Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 968/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 33 ust. 1 i 3, art. 280
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni na rzecz strony skarżącej Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] (dalej: Nadleśnictwo lub Skarżący) jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (dalej jako: Dyrektor) z dnia z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], ustalająca opłatę podwyższoną za pobór wód podziemnych.

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], stanowiącym Informację ustalającą wysokość opłaty podwyższonej za usługi wodne Nr [...], Dyrektor, działając na podstawie art. 281 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. poz. 1566 i 2180 – dalej: u.P.w.), ustalił dla Nadleśnictwa [...] za okres I kwartał 2019 r. opłatę podwyższoną w wysokości 30,00 zł, za pobór wód podziemnych w miejscowości [...], w związku z korzystaniem z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Ustalając opłatę organ wskazał, że została ona obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 u.P.w., w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wody podziemnej, ustalonej w informacji Nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. w wysokości 6 zł za okres I kwartału 2019 r.

W złożonej reklamacji Nadleśnictwo [...] nie zgodziło się z wysokością naliczonej opłaty podwyższonej i wniosło o ponowne przeanalizowanie sprawy. Nadleśnictwo oświadczyło, że na dzień sporządzania reklamacji, nie otrzymało jeszcze w/w informacji nr [...], ustalającej wysokość opłaty zmiennej w kwocie 6 zł, w konsekwencji czego nie jest w stanie sformułować precyzyjnych zarzutów w ramach składanej reklamacji. Informacja ustalająca wysokość opłaty podwyższonej nie zawiera żadnych szczegółowych wyjaśnień, dotyczących tego skąd wzięły się kwota 30 zł opłaty podwyższonej oraz kwota 6 zł opłaty zmiennej. Nadleśnictwo nadmieniło również, że ujęcie wody [...] powstało w roku 1988 i obecnie służy do zaopatrywania w wodę budynku leśniczówki leśnictw. W ocenie Nadleśnictwa korzystanie z wody podziemnej z w/w ujęcia odbywa się ramach tzw. zwykłego korzystania, o którym mowa w art. 33 u.P.w. Końcowo strona skarżąca wskazała, że sprawa dotycząca określenia wysokości opłaty podwyższonej za pobór wody podziemnej z w/w ujęcia za l kwartał 2018 r. była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie o sygn. II SA/Rz 1390/18, zatem organ winien był uwzględnić pogląd prawny wyrażony w tym orzeczeniu, także przy rozpatrywaniu sprawy dotyczącej opłaty podwyższonej za l kwartał 2019 r.

Dyrektor uznał złożoną reklamację za niezasadną i decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 273 ust. 6 i 10 w zw. z art. 281 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.P.w. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm. – dalej: K.p.a.), określił dla Nadleśnictwa za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 marca 2019 r. w/w opłatę podwyższoną w wysokości 30 zł.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że informacja o opłacie zmiennej nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. nie została wysłana do Nadleśnictwa, ponieważ kwota opłaty za usługi wodne ustalona przez Wody Polskie była niższa niż 20 zł i takiej informacji zgodnie z art. 279 a u.P.w. podmiotom się nie przekazuje. Zauważono również, że sposób naliczania opłaty podwyższonej określony został w art. 281 ust. 1 u.P.w., co wskazane zostało w informacji o opłacie podwyższonej. W kwestii błędnej wykładni przepisu art. 33 u.P.w., organ wyjaśnił, że prawo do zwykłego korzystania z wód w zakresie zaspokajania potrzeb własnego gospodarstwa domowego mają wyłącznie osoby fizyczne, ponieważ tylko osoby fizyczne mogą prowadzić własne gospodarstwo domowe. Zdaniem organu użycie przez ustawodawcę określenia "własnego" gospodarstwa domowego oznacza w omawianym przepisie właśnie tą zdolność do prowadzenia gospodarstwa domowego, którą posiadają wyłącznie osoby fizyczne, a nie konieczność prowadzenia gospodarstwa domowego w zakresie zwykłego korzystania z wód wyłącznie przez właściciela gruntu. W ocenie Organu prawo do zwykłego korzystania z wód obejmuje również takie przypadki, gdy właściciel nieruchomości, w której znajduje się woda podziemna oddaje nieruchomość do korzystania innej osobie w celu prowadzenia na niej gospodarstwa domowego. Organ wyjaśnił również, że sprawy dotyczące określenia wysokości opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych dla budynków leśniczówek oczekują na rozpatrzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, dlatego jego stanowisko dotyczące naliczania tych opłat pozostaje niezmienne. Ponadto wskazał, że w Informacji powołano przepisy art. 280 oraz art. 281 u.P.w., gdzie wyjaśniono w jakim przypadku ponosi się przedmiotową opłatę oraz wskazano sposób jej wyliczenia. Nadleśnictwo było natomiast świadome konieczności złożenia oświadczenia i tabelek, na podstawie których ustalono opłatę w informacji nr [...], a co za tym idzie, opłatę podwyższoną, gdyż samo złożyło te dokumenty do Organu, zatem nieuprawiony jest zarzut naruszenia art. 9 K.p.a. w zw. z art. 14 ust. 2 u.P.w. Końcowo Organ wyjaśnił, że Opłata zmienna została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 2 u.P.w. jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej do innych celów niż wymienione w pkt 1-35, określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności (0,115 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (2,0) i ilości pobranych wód podziemnych (27 m3). Opłata podwyższona powiązana jest ściśle z opłatą zmienną i zgodnie z art. 281 ust. 2 u.P.w. opłatę tą ponosi się niezależnie od opłaty zmiennej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Nadleśnictwo wniosło o uchylenie w całości opisanej wyżej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 77, art. 107 § 3 K.p.a. polegające na zaniechaniu poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie wielkości dobowego poboru wody oraz sposobu korzystania z wody podziemnej pobieranej z ujęcia wody [...], pod kątem zbadania czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody oraz naruszenie art. 33 w zw. z art. 35 ust. 1 u.P.w. polegające na zaniechaniu zbadania kwestii dotyczącej możliwości zwykłego korzystania z wody, przez podmiot instytucjonalny jakim jest Nadleśnictwo reprezentujące Skarb Państwa, przy uwzględnieniu rzeczywistego sposobu korzystania z wody podziemnej.

W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że podstawą do określenia opłaty podwyższonej za l-szy kwartał 2019 r. była informacja o ilości pobranych wód podziemnych przekazana do Organu, zgodnie z którą w tym okresie pobranych zostało 27 m3 wody podziemnej z ujęcia wody [...]. W formularzu oświadczenia wskazano również, że pobór wody odbywa się na cele socjalno-bytowe. W ocenie strony skarżącej, to że Nadleśnictwo jest podmiotem instytucjonalnym prowadzącym działalność na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jedn. Dz.U. 2018 r. poz. 2129 ze zm.), wcale nie wyłącza możliwości poboru wód podziemnych w ramach zwykłego korzystania z wody, o którym mowa w art. 33 u.P.w., za czym przemawia chociażby literalna treść przepisu art. 35 ust. 1 u.P.w. Dla dokonania oceny czy Nadleśnictwo pobiera wody podziemne w ramach zwykłego korzystania, czy też w ramach usługi wodnej, konieczne było poczynienie ustaleń w zakresie ilości pobieranej wody, stosownie do treści art. 33 ust. 4 pkt 1 u.P.w. Strona skarżąca zauważyła, że w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, czyli w momencie budowy ujęcia wody podziemnej, zwykłe korzystanie z wód nie wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Natomiast obecnie obowiązujące przepisy u.P.w. ustanawiają, w art. 389, obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego m.in. na szczególne korzystanie z wód oraz na usługi wodne. W ocenie Nadleśnictwa należy więc uznać, że pobór wód podziemnych w ramach zwykłego korzystania z wody nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Nadleśnictwo zwróciło również uwagę, na możliwość obciążenia opłatą podwyższoną za pobór wody podziemnej, tej osoby która faktycznie korzysta z wody mieszkając w leśniczówce. Strona skarżąca stoi na stanowisku, że zwykłe korzystanie z wody może dotyczyć także podmiotu niebędącego osobą fizyczną. Końcowo przypomniano o wymienionym już wyroku o sygn. II SA/Rz 1390/18.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto zaznaczył, że nie brał pod uwagę faktu, że ilość pobranej wody nie przekracza 5m3/d, gdyż taki sposób korzystania zarezerwowany jest wyłącznie do zaspokajania potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego. Natomiast budynki leśniczówek są własnością Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Osoby mieszkające w tych budynkach nie są właścicielami gruntu w którym znajduje się pobierana woda, a jedynie właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód zgodnie z art. 33 ust. 1 i 3. Organ zacytował również fragment uzasadnienia orzeczenia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu sygn. akt I ACz 709/12 z dnia 23 kwietnia 2012 r., gdzie wyjaśniono, że Skarb Państwa reprezentowany przez odpowiednie Nadleśnictwo prowadzi działalność gospodarczą i jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4792 § 1 k.p.c. i art. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, co wynika m.in. z art. 4 ust. 3 ustawy o lasach. Skoro zatem Nadleśnictwa prowadzą działalność gospodarczą winny posiadać pozwolenie wodnoprawne w myśl przepisów z art. 389 pkt 2 w zw. z art. 34 pkt 13 u.P.w.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga jako uzasadniona, została przez Sąd uwzględniona w całości.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przypomnieć należy, iż przedmiotem skargi Nadleśnictwo uczyniło decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni o ustaleniu wysokości opłaty podwyższonej. Decyzja o jakiej tu mowa wydana została w oparciu o regulacje wprowadzone ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r., poz., zwana dalej P.w.). Regulacje tego aktu normatywnego przewidują wnoszenie opłaty podwyższonej na rzecz Państwowego Gospodarstwa Wodnego "Wody Polskie", która jest jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami - art. 267 pkt 2 P.w.. Opłatę podwyższoną ponosi się zgodnie z art. 280 P.w. w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych oraz na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi - bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego (pkt 1) lub z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym (pkt 2). Jej wysokość w przypadku określonym w art. 280 pkt 1 P.w. wynosi 500 % opłaty zmiennej odpowiednio za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych lub za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (art. 281 ust. 1 P.w.).

Opłata podwyższona jest ściśle powiązana z ustaloną w danym przypadku opłatą zmienną i jej wysokością, choć zgodnie z art. 281 ust. 2 P.w. opłatę podwyższoną ponosi się niezależnie od opłaty zmiennej za usługi wodne. Z tego też powodu zasadniczą kwestią w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie czy prawidłowo nałożono na Nadleśnictwo opłatę zmienną.

Opłata taka została ustalona dla Państwowego Gospodarstwa Leśnego "Lasy Państwowe" Nadleśnictwo [...] z/s w [...] w wysokości 6 zł za pobór wód podziemnych w miejscowości [...] za okres I kwartału 2019 r. Natomiast opłata podwyższona została obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 P.w. w wysokości 500 % opłaty zmiennej, co skutkowało nałożeniem na Nadleśnictwo opłaty podwyższonej w kwocie 30 zł. Jako uzasadnienie nałożenia opłaty podwyższonej wskazano pobór wód bez wymaganego zdaniem Organu pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego.

Nadleśnictwo sprzeciwia się nałożeniu zarówno opłaty zmiennej, jak i podwyższonej, argumentując, że pobór wód podziemnych odbywa się w ramach zwykłego korzystania z wód, o którym mowa w art. 33 P.w., niepodlegającego opłatom. Organ kwestionuje taką kwalifikację korzystania z wód, wywodząc, że zwykłe korzystanie służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego.

Wyrażone w decyzji stanowisko Organu nie jest prawidłowe o czym świadczą następujące względy. Zgodnie z art. 33 ust. 1 P.w. właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się na jego gruncie. Z ust. 2 tego przepisu wynika, że prawo do zwykłego korzystania z wód nie uprawnia do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego - art. 33 ust. 3 P.w. Definicję zwykłego korzystania z wód wprowadza się również z art. 33 ust. 4 P.w., który stanowi, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje:

1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³ na dobę,

2) wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m³ na dobę.

Szczególnym korzystaniem z wód jest natomiast korzystanie wykraczające poza powszechne korzystanie z wód (dotyczące wód powierzchniowych) oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące czynności wymienione w art. 34 P.w.

Usługami wodnymi podlegającymi zgodnie art. 268 P.w. opłatom są usługi wodne polegające na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwość korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczegółowego korzystania z wód.

Z powyższego wynika, że tak rozumiane usługi wodne obejmują m.in. pobór wód podziemnych (art. 35 ust. 1, 2 i 3 pkt 1 P.w.), ale wyłącznie w zakresie wykraczającym poza zwykłe korzystanie z wód. Przesłanką odróżniającą zwykłe korzystanie z wód od korzystania stanowiącego usługę wodną jest w świetle art. 33 ust. 4 P.w. ilość pobieranych wód podziemnych (średniorocznie nieprzekraczająca łącznie 5 m³ na dobę).

Sąd podziela powszechnie wyrażany w orzecznictwie, także przez WSA w Rzeszowie, pogląd, że zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym i innym podmiotom instytucjonalnym. Świadczy o tym treść art. 33 ust. 1 P.w., która w sposób wyraźny przyznaje prawo zwykłego korzystania z wód każdemu właścicielowi gruntu, a nie tylko takim właścicielom gruntów którzy są osobami fizycznymi. Inne brzmienie tego przepisu prowadziłoby do oczywistej sprzeczności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, który nakazuje tak samo traktować prawo własności należne różnym podmiotom prawa. W wyrokach WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2019 r., o sygn. II SA/Rz 1391/18 i II SA/Rz 1389/18, Sąd zasadnie przyjął, że sformułowanie "potrzeby własnego gospodarstwa domowego", jakim posługuje się ustawodawca, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33 ust. 4 P.w. - pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³ na dobę, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m³ na dobę.

Dokonując takiej wykładni art. 33 ust. 1 i 4 P.w. Sąd we wspomnianych wyrokach odwołał się również do regulacji ustawy - Prawo ochrony środowiska, które w art. 4 ust. 3 określa zwykłe korzystanie ze środowiska jako takie, które wykracza poza ramy korzystania powszechnego, co do którego ustawa nie wprowadza obowiązku uzyskania pozwolenia, oraz zwykłe korzystanie z wody rozumieniu przepisów P.w.. Przy czym przytoczony przepis nie ogranicza podmiotów korzystających ze środowiska tylko do korzystania dla potrzeb gospodarstwa domowego lub rolnego.

Stwierdzając, że skarżący - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, Nadleśnictwo [...] jest jednostką organizacyjną nieposiadająca osobowości prawnej, ale działającą w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa, Sąd trafnie również wskazał, że "wykładnia wykluczająca zwykłe korzystanie z wód przez jednostki organizacyjne posiadające jak i nie posiadające osobowości prawnej oznaczałaby, że wszelkie postacie korzystania z własności do wód tych podmiotów, stanowiłyby postać szczególnego korzystania z wód. Szczególne korzystanie z wód nie tylko wiąże się z obowiązkiem ponoszenia opłat, ale także obowiązkiem posiadania pozwolenia wodnoprawnego, czyli zgody właściwego organu na niestandardową postać dostępu do wód. Sąd nie dostrzega racjonalnych powodów, które pozwalałyby na tak istotne różnicowanie podmiotów prawa w korzystaniu z podlegającego równej ochronie prawa własności. Na pogorszenie sytuacji administracyjnoprawnej osób prawnych, w tym Skarbu Państwa, nie pozwala organom władzy publicznej konstytucyjna zasada równości ustanowiona w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje zaprezentowaną w powołanych wyrokach WSA w Rzeszowie wykładnię "zwykłego korzystania z wód", wskazując, że termin ten był również tak rozumiany w poprzednim stanie prawnym - pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1121, ze zm.; zwana dalej P.w.), gdzie odpowiednikiem obecnego art. 33 był art. 36 (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2017 r., o sygn. II OSK 2919/16).

W rozpoznawanej sprawie podmiotem obciążonym opłatą jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, które zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2129; zwana dalej ustawą o lasach) zarządza lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa. W myśl ustępu 3 powołanego przepisu, w ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami, innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość.

Według art. 32 ust. 1 ustawy o lasach, Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia, a nadleśnictwo jest jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Lasów Państwowych (art. 32 ust. 2 pkt 3 ustawy o lasach). Nadleśniczy samodzielnie prowadzi gospodarkę leśną oraz odpowiada za stan lasu, a w szczególności m. in. reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, kieruje Nadleśnictwem, bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa pozostającymi w zarządzie lasów państwowych, inicjuje, koordynuje oraz nadzoruje działalność pracowników nadleśnictwa (art. 35 ust. 1 ustawy o lasach).

Z uregulowań tych wynikają zatem z jednej strony uprawnienia Lasów Państwowych do prowadzenia działalności gospodarczej i występowania w roli przedsiębiorców, z drugiej jednak strony, szereg kompetencji o charakterze władczym każe uznawać jednostki Lasów Państwowych jako elementy ustroju administracji publicznej. Jak wskazuje się w doktrynie, organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych (J. Boć (red.:), Prawo administracyjne, Wrocław, 1993 r.). Taki status prawny Lasów Państwowych nie pozwala ujmować ich działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność gospodarczą (zarobkową).

Z nadesłanych do WSA akt sprawy, tj. oświadczenia podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłaty za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych wynika, że pobierana woda podziemna służy zaspokojeniu potrzeb socjalno – bytowych mieszkańców budynku leśniczówki. Okoliczności te mogą wskazywać na zwykłe korzystanie z wody, co zdają się potwierdzać ustalenia co do ilości pobranych wód w I kwartale 2019 r. – 27 m³. Jest oczywisty, iż ilość ta może się mieścić w dozwolonych właścicielowi granicach korzystania, tj. pobór w ilości 5 m³ średniorocznie, na dobę.

Organ Wód Polskich przed wydaniem decyzji nie przeprowadził jednak żadnego postępowania dowodowego, zakładając z góry, że Nadleśnictwo prowadzi działalność gospodarczą, której nie da się pogodzić z ustawowymi celami zwykłego korzystania z wód, a w związku z tym powinno też posiadać pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód. Tymczasem, działalność Lasów Państwowych nie polega wyłącznie na podejmowaniu działalności gospodarczej i uzyskiwaniu dochodów, jak przedsiębiorca, ale również na pełnieniu funkcji organów administracji, a mienie tychże jednostek może służyć różnym celom, np. mieszkalnym. Słusznie podkreśla się w skardze, że podanie przez Nadleśnictwo w treści oświadczenia informacji o wykorzystaniu wody na cele socjalno- bytowe powinno skłonić Organ "Wód Polskich" do poczynienia bardziej szczegółowych ustaleń odnośnie rzeczywistych celów poboru wód podziemnych.

Zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia czy Nadleśnictwo pobiera wody w ramach korzystania zwykłego czy też usługi wodnej, doprowadziło do wydania przez Organ "Polskich Wód", przedwczesnej decyzji o ustaleniu opłaty podwyższonej. Stwierdzone przez Sąd uchybienia w zakresie stosowania przepisów K.p.a. dotyczących obowiązku dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego sprawy w postaci art. 7, 77 i 80 K.p.a., mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem nie wykazano przesłanek pozwalających na zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego w postaci art. 280 pkt 1 lit. a, art. 281 ust. 1 pkt 1 P.w., a więc przepisów określającego podstawy określenia wysokości opłaty zmiennej.

Ponownie prowadząc postępowanie Organ zobligowany będzie przyjąć, że art. 33 ust. 3 P.w. w zakresie w jakim posługuje się sformułowaniem potrzeb własnego gospodarstwa domowego, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33 ust. 4 wyżej wymienionej ustawy - pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³ na dobę, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m³ na dobę. Jest oczywistym, że w obszarze korzystania zwykłego nie będą mieścić się również te wszystkie postacie dostępu do wód, które ustawodawca uznaje za szczególne korzystanie oraz za usługi wodne. Ponieważ niniejsza sprawa dotyczy poboru daniny publicznoprawnej jaką są niewątpliwie opłaty za usługi wodne (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2018 r., sygn. II SA/Sz 521/18, LEX), to przy interpretacji powołanych przepisów prawa materialnego, należało będzie kierować się zasadą in dubio pro tributario.

Z tych powodów należało orzec jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.