Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 827/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Wójt Gminy T. P. decyzją z dnia [...].03.2018 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej k.p.a.), po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy T. P. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie fabryki I. T. w J.. Przedsięwzięcie zlokalizowane jest na działkach o nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], a rozbudowa projektowana jest na terenie obejmującym działki o nr ewid. [...] oraz [...] obręb J., gm. T. P..

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w dniu 30 grudnia 2016 r. H. W. [winno być: T. W. – uw. Sądu] (dalej skarżący) złożył wniosek o wznowienie postepowania i uchylenie wyżej opisanej decyzji Wójta Gminy T. P. nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Skarżący wskazał, że jest właścicielem działek będących w zasięgu oddziaływania inwestycji powstałej na działkach, której dotyczy ww. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Skarżący nie został jednak uznani za stronę w powyższym postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. Wójt Gminy T. P. wznowił przedmiotowe postępowanie administracyjne.

Wyjaśniono, że podstawą dokonania oceny, czy dany podmiot jest stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jest art. 28 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego postępowanie dotyczy. Interes prawny w postępowaniu w sprawie wydania decyzji środowiskowej związany jest z położeniem nieruchomości w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia (wyrok NSA z 15 maja 2013 r., II OSK 108/12).

Planowane przedsięwzięcie polegać będzie na rozbudowie istniejącego zakładu. Zasięg oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w fazie eksploatacji ograniczać się będzie wyłącznie do terenu jego nieruchomości, a przedsięwzięcie nie wpłynie na stan jakości środowiska w rejonie inwestycji. Uciążliwości w fazie realizacji przedsięwzięcia miały charakter przejściowy i oddziaływały jedynie na nieruchomości bezpośrednio sąsiadujące z terenem inwestycji, przy czym nie przekraczały norm dopuszczonych przepisami.

Skarżący nie jest właścicielem nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z terenem inwestycji. Z tego względu nie przysługuje mu przymiot strony w tymże postępowaniu.

T. W. odwołał się od powyższej decyzji nie podnosząc żadnej argumentacji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].06.2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy T. P..

Kolegium opisało przebieg postępowania i wskazało, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2. decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3. decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;

4. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

5. wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

6. decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

7. zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ łub sąd

odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);

8. decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Nadto ustawodawca w trybie wznowieniowym przewidział termin, w którym można uchylić decyzję w wyniku wznowienia postępowania wynoszący odpowiednio dla przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. - 10 lat oraz w art. 145 § 1 pkt 3-8, 145a i 145b k.p.a. - 5 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji.

Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Ponadto zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Przesłanką wznowienia postępowania, na którą powołał się wnioskodawca stanowi art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. brak udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację wyżej opisanego przedsięwzięcia.

Zgodnie z oświadczeniem T. W. zawartym w piśmie z dnia 11 grudnia 2017 r. o wydanej decyzji Wójta Gminy T. P. z dnia [...] czerwca 2013 r. dowiedział się on ok. 10 dni przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania. Wskazany termin pozwala na przyjęcie, że skarżący dochował ww. terminu na skuteczne złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego.

Kluczową kwestią dla rozpoznania sprawy jest ustalenie, czy skarżący posiada interes prawny i czy tym samym powinien posiadać przymiot strony postępowania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną Wójta Gminy T. P. z dnia [...] czerwca 2013 r.

Definicja strony postępowania została uregulowana w art. 28 k.p.a. zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotne, iż dla prawidłowego określenia przez organ administracji publicznej kto jest stroną postępowania administracyjnego konieczne jest stwierdzenie posiadania przez określony podmiot interesu prawnego, tj. zaistnienia obiektywnego związku między sferą praw lub obowiązków podmiotu zainteresowanego uczestnictwem w postępowaniu a normą prawa materialnego, która ma wpływ na kształt tych praw, bądź obowiązków. Tak rozumianego interesu prawnego nie można mylić z interesem faktycznym, gdzie określony podmiot zainteresowany jest wydaniem określonego rozstrzygnięcia przez organ, bądź zaniechaniem określonego działania organu, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lipca 2008 r., VII SA/Wa 623/08).

Co do zasady interes faktyczny jest też pojęciem szerszym, wykraczającym poza definicję interesu prawnego. Zasadniczą cechą odróżniającą te dwa pojęcia jest okoliczność, iż na gruncie prawa administracyjnego wyłącznie interes prawny podlega ochronie prawnej oraz daje legitymację procesową do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym. Podkreślono, że sam interes faktyczny nie jest okolicznością wystarczającą, by żądać od organu administracji publicznej podjęcia przez niego działania zgodnie z prawem opisanymi procedurami, co jest tezą jednolicie ugruntowaną w orzecznictwie (patrz: wyrok NSA z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt II OSK 434/14; wyrok NSA z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1035/09; wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r., IV SA 1285/98).

Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało skarżącego pismem z dnia 25 kwietnia 2018 r. do wykazania interesu prawnego uprawniającego ich do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym nr [...] w charakterze strony. W odpowiedzi jego pełnomocnik przekazał wydruk księgi wieczystej nr [...] dla nieruchomości stanowiącej własność T. W..

Organ odwoławczy przyjął, że T. W. jest właścicielem nieruchomości znajdującej się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia (poprzez przewidywaną emisję substancji do powietrza oraz hałasu). Uznano więc, że T. W. spełniał przesłanki do uczestnictwa w postępowaniu [...] w charakterze strony. Z akt analizowanej sprawy wynika, że organ I instancji nie zapewnił jemu możliwości czynnego uczestnictwa w sprawie, stąd też zasadnym jest przyjęcie, że bez własnej winy nie brał on udziału w postępowaniu [...]

Planowane przedsięwzięcie zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których realizacji wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, i dla których sporządzenie raportu może być wymagane. Organ wydający decyzję, po zasięgnięciu opinii Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 30 kwietnia 2013 r. oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z dnia 14 maja 2013 r.. w drodze postanowienia ustalił, że przedsięwzięcie objęte wnioskiem inwestora nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ I instancji wskazał, co brał pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia i na co zwrócił uwagę oraz co go doprowadziło do przekonania, że w sprawie nie ma potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.

Skarżący zarówno we wniosku o wznowienie postępowania, jak i w odwołaniu, nie przedstawił argumentacji precyzującej rodzaj naruszenia prawa w związku z realizacją inwestycji, a także nie przedłożył dowodów, które podawałyby w wątpliwość ustalenia Wójta Gminy T. P. przyjęte w postępowaniu administracyjnym [...] Dlatego Kolegium stanęło na stanowisku, że przeprowadzona analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz okoliczność, iż odwołujący się nie podniósł żadnych zarzutów o charakterze merytorycznym, nie dają podstawy do uchylenia decyzji i wydania nowej decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy. Sam sprzeciw stron postępowania administracyjnego, jako wyłączny argument, nie może stanowić samoistnej przesłanki, w oparciu o którą organ mógłby odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Nie jest uzasadnione stanowisko, że sam fakt braku niezawinionego uczestnictwa strony w postępowaniu powinien automatycznie skutkować uchyleniem decyzji administracyjnej po wznowieniu postępowania. Powtórna analiza materiału dowodowego we wznowionym postępowaniu nie wykazała, by warunki realizacji przedsięwzięcia naruszały interes prawny skarżących. Ograniczenia oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie można rozumieć w sposób absolutny. Postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ma na celu wyeliminowanie ponadnormatywnego oddziaływania, bądź największą minimalizację negatywnego wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Ze zgromadzonej w sprawie [...] dokumentacji wynika, że przedsięwzięcie polegające na rozbudowie fabryki I. T. będzie zgodne z przepisami ochrony środowiska. Dowody zgromadzone w postępowaniu nie zostały zakwestionowane przez żadną ze stron postępowania (a także T. W.), natomiast organ nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu.

Jednocześnie SKO zauważyło, że zaszła sytuacja, o której mowa w art. 146 § 1 k.p.a., a więc uchylenie zaskarżonej decyzji nie jest możliwe także z uwagi na fakt, iż od dnia jej doręczenia stronom minęło 5 lat.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego T. W. nie formułując żadnego żądania i nie podnosząc żadnej argumentacji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swą dotychczasowa argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest prawidłowość decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].06.2018 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy T. P. z dnia [...] marca 2018 r., znak sprawy [...] odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy T. P. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie fabryki I. T..

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że kontrolą sądową w analizowanej sprawie objęte zostały decyzje wydane w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, czyli w trybie wznowienia postępowania.

Postępowanie wznowieniowe zmierza do weryfikacji decyzji ostatecznej. W tym znaczeniu jest to postępowanie, które stanowi zaprzeczenie zasady trwałości decyzji administracyjnej. Wynikająca z art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, ale jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, w tym w trybie wznowienia postępowania.

Istotą postępowania wznowieniowego jest zbadanie, czy postępowanie poprzedzające wydanie kwestionowanej decyzji, dotknięte jest kwalifikowanymi wadami prawnymi, a w wypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie - wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty (art. 151 §1 pkt 2 k.p.a.). Ze względu na szczególny charakter tego trybu postępowania, które zmierza do weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, przesłanki warunkujące wznowienie postępowania administracyjnego nie mogą być interpretowane rozszerzająco.

Ponieważ wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji przyjmuje się, że wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła (por. sygn. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II GSK 889/09 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wymienione zostały w art. 145 §1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Celem postępowania wznowieniowego jest zatem ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, a w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.).

W wyniku przeprowadzenia wznowionego postępowania mogą zapaść następujące rozstrzygnięcia: decyzja odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.); decyzja uchylająca decyzję dotychczasową i rozstrzygająca o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub decyzja stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa i wskazująca okoliczności, z powodu których nie może ona zostać uchylona (art. 151 § 2 k.p.a.). Zgodnie z regulacją art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a.

Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji podejmuje czynności zmierzające do oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzwyczajnego: bada czy decyzja jest ostateczna, czy wnioskodawca powołał jedną z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy zachowany został termin do złożenia podania o wznowienie postępowania (art. 148 k.p.a.). Dopiero w razie ustalenia, iż powyższe przesłanki zezwalają na wszczęcie postępowania wznowieniowego organ wznawia postępowanie postanowieniem, które stanowi podstawę do przeprowadzenia dalszego postępowania odnoszącego się do przyczyn wznowienia oraz do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Dopiero na tym etapie organ bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, a w razie pozytywnego ustalenia powyższej okoliczności w dalszej kolejności bada, czy treść decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania odpowiadać będzie w swej treści decyzji ostatecznej.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy Sąd orzekający wskazuje, że ustalenia faktyczne organów administracji obu instancji są odmienne.

Przesłanką wznowienia postępowania, na którą powołał się wnioskodawca stanowi art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. brak jego udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację wyżej opisanego przedsięwzięcia. Organ I instancji wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowiącego, że w sprawie zakończonej decyzja ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wznowienie przedmiotowego postępowania było zasadne, gdyż bezspornym jest, że skarżący bez własnej winy nie brał w nim udziału, a to czy przysługuje mu status strony należało ocenić w toku wznowionego postępowania.

W niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania oparto o przesłankę ujętą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a zatem w takiej sytuacji przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji podejmuje czynności zmierzające do oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzwyczajnego: bada czy decyzja jest ostateczna, czy wnioskodawca powołał jedną z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy zachowany został termin do złożenia podania o wznowienie postępowania (art. 148 k.p.a.). W razie ustalenia, że powyższe przesłanki zezwalają na wszczęcie postępowania wznowieniowego organ wznawia postępowanie postanowieniem, które stanowi podstawę do przeprowadzenia dalszego postępowania odnoszącego się do przyczyn wznowienia oraz do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Dopiero na tym etapie organ bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, a w razie pozytywnego ustalenia powyższej okoliczności w dalszej kolejności bada, czy treść decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania odpowiadać będzie w swej treści decyzji ostatecznej.

Powyżej scharakteryzowany etap wznowionego postępowania znajduje swe odbicie w działaniach organów administracji w niniejszej sprawie i nie nasuwa uwag krytycznych. Organ I instancji słusznie wznowił postępowanie postanowieniem z dnia 8 lutego 2018 r. w następstwie ustaleń, które nie budzą wątpliwości, co do ostateczności kwestionowanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, przywołania we wniosku o wznowienie jednej z podstaw wznowieniowych (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) i wreszcie zachowania terminu do domagania się wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a.). Tym samym zaistniała podstawa do przeprowadzenia przez właściwy organ dalszego postępowania odnoszącego się do przyczyn wznowienia.

Przede wszystkim należy podkreślić, że organ II instancji słusznie zauważył okoliczność, że w przedmiotowej sprawie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 146 § 1 k.p.a., a więc uchylenie zaskarżonej decyzji nie jest możliwe już tylko z uwagi na to, iż od dnia doręczenia decyzji Wójta Gminy T. P. z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] minęło pięć lat. Została ona doręczona stronie dnia 21 czerwca 2013 r. Będąca przedmiotem kontroli Sądu orzekającego w niniejszej sprawie decyzja organu II instancji została wydana natomiast w dniu [...].06.2018 r., a więc po upływie 5 lat od doręczenia kwestionowanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Tym samym spełniona została przesłanka określona w art. 146 § 1 k.p.a. Tak więc już z tej tylko przyczyny organ II instancji nie mógł na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić kwestionowanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia..

Podkreślić przy tym należy, że termin pięcioletni określony w § 1 art. 146 k.p.a., chociaż zamieszczony został w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby została wydana z naruszeniem prawa. Biegu tego terminu nie przerywa żadna czynność procesowa, nie może być on przywrócony, a jego upływ organ zobligowany jest uwzględnić z urzędu. Prowadzenie postępowania i rozważanie podstaw do uchylenia decyzji na podstawie art., 145 § 1 k.p.a. po upływie okresu przedawnienia określonego w art. 146 § 1 k.p.a. naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnej, której podstawową funkcją jest stabilizacja stosunków prawnych. (por. NSA w wyroku z dnia 07.03.2018 r. o sygn. I OSK 2455/14, publ. LEX nr 2481360).

Wskazany przez skarżących jako podstawa podania o wznowienie postępowania przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Tak sformułowana podstawa wznowienia obligowała organy do zbadania w pierwszej kolejności okoliczności odnoszących się do tego, czy wnioskodawca posiada przymiot strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę.

Organ I instancji przyjął, że zasięg oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w fazie eksploatacji ograniczać się będzie wyłącznie do terenu jego nieruchomości, a przedsięwzięcie nie wpłynie na stan jakości środowiska w rejonie inwestycji. Organ odwoławczy zajął odmienne stanowisko wskazując, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie (w szczególności z karty informacyjnej przedsięwzięcia) wynika, że T. W. jest właścicielem nieruchomości znajdującej się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia (poprzez przewidywaną emisję substancji do powietrza oraz hałasu). Uznano zatem, że T. W. spełniał przesłanki do uczestnictwa w postępowaniu [...] w charakterze strony. Z akt analizowanej sprawy wynika, że organ I instancji nie zapewnił możliwości czynnego uczestnictwa T. W. w sprawie, stąd też zasadnym jest przyjęcie, że bez własnej winy nie brał on udziału w postępowaniu.

Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b. Stosownie natomiast do art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Analizując zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że SKO postąpiło niekonsekwentnie. Dokonując odmiennych ustaleń w zakresie stanu faktycznego i stwierdzając, że T. W. bez własnej winy nie brał udziału we wcześniejszym postępowaniu, organ II instancji nie mógł utrzymać w mocy decyzji Wójta – ta stwierdzała bowiem, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie zaistniała. Utrzymanie zaskarżonej decyzji w takich okolicznościach było błędne. Opierając się na dokonanych ustaleniach, organ II instancji winien orzec na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., stwierdzając wydanie decyzji z naruszeniem prawa i wskazując okoliczności, z powodu których nie może ona zostać uchylona. Taka prawidłowa podstawa prawna (art. 151 § 2 k.p.a.) została zresztą przez SKO powołana, ale po pierwsze nie znalazło to odbicia w sentencji decyzji, po drugie zastawiono ją z błędnie powołanym art. 146 § 2 k.p.a. (zamiast prawidłowo: art. 146 § 1 k.p.a.).

Mając powyższe na względzie przyjąć należało, że w sprawie organ II instancji dopuścił się naruszenia art. 138 K.p.a., niezasadnie stosując § 1 pkt 1 tego przepisu i w rezultacie błędnie utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą SKO będzie rozstrzygnięcie sprawy przy uwzględnieniu zawartych wyżej uwag.

O kosztach postępowania Sąd nie orzekł ze względu na brak wniosku w tym zakresie.