Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 741/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135n ust. 4 pkt 1, 2 i 3, art. 135e ust. 10, art. 135g ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2067
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Teza: Niedopuszczalna jest w postępowaniu dyscyplinarnym funkcjonariuszy Policji sytuacja, w której w odniesieniu do dwóch funkcjonariuszy uczestniczących w tym samym zdarzeniu zapadają odmienne procesowo orzeczenia dyscyplinarne, tj. w jednym z postępowań sprawę uznaje się za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, przypisania sprawstwa i ukarania, zaś w drugiej ocenia się materiał dowodowy jako niewystarczający i wymagający uzupełnienia w całości lub w znacznej części.

TEZY

Niedopuszczalna jest w postępowaniu dyscyplinarnym funkcjonariuszy Policji sytuacja, w której w odniesieniu do dwóch funkcjonariuszy uczestniczących w tym samym zdarzeniu zapadają odmienne procesowo orzeczenia dyscyplinarne, tj. w jednym z postępowań sprawę uznaje się za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, przypisania sprawstwa i ukarania, zaś w drugiej ocenia się materiał dowodowy jako niewystarczający i wymagający uzupełnienia w całości lub w znacznej części.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej w części dotyczącej zarzutów nr I i II 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części obejmującej rozstrzygnięcie dotyczące zarzutów nr I i II oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w zakresie wyżej opisanym; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. na rzecz skarżącego M. S. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komendant Miejski Policji w B. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2016 r., poz. 1782 ze zm.), orzekł o uznaniu sierż. szt. M. S. referenta Referatu Ogniwa Operacyjno-Rozpoznawczego [...] w B. za winnego tego, że:

1). w dniu [...] marca 2017 r., po zakończonej służbie pełnionej w godz. 13.00-21.00, około godz. 23.00 podczas przebywania w pomieszczeniach służbowych Wydziału dw. z Przestępczością Przeciwko Mieniu KMP w B. usytuowanych na V piętrze budynku KMP, dokonał uszkodzenia drzwi wejściowych do pokoju służbowego nr [...] w budynku KMP w B. popełniając wykroczenie z art. 124 § 1 Kodeksu wykroczeń, przez co jego zachowanie i działanie nie były przykładem praworządności i nie prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji, czym postąpił wbrew unormowaniom § 2 "Zasad etyki zawodowej policjanta" stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta", czym popełnił przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust. 1 ustawy o Policji polegające na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej;

2). w dniu [...] marca 2017 r. pozostając w pomieszczeniach służbowych i wykonując czynności służbowe w postaci sporządzania dokumentacji służbowej bez polecenia wydanego przez przełożonego lub dyżurnego KMP w B., działał niezgodnie z § 5 Decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] października 2014 r. zmieniającej decyzje w sprawie rozkładu czasu służby policjantów KMP w B. i jednostek jej podległych, czym popełnił przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w zakresie zaniechania wykonania czynności służbowej;

3). w dniu [...] marca 2017 r. około godziny 23.32, po zakończonej służbie opuszczając pomieszczenie służbowe nr [...], nie zamknął, nie zasznurował, a w miejscu związania sznurka nie odcisnął numeru pieczęci, czym postąpił wbrew treści pkt IV pkt 2 ppkt 3 Planu Ochrony Informacji Niejawnych KMP w B. zatwierdzonego [...] kwietnia 2015 r. przez Komendanta Miejskiego Policji w B., czym popełnił przewinienie dyscyplinarne wyrażone w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w zakresie zaniechania wykonania czynności służbowej;

4) w dniu [...] marca 2017 r. nie rozliczając służby poprzez uzyskanie podpisu i pieczątki osoby upoważnionej, postąpił niezgodnie z dyspozycją § 4 ust. 2 pkt 3 Wytycznych nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych, co zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji stanowi popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej w zakresie wykonania czynności służbowej w sposób nieprawidłowy.

Komendant Miejski Policji w B. orzekł również o wymierzeniu obwinionemu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku (art. 135j ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 134 pkt 3 ustawy o Policji).

Organ pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. wszczęto postępowanie dyscyplinarne wyznaczając rzecznika dyscyplinarnego. W trakcie postępowania zebrano materiał dowodowy w postaci: notatek służbowych, kopii kart zapoznania z przepisami prawnymi, kopii materiałów z czynności wyjaśniających nr [...], protokołów z przesłuchania świadków, protokołu przesłuchania obwinionego, protokołów oględzin monitoringu wewnętrznego na piątym piętrze budynku KMP w B. Ustalono, że dniu [...] marca 2017 r. w KMP w B., w godzinach 6.00-13.00 oraz 13.00-21.00 została przeprowadzona wzmożona akcja poszukiwań. Obwiniony pełnił służbę tego dnia w godzinach 13.00-21.00 w patrolu z mł. asp. R. J., który był dowódcą patrolu. Po zakończeniu działań, około godziny 20.32 ww. przyjechali do KMP, po czym udali się do pomieszczenia służbowego nr [...] w strefie ochronnej na piątym piętrze budynku Komendy zajmowanym przez Wydział dw. z Przestępczością Przeciwko Mieniu. Ustalono, że pozostali oni dłużej po służbie celem sporządzenia notatek z czynności, następnie doszło między nimi do utarczki, w trakcie której obwiniony uszkodził drzwi pokoju służbowego nr [...]. Policjanci po zdarzeniu opuścili budynek KMP w B., zaś następnego dnia ujawniono uszkodzenia oraz zbadano trzeźwość obwinionego i R. J., z wynikiem pozytywnym. W trakcie postępowania przesłuchano obwinionego, który przyznał się do zarzucanych czynów i odmówił wyjaśnień, przesłuchano świadków, zabezpieczono monitoring z kamer wewnętrznych zainstalowanych w KMP w B. oraz przeprowadzono oględziny zabezpieczonych drzwi z pokoju nr [...] przy udziale technika kryminalistyki, jak też sprawdzono stan szaf pancernych. Nadzorujący w dniu [...] marca 2017 r. czynności w ramach akcji "Poszukiwany" oraz funkcjonariusz ze Stanowiska Kierowania KMP wskazali, że obwiniony nie informował o konieczności wydłużenia czasu służby, jak też oni nie wydawali takiego polecenia, natomiast do godzi. 21.00 obwiniony nie stawił się celem rozliczenia. Jak wskazał organ pierwszej instancji, kluczowym dla ustalenia okoliczności i stanu faktycznego zdarzenia z dnia [...] marca 2017 r., w wyniku którego uszkodzeniu uległy drzwi służbowe, okazał się zapis z monitoringu kamery umieszczonej na korytarzu Wydziału dw. z Przestępczością Przeciwko Mieniu oznaczonej jako "Mienie 1" . W oparciu o treść tego zapisu, pozwalającą również na niebudzącą wątpliwości identyfikację osób na tym zapisie, zsynchronizowanie z rejestratorem kontroli czasu pracy funkcjonariuszy, zainstalowanym w budynku KMP w B., który precyzyjnie zarejestrował przemieszczanie się obwinionego po terenie obiektu, można było określić czas i miejsce przebywania poszczególnych osób oraz ich cechy charakterystyczne. Także zapis monitoringu kamery skierowanej na wnętrze pomieszczenia Biura Przepustek nie pozostawia wątpliwości co do tożsamości sprawców uszkodzenia drzwi. Jak wskazał organ pierwszej instancji, obwiniony oraz mł. asp. R. J. przyznali się do popełnienia czynu, okazali skruchę oraz dokonali naprawienia szkody, dlatego cofnięto wniosek o ściganie na podstawie Kodeksu wykroczeń.

Organ ustalił, że obwiniony jest policjantem z niespełna 10-letnim stażem służby w Policji, nie był uprzednio karany dyscyplinarnie, sąd karny warunkowo umorzył w stosunku do niego postępowanie karne na okres próby dwóch lat na podstawie art. 66 § 1 i w zw. z art. 67 § 1 Kodeksu karnego, zaś orzeczeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. Komendant Miejski Policji w B. orzekł o uznaniu obwinionego za winnego zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego naruszającego zasady etyki zawodowej policjanta oraz jednocześnie odstąpił od ukarania. Ostatnia opinia służbowa sporządzona za okres [...] grudnia 2013 r. – [...] grudnia 2015 r. zawiera pozytywną ocenę. Funkcjonariusz aktywnie uczestniczył w szkoleniach zawodowych i odprawach, na bieżąco zapoznawał się z aktualnymi przepisami prawnymi, poleceniami, wytycznymi i materiałami instruktażowymi dotyczącymi problematyki związanej z czasem pracy policjantów KMP w B. i zasadami oraz planem ochrony KMP. Rzecznik dyscyplinarny uzyskał między innymi karty zapoznania z aktami prawnymi, z których wynika, że obwiniony zapoznany został m.in. z: decyzją nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] kwietnia 2014 sprawie rozkładu czasu służby policjantów KMP w B. i jednostek jej podległych; decyzją nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] października 2014 zmieniającą decyzję w sprawie rozkładu czasu służby policjantów KMP w B. i jednostek jej podległych; decyzją nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B., z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie nadzoru nad pracą operacyjno-rozpoznawczą w KMP w B. i jednostkach jej podległych; zarządzeniem nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] października 2012 roku w sprawie zasad ochrony KMP w B.; decyzją nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie wprowadzenia do użytku służbowego "Planu ochrony informacji niejawnych KMP w B.".

W ocenie organu pierwszej instancji, obwinionemu należy przypisać zawinione (art. 132a ust. 1 ustawy o Policji) popełnienie zarzucanych przewinień dyscyplinarnych.

W przypadku pozostałych zarzuconych przewinień, zdaniem organu pierwszej instancji obwiniony nie mając zamiaru popełnienia przewinienia dyscyplinarnego popełnił je jednak na skutek niezachowania ostrożności w danych okolicznościach choć taką możliwość mógł i powinien przewidzieć (art. 132a ust. 2 ustawy o Policji). Policjant powinien zamknąć i zaplombować drzwi wejściowe do zajmowanego przez siebie pokoju, poinformować przełożonych lub dyżurnego o przedłużeniu służby, dążyć do uzyskania w notatniku służbowym wpisów świadczących o zakończeniu i rozliczeniu służby, czego jednak nie uczynił.

Uwzględniając treść art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, organ wskazał, że na korzyść obwinionego działa przyznanie się do zarzucanych czynów, brak karania dyscyplinarnego, nagradzanie nagrodami motywacyjnymi za właściwe wykonywanie obowiązków służbowych, dyspozycyjność, dobra opinia współpracowników, czynne uczestnictwo w postępowaniu dyscyplinarnym. Wpływa to na złagodzenie wymiaru kary zgodnie z art. 134h ust. 3 ustawy o Policji, jednak nie może, zdaniem organu, ujść uwadze, iż jego postępowanie negatywnie wpływa na morale współpracowników, podważa zaufanie do niego jako policjanta, a także do całej formacji. Dlatego zdecydowano o wymierzeniu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, o której mowa w art. 134 pkt 3 ustawy o Policji, z zagrożeniem, iż ponowne popełnienie przewinienia dyscyplinarnego spowoduje dalej idące konsekwencje.

Organ pierwszej instancji zdecydował również o nieprzyznaniu nagrody rocznej (art. 110 ust. 7 pkt 3 ustawy o Policji) i obniżeniu dodatku służbowego (§ 9 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego).

Organ pierwszej instancji również wskazał, że:

- uszkodzenie drzwi wejściowych stanowi de facto wykroczenie z art. 124 § 1 Kodeksu wykroczeń i jest zachowaniem wbrew unormowaniom § 2 "Zasad etyki zawodowej policjanta";

- pozostawanie w dniu [...] marca 2017 r. w pomieszczeniach służbowych i wykonywanie czynności służbowych w postaci sporządzania dokumentacji służbowej bez polecenia wydanego przez przełożonego lub dyżurnego KMP w B. jest działaniem niezgodnym z § 5 Decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] października 2014 r. zmieniającej decyzje w sprawie rozkładu czasu służby policjantów KMP w B. i jednostek jej podległych, stanowi przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust. 3 pkt. 2 ustawy o Policji polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w zakresie zaniechania wykonania czynności służbowej;

- brak rozliczenia służby jest niezgodny z dyspozycją § 4 ust. 2 pkt 3 Wytycznych nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych, co zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji stanowi popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej w zakresie wykonania czynności służbowej w sposób nieprawidłowy;

- niezamknięcie, niezasznurowanie i nieodciśnięcie pieczęci służbowej jest naruszeniem treści pkt IV pkt 2 ppkt 3 Planu Ochrony Informacji Niejawnych KMP w B. zatwierdzonego w dniu [...] kwietnia 2015 r. przez Komendanta Miejskiego Policji w B. i stanowi przewinienie dyscyplinarne z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w zakresie zaniechania wykonania czynności służbowej.

W konsekwencji, uwzględniając okoliczności czynu, zachowanie policjanta po jego popełnieniu oraz przebieg jego służby, jak też negatywny wpływ jego zachowania na dyscyplinę służbową współpracowników, organ orzekł na podstawie

art. 135j ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 134 pkt 3 ustawy o Policji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył obwiniony sierż. szt. M. S., który zarzucił naruszenie:

1. art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w związku z § 2 "Zasad etyki zawodowej Policjanta" wobec dowolnego uznania, że dokonując uszkodzenia drzwi popełnił wykroczenie z art. 124 § 1 Kodeksu wykroczeń, a w konsekwencji przewinienie dyscyplinarne w sytuacji braku dowodów na popełnienie wykroczenia, zaś opis powinnego zachowania w § 2 Zasad pozostaje bez związku z charakterem zdarzenia;

2. art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 5 Decyzji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. zmieniającej decyzję w sprawie rozkładu czasu służby Policjantów KMP w B. i jednostek jej podległych - wobec dowolnego uznania, iż obwiniony w sposób nieuprawniony pozostawał w pomieszczeniach służbowych i wykonywał czynności służbowe bez polecenia przełożonego lub dyżurnego, pomimo że z zeznań świadka mł. asp. B. K. nie wynika w sposób kategoryczny to naruszenie, zaś powołana podstawa prawna jest niejasna i niepełna (pominięto decyzję nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie rozkładu czasu służby Policjantów KMP w B. i jednostek jej podległych);

3. art. 132 ust. 3 pkt. 2 ustawy o Policji w związku z pkt IV pkt 2 ppkt. 3 Planu Ochrony Informacji Niejawnych KMP w B. zatwierdzonego w dniu [...] kwietnia 2015 r. przez Komendanta Miejskiego Policji w B. wobec dowolnego uznania, iż nie doszło do zamknięcia, zasznurowania i odciśnięcia numeru pieczęci w sytuacji, gdy zabezpieczenie usunąć mogła osoba sprzątająca;

4. art. 132 ust. 3 pkt. 2 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 2 pkt. 3 Wytycznych nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełnienia oraz przechowywania notatników służbowych wobec dowolnego uznania, że nie doszło do rozliczenia służby, mimo że świadek mł. asp. B. K. zeznał, że polecił rozliczenie w dniu następnym;

5). art. 135l ust. 1 ustawy o Policji wobec dowolnego, pozostającego w sprzeczności z treścią zgromadzonego materiału dowodowego przyjęcia, że:

- obwiniony w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego w sprawie o wykroczenie "przyznał się do popełnienia czynu, okazał skruchę, naprawił szkodę" pomimo niewykazania tych okoliczności;

- nie doszło do zabezpieczenia drzwi w pokoju nr [...], podczas gdy tego nie wykazano (żaden z przesłuchanych świadków nie potwierdził tego faktu, zaś świadek asp. szt. B. K. zeznał, że w dniu [...] marca 2017 r. około godz. 6:30 wszystkie pokoje na piętrze były otwarte, bowiem w godzinach porannych prowadzone są przez sprzątaczkę prace porządkowe i wszystkie pokoje są otwarte przez nią);

7). art. 135j ust. 2 pkt. 6 ustawy o Policji wobec braku należytego uzasadnienia prawnego wydanego orzeczenia tj. wskazania podstaw prawnych, z których wynika obowiązek określonego zachowania policjanta, z przytoczeniem treści tychże przepisów i ich wyjaśnieniem.

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Komendant Wojewódzki Policji w B., po rozpoznaniu odwołania, uchylił zaskarżone orzeczenie pierwszoinstancyjne w części dotyczącej uznania winnym w zakresie czynów określonych w zarzutach nr III oraz IV i w tym zakresie uniewinnił obwinionego; w pozostałym zakresie, tj. zarzutów nr I i II, w tym wymierzonej kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku – utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy, uznając iż obwiniony popełnił przewinienia dyscyplinarne w ten sposób, że:

I. W dniu [...] marca 2017 r., w B., po zakończonej służbie pełnionej w godz. 13.00-21.00, około godz. 23:07, podczas przebywania w pomieszczeniach służbowych Wydziału dw. z Przestępczością Przeciwko Mieniu KMP w B., usytuowanych na V piętrze budynku KMP w B., naruszył zasady etyki zawodowej w ten sposób, że umyślnie dokonał uszkodzenia drzwi wejściowych do pokoju służbowego nr [...] w budynku KMP w B., wypełniając jednocześnie tym czynem znamiona wykroczenia określonego w ort. 124 § 1 Kodeksu wykroczeń, co nie było przejawem przestrzegania zasad poprawnego zachowania, do czego był zobligowany zgodnie §7j Zasad etyki zawodowej policjanta", stanowiących załącznik do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta", czym popełnił przewinienie dyscyplinarne określone w art 132 ust. 1 ustawy o Policji polegające na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej;

II. W dniu [...] marca 2017 r., w B., po godz. 21:00 do około godz. 23:30, pozostając w pomieszczeniach służbowych KMP w B. i wykonując czynności służbowe w postaci sporządzania dokumentacji służbowej bez polecenia wydanego przez kierownika komórki organizacyjnej lub dyżurnego KMP w B., naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że zaniechał uzyskania zgody przełożonego lub dyżurnego jednostki i samowolnie przedłużył sobie czas służby którą w tym dniu pełnił w godz. 13:00-21:00, czym działał niezgodnie z § 5 decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów KMP w B. i jednostek Policji jej podległych, zmienionym § 1 decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] października 2014 r. zmieniającej decyzję w sprawie rozkładu czasu służby policjantów KMP w B. i jednostek jej podległych, czym popełnił przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust. 3 pkt. 2 ustawy o Policji polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej w zakresie zaniechania wykonania czynności służbowej.

Jak wskazał organ drugiej instancji, powołując się na regulację art. 132 ust. 1, ust. 2 i art. 132a ustawy o Policji, w przedmiotowym postępowaniu zasadniczymi dowodami są: wyjaśnienia obwinionego w zakresie przyznania się do popełnienia wszystkich zarzucanych mu czynów, których treść zrozumiał w całości; zeznania świadków; protokoły oględzin zabezpieczonego materiału wideo z kamer monitoringu wizyjnego rozmieszczonych na terenie KMP w B., kserokopie dokumentacji zgromadzonej w aktach postępowania dyscyplinarnego, w tym zgromadzonej w trakcie prowadzonych w przedmiotowej sprawie czynności wyjaśniających w trybie art. 134i ust. 4 ustawy o Policji, w szczególności dotyczącej służby pełnionej przez obwinionego w dniu [...] marca 2017 r.; protokół oględzin drzwi i pomieszczenia nr [...]; dokumenty sporządzone w ramach prowadzonego w KMP postępowania w sprawie o wykroczenie dotyczącego uszkodzenia mienia w postaci drzwi ("Wniosek o odstąpienie od skierowania wniosku o ukaranie do Sądu Rejonowego po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających" z dnia [...] kwietnia 2017 r.).

Zdaniem organu odwoławczego, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikają następujące okoliczności: w dniu [...] marca 2017 r. w godz. 13:00-21:00 obwiniony pełnił służbę wspólnie z mł. asp. R. J. w ramach akcji "Poszukiwany"; obwiniony był ubrany w niebieskie spodnie typu jeans, cienką kurtkę, ciemne buty, zaś mł. asp. R. J. w niebieskie spodnie typu jeans, zieloną kurtkę, białe, sportowe buty; przeprowadzenie odprawy, w trakcie której mł. asp. B. K. wydał polecenie rozliczenia osobiście przed godz. 21:00; rozmowa telefoniczna mł. asp. R. J. z przełożonym, efektem której było uzyskanie zgody na rozliczenie następnego dnia do godz. 7.30, otrzymanie przez przełożonego notatek służbowych obwinionego i mł. asp. R. J., nierozliczenie notatnika służbowego obwinionego, brak podpisu osoby upoważnionej do rozliczenia służby, mimo że w godzinach 20:30-21:00 zawarty jest zapis: "Rozliczenie służby". Jak wskazał organ odwoławczy, na podstawie akt postępowania dyscyplinarnego nie można ustalić jednoznacznie jakiego rodzaju dokumentację służbową sporządzał obwiniony wspólnie z mł. asp. R. J. w dniu zdarzenia w godz. 21:00 - 23:30 na terenie Komendy, z pewnością jednak obwiniony nie uzyskał zgody na przedłużenie służby w tym dniu ani od swoich przełożonych (kom. P. I., kom. M. O.), ani od mł. asp. B. K., ani też od dyżurnego jednostki - podkom. W. O. Ustalono natomiast na podstawie monitoringu godzinę i datę uszkodzenia drzwi, sylwetki osób widocznych na monitoringu, ujawniono fakt przenoszenia przez obu sprawców skrzydła drzwi z miejsca dokonania ich uszkodzenia do pokoju po przeciwnej stronie korytarza. Następnego dnia podjęto czynności wyjaśniające, w tym uzyskano pisemne oświadczenia obwinionego oraz mł. asp. R. J. potwierdzające uszkodzenie drzwi, a następnie naprawienie szkody, co spowodowało odstąpienie od skierowania wniosku o ukaranie do sądu. W takcie postępowania dyscyplinarnego: w dniu [...] maja 2017 r. przesłuchano obwinionego, który ograniczył się do stwierdzenia, iż zrozumiał treść przedstawionych mu zarzutów i przyznał się do ich popełnienia, zapewnił, iż nigdy więcej nie dopuści do podobnej sytuacji i poprosił o najniższy wymiar kary.

Zdaniem organu odwoławczego, nie jest możliwe przypisanie obwinionemu zawinienia wszystkich zarzucanych przewinień. W szczególności:

- odnośnie zarzutu I - wątpliwości budzi przypisanie naruszenia zasad etyki zawodowej ujętych w § 2 "Zasad etyki zawodowej policjanta", bowiem przepis ten dotyczy sytuacji nieuregulowanych przepisami prawa lub nieujętych w zasadach etyki zawodowej, natomiast czyn zarzucany wypełnia znamiona przewinienia dyscyplinarnego z § 7 Zasad (nieprzestrzeganie zasad poprawnego zachowania co wypełnia jednocześnie znamiona wykroczenia z art. 124 § 1 Kodeksu wykroczeń); doprecyzowano również czas popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jako "około godz. 23:07"; brak jest podstaw i dowodów na wystąpienie podważenia społecznego zaufania do Policji oraz obniżenia morale współpracowników. Organ wyjaśnił, że bez znaczenia w sprawie, w kontekście składanego przez policjantów ślubowania, pozostaje brak w aktach sprawy dokumentu potwierdzającego zapoznanie obwinionego z Zasadami etyki zawodowej;

- odnośnie zarzutu II - nie budzi wątpliwości możliwość przypisania obwinionemu samowolnego pozostawania poza normatywnym czasem służby w pomieszczeniach służbowych Komendy, gdzie mógł realizować wyłącznie czynności służbowe. Nastąpiło to bez polecenia przełożonego i bez zgłoszenia takiej potrzeby. Zdaniem organu, trafnie zarzucił obrońca, iż błędnie wskazano na § 5 Decyzji nr [...] a nie na § 5 Decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów KMP w B. i jednostek Policji jej podległych, zmieniony § 1 Decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] października 2014 r. zmieniającej decyzję w sprawie rozkładu czasu służby policjantów KMP w B. i jednostek jej podległych. Jak wskazał organ, potwierdzono fakt zapoznania obwinionego z obydwiema decyzjami, oświadczył on że rozumie treść zarzutów, zatem wprowadzone w tym zakresie korekty opisu zarzutów nie stanowią istotnej zmiany opisu czynu i nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości, gdyż rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga przeprowadzania czynności dowodowych ani w całości, ani w znacznej części.

Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego, w sprawie nie zebrano wystarczających dowodów na potwierdzenie popełnienia przewinień opisanych w zarzutach III i IV. Odnośnie zarzutu III, zebrane dowodowy nie wskazują, aby ktoś inny, poza współobwinionym, który nie został przesłuchany w ramach niniejszej sprawy, był świadkiem opuszczania przez obwinionego pokoju nr [...] w dniu [...] marca 2017 r. Powstającą w tym zakresie wątpliwość rozstrzygnięto na korzyść obwinionego. Odnośnie zarzutu nr IV dotyczącego nierozliczenia służby w dniu [...] marca 2017 r. poprzez nieuzyskanie podpisu i pieczątki osoby upoważnionej w notatniku służbowym, także nie można przypisać zawinienia obwinionemu, mimo że faktem jest, że w jego notatniku służbowym brak jest podsumowania czynności wykonanych w czasie służby, potwierdzonego podpisem upoważnionej osoby (§ 4 ust. 2 pkt 3 wytycznych nr [...] KGP). W tym zakresie organ wskazał, że w aktach sprawy brak jest potwierdzenia zapoznania obwinionego z wytycznymi nr [...] KGP z dnia [...] czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych, zaś przełożony obwinionego mł. asp. B. K. telefonicznie wyraził zgodę na późniejsze rozliczenie służby, co świadczy na korzyść obwinionego.

W pozostałym zakresie zarzuty odwołania uznano za nieuzasadnione, w tym: - oceniono brak potrzeby włączania do akt postępowania materiałów zgromadzonych w aktach czynności wyjaśniających w sprawie o wykroczenie – z uwagi na wystarczające dowody na tę okoliczność znajdujące się w aktach przedmiotowego postępowania; wskazano, że odpowiedzialność dyscyplinarna jest niezależna od odpowiedzialności za wykroczenia, zaś organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne może włączać akta innego postępowania, ale nie musi (art. 135e ust. 9 ustawy o Policji), zwłaszcza w sytuacji gdy dowody zebrane w aktach sprawy potwierdzają zawinienie obwinionego w zakresie nieprzestrzegania zasad poprawnego zachowania, a co za tym idzie zasad etyki zawodowej policjanta;

- nie doszło do naruszenia art. 135l ust. 1 ustawy o Policji, gdyż przepis ten dotyczy postępowania odwoławczego, a te wszczęte zostało dopiero po wpłynięciu odwołania do Komendanta Wojewódzkiego Policji w B.;

- brak podstaw do przyjęcia, że rozstrzygnięto sprawę mimo nieustalenia pełnego stanu faktycznego, zwłaszcza w zakresie zarzutów, od których uniewinniono obwinionego (przedłużenia służby, nieustalenia podmiotu, który mógł otworzyć drzwi w godzinach porannych);

- organ przyznał, że co prawda w zaskarżonym orzeczeniu brak jest należytego i pełnego uzasadnienia prawnego, jednakże nie dyskwalifikuje to skarżonego orzeczenia, bowiem uchybienia te naprawiono w postępowaniu odwoławczym.

Odnośnie legalności wymierzonej skarżącemu kary dyscyplinarnej organ odwoławczy wskazał, że w art. 134 ustawy o Policji przyjęto system gradacji kar, dlatego wybrana kara jest skutkiem uznania organu, który powinien uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby (art. 134h ustawy o Policji). Rozważenie tych wszystkich okoliczności nastąpiło, zaś wymierzenie obwinionemu kary dyscyplinarnej nie przekroczyło granic uznania administracyjnego. Wymierzona kara oznacza wytknięcie niewłaściwego postępowania i uprzedzenie o dalszych możliwych surowszych konsekwencjach w wypadku powtórzenia się podobnych sytuacji. Uwzględniono dotychczasowy przebieg służby, liczne nagrody i wyróżnienia, zaangażowanie w realizację obowiązków oraz dotychczasowy, nienaganny przebieg służby, ale też stwierdzono brak okoliczności wpływających na złagodzenie odpowiedzialności obwinionego, poza podjęciem starań i naprawieniem skutków swojego działania (wymianę drzwi). Wymierzona kara jest współmierna do przewinień i spełnia wymogi określone w art. 134h ust. 1 ustawy o Policji. Umyślne uszkodzenie mienia Policji zasługuje na szczególne potępienie. Samo tylko zachowanie opisane w zarzucie nr I nie tylko jest przejawem naruszenia zasad etyki zawodowej, ale stoi w całkowitej sprzeczności z ustawowymi zadaniami Policji, w tym ochroną mienia przed bezprawnymi zamachami. W rozpatrywanej sprawie zaistniał taki układ dowodów, w którym na korzyść obwinionego nie przemawiał praktycznie żaden z nich, poza zarzutami od których obwinionego uniewinniono. Wykazano zatem w niewątpliwy sposób, jak poszczególne dowody obciążające obwinionego (zarzuty nr I i II) wzajemnie się uzupełniają, tworząc logiczny ciąg zdarzeń, w świetle których ustalenie sprawstwa obwinionego jest niekwestionowane.

Skargę na orzeczenie odwoławcze w części dotyczącej zarzutów nr I i II złożył do sądu administracyjnego obwiniony, którzy zarzucił naruszenie:

- art. 135n ust. 4 ustawy o Policji wobec wydania przez organ odwoławczy orzeczenia nieznanego ustawie, w zakresie w jakim co do zarzutów nr I i II oraz wymierzonej kary dyscyplinarnej zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy, dokonując jednoczesnej zmiany opisu i kwalifikacji prawnej wskazanych czynów;

- art. 135e ust. 10 w zw. z art. 135l i 135k ust. 1 ustawy o Policji wobec niedopuszczalnej prawem zmiany na etapie postępowania odwoławczego zarzutów nr I i II postawionych obwinionemu, co skutkuje naruszeniem prawa skarżącego do obrony oraz prawa do instancyjnej kontroli orzeczenia;

- art. 135n ust. 4 pkt 3 ustawy o Policji wobec nieprawidłowego uznania, iż rozstrzygnięcie sprawy nie wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub znacznej części pomimo, że rzecznik dyscyplinarny winien był uzupełnić materiał dowodowy poprzez dołączenie do akt sprawy dokumentu potwierdzającego zapoznanie obwinionego z Zasadami etyki zawodowej policjantów (w kontekście zarzutu nr I) oraz dokonać przedstawienia obwinionemu zmienionych zarzutów i przesłuchania skarżącego, a także przesłuchania świadków, w tym przełożonych (naczelnika wydziału, jego zastępcy, a ostatecznie mł. asp. B. K.), a także dyżurnego KMP w B. (kom. W. O.) na okoliczność faktycznych ustaleń poczynionych w czasie rozmowy telefonicznej między obwinionym, R. J. i mł. asp. B. K. co do sposobu rozliczenia służby wobec nieobecności świadka w jednostce, polecenia przygotowania w tym celu stosownej dokumentacji z przebiegu służby w dniu [...] marca 2017 r. i sposobu jej przekazania;

- brak należytego i pełnego uzasadnienia prawnego zaskarżonego orzeczenia, jak i uznania, że wprowadzone korekty zarzutów nr I i II nie stanowią istotnej zmiany opisu czynu i nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości pomimo, iż zakres uchybień, ich charakter i waga, a także konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego przemawiały za koniecznością przekazania sprawy do ponownego rozstrzygnięcia.

- art. 132l ust. 1 ustawy o Policji wobec wyjścia poza granice stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym przez organ I instancji, poczynienia własnych ustaleń faktycznych i dowolnej oceny zebranych dowodów w zakresie czynu nr I i II;

- art. 134h ustawy o Policji wobec uznania, iż kara dyscyplinarna ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku nie jest przejawem dowolności co do zastosowanej sankcji i nie może być poczytywana za nadmierną represję.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci orzeczenia nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r. wydanego w toku postępowania dyscyplinarnego przeciwko mł. asp. R. J. o uchyleniu w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia na okoliczność rozbieżności stanowisk organu dyscyplinarnego II instancji w stosunku do funkcjonariuszy obwinionych w tożsamym stanie faktycznym i prawnym, oceny wagi naruszeń przepisów prawa przez organ I instancji i możliwości ich konwalidacji w postępowaniu odwoławczym.

Skarżący wywodził, że przepis art. 135n ust. 4 ustawy o Policji nie zezwala organowi odwoławczemu na uchylenie zaskarżonego orzeczenia choćby w części, dokonanie zmiany zarzutów dyscyplinarnych w zakresie ich opisu czy kwalifikacji prawnej oraz jednoczesne utrzymanie orzeczenia w mocy. Jako niedopuszczalną ocenił modyfikację zarzutów dyscyplinarnych na etapie postępowania odwoławczego, zwłaszcza że skuteczne przedstawienie zarzutów wymaga wydania postanowienia, ogłoszenia go osobie obwinionej i przesłuchanie jej w charakterze obwinionego. Nadto, zmiana opisu zarzutów w postępowaniu odwoławczym pozbawiła go możliwości ustosunkowania się do tej zmiany. Z tego powodu organ odwoławczy nie był uprawniony ocenić zasadności wymierzenia kary dyscyplinarnej. Zdaniem skarżącego, materiał dowodowy wykazuje znaczne braki, w tym w zakresie

dokumentu potwierdzającego zapoznanie obwinionego z zasadami etyki zawodowej policjantów (w kontekście zarzutu nr I), uzupełniającego przesłuchania świadków, w tym przełożonych (naczelnika wydziału, jego zastępcy, a ostatecznie ml. asp. B. K.), a także dyżurnego KMP w B. (kom. W. O.) na okoliczność faktycznych ustaleń poczynionych w czasie rozmowy telefonicznej między R. J. a mł. asp. B. K. co do sposobu rozliczenia służby wobec nieobecności świadka w jednostce, konieczności przygotowania w tym celu stosownej dokumentacji z przebiegu służby w dn. [...] marca 2017 r. Jak wskazał, polecenie przygotowania dokumentacji i przekazania jej świadkowi w dniu następnym stanowiło polecenie pozostania w jednostce i zakończenia tychże czynności służbowych.

Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy w przypadku zarzutów nr I i II wyszedł poza granice stanu faktycznego ustalonego przez organ dyscyplinarny I instancji, nadto nie uwzględniono całego materiału dowodowego, na co wskazuje orzeczenie dyscyplinarne wydane wobec współobwinionego, które w postępowaniu odwoławczym było kasacyjne w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem orzeczenia dyscyplinarne pierwszej i drugiej instancji w zaskarżonej części naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W pierwszej kolejności sprecyzować należy zakres kontroli legalności przeprowadzonej w sprawie niniejszej przez sąd administracyjny. Skarżącemu zarzucono bowiem w pierwszej instancji dyscyplinarnej cztery przewinienia dyscyplinarne, za które wymierzono jedną karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Odwołanie od orzeczenia pierwszoinstancyjnego zostało złożone co do całości zawartego w nim rozstrzygnięcia. Organ drugiej instancji - wskazując jako podstawę prawną swego orzeczenia art. 135n ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o Policji – rozstrzygnął w sposób następujący:

"Zaskarżone orzeczenie uchylam w części dotyczącej uznania winnym w zakresie czynów określonych w zarzutach nr III oraz IV i w tym zakresie uniewinniam obwinionego.

W pozostałym zakresie, tj. zarzutów nr I i II, w tym wymierzonej kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, zaskarżone orzeczenie utrzymuję w mocy, uznając iż obwiniony popełnił przewinienie dyscyplinarne w ten sposób, że [...]" – w tym miejscu organ drugiej instancji opisał przypisane skarżącemu przewinienia, który to opis wskazuje na przeformułowanie tych zarzutów w stosunku do ich opisu zawartego w rozstrzygnięciu dyscyplinarnym pierwszej instancji.

Do sądu administracyjnego została zaskarżona wyłącznie część orzeczenia odwoławczego, którą utrzymano w mocy orzeczenie pierwszoinstancyjne w zakresie zarzutów oznaczonych jako nr I i II oraz wymierzonej za nie kary dyscyplinarnej, przy czym – jak wyżej wskazano – organ odwoławczy przeformułował te zarzuty we własnym zakresie, co było wynikiem jego własnej oceny materiału dowodowego. W konsekwencji, sąd administracyjny orzekał wyłącznie odnośnie tej części orzeczenia odwoławczego, którą utrzymano w mocy ukaranie za zarzuty nr I i II przeformułowane w drugiej instancji. Zdaniem sądu, orzeczenie odwoławcze w tym zakresie dotknięte jest jednak wadami uzasadniającymi jego uchylenie, zaś kontrola sądowa wykazała również konieczność uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego pierwszej instancji, bowiem charakter stwierdzonych uchybień wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Przede wszystkim trafnie zarzucono w skardze wydanie przez Komendanta Wojewódzkiego orzeczenia odwoławczego nieznanego ustawie, co dyskwalifikuje to orzeczenie. Zgodnie z art. 135n ust. 4 ustawy o Policji, wyższy przełożony dyscyplinarny może zaskarżone orzeczenie: 1) utrzymać w mocy; 2) uchylić w całości albo w części i w tym zakresie uniewinnić obwinionego, odstąpić od ukarania, względnie wymierzyć inną karę, bądź uchylając to orzeczenie – umorzyć postępowanie dyscyplinarne w pierwszej instancji; 3) uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części. Tymczasem w zaskarżonej części orzeczenia odwoławczego doszło do przeformułowania opisu czynów oznaczonych jako I i II, a następnie utrzymania w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego także w zakresie wymierzonej w pierwszej instancji kary dyscyplinarnej. Takie postępowanie jest jednak niedopuszczalne w świetle przepisów ustawy o Policji. Skoro bowiem organ odwoławczy dostrzegł wady w konstrukcji (opisie) naruszeń przypisanych obwinionemu i stwierdził konieczność zmiany tej konstrukcji (opisu), to nie był uprawniony – bez podjęcia dodatkowych czynności procesowych – do zmiany tego opisu we własnym zakresie i jednoczesnego utrzymania w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Zdaniem sądu, zakres zmian wprowadzonych przez organ odwoławczy w opisach zarzucanych czynów nie pozwala przyjąć, że były to jedynie niewielkie korekty niewymagające żadnych dodatkowych czynności procesowych, a w szczególności zastosowania art. 135n ust. 4 punkt 2 lub 3 ustawy o Policji (uchylenia rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego w tej części i orzeczenia następczego (pkt 2 tego przepisu) albo uchylenia tego rozstrzygnięcia w tej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji ze wskazaniem zakresu koniecznego uzupełnienia postępowania dowodowego (pkt 3 tego przepisu).

Zauważyć bowiem należy, odnośnie zarzutu nr I, że organ odwoławczy dokonał zmiany kwalifikacji prawnej zachowania obwinionego jako wypełniającego znamiona art. 132 ust. 1 ustawy o Policji. W pierwszej instancji przypisano obwinionemu naruszenie § 2 Zasad etyki zawodowej policjanta, podczas gdy organ drugiej instancji przyjął naruszenie § 7 tych Zasad, wykluczył z opisu czynu odwołanie do zasad praworządności i pogłębiania społecznego zaufania do Policji oraz doprecyzował godzinę popełnienia czynu. Odnośnie zarzutu nr II, organ odwoławczy zmienił podstawę prawną obowiązków w zakresie przestrzegania dyscypliny służbowej z § 5 decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] października 2014 r. na § 5 decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] kwietnia 2014 r. Zdaniem sądu, powyższe zmiany nie były zmianami wyłącznie kosmetycznymi jak twierdzi w uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy, a były dopuszczalne wyłącznie po wydaniu postanowienia o zmianie lub uzupełnieniu zarzutów, co wynika wprost z art. 135e ust. 10 ustawy o Policji. Tej procedury jednak nie dochowano, co – jak słusznie zarzucono w skardze – stanowi naruszenie art. 135e ust. 10 ustawy o Policji w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonanie zmiany opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej, co de facto wystąpiło w sprawie niniejszej odnośnie zarzutów nr I i II na etapie odwoławczym, narusza prawo obwinionego do obrony. Jak wynika bowiem z art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma wydane w toku postępowania dyscyplinarnego doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. Ma to na celu umożliwienie ustosunkowania się do podejmowanych czynności procesowych. Zdaniem nadto sądu, zmianie opisu zarzutów powinno było towarzyszyć przesłuchanie obwinionego (art. 135e ust. 1 ustawy o Policji). Tego jednak zaniechano i faktycznie skarżący został "zaskoczony" nowym brzmieniem zarzutów bez możliwości odniesienia się do tej zmiany na etapie administracyjnym. Od orzeczenia odwoławczego mógł bowiem wnieść wyłącznie skargę, a to wykluczyło realizację jego prawa do obrony na etapie postępowania dyscyplinarnego, jak też uczyniło niemożliwym zrealizowanie prawa do dwukrotnego, merytorycznego rozpoznania sprawy. Przypomnieć zaś należy, jak trafnie wskazano w skardze, że postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne, co wynika wprost z art. 135k ust. 1 ustawy o Policji, a to powinno gwarantować obwinionemu możliwość obrony na każdym etapie tego postępowania.

W kontekście zmienionych opisów zarzutów, a zwłaszcza zarzutu nr I, podzielić należy także stanowisko skarżącego odnośnie występowania istotnych, wymagających uzupełnienia braków w materiale dowodowym. Skoro bowiem organy dyscyplinarne przypisały obwinionemu przewinienie dyscyplinarne określone w Zasadach etyki zawodowej policjanta, to w materiale dowodowym sprawy powinna się znaleźć informacja o zapoznaniu funkcjonariusza z tymi Zasadami. Organ odwoławczy dostrzegł ten brak, jednakże go zbagatelizował stwierdzając, że treść złożonego przez skarżącego ślubowania usprawiedliwia przypisanie czynu opisanego jako nr I mimo niewłączenia do materiału dowodowego dowodu zapoznania się z Zasadami etyki zawodowej. Zdaniem sądu, takie rozumowanie jest nieuprawnione, zwłaszcza w kontekście charakteru postępowania dyscyplinarnego funkcjonariuszy Policji. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 135p ustawy o Policji, w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. Jak wskazał WSA w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie II SA/Go 420/17 (wyrok z dnia 24 sierpnia 2017 r.), powołując się w tym zakresie na wypowiedzi komentatorów zawarte w Systemie Prawa Administracyjnego (tom 11, red R. Hauser, A. Wróbel i Z. Niewiadomski, Warszawa 2011, s. 457), pośród odpowiednio stosowanych przepisów procedury karnej przykładowo można wskazać regulacje dotyczące podstawowych zasad procesowych: domniemania niewinności, zasady in dubio pro reo, swobodnej oceny dowodów, badania oraz uwzględniania okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego (wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Oznacza to w sprawie niniejszej, że restrykcyjność zasad postępowania karnego mająca również odpowiednie zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym funkcjonariuszy Policji nie pozwala na przypisywanie obwinionym czynów na podstawie nieprecyzyjnie dokonanych ustaleń lub przy braku dowodów na możliwość takiego przypisania. W sprawie niniejszej oznacza to, że skoro nie wykazano w sposób niebudzący wątpliwości zapoznania skarżącego z Zasadami etyki zawodowej policjanta, to przypisanie mu sprawstwa czynu opisanego w zarzucie nr I było nieuprawnione bez podjęcia dodatkowych czynności mających na celu wyjaśnienie, czy faktycznie tego zapoznania nie było, czy też jedynie nie dołączono do materiału dowodowego dokumentu na tę okoliczność. Przy czym organowi drugiej instancji, który dostrzegł ten brak, umknęła możliwość uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie poprzez zastosowanie art. 135l ustawy o Policji oraz zlecenie rzecznikowi dyscyplinarnemu prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne wykonania czynności dowodowych, określając ich zakres. Tego jednak nie uczyniono. Tymczasem, jak wyżej wskazano, jedną z podstawowych zasad postępowania dyscyplinarnego jest uwzględnianie okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego (art. 135g ust. 1 ustawy o Policji), obowiązek traktowania obwinionego za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem oraz obowiązek rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości na korzyść obwinionego (art. 135g ust. 2 ustawy o Policji).

Zdaniem sądu, organy obydwu instancji, a zwłaszcza organ odwoławczy, uchybiły także ogólnym zasadom oceny materiału dowodowego obowiązującym w postępowaniu dyscyplinarnym funkcjonariuszy Policji. Jak wskazał Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w sprawie II AKa 91/17 (wyrok z dnia 17 maja 2017 r.), warunkiem uznania za prawidłowe oceny materiału dowodowego jest respektowanie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 7 K.p.k.). Przekonanie o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną art. 7 K.p.k. wtedy, gdy: jest poprzedzone ujawnieniem całokształtu okoliczności sprawy i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 K.p.k.), stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 K.p.k.), jest wyczerpujące i logiczne - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego (Lex nr 2317703). Tych zasad w sprawie niniejszej nie dopełniono, co powoduje, że przypisanie skarżącemu czynów z zarzutów I i II nie może się ostać w trakcie kontroli sądowoadministracyjnej sprawowanej w sprawie niniejszej.

Nadto, organowi odwoławczemu trafnie w tym zakresie zarzucono nieuzasadnioną rozbieżność stanowisk w stosunku do funkcjonariuszy obwinionych w tożsamym stanie faktycznym i prawnym. Co prawda, jak stanowi art. 132b ust. 3 ustawy o Policji, każdy z policjantów odpowiadających dyscyplinarnie odpowiada w granicach swojej winy, niezależnie od odpowiedzialności pozostałych osób także gdy popełnia przewinienie dyscyplinarne wspólnie lub w porozumieniu z inną osobą, jednakże nie oznacza to, że w przypadku przewinienia dyscyplinarnego popełnionego w tych samych okolicznościach, w tym samym czasie i miejscu przez dwóch funkcjonariuszy i ocenianego w dwóch odrębnych postępowaniach dyscyplinarnych, ocena zachowania jednego z obwinionych pozostaje bez związku z oceną zachowania drugiego z nich. Jak trafnie wskazano w skardze, w stosunku do mł. asp. R. J. orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w B. uchylił w całości orzeczenie dyscyplinarne pierwszej instancji (w którym zarzucono mu pięć przewinień dyscyplinarnych, w tym cztery tożsame z przypisanym skarżącemu w sprawie niniejszej w rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnym) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podzielić należy uwagi skargi w tym zakresie złożonej w sprawie niniejszej, w których pełnomocnik skarżącego wskazuje odnośnie orzeczenia odwoławczego nr [...], iż: "Zaskakuje odmienna ocena wagi naruszeń przepisów prawa przez organ I instancji i możliwości ich konwalidacji w postępowaniu odwoławczym [...] organ dyscyplinarny II instancji stanął na stanowisku, że materiał dowodowy zebrany w ramach postępowania dyscyplinarnego nie pozwana na odtworzenie stanu faktycznego sprawy w stopniu umożliwiającym jednoznaczne przypisane zawinienia obwinionemu, a co za tym idzie ustalenie zasadności i zgodności z prawem decyzji Komendanta Miejskiego Policji w B. W tych okolicznościach podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia nie jest możliwe i wymaga przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych w znacznej części. Dopiero ich realizacja powinna pozwolić na wyjaśnienie w sposób niebudzący wątpliwości wszelkich okoliczności sprawy". Zdaniem sądu, podzielającego w tym zakresie stanowisko pełnomocnika, niedopuszczalna jest w postępowaniu dyscyplinarnym dotyczącym funkcjonariuszy Policji sytuacja, w której w odniesieniu do dwóch funkcjonariuszy uczestniczących w tym samym zdarzeniu zapadają odmienne procesowo orzeczenia dyscyplinarne, tj. w jednym z postępowań sprawę uznaje się za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, przypisania sprawstwa co najmniej dwóch z czterech zarzuconych czynów i ukarania (jak w sprawie niniejszej), zaś w drugiej ocenia się materiał dowodowy jako niewystarczający i wymagający uzupełnienia w całości lub w znacznej części (sprawa R. J.). Co więcej, jak wskazuje lektura odwoławczego orzeczenia dyscyplinarnego wydanego w stosunku do R. J., fakt niewykazania zapoznania go z Zasadami etyki zawodowej policjanta został potraktowany jako okoliczność uniemożliwiająca przypisanie mu czynu opisanego w zarzucie nr I (tożsamym jak w sprawie niniejszej) bez podjęcia próby uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie. Odnośnie zaś zarzutu nr II zwrócono uwagę na konieczność jego modyfikacji przez wskazanie właściwej podstawy prawnej naruszonego przez R. J. obowiązku. Końcowo zaś oceniono konieczność uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego pierwszoinstancyjnego wydanego w stosunku do R. J. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podejście organu odwoławczego w tamtej sprawie było zatem diametralnie różne niż w stosunku do skarżącego w sprawie niniejszej. Taka sytuacja jest niedopuszczalna, gdyż narusza zasadę demokratycznego państwa prawa i wywodzącą się z niej zasadę równego traktowania obywateli wobec prawa (art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej części orzeczenia dyscyplinarnego w sprawie niniejszej.

Istotnym brakiem materiału dowodowego w kontrolowanym postępowaniu jest również niedopuszczenie dowodu z przesłuchania R. J. w charakterze świadka. Zdaniem sądu, zeznanie to może przyczynić się do pełniejszego wyjaśnienia sprawy. Natomiast wbrew zarzutom skargi zostali przesłuchani przełożeni obwinionego, a protokoły z ich przesłuchań znajdują się w materiale dowodowym sprawy (k. 137, 138 akt adm.).

Zauważyć również należy, jak trafnie wskazano w skardze, że zgodnie z art. 134h ustawy o Policji wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Tymczasem nie sposób nie dostrzec, że ta sama kara została skarżącemu wymierzona w orzeczeniu dyscyplinarnym pierwszej instancji oraz w drugiej instancji, mimo że w orzeczeniu odwoławczym doszło do uniewinnienia skarżącego od dwóch z czterech zarzuconych przewinień dyscyplinarnych. W uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego drugiej instancji nie sposób również stwierdzić uzasadnienia dla utrzymania tej kary mimo uwolnienia obwinionego od odpowiedzialności za dwa czyny, zaś znajdują się – podobnie jak w uzasadnieniu orzeczenia pierwszej instancji – rozważania o współmierności kary do charakteru naruszenia i stopnia zawinienia. Czyni to trafnym zarzut zbyt dowolnej oceny w tym zakresie, jak też nie dość wnikliwego i rzetelnego podejścia do sprawy w jej całokształcie. Przypomnieć przy tym należy, że w przepisie art. 134g ust. 2 ustawy o Policji mowa jest o surowszej karze dyscyplinarnej, ale w przypadku popełnienia kilku przewinień dyscyplinarnych.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym przełożony dyscyplinarny skarżącego uwzględni uwagi i ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności rozważy konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, ponowne przedstawienie na nowo sformułowanych zarzutów (o ile organ zdecyduje się je ponownie przedstawić w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy), co odbędzie się z zachowaniem prawa obwinionego do ustosunkowania się do nich, zaś wydane rozstrzygnięcie dyscyplinarne organ uzasadni w sposób wyczerpujący, z rozważeniem pełnego materiału dowodowego i wyczerpującym uzasadnieniem ewentualnie wymierzonej kary. W tym kontekście sąd zauważa regulację art. 132 ust. 4a i 4b ustawy o Policji, umożliwiającą przełożonym dyscyplinarnym pewną swobodę w podjęciu decyzji o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, jego umorzenia czy podjęcia decyzji o odstąpieniu od ukarania, zwłaszcza gdy chodzi o przewinienia dyscyplinarne mniejszej wagi. Za takie zaś można uznać przewinienia dyscyplinarne mające charakter incydentalny, obiektywnie niezamierzone, które nie wynikają ze złej woli funkcjonariusza (vide wyrok z dnia 18 stycznia 2017 r., II SA/Wa 1391/16, CBOSA). Organ odwoławczy zaś, przy rozpoznaniu odwołania, należycie zastosuje art. 135n ust. 4 ustawy o Policji.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.). Na koszty te składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego oraz opłata skarbowa.