Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2257/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej na opłatę czynszu.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 29 kwietnia 2015 r. T. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy finansowej w wysokości 288,54 zł na częściowe uregulowanie zaległości czynszowych i czynszu bieżącego.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] odmówił przyznania pomocy finansowej na opłatę czynszu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku stanowił: dodatek mieszkaniowy przyznany na okres od 1 lutego 2015 r. do dnia 31 lipca 2015 r. w wysokości po 187,75 zł miesięcznie (decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]), dodatek energetyczny przyznany na okres od dnia 1 lutego 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. w wysokości po 11,36 zł miesięcznie (decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]) i w okresie od 01 maja 2015 r. do 31 lipca 2015 r. w wysokości 11,09 zł miesięcznie (Obwieszczenie Ministra Gospodarki z dnia 17 kwietnia 2015 r. w sprawie wysokości dodatku energetycznego obowiązującej od dnia 1 maja 2015 r. do dnia 30 kwietnia 2016 r.) oraz zasiłek okresowy przyznany na okres od 1 marca 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. z powodu bezrobocia w kwocie 172 zł miesięcznie (na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2015 r.). Organ stwierdził również, że z pisemnego oświadczenia T.K. z dnia 21 maja 2015 r. wynika, że 30 kwietnia 2015 r. pożyczył od znajomego kwotę 160 zł, zatem stanowi ona jego dochód w kwietniu 2015 r. Prezydent wskazał, że łączny dochód skarżącego w marcu 2015 r. wynosił 371,11 zł i nie przekraczał kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), gdyż zgodnie z art. 8 pkt 1 kryterium to wynosi 542,00 zł.

Organ I instancji stwierdził, że opłata czynszowa nie jest uznana za niezbędną potrzebę życiową zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie wskazał, że w aktualnym stanie finansów publicznych i liczbie osób wymagających pomocy, pojęcie niezbędnej potrzeby bytowej należy odnieść do potrzeb elementarnych, koniecznych do egzystencji człowieka, tj. zaspokojenie potrzeby wyżywienia, odzieży czy obuwie. Podniósł, że wnioskujący o pomoc muszą liczyć się, iż nie każdy wniosek i nie w pełnym zakresie może zostać uwzględniony przez Centrum Pomocy Społecznej, gdyż forma i rodzaj świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu oraz liczby ubiegających się o pomoc klientów, szczególnie tych, którzy są pozbawieni jakiegokolwiek źródła utrzymania. Jednocześnie podkreślił, że źródłem utrzymania T. K. jest przyznany zasiłek okresowy, dodatek energetyczny oraz dodatek mieszkaniowy, zatem nie pozostaje on bez żadnego dochodu własnego. Wskazując, że dodatek mieszkaniowy przyznany skarżącemu na okres od 1 lutego 2015 r. do 31 lipca 2015 r. w wysokości po 187,10 zł miesięcznie miał na celu pokrycie części opłat czynszowych. Zdaniem organu skarżący jest osobą zdolną do podjęcia pracy, co zostało potwierdzone zaświadczeniem z dnia 14 maja 2015 r. Urzędu Pracy [...], przy ul. [...], z którego wynika, że jest on zarejestrowany jako osoba bezrobotna.

Organ podkreślił, że Centrum Pomocy Społecznej musi dokonywać takiego podziału środków przeznaczanych na pomoc materialną dla najbiedniejszych mieszkańców ubiegających się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, aby zaspokoić jak najwięcej pilnych i niezbędnych potrzeb osób i rodzin, które nie są w stanie uczynić tego własnym staraniem. Podał, że w kwietniu 2015 r. Centrum dysponowało kwotą 80.143,05 zł na realizację zasiłków celowych, z której udzielono 821 świadczeń, a średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 97,62 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. K., wskazując, że opłacenie czynszu jest niezbędną potrzebą życiową, gdyż inaczej będzie zagrożony eksmisją. Stwierdził również, że obowiązkiem Ośrodka jest zapewnienie mu pomocy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując odwołanie, decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2015 r. W uzasadnieniu stwierdziło, że organ I instancji ma prawo wobec niewystarczających środków dokonać rozróżnienia i wskazać najistotniejsze potrzeby, które nie mogą być zaspokojone w inny sposób jak tylko poprzez przyznanie zasiłku celowego. Wskazało, że potrzeby mieszkaniowe T. K. w części realizuje przyznany mu dodatek mieszkaniowy. W ocenie Kolegium ze względu na możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej nie ma możliwości zrealizowania żądań skarżącego we wskazanym we wniosku wymiarze. Jednocześnie podzieliło pogląd Prezydenta, że wsparcie ma charakter akcesoryjny, potrzeby wnioskodawcy mogą być realizowane przy współdziałaniu z Ośrodkiem Pomocy Społecznej. Wskazując, że nie może to oznaczać, przerzucenia obowiązku zapewnienia realizacji całokształtu potrzeb bytowych wyłącznie na organy udzielające świadczenia. Kolegium podkreśliło, że skarżącemu zapewniono możliwą pomoc w zakresie poprawienia jego sytuacji, a po stronie wnioskodawcy brak jest przeszkód do podjęcia zatrudnienia.

Organ odwoławczy wskazał także, że skoro rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego i celowego specjalnego podejmowane jest przez organy administracji publicznej w ramach uznania administracyjnego, to samo spełnianie kryteriów ustawowych przez wnioskodawcę nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Podkreślił, że uznanie obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby wnioskodawcy, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania T. K. zasiłku celowego w żądanej przez niego wysokości, wskazując jednocześnie, że decyzji z [...] maja 2015 r. nie można było zarzucić naruszenia prawa.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. K. zarzucając organowi, że źle ocenił jego sytuację. Stwierdził, że wbrew twierdzeniom Kolegium współdziała z Opieką Społeczną, wywiązuje się z podpisanego kontraktu socjalnego. Podniósł, że nie może podjąć pracy z uwagi na udokumentowaną długotrwałą chorobę. Przeanalizował kwoty zasiłków i dodatków, które otrzymuje wskazując, że jego sytuacja życiowa zmusza go do podejmowania wyboru przeznaczenia tych kwot na opłatę czynszu lub żywność. Podkreślił, że obowiązkiem Opieki Społecznej jest pomagać w trudnych sytuacjach życiowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzupełnieniu skargi, pismem z dnia 18 lutego 2016 r. skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana niezgodnie z prawem. Stwierdził, że wielokrotnie informował Ośrodek Pomocy Społecznej o złej kondycji zdrowotnej, wskazał, że zadłużenie mieszkania rośnie, a w związku z tym realne stało się zagrożenie eksmisją, zatem zagrożona została jego egzystencja. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie zasiłku na cele mieszkaniowe (czynsz).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga nie jest zasadna.

Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) powoływanej dalej jako: "ustawa", które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Wyjaśnić zatem należy, że pomoc ta jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 ustawy).

Jednocześnie zgodnie z ogólną zasadą, wyrażoną w art. 3 ust. 4 ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Stosownie zaś do art. 39 ust. 1 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Dlatego też nawet spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania osobie zainteresowanej żądanego świadczenia, ponieważ musi się ono mieścić w ramach możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Oznacza to, że organ może, ale nie musi przyznać świadczenie, a przyznanie świadczenia jest uzależnione od środków finansowych, jakimi dysponuje ośrodek na pomoc społeczną. Decyzja administracyjna w sprawie zasiłku celowego jest zatem wydawana w granicach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje nie tylko ocenę warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, ale także przesłanki warunkujące jej wysokość, to znaczy ilość środków przeznaczonych na pomoc społeczną, ilość osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc oraz hierarchię potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone. Przy czym przyznanie lub odmowa przyznania świadczenia może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia - zgodnie z regułami wynikającymi z art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) powoływana dalej jako: "k.p.a.".

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie organ wydał decyzję po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., czyli po zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, a następnie dokonaniu wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy. Rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie pomocy finansowej w wysokości 288,54 zł na częściowe uregulowanie zaległości czynszowych i czynszu bieżącego, organy właściwie wzięły pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielenia pomocy. Uwzględniono sytuację strony ubiegającej się o świadczenie, jak i zakres dotychczas udzielonej ze środków publicznych pomocy. Należy przy tym wskazać, że wnioskodawca został objęty pomocą finansową w postaci zasiłków okresowych i celowych przeznaczonych m.in. na opłaty związane z eksploatacją mieszkania – dodatek energetyczny przyznany na okres od dnia 1 lutego 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. w wysokości po 11,36 zł miesięcznie (decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]) i w okresie od 1 maja 2015 r. do 31 lipca 2015 r. w wysokości 11,09 zł miesięcznie (Obwieszczenie Ministra Gospodarki z dnia 17 kwietnia 2015 r. w sprawie wysokości dodatku energetycznego obowiązującej od dnia 1 maja 2015 r. do dnia 30 kwietnia 2016 r.) oraz otrzymuje dodatek mieszkaniowy przyznany na okres od 1 lutego 2015 r. do dnia 31 lipca 2015 r. w wysokości po 187,75 zł miesięcznie (decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]), który miał na celu pokrycie części opłat czynszowych. W związku z tym należy przyznać rację organowi, że T. K. nie pozostał bez żadnego dochodu własnego, i że nie można zobowiązywać Centrum do stałego regulowania należności czynszowych związanych z użytkowaniem przez niego lokalu mieszkaniowego.

Wskazać należy, że organ orzekając w przedmiocie przyznania pomocy społecznej każdorazowo powinien uwzględniać fakt, że nawet mając do czynienia z obiektywnie istotnymi życiowo potrzebami musi mieć na uwadze, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje mają trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna była najtrudniejsza.

W związku z tym organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy. Stwierdzić należ, że skarżący objęty jest różnymi formami pomocy społecznej – tj. dodatek mieszkaniowy, energetyczny, zasiłek okresowy z powodu bezrobocia, zasiłek celowy na zakup obuwia, zasiłek celowy na zakup żywności. Zatem więc wbrew twierdzeniom skargi nie jest pozostawiony bez pomocy i zapewniono mu możliwą pomoc w zakresie poprawienia jego sytuacji.

Jak wyżej wskazano, w sprawach z zakresu pomocy społecznej rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2-4 ustawy o pomocy społecznej.

Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy wskazując, w jakiej sytuacji, życiowej znajduje się skarżący, podając jaką pomocą jest objęty i na jakie cele, wyjaśniając, z jakich przyczyn nie mógł być uwzględniony jego wniosek.

Konkludując należy stwierdzić, że wobec prawidłowo ustalonego przez organy stanu faktycznego i prawnego oraz motywów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego i przepisów prawa, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.