Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1392/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 9x ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2015 r. sprawy ze skargi D. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" D. A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz D. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" D. A. w W. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta Z. decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2014r. orzekł o nałożeniu na [...] D. A. z siedzibą w W., kary pieniężnej w wysokości [...] złotych (słownie: [...] złotych), za przekazanie odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do instalacji niebędącej regionalną instalacją do przetwarzania odpadów komunalnych.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania [...] D. A., z siedzibą w W., od w/w decyzji Burmistrza Miasta Z., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że obowiązki podmiotu odbierającego odpady komunalne określają przepisy zawarte wart. 9 e i nast. ustawy z dnia 13 września 1996 o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 poz. 1399 ze zm.). Stanowią one m.in., że podmiot odbierający odpady komunalne jest obowiązany do: przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. W sytuacji zaś gdy przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, nie przekazuje odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, zgodnie art. 9x ust 1 pkt 3 ustawy - podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 2.000 zł za pierwszy ujawniony przypadek. W ocenie Kolegium taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.

Zostało bezspornie ustalone, iż firma [...] D. A. przekazywała odebrane od właścicieli nieruchomości z terenu miasta Z. zmieszane odpady komunalne o kodzie 20 03 01 w I kwartale 2013 r. do instalacji zastępczej obsługi regionu [...] sp. z o. o. Powyższych ustaleń nie podważa Skarżący.

W odwołaniu wskazano jednak, iż rzeczona firma, jako podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, w dniu [...].12.2012 r. wystąpiła do prowadzących regionalne instalacje ([...]), o przedstawienie kalkulacji kosztów zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych, stosownie do art. 9m ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Skarżący argumentuje, iż wobec nie otrzymania odpowiedzi w ustawowym terminie 7 dni, konieczne było przekazanie tych odpadów do instalacji posiadającej status instalacji zastępczej do obsługi regionu [...].

W ocenie organu powyższa argumentacja nie zmienia jednak faktu, iż przekazując odpady komunalne, odebrane od właścicieli nieruchomości z terenu miasta Z. do instalacji, która nie jest instalacją regionalną, skarżąca Spółka postąpiła wbrew nakazowi wynikającemu z art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy, co uzasadniało nałożenie na nią kary pieniężnej stosownie do regulacji art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy.

Dla ustalenia właściwej RIPOK nie jest bowiem konieczna ani żadna deklaracja, ani żadne inne oświadczenie podmiotu zarządzającego taką instalacją, co zdaje się sugerować odwołująca, a jedynie analiza przepisów powszechnie obowiązujących. Nadto podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości nie jest uprawniony do samodzielnego decydowania, czy kierować przedmiotowe odpady do instalacji regionalnej, czy zastępczej, w wyniku jedynie własnej oceny, czy są ku temu spełnione przesłanki.

Jednocześnie organ wskazał, że organ pierwszej instancji przy ustalaniu wysokości kary, zasadnie wziął pod uwagę, iż odpady zostały przekazane do instalacji, która jest wskazana jako instalacja zastępcza, a więc podlegała weryfikacji pod kątem realizacji założeń gospodarki odpadami w regionie przez organ właściwy. Kara została bowiem nałożona w wysokości najmniejszej z możliwych.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. A. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] D. A., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Decyzji tej zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 136 kp.a. w zw. z art. 7, art. 8 oraz art. 77 k.p.a, poprzez rozpoznanie sprawy bez zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym pism do podmiotów prowadzących regionalne instalacje przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK), dotyczących przedstawienia kalkulacji kosztów zagospodarowania odpadów komunalnych, stosownie do art. 9m ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz nie wzięcia pod uwagę wyjaśnień Skarżącego w zakresie dotyczącym braku odpowiedzi na wzmiankowane pismo,

2) art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu i nieprzekazanie informacji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

3) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a, poprzez wydanie decyzji utrzymującej decyzję Burmistrza Miasta Z. w sytuacji, gdy nie zachodziły przesłanki do wydania przez organ I instancji decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na skarżącego za przekazanie odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowni odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do instalacji niebędącej RIPOK,

II. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 9e ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 91 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 9m, 9za pkt 2 i 3 ustawy o czystości i porządku w gminach oraz art. 35 ust. 4 pkt 2 i art. 38 ust. 2 ustawy o odpadach, poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy istniały "inne przyczyny" uzasadniające zgodne z prawem oddanie przez Skarżącego odpadów do zastępczej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych,

2) art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy o czystości i porządku w gminach poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaistniały podstawy do nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w tym przepisie.

Mając na uwadze podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. o rozważenie uchylenia decyzji Burmistrza Miasta Z. nr [...] z dnia [...] października 2014 r., znak sprawy [...]. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. wniósł także o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wywodzi, że w jego ocenie organ II instancji nie przeprowadził żadnych czynności dowodowych, w tym również w zakresie wskazanych przez niego w odwołaniu okoliczności dotyczących zwrócenia się do przedsiębiorców dysponujących RIPOK o przedstawienia kalkulacji kosztów zagospodarowania odpadów komunalnych, stosownie do art. 9m ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz w zakresie dotyczącym braku odpowiedzi na wzmiankowane pismo. Co więcej, nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu i nie przekazano informacji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przekazanie natomiast takiego zawiadomienia jest niezwykle istotne, gdyż umożliwia stronie postępowania złożenie ewentualnych dodatkowych wyjaśnień lub wniosków dowodowych.

Skarżący wskazał także, że nie miał możliwości przekazania odpadów komunalnych do RIPOK w I kwartale 2013 r. Wystąpił do firm prowadzących RIPOK tj. [...] o przedstawienie kalkulacji kosztów zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych. Do przedstawienia takiej kalkulacji podmioty te były zobowiązane na podstawie art. 9m ustawy o czystości i porządku w gminach - nie wywiązały się jednak z nałożonego przez ustawę obowiązku i nie przedstawiły odpowiedzi Skarżącemu w ustawowym terminie. Prowadzący RIPOK tłumaczyli się tym, że nie są w stanie przedstawić kalkulacji kosztów ponieważ inne podmioty prowadzące składowiska nie przedstawiły kosztów deponowania odpadów. Ponadto, w czasie prowadzenia rozmów przez Skarżącego z podmiotami prowadzącymi RIPOK trwał przetarg w W. na odbiór odpadów komunalnych od mieszkańców, w którym istotnym atutem było posiadanie przez podmioty biorące w nim udział umów z RIPOK, opiewających na dostarczanie do tych instalacji odpadów komunalnych. Fakt ten spowodował niechęć podmiotów uczestniczących w przetargu, a jednocześnie prowadzących RIPOK, do zawierania takich umów, gdyż po ich podpisaniu staliby się przedsiębiorcami potencjalnie konkurencyjnymi. Organ nie wziął tych okoliczności pod uwagę, a miały one istotne znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż Skarżący nie mógł zawrzeć umów o przekazywanie odpadów do RIPOK.

Z uwagi więc na upływający terminy na bezpieczne magazynowanie systematycznie napływających odpadów na placu magazynowym, Skarżący był zmuszony czasowo nimi inaczej zadysponować.

Zgodnie zaś z art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie przekazuje odebranych od właścicieli nieruchomości odpadów komunalnych oraz odpadów zielonych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych albo w przypadkach, o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. do instalacji przewidzianych do zastępczej obsługi tego regionu- podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 2000 zł za pierwszy ujawniony przypadek.

Skarżący przekazał zatem odpady do wskazanej w tymże przepisie instalacji do zastępczej obsługi regionu, z uwagi właśnie na zaistnienie przypadku przewidzianego wart. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach - RIPOK - i bowiem z uwagi na inne przyczyny nie odebrały od Skarżącego odpadów komunalnych. Te inne przyczyny uniemożliwiły czasowo Skarżącemu przekazywanie odpadów do RIPOK - wymusiło to inne dysponowanie nimi, jednak nadal zgodne z prawem. Brak więc było podstaw do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej przewidzianej wart. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Jednocześnie strona skarżąca wskazała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w podobnym stanie faktycznym, jak w niniejszej sprawie, orzekało o uchyleniu skarżonych decyzji w całości oraz umorzeniu postępowania w I instancji przyznając, że przekazanie odpadów do instalacji zastępczych było uzasadnione w sytuacji, gdy przedsiębiorcy do których zwrócił się Skarżący nie przedstawili kalkulacji kosztów, przedłużając prowadzone rozmowy, co z kolei uniemożliwiło zawarcie porozumień (decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2014 r. [...], decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2014 r. [...]).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania.

Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. Nr [...] z dnia [...] października 2014r. orzekającą o nałożeniu na [...] D. A. z siedzibą w W., kary pieniężnej w wysokości [...] złotych (słownie: [...] złotych), za przekazanie odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do instalacji niebędącej regionalną instalacją do przetwarzania odpadów komunalnych.

Decyzja ta wydana została na podstawie art. 9 x ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U z 2013r. poz. 1399 ze zm.), zgodnie z którym przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie przekazuje odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 2.000 zł za pierwszy ujawniony przypadek.

Wskazać należy, iż na gruncie przywołanej powyżej ustawy nie jest sporna okoliczność, że zgodnie z jej art. 9e ust. 1 podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do:

1) przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości selektywnie zebranych odpadów komunalnych do instalacji odzysku i unieszkodliwiania odpadów, zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami, o której mowa wart. 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach;

2) przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych.

W rozpoznawanej jednak sprawie skarżący wywodzi, iż w jego ocenie przy zachowaniu należytej staranności nie mógł przekazać zebranych odpadów zgodnie z w/w przepisem do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów z przyczyn od niego niezależnych.

Z uwagi zaś na upływający termin bezpiecznego magazynowania systematycznie napływających odpadów na placu magazynowym, skarżący zmuszony był czasowo nimi inaczej zadysponować- tj. przekazał je do instalacji zastępczej.

Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 35 ust. 4 pkt. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. ustawy o odpadach (Dz. U. Nr 21 ze zm.) tworzy się wojewódzkie plany gospodarki odpadami, które, wskazują m.in. regionalne instalacje do przetwarzania odpadów komunalnych w poszczególnych regionach gospodarki odpadami komunalnymi oraz instalacje przewidziane do zastępczej obsługi tych regionów, w przypadku gdy znajdująca się w nich instalacja uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn oraz do czasu uruchomienia regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Zgodnie zaś z art. 38 ust. 1 tej ustawy wraz z uchwaleniem wojewódzkiego planu gospodarki odpadami sejmik województwa podejmuje uchwałę w sprawie jego wykonania. Ust. 2 tegoż przepisu wskazuje zaś, że uchwała w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami określa:

1) regiony gospodarki odpadami komunalnymi;

2) regionalne instalacje do przetwarzania odpadów w poszczególnych regionach gospodarki odpadami komunalnymi oraz instalacje przewidziane do zastępczej obsługi tych regionów, w przypadku gdy znajdująca się w nich instalacja uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn oraz do czasu uruchomienia regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych.

Uchwała w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami jest zaś aktem prawa miejscowego (art. 38 ust. 4 ustawy o odpadach).

W świetle przytoczonych powyżej przepisów w ocenie Sądu, rozpoznanie niniejszej sprawy wymagało od organu rozważenia, czy w sprawie nie nastąpiła "inna przyczyna" o której mowa w w/w art. 35 ust. 4 pkt 2 ustawy o odpadach, która ewentualnie uzasadniałaby przekazanie przez skarżącego odpadów, tak jak to uczynił do instalacji zastępczej. Z zestawienia powołanych powyżej przepisów wynika bowiem, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, co do zasady ma obowiązek ich przekazania do właściwej Regionalnej Instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, ale ustawodawca przewidział również pewne wyjątki od tej zasady. I tak przedsiębiorca ma możliwość przekazania odpadów do instalacji przewidzianych do zastępczej obsługi tych regionów, w przypadku, gdy znajdująca się w nich instalacja regionalna uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn.

W ocenie zatem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy nałożenie kary o której mowa w art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy na przedsiębiorcę, winno nastąpić dopiero po ustaleniu, że przekazał on odebrane od właścicieli nieruchomości odpady komunalne, do instalacji niebędącej regionalną instalacją do ich przetwarzania pomimo tego, że nie zachodziły wyjątki określone w art. art. 35 ust. 4 pkt 2 ustawy o odpadach.

Powyższe okoliczności nie zostały jednak wyjaśnione przez organ odwoławczy, pomimo tego, że skarżący w odwołaniu wskazywał dlaczego zmuszony był czasowo inaczej zadysponować odpadami i przekazać je do instalacji zastępczej. Należy także wskazać, że w świetle przedłożonych przez pełnomocnika strony skarżącej: decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2015r. Nr [...] w analogicznym stanie faktycznym organ uznał wyjaśnienia skarżącego i wywodząc, że istniały powody ("inna przyczyna") uzasadniające przekazanie przez niego odpadów do instalacji zastępczej umorzył postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na niego kary pieniężnej.

W świetle powyższego Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze poprzez nierzetelne wyjaśnienie sprawy naruszyło art. 7, 8, 77§1, 80 i 107 § 3 k.p.a, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 w/w ustawy.