Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1018/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59;  art. 60
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Krzysztof Kandut (spr.), Adam Nita, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi W. E. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz odmowy uchylenia czynności egzekucyjnej 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – dalej zwany: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 59 i art. 60 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. – dalej zwana: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia W.E. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia czynności egzekucyjnej zajęcia nieruchomości – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Na podstawie tytułów wykonawczych z: [...]r. nr [...] (podatek od towarów i usług: VAT-7K za I kwartał 2013 r.), [...]r. nr [...] (podatek dochodowy od osób fizycznych opłacany według jednolitej stawki za 2012 r.), [...]r. nr [...] (podatek od towarów i usług: VAT-7K za II kwartał 2013 r.), organ egzekucyjny podjął czynności w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych zobowiązanego z tytułu w/w podatków. We wszystkich tych przypadkach doręczył dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Doręczył także zobowiązanemu upomnienia.

W związku z prowadzoną egzekucją administracyjną zobowiązany 9 października 2013 r. ustanowił pełnomocnika "do reprezentowania Podatnika przed organami Urzędu Skarbowego w B. w zakresie spraw związanych z postępowaniami egzekucyjnymi w administracji", na czas nieokreślony.

Na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych z: [...]r. nr [...] (podatek dochodowy od osób fizycznych opłacany według jednolitej stawki za 2013 r.) i [...]r. nr [...] (podatek dochodowy od osób fizycznych opłacany według jednolitej stawki za 2013 r. - odsetki), organ egzekucyjny podjął czynności w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych zobowiązanego z tytułu w/w podatków. We wszystkich tych przypadkach doręczył dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Doręczył także zobowiązanemu upomnienia.

W związku z tym, że egzekucja nie doprowadziła do zaspokojenia wszystkich w/w wierzytelności, Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 110c u.p.e.a. dokonał zajęcia nieruchomości zobowiązanego, wzywając go jednocześnie do zapłaty w terminie 14 dni od doręczenia wezwania wskazanych w tym piśmie należności pieniężnych wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi (wezwanie z [...]r.), obejmujących pięć w/w tytułów wykonawczych. Powyższe wezwanie organ doręczył zobowiązanemu, przekazując jednocześnie do Sądu Rejonowego – Wydziału Ksiąg Wieczystych wniosek o dokonanie stosownego wpisu.

Pismem z 30 stycznia 2019 r. zobowiązany wniósł skargę na czynności egzekucyjne polegające na ustanowieniu hipoteki przymusowej na nieruchomości oraz jej zajęciu z tytułu zobowiązań objętych w/w tytułami wykonawczymi, wnosząc o uchylenie zajęcia oraz wykreślenie hipoteki. W uzasadnieniu skargi podniósł, że [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego stosownym zawiadomieniem dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności. Dotyczyło to zobowiązań objętych trzema tytułami wykonawczymi z 2013 r. (nr [...], nr [...], nr [...]). Zdaniem strony, zobowiązania objęte tymi tytułami przedawniły się z końcem 2018 r. (art. 59 § 1 pkt 1 i 9 u.p.e.a.).

Ponadto zobowiązany zwrócił uwagę, że 9 października 2013 r. ustanowił pełnomocnika, który w toku wszystkich czynności egzekucyjnych był przez organ pomijany, tj. nie doręczono mu żadnego zawiadomienia bądź informacji o zajęciu nieruchomości czy też przerwie w biegu terminu przedawnienia. Nie otrzymał także zawiadomienia o wszczęciu egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych z [...] r. nr [...] i [...]r. nr [...], czym organ naruszył art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. Dodał, że należności objęte tymi tytułami zostały uregulowane.

Organ egzekucyjny postanowieniem z [...]r., na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 oraz art. 60 u.p.e.a., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, a także odmówił uchylenia czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia nieruchomości.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że dokonał zajęcia nieruchomości przesyłając [...]r. zajęcie na adres zobowiązanego (doręczone [...]r.). Jednocześnie złożony został do Sądu Rejonowego w B. wniosek o wpis wszczęcia egzekucji, który nastąpił [...] r.

Powołując się na art. 26 § 5 u.p.e.a. organ wskazał, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przepis ten jednoznacznie nakazuje doręczyć odpis tytułu wykonawczego zobowiązanemu, a nie innej osobie. Dopiero w istniejącym już postępowaniu zobowiązany może ustanowić pełnomocnika. W tej sprawie odpisy wymienionych wyżej pięciu tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu za pośrednictwem Poczty Polskiej, co ten potwierdził osobiście (doręczenie nastąpiło w dniach: [...]r., [...]r., [...]r., [...]r., [...]r.).

Dalej organ wskazał, powołując art. 110c § 2 u.p.e.a., że zajęcia nieruchomości dokonuje się przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Charakter tej czynności wyłącza działanie pełnomocnika, z uwagi na to, że to zobowiązanego obciąża obowiązek uiszczenia należności. Z tej przyczyny to jemu, a nie pełnomocnikowi, należało doręczyć w/w wezwanie.

Następnie powołując się na art. 59 u.p.e.a. organ wskazał, że wygaśnięcie zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi skutkuje koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego, co zgodnie z art. 60 tej ustawy powoduje uchylenie czynności egzekucyjnych. Przywołując treść art. 70 § 1 i 4 ustawy Ordynacja podatkowa organ argumentował, że co do zasady, należności objęte trzema tytułami wykonawczymi z 2013 r. uległyby przedawnieniu z upływem 2018 r. Jednakże organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia części nieruchomości, o czym zawiadomił zobowiązanego zawiadomieniem z [...]r. (doręczone [...]r.). Wpis informacji o zajęciu w księdze wieczystej został dokonany [...]r. Oba te zdarzenia nastąpiły przed upływem terminu przedawnienia. W tej sytuacji doszło do przerwania biegu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, wobec czego przedawnienie nastąpi z upływem 2023 r. W tej sytuacji w/w zobowiązania nie wygasły, stąd brak było podstaw do umorzenia postępowania oraz uchylenia zajęcia nieruchomości.

Organ dodał, że [...] r. Sąd Rejonowy w B. dokonał w księdze wieczystej wpisu hipoteki przymusowej na udziale zobowiązanego w kwocie obejmującej należność główną, odsetki za zwlokę, koszty upomnienia, koszty egzekucyjne oraz kwotę, o której mowa w art. 1101 ustawy o księgach wieczystych i hipotece – w odniesieniu do należności z pięciu wymienionych na wstępie tytułów wykonawczych. Pomimo wpłaty dokonanej przez zobowiązanego w dniu 23 stycznia 2019 r. nadal pozostały istniejące zaległości. Skoro więc wierzytelności zabezpieczone hipoteką nie wygasły w całości, organ nie dopatrzył się podstaw do wykreślenia hipoteki.

W zażaleniu strona wniosła o uchylenie postanowienia organu I instancji. W szczególności podniosła, że w/w korespondencja organu z [...]r. nie została doręczona pełnomocnikowi ustanowionemu do reprezentowania zobowiązanego w sprawach związanych z postępowaniami egzekucyjnymi. Pełnomocnikowi nie zostało doręczone ani zawiadomienie w trybie art. 110c § 2 u.p.e.a., ani postanowienie organu I instancji z [...]r., co stanowi naruszenie art. 32 oraz art. 40 § 2 k.p.a. Na poparcie swojego stanowiska strona przywołała przykłady z orzecznictwa sądów administracyjnych.

W uzupełnieniu zażalenia strona zwróciła uwagę, że egzekwowanie kwot objętych wszystkimi wymienionymi na wstępie tytułami wykonawczymi było niedopuszczalne, bowiem tytuły te nie zostały prawidłowo doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego, a zobowiązania nimi objęte uległy przedawnieniu. Co więcej, znajdujące się w aktach tytuły wykonawcze nie są oryginalnymi, lecz "drugimi".

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, po rozpatrzeniu zażalenia, nie podzielił zawartych w nim zarzutów i argumentów, utrzymując w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych, w toku którego zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji z nieruchomości, zajmując wynoszący 1/2 części udział zobowiązanego w nieruchomości. Czynność ta przerwała bieg terminu przedawnienia zobowiązań wskazanych w 3 tytułach wykonawczych z 2013 r. W efekcie należności te nie uległy dotąd przedawnieniu.

Odnośnie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej spowodowanej niedoręczeniem pełnomocnikowi wezwania z [...]r. do zapłaty należności pieniężnej, odpisów 2 tytułów wykonawczych z 2014 r. oraz upomnień, organ wyjaśnił, że zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym. Jednak z uwagi na odpowiednie stosowanie do spraw egzekucyjnych przepisów k.p.a., niekiedy, z uwagi na szczególny charakter określonej czynności który może wynikać z przepisów u.p.e.a., działanie pełnomocnika zostaje wyłączone na podstawie art. 32 k.p.a. Charakter taki ma doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu jego składnika majątkowego (w tym nieruchomości). Skoro bowiem to zobowiązanego obciąża obowiązek uiszczenia należności, to jego należy osobiście zawiadomić o zajęciu składnika majątkowego. Podobnie w przypadku wezwania do zapłaty na podstawie art. 110c § 2 u.p.e.a., które należy doręczyć bezpośrednio osobie zobowiązanej, a nie jej pełnomocnikowi.

W tej sprawie wezwanie z [...]r. do zapłaty należności pieniężnej, będące zajęciem nieruchomości, wystawione zostało przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w oparciu o wszystkie tytuły wykonawcze, tj. 3 tytuły z 2013 r. i 2 tytuły z 2014 r. Pełnomocnictwo dotyczące reprezentowania zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym przed organem I instancji wystawione zostało 8 października 2013 r., a zatem przed sporządzeniem 2 tytułów wykonawczych z 2014 r. Dopiero po wszczęciu wobec zobowiązanego czynności egzekucyjnych może on ustanowić pełnomocnika. Do egzekucji objętej tytułami wykonawczymi z 2014 r. pełnomocnik pełnomocnictwa nie złożył, a zatem organ prawidłowo kierował korespondencję bezpośrednio do zobowiązanego.

Końcowo organ podniósł, że prawidłowo organ I instancji skierował postanowienie pierwszoinstancyjne do zobowiązanego, gdyż to on był autorem skargi z 30 stycznia 2019 r.

W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, strona zarzuciła naruszenie:

1. art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uporczywe pomijanie pełnomocnika przy doręczeniach wszelkich pism, a przez to pozbawienie zobowiązanego prawa do pełnej reprezentacji przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym,

2. art. 145 § 2 w zw. z art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez uporczywe pomijanie pełnomocnika przy doręczeniach wszelkich pism, a przez to pozbawienie zobowiązanego prawa do możliwości pełnej reprezentacji przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym, a przez to także niedopełnienie obowiązku zawiadomienia zobowiązanego o dokonaniu czynności egzekucyjnej przerywającej bieg przedawnienia, co stanowi niezbędną czynność do ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej,

3. art. 26 § 5 pkt 1 i/lub 2 i art. 26 § 6 poprzez uchybienia w doręczeniach zarówno pełnomocnikowi, jak i zobowiązanemu na wskazany adres,

4. art. 33 § 1 pkt 1, 7 i 8 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych, co do których zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu, braku uprzedniego doręczenia upomnień pełnomocnikowi, o których mowa w art. 15 § 1, oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

5. art. 64c § 3 u.p.e.a. poprzez naliczenie kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnień od zobowiązań, które uległy przedawnieniu i zobowiązań, które ze względu na braki formalne nie mogą być dochodzone na drodze postępowania egzekucyjnego z powodu uchybień w doręczeniach,

6. art. 26 § 1 u.p.e.a. poprzez posługiwanie się sfałszowanym "oryginalnym" (pierwszym) tytułem wykonawczym w celu dokonania wpisu hipoteki przymusowej i ostrzeżenia o egzekucji z nieruchomości,

7. art. 33 § 1 pkt 6 i art. 144 u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji z nieruchomości będącej lokalem mieszkalnym (mieszkaniem) zajmowanym przez zobowiązanego wraz z rodziną, który to art. 144 u.p.e.a. Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej,

8. art. 2a Ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie się do tego przepisu przez organy obu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje kwestii pełnomocnictwa w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem - wobec treści art. 18 u.p.e.a. - w tym zakresie odpowiednie zastosowanie mają przepisy k.p.a., tj. art. 32 i art. 33.

Zgodnie z art. 32 k.p.a., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.

Natomiast stosownie do art. 33 § 1 - § 4 k.p.a., w stanie prawnym obowiązującym w 2013 r. (strona powołuje się na pełnomocnictwo złożone 9 października 2013 r.), pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. (...) Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. W sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że skoro na podstawie w/w regulacji pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 § 3 k.p.a.), to – uwzględniając art. 18 u.p.e.a. - pełnomocnictwo powinno zostać złożone właściwemu organowi egzekucyjnemu do akt konkretnej sprawy egzekucyjnej. Organ ten musi bowiem zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie. Dotyczy to także sytuacji, gdy pełnomocnictwo udzielone zostało do prowadzenia wszelkich spraw w postępowaniu egzekucyjnym (w jego treści nie oznaczono do której sprawy zostało udzielone), z tym jednak zastrzeżeniem, że w razie złożenia takiego pełnomocnictwa w otwartych już postępowaniach, organ egzekucyjny powinien wezwać do złożenia brakujących dokumentów pełnomocnictwa bądź jego odpisów.

Sąd stoi na stanowisku, że w stanie prawnym odnoszącym się do tej sprawy, czynności poprzedzające wszczęcie egzekucji, takie jak np. doręczenie upomnienia czy tytułu wykonawczego, powinny być co do zasady dokonywane wobec zobowiązanego (zob. K. Sobieralski (w:) J. Demczyńska i inni, Praktyka administracyjnego postępowania egzekucyjnego, Wrocław 2008, s.70). Dopiero po skutecznym wszczęciu egzekucji zobowiązany może ustanowić pełnomocnika. Wcześniejsze czynności podejmowane przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny (art. 15 § 1, art. 26 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a.) poprzedzają dopiero wszczęcie egzekucji administracyjnej. Na tym etapie ustanowienie pełnomocnika przez zobowiązanego nie jest możliwe. Nie została bowiem wszczęta egzekucja administracyjna, do której wszczęcia w sposób przewidziany w art. 26 § 5 pkt 1 lub 2 u.p.e.a. nie zawsze musi dojść (np. z uwagi na wcześniejszą zapłatę należności pieniężnej na skutek doręczenia upomnienia). W takiej sytuacji adresatem odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.) jest zobowiązany wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym (wyrok NSA z 23 grudnia 2008 r. sygn. akt II FSK 945/08).

Sądowi znane jest stanowisko, że pisma zawierające np. upomnienie skierowane do zobowiązanego, należy doręczyć jego pełnomocnikowi, gdy wierzyciel posiada wiedzę i dowód na to, że pełnomocnictwo obejmuje także fazę wykonania obowiązku określonego lub ustalonego w decyzji. Reprezentacja zobowiązanego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym może dotyczyć doręczenia tytułu wykonawczego. (zob. wyrok NSA z 14 lipca 2004 r. sygn. akt FSK 296/04). Sąd orzekający zapatrywania tego jednak nie podziela.

Na podstawie art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Dopiero po skutecznym wszczęciu egzekucji zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym (wyroki NSA z: 23 grudnia 2008 r. sygn. akt II FSK 1344/07; 2 czerwca 2010 r. sygn. akt II FSK 1539/09; 23 października 2013 r. sygn. akt II FSK 2782/11). Wszczęcie egzekucji administracyjnej, rozumianej jako jedno ze stadium postępowania egzekucyjnego, związane jest z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.) lub doręczeniem dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Wiąże się to z faktem, że organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych od razu dokonuje zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego (art. 67 § 1 u.p.e.a.). Na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji czynności organu egzekucyjnego zmierzają dopiero do skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej, jako postępowania wykonawczego obowiązków o charakterze pieniężnym, stąd mogą być kierowane wyłącznie do zobowiązanego. Jednakże po wszczęciu egzekucji powinny być kierowane – co do zasady – do pełnomocnika, jeżeli został ustanowiony.

W tej sprawie, w odniesieniu do tytułów wykonawczych z: [...]r. nr [...], [...]r. nr [...], [...]r. nr [...] - organ egzekucyjny doręczył dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Doręczył także upomnienia zobowiązanemu. Nastąpiło zatem wszczęcie egzekucji administracyjnej (nadmienić trzeba, że organ wskazał także na fakt doręczenia odpisów tytułów wykonawczych zobowiązanemu, który to fakt skarżący w skardze potwierdził). W ślad za tym zobowiązany 9 października 2013 r. ustanowił pełnomocnika do reprezentowania przed Urzędem Skarbowym w B. w zakresie spraw związanych z postępowaniami egzekucyjnymi w administracji. W świetle powyższego brak było podstaw do przyjęcia, jak to argumentował organ w zaskarżonym postanowieniu, że powyższe pełnomocnictwo w w/w sprawach w ogóle nie obowiązywało, w tym także ze względu na złożenie skargi z 30 stycznia 2019 r. przez zobowiązanego.

Sąd podziela pogląd, że z uwagi na specyfikę postępowania egzekucyjnego, w trakcie postępowania egzekucyjnego mogą toczyć się mieszczące się w jego ramach postępowania np. w sprawie zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), zawieszenia postępowania (art. 56 u.p.e.a.), umorzenia postępowania (art. 59 u.p.e.a.), czy też kosztów egzekucyjnych (art. 64c u.p.e.a.). których zakończenie następuje wydaniem odrębnych postanowień, opartych o różne podstawy prawne, niekiedy kierowanych - poza zobowiązanym - do różnych podmiotów (przy wielości wierzycieli). Wówczas jednak złożenie przy którejkolwiek z tych spraw pełnomocnictwa do reprezentowania zobowiązanego w szeroko rozumianym postępowaniu egzekucyjnym (bez zawężenia ram umocowania) obliguje organ egzekucyjny do kierowania korespondencji związanej z tym postępowaniem na adres wyznaczonego pełnomocnika. W razie wątpliwości co do jego umocowania w danej sprawie organ kwestię tę powinien wyjaśnić.

Jeżeli nawet organ przyjmuje, że na podstawie art. 110c u.p.e.a., który dotyczy egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości, gdy zajęcie to następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, i to zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a kierowanie pism do zobowiązanego a nie pełnomocnika uzasadnione jest z jednej strony treścią tego przepisu, a z drugiej strony doniosłością, wagą i dotkliwością egzekucji z nieruchomości (organ powołał i przyjął w tym zakresie za własne stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z 27.10.2005 r. sygn. II SA/Wa 1797/05), to nie znajduje żadnego usprawiedliwienia pominięcie pełnomocnika w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną. Dotyczy to działania organu I instancji, które Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaaprobował w zaskarżonym postanowieniu. Takiego zapatrywania organów nie uzasadnia twierdzenie, że skarga została wniesiona przez zobowiązanego, a nie przez pełnomocnika. Sąd stoi na stanowisku, że udzielenie pełnomocnictwa przez stronę postępowania nie oznacza, że ona sama została w ten sposób pozbawiona możliwości samodzielnego działania w zakresie objętym udzielonym pełnomocnictwem. Strona, mimo ustanowienia pełnomocnika, zachowuje prawo osobistego działania, a dopóki pełnomocnictwo nie zostało odwołane, nie ulega modyfikacji zasada, że doręczeń dokonuje organ do pełnomocnika. Jeżeliby organ miał wątpliwości - rzeczą organu było wyjaśnienie tej kwestii z udziałem pełnomocnika czy zobowiązanego, zwłaszcza w świetle art. 33 § 4 k.p.a.

W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem w/w przepisów, a także art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 32 i art. 33 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Rozpoznając sprawę ponownie organ winien uwzględnić powyższe, w tym dokonać oceny pełnomocnictwa z uwzględnieniem rozważań Sądu. Ponadto, w kontekście udziału pełnomocnika, mając na uwadze zarzuty podnoszone przez stronę, organ powinien przeprowadzić postępowanie i wypowiedzieć się w kwestii skuteczności przerwania biegu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Niezbędne będzie także, z uwagi na treść art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 18 u.p.e.a., odniesienie się do zarzutu posługiwania się przez organ "błędnym" tytułem wykonawczym, na co strona zwracała uwagę już w zażaleniu.

Za nietrafny uznał Sąd zarzut skargi zastosowania przez organ zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Tego zarzutu w skardze z 30 stycznia 2019 r. zobowiązany nie sformułował, a więc nie mógł być on przedmiotem postępowania przed organem egzekucyjnym, a dalej przed Sądem orzekającym. Dotyczy to także zarzutu naruszenia art. 64c § 3 u.p.e.a.

Nie podzielił Sąd także zarzutu prowadzenia egzekucji z nieruchomości będącej lokalem mieszkalnym (mieszkaniem) zajmowanym przez zobowiązanego wraz z rodziną, w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją art. 144 u.p.e.a. Przepis ten dotyczy odebrania nieruchomości oraz opróżnienia lokalu, a nie zajęcia nieruchomości, a nadto - nie był podstawą zastosowania przez organ.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę zwrotu kosztów złożył się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.