Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 856/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: par. 8 ust. 1, par. 8 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 354
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz  warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. prawy ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla [...] z siedzibą w P. z dnia [...] r. nr[...] .


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2019 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w P. wpłynął wniosek P. M. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej i płatności dla młodych rolników na rok 2019.

W dniu [...] lutego 2020 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu

w gospodarstwie rolnika w zakresie EFA14B. Raport z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni przekazano rolnikowi w dniu [...] lutego 2020 r. za pośrednictwem poczty. Kontroli poddane były działki rolne z deklarowanymi elementami proekologicznymi EFA 14B na działkach referencyjnych nr [...] oraz [...]. Zastosowano kod pokontrolny E15 - brak spełnienia wymogów w zakresie prowadzenia obszarów z międzyplonami lub okrywą zieloną. Dodatkowo na działce [...] stwierdzono mieszankę, składającą się z rzepaku i łubinu, ale stan uprawy na dzień kontroli wskazywał, że międzyplon został wysiany po terminie. Natomiast na działce [...] nie stwierdzono wysiania mieszanki międzyplonu, stwierdzono pozostałości po kukurydzy.

W dniu [...] lutego 2020 r. do organu I instancji wpłynęła odpowiedź rolnika

z informacją o stanie poplonu i uwagami do przeprowadzonej kontroli. Organ I instancji w piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. ustosunkował się do uwag rolnika

i podtrzymał wyniki kontroli.

W dniu [...] lutego 2020 r. organ I instancji otrzymał pismo rolnika z wnioskiem

o ponowną weryfikację stanu poplonów na działkach rolnych. Organ I instancji

w piśmie z dnia [...] marca 2020 r. poinformował rolnika, że nie zostanie przeprowadzana ponowna kontrola w jego gospodarstwie.

W piśmie z dnia [...] marca 2020 r. rolnik stwierdził, że kontrolujący popełnili błąd, co do lokalizacji działki [...]. W odpowiedzi na uwagi rolnika, organ I instancji w piśmie z dnia [...] marca 2020 r. wyjaśnił, że kontrolujący dysponowali wysokiej klasy sprzętem (GPS), wiedzą i umiejętnością, co wykluczyło możliwość popełnienia błędu w lokalizacji działki.

W piśmie z dnia [...] marca 2020 r. rolnik zwrócił się z prośbą o udostępnienie dokumentacji fotograficznej, dołączonej do protokołu kontroli, którą otrzymał w dniu [...] kwietnia 2020 r.

W dniu [...] kwietnia 2020 r. organ I instancji otrzymał pismo rolnika, w którym zarzucał on kontrolującym w lokalizacji działki. Do pisma załączył oświadczenia trzech osób, mapę pola z wniosku obszarowego, pendrive z filmikami i zdjęciami.

W odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2020 r. organ I instancji podtrzymał wyniki kontroli.

Rolnik w pismach z [...] lutego i [...] lutego 2020 r. oraz z [...] marca 2020 r. podniósł również problem suszy.

Organ I instancji wydał w dniu [...] maja 2020 r. wydał decyzję nr [...], w której przyznał rolnikowi za 2019 r.:

1. Jednolitą Płatność Obszarowa (JPO) w wysokości [...] zł, wynikającą

z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

2. Płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz zastosowanie współczynnika korygującego;

3. Płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

4. Płatność dla młodych rolników w wysokości [...] zł, wynikającej

z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

5. kwotę [...]zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że na działkach rolnika nie zostały przekroczone normy suszy zgodnie z danymi Instytutu Uprawy Nawożenia

i Gleboznawstwa (IUNG) w P.. Organ I instancji stwierdził, że rolnik nie dokonał wysiewu poplonu do 1 października 2019 r., gdyż rośliny były w zbyt małej fazie wzrostu. Organ I instancji wskazał, że oświadczenia trzech osób, które dołączył rolnik do pisma z [...] kwietnia 2020 r., nie mogły być dowodem w sprawie, gdyż dotyczyły stanu faktycznego z dnia [...] marca 2020 r., zaś kontrola w gospodarstwie rolnika odbyła się w dniu [...] lutego 2020 r. Pomiędzy pismem rolnika, a dniem kontroli upłynęło ponad dwa miesiące, według organu I instancji był to okres zbyt długi, aby uznać pisma te za dowód w sprawie.

Odnośnie płatności JPO organ I instancji przytoczył treść art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312), dalej "ustawy o płatnościach".

Organ I instancji wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na 2019 r. do JPO wynosiła [...] ha. Powierzchnia działek stwierdzona w toku postępowania wynosiła [...] ha, która została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej zgodnie z art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Przy ustalaniu tej powierzchni, zgodnie z art. 24 ust. 1 i art. 38 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania

i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, ze zm.), uwzględniono również wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. Początkowa kwota JPO wynosiła [...] zł, lecz została pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego o kwotę [...]zł i wyniosła końcowo [...] zł.

Odnośnie płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu

i środowiska (płatność za zazielenienie) organ I instancji przytoczył art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, art. 43, art. 46 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. Z 20.12.2013 r. UE L 347/608 ze zm.), dalej "rozporządzenie 1307/2013", art. 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L z 20.06.2014 r., str. 48, ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 640/2014".

Organ I instancji wskazał, że powierzchnia gruntów zgłoszona do JPO wynosiła [...] ha, a zatem powierzchnia ta stanowiła podstawę odniesienia do przyznania płatności zazielenienie. Organ I instancji podał, że na podstawie art. 26 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 ustalono, że powierzchnia obszaru proekologicznego, którego istnienia nie stwierdzono wynosiła [...] ha. W związku z powyższym obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie został zmniejszony o [...] ha, co stanowiło dziesięciokrotność brakującego obszaru proekologicznego. Zatem powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności za zazielenienie została zmniejszona o [...] ha i wynosiła [...] ha. Początkowa kwota płatności za zazielenienie wynosiła [...] zł, lecz została pomniejszona ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku, a obszarem stwierdzonym oraz zastosowaniem współczynnika korygującego i ostatecznie wyniosła [...] zł.

Odnośnie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) organ I instancji wskazał, że na podstawie art. 7, art. 8, art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach, powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku przez rolnika do JPO wynosiła [...] ha. Jednakże powierzchnia działek uprawniona do tej płatności nie mogła przekraczać 30 ha na podstawie art. 18 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014. Z uwagi na art.14 ust. 2 ustawy o płatnościach powierzchnię gruntów uprawnioną do płatności dodatkowo pomniejsza się o 3 ha, zatem wynosiła ona

[...] ha. Początkowa kwota dla płatności dodatkowej wynosiła [...] zł, lecz została pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego kwotę

[...] zł i wyniosła ostatecznie [...] zł.

Odnośnie płatności dla młodych rolników, organ I instancji wskazał, że na podstawie art. 7, art. 8, art. 13 ustawy o płatnościach, art. 50 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku przez rolnika do JPO wynosiła 62,08 ha. Jednakże powierzchnia działek uprawniona do tej płatności nie mogła przekraczać 50 ha zgodnie z art. 18 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014. Początkowa kwota dla płatności dodatkowej wynosiła [...] zł, lecz została pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego kwotę [...]zł i wyniosła ostatecznie [...] zł.

Odnośnie zwrotu dyscypliny finansowej organ I instancji wskazał na treść art. 26 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE z 20.12.2013, L. 347 str. 549). Zgodnie z ww. przepisem rolnikowi przyznano kwotę [...] zł.

Rolnik złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym kwestionował prawidłowość ustaleń kontroli w jego gospodarstwie. Wskazał, że na spornych działkach był poplon, który był wysiany przed upływem 1 października 2019 r.

Dyrektor Z. Oddziału ARiMR wydał w dniu [...] września 2020 r. nr [...], w której utrzymał decyzję organu i instancji.

Organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny w sprawie i wskazał, że płatność za zazielenienie została rolnikowi pomniejszona z uwagi na ustalenia kontroli jego gospodarstwa w zakresie powierzchni EFA, gdzie na działce nr [...] oraz [...] ujawniono brak spełnienia wymogów w zakresie prowadzenia obszarów

z międzyplonem. Warunkiem przyznania płatności za zazielenienie jest realizacja praktyk w zakresie dywersyfikacji upraw, utrzymania trwałych użytków zielonych (TUZ), w tym wyznaczonych jako wartościowe pod względem środowiskowym

(TUZ C) oraz utrzymania obszarów proekologicznych (EFA).

Organ odwoławczy podał, że skoro w gospodarstwie rolnika grunty orne zajmują powierzchnię [...] ha, to zobowiązany był on do utrzymywania w gospodarstwie obszaru proekologicznego odpowiadającemu przynajmniej 5% gruntów rolnych, czyli [...] ha zgodnie z art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013. Organ odwoławczy podał, że kontrola w gospodarstwie rolnika przeprowadzona została przez posiadających odpowiednie kwalifikacje inspektorów terenowych. Ponadto stwierdzenia poczynione przez inspektorów terenowych potwierdza dokumentacja fotograficzna, obrazująca stan działki oraz szkic pomiarowy, zawierający informacje o zasięgu obszarów, uwzględnionych w stwierdzonej powierzchni działki rolnej. Organ odwoławczy wskazał, że nie ma wątpliwości co do prawidłowości ustaleń poczynionych przez inspektorów terenowych.

Organ odwoławczy przytoczył treść § 8 ust. 2 pkt. 2 lit.a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów (Dz. U z 2015 r. poz. 354 ze zm. - dalej "rozporządzenie MR") i wskazał, że gdyby wysiew poplonu został wysiany zgodnie z terminem, tj. do 1 października 2019 r. to w dniu kontroli rośliny powinny być w fazie minimum 3 - 4 liścia, pokrywając w całości grunt orny, co świadczyło o tym, że warunek wysiania poplonu w odpowiednim terminie nie został spełniony przez rolnika. Potwierdzeniem powyższego były wyjaśnienia inspektorów oraz zdjęcia wykonane w czasie kontroli, które przedstawiają stan działek. Zarówno na działce nr [...], jak i działce nr [...] nie stwierdzono spełnienia warunków utrzymywania obszarów proekologicznych

w postaci wysianego poplonu do dnia 1 października 2019r.

Organ odwoławczy podał, że twierdzenia rolnika, że poplon został wysiany na obu działkach pomiędzy 20 a 25 września 2019 r., nie mogły więc zostać uwzględnione, gdyż stan tych upraw na dzień kontroli, tj. [...] lutego 2020 r., jak również na dzień wykonania przez niego dokumentacji zdjęciowej, tj. [...] lutego 2020 r., na to nie wskazywał. Odnosząc się do przedłożonych przez rolnika zdjęć uprawy, wykonanych w dniu [...] lutego 2020 r. organ odwoławczy wskazał, że dowody te

w żaden sposób nie podważają ustaleń organów ARiMR względem braku spełnienia warunków zachowania obszarów EFA również na działce nr [...]. Niezależnie więc, czy kontrolerzy przeprowadzający kontrolę wykonali zdjęcia nr [...]

w odpowiednich miejscach (co było wyjaśniane stronie na etapie składanych zastrzeżeń do protokołu), to przedłożone przez rolnika zdjęcia również nie dawały podstawy do uznania, że poplon został wysiany do 1 października 2019 r. Organ odwoławczy podał, że rolnik przed dniem kontroli posiadał pełną wiedzę na temat stanu poplonu oraz przyczyn ewentualnego jego braku, a mimo to nie poinformował organów ARiMR o problemach wynikających z niewłaściwego wzrostu, a co za tym idzie ryzyka niewypełnienia obowiązków zachowania obszarów EFA, co zostało bezpośrednio stwierdzone w dniu kontroli oraz potwierdzone przez niego na dokumentacji zdjęciowej. Organ odwoławczy podał, że odnośnie nagrania przedstawionego przez rolnika, nie neguje, że poplon na działce nr [...] nie został wysiany, a jedynie wskazywał, że na dzień kontroli, tj. [...] lutego 2020 r., jak i na dzień [...] lutego 2020 r. (zdjęcia strony) nie można było uznać, iż poplon na tej działce był utrzymywany, w pełnym znaczeniu tego słowa, a co za tym idzie przyjęcie, że został od wysiany w terminie do 1 października 2019 r. Powyższego nie podważały również oświadczenia osób trzecich, z których wynikało jedynie, że poplon został wysiany, co jak już zostało powiedziane, nie przesądza o spełnieniu warunków do przyznania rolnikowi pełnej kwoty przedmiotowej płatności, uzależnionej od spełnienia dodatkowych warunków.

Według rolnika na słaby wzrost roślin w poplonie miały negatywny wpływ warunki atmosferyczne oraz susza. Organ odwoławczy podał, że rolnik miał możliwość zgłoszenia do organu I instancji działania siły wyższej, tj. wystąpienie suszy w gospodarstwie, czego nie uczynił. Zgłoszenia wystąpienia suszy w gospodarstwie rolnik dokonał w ramach stwierdzonego wystąpienia suszy w uprawach pszenicy oraz kukurydzy, przy czym jak wynika z protokołu z szacowania strat susza na uprawie kukurydzy, nie była przedmiotem wniosku, gdyż strata wynosiła mniej niż 30%. Przedmiotem powyższego wniosku było więc uznanie wystąpienia suszy w uprawach pszenicy, a nie braku odpowiedniego wzrostu poplonu, w wyniku wystąpienia suszy w miesiącu lipcu 2019 r., a więc przed wysianym poplonem.

Organ odwoławczy wskazał, że nie było potrzeby przesłuchania świadków, gdyż okoliczności faktyczne w zakresie obszarów EFA zostały już w pełni udokumentowane.

Organ odwoławczy podał, że na podstawie zebranego materiału zaistniały uzasadnione podstawy do pomniejszenia płatności za zazielenienie.

Organ odwoławczy, dokonał ponownego wyliczenia wszystkich płatności, objętych wnioskiem rolnika ze wskazaniem stosownych przepisów.

Rolnik złożył skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy celem ponownego rozpoznania organowi administracji.

Zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 7 K.p.a., przez zaniechania w toku postępowania przeprowadzenia wszelkie czynności w tym przeprowadzenia dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, tj. położenia kontrolowanej działki skarżącego, podczas gdy

z okoliczności ustalonych w sprawie wynika, iż charakterystyczne elementy topograficzne takie jak: drzewa, granica innych działek gruntu, położenie rowu melioracyjnego, jak również ustosunkowanie działki wobec drogi publicznej w sposób jednoznaczny stanowią, iż organ administracji dokonał kontroli pod względem zazielenienia innej działki gruntu niż ta należąca do na której były zadeklarowane uprzednio elementy proekologiczne, przede wszystkim pominięciu, przesłuchania świadków, tj. właścicieli sąsiednich dla mojej działki celem wskazania czy czynności kontrolne były przeprowadzone rzetelnie odnośnie właściwej działki;

2. art. 7a K.p.a., zaniechaniu dokonania przesłuchania świadków tj. właścicieli sąsiednich działek gruntu celem jednoznacznego wykazania czy czynności kontrolne były przeprowadzone rzetelnie odnośnie właściwej działki, a co za tym idzie dokonanie dowolnych sprzecznych z obowiązującymi przepisami prawa ustaleń

i rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść skarżącego, jak również nieuzasadnionego zgromadzonym materiałem dowodowym dania wiary pracownikom ARMiR odnośnie okoliczności oraz sposobu przeprowadzenia kontroli u skarżącego;

3. art. 8 K.p.a., przez zaniechanie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie skarżącego do władzy publicznej, poprzez odejście od zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania w sytuacji gdy dowolne stwierdzenie organu odnośnie jakości czynności pracowników organu a co za tym idzie zaniechanie zgromadzenia materiału dowodowego w sposób obiektywny;

4. art. 11 K.p.a., albowiem organ administracji publicznej będąc zobowiązanym do wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, poprzestał na stwierdzeniu fałszywej okoliczności i odstąpił od wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, interpretując je w sposób sprzeczny z interesem skarżącego w zw. z art. 77 K.p.a. wobec zebrania materiału dowodowego w sposób wybiorczy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:

Spór dotyczy kwestii utrzymywania przez rolnika powierzchni EFA na przedmiotowych działkach, na których, według organów, ujawniono brak spełnienia wymogów w zakresie prowadzenia obszarów z międzyplonem (poplonem).

Wskazać należy, że wszyscy rolnicy uprawnieni do jednolitej płatności obszarowej zobowiązani są do realizacji zazielenienia. W zależności od powierzchni posiadanych w gospodarstwie gruntów ornych, udziału trwałych użytków zielonych oraz występowania trwałych użytków zielonych cennych przyrodniczo, rolnicy są zobowiązani do przestrzegania odpowiednich praktyk zazielenienia.

W celu ochrony trwałych użytków zielonych, które w dużym stopniu przyczyniają się do zachowania różnorodności biologicznej, a w szczególności odgrywają ważną rolę w pochłanianiu dwutlenku węgla i ochronie gleby, wprowadzono obowiązki dotyczące utrzymania trwałych użytków zielonych.

Wprowadzenie praktyki dotyczącej obszarów proekologicznych miało na celu korzystne oddziaływanie na środowisko, w szczególności na ochronę

i zwiększenie różnorodności biologicznej w gospodarstwach.

Obowiązek utrzymania obszarów proekologicznych (obszary EFA) dotyczy rolników posiadających ponad 15 ha gruntów ornych. Co do zasady, wymóg zobowiązuje rolnika do przeznaczenia powierzchni odpowiadającej 5% powierzchni gruntów ornych na obszary EFA.

Do obszarów proekologicznych rolnicy mogą zaliczyć następujące elementy, m.in.: międzyplony lub pokrywę zieloną – w postaci wsiewek trawy lub roślin bobowatych drobnonasiennych (w tym mieszanek traw z bobowatymi drobnonasiennymi oraz mieszanek bobowatych drobnonasiennych) w uprawę główną lub mieszanek utworzonych z co najmniej 2 gatunków roślin

z następujących grup roślin uprawnych: zbóż, oleistych, pastewnych, bobowatych drobnonasiennych, bobowatych grubonasiennych oraz miododajnych. Powyższych mieszanek na tej samej działce rolnej nie utrzymuje się jako uprawy w plonie głównym w roku następującym po wysiewie mieszanki.

Międzyplony i okrywa zielona mają zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania skutecznego związania pozostałości azotanu i okrycia gleby

w okresie, gdy obszar nie jest pokryty uprawą główną.

Podkreślić należy, że międzyplon utrzymany przez zimę zabezpiecza bardzo skutecznie przed utratą składników pokarmowych, które są wymywane w tym okresie do wód gruntowych (zdecydowanie lepiej zatrzymuje opady śniegu niż pole bez okrywy zielonej). Jest także źródłem cennej materii organicznej, która stanowi substrat do tworzenia próchnicy. Zapobiega wymywaniu składników pokarmowych. Przyczyniają się do poprawy i zachowania struktury gleby. Jest także cennym źródłem materii organicznej oraz pokarmem dla organizmów glebowych. Przyczynia się także do polepszenia stabilności plonowania na przestrzeni lat oraz poprawy bilansu glebowego.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia MR, w przypadku obszarów, o których mowa w art. 46 ust. 2 lit. i rozporządzenia nr 1307/2013, za obszary proekologiczne uznaje się obszary, które zostały utworzone przez:

1) wsiewki trawy lub roślin bobowatych w uprawę główną albo

2) wysianie mieszanki składającej się co najmniej z dwóch gatunków roślin

z następujących grup:

a) zboża,

b) oleiste,

c) pastewne,

d) bobowate drobnonasienne,

e) bobowate grubonasienne,

f) miododajne

- z wyłączeniem mieszanki złożonej wyłącznie z gatunków zbóż.

Stosownie do § 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MR, za obszary proekologiczne uznaje się obszary, o których mowa w ust. 1 pkt 2, jeżeli mieszanka:

a) jest wysiewana w terminie:

- od dnia 1 lipca do dnia 20 sierpnia i utrzymywana co najmniej do dnia 15 października albo przez okres co najmniej 8 tygodni od dnia wysiewu mieszanki, jeżeli ten dzień został wskazany w oświadczeniu złożonym do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w terminie 7 dni od dnia jej wysiewu - w przypadku międzyplonu ścierniskowego albo

- od dnia 1 lipca do dnia 1 października i utrzymywana co najmniej do dnia 15 lutego w przypadku międzyplonu ozimego,

b) nie jest utrzymywana jako uprawa w plonie głównym w roku następującym po roku jej wysiania.

W niniejszej sprawie rolnik wysiał międzyplon (poplon) ozimy, zatem obowiązywała go zasady:

- wysiew – w okresie od dnia 1 lipca do dnia 1 października;

- utrzymanie na polu - co najmniej do dnia 15 lutego.

Powierzchnia międzyplonów zaliczana do obszaru EFA stanowi jedynie 30% powierzchni rzeczywistej.

W przypadku nieprzestrzegania praktyk zazielenienia na rolników nakładane będą kary administracyjne polegające na zmniejszeniu kwoty otrzymanych w danym roku płatności bezpośrednich.

Wskazać należy, że grunty orne (art. 4 ust.1 lit. f rozporządzenia 1307/2013) –oznaczają grunty uprawiane w celu produkcji roślinnej lub obszary dostępne dla produkcji roślinnej, ale ugorowane, bez względu na to, czy grunty te znajdują się pod uprawą szklarniową lub pod stałym bądź ruchomym przykryciem.

Jednolita płatność obszarowa (JPO) (art. 36 rozporządzenia 1307/2013) to roczna płatność do każdego zadeklarowanego hektara powierzchni kwalifikującej się do płatności. Obliczana jest corocznie poprzez podzielenie rocznej puli środków finansowych przez liczbę kwalifikujących się hektarów zadeklarowanych przez rolników w danym roku.

Płatność zielona (płatność za zazielenienie) (art. 43 rozporządzenia 1307/2013) to obowiązkowy element systemu płatności bezpośrednich z tytułu realizacji praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska. Praktyki te obejmują: dywersyfikację upraw, utrzymanie trwałych użytków zielonych (TUZ) oraz utrzymanie obszarów proekologicznych (EFA).

Jak podał organ odwoławczy, że skoro w gospodarstwie rolnika grunty orne zajmują powierzchnię [...] ha, to zobowiązany był on do utrzymywania

w gospodarstwie obszaru proekologicznego odpowiadającemu przynajmniej 5% gruntów rolnych, czyli [...] ha zgodnie z art. 46 ust. 1 rozporządzenie nr 1307/2013.

Organ odwoławczy uznał, że gdyby poplon został wysiany przez rolnika

w terminie, tj. do 1 października 2019 r. to w dniu kontroli (6 luty 2020 r.), rośliny powinny być w fazie minimum 3 - 4 liścia, pokrywając w całości grunt orny, co świadczyło o tym, że warunek wysiania poplonu w odpowiednim terminie nie został spełniony przez rolnika.

Rolnik twierdził zaś, że wysiał poplon na obu działkach pomiędzy 20 a 25 września 2019 r. Wcześniej tego nie uczynił z powodu suszy. Ponadto niesprzyjające warunki atmosferyczne w czasie zimy utrudniły wzrost roślin.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy, kwestionując stanowisko rolnika o dacie wysiewu poplonu winien przedstawić dowody na okoliczność zbyt późnego wysiewu poplonu przez przeprowadzić postępowanie dowodowe w sposób szczegółowy.

W ocenie Sądu, niewystarczające jest twierdzenie organu, że rolnik dokonał wysiewu poplonu po 1 października 2019 r., gdyż na spornych działkach nie były widoczne lub były słabo widoczne rośliny.

Z ww. przepisów rozporządzenia RM, wynikało jedynie kiedy wysiew międzyplonu ma być dokonany i do kiedy ma być utrzymany na działce. Przepis ten nie określa wielkości roślin, które jako międzyplon znajdują się na działce. Ze zdjęć wykonanych w czasie kontroli (6 luty 2019 r.) wynikało, że rośliny są niewielkie

i rzadko występują na działkach. Rolnik ten stan kwestionował, zaś z wykonanych przez niego zdjęć w dniu [...] lutego 2019 r. wynikało, iż okrywa zielona na tych działkach była.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zasadne byłoby powołanie biegłego w celu rozstrzygnięcia spornej kwestii, tj. daty wysiewu międzyplonu. Oczywiste jest, że

z uwagi na upływ czasu biegły może jedynie w terenie dokonać ustalenia czy zdjęcia wykonane przez kontrolerów i skarżącego dotyczyły spornych działek po zapoznaniu się z ortofotomapami i dokumentacją kontrolną. Jednakże biegły może w oparciu

o zebrany materiał dowodowy i dostępne dane meteorologiczne, czy poplon został wysiany przed upływem 1 października 2019 r. i czy jego wzrost mógł być zahamowany przez czynniki atmosferyczne, jak twierdził skarżący.

Zdaniem Sądu, takiego ustalenia może dokonać osoba posiadająca odpowiednią wiedzę fachową. Organ nie wyjaśnił jaką wiedzę mieli kontrolerzy, ograniczając się do stwierdzenia, że wiedza ich była odpowiednia, zaś zdjęcia wykonali na właściwych działkach (punkt ich wykonania zaznaczono na mapie) i przy użyciu sprzętu GPS.

Wskazać należy, że kontrola został przeprowadzona bez powiadomienia rolnika, co wynika z zapisów protokołu. Powyższe jest zgodne z przepisami. Wskazać należy, że z art. 25 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L2014.227.69), kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Z kolei zgodnie z art. 37 ust. 4 ustawy o płatnościach, czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 25 ww. rozporządzenia nr 809/2014.

Jednakże należy zauważyć, że wyniki kontroli rolnik zakwestionował bezpośrednio po otrzymaniu ww. protokołu i przedstawił swojej wyjaśnienia, jak

i dowody na potwierdzenie swojego stanowiska. Zatem, ciężar dowodu

w zakresie nieprawidłowości w terminie zasiewu poplonu przez rolnika przeszedł na organy.

Zdaniem Sądu, na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach, który nakazuje wyczerpujące rozpatrzenie przez organ całego materiału dowodowego, organ decydujący o wysokości płatności ma zatem obowiązek dokonania analizy materiału dowodowego, w tym materiałów z kontroli i odniesienia się do zgłaszanych przez rolnika w trakcie postępowania zarzutów. Wskazać należy, że jeżeli zatem wynik kontroli, co do powierzchni lub sposobu uprawy działek jest kwestionowany przez rolnika i wskazuje on konkretne argumenty przemawiające za tym, że wynik kontroli administracyjnej jest nieprawidłowy, to niewątpliwie na organie, który zobowiązany jest stać na straży praworządności, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy kwestionowany pomiar lub sposób użytkowania został dokonany prawidłowo. Weryfikacji ustaleń, co do powierzchni działek rolnych, służy wówczas kontrola na miejscu. Jej celem jest ustalenie - i to w sposób jednoznaczny - jaka jest rzeczywista powierzchnia (rzeczywisty sposób użytkowania) działki rolnej uprawnionej do płatności (por. wyrok NSA z 6 maja 2015 r., II GSK 824/14), czego w sprawie nie zrobiono, mimo że rolnik złożył zarzuty odnośnie przeprowadzonej kontroli niezwłocznie po otrzymaniu protokołu kontroli (kontrola miała miejsce 6 lutego

2020 r., zaś rolnik złożył zarzuty w dniu [...] lutego 2020 r.). Sąd zdaje sobie sprawę, że w marcu 2020 r. ogłoszono w Polsce stan epidemii, który mógł mieć wpływ na nie przychylenie się przez organ do wniosku rolnika o dokonanie kontroli na miejscu. Jednakże uznanie przez organ za prawidłowe stanowiska kontrolujących na podstawie ich wypowiedzi pisemnych i dokumentacji fotograficznej, zaś odrzucenie stanowiska rolnika i jego materiałów zdjęciowych oraz filmowych, bez dokonania kontroli na miejscu w niedługim czasie po kontroli, nie może być przez Sąd ocenione pozytywnie. Jak wyżej wskazano, ocena prawidłowości działań rolnika,

tj. terminowego wysiewu poplonu może być na tym etapie sprawy wyjaśniona jedynie przez biegłego, posiadającego odpowiednią wiedze fachową.

Zdaniem Sądu, z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach wynika, że organy stoją na straży praworządności i zasadę tę należy powiązać z zasadą z art. 8 K.p.a., tj. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, która nakazuje szczególnie starannie uzasadniać te decyzje, w których obywatelowi odmawia się zadośćuczynienia jego żądaniom, bowiem "obywatel ma być przekonany a nie pokonany", ma zastosowanie także w sprawach płatności na rzecz rolników. Jej przestrzeganie jest szczególnie istotne w sytuacjach, kiedy organ uznaje, że obszar zgłoszony do pomocy jest niezgodny z rzeczywistą powierzchnią uprawnioną do płatności i nakłada z tego tytułu sankcję (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 824/14, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Wr 474/19).

Podkreślić należy, że organy prowadzące postępowanie w przedmiocie płatności, opierając rozstrzygnięcie o ustalenia poczynione w wyniku kontroli, które są kwestionowane, są zobowiązane (jednoznacznie i to w sposób niebudzący wątpliwości) wyjaśnić rolnikowi w sposób jasny, precyzyjny i zrozumiały powody, dla których wydał decyzję, określonej treści. Obowiązek ten wynika z treści art. 107 § 3 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. II akt GSK 2351/13).

Wskazać należy, że ustalenia organów w zakresie nieprawidłowości odnośnie płatności za zazielenienie miały wpływ na ustalenie tej płatności, jak i pozostałych płatności w pomniejszonej wysokości.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, że organy dopuściły się naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w z art. 8 K.p.a., które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany będzie uwzględnić ww. wskazania Sądu, przeanalizować zebrany materiał dowodowy i wydać stosowne rozstrzygnięcie.

Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Z tych też przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 135 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", orzekł jak w sentencji.

Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania z uwagi na brak wniosku skarżącego w tym zakresie, zawartego w złożonej skardze przez jego pełnomocnika zawodowego. Brak ww. wniosku pełnomocnik mógł uzupełnić przez nadesłanie stosownego pisma procesowego do Sądu przed posiedzeniem niejawnym

w niniejszej sprawie. O takim prawie został pełnomocnik skarżącego zawiadomiony przez Sąd w piśmie o wyznaczeniu terminu posiedzenia (odebrane 18 stycznia

2021 r.). Sąd nie mógł zastosować art. 210 § 2 p.p.s.a. z uwagi na fakt reprezentowania skarżącego przez zawodowego pełnomocnika.