Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 791/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 133 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 18, art. 159 par. 1,2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 40 par. 1,2, art. 124 par. 1,2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 791/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 maja 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr), Sędzia WSA Stanisław Grzeszek, Asesor WSA Maja Chodacka, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2008r., sprawy ze skargi J. C., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia [...] sierpnia 2006 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o dokonanie zabezpieczenia na majątku J. C. w trybie art. 33 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. - Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.). We wniosku tym podniesiono, że ustalenia w prowadzonym postępowaniu kontrolnym dotyczącym działalności prowadzonej w roku 2002 przez J. C. pozwalają przypuszczać, że kontrola zostanie zakończona wydaniem decyzji określających zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 2 000 000 zł. Jako podstawę zabezpieczenia podano, że istnieje obawa, że powyższe zobowiązanie może nie zostać wykonane, ponieważ kontrolowany posiada znaczne zaległości we wpłatach podatków stanowiących dochód budżetu państwa, z prowadzonej działalności wykazuje stratę, a przybliżona kwota zobowiązania podatkowego jest niewspółmiernie wysoka w zestawieniu z jego majątkiem.

Wniosek został uwzględniony. Decyzją z dnia [...]nr [...]dokonano zabezpieczenia na majątku J.C. przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do maja 2002 r. i od lipca do października 2002 r. w wysokości 1 293 065 zł oraz kwotę odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji w wysokości 787 251 zł.

Na podstawie powyższej decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu [...]zarządzenie zabezpieczenia Nr[...]. Powołana decyzja i zarządzenie zabezpieczenia zostały doręczone ówczesnemu pełnomocnikowi podatnika, synowi Ł. C., w dniu[...]września 2006 r. Decyzja o zabezpieczeniu nie została zaskarżona.

Pismami z dnia [...]września 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do Sądu Rejonowego z wnioskiem o wpis hipoteki przymusowej na nieruchomościach dłużnika do łącznej kwoty 2 080 316 zł, wnioski te jednak - z uwagi na braki formalne - postanowieniami Sądu Rejonowego z dnia [...]zostały oddalone.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...]dokonał zabezpieczającego zajęcia ruchomości dłużnika, pozostawiając je pod dozorem uczestniczącego w tych czynnościach pełnomocnika Ł. C..

W trakcie prowadzonego postępowania Dział Podatków Pośrednich Urzędu Skarbowego, działając w trybie art. 159 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2005r nr 229 poz. 1954 ze zm./ kilkakrotnie występował do organu zabezpieczającego o przedłużenie terminu zabezpieczenia, wskazując, jako przyczynę uzasadniającą uwzględnienie wniosku, brak możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego z uwagi na prowadzone nadal postępowanie kontrolne, zmierzające do wydania decyzji wymiarowych. Wnioski te były uwzględniane a wydane w tym przedmiocie postanowienia doręczano do rąk syna podatnika i zarazem pełnomocnika Ł.C. a od początku 2007 roku do rąk pełnomocnika radcy prawnego E.G.. Mimo dwukrotnego odebrania tego rodzaju postanowień pełnomocnik ten nie skorzystał z możliwości złożenia środka zaskarżenia. Dopiero gdy wydano kolejne postanowienie o przedłużeniu terminu zabezpieczenia w dniu [...]nr [....]postanowienie to zostało zaskarżone w drodze zażalenia przez pełnomocnika J. C. - radcę prawnego E. G..

Strona odwołująca się zażądała uchylenia postanowienia oraz uchylenia zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] września 2006 r. nr [...] znak [...]i umorzenia postępowania zabezpieczającego. W uzasadnieniu podniesiono, że w zaskarżonym postanowieniu organ nie umieścił uzasadnienia faktycznego wskazującego na przesłanki wydania rozstrzygnięcia tej treści naruszając tym przepis art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 124 i 217 § 2 Ordynacji podatkowej. Obowiązek wynikający z tych przepisów obejmuje także ujawnienie przez organ podatkowy stanowiska co do oceny wartości dowodowej zebranych środków dowodowych jak i ich oceny prawnej, czego organ nie uczynił w przedmiotowej sprawie. Nadto wskazano, że począwszy od 2001 r. we wszystkich sprawach związanych z zobowiązaniami podatkowymi i ich egzekucją pełnomocnikiem zobowiązanego jest radca prawny E.G. Istnienie tej reprezentacji było wskazywane we wszystkich postępowaniach, które zostały wszczęte w sposób zgodny z przepisami prawa. Od dnia poinformowania organu o ustanowieniu pełnomocnika winien on mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu, tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest tożsame z pominięciem strony i wywołuje identyczne skutki prawne. Tymczasem nie otrzymał on zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] września 2006 r. nr[...]znak[...].

Postanowieniem dnia[...] nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Odpowiadając na zrzuty sformułowane w zażaleniu organ odwoławczy zauważył, iż nie mógł doręczyć przedmiotowego zarządzenia zabezpieczenia pełnomocnikowi zobowiązanego, gdyż na dzień 6 września 2006 r. umocowanie do działania w imieniu zobowiązanego nie zostało ujawnione przed organami podatkowymi. Jedyne pełnomocnictwo znajdujące się w dyspozycji Naczelnika Urzędu Skarbowego (i aktach sprawy) obejmuje tylko postępowanie kontrolne przed Urzędem Kontroli Skarbowej i Urzędem Skarbowym i zostało ustanowione w dniu [...] listopada 2003 r., a nie jak by tego chciał pełnomocnik zobowiązanego jeszcze w 2001 r. W dacie wydania zarządzenia zabezpieczenia pełnomocnikiem zobowiązanego był natomiast Ł. C. legitymujący się pełnomocnictwem ogólnym i zostało mu w związku z tym doręczone wskazane zarządzenie zabezpieczenia. Organ odwoławczy zważył również, iż wskazana przez wierzyciela we wniosku o przedłużenie zabezpieczenia przyczyna, tj. niemożność wydania decyzji wymiarowych wobec podatnika z powodu trwającego postępowania kontrolnego - w wystarczającym stopniu uzasadnia wydanie postanowienia o przedłużeniu terminu zabezpieczenia.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze na wskazane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej pełnomocnik zobowiązanego zażądał uchylenia tego postanowienia oraz uchylenia zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...] września 2006 r. nr [...] znak [...] i umorzenia postępowania zabezpieczającego zarzucając mu niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 33. 120, 121, 122 i 187 Ordynacji podatkowej, naruszenie prawa procesowego w postaci przepisów art. 32 i 40 § 2 kpc i art. 124 § 2 kpa oraz sprzeczność ustaleń organu podatkowego z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. W uzasadnieniu podniesiono raz jeszcze, że we wskazanych wyżej postanowieniach nie zamieszczono należytego uzasadnienia faktycznego wskazującego na przesłanki wydania postanowienia tej treści oraz nie wyrażono stanowiska co do oceny wartości dowodowej zebranych środków dowodowych jak i ich oceny prawnej.

Podkreślono, iż wbrew stanowisku i twierdzeniom organów podatkowych E.G. był prawomocnie ustanowionym i należycie zgłoszonym pełnomocnikiem zobowiązanego i jako takiemu należało mu doręczyć zarządzenie zabezpieczenia. Istnienie owego umocowania począwszy od 2001 r. miało być wykazywane we wszystkich postępowaniach, które zostały wszczęte w sposób zgodny z przepisami prawa. W tej sytuacji - skoro organ był zobligowany do doręczenia postanowienia o zabezpieczeniu - to w obliczu pominięcia osoby pełnomocnika należy uznać takie czynności za bezskuteczne.

W ocenie strony skarżącej organ podatkowy nie wykazał podstawowej przesłanki wynikającej z art. 33 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej - w postaci uzasadnionej obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Zgodnie zaś z ustaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych zabezpieczenie zobowiązań podatkowych powinno być wszechstronnie uzasadniane, zwłaszcza w odniesieniu do przesłanek, którymi kierował się organ podatkowy przyjmując, że zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Akty wydane w sprawie wskazują tylko przewidywaną wysokość zobowiązania podatkowego, podczas gdy organy podatkowe mają obowiązek przynajmniej uprawdopodobnienia, że zaległość w określonej wysokości rzeczywiście istnieje. Należy zauważyć, że brak jest informacji wskazujących na sposób obliczenia przewidywanego zobowiązania podatkowego. W rozstrzygnięciach nie ma wskazań co do opisu faktur związanych z produkcją i sprzedażą, terminu ich wystawienia, ilości itp.

W aktach sprawy brak jest również informacji pozwalających na stwierdzenie, że majątek zobowiązanego nie jest wystarczający do pokrycia zobowiązania z chwilą określenia jego ostatecznej wysokości. Organy podatkowe nie podały żadnych informacji co do wysokości dochodu skarżącego, czy też poniesionej straty. Brak takich wskazań nie pozwala zdaniem strony skarżącej dokonać skutecznej kontroli zdolności do wykonania zobowiązania.

Wątpliwości strony skarżącej budzi również i to, że w toku postępowania organy podatkowe nie przesłuchiwały zobowiązanego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /DzU nr 153 poz 1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z treści art. 145 § 1 cytowanej ustawy wynika zaś, że sąd uchyla decyzję gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analiza akt prowadzonego postępowania oraz zarzutów podniesionych w skardze doprowadziły Sąd do przekonania, iż przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego, mającego zastosowanie w sprawie.

Zgodnie z art. 133 § 1 cytowanej ustawy, sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji brany jest pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili jej wydawania. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /art. 134 § 1 powyższej ustawy/ co oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej.

Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze ale rozstrzygniecie " w granicach danej sprawy" oznacza też, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. W orzecznictwie podkreśla się, że sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych /por . wyrok NSA z dnia 20 listopada 1997 r., SA/ł 2572/95, Pr. Gosp. 1998, nr 5 s. 36/.

Nie związane z przedmiotem sprawy zarzuty skarżącego nie mogły więc być przez Sąd rozpatrzone i uwzględnione, gdyż nie stanowią przedmiotu rozpoznawanej sprawy. Chodzi tu w szczególności o kwestionowaną przez skarżącego decyzję o zabezpieczeniu i związane z nią zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...] września 2006 roku. Skarżący, formułując zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 33 Ordynacji podatkowej, domagał się uchylenia zarządzenia zabezpieczenia i umorzenia postępowania zabezpieczającego z uwagi na brak przesłanek zabezpieczenia i uchybienia przepisom procedury w postępowaniu poprzedzającym decyzję o zabezpieczeniu np. w postaci nie przesłuchania skarżącego na okoliczność możliwości uiszczenia kwoty przewidywanego zobowiązania podatkowego i nie zebrania materiału dowodowego uzasadniającego zastosowanie art. 33 Ordynacji podatkowej. Tymczasem przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była legalność postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...]roku utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]rozstrzygające o przedłużeniu terminu zabezpieczenia do dnia [...]kwietnia 2007 roku z uwagi na istnienie przesłanek z art. 159 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. 2005r nr 229 poz. 1954 ze zm./. W związku z powyższym przedmiotem badania Sądu była więc prawidłowość zastosowanie tego przepisu w prowadzonym postępowaniu.

Rozważając powyższą kwestię stwierdzić na wstępie należy, że w momencie wydawania zaskarżonych rozstrzygnięć Urząd Kontroli Skarbowej prowadził postępowanie kontrolne dotyczące działalności gospodarczej J. C. prowadzonej w 2002 roku, w którym przewidywana wysokość zobowiązania mogącego być określonym w podatku od towarów i usług oscylowała wokół kwoty 2.000.000 złotych. Decyzja o zabezpieczeniu przewidywanej kwoty zobowiązania na majątku podatnika przed wydaniem decyzji wymiarowych była prawomocna a zarządzenie zabezpieczenia nie było nigdy kwestionowane, podobnie jak wcześniejsze przedłużenia terminu zabezpieczenia. Pełnomocnik skarżącego, mimo podnoszonych na rozprawie twierdzeń o zaskarżaniu wszelkich rozstrzygnięć w sprawie J. C. nie potwierdził ich żadnym dokumentem, mimo zakreślenia przez Sąd stosownego terminu.

Przepis art. 159 § 1 i 2 powoływanej już ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, iż organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji o której mowa w art. 33a i 33b ustawy Ordynacja podatkowa /§ 1/ a termin określony w § 1 może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte /§ 2/

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie przesłanki z § 2 art. 159 zostały spełnione. Postępowanie egzekucyjne nie mogło zostać wszczęte ponieważ nie zostały jeszcze wydane decyzje wymiarowe w podatku od towarów i usług za 2002 rok a uzasadnioną przyczyną przedłużenia terminu zabezpieczenia był fakt dalszego prowadzenia postępowania kontrolnego. W tej sytuacji zasadnym było utrzymanie w mocy dokonanego zabezpieczenia do czasu zakończenia postępowania kontrolnego. Odmienne rozstrzygnięcie podważałoby sens dokonanego zabezpieczenia i byłoby sprzeczne z interesem publicznym.

W złożonych środkach zaskarżenia pełnomocnik podatnika nie wskazywał zresztą na żadne okoliczności podważające zasadność przedłużenia terminu zabezpieczenia a zarzuty swe kierował do wcześniej dokonanych rozstrzygnięć oraz do popełnionych uchybień proceduralnych.

Odpowiadając na podniesione w tym zakresie zarzuty stwierdzić na wstępie należy, że w prowadzonym postępowaniu zabezpieczającym nie miały zastosowania ani przepisy Kodeksu postępowania cywilnego ani przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W opinii Sądu, organ egzekucyjny nie naruszył przepisów aktów prawnych wskazanych w art. 18, a w szczególności ; art. 124 § 1 i 2 kpa gdyż zaskarżone postanowienia zawierały wszelkie niezbędne i uzasadnione okolicznościami sprawy elementy oraz art. 40 § 1 i 2 kpa gdyż pisma doręczał ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi, dla którego posiadał stosowne pełnomocnictwo. Za uprawnionego pełnomocnika, organ więc zasadnie uznał syna podatnika Ł.C., legitymującego się pełnomocnictwem ogólnym w tym pełnomocnictwem dla doręczeń. Pełnomocnik ten zresztą aktywnie działał w sprawie, biorąc udział w prowadzonym postępowaniu. Nie sygnalizował przy tym, jakoby ojciec udzielił pełnomocnictwa innej osobie, co - biorąc pod uwagę pokrewieństwo - byłoby uzasadnione. Sam podatnik dopiero pod koniec 2006 roku przesłał do Urzędu Skarbowego informację o tym, że jego jedynym pełnomocnikiem jest radca prawny E. G. a pełnomocnictwo udzielone synowi, zostało cofnięte. Od tej pory organ doręczał korespondencję radcy prawnemu E. G. a ten zaskarżył dopiero trzecie z doręczonych postanowień o przedłużeniu terminu zabezpieczenia. W tej sytuacji, dokonywane w postępowaniu zabezpieczającym doręczenia Sąd uznał za skuteczne a nadto podzielił ocenę przedłożonych pełnomocnictw dokonaną przez organ w zaskarżonej decyzji organu II instancji. Było to tym bardziej zasadne, że także w postępowaniu sądowym pełnomocnik skarżącego wezwany o przedstawienie wszelkich dokumentów pełnomocnictw udzielonych przez J. C. wraz ze wskazaniem w jakim organie i w jakiej dacie zostały złożone oraz potwierdzeniem ich złożenia, nie uczynił zadość nałożonemu zobowiązaniu, mimo możliwości potwierdzenia zasadności swych twierdzeń o przedłożeniu stosownych pełnomocnictw.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi J. C., Sąd orzekł o jej oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /DzU nr 153 poz.1270/.