Budowla była połączona funkcjonalnie z podziemnymi instalacjami [...]. Obecnie wylot kanalizacyjny nie nadaje się do użytku, ponieważ instalacje umożliwiające użytkowanie cukrowni zostały zlikwidowane w 2010 r.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], nakazał spółce [...] S.A. jako właścicielowi budowli, usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego wylotu kanalizacyjnego w km 48+815 rzeki [...] w [...], poprzez trwałe zaślepienie w terminie do 31 lipca 2015 r.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...], uchylił ww. decyzję z dnia [...] czerwca 2015r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W związku z ww. decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] grudnia 2015 r. ponownie przeprowadził oględziny wylotu kanalizacyjnego rzeki [...] w km 48-815 z udziałem stron postępowania. W wyniku tych oględzin stwierdzono: wylot kanalizacyjny betonowy, z rury betonowej, z betonową rynną w kierunku rzeki [...] (rynna kończy się około 2 m przed brzegiem). Budowla bez klapy zwrotnej, murek betonowy lokalnie spękany w miejscach wiązań cegieł, wysokość murków nie przekracza 2 m. Nie zaobserwowano odchyleń murków od pionu, jak również nie stwierdzono śladów użytkowania (nie odprowadza wody).

Następnie, organ odwoławczy, podkreślił, że obiekt budowlany, niezależnie od tego czy jest użytkowany czy też w pewnym okresie nie jest użytkowany, winien znajdować się w stanie, który nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Przepis art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane stanowi, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 - 7.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Decyzje wydawane w oparciu o ten przepis mają charakter związany, co oznacza, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek, określonych w treści omawianego przepisu, to organ nadzoru budowlanego jest obowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

Obowiązek wykonania robót budowlanych ma jedynie charakter naprawczy, a sam ich rodzaj oraz zasięg zależy od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości. Rozstrzygnięcie organu powinno uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego i estetycznego przez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że stan techniczny przedmiotowego wylotu kanalizacyjnego nie budzi wątpliwości. Kanał posiada lokalnie pęknięcia, lecz występują one wyłącznie w miejscach wiązań cegieł. Jednakże z uwagi na fakt, że nie jest zabezpieczony przed dostępem osób trzecich może zagrażać zdrowiu i życiu osób znajdujących się w sąsiedztwie wylotu. Z tego względu zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane jest uzasadnione. Adresatem nakazu wydanego na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, bowiem zgodnie z art. 61 ustawy Prawo budowlane, tylko te osoby odpowiadają za stan techniczny obiektu.

Przedmiotowy wylot kanalizacyjny znajduje się na działce nr [...] w [...], której właścicielem jest Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę [...], natomiast działka ta jest w trwałym zarządzie Regionalnego [...] w [...]. Z wypisu z księgi wieczystej nr [...],wynika, że teren działki nr [...] stanowią grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi.

Z przepisu art. 9 ust. 19f ustawy z dnia 18 lipca 2011 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r. poz. 465 ze zm.) wynika, że wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód są urządzeniami wodnymi, są również budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane.

Z uwagi na fakt, że przedmiotowy wylot kanalizacyjny aktualnie nie jest połączony funkcjonalnie z podziemnymi instalacjami [...], ponieważ instalacje umożliwiające użytkowanie cukrowni zostały zlikwidowane w 2010 r., nie zachodzi przesłanka określona w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Wobec powyższego, w rozpatrywanej sprawie przy ustalaniu adresata obowiązku nakazanego decyzją, należy mieć na uwadze przepis art. 47 § 1 Kodeksu cywilnego, stanowiący, że część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. W myśl art. 47 § 2 Kodeksu cywilnego, częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Z kolei przepis art. 48 Kodeksu cywilnego stanowi, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.

Kwestie utrzymania urządzeń wodnych regulują przepisy art. 64 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo wodne, utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. Natomiast art. 64 ust. 2 ustawy Prawo wodne stanowi, że właściciel urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach powierzchniowych jest obowiązany do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego funkcjonowania tego urządzenia, z uwzględnieniem wymagań wynikających z warunków utrzymywania wód.

Mając na względzie usytuowanie tego wylotu kanalizacyjnego na terenie gruntu pokrytego wodami powierzchniowymi płynącymi, będącego w trwałym zarządzie Regionalnego [...] w [...], w świetle przepisów Prawa budowlanego, Prawa Wodnego i Kodeksu cywilnego, adresatem decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości jest Regionalny [...] w [...] jako zarządca budowli.

Tym samym, w ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r., zmieniając jedynie termin wykonania nałożonego obowiązku.

Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Regionalny [...] w [...], wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz o stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o ich uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw faktycznych i prawnych wydanej decyzji, w zakresie uznania, że właścicielem/zarządcą wylotu kanalizacyjnego w km 48+815 rzeki [...] w [...] jest Skarb Państwa - Regionalny [...] w [...],

- art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw faktycznych i prawnych wydanej decyzji, w zakresie określania, czy w akcie notarialnym z dnia [...] czerwca 2010 r. repertorium [...] nr [...] zawartego pomiędzy spółką [...] S.A. a spółką Przedsiębiorstwem [...] sp. z o.o. (obecnie w upadłości likwidacyjnej) w przedmiocie sprzedaży prawa użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości składającej się z wymienionych działek w [...], prawa własności budynków, budowli i urządzeń naziemnych i podziemnych (stanowiących odrębną nieruchomość) i ruchomości w postaci maszyn i urządzeń, doszło do zbycia wylotu kanalizacyjnego w km 48+815 rzeki [...] w [...];

- art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw faktycznych i prawnych wydanej decyzji, skutkujących pominięciem przedłożonych w toku postępowania dowodów z dokumentów, w szczególności aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 2010 r. repertorium [...] nr [...], decyzji nr [...] Starosty [...] z dnia [...] września 2009 r. o pozwoleniu na rozbiórkę, decyzji nr [...] Starosty [...] z dnia [...] września 2006 r., znak: [...] o pozwoleniu zintegrowanym wydanym dla [...] S.A., decyzji nr [...] Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...] o wygaszeniu ww. pozwolenia zintegrowanego, decyzji Starosty [...] przenoszących prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia zintegrowanego udzielonego [...] S.A. na kolejnych prowadzących instalację do produkcji cukru zlokalizowaną przy ul. [...] w [...] (decyzja nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r.) oraz zeznań świadka, a dotyczących wylotu kanalizacyjnego w km 48+815 rzeki [...], które jednoznacznie wskazują na właściciela urządzenia wodnego tj. albo [...] S.A. z siedzibą [...] albo Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej;

- art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d), art. 14 ust. 4, art. 11 ust. 1 pkt 2, oraz art. 217 ust. 1 ustawy Prawo wodne, w zw. art. 3 pkt 3 i art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz art. 48 k.c., poprzez błędną wykładnię i uznanie, że właścicielem/zarządcą przedmiotowego urządzenia wodnego jest skarżący,

- art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego zastosowanie, w przypadku gdy jego zastosowanie jest nieracjonalne pod względem ekonomicznym i funkcjonalnym, a urządzenie niczemu nie służy i winno być rozebrane;

- art. 67 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie, do urządzenia które w przypadku powodzi stwarza zagrożenie dla ludzi i mienia.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie stwierdził, że przyjęcie, iż Dyrektor [...] w [...] jako zarządca przeważającej części gruntu, na którym został usytuowany przedmiotowy wylot, włada również budynkami i urządzeniami trwale związanymi z gruntem jest błędne. Punktem wyjścia, zdaniem skarżącego, do rozważań organów w sprawie adresatów decyzji winien być tu przedłożony do wniosku z dnia 14 lutego 2014 r. akt notarialny. Organy administracji publicznej, w przypadku złożonego w toku postępowania oświadczenia, z którego wynika, iż żadne z nich nie jest właścicielem przedmiotowych urządzeń, powinny stwierdzić na mocy obowiązujących przepisów oraz treści samego aktu notarialnego, czy doszło, czy też nie do przeniesienia własności przedmiotowych urządzeń wodnych. W przypadku stwierdzenia, iż do takiego przejścia doszło - pomimo braku szczegółowego wskazania tych urządzeń - na zasadach generalnych (zbycie całego zorganizowanego przedsiębiorstwa) to adresatem decyzji winna być spółka Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej. W przypadku stwierdzenia, iż do takiego generalnego zbycia przedsiębiorstwa nie doszło (tylko poszczególne składniki - wymienione w załączniku do aktu notarialnego), to adresatem decyzji winien być [...] S.A. (jako następca prawny [...]").

W ocenie strony, zrzucanie obowiązku należytego zabezpieczenia urządzenia wodnego na skarżącego, niebędącego jego właścicielem, stanowi nadużycie prawa i jest pójściem przez organy administracyjne całkowicie na skróty (właściciel terenu równa się właściciel urządzenia w myśl art. 48 k.c.). Tymczasem powołane przepisy Kodeksu Cywilnego stanowią lex generali w stosunku do lex speciali, czyli przepisów Prawa wodnego.

Skarżący przywołał m.in. wyrok NSA z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1654/09, w którym wyrażono pogląd, że własność wody nie przekłada się automatycznie na własność urządzeń wodnych. Podniósł, że rozstrzygając kwestię podmiotu zarządzającego urządzeniem wodnym należy mieć na uwadze zarówno przepis art. 14 ust. 4 ustawy Prawo wodne, lecz także art. 11 ust. 1 pkt 2, oraz art. 217 ust. 1 ustawy Prawo wodne, albowiem mimo, że Skarb Państwa jest właścicielem wody i gruntów pokrytych tymi wodami, a także urządzenia wodnego to trwały zarząd, jako forma władania nieruchomościami Skarbu Państwa, może należeć do różnych podmiotów.

Dodatkowo skarżący zaznaczył, że Dyrektor [...] w [...] nie ma podstaw do przejęcia, a następnie utrzymywania urządzeń wodnych, które nie służą wykonywaniu powierzonych mu obowiązków przez Prawo wodne. W tym konkretnym przypadku zasadnym jest rozbiórka urządzenia wodnego - wylotu kanalizacyjnego, a nie jego utrzymywanie, m.in. ze względów finansowych. Przedmiotowa budowla hydrotechniczna będzie musiała być utrzymywana przez całe lata. Wezbrania wód powodziowych mogą być powodem zniszczeń wylotu, co w konsekwencji będzie prowadzić do konieczności wykonania robót naprawczych samego urządzenia wodnego, a także koryta. W przedmiotowym stanie faktycznym powinien zostać zastosowany art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez nakazanie rozbiórki urządzenia wodnego, albowiem nie ma potrzeby i możliwości korzystania z niego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlanego, zgodnie z którym, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Zaznaczyć należy, że decyzja wydana w oparciu o treść art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane ma charakter związany, ponieważ organ nadzoru budowlanego po ustaleniu wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w powyższym przepisie jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Obowiązek wykonania robót budowlanych ma przy tym jedynie charakter naprawczy, a sam ich rodzaj oraz zasięg zależy od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości. Rozstrzygnięcie organu powinno uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego i estetycznego przez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 688/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 459/15).

Sąd podziela ocenę zebranego w sprawie materiału dokonaną przez organy obu instancji w niniejszej sprawie, a sprowadzającą się do ustalenia, że w odniesieniu do spornego wylotu kanalizacyjnego do rzeki [...] zaszły podstawy do wydania nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, poprzez wykonanie robót budowlanych wskazanych w decyzji. Stan techniczny przedmiotowego wylotu kanalizacyjnego nie budzi wątpliwości. Jak ustalił organ, m.in. podczas wizji kontrolnych, kanał posiada pęknięcia, lecz występują one wyłącznie lokalnie w miejscach wiązań cegieł. Jednakże z uwagi na fakt, że nie jest zabezpieczony przed dostępem osób trzecich może zagrażać zdrowiu i życiu osób znajdujących się w sąsiedztwie wylotu. Faktu, że przedmiotowy obiekt – urządzenie wodne, stanowiące również budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane – jest w stanie, który może stwarzać zagrożenie dla ludzi życia i środowiska, nie kwestionuje sam skarżący, który był inicjatorem postępowania administracyjnego przez organami nadzoru budowlanego. Zaszły więc niewątpliwie podstawy do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Można się jedynie zastanawiać, czy nie właściwsze byłoby wydanie nakazu w oparciu o art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. W tym względzie jednakże Sąd podziela stanowisko prezentowane w decyzji organu I instancji, że pomimo faktu, iż obiekt nie jest użytkowany, to jednocześnie nie jest w takim stanie technicznym, który uzasadniałby jego rozbiórkę. Ponadto, obowiązek z art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane jest mniej restrykcyjny niż obowiązek z art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Właściciel lub zarządca obiektu może natomiast sam, o ile uzna, że dalsze istnienie obiektu nie ma racji bytu, wystąpić do organu administracji architektoniczno-budowlanej ze zgłoszeniem rozbiórki, we właściwym przepisami trybie.

Nie można także pominąć, że jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 67 ustawy Prawo budowlane istotne jest ustalenie zamiarów i możliwości właściciela lub zarządcy obiektu (podmiotu do którego kierowany jest nakaz rozbiórki). Koszt robót budowanych jakie trzeba ponieść przy remoncie lub odbudowie może bowiem stanowić istotną przeszkodę w doprowadzeniu obiektu do stanu zgodnego z prawem. O tym, czy i jakie koszty ponosić w związku z odbudową lub remontem i czy jest to opłacalne i celowe z ekonomicznego punktu widzenia, powinien decydować właściciel (współwłaściciele) obiektu a nie organ administracji. Zanim więc organ orzeknie o nakazie rozbiórki na podstawie art. 67 przywołanej ustawy, powinien zbadać i ustalić zamiary właściciela (współwłaścicieli) co do dalszego losu obiektu, wyjaśniając czy i w jaki sposób właściciel (współwłaściciel), chce usunąć stwierdzone nieprawidłowości (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 300/08).

W rozpoznawanym przypadku trudno byłoby dokonać takich ustaleń, z uwagi, że żaden z uczestników postępowania nie poczuwa się do wykonania jakichkolwiek nakazów.

Główna istota sporu sprowadza się do ustalenia podmiotu, na który winien być nałożony decyzją obowiązek.

Wskazać należy, że w przepisie art. 66 w związku z art. 61 ustawy Prawo budowlane, określono krąg podmiotów zobowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego, którymi są właściciel lub zarządca obiektu.

Z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że przedmiotowy wylot kanalizacyjny znajduje się na działce nr [...] w [...], której właścicielem jest Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę [...], natomiast działka ta jest w trwałym zarządzie Regionalnego [...] w [...]. Z wypisu z księgi wieczystej nr [...],wynika, że teren działki nr [...] stanowią grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi. Z przepisu art. 9 ust. 19f ustawy Prawo wodne wynika także, że wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód są urządzeniami wodnymi, są również budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane.

Rozważenia wymagało zatem, czy sporna budowla jest przedmiotem odrębnej własności, czy nie należy do części składowych konkretnej nieruchomości.

Z akt sprawy wynika, że budowla była funkcjonalnie połączona z podziemnymi instalacjami [...]. Obecnie wylot kanalizacyjny nie nadaje się do użytku, ponieważ instalacje umożliwiające użytkowanie cukrowni zostały zlikwidowane w 2010 r. Prace rozbiórkowe prowadzone były na mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2009 r., nr [...], i trwały od 19 czerwca 2009 r. do ok. czerwca 2010 r. W ramach prac rozbiórkowych wszystkie podziemne instalacje służące [...] były likwidowane, poprzez ich fizyczne usunięcie, natomiast elementy instalacji wychodzące poza teren rozbiórki zostały zaślepione betonem. Nie sposób jest także ustalić, kto był inwestorem spornego wylotu kanalizacyjnego. Z pisma [...] S.A. z dnia 12 listopada 2015 r. wynika, iż brak jest dokumentów świadczących o tym, że [...] była w latach 1970-1990 inwestorem wylotu kanalizacyjnego do rzeki [...]. W archiwum Spółki brak jest także dokumentów świadczących o tym, że [...] S.A. w latach 1970-1990 dokonała zgłoszenia zamiaru rozpoczęcia robót budowlanych (remontu i modernizacji) związanych z wylotem kanalizacyjnym.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela podgląd organu, że z uwagi na fakt, że przedmiotowy wylot kanalizacyjny aktualnie nie jest połączony funkcjonalnie z podziemnymi instalacjami [...], ponieważ instalacje umożliwiające użytkowanie cukrowni zostały zlikwidowane w 2010 r., nie zachodzi przesłanka określona w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Wskazać należy także przy tym, że art. 49 Kodeksu cywilnego rozstrzyga wprawdzie o statusie urządzeń przesyłowych poprzez wskazanie, że nie stają się one częścią składową gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa, jednakże przepis ten nie stanowi podstawy nabycia własności. Nie przesądza o tym też sam fakt, że połączenie z siecią czyni z danego urządzenia część składową przedsiębiorstwa. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 marca 2006 r., III CZP 105/05, OSNC 2006, nr 10, poz. 159, wskazał, iż przepis art. 49 Kodeksu cywilnego nie stanowi samoistnej podstawy prawnej przejścia urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz innych podobnych urządzeń na własność właściciela przedsiębiorstwa przez ich połączenie z siecią należącą do tego przedsiębiorstwa. Także art. 191 k.c. nie stanowi podstawy prawnej nabycia własności tych urządzeń (wyr. SN z dnia 3 grudnia 2004 r., IV CZP 347/04, OSP 2005, z. 12, poz. 147,), tym bardziej że urządzenia te, stanowiąc część składową przedsiębiorstwa, nie są częścią składową jakiejkolwiek nieruchomości (A. Olejniczak, Własność urządzeń..., op. cit., s. 19) (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1947/16). Podkreślić także należy, że strona skarżąca nie wykazała, powołując się na wskazany akt notarialny, czy doszło, czy też nie, do przeniesienia własności spornego obiektu na konkretny podmiot, obowiązek jego analizy scedowała jedynie na organ. W ocenie Sądu, akt notarialny nie daje co do tego jednoznacznej odpowiedzi. Wobec powyższego, w rozpatrywanej sprawie przy ustalaniu adresata obowiązku nakazanego decyzją, należy mieć na uwadze przepis art. 47 § 1 Kodeksu cywilnego, stanowiący, że część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. W myśl art. 47 § 2 Kodeksu cywilnego, częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Z kolei przepis art. 48 Kodeksu cywilnego stanowi, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. W tym przypadku należy mówić o nieruchomości zabudowanej budynkiem (który nie stanowi odrębnej nieruchomości), czy jak w niniejszej sprawie: nieruchomości zabudowanej przedmiotowym obiektem budowlanym - urządzeniem wodnym. W konsekwencji przedmiotem obrotu nie jest w tym przypadku przedmiotowy obiekt budowlany, lecz nieruchomość gruntowa zabudowana takim urządzeniem wodnym. Zatem wszystko co zostało na gruncie wzniesione dzieli los prawny gruntu i stanowi własność właściciela gruntu, nawet jeżeli inwestycji dokonała osoba trzecia.

Ponadto, zauważyć również należy, jak wskazał organ odwoławczy, że kwestie utrzymania urządzeń wodnych regulują przepisy art. 64 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo wodne, utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. Natomiast art. 64 ust. 2 ustawy Prawo wodne stanowi, że właściciel urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach powierzchniowych jest obowiązany do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego funkcjonowania tego urządzenia, z uwzględnieniem wymagań wynikających z warunków utrzymywania wód.

Słusznie zatem uznał Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, mając na uwadze przepisy prawa wodnego i cywilnego oraz treść księgi wieczystej dla działki nr [...], że zobowiązanym do właściwego funkcjonowania przedmiotowego urządzenia wodnego jest Regionalny [...] w [...], a tym samym jest on adresatem decyzji nakazującej wykonanie określonych obowiązków.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.