Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1891/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2016r. Nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016r. poz. 23 z późn. zm., dalej kpa) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 poz. 1774 dalej ugn.) po rozpatrzeniu odwołania D. S. uchyli decyzję Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...].11.2015r., orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie o zwrotu nieruchomości położonej w W., w [...], w rejonie ulicy [...], stanowiącej działki ew. nr [...] z obrębu [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 30.03.2015r. Pan A. S. B. i Pani D. S. wystąpili o zwrot nieruchomości położonej w W., w [...], przy ulicy [...], przejętej na rzecz Skarbu Państwa na mocy aktu notarialnego z dnia [...].02. 1970r.

W odpowiedzi na pismo Prezydenta W. z dnia 02.04.2015r. wzywające do sprecyzowania wniosku o zwrot pismami z dnia 14.04.2015r. i z dnia 20.04.2015r. wnioskodawcy wskazali, iż ubiegają się o nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa dwoma aktami notarialnymi z dnia [...].02.1 970r. Rep. A nr [...] i Rep. A nr [...].

Na dzień przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiła własność W. i N. małż. B. Powyższe potwierdza zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego w W. z dnia [...].01.1970r. nr L.dz. [...]. Legitymację do wystąpienia z roszczeniem ustalono na podstawie: Postanowienia Sądu Rejonowego w P. Wydział [...] Cywilny z dnia [...].l0.l984r. - na mocy którego spadek po W. B. nabyli: żona N. B. oraz dzieci: D. S. z domu B. oraz A. B. udziale po 1/3 części każde z nich. Postanowienia Sądu Rejonowego w P. Wydział [...] Cywilny z dnia [...].03.2000r. sygn. akt. [...], na mocy którego spadek po N. B. nabyli syn: A. B. i córka D. S. po 1/2 części każde z nich.

Zgodnie z pismem Biura Geodezji i Katastru z dnia 20.04.2015r. [...]:

• nieruchomość przejęta na rzecz Skarbu Państwa na mocy aktu notarialnego z dnia [...].02.1970r. Rep. A nr [...] odpowiada obecnie działkom ew. nr [...] z obrębu [...];

• nieruchomość przejęta na rzecz Skarbu Państwa na mocy aktu notarialnego z dnia [...].02.l970r. Rep. A nr [...] odpowiada obecnie działkom ew. nr [...] z obrębu [...]. Działki ew. nr [...] z obrębu [...] stanowią własność W. i w odniesieniu do nich mając na uwadze art. 142 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami postanowieniem z dnia [...].05.2015r. nr [...] Prezydent W. wyłączył się z postępowania i przekazał wniosek o zwrot we wskazanej części Wojewodzie [...]. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...].06.2015r. wyznaczył Starostę Powiatu W. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku w odniesieniu do w/w działek. W pozostałej części uprawnionym do orzekania był Prezydent W.

Przedmiotowa decyzja dotyczy więc działek ew. nr [...] z obrębu [...], natomiast w pozostałej części Prezydent W. wyda odrębne rozstrzygnięcia. Działki te stanowią własność Skarbu Państwa i znajdują się w użytkowaniu wieczystym [...] S. A. i są wykorzystywane na cele stacji benzynowej [...] (protokół z oględzin nieruchomości w terenie przeprowadzonych w dniu [...].07.2015r.).

Decyzją Nr [...] z dnia [...].11.2015r., Prezydent W. orzekł więc o umorzeniu postępowania w spawie o zwrot nieruchomości położonej w W., w [...], w rejonie ulicy [...], stanowiącej działki ew. nr [...] z obrębu [...].

Od decyzji w ustawowym terminie odwołanie złożyła Pani D. S.

Decyzji zarzucono niewłaściwe zastosowanie art. 229 ugn. oraz brak ustalenia celu wywłaszczenia, a następnie czy nieruchomość była zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ.

Przepis art. 137 ustawy stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Przepis art. 229 ugn stanowi z kolei, że roszczenie to nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W przedmiotowej sprawie - użytkowanie wieczyste do przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].05.1997r. na rzecz [...], której następcą prawnym jest [...] S.A. Uchwałą nr [...] zwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariuszy [...] Sp. A. z dnia [...].05.1999r. połączono spółkę [...] S. A. w P. (Spółka przejmująca) ze spółką [...] S. A. w W. (Spółka przejęta). Prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w dziale II księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości z dniem [...].07.2015 r. tj. po dniu 01.01.1998r. - dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 229 ww. ustawy.

W niniejszej sprawie podkreślenia wymaga fakt, iż przedmiotowa nieruchomość nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego, a nie zachodzą przeszkody, o których mowa wart. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stąd złożenie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie wyłączało powinności organu administracji, do którego wpłynął wniosek, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, o której mowa w art. 137 ustawy.

W świetle powyższego Wojewoda uznał, że zasadne jest ponowne rozpoznanie sprawy przez organ I instancji - z uwagi na fakt, że organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie realizacji celu wywłaszczenia.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka [...] S.A., domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji. Skarżąca przedmiotowej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie art. 158 § 2 kpa, poprzez uznanie, iż możliwym jest dokonanie zwrotu nieruchomości na rzecz spadkobierców, podczas gdy nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste;

2. naruszenia art. 105 § 1 kpa, poprzez uznanie, iż postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości nie było bezprzedmiotowe, a tym samym zakwestionowanie zastosowania tegoż przepisu;

3. naruszenie art. 7, 77 i 107 kpa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie - organ II instancji w ogóle nie wziął pod uwagę faktu, iż nie ma możliwości dokonania zwrotu nieruchomości, ze względu na fakt, iż nieruchomość ta została oddania w użytkowanie wieczyste i jest zabudowana funkcjonującą stacją paliw, a zatem niecelowym jest badanie przesłanek z art. 137 ust. 1 ugn.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez stronę skarżącą, zasadnie organ odwoławczy przyjął, że w sprawie nie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania, z uwagi na okoliczność, iż nieruchomość objęta wnioskiem znajduje się obecnie w wieczystym użytkowaniu osoby trzeciej.

Bezprzedmiotowość postępowania (art. 105 k.p.a.) występuje wówczas, gdy w sposób oczywisty organ prowadzący postępowanie stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Analiza niniejszej sprawy wyklucza zaś wystąpienie sytuacji pozwalającej na umorzenie postępowania. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu I instancji byłoby bowiem zasadne, gdyby w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Tymczasem analiza akt sprawy wskazuje, że z taką sytuacją nie mamy w niej do czynienia. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1250/10 "1. Przepis art. 229 u.g.n. należy rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. Zaznaczyć przy tym należy, że wskazany przepis zasadniczą rolę przypisuje wpisowi do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego. Istotne jest, aby prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. 2. Przepis art. 229 u.g.n. jest wyjątkiem od zasady określonej w art. 136 ust. 3 u.g.n. LEX nr 990163).

W rozpoznawanej sprawie ustalono i okoliczności tej nie kwestionuje strona skarżącą, że użytkowanie wieczyste do przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].05.1997r. na rzecz [...], której następcą prawnym jest [...] S.A. Uchwałą nr [...] zwyczajnego walnego [...] S. A. w P. (Spółka przejmująca) ze spółką [...] S. A. w W. (Spółka przejęta). Prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w dziale II księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości z dniem [...].07.2015 r. tj. po dniu 01.01.1998r. - dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym w ocenie Sądu zasadnie organ uznał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 229 ww. ustawy.

Oznacza to, że złożenie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie wyłączało powinności organu administracji, do którego wpłynął wniosek, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, o której mowa w art. 137 ustawy.

Jest oczywistym, iż utrata władztwa nad nieruchomością, będąca skutkiem przeniesienia prawa własności przez podmiot, na którego rzecz nastąpiło wywłaszczenie, na osobę trzecią oznacza niemożność uwzględnienia żądania jej zwrotu.

Na powyższą okoliczność zwrócono m.in. uwagę w Uchwale NSA I OPS 3/14 z 13 kwietnia 2014r. w której Sąd stwierdził, że "Jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy. W obecnym stanie prawnym przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości mają zastosowanie także do zwrotu wywłaszczonego użytkowania wieczystego."

W ocenie jednak Sądu, okoliczność zbycia nieruchomości nie oznacza, że postępowanie takie jest bezprzedmiotowe. Strona tj. byli właściciele lub spadkobiercy mają prawo domagać się merytorycznego rozpoznania sprawy.

Sąd podzielił tym samym stanowisko zaprezentowane przez Wojewodę, że jeśli zaistnieje sytuacja prawna z której wynika, niemożność zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w sytuacji, kiedy doszło do jej zbycia a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej, to tego rodzaju rozstrzygnięcie wymaga oceny merytorycznej. Takiej oceny - opartej na kompletnym materiale dowodowym - w niniejszej sprawie Prezydent W. jednak nie dokonał. W sytuacji kiedy roszczenie nie wygasło organ zobowiązany był zaś w świetle art. 136 § 3 ugn zbadać, czy zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości tzn. ustalenia, czy wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana na inny niż w decyzji wywłaszczeniowej cel - patrz wyrok: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2016r. sygn. akt.: IV SA/Wa 3090/15 . Organ - wbrew art. 136 § 3 ugn - zaniechał tego obowiązku.

Podkreślić przy tym należy, że powyższe nie oznacza, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, iż organ odwoławczy uznał, że w sprawie możliwe jest dokonanie zwrotu spornej nieruchomości na rzecz spadkobierców. Wskazał on jedynie na konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy, co na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza także uwzględnienie i odniesienie się do obecnego stanu prawnego nieruchomości.

Reasumując, w ocenie Sądu podniesione przez stronę skarżącą zarzuty w okolicznościach niniejszej sprawy nie zasługują na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się także w postępowaniu Wojewody naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 77§ 1k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. i 15 k.p.a..

W ocenie Sądu organ przeprowadziły konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkował się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja została właściwie uzasadniona.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia Wojewodzie zarzutu naruszenia powołanych w skardze przepisów k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.