Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4928/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 53a ust. 2, art. 60 ust. 6, ust. 4b pkt 5
journal: Dz.U. 2007 nr 14 poz 89
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 o zakładach opieki zdrowotnej
article: art. 50 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 204 ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 618
law: Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej -tj.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Powiatu Gorzowskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 155/16 w sprawie ze skargi Powiatu Gorzowskiego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 155/16, oddalił skargę Powiatu Gorzowskiego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia [...] grudnia 2015 r., w przedmiocie odmowy uznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w K. w likwidacji (dalej jako: SP ZOZ) jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. (dalej jako: ZUS ) z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, powstałych w okresie od 2000 r. do 2008 r. Uchwałą Rady Powiatu Gorzowskiego z dnia [...] lipca 2007 r. SP ZOZ został postawiony w stan likwidacji, a termin zakończenia czynności likwidacyjnych wyznaczono na dzień 31 grudnia 2010 r. (§ 5 ust. 1 uchwały). Kolejnymi uchwałami z dnia [...] października 2010 r. oraz z dnia [...] czerwca 2011 r. termin ten przesuwano odpowiednio na 31 grudnia 2011 r., a następnie na 31 grudnia 2017 r.

Dnia [...] lutego 2008 r. SP ZOZ został wykreślony z rejestru zakładów opieki zdrowotnej, prowadzonego przez Wojewodę Lubuskiego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Komornik Sądowy przy SR w S. K. G., działając na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec SP ZOZ z wniosku ZUS w związku z bezskutecznością egzekucji.

Dnia [...] czerwca 2014 r. SP ZOZ został prawomocnie wykreślony przez sąd rejestrowy z rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej.

W 2015 r. ZUS ustalił, że na jego rachunek bankowy regularnie wpływają należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z rachunku bankowego SP ZOZ, prowadzonego przez B. w S. ZUS, będący w niniejszej sprawie zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym, wystawił w związku z powyższym tytuły wykonawcze w dniu [...] czerwca 2015 r., a następnie w dniu [...] czerwca 2015 r. dokonał zajęcia rachunków bankowych zobowiązanego. Odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego doręczono likwidatorowi [...] czerwca 2015 r.

Pismem z [...] lipca 2015 r. SP ZOZ wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie wystawionych w dniu [...] czerwca 2015 r. tytułów wykonawczych, zarzucając naruszenie art. 33 § 1 pkt 6 w zw. z art. 61 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.p.e.a.). Jednocześnie dłużnik wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu. Uzasadniając zarzut podniósł, iż w sprawie zaległości prowadzone było już wcześniej postępowanie egzekucyjne, które w związku ze zbiegiem egzekucji sądowej i administracyjnej powierzono Komornikowi Sądowemu przy SR w S. W konsekwencji w dniu [...] sierpnia 2011 r. wydano postanowienie o umorzeniu egzekucji z uwagi na jej bezskuteczność. W toku tego postępowania komornik prowadził egzekucję z rachunku bankowego dłużnika. SP ZOZ przywołał treść art. 61 u.p.e.a. oraz stwierdził, że dopuszczalność wszczęcia ponownej egzekucji jest uzależniona od ujawnienia majątku lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższającego kwotę wydatków egzekucyjnych. Zdaniem strony skarżącej, nie można uznać, że skierowanie ponownej egzekucji do rachunku bankowego należącego do dłużnika, z którego wcześniej prowadzona już była egzekucja, jest uzasadnione, a zatem trudno uznać, że organ egzekucyjny ujawnił nowy majątek lub źródła dochodu. Na rachunek bankowy w B. w S. wpływają co miesiąc środki na wynagrodzenia osób zatrudnionych u zobowiązanego, będących członkami zespołu likwidacyjnego, które to środki podlegają zwolnieniu spod zajęcia. Środki niepodlegające zajęciu pochodzą z dotacji organu założycielskiego, tj. Powiatu Gorzowskiego i są prawem niezbywalnym. W związku z tym, iż rachunek bankowy jest zajęty przez innych wierzycieli zobowiązanego, zobowiązany co miesiąc uzyskuje od komornika sądowego postanowienie zezwalające na wypłatę środków na wynagrodzenia zespołu likwidacyjnego. Organ egzekucyjny nie skierował zatem egzekucji do nowego majątku ani do nowych źródeł dochodu, które przewyższyłyby kwotę wydatków egzekucyjnych. W przedmiotowej sytuacji nie jest możliwe osiągnięcie wskazanego celu, gdyż dłużnik nie dysponuje środkami na rachunku bankowym, które pozwoliłby na zaspokojenie choćby w części egzekwowanych zobowiązań. Nie może zaś być uznane za skuteczne zajęcie rachunku bankowego, na którym są środki pieniężne podlegające w całości zwolnieniu na wypłatę wynagrodzeń za pracę. Inne środki pieniężne nie wpływają na zajęty rachunek bankowy.

Postanowieniami z dnia [...] lipca 2015 r. Dyrektor O. ZUS w G., na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2015 r., do czasu rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. Dyrektor O. ZUS w G. odmówił uwzględnienia zarzutu zgłoszonego na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem zwrócił uwagę, iż aktualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione w dniu [...] czerwca 2015 r. nastąpiło po uprzednim umorzeniu tego postępowania prowadzonego w wyniku zbiegu egzekucji przez Komornika Sądowego przy SR w S. Jeśli poprzednie postępowanie zostało umorzone z powodu bezskuteczności egzekucji, to zgodnie z art. 61 u.p.e.a. wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Organ wskazał, że w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a., ZUS jest obowiązany do przeprowadzenia postępowania zmierzającego do ustalenia składników majątkowych zobowiązanego mogących podlegać zajęciu, celem dokonania oceny możliwości ponownego wszczęcia egzekucji. Organ wskazał, że z zajętego rachunku bankowego zobowiązany regulował bieżące składki na ubezpieczenia społeczne, co świadczyło o tym, iż rachunek bankowy był zasilany środkami pieniężnymi. Zdaniem organu, w rozpoznawanej sprawie konieczne stało się zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego, zwłaszcza że wykazywał on obroty w kwocie przynajmniej 16 tys. zł. Z uwagi na to, iż zarzut niedopuszczalności egzekucji z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. wywiedziony został przez likwidatora SP ZOZ poprzez pryzmat art. 61 u.p.e.a., w ocenie organu egzekucyjnego, wszczęcie egzekucji było zgodne z art. 61 u.p.e.a. W niniejszym postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] lipca 2015 r. dokonał również zajęcia nowego rachunku bankowego. W związku z informacją z dnia [...] czerwca 2015 r. o posiadaniu rachunku bankowego w banku [...] organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Z uwagi na ustalenie nowego rachunku bankowego, brak było podstaw do uznania, iż w toku postępowania nie zostanie uzyskana kwota przekraczająca wydatki egzekucyjne. Dyrektor O. ZUS w G. po rozpatrzeniu zarzutu stwierdził zatem, że egzekucja administracyjna oraz zastosowany środek egzekucyjny były dopuszczalne.

Zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze wniósł SP ZOZ, zarzucając naruszenie art. 33 § 1 pkt 6 w zw. z art. 61 u.p.e.a. oraz domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego, organ egzekucyjny nie ujawnił żadnego nowego źródła dochodów zobowiązanego lub też nowego składnika majątku, o którym mowa w art. 61 u.p.e.a. Nastąpiło ponowne zajęcie rachunku bankowego w B. w S., na którym nie ma środków podlegających zajęciu, gdyż rachunek ten jest od kilku lat zajęty przez komornika sądowego i żaden z wierzycieli nie wyegzekwował z niego należności pieniężnych. SP ZOZ stwierdził ponadto, że nie posiada rachunku bankowego w [...]. Rachunek bankowy był tam otwarty w 2002 r., ale obecnie nie jest prowadzony, a umowa uległa rozwiązaniu ok. 2009 r., na podstawie art. 60 ustawy Prawo bankowe. Dowodem na prowadzenie rachunku mogłoby być pisemne potwierdzenie przez bank, że umowa rachunku bankowego jest nadal obowiązująca i że rachunek ten jest nadal utrzymywany. Dodatkowo na wskazanym rachunku nie były gromadzone żadne środki pieniężne. Zdaniem strony, organ egzekucyjny nie ujawnił zatem majątku czy źródła dochodu, które przewyższałyby kwotę wydatków egzekucyjnych, a ponadto organ ten mylnie utożsamia rachunek bankowy ze składnikiem majątkowym. Rachunek bankowy posiadany przez dłużnika nie jest jego składnikiem majątkowym, a jedynie umową cywilnoprawną. Składnikami majątkowymi mogłyby zaś być jedynie środki pieniężne zgromadzone na takim rachunku. SP ZOZ podkreślił jednakże, iż środków pieniężnych, z których organ mógłby dokonać egzekucji, nie ujawniono.

Wnoszący zażalenie stwierdził ponadto, że organ zdaje się traktować wszczęcie postępowania egzekucyjnego jako alternatywną metodę na poszukiwanie majątku zobowiązanego, co jest niedopuszczalne. Organ przed wszczęciem egzekucji mógł ustalić okoliczności dotyczące tego, czy zobowiązany dysponuje na rachunku kwotami podlegającymi zajęciu, zwracając się chociażby z zapytaniem do samego zobowiązanego lub do komornika sądowego. Mógł również skorzystać z instytucji wyjawienia majątku uregulowanej w art. 71 u.p.e.a., która pozwoliłaby na uzyskanie wiedzy na temat sytuacji majątkowej zobowiązanego, w szczególności co do posiadanych rachunków oraz stanu kont. Takiej czynności organ zaniechał i wszczął postępowanie egzekucyjne, wobec czego należało uznać, że organ zaniechał ustalenia, czy egzekucja może wyegzekwować środki przewyższające wydatki egzekucyjne.

SP ZOZ podkreślił, iż organ egzekucyjny z zarzutów zobowiązanego powziął wiedzę na temat obrotów na koncie zobowiązanego w B. w S. oraz tego, że na ten rachunek wpływają środki na wynagrodzenia osób zatrudnionych u zobowiązanego. Organ rozpatrując zarzuty miał zatem pełne dane do ustalenia, że na rachunek bankowy nie wpływają środki, które podlegałyby zajęciu, tudzież, że środki te są zwalniane spod zajęcia. Mimo powyższego organ nie podjął decyzji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego i nie uznał, że wszczęcie było sprzeczne z art. 61 u.p.e.a. W ocenie SP ZOZ, organ powinien był ustalić, że w istocie nie uzyska żadnych kwot i w konsekwencji uznając za niedopuszczalne wszczęcie egzekucji od początku, winien był umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 33 pkt 6 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Zielonej Górze utrzymał w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne, podzielając stanowisko o braku zasadności zarzutu. W szczególności Dyrektor Izby Skarbowej zgodził się z twierdzeniem o braku podmiotowych i przedmiotowych przesłanek uznania egzekucji za niedopuszczalną w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Analiza informacji o zobowiązanym i ocena, czy dokonane ustalenia mogą stanowić podstawę ponownego przystąpienia do realizacji zaległości na drodze egzekucji administracyjnej, zdaniem organu wykazała, że ujawniony majątek uzasadniał podjęcie działań egzekucyjnych. Powyższe nastąpiło wobec ustalenia przez wierzyciela, że z rachunku bankowego zobowiązanego, prowadzonego przez B. w S., regulowane były należności z tytułu bieżących składek na ubezpieczenia społeczne. Wysokość wpłat jednoznacznie wskazywała na stałe wpływy na rachunek w kwotach przewyższających ewentualne wydatki egzekucyjne. Organ podkreślił również, że powzięto też informację o rachunku w [...]. Tym samym, skoro należności nie uległy przedawnieniu, wobec powyższego wierzyciel zasadnie zdecydował o wystawieniu kolejnych tytułów wykonawczych i ponowieniu próby wyegzekwowania zaległych należności.

Organ odwoławczy stwierdził, iż bez wpływu na możliwość ponownego wdrożenia postępowania egzekucyjnego pozostaje fakt uprzedniego nieefektywnego prowadzenia egzekucji ze wskazanego rachunku bankowego. Bezspornie stwierdzono bowiem bieżące obroty na tym rachunku, co wskazywało na potencjalną możliwość skutecznej egzekucji. Wobec braku informacji o obrotach na ustalonych rachunkach bankowych oraz braku możliwości dokonania weryfikacji kwot wpływających na rachunek, w kontekście możliwości ich zwolnienia spod egzekucji, nie było podstaw do uznania, iż w sprawie nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, w konsekwencji czego uzasadnione było ponowne wszczęcie egzekucji. Organ wskazał, że wierzyciel powinien podejmować wszelkie czynności w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku, ale jednocześnie czuwać, by w wyniku zaniechania określonych działań nie doprowadzić do nieefektywnego wygaśnięcia obowiązku, w tym poprzez przedawnienie. W sprawie niniejszej egzekucja dotyczy należności publicznoprawnych w znacznej kwocie, przy czym zobowiązania SP ZOZ nie zostały przejęte przez Starostwo Powiatowe w G., w związku z trwającym od 2007 r. postępowaniem likwidacyjnym, którego termin zakończenia ustalono na dzień 31 grudnia 2017 r. Jednocześnie prowadzone jest również sądowe postępowanie egzekucyjne, w ramach którego Komornik Sądowy przy SR w S. dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w B. w S.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższe postanowienie wnieśli SP ZOZ, w imieniu którego występuje likwidator M. S. oraz Powiat Gorzowski.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Zielonej Górze wniósł o oddalenie skargi Powiatu Gorzowskiego, ewentualnie o jej odrzucenie, w przypadku stwierdzenia braku interesu prawnego.

Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę Powiatu Gorzowskiego.

Sąd I instancji stwierdził, że w pierwszej kolejności zobowiązany był do zbadania interesu prawnego Powiatu Gorzowskiego do zaskarżenia rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego. WSA przywołał treść art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) i podniósł, że interes prawny istnieje tylko wtedy, gdy można wskazać przepis prawa materialnego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Zdaniem Sądu, postępowanie egzekucyjne, w którym zapadło zaskarżone postanowienie było prowadzone przeciwko SP ZOZ, który do chwili jego wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] czerwca 2014 r., był odrębnym podmiotem mającym osobowość, przy czym na dzień [...] września 2014 r. orzeczenie o wykreśleniu było prawomocne. SP ZOZ w okresie swojego istnienia i działalności funkcjonował w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (ostatni t.j. opublikowano w Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89; określanej dalej jako: u.z.o.z.). Ustawa ta utraciła moc z dniem 1 lipca 2011 r. na podstawie art. 220 pkt 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 618; określanej dalej jako: u.d.l.). Przepis art. 204 ust. 5 u.d.l. przewidywał, że w zakresie nieuregulowanym w ust. 4 do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższy przepis znalazł zatem zastosowanie do postępowania likwidacyjnego SP ZOZ, zainicjowanego uchwałą Rady Powiatu Gorzowskiego z dnia [...] lipca 2007 r.

WSA zaakcentował, że Powiat Gorzowski źródła swojego interesu prawnego we wniesieniu skargi w sprawie niniejszej upatrywał w art. 60 ust. 6 u.z.o.z., z którego to przepisu wynika, iż zobowiązania i należności samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej po jego likwidacji stają się zobowiązaniami i należnościami organu założycielskiego. Sąd podniósł, iż treść pojęcia "po likwidacji" zakładu opieki zdrowotnej, o którym mowa w ww. przepisie należy ustalić z uwzględnieniem sformułowania użytego w art. 60 ust. 4 b pkt 5 u.z.o.z. – "dnia zakończenia czynności likwidacyjnych" – określonego w uchwale (bądź rozporządzeniu) o likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Przed upływem dnia zakończenia czynności likwidacyjnych (wskazanego w uchwale bądź rozporządzeniu o likwidacji) nie można bowiem przyjąć, że zachodzi stan "po likwidacji" tego zakładu w rozumieniu art. 60 ust. 6 u.z.o.z. Zakończenie postępowania likwidacyjnego następuje więc z chwilą upływu terminu zakończenia czynności likwidacyjnych, określonego w uchwale o likwidacji tego zakładu i wówczas zobowiązania i należności postawionego w stan likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej stają się zobowiązaniami i należnościami podmiotu, którego organ utworzył ten zakład. WSA podniósł, iż w art. 60 ust. 6 u.z.o.z. chodzi zatem o likwidację faktyczną, jaka następuje w trakcie procedury likwidacyjnej, co uzasadnia sukcesję generalną dopiero po ostatecznym zakończeniu likwidacji zakładu.

Sąd I instancji stwierdził, że ustawodawca nie przypadkowo wprowadził odpowiedzialność podmiotów wskazanych w powyższym przepisie za długi zakładu, jakie pozostały "po jego likwidacji". Oznacza to bowiem, iż wierzyciele powinni zostać zaspokojeni w toku postępowania likwidacyjnego, natomiast dopiero gdy okaże się to niemożliwe, odpowiedzialność przechodzi na podmioty wskazane w art. 60 ust. 6 u.z.o.z. O tym zaś, czy wierzyciele zaspokoją swoje roszczenia w toku postępowania likwidacyjnego będzie wiadomo po zakończeniu czynności likwidacyjnych, a nie po zakończeniu działalności zakładu. Pojęcie "po likwidacji zakładu" oznacza zatem zakończenie wszystkich czynności likwidacyjnych.

W konsekwencji powyższego WSA uznał, że Powiat Gorzowski wnosząc skargę na postanowienie z dnia [...] stycznia 2016 r. nie wykazał się własnym aktualnym interesem prawnym w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. Powiat stanie się bowiem następcą prawnym zlikwidowanego SP ZOZ mimo, iż podmiot ten utracił osobowość prawną, dopiero z określonym w uchwale dniem likwidacji tego podmiotu, tzn. według treści obecnie obowiązującej uchwały z dnia [...] czerwca 2011 r. - z dniem [...] grudnia 2017 r. Z chwilą tą nastąpi zatem skutek opisany w art. 60 ust. 6 u.z.o.z. i dopiero wówczas zaktualizuje się związek pomiędzy sferą praw i obowiązków Powiatu, a treścią normy prawnej.

WSA wskazał, że przyjmując tok rozumowania Powiatu uznać należałoby, iż status strony w postępowaniu egzekucyjnym trzeba by przypisać każdemu potencjalnemu przyszłemu następcy prawnemu zobowiązanego, który jest zainteresowany, aby majątek tego zobowiązanego był w jak najmniejszym stopniu uszczuplony w konsekwencji czynności egzekucyjnych. Pogląd taki Sąd uznał za nieuzasadniony i stwierdził, że interes takiego podmiotu można rozważać jedynie w sferze interesu faktycznego. Ponadto WSA zauważył, że Powiat Gorzowski w kontrolowanym postępowaniu egzekucyjnym nie był ani wierzycielem, ani zobowiązanym. Nie skierowano również w tym postępowaniu egzekucji do majątku Powiatu Gorzowskiego.

Sąd I instancji podniósł, iż brak przymiotu strony jest przesłanką materialnoprawną, wobec czego w rozpoznawanej sprawie konieczne było poczynienie ustaleń co do statusu prawnego SP ZOZ, toku postępowania likwidacyjnego oraz treści uchwał w przedmiocie likwidacji w konfrontacji z regulacjami wynikającymi z u.z.o.z. i nie zachodziły podstawy do odrzucenia skargi Powiatu. Brak interesu prawnego Powiatu w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. nie dawał zatem podstaw do merytorycznej kontroli zaskarżonego postanowienia.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Powiat Gorzowski, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa radcowskiego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

I. przepisów postępowania, tj.:

- art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż Powiat Gorzowski nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2015 r.;

II. przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 53a ust. 2 u.z.o.z. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że organ założycielski SP ZOZ uzyska interes prawny do zaskarżania orzeczeń w stosunku do likwidowanego SP ZOZ dopiero po zakończeniu jego likwidacji w sytuacji, gdy Powiat Gorzowski stał się właścicielem majątku pozostałego po SP ZOZ z dniem wykreślenia tego podmiotu z KRS.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjne sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, które sprowadzają się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 53a ust. 2 u.z.o.z. i art. 50 § 1 p.p.s.a. Podstawowym zagadnieniem prawnym, które znalazło się u podstaw wszystkich zarzutów kasacyjnych z zakresu prawa materialnego i procesowego, było kwestionowanie prawidłowości przyjęcia, że w niniejszej sprawie Powiat Gorzowski jako organ założycielski SP ZOZ nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2015 r.

Nie jest trafny również zarzut naruszenia art. 53a ust. 2 u.z.o.z. Jak trafnie podkreśla się w nauce prawa i orzecznictwie zobowiązania i należności SP ZOZ dopiero po jego likwidacji stają się zobowiązaniami i należnościami organu założycielskiego (art. 60 ust. 6 u.z.o.z.), a jego majątek, po zaspokojeniu wierzytelności, staje się własnością założyciela i to on decyduje o jego przeznaczeniu (art. 53a ust. 2 u.z.o.z. - Agnieszka Zemke-Górecka, Status prawny samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej i jego prywatyzacja, Warszawa 2010). W tym kontekście należy zauważyć, iż Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela pogląd zawarty w uchwale SN z dnia 14 lipca 2005 r. (III CZP 34/05, OSNC 2006, nr 6, poz. 97), że "Zobowiązania i należności postawionego w stan likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej stają się zobowiązaniami i należnościami jego organu założycielskiego z dniem zakończenia czynności likwidacyjnych, określonych w uchwale o likwidacji (art. 60 ust. 6 w związku z art. 60 ust. 4b pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej – Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.)". Wynika z powyższego, że dopiero z zakończeniem postępowania likwidacyjnego dochodzi zatem do sukcesji uniwersalnej, o której mowa w art. 60 ust. 6 u.z.o.z. (zob. Grzegorz Jędrzejek, Zakończenie likwidacji samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, Prawo i Medycyna 2009, nr 3, s. 14 i n.). Do zakończenia postępowania likwidacyjnego w stosunku do likwidowanego SP ZOZ ma dojść zgodnie z uchwałą Rady Powiatu Gorzowskiego dopiero 31 grudnia 2017 r.

Dodatkowo należy zauważyć, że na gruncie niniejszej sprawy nie ma wątpliwości, że majątek likwidowanego SP ZOZ nie stał się własnością założyciela - powiatu gorzowskiego, na zasadach przewidzianych w art. 53a ust. 2 u.z.o.z. przede wszystkim dlatego, że nie doszło w tym przypadku do zaspokojenia wierzytelności, o których mowa w tym przepisie (o czym świadczy m.in. postępowanie egzekucyjne, którego dotyczy niniejsza sprawa). Powoduje to, że nie jest trafny pogląd kasatora, iż Powiat Gorzowski stał się właścicielem majątku pozostałego po SP ZOZ z dniem wykreślenia tego podmiotu z KRS. Takie stanowisko wynika również z uzasadnienia wydanego w sprawie dotyczącej wykreślenia z KRS SP ZOZ w K. postanowienia SN z 30 października 2013 r. (sygn. akt II CSK 48/13 – odpis załączony do akt sprawy). Zdaniem SN z mającego zastosowanie w zakresie omawianej likwidacji art. 35b ust. 9 u.z.o.z. w zw. z art. 204 ust. 5 ustawy o działalności leczniczej (który nakazuje do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosować się przepisy dotychczasowe) wynika, że "nie istnieje w świetle mającego zastosowanie prawa, możliwość oczekiwania z wykreśleniem z KRS na zakończenie likwidacji". Na marginesie należy zauważyć, iż dopiero obecnie obowiązująca ustawa z dnia 15 kwietnia o działalności leczniczej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1638 ze zm.) przewiduje w art. 60 ust. 3 pkt 2, że rozporządzenie, zarządzenie albo uchwała o likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej stanowi podstawę do jego wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego z dniem zakończenia likwidacji.

Zasadne jest zatem stanowisko Sądu I instancji, że Powiat wnosząc skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nie wykazał się własnym aktualnym interesem prawnym w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. Prawidłowo sąd ten zauważył, że Powiat stanie się następcą prawnym zlikwidowanego SP ZOZ mimo, iż tenże podmiot utracił już osobowość prawną, dopiero z określonym w uchwale dniem likwidacji tego podmiotu, tzn. według treści obecnie obowiązującej uchwały z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] - z dniem 31 grudnia 2017 r. Z tą bowiem chwilą nastąpi skutek opisany w treści art. 60 ust. 6 u.z.o.z. Dopiero wówczas zaktualizuje się związek pomiędzy sfera praw i obowiązków Powiatu a treścią normy prawnej wynikającej z omawianego przepisu.

Interes prawny musi być bezpośredni, realny i własny. Oznacza to, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (interes prawny nie może wynikać tylko z interesów i uprawnień innych podmiotów – por. J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997, nr 4, poz. 83). Nie można więc stać się stroną postępowania administracyjnego wyłącznie na podstawie stosunków prawnych z innym podmiotem, nawet jeżeli jak to ma miejsce w niniejszej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (interes prawny nie może zatem wynikać tylko z interesów i uprawnień innych podmiotów - zob. J. Zimmermann w: Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego, w: H. Olszewski, B. Popowska (red.), Gospodarka. Administracja. Samorząd, Poznań 1997, s. 610). Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażony w zaskarżonym wyroku pogląd, że zdarzenia przyszłe nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym. Jak zauważa się bowiem w doktrynie interes faktyczny tym różni się od interesu prawnego, że nie jest wzięty pod ochronę przez obowiązujące normy prawne – a więc nie ma możliwości jego ochrony w sformalizowanym postępowaniu (W. Jakimowicz, Interes indywidualny w prawie administracyjnym, Casus 1999, nr 14 , s. 45).

Prawidłowo zatem zauważył WSA, iż nie daje uprawnienia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ponieważ interes prawny, którym legitymuje się podmiot występujący ze skargą, powinien być aktualny. Powoduje to, że przed upływem dnia zakończenia czynności likwidacyjnych samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej - wskazanego w uchwale bądź rozporządzeniu o likwidacji - nie można przyjąć, że zachodzi stan "po likwidacji" tego zakładu w rozumieniu art. 60 ust. 6 u.z.o.z. Likwidacja samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, przeprowadzana na podstawie art. 60 u.z.o.z. następuje z dniem zakończenia czynności likwidacyjnych, który powinien być wskazany w uchwale o likwidacji. Z tym dniem na organ określony w art. 60 ust. 6 u.z.o.z przechodzą zobowiązania i należności zakładu.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.