Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 297/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 173
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2022 r. sprawy ze skargi D.N. na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 marca 2022 r. nr 9016-2022-5/M-8110 w przedmiocie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w gospodarstwie rolnym w 2019 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej D.N. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

z siedzibą w S. wpłynął wniosek D. N. (dalej: "Strona", "Skarżący") o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem

w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy.

Strona wnioskowała o udzielenie pomocy publicznej do:

– powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy, spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy – 14,04 ha;

– powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy, spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy – 61,40 ha;

– powierzchni wieloletnich użytków zielonych, na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy, spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy – 0,78 ha;

Strona złożyła protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie sporządzony przez komisję powołaną zarządzeniem Wojewodę [...] nr [...] z dnia 28 czerwca 2017 r. oraz oświadczenie producenta rolnego o liczbie posiadanych zwierząt gatunku bydło, owce, kozy lub konie jak i polisy ubezpieczeniowe wraz z opłatami za nie. Protokół został sporządzony 23 października 2019 r. na podstawie szacowania szkód, przeprowadzonego w dniu 30 sierpnia 2019 r., podpisany przez członków komisji i Stronę. Wystąpienie szkód powstałych w wyniku suszy w gospodarstwie Strony zostało potwierdzone przez Wojewodę 8 listopada 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu s. z siedzibą w S. (dalej "Organ I instancji") wezwał Stronę, pismem z dnia 5 lutego 2020 r. i 24 lutego 2020 r., do złożenia wyjaśnień i dokumentów w sprawie nieścisłości danych zawartych

w protokole z szacowania dotyczących działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]. W treści wezwania z dnia 24 lutego 2020 r. wskazał, że należy przedłożyć Organowi I instancji korektę protokołu z oszacowania i wysokości szkód

w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego sporządzonego zgodnie

z danymi Klimatycznego Bilansu Wodnego (dalej "KBW") udostępnionych przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy (dalej "IUNG") w Puławach. Następnie w wyniku przeprowadzonego postępowania Organ I instancji decyzją z 25 czerwca 2020 r. nr [...] odmówił Stronie przyznania wnioskowanej pomocy. Strona wniosła odwołanie. Decyzją z 27 sierpnia 2020 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a.") w związku z § 13v ust. 1 rozporządzania Rady Ministrów

z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2015 poz. 187 ze zm.; dalej: "rozporządzenie RM"), w związku z art. 3 ust. 2 pkt. 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (t.j. Dz.U. z 2019 poz. 477 ze zm.; dalej: "u.u.r."). W uzasadnieniu decyzji Organ odwoławczy uznał, że zobowiązany był odmówić mocy dowodowej protokołowi szacowania szkód, który stanowi załącznik do wniosku o przyznanie pomocy. Stwierdzone przez komisję powołaną przez wojewodę straty na terenie gospodarstwa Strony nie mogły zostać uznane za straty spowodowane suszą, ponieważ susza – w rozumieniu przepisów u.u.r. i rozporządzenia RM – nie wystąpiła. Organ wyjaśnił, że jest zobligowany do korzystania z IUNG. Nie neguje przy tym, że Strona mogła ponieść straty w uprawach rolnych, jednakże pomoc może być tylko przyznana do gruntów, na których wystąpiło zjawisko suszy zgodnie z jej definicją zawartą w art. 3 ust. 2 pkt. 10 u.u.r. ARiMR przyznaje pomoc na podstawie prawidłowo sporządzonych przez komisję protokołów, jednak organ odrzucił protokół szacowania suszy, ponieważ komisja oszacowała straty z pominięciem ustawowej definicji suszy. Jeżeli Strona przedłożyłaby poprawiony przez komisję protokół z szacowania (co miało miejsce wśród innych rolników), otrzymałaby wsparcie do działek ewidencyjnych, na których komisja stwierdziła suszę zgodnie z jej definicją. Nie jest przy tym możliwe uznanie protokołu w części, a co za tym idzie przyznanie pomocy do działek, na której wystąpiło zjawisko suszy.

Strona zaskarżyła w całości decyzję Organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 3 lutego 2021 r. (sygn. akt I SA/Sz 800/20) na posiedzeniu niejawnym uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że dokonując oceny dowodów w rozpoznawanej sprawie organy uznały za niewiarygodny w całości ww. protokół komisji ds. szacowania szkód. Tymczasem z art. 80 K.p.a. wynika, że - na podstawie całokształtu materiału dowodowego - organ ocenia czy udowodniona została konkretna okoliczność. W rozpoznawanej sprawie zatem organ powinien był uznać za nieudowodnioną okoliczność wystąpienia suszy na tych działkach, co do których - na podstawie danych KBW, udostępnionych przez IUNG dla danych upraw w dowolnym okresie raportowania susza nie wystąpiła. Jednak, na pozostałych działkach – czego organ nie kwestionował – susza wystąpiła a okoliczność ta pozostaje poza sporem. Sąd pokreślił przy tym, że w żadnej procedurze, czy to regulującej postępowanie administracyjne, postępowanie karne, czy też cywilne nie ma przepisów, które uniemożliwiałyby uznanie za wiarygodny dowód w części. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy Organ I instancji zapoznał się z treścią protokołu komisji ds. szacowania szkód i uznał, że nie jest on w całości prawidłowy ze względu na to, że na niektórych działkach zjawisko suszy nie wystąpiło, to w pierwszej kolejności powinien był podjąć współpracę z komisją, celem usunięcia zaistniałej nieprawidłowości. W ocenie Sądu wezwanie nie zwalniało Organu od podjęcia współpracy z komisją celem usunięcia zaistniałej nieprawidłowości czy też podjęcia ewentualnego współdziałania mającego na celu rozpoznanie wniosku Skarżącego

w części uznanej przez organ jako kwalifikująca się do spornej płatności. Sąd podkreślił również, że treść uzasadnienia decyzji wprost wskazuje, że gdyby Skarżący przedłożył zweryfikowany (poprawny) protokół szacowania szkód, wówczas pomoc zostałaby przyznana. Takie postępowanie organów w ocenie Sądu nie zasługuje na aprobatę, bowiem dążąc do prawidłowego wyjaśnienia sprawy organy powinny - zgodnie z zasadą wynikającą z przywołanego art. 7b K.p.a. - podjąć realną, współpracę z komisją celem uzyskania prawidłowego protokołu szacowania szkód

w rozpoznawanej sprawie. Na podstawie art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd wskazał, aby organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy wzięły pod uwagę przedstawione zastrzeżenia dotyczące oceny dowodu w postaci protokołu komisji, podjęły współpracę z komisją

i następnie wydały rozstrzygnięcie z jego uwzględnieniem. Decyzja ta winna spełniać wymagania art. 107 K.p.a. a organy winny jednoznacznie wykazać – odnosząc się do wniosku Skarżącego wyznaczającego granice rozpoznawanej sprawy – które z upraw, o jakiej powierzchni, na których działkach rolnych lub ewidencyjnych nie kwalifikują się do płatności a które do takiej płatności się kwalifikują w ocenie organu.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, Organ I instancji decyzją

z 14 grudnia 2021 r. nr [...] odmówił Stronie przyznania pomocy finansowej. W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że tylko na powierzchni 12 działek rolnych można było uznać wystąpienie suszy, jednakże uniemożliwia to przyznanie pomocy publicznej, o którą wnioskuje Strona, ponieważ średnia roczna produkcja wynosi poniżej 30%. Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji. Organ odwoławczy decyzją z 7 marca 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ odwoławczy wskazał, że sporne grunty Strony zlokalizowane są w powiecie s. , gminie S., obrębie S. (dz. ew. nr [...]),

w powiecie s. , gminie D., obrębie O. (dz. ew. nr [...]) oraz

w powiecie s. , gminie S., obrębie Ż. (dz. ew. nr [...]), a Strona zadeklarowała na nich buraki cukrowe na korzeń (dz. ew. nr [...]), jęczmień ozimy (dz. ew. nr [...]), żyto ozime (dz. ew. nr [...]), ziemniaki skrobiowe (dz. ew. nr [...]), pszenicę zwyczajną ozimą (dz. ew. nr [...]). Wszystkie sporne grunty Strony zostały przez IUNG zakwalifikowane są do kategorii gleb II. Na podstawie danych IUNG na spornych działkach Strony (kategoria gleby II) nie stwierdzono w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września spadku KBW poniżej wartości określonej dla zboża ozimego, ziemniaków skrobiowych oraz buraków cukrowych. W gminie S. stwierdzono jedynie wystąpienie suszy na glebach kategorii I na zbożach ozimych w miesiącach maj-sierpień, na zbożach jarych

w miesiącach maj-sierpień, na uprawie kukurydzy w miesiącach maj-listopad oraz na uprawie ziemniaka w miesiącach sierpień-wrzesień. Na glebach kategorii II susza wystąpiła na zbożach jarych w miesiącach maj- sierpień oraz na uprawie kukurydzy

w miesiącach lipiec-wrzesień. Na glebach kategorii III, IV na zbożach ozimych, jarych, uprawie kukurydzy oraz ziemniaka nie wystąpiło zjawisko suszy. Natomiast w gminie D. stwierdzono wystąpienie suszy na glebach kategorii I na zbożach ozimych

w miesiącach maj-sierpień, na zbożach jarych w miesiącach maj-sierpień, na uprawie kukurydzy w miesiącach maj-październik oraz na uprawie ziemniaka w miesiącu sierpniu. Na glebach kategorii II susza wystąpiła na zbożach jarych w miesiącach maj-sierpień oraz na uprawie kukurydzy w miesiącach lipiec-wrzesień. Na glebach kategorii III, IV na zbożach ozimych, jarych, uprawie kukurydzy oraz ziemniaka nie wystąpiło zjawisko suszy. Stwierdzone przez Komisję na terenie gospodarstwa Strony straty nie mogły zostać uznane za straty spowodowane suszą ze względu na to, iż susza -

w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, a więc i rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR - nie wystąpiła na wszystkich deklarowanych przez Stronę działkach. W odpowiedzi na pismo Organu i instancji Wojewoda Zachodniopomorski wskazał, że dokonano korekty wysokości strat

w uprawach zbóż jarych na II kategorii gleb i określono straty na 0% oraz dokonano korekty strat na trwałych użytkach zielonych i również określono je na 0%. Mając powyższe na uwadze Organ odwoławczy uznał wystąpienie suszy na działkach rolnych o powierzchni 41,37ha (w decyzji Organ I instancji błędnie wskazano 81,98 ha, jednakże nie ma to wpływu na wyliczenia) oraz wyliczył kwotę obniżenia dochodu, która ma istotny wpływ na wariant płatności (pomoc publiczna lub pomoc de minimis). Kwota obniżenia dochodu wyniosła 17,91%, zatem Strona mogła uzyskać płatność

w ramach formuły pomocy de minimis w rolnictwie zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1408/2013. Strona we wniosku zadeklarowała pomoc publiczną, zatem zdaniem Organu odwoławczego zasadnie odmówiono Stronie przyznania pomocy, ponieważ rozpatrzono wniosek zgodnie z żądaniem Strony. Reasumując Organ odwoławczy wskazał, że odmowa płatności wynika, z faktu, iż po zweryfikowaniu działek mogących zostać uznane, że wystąpiło na nich zjawisko suszy obniżenie kwoty dochodu stanowiło procent, który kwalifikował się do przyznania pomocy w schemacie pomocy de minimis, o który Strona nie wnioskowała.

Strona wniosła skargę na decyzję Organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zaskarżając decyzję w całości i zarzucając naruszenie:

1. przepisów proceduralnych mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

a) art. 7b oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z § 13c ust. 1 rozporządzenia RM w zw.

z art. 3 ust. 2 pkt 10 oraz ust. 5 u.u.r. poprzez ich błędne zastosowanie, co skutkowało:

- zignorowaniem postulatu Sądu wywiedzionym w wyroku uchylającym poprzednie decyzje organów w przedmiotowej sprawie, w zakresie nawiązania realnej współpracy organu z komisją i w konsekwencji braku dokonania korekty przez komisję skutkujące pozornością współpracy organów celem wyjaśnienia istotnych dla przedmiotowej sprawy okoliczności;

- nie dość wnikliwym rozważeniem przez organy, czy wykonany przez IUNG Klimatyczny Bilans Wodny sporządzony został w sposób rzetelny;

- przyjęciem, iż tylko IUNG jest wyłącznie władny do ustalenia KBW oraz określania zjawiska suszy na poszczególnych terenach w kraju oraz niewyjaśnieniem pojawiających się w sprawie wątpliwości co do rzetelności przedmiotowego bilansu, chociażby na podstawie odmiennych ustaleń poczynionych przez komisje powołane do spraw szacowania szkód w uprawach spowodowanych zjawiskiem suszy przez Wojewodę [...];

b) art. 80 K.p.a. poprzez:

- ocenę materiału dowodowego w sprawie w sposób wybiórczy, bez ustalenia czynników, które obniżają wartość lub pozbawiają mocy dowodowej lub wiarygodności dowodu w postaci protokołu szkodowego z naniesionymi przez organ korektami, zaakceptowanymi przez Wojewodę, z pominięciem dokonania po ponad dwóch latach od dnia zaistnienia szkód, bez dokonania oględzin nieruchomości rolnych należących do skarżącego, braku możliwości weryfikacji poczynionej przez komisje z uwagi na fakt, iż uprawy które podlegały ocenie w momencie dokonywania korekty przez komisję na nieruchomościach skarżącego już nie występowały, a tym samym braku jakichkolwiek czynności dokonanych przez komisję powołaną do spraw szacowania szkód w uprawach spowodowanych zjawiskiem suszy dających odstawę do dokonania rzekomej korekty protokołów z szacowania szkód;

- zignorowanie braku dokonania korekty przez komisję skutkujące pozornością współpracy organów celem wyjaśnienia istotnych dla przedmiotowej sprawy okoliczności;

- pominięcie faktów mających istotne znaczenie, w tym nieuwzględnienie pierwotnego protokołu o wystąpieniu suszy będącego podstawowym dowodem

w sprawie oraz nieustaleniu w toku postępowania, w sposób prawidłowy, wymagań KBW dla upraw, które rzeczywiście znajdują się na działkach skarżącego, a nie upraw "analogicznych" co skutkowało dokonaniem dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów;

c) art. 8 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie skarżącego do władzy publicznej i niekierowanie się zasadą równego traktowania; rozstrzygnięcie wniosku skarżącego w sposób istotnie różny od wniosków innych producentów rolnych, w sprawach o takim samym stanie faktycznym

i prawnym; zastosowanie pozaprawnych kryteriów do odmowy udzielenia pomocy,

a także zignorowanie faktu, iż w odpowiedzi na wezwanie skarżącego do dokonania korekty protokołu wniósł on o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego z zakresu szacowania szkód wywołanych suszą oraz faktu, iż zarówno skarżący jak i komisja nie dokonała korekty protokołu odmawiając jego podpisania, a w rezultacie braku podjęcia przez organ czynności zmierzających do przyczyn zajęcia takiego stanowiska przez członków komisji, arbitralne dokonanie korekty protokołu i przedstawienie go wojewodzie z pominięciem wykwalifikowanej komisji powołanej przy wojewodzie do celów szacowania szkód w uprawach;

d) art. 76 § 3 K.p.a poprzez zakwestionowanie przez organ dokumentu urzędowego, sporządzonego przez komisję do spraw szacowania szkód, powołaną przez Wojewodę, bez przeprowadzenia dowodu przeciwko temu dokumentowi i bez podstawy prawnej dającej organowi uprawnienie do przeprowadzania takiego dowodu i wynikające z zakresu jego kompetencji, a nadto poprzez brak oczekiwania na zajęcie stanowiska przez komisję, arbitralne wyliczenie danych przez organ I przedłożenie samodzielnie skorygowanego protokołu do zaakceptowania przez Wojewodzie.

e) art. 84 § 1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłych specjalistów z zakresu meteorologii i gospodarki wodnej na okoliczność dokonania rzeczywistej oceny spadku wskaźników KBW oraz oceny czy spadek ten oznacza zjawisko suszy pomimo istotnie szeregu istotnych wątpliwości co do oceny tych wskaźników dokonanych przez IUNG;

2. przepisów prawa materialnego, tj.:

a) § 13v ust. 1 rozporządzenia R.M. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 10, ust. 4 i ust. 5 u.u.r. poprzez ich błędną interpretację oraz:

- przyjęcie, że w sprawie nie są spełnione warunki niezbędne do przyznania pomocy, podczas gdy skarżący je faktycznie spełnił,

- uznanie przez organ wskazanych w tych przepisach dokumentów i informacji, załączonych przez skarżącego do wniosku, za niewystarczające do wydania pozytywnej decyzji, a jednocześnie uznanie innych dokumentów i informacji za kluczowe i decydujące w sprawie,

- uznanie, że występujące szkody w uprawach skarżącego nie były spowodowane zjawiskiem suszy,

- szkoda spowodowana suszą może być ustalana wyłącznie wynikami badań IUNG.

Z uwagi na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 marca 2022 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia 14 grudnia 2021 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu s. z siedzibą w S. oraz poprzedzającej jej decyzji nr [...] z dnia 14 grudnia 2021 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu s. z siedzibą w S. ;

- zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności

z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa.

Stosownie do art. 15 zzs? ust. 3 w zw z ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021 poz. 2095 ze zm.) sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym.

Przewodnicząca Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie zarządzeniem z 8 sierpnia 2022 r., powołując się na art. 15 zzs? ust. 3 w zw z ust. 1 uCOVID-19, poinformowała strony postępowania o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie uprawnienia przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony), co w tej sprawie umożliwiono stronom postępowania, bowiem poinformowano strony o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego na dzień 28 września 2022 r., jak też o możliwości wypowiedzenia się na piśmie w ww. sprawie.

Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się do odmiennej oceny przez organy administracji i producenta rolnego możliwości przyznania pomocy finansowej w związku z powstaniem w jego gospodarstwie rolnym szkody w wyniku wystąpienia w 2019 r. suszy.

Odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy Organy wskazały, że pomoc nie może być przyznana z uwagi na to, że po zweryfikowaniu działek mogących zostać uznane, że wystąpiło na nich zjawisko suszy obniżenie kwoty dochodu stanowiło

17,91 % tj. procent, który nie kwalifikował się do przyznania pomocy publicznej a kwalifikował się do pomocy de minimis, o którą Skarżący nie wnioskował.

Zdaniem Organu straty w uprawie rolnika na działkach o łącznej pow. 35,76 ha nie mogły zostać uznane jako straty wywołane przez zjawisko suszy zgodnie z danymi IUNG, w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 10 u.u.r., do której to odsyła przepis § 13v ust. 1 rozporządzenia RM obejmujących działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Stanowisko w zakresie zakwestionowania szkody na działkach o łącznej pow. 29,05 ha tj. na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] jest zgodne z oceną zawartą w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 800/20, którą to oceną związane były Organy ponownie rozpoznający sprawę jak i sąd rozpoznający niniejsza skargę (art. 153 p.p.s.a.).

Zdaniem Skarżącego, niezasadnie Organy odmówiły mocy dowodowej załączonemu przez niego do wniosku o przyznanie pomocy protokołowi Komisji z dnia 23 października 2019 r. z tytułu oszacowania szkody, która dokonała szacowania szkód w jego gospodarstwie rolnym, przez co niezasadnie został on pozbawiony pomocy. Wywodzi bowiem, że szkoda nie musi być ustalana wyłącznie wynikami badań IUNG a powołując się na te wyniki organy Agencji winny rozważyć rzetelność wykonanego przez IUNG bilansu wodnego.

Mając na uwadze tak zakreślony przedmiot sporu, zauważyć należy, że spór Skarżącego z Organami rozstrzygał WSA, który wyrokiem z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 800/20 uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 sierpnia 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu s. z dnia 25 czerwca 2020 r.

W wyroku tym Sąd wyraził następujące oceny:

- "poza sporem pozostaje okoliczność, że w uprawach oszacowanych przez komisję wojewody ds. szacowania szkód niemalże na całej powierzchni wystąpiła susza. Natomiast w odniesieniu do ww. działek ewidencyjnych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] na podstawie danych klimatycznego bilansu wodnego, udostępnionych przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach dla tych upraw w dowolnym okresie raportowania susza nie wystąpiła."

- "W odniesieniu do pozostałych zadeklarowanych działek w dowolnym okresie raportowania susza wystąpiła, tym samym wobec tych działek zostały spełnione wszystkie ww. warunki przyznania pomocy."

- "Z art. 80 K.p.a. wynika, że - na podstawie całokształtu materiału dowodowego - organ ocenia czy udowodniona została konkretna okoliczność. W rozpoznawanej sprawie zatem organ powinien był uznać za nieudowodnioną okoliczność wystąpienia suszy na tych działkach, co do których - na podstawie danych klimatycznego bilansu wodnego, udostępnionych przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach dla danych upraw w dowolnym okresie raportowania susza nie wystąpiła. Jednak, na pozostałych działkach – czego organ nie kwestionował - susza wystąpiła a okoliczność ta pozostaje poza sporem."

- "W ocenie Sądu, nie można zatem podzielić stanowiska organów co do tego, że "odrzucenie" omawianego dokumentu w całości było usprawiedliwione."

- "wezwanie nie zwalniało organu od podjęcia współpracy z komisją celem usunięcia zaistniałej nieprawidłowości czy też podjęcia ewentualnego współdziałania mającego na celu rozpoznanie wniosku Skarżącego w części uznanej przez organ jako kwalifikująca się do spornej płatności."

- "wolą ustawodawcy suszą w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych jest tylko stan ustalony na podstawie danych Instytutu Upraw, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2010 r., V CSK 265/10 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2019 r. , I GSK 2347/18, z dnia 28 sierpnia 2019 r., I GSK 1244/18). Tym samym organy nie miały uprawnienia do kwestionowania i weryfikacji wykonanego przez lUNG klimatycznego bilansu wodnego, jak tego chce Skarżący."

- "w świetle ww. regulacji prawnych, wnioskowana pomoc mogła być Skarżącemu przyznana jedynie po spełnieniu powyżej wskazanych warunków, które nie są zależne od opinii biegłego."

Należy zatem podkreślić, że w wydanym w kontrolowanej sprawie wyroku z 3 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 800/20 Sąd zawarł ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania w tej sprawie. Podane elementy tego wyroku, stosownie do art. 153 p.p.s.a., są wiążące zarówno dla organu, jak i sądu orzekającego w niniejszym składzie. Wyrok ten jest bowiem prawomocny, a nie uległy zmianie przepisy prawa dotyczące zasad wypłaty pomocy. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi jednak, że Organ wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 153 p.p.s.a., odstąpił w tej sprawie od oceny prawnej zawartej w ww. prawomocnym wyroku Sądu i prowadził postępowanie i podjął rozstrzygnięcie nie tylko wobec działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 29,05 ha co do których Sąd nakazał uznać, że nie wystąpiła szkoda. Organ w ponownym postępowaniu zakwestionował wystąpienie suszy do kolejnych działek nr [...] o łącznej powierzchni 6,71 ha, co do których Sąd uznał, że Organ nie kwestionował wystąpienia suszy. Wynika to z zestawienia zawartego w tabeli nr 2 decyzji Organu I instancji, zaakceptowanego przez Organ odwoławczy, co stanowi nieuprawnioną polemikę ze stanowiskiem Sądu. Dla porządku należy wyjaśnić, że Organ był stroną postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem z 3 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 800/20. Organ nie skorzystał jednak w tamtym postępowaniu z uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku (art. 173 § 2 p.p.s.a.), skutkiem czego wyrok ten jest prawomocny. Natomiast tylko wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku jest prawnie dopuszczalnym środkiem weryfikacji przez strony prawidłowości stanowiska wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tym samym, nieuwzględnienie przez Organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy oceny prawnej, zawartej w prawomocnym wyroku sądu, stanowi nieuprawnioną polemikę z oceną Sądu, która dowodzi naruszenia przez Organ art. 153 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Użyte w art. 153 p.p.s.a. pojęcie "orzeczenie" obejmuje zarówno sentencję, jak i uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. To w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, tj. ustalenie, co wziął pod uwagę sąd uwzględniając wniesioną skargę.

Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie.

Treść wyroku WSA z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 800/20 nie pozostawia wątpliwości, że w prawomocnym wyroku Sąd dokonał oceny sprowadzającej się do tego, iż w okolicznościach sprawy Organ powinien był uznać za nieudowodnioną okoliczność wystąpienia suszy na zgłoszonych we wniosku działkach kategorii II zajętych na uprawę zbóż ozimych, ziemniak i buraka cukrowego w zakresie łącznej powierzchni 29,05 ha (taką powierzchnię zakwestionował organ I instancji w decyzji z dnia 25 czerwca 2020 r.). Wystąpienie suszy na pozostałej zadeklarowanej powierzchni nie było przez organ kwestionowane.

Stąd mając na uwadze powyższe Organ nie może zignorować oceny zawartej w prawomocnym wyroku.

W ponownym postępowaniu Organ uwzględni jako nieudowodnioną okoliczność wystąpienia suszy na zgłoszonych we wniosku działkach kategorii II zajętych na uprawę zbóż ozimych, ziemniak i buraka cukrowego w łącznej powierzchni 29,05 ha tj. na działkach o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...].

Dokonując stosownych przeliczeń dochodu i jego obniżenia, Organ odniesie się do wniosku Skarżącego o wypłatę pomocy i wskazanego tam żądania udzielenia pomocy publicznej.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że również wiążąca jest, tak dla Organu jak i Skarżącego a także Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, ocena prawna WSA zawarta w wyroku Sygn. akt I SA/Sz 800/20 w zakresie charakteru protokołu Komisji, sposobu jego weryfikacji, ustalenia wystąpienia suszy przy uwzględnieniu KBW sporządzonego przez z IUNG. Stąd zarzuty podnoszonych w skardze naruszeń nie mogą odnieść zamierzonego skutku.

Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się: wpis od skargi w wysokości [...] zł, pobrany od Skarżącego na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) oraz koszty zastępstwa procesowego adwokata w kwocie [...]zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015 poz. 1800 ze zm.) oraz [...] zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Wszystkie przytoczone powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.