Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1494/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2006 r., wydanym na podstawie art. 163 § 2 w związku z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; dalej - O.p.), Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił E. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż decyzją z [...] grudnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. odmówił skarżącej zwrotu podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego.

Pismem z 27 grudnia 2005 r. pełnomocnik skarżącej wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Postanowieniem z [...] lutego 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził, że przedmiotowe odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Pismem z 15 lutego 2006 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P.. Pełnomocnik argumentował, iż uchybił terminowi z przyczyn od niego niezależnych, gdyż w okresie uprawniającym do wniesienia odwołania przebywał na zwolnieniu lekarskim. Złożenie odwołania w ustawowym terminie polecił pracownikowi, który nie wywiązał się z tego obowiązku. Pełnomocnik wyjaśnił, iż odwołanie od przedmiotowej decyzji zostało sporządzone przed 22 grudnia 2005 r. Pełnomocnik wskazał, iż poinformował jednego ze współpracowników, iż odwołanie powinno zostać wysłane najpóźniej 27 grudnia 2005 r. Na skutek pomyłki pracownika odwołanie nie zostało złożone w przepisanym prawem terminie, a pełnomocnik nie został o tym fakcie poinformowany. O złożeniu odwołania z naruszeniem ustawowego terminu pełnomocnik dowiedział się dopiero z treści postanowienia z [...] lutego 2006 r. W ocenie pełnomocnika, fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim stanowił obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą mu dopilnowanie, ażeby odwołanie zostało wysłane w przepisanym prawem terminie. Zdaniem pełnomocnika, dochował on również należytej staranności, ponieważ poinformował pracownika, iż odwołanie od przedmiotowej decyzji powinno zostać wysłane najpóźniej 27 grudnia 2005 r. Nie ulega również wątpliwości, iż gdyby pełnomocnik nie rozchorował się to wówczas termin do wniesienia przedmiotowego odwołania zostałby dochowany. Powyższe okoliczności, zdaniem pełnomocnika, wskazują jednoznacznie, iż uchybienie terminowi do złożenia odwołania nie nastąpiło z jego winy.

W uzasadnieniu postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p., przywrócenie terminu jest możliwe tylko w przypadku łącznego spełnienia przesłanek wskazanych w powyższych przepisach. Z kolei w rozpoznawanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został wniesiony po upływie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi. Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż pełnomocnik przebywał na zwolnieniu lekarskim w terminie od 22 do 28 grudnia 2005r. Z kolei wniosek został przesłany listem poleconym nadanym 15 lutego 2006 r., tj. po upływie terminu określonego w art. 162 § 2 O.p.

W skardze z 7 kwietnia 2006 r. pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

- art. 120 i art. 121 §1 w zw. z art. 162 § 2 O.p.;

Pełnomocnik podniósł, iż organ rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu uznał, że przedmiotowy wniosek został złożony po upływie ustawowego terminu. Zdaniem pełnomocnika, stanowisko organu nie znajduje uzasadnienia zarówno w przepisach prawa, jak również w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 162 § 2 O.p., wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść nie później niż w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Odnosząc ten przepis do stanu faktycznego sprawy organ uznał, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania ustała z dniem 28 grudnia 2005 r. W ocenie pełnomocnika, ze stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić, bowiem o fakcie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu został on poinformowany postanowieniem z [...] lutego 2006 r. Dlatego też, za datę ustania przyczyny uchybienia terminowi, w rozpatrywanej sprawie, winna być przyjęta data doręczenia postanowienia stwierdzającego, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu. W ocenie pełnomocnika, organ bezzasadnie wiąże datę ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania z dniem 28 grudnia 2005 r., w szczególności w sytuacji, gdy brak jest jakiegokolwiek dowodu powołanego przez organ wskazującego na to, że pełnomocnik przed datą doręczenia postanowienia z [...] lutego 2006 r. wiedział, że odwołanie zostało wniesione z przekroczeniem ustawowego terminu. W takim stanie rzeczy, zdaniem pełnomocnika, organ naruszył podstawowe zasady postępowania podatkowego wynikające z przepisu art. 120 i art. 121 §1 O.p. Nie sposób uznać bowiem, aby okoliczności w jakich zostało wydane zaskarżane postanowienie działały na rzecz zasady zaufania podatnika do organów podatkowych i jej pogłębiania.

- art. 217 § 2 w zw. z art. 210 § 4 O.p.;

Zdaniem pełnomocnika, zaskarżane postanowienie nie zawiera zarówno uzasadnienia prawnego, jaki i faktycznego, które odpowiadałoby ustawowemu wzorcowi. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest nazbyt lakoniczne.

W szczególności, w ocenie pełnomocnika, organ nie przedstawił argumentacji prawnej na wykazanie zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik podniósł, iż organ nie przedstawił również uzasadnienia faktycznego swojego rozstrzygnięcia, poprzez wskazanie okoliczności dla których przyjął, że wniosek został złożony po upływie terminu z art. 162 § 2 O.p.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie zaszła również dodatkowa przesłanka przemawiająca za odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, o której mowa w art. 162 § 1 O.p. Strona skarżąca nie wykazała bowiem, iż uchybienie terminowi do dokonania czynności nastąpiło bez jej winy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Ocena legalności postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania opiera się przede wszystkim na zbadaniu, czy prawidłowo organy podatkowe uznały, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu, określone w art. 162 § 1 i 2 O.p., a także czy strona dochowała terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Zaznaczyć jednocześnie należy, iż zastosowanie instytucji przywrócenia terminu możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy zostanie bezspornie stwierdzone, iż termin został uchybiony. Tak też było w niniejszej sprawie. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. została doręczona 13 grudnia 2005 r. 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upływał 27 grudnia 2005 r. Z kolei odwołanie zostało złożone dopiero 28 grudnia 2005 r. Powyższe okoliczności nie były kwestionowane.

Zgodnie z wymienionymi wyżej przepisami, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W powołanym powyżej przepisie ustawodawca przewidział cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenie terminu. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy. Drugą wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią to dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu - od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Czwartą przesłanką uprawniającą przywrócenie terminu jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Brak zatem którejkolwiek z tych przesłanek wyklucza przywrócenie terminu.

Podkreślić należy, iż w sytuacji, w której, tak jak w rozpoznawanej sprawie, zostanie stwierdzone, że podanie o przywrócenie terminu nie zostało złożone w terminie określonym w art. 162 § 2 O.p., bez znaczenia staje się to, czy uprawdopodobniony został brak winy strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności, a także czy jednocześnie z podaniem o przywrócenie terminu dokonała ona czynności, której termin został uchybiony.

W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Celnej prawidłowo uznał, iż w rozpoznawanej sprawie podanie o przywrócenie terminu złożone zostało przez pełnomocnika skarżącej z uchybieniem 7-dniowego terminu wskazanego w art. 162 § 2 O.p. Skoro, jak przyjęto zgodnie z wyjaśnieniami pełnomocnika, przyczyną uchybienia terminu do złożenia odwołania była jego choroba, to rację ma organ twierdząc, iż przyczyna ta ustała w dacie, kiedy pełnomocnikowi skończyło się zwolnienie lekarskie tj. 29 grudnia 2005 r. W terminie 7 dni od tej daty, pełnomocnik mógł sprawdzić w jakiej dacie jego pracownik złożył odwołanie od decyzji i wnieść o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Podkreślić bowiem należy, iż wbrew twierdzeniom pełnomocnika przepis art. 162 § 2 O.p. wyraźnie wskazuje, iż termin 7-dniowy na złożenie wniosku o przywrócenie terminu liczyć należy od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a nie od dnia, w którym pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminu. Zauważyć również należy, iż orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, na które powołuje się pełnomocnik, dotyczą innych stanów faktycznych, dodatkowo nie wiążą one składu orzekającego w niniejszej sprawie. Dodatkowo pokreślić trzeba, iż działanie pracownika pełnomocnika traktować należy jako działanie samego pełnomocnika, wywołujące skutki bezpośrednio w stosunku do niego. Skoro, jak twierdzi pełnomocnik, nakazał on swojemu pracownikowi złożenie odwołania najpóźniej 27 grudnia 2005 r., uznać należy, iż dokonując tej czynności w dniu 28 grudnia 2005 r. pracownik pełnomocnika miał świadomość, iż odwołanie wniesione jest z uchybieniem terminu. W konsekwencji uznać należy, iż wiedzę taką posiadał również sam pełnomocnik, który mimo obowiązku należytego dbania o interesy mocodawcy, nie sprawdził daty wysłania odwołania przez wyznaczonego przez niego pracownika.

Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia przez organy art. 120 i art. 122 w zw. z art. 162 § 2 O.p.

Sąd zauważa ponadto, iż w rozpoznawanej sprawie, Dyrektor Izby Celnej, odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na art. 162 § 2 O.p. Powyższe uznać należy za jak najbardziej prawidłowe. Przy czym na marginesie wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona jeszcze jedna przesłana niezbędna do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik nie uprawdopodobnił bowiem braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Okoliczność ta potwierdza więc prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego przez Dyrektora Izby Celnej.

Jak podkreśla się w orzecznictwie (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996r., str. 295) oraz orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z 14 stycznia 2000r. w/s I SA/Gd 794/99 - Lex nr 40381; z 2 lutego 2000r. w/s SA/Sz 2125/98 - Lex nr 39797; z 19 września 2000r. w/s I SA 1072/00 - Lex nr 55307) samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej, koniecznym jest bowiem także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Podkreśla się, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 stycznia 1972 r. sygn. akt II CRN 448/71 (OSP i KA 1972/7-8/144) jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił z kolei w wyroku z dnia 13 czerwca 2000 r. w/s V SA 2320/01 (Lex nr 109300), że z treści samego przepisu art. 162 § 1 O.p. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna.

Ponadto podkreślić należy, iż nie tylko wina podatnika, lecz również innych osób, w tym pełnomocnika, gdy pełnomocnik reprezentuje stronę w postępowaniu, czy pracownika wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA w Gdańsku z 12 kwietnia 2002r. sygn. akt I SA/Gd 1676/99; POP 2002/6/148).

Sąd podkreśla, iż w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria. Mając to na uwadze uznać należy, iż w rozpoznawanej sprawie choroba pełnomocnika, nie stanowiła przeszkody do nie do przezwyciężania, uniemożliwiającej terminowe wniesienie odwołania.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów art. 217 § 2 w zw. z art. 210 § 4 O.p. Sąd wskazuje, iż nie dopatrzył się takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym rację ma pełnomocnik skarżącej, iż Dyrektor Izby Celnej dość lakonicznie uzasadnił zaskarżone postanowienie. Strona skarżąca miała bowiem prawo oczekiwać, iż w uzasadnieniu postanowienia organ ustosunkuje się do wszystkich okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, powyższe naruszenie przepisów postępowania, nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, czego stwierdzenie jest warunkiem uchylenia zaskarżonego aktu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Mając na względzie powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.