Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 750/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 ust. 2 art. 43 ust. 3
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Dnia 9 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2011 roku sprawy ze skargi J. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie części budynku mieszkalnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, prawomocnym wyrokiem z dnia 7.lipca 2005r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1103/04, po rozpoznaniu skargi J. P., uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], nr [...].

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. w/w decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy skarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożonych obowiązków oraz uchylił wyznaczony termin ich wykonania, określając go na dzień 31.grudnia 2004r. Obowiązki, nałożone decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. odnosiły się zaś do M. M. i dotyczyły wykonania robót budowlanych, polegających na dociepleniu ścian zewnętrznych styropianem o grubości 3 cm, dociepleniu stropu (od spodu płyty stropowej) styropianem o grubości 5 cm, wybudowaniu wentylacji w pomieszczeniu kuchni oraz wybudowaniu w przedpokoju wiatrołapu w domu mieszkalnym, położonym w K., przy ul. A 45, zgodnie z opracowaniem projektowym stanowiącym załącznik graficzny do decyzji.

W uzasadnieniu wskazanego na wstępnie wyroku WSA w Łodzi wyjaśnił, że w sprawie niniejszej poza sporem pozostaje okoliczność, iż realizacja spornej inwestycji została zakończona przed wejściem w życie ustawy z dnia 7.lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. nr 89, poz. 414 ze zm.), jak również to, że była to samowola budowlana. Dalej wskazano, że postępowanie dotyczące owej inwestycji zostało wszczęte pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994r. podkreślając, że przepis art. 48 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania wprowadzał zasadę bezwzględnej rozbiórki. Jednakże przepisu tego nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 103 ust.2 ustawy Prawo budowlane z 1994r.). Intencją wprowadzenia wyjątku od rygorystycznego nakazu rozbiórki, zawartego w przepisie art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994r. było złagodzenie skutków w stosunku do samowoli budowlanych popełnionych zanim ustawa weszła w życie. W takiej sytuacji, jak wskazał WSA, stosować należało przepisy dotychczasowe, tj. ustawę z dnia 24.października 1974r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. nr 38 z 1981r., poz.229 ze zm.) i rozważyć, czy wobec ewidentnej samowoli budowlanej istniały przesłanki rozbiórki obiektu przewidziane w art. 37 ustawy z 1974r., dopiero zaś po ich ewentualnym wykluczeniu rozważyć prowadzenie postępowania w kierunku ustalenia możliwości doprowadzenia budowli do stanu zgodnego z prawem, z uwzględnieniem reguł określonych w art. 103 nowego Prawa budowlanego.

Wyrokiem z dnia 30.września 2005r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 604/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu kolejnej skargi J. P. uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] nr [...], udzielającą M. M. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego, usytuowanego przy ul. A 45 w K.

W uzasadnieniu powyższego wyroku WSA wskazał, iż uchylenie wcześniejszych decyzji organów nadzoru budowlanego, nakładających obowiązki doprowadzenia obiektu od stanu zgodnego z prawem, nie pozostaje bez wpływu na wynik postępowania, dotyczącego pozwolenia na użytkowanie, skoro decyzja o pozwoleniu na użytkowanie samowolnie wykonanego obiektu jest następstwem wykonania przez inwestora obowiązków, nałożonych inną decyzją.

Nadto zdaniem Sądu nie bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje okoliczność wadliwego wskazania strony, która na mocy zaskarżonej decyzji uzyskała uprawnienie polegające na prawie użytkowania przedmiotowego budynku. Z załączonych akt administracyjnych, a także złożonego w dniu 30.września 2005r. w toku rozprawy oświadczenia uczestniczki postępowania – M. M., wynika bowiem, iż sporny budynek został wybudowany przez męża M. M. za zgodą teściów, a spadek po zmarłym K. M. nabyły żona M. M. i córka I. M. (obecnie K.). Zatem w chwili obecnej właścicielem spornego budynku są co najmniej M. M. i I. K., nie zaś tylko, tak jak to przyjęły organy obu instancji, M. M., bowiem obowiązki i uprawnienia wynikające z posiadania przedmiotowego budynku odnoszą się do wszystkich właścicieli. Obciążenie obowiązkiem czy przyznanie uprawnienia tylko jednemu ze współwłaścicieli, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, narusza przepis art. 42 Prawa budowlanego z 1974r, oraz art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14.czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.).

W konkluzji Sąd stwierdził, iż decyzja z dnia [...], nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] zostały wydane z naruszeniem art. 42 Prawa budowlanego z 1974r. oraz art. 7, art. 77, art. 81, art. 89 k.p.a.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P, decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 42 ust 1 ustawy z dnia 24.października 1974r. - Prawo budowlane, w związku z art. 103 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U nr 243 z 2010r., poz. 1623 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. L. i I. K. udzielił pozwolenia na użytkowanie części budynku mieszkalnego, samowolnie dobudowanej do istniejącego budynku mieszkalnego, użytkowanej przez M. L. i I. K,. (część zachodnia działki nr [...]), usytuowanej w K. przy ul. A nr 45, zgodnie z lokalizacją określoną na załączniku graficznym do decyzji.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła J. P., alternatywnie wnosząc o:

- zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez nakazanie przymusowej rozbiórki części budynku mieszkalnego samowolnie dobudowanej do istniejącego budynku mieszkalnego, użytkowanej przez M. L. oraz I. K, na podstawie art. 37 ust. 1 i 2 oraz ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974r.,

- uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

a) naruszenie art. 10 § 1, w związku z art. 79 § 2, w związku z 85 § 1 k.p.a. poprzez odmowę uczestniczenia J. P. w czynnościach oględzin samowolnie dobudowanej części budynku dokonywanych przez organ jak i osób sporządzających opinie budowlane, zarówno w dniu 18.maja 1998r. jak i dokonywanych w następnych terminach, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem odwołująca się nie mogła zapoznać się ze stanem technicznym dobudowanej części budynku, wskazywać dostrzeżonych wad organowi oraz osobom sporządzającym ekspertyzy jej stanu technicznego, a brak takich wskazań stanowił przyjęcie, iż żadne uszkodzenia nie mają miejsca;

b) naruszenie art. 7, art. 8 , art. 9, art. 10, związku z art. 79 § 2, w związku z 85 § 1 k.p.a., poprzez udzielenie przez organ w piśmie z dnia 7.sierpnia 1998r. niezgodnej z prawem informacji, iż skarżąca nie jest uprawniona do uczestniczenia w czynności oględzin (tak dokonywanej przez organ jak i osób wykonujących opinie techniczne) samowolnie dobudowanej części budynku, co skutkowało odstąpieniem przez skarżącą od dalszych żądań dopuszczenia jej do tych czynności, a następnie wpłynęło na wynik prowadzonych oględzin, na skutek braku osoby zainteresowanej ujawnieniem spękań ścian samowolnie dobudowanej części budynku,

c) naruszenie art. 84 § 1 k.p.a., w związku z art. 56 § 3 Prawa budowlanego z 1974r., poprzez zaniechanie dopuszczenia przez organ I instancji dowodu z opinii biegłego w przedmiocie oceny, czy samowolnie dobudowana część budynku mieszkalnego oddziaływuje negatywnie na istniejący uprzednio budynek mieszkalny oraz spełnia wymagania niezbędne do udzielenia pozwolenia na użytkowanie, a oparcie ustaleń w tym zakresie na opiniach sporządzonych na zlecenie M. L. i I. K., pomimo uzasadnionych wątpliwości w zakresie kompletności i rzeczowości powyższych opinii, tj. sporządzenie wszystkich opinii przez osoby zatrudniane przez inwestorki bądź przez osoby, które wykonywały ponadto inne usługi na rzecz inwestorek, co rzutuje na ocenę bezstronności tych osób;

d) naruszenie art. 7, w związku z art. 77§1 k.p.a., poprzez dokonanie przez organ błędnych ustaleń faktycznych wynikłych z w/w naruszeń przepisów postępowania, a polegających na ustaleniu, iż samowolnie dobudowana część budynku nie powoduje niebezpieczeństwa dla mienia - domu mieszkalnego oraz budynku gospodarczego, do których została dobudowana, ze względu na brak niewadliwego ustalenia konstrukcji stropu dobudowanej części budynku, wskazania sposobu wsparcia się samowolnie dobudowanej części budynku (dwuteowników stalowych 140mm) o ścianę istniejącego domu i wpływu tegoż na obciążenie ściany domu;

e) naruszenie art. 10 § 1, w związku z art. 73 § 1 k.p.a., poprzez odmowę przed wydaniem decyzji nr 26/2011 z dnia 8.listopada 2011r. udostępnienia akt mężowi skarżącej, pomimo, iż żądała ona udostępnienia mu akt z uwagi na posiadaną przez

niego wiedzę budowlaną, skutkujące brakiem możliwości odniesienia się przez skarżącą do zebranego w sprawie materiału dowodowego i wnoszenia przez nią zastrzeżeń, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Ponadto z ostrożności procesowej odwołująca się zarzuciła:

f) naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r., poprzez jego błędną interpretację, a w konsekwencji niezastosowanie, polegające na przyjęciu, iż przy ocenie czy dobudowana część budynku mieszkalnego znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, należy brać pod uwagę aktualny plan zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu wymaga odniesienia się do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy obiektu;

g) naruszenie art. 37 ust. 2 w/w ustawy, poprzez jego niezastosowanie, wobec wystąpienia w sprawie innych ważnych przyczyn poza wymienionymi w ust. 1 tegoż przepisu tj.:

- braku zgody współwłaścicielki - skarżącej na legalizację samowolnie dokonanej rozbudowy, dysponującej 10/12 części własności nieruchomości na której zlokalizowany jest budynek,

- bezpośredniego wpływu decyzji o legalizacji części budynku samowolnie dobudowanego na prawa skarżącej, a to powstania - bez jej zgody - z mocy art. 61 Prawa budowlanego z 1994r. obowiązku utrzymania zalegalizowanej części budynku we właściwym stanie technicznym, a w razie zaniechania tych czynności, powstania odpowiedzialności karnej z art. 91 a) Prawo budowlanego z 1994r.,

- bezpośredniego oddziaływania decyzji o legalizacji części budynku mieszkalnego samowolnie dobudowanej do istniejącego budynku na prawo własności skarżącej, poprzez zmianę wartości nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania cywilnego o zniesienie współwłasności, wobec faktu, iż orzeczenie organu I instancji ma stanowić podstawę do orzekania przez Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w P., a skutkować będzie brakiem możności kwestionowania w postępowaniu cywilnym legalności wybudowania spornej części budynku mieszkalnego,

- zwiększenie - z uwagi na wzrost powierzchni domu - obciążenia podatkowego skarżącej podatkiem od nieruchomości.

Zdaniem skarżącej, wydana przez organ I instancji decyzja jest nietrafna. Zarówno samo postępowanie prowadzone przez organ, jak i proces subsumpcji w ten sposób niewłaściwie ustalonego stanu faktycznego pod normy prawa materialnego są wadliwe w stopniu niepozwalającym na ostanie się w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 42 Prawo budowlane z 1974r., w związku z art. 103 ust. 2 - Prawo budowlane z 1994r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], nr [...].

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wyjaśnił, iż z zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wybudowany samowolnie w latach 1979 - 1981 budynek mieszkalny, składający się, zgodnie z treścią protokołu sporządzonego w dniu 30.marca 1999r., z dwóch pokoi, łazienki, kuchni oraz korytarza, dobudowany do istniejącego budynku mieszkalnego - zrealizowanego w 1959r., a użytkowanego przez J. P., na działce nr [...] położonej przy ul. A 45 w K.

W trakcie postępowania ustalono, że ów budynek zrealizowany został przez K. M., po śmierci którego ustawowymi spadkobiercami zostały: żona – M. M. (obecnie L.) i córka – I. M. (obecnie K.). Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z księgi wieczystej nr [...] wynika, że działka nr [...] w K. jest współwłasnością J. P. w 10/12 częściach, M. M. (obecnie L.) w 1/12 części i I. M. (obecnie K.) w 1/12 części. Przedłożony został oryginał odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po K. M..

Dalej organ wskazał, że z uwagi na ustalenie w sposób bezsporny, iż przedmiotowy budynek wybudowany został pod rządami ustawy z dnia 24.października 1974r. - Prawo budowlane, stosownie do treści art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane postępowanie legalizacyjne prowadzono w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974r. Stosownie do treści w/w przepisów, organ prowadzący postępowanie winien przeprowadzić w swoim zakresie postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 powołanej wyżej ustawy, uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki. W takim przypadku organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania dowodowego, w trybie art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r., poprzez zażądanie od inwestora lub właściciela czy zarządcy stosownych materiałów wyjaśniających prawidłowość wykonania obiektu pod względem techniczno-budowlanym. Po nałożeniu takiego obowiązku i jego wykonaniu, organ nadzoru może, w trybie art. 40 w/w ustawy nałożyć na właściwy podmiot, w drodze decyzji, obowiązek wykonania - w razie potrzeby - w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Zakończeniem postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974r. jest wydanie, na wniosek inwestora, właściciela lub zarządcy, decyzji w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie, na podstawie art. 42 w/w ustawy. Prowadząc postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. organ pierwszej instancji ustalił, w oparciu o informację udzieloną przez Urząd Miejski w K. w piśmie z dnia 7.stycznia 2010r. znak [...], że teren nieruchomości położonej w K. przy ul. A nr 45, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W obowiązującym do dnia 31 grudnia 2003r. miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta Konstantynowa Łódzkiego, zatwierdzonym uchwałą nr XVIII/117/92 Rady Miejskiej w Konstantynowie Łódzkim z dnia 28.lutego 1992r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z dnia 1.czerwca 1992r. Nr 6, poz. 99, w/w nieruchomość znajdowała się w terenie przeznaczonym pod mieszkalnictwo rodzinne o niskiej intensywności zabudowy - we fragmencie oznaczonym na rysunku planu symbolem C 37 MN. Zgodnie z zapisami ustawy z dnia 27.marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), ustalenia planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Konstantynowa Łódzkiego, po dniu 31.grudnia 2003r. nie zachowały mocy prawnej. Natomiast w przyjętym uchwałą Nr XXVIII/314/2008 Rady Miejskiej w Konstantynowie Łódzkim z dnia 2.października 2008r. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Konstantynowa Łódzkiego, obszar w którym położona jest działka nr [...], przy ul. A 45 określony został jako teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej - symbol planu MN.

Wobec powyższego organ odwoławczy wskazał, iż podziela stanowisko organu I instancji, że przedmiotowy budynek nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym.

Natomiast w kwestii wyjaśnienia zaistnienia przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. stwierdzono, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia 26.czerwca 1998r. zobowiązująca M. M. (obecnie L.) do przedłożenia inwentaryzacji budowlanej obiektu wraz z orzeczeniem technicznym, inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, protokołu, sprawdzenia przewodów kominowych oraz protokółu sprawdzenia szczelności szamba, postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] zobowiązujące M. M. (obecnie L.) do uzupełnienia złożonej dokumentacji zgodnie z treścią w/w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], nr [...], wydane na podstawie art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r., którym zobowiązano M. M. (obecnie L.) i I. M. (obecnie K.) do sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy dotyczącej ewentualnego oddziaływania na siebie sąsiadujących budynków mieszkalnych, położonych na nieruchomości przy ul. A 45 w K., w terminie do dnia 30.kwietnia 2007r. Nadto organ zauważył, że w toku postępowania naprawczego wydana została przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. decyzja z dnia [...] nr [...], nakazująca na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. wykonanie w terminie do dnia 30.października 2004r. określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...]. Wprawdzie wyrokiem z dnia 7.lipca 2005r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1103/04, WSA w Łodzi uchylił w/w decyzje, jednak jak wynika z protokółu oględzin przeprowadzonych w dniu 25.lutego 2005r. nakazane tymi decyzjami roboty budowlane zostały wykonane, w okresie gdy ostateczną decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego pozostawała w obrocie prawnym. W aktach sprawy znajduje się inwentaryzacja przedmiotowego budynku mieszkalnego, wykonana w lipcu 1999r., a następnie uzupełniona w dniu 14.czerwca 2004r., wykonana przez posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane inż. B. O., oraz ekspertyza techniczna na temat oddziaływania na siebie budynków na działce przy ul. A 45 w K., sporządzona przez mgr inż. B. R., posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-inżynieryjnej oraz mgr inż. J. B. - rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcyjno-inżynieryjnej, ustanowionego przez Wojewodę [...] - zatwierdzona przez Zespół Rzeczoznawców Oddziału [...] Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa, z której wynika, że samowolnie dobudowana część obiektu nie ma wpływu na budynek istniejący. Powyższe dokumenty uzupełnione zostały o opinię techniczną z dnia 7.października 2010r., sporządzoną przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane, z której wynika, że stan techniczny budynku określa się jako dobry a on sam nadaje się do użytkowania. W zebranych dokumentach znajduje się też umowa dzierżawy z dnia 14.października 2001r. dotycząca wydzierżawienia pasa działki nr [...], o szerokości 4,0 m, usytuowanej przy ul. A 43 w K., przylegającej do działki na której znajduje się samowolnie wybudowany przedmiotowy budynek. Do akt sprawy załączony został również protokół sprawozdawczo-opiniodawczy z dokonanej kontroli i oględzin przewodów kominowych i podłączeń dymowych, wentylacyjnych oraz urządzeń pomocniczo-kominowych w przedmiotowym budynku, sporządzony przez mistrza kominiarskiego, z którego wynika, że przewody kominowe na dzień 18.lutego 2010r. posiadają drożność i nadają się do eksploatacji a wentylacje grawitacyjne są drożne. Załączona została też opinia z dnia 18.lutego 2010r. o stanie instalacji elektrycznej w przedmiotowym budynku, sporządzona przez osobę uprawnioną, z której wynika, że instalacja ta wykonana jest zgodnie ze sztuką budowlaną, Polskimi Normami, przepisami PBUE i BHP i nadaje się do użytku. W aktach znajduje się też pismo [...] Zakładu Energetycznego z dnia 25.listopada 2009r., informujące o wykonaniu w dniu 20.grudnia 2004r. przyłącza elektrycznego napowietrznego do budynku przy ul. A nr 45 w K., w związku z koniecznością zapewnienia dostaw energii elektrycznej przez ZE (realizacja zapisów umowy nr [...] dla odbiorcy M. M.) oraz dokumenty dotyczące zakończenia budowy i przystąpienia do użytkowania wodociągu w ulicy B i w ulicy A, a także wykonania w 2005r. dokumentacji dotyczącej m.in. dwóch przyłączy wodociągowych do posesji przy ul. A 45. O jedno z nich wystąpiła J. P., a o drugie M. M., która zrealizowała przyłącze wodociągowe w 2005 r.

Organ odwoławczy, po przeanalizowaniu materiału dowodowego, podzielił stanowisko organu stopnia podstawowego, iż w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1, lub w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. W rozpatrywanej sprawie M. L. i I. K. złożyły w dniu 7.października 2010r. wniosek o pozwolenie na użytkowanie, załączając stosowne dokumenty. W świetle powyższego, brak jest podstaw do odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku.

Odnosząc się do treści odwołania organ wyjaśnił, iż faktem jest, że w związku z pismem J. P., Urząd Rejonowy w P. pismem z dnia 7.lipca 1998r. poinformował zainteresowaną, że właściciel nieruchomości ma obowiązek udostępnić obiekt do kontroli pracownikom organu nadzoru budowlanego, nie ma natomiast obowiązku wpuszczenia na teren swojej nieruchomości podczas kontroli stron, biorących udział w postępowaniu administracyjnym. Wskazano wszakże, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., przed wydaniem skarżonej decyzji zastosował art. 10 § 1 k.p.a., zawiadamiając strony postępowania, pismem z dnia 10.listopada 2010r. o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz zgłoszenia uwag bądź żądań. Również wydawane w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia były doręczane stronie skarżącej, która korzystała z przysługujących stronom środków zaskarżenia.

Przedłożone przez osoby zobowiązane opinie i ekspertyzy, sporządzone przez osoby uprawnione, stosownie do art. 75 § 1 k.p.a., stanowią dowody w sprawie, które w toku postępowania, w myśl art. 80 k.p.a., podlegają swobodnej ocenie organu. Wskazywana przez stronę skarżącą opinia sporządzona przez R. S. nie została wzięta pod uwagę, z przyczyn wskazanych przez autora w piśmie z dnia 14.czerwca 1999r. Natomiast za dowody uznano opracowania sporządzone przez inż. B. O., mgr inż. B. R. i mgr inż. J. B., tj. osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane i podlegające odpowiedzialności zawodowej. Podważanie w/w opinii i ekspertyzy przez stronę skarżącą, nieposiadającą odpowiedniej wiedzy w tym zakresie jest nieuzasadnione.

Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony skarżącej, że przy ocenie, czy dobudowana część budynku mieszkalnego znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, należy odnieść się do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy obiektu, bowiem skutki samowoli budowlanej na gruncie art.. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r. oceniać należy w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym, obowiązujących w dacie wydawania decyzji.

Odnosząc się do zarzutu nieudostępnienia akt sprawy mężowi J. P. wyjaśniono, że w przedmiotowym postępowaniu mąż skarżącej nie jest stroną, nie posiada też stosownego pełnomocnictwa, a zatem nie może korzystać z uprawnień stron postępowania wynikających z art. 10 § 1 k.p.a.

Kwestie własnościowe i spory wynikłe na tym tle w odniesieniu do obiektów budowlanych nie mogą być rozstrzygane przez organy administracji publicznej, lecz przez sądy powszechne. Organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do rozstrzygania sporów współwłaścicieli, co do sposobu korzystania przez nich ze wspólnych nieruchomości, a wszelkie roszczenia wynikające z naruszeń własności oraz dochodzenie roszczeń współwłaścicieli w związku z ewentualnym naruszeniem wymogu zgody na wykonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, strony mogą dochodzić, na drodze powództwa cywilnego przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu przed organami administracji publicznej. Organy nadzoru budowlanego badają jedynie, czy dany obiekt może być użytkowany, w świetle przepisów prawa budowlanego, w tym przepisów techniczno-budowlanych.

Skargę na powyższą decyzję wniosła J. P. wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

a) naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art.79 § 2 w zw. z 85§1 k.p.a. poprzez

zaaprobowanie odmowy organu I instancji możliwości uczestniczenia przez skarżącą J. P. w czynnościach oględzin samowolnie dobudowanej części budynku dokonywanych przez organ I instancji jak i osoby sporządzające opinie budowlane, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem skarżąca nie mogła zapoznać się ze stanem technicznym dobudowanej części budynku, wskazywać dostrzeżonych wad organowi I instancji oraz osobom sporządzającym ekspertyzy jej stanu technicznego, a brak takich wskazań stanowił przyjęcie, iż żadne uszkodzenia nie mają miejsca;

b) naruszenie art. 7, 8 ,9, 10 zw. z art.79 § 2 w zw. z 85 § 1 k.p.a. poprzez

zaaprobowanie udzielenia przez organ I instancji w piśmie z dnia 7.VII.1998r. niezgodnej z prawem informacji, iż skarżąca nie jest uprawniona do uczestniczenia w czynności oględzin samowolnie dobudowanej części budynku, co skutkowało odstąpieniem przez skarżącą od dalszych żądań w tym przedmiocie a następnie wpłynęło na wynik prowadzonych oględzin, na skutek braku osoby zainteresowanej ujawnieniem spękań ścian samowolnie dobudowanej części budynku oraz uznanie przez organ, iż wada ta została sanowana poprzez informację organu I instancji pismem z dnia 10.XI. 2010r. o możliwości zapoznania się przez

skarżącą ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji,

c) naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 56 § 3 ustawy Prawo budowlane z

27.X.1974r., poprzez zaaprobowanie zaniechania dopuszczenia przez organ I

instancji dowodu z opinii biegłego w przedmiocie oceny, czy samowolnie

dobudowana część budynku mieszkalnego oddziaływuje negatywnie na

istniejący uprzednio budynek mieszkalny oraz spełnia wymagania niezbędne

do udzielenia pozwolenia na użytkowanie, a oparcie ustaleń w tym zakresie

na opiniach sporządzonych na zlecenie M. L. i I. K. pomimo uzasadnionych wątpliwości w zakresie kompletności i rzeczowości powyższych opinii, a to:

- sporządzenie wszystkich opinii przez osoby zatrudniane przez inwestorki

bądź przez osoby, które wykonywały ponadto inne usługi na rzecz inwestorek

co rzutuje na ocenę bezstronności tych osób,

- sporządzenie przez R. S. opinii budowlanej bez

dokonania oględzin i pomiarów,

- akceptacja powyższego sposobu sporządzania opinii budowlanej przez

pracownika organu I instancji,

- poczynienie przez B. O. ustaleń w przedmiocie zasadniczych elementów konstrukcyjnych - głębokości posadowienia ław fundamentowych oraz ich rodzaju, konstrukcji stropu oraz braku wsparcia dwuteowników stalowych w ścianie istniejącego budynku w oparciu o informacje uzyskane od inwestorek zamiast poczynienia własnych ustaleń w oparciu o oględziny i niezbędne badania,

- niewyjaśnioną, a mającą istotne znaczenie dla ustalenia wpływu budynków na siebie sprzeczność pomiędzy opiniami B. O. oraz R. S., polegającą wskazaniu w pierwszej z nich, iż żadne elementy stropu dobudowanej części budynku nie są połączone ze ścianą budynku mieszkalnego, natomiast w drugiej, iż stanowiące konstrukcję stropu dobudowanej części budynku dwuteowniki 140mm zostały wkute w ścianę istniejącego budynku mieszkalnego,

- niewyjaśnioną, ą mającą istotne znaczenie dla ustalenia wpływu budynków na siebie sprzeczność pomiędzy opiniami B. O. oraz R. S., polegającą wskazaniu w pierwszej z nich, iż strop w dobudowanej części budynku ma konstrukcję płyty żelbetowej krzyżowo - zbrojonej, natomiast w drugiej, iż strop jest typu średniego "Klejna" z dwuteowników długości 4,50m i wysokości 140mm opartych na ścianie zewnętrznej istniejącego budynku mieszkalnego

- brak odniesienia się przez sporządzającą opinię B. O. do wskazanej w opinii R. S. kwestii wpuszczenia stanowiących konstrukcję stropu dobudowanej części budynku dwuteowników stalowych 140mm w ścianę istniejącego budynku mieszkalnego na głębokość 290mm,

- wykonanie opinii przez B. O. bez dokonania oględzin wnętrza istniejącego budynku mieszkalnego, będącego w posiadaniu skarżącej,

- oparcie się w opinii B. R. i J. B. na opinii sporządzonej przez B. O. w zakresie konstrukcji stropu dobudowanej części budynku oraz jego połączenia ze ścianą istniejącego budynku mieszkalnego, pomimo wskazanych wyżej wad opinii B. O. oraz niepoczynienie własnych ustaleń w tym zakresie,

- sporządzenie przez B. R. i J. B. opinii nr [...] w oparciu jedynie o wierzchnie oględziny spękań, bez wykonania odkrywki bądź pomiaru wgłębnego pozwalających na ustalenie czy spękania

mają miejsce jedynie w tynku, czy też sięgają w strukturę ściany, a spękania

tynku są jedynie wynikiem spękania ściany,

- brak logiki w opinii B. R. i J. B. stwierdzającej, iż skoro spękania na ścianie widoczne są jedynie z jednej strony, oczywistym jest, iż nie są to spękania ściany lecz jedynie tynku, albowiem możliwymi są takie spękania, które w początkowej fazie dotyczą jedynie jednej strony ściany,

- brak wykonania przez B. R. i J. B. odkrywki ocieplenia ściany samowolnie dobudowanej części budynku celem stwierdzenia, czy ściana pod ociepleniem posiada spękania oraz dowolne stwierdzenie, iż ściana ta spękań nie posiada, a następnie oparcie swojej oceny technicznej na tym błędnym ustaleniu,

d) naruszenie art. 7 w zw. z 77 §1 k.p.a. poprzez:

- zaaprobowanie dokonanych przez organ I instancji błędnych ustaleń faktycznych wynikłych z w/w naruszeń przepisów postępowania, a polegających na ustaleniu, iż samowolnie dobudowana część budynku nie powoduje niebezpieczeństwa dla mienia - domu mieszkalnego oraz budynku gospodarczego do których została dobudowana, ze względu na brak niewadliwego ustalenia konstrukcji stropu dobudowanej części budynku, wskazania sposobu wsparcia się samowolnie dobudowanej części budynku (dwuteowników stalowych 140mm) o ścianę istniejącego domu i wpływu tegoż na obciążenie ściany domu,

- zaaprobowanie odmowy włączenia przez organ I instancji do materiału

dowodowego opinii R. S. w zakresie w jakim jest ona sprzeczna z opinią B. O. w przedmiocie istotnych elementów konstrukcji stropu (pierwsza z nich wskazuje płytę żelbetową krzyżowo - zbrojoną, druga strop typu średniego "Klejna" z dwuteowników długości 4,50m i wysokości 140mm opartych na ścianie zewnętrznej istniejącego budynku mieszkalnego) , a przez to ustalenie niepełnego stanu faktycznego w zakresie konstrukcji stropu dobudowanej części budynku,

d) zaaprobowanie dokonanego przez organ I instancji naruszenia art. 10 § 1 w

zw. z 73 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przed wydaniem decyzji nr 26/2011 z dnia 8.II. 2011 r. udostępnienia akt mężowi skarżącej, pomimo, iż żądała ona udostępnienia mu akt z uwagi na posiadaną przez niego wiedzę budowlaną i uznanie, iż samo powiadomienie pismem z dnia 10.XI.2010r. o możliwości zapoznania się z materiałem postępowania wyczerpuje czynny udział strony w postępowaniu. Powyższe uchybienie skutkowało brakiem możliwości odniesienia się przez skarżącą do zebranego w sprawie materiału dowodowego i wnoszenia przez nią

zastrzeżeń, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Z ostrożności procesowej zarzuciła również:

e) naruszenie art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. poprzez zaaprobowanie dokonanej przez organ I instancji błędnej interpretacji tego przepisu, a w konsekwencji jego niezastosowanie,polegające na przyjęciu, iż przy ocenie czy dobudowana część budynku mieszkalnego znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, należy brać pod uwagę aktualny plan zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu wymaga odniesienia się do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy obiektu,

f) naruszenie art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. poprzez jego niezastosowanie oraz brak odniesienia się do zarzutu odwołania od decyzji organu I instancji w tym zakresie, pomimo wystąpienia w sprawie innych ważnych przyczyn poza wymienionymi w ust. 1 art. 37, tj.:

- braku zgody współwłaścicielki - skarżącej na legalizację samowolnie

dokonanej rozbudowy, dysponującej 10/12 części własności nieruchomości na której zlokalizowany jest budynek,

- bezpośredniego wpływu decyzji o legalizacji części budynku samowolnie

dobudowanego na prawa skarżącej, a to powstania - bez jej zgody - z mocy art. 61 ustawy prawo budowlane z 7.VII. 1994r. obowiązku utrzymania zalegalizowanej części budynku we właściwym stanie technicznym, a w razie zaniechania tych czynności, powstania odpowiedzialności karnej z art. 91a ustawy Prawo budowlane z 7.VII.1994r.,

- bezpośredniego oddziaływania decyzji o legalizacji części budynku mieszkalnego samowolnie dobudowanej do istniejącego budynku na prawo własności skarżącej, poprzez zmianę wartości nieruchomości będącej przedmiotem postępowania cywilnego o zniesienie współwłasności, wobec faktu, iż orzeczenie organu administracyjnego ma stanowić podstawę do orzekania przez Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w P., a skutkować będzie brakiem możności kwestionowania w postępowaniu cywilnym legalności wybudowania spornej części budynku mieszkalnego jak również zwiększenie - z uwagi na wzrost powierzchni domu - obciążenia podatkowego skarżącej podatkiem od nieruchomości,

Skarżąca wywiodła także, iż opisane wyżej naruszenie prawa stanowi jednocześnie pogwałcenie przez organ "art. 141§3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", z uwagi na brak rozważenia stanu faktycznego w kontekście przepisu art.37ust.1 i 2 oraz ust.2, pomimo stosownego wskazania zawartego w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7.VII 2005r., sygn.akt. II SA/Łd 1103/04.

W obszernym uzasadnieniu skargi J. P. powtórzyła argumentację, zawartą w złożonym uprzednio odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska zawartego w motywach zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 3.listopada 2011r. skarżąca podniosła, iż Sąd Rejonowy w P. utrzymał w mocy postanowienie Prokuratora Rejonowego w P., umarzające dochodzenie w przedmiocie budowy przez M. L. przyłącza wodociągowego i elektroenergetycznego bez pozwolenia na budowę do samowolnie dobudowanej części budynku mieszkalnego z uwagi na przedawnienie karalności.

Uczestniczki postępowania wniosły o oddalenie skargi, podnosząc stan techniczny części budynku będącej przedmiotem postępowania jest dobry natomiast zły stan techniczny obiektu użytkowanego przez skarżącą wynika z faktu, iż od lat pozostaje on nieużytkowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu pisanym w powołanych wyżej przepisach.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie wiążące pozostają poglądy prawne wyrażone przez tutejszy Sąd w wyrokach z dnia 7.lipca 2005r., sygn.akt II SA/Łd 1103/04 oraz z dnia 30.września 2005r., sygn.akt II SA/Łd 604/05. Oznacza to po pierwsze, iż za przesądzone uznać należało, że realizacja spornej inwestycji nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej oraz zakończona przed wejściem w życie ustawy z dnia 7.lipca 1995r. Prawo budowlane. Po wtóre: postępowanie w przedmiocie likwidacji skutków wspomnianej samowoli winno być prowadzone w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974r., przy czym ustalenie możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, winno nastąpić dopiero po wykluczeniu przesłanek z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r.

Zgodnie bowiem z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Dokonując oceny legalności aktu administracyjnego wydanego na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji, sąd administracyjny nie może zatem pominąć kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne co do dalszego postępowania, zawarte w poprzednim wyroku. Te kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i których strona nie kwestionowała poprzez zaskarżenie orzeczenia sądowego, ponownie oceniane być nie mogą. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.listopada 2010rr., sygn.akt I GSK 468/09, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 744798)

W rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie miała zatem ocena prawidłowości realizacji wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w przywołanych wyżej wyrokach. Dotyczy to w szczególności ustaleń, pozwalających na wyeliminowanie przesłanek z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r., wykluczających możliwość legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego.

Zgodnie z powołanym wyżej, wielokrotnie cytowanym, przepisem art.37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, po stwierdzeniu, że obiekt budowlany lub jego część:

1. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2. powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Właściwy organ, może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń również wówczas, gdy jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 (art.37 ust.2).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się przy tym, iż celem przepisów normujących problematykę usunięcia skutków samowoli budowlanej jest przywrócenie porządku prawnego (restytucja), nie zaś ukaranie sprawcy samowoli (represja). Nakaz rozbiórki, jako środek przywrócenia porządku budowlanego przez fizyczne usunięcie skutku samowoli budowlanej, powinien być stosowany w przypadku, kiedy istnienia takiego obiektu nie daje się pogodzić z porządkiem prawnym. Przywrócenie porządku w zakresie zagospodarowania przestrzennego może nastąpić tylko do obecnie istniejącego stanu prawnego, nie zaś do skutków przestrzennych regulowanych przepisami i planami zagospodarowania przestrzennego, które utraciły moc. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.maja 2010r., sygn.akt II OSK 812/09 oraz z dnia 17.maja 2010r., sygn.akt II OSK 878/09, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo, brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego terenu wyłącza możliwość orzeczenia przez organ nadzoru budowlanego rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowalne z 1974r. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.lutego 2010r., sygn.akt II OSK 1067/08, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych)

Niezasadne są zatem zarzuty skargi, kwestionujące prawidłowość dokonanych w tym zakresie przez organy ustaleń. Z faktu, iż teren, objęty inwestycją nie posiada aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie można bowiem wywodzić konieczności odwołania się do przepisów prawa miejscowego obowiązujących w dacie prowadzenia budowy, byłoby to bowiem sprzeczne z logiką wspomnianego wyżej przywrócenia porządku w zakresie zagospodarowania przestrzennego. Kwestia natomiast braku przyzwolenie jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, na terenie której zlokalizowano sporny obiekt, na jego wzniesienie nie może decydować o stosowanej procedurze legalizacyjnej. Niezależnie bowiem od tego, że J. P. nie była współwłaścicielką nieruchomości w dacie wznoszenia obiektu, podkreślenia wymaga, iż organ prowadzący postępowanie legalizacyjne w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r., nie ma obowiązku dokonywania ustaleń, czy inwestorowi przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Udzielenie zezwolenia na użytkowanie w trybie art. 42 tejże ustawy, nie przesądza bowiem o prawie własności gruntu i nie ma bezpośredniego wpływu na ustalenie tych praw. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.listopada 1991r., sygn.akt IV SA927/91, OSP 1994/6/103)

Przez niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia oraz spowodowanie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia należy natomiast rozumieć także naruszenie wymogów Prawa budowlanego, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 powołanej ustawy. Inaczej mówiąc podstawy do orzeczenia rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. będą zachodziły tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia wymienionych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń w oparciu o art. 40 tej ustawy. Obiekt budowlany bądź inne prace budowlane wykonane w ramach samowoli budowlanej, które nie spełniają przesłanek orzeczenia przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37ustawy Prawo budowlane z 1974 r., podlegają wyłącznie rygorom przewidzianym w art. 40 tej ustawy, które umożliwiają legalizację niezależnie od tego, czy obiekt bądź prace budowlane zostały zrealizowane na gruncie w całości pozostającym w wyłącznej dyspozycji inwestora. Warunkiem legalizacji samowoli budowlanej, ocenianej na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., nie jest zatem uzyskanie zgody współwłaściciela gruntu bądź przedłożenie dowodu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28.września 2010r., sygn.akt II SA/Bd 443/10, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 752053 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3.sierpnia 2006r., sygn.aktII SA/Bk 141/06, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 260047)

Inne ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane są to natomiast skutki samowoli budowlanej, które godziłyby w interesy społeczne inne aniżeli wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, a w szczególności naruszenie wartości chronionych prawem, jak elementy przyrodnicze środowiska, zabytki itp. Ważne przyczyny w takim rozumieniu muszą zatem wynikać z przepisów powszechnie obowiązujących w dacie popełnienia samowoli budowlanej. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8.kwietnia 2008r., sygn.akt II SA/Gd 84/08, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEx nr 491827)

Zarzuty skargi sprowadzające się zatem do kwestionowania wykluczenia powyższej przesłanki z uwagi na brak zgody skarżącej na legalizację inwestycji, konieczność utrzymania obiektu (całego) w należytym stanie technicznym, zwiększenie obciążeń podatkowych z tego tytułu czy też brak możliwości kwestionowania jego legalności w postępowaniu o zniesienie współwłasności, uznać należy zatem za bezzasadne. Jak słusznie podkreślono w zaskarżonej decyzji, kwestie wzajemnych relacji współwłaścicieli obiektu, toczące się pomiędzy nimi postępowania sądowe nie mają znaczenia dla oceny prawnoadministracyjnej kwestii możliwości legalizacji samowolnie wzniesionej części budynku mieszkalnego.

Konkludując powyższe rozważania, za prawidłowe uznać należało postępowanie wyjaśniające, przeprowadzone w zakresie wykluczenia przesłanek obligujących do orzeczenia rozbiórki, co stanowi o należytym wykonaniu wskazań określających dalsze postępowanie, zawartych w wyrokach z dnia 7.lipca 2005r. i 30.września 2005r., wydanych w niniejszej sprawie.

Podzielić należy również ocenę organów nadzoru budowanego w zakresie możliwości skutecznego ubiegania się przez I. K. i M. L. o pozwolenie na użytkowanie części dobudowanego budynku mieszkalnego. Obie działają bowiem jako następczynie prawne inwestora (K. M.), wywodząc legitymację z brzmienia art. 42 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Kwestia sprzeciwu jednej ze współwłaścicielek nieruchomości (w konsekwencji zaś również wybudowanego obiektu), jak wyżej wspomniano, nie może stać na przeszkodzie legalizacji wzniesionego obiektu (części budynku mieszkalnego), tym samym też niewystąpienie przezeń z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, nie niweczy starań inwestora (względnie jego następców prawnych) w tym zakresie. Zgodzić się też należy ze stanowiskiem organów, że wykonanie robót budowlanych, nakazanych decyzją, wydaną w trybie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r., stanowi podstawę do procedowania w trybie art. 42 tejże ustawy, nawet mimo późniejszego wyeliminowania jej z obrotu prawnego, o ile stwierdzone zostanie, że roboty te doprowadziły obiekt budowlany do stanu zgodnego z przepisami.

W rozpoznawanej sprawie, obowiązki nałożone decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 16.sierpnia 2004r., utrzymaną w mocy przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zostały przez uczestniczki postępowania wykonane w okresie, gdy decyzja ta (ostateczna) pozostawała obrocie prawnym. Jej uchylenie, wyrokiem z dnia 7.lipca 2005r., w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 1103/04 związane było natomiast z koniecznością ustalenia i oceny możliwości prowadzenia postępowania legalizacyjnego co do zasady, nie zaś z prawidłowością określenia robót koniecznych do wykonania celem doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.

Otwarta pozostawała zatem kwestia oceny zgodnego z prawem stanu obiektu, zaś możliwość tej oceny uznać należy za dopuszczalną na gruncie art. 42 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu budowlanego wymagane art. 42 ust. 3 ustawy z 1974 r. - Prawo budowlane obejmować winno natomiast zbadanie, czy dany obiekt zbudowany został zgodnie z obowiązującymi w danym przypadku przepisami prawa. Uwzględnić należy przy tym cel pozwolenia na użytkowanie wynikający z powołanego przepisu. Jest on niewątpliwie zdecydowanie inny niż w przypadku wydawania pozwolenia na budowę.

O ile bowiem przy wydawaniu pozwolenia na budowę chodzi o wyznaczenie dozwolonego w ramach obowiązujących norm kształtu planowanej inwestycji, o tyle przy udzielaniu pozwolenia na użytkowanie chodzi o sprawdzenie, czy zrealizowana już inwestycja spełnia wymagania prawa. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie z dnia 8.października 2008r., sygn.akt II SA/Go 372/08, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 527586)

W świetle zgromadzonego zaś materiału dowodowego podzielić należy stanowisko organów nadzoru budowlanego, iż wzniesiona samowolnie część obiektu jest zdatna do użytku w rozumieniu art. 42 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z 1974r., co dotyczy zarówno konstrukcji obiektu jak i jego wpływu na budynek mieszkalny, do którego obiekt wspomniany został dobudowany. Przedłożone przez uczestniczki postępowania opinie i ekspertyzy okoliczności te potwierdziły w stopniu dostatecznym, pozwalającym na konkluzję o możliwości jego użytkowania. Odnosząc się do zarzutów, mających za przedmiot ustalenia i wnioski inwentaryzacji technicznej wraz z projektem niezbędnych zmian, wskazać należy w pierwszej kolejności, iż jak wynika z niekwestionowanych zapisów tejże inwentaryzacji, skarżąca odmówiła udostępnienia swojej części obiektu do oględzin. Podważanie zatem dokonanych ustaleń ze wskazaniem na brak możliwości uczestniczenia w jej sporządzaniu oraz opieraniem się wyłącznie na informacjach uzyskanych od uczestniczek postępowania, uznać należy za nadużycie. Kwestia zaś niezgodności informacji o konstrukcji obiektu zawartych w inwentaryzacji z ustaleniami opinii R. S. pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Opinia ta została bowiem w całości zakwestionowania przez organy z uwagi na nierzetelność i nieobiektywność opiniującego (co wynika zresztą ze złożonego przezeń oświadczenia o sposobie wykonania opinii i relacjach z inwestorem). Brak jest zatem podstaw by wybiórczo konfrontować obie opinie w sytuacji, gdy jednej z nich, z przyczyn wskazanych wyżej, zasadnie odmówiono waloru dowodowego.

Ustosunkowując się natomiast do pozostałych zarzutów skargi, związanych z gromadzeniem i oceną materiału dowodowego wskazać należy, iż:

1. wadliwe pouczenie skarżącej, zawarte w piśmie z dnia 18.maja 1998r. o braku możliwości uczestniczenia w czynności oględzin (nazwanych wówczas "kontrolą") na terenie samowolnie dobudowanej części obiektu nie może skutkować konkluzją o pozbawieniu jej możliwości czynnego udziału w postępowaniu, mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Podkreślić należy bowiem, że postępowanie w sprawie toczyło się jeszcze kilkanaście lat, przy czym na przestrzeni tego okresu sprawa dwukrotnie była rozpatrywana przez sąd administracyjny (który zresztą wytknął zaniedbania procesowe organów w tym zakresie), zaś skarżąca reprezentowana była przez profesjonalnych pełnomocników. Trudno przyjąć zatem by wadliwe pouczenie z 1998r. miało jakikolwiek wpływ na poczynania skarżącej w toku dalszego postępowania. Ponadto, organy obu instancji dołożyły starań, aby skarżąca zapoznała się z protokołami i mogła odnieść się do poczynionych toku oględzin ustaleń. Zatem zarzut odnoszący się do naruszenia art. 7 i 10 k.p.a., wobec niewykazania przez skarżącą, iż jej bezpośrednia nieobecność przy oględzinach miałaby wpływ na ich wynik, należy uznać za niemający znaczenia dla rozstrzygnięcia (por. również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.maja 2008r., sygn.akt VII SA/Wa 108/08, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 509165)

2. skarżąca na żadnym etapie postępowania nie przedłożyła własnej ekspertyzy, z której wynikałaby wadliwość opinii sporządzonych na zlecenie następczyń prawnych inwestora. Kwestionowanie zaś ekspertyz i inwentaryzacji B. O. oraz J. B. i B. R. opierała za zarzucie sporządzenie ich na zlecenie zainteresowanych stron postępowania oraz niekompletności i nierzetelności dokonanych ustaleń. Tymczasem żadna z podnoszonych przezeń okoliczności nie podważa wniosków, wynikających ze wspomnianych opinii. Kwestionując ustalenia konstrukcyjne opinii (strop żelbetowy lub z dwuteowników, zakotwionych lub nie w budynku skarżącej), skarżąca nie przedstawiła własnego stanowiska w tym zakresie, nie wskazując dodatkowo by okoliczność ta wpływała w istotny sposób na konkluzję opinii (o należytym stanie technicznym obiektu i jego zdatności do użytkowania) . Sugerowane zaś negatywne oddziaływanie dobudowanej części budynku na pomieszczenia znajdujące się w dyspozycji skarżącej, również nie zostały poparte żadnymi dowodowymi. Trudno bowiem za takowe uznać przedłożone przezeń fotografie, obrazujące spękania ścian, skoro nie jest ustalona ani przyczyna ich powstania ani ich związek z inwestycją prowadzoną przez K. M. na przełomie lat 70 i 80 –tych XX wieku. Nałożenie zaś, zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a., na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie może oznaczać przerzucenia całego ciężaru dowodowego w sprawie na organ. Jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia, dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dokumentów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania, zwłaszcza że nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych. Polemiki z tezami opinii, sporządzonej przez osoby posiadające stosowane uprawnienia nie sposób zaś uznać za wystarczającą dla ich zakwestionowania. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.grudnia 2009r., sygn.akt II OSK 1923/08, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 582865 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie z dnia 16.kwietnia 2009r., sygn.akt VIII SA/Wa 33/09, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 569567 i w Szczecinie z dnia 9.stycznia 2008r., sygn.akt II SA/Sz 858/07, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 466053 );

3. mąż skarżącej nie jest stroną niniejszego postępowania. Nie został również ustanowiony jej pełnomocnikiem w toczącym się postępowaniu. Zasadnie zatem organ I odmówił udostępnienia mu akt sprawy. Kwestia posiadanej przezeń "wiedzy budowlanej" pozostaje dla oceny tej bez znaczenia. Okoliczność zaś, że skarżąca nie zapoznała się osobiście materiałami zgromadzonymi w aktach sprawy przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Cytowany przepis dotyczy bowiem "umożliwienia" stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. To czy strona z tej możliwości skorzysta (w niniejszej sprawie zresztą skorzystała, żądając doręczenia jej kopii zgromadzonych dokumentów oraz składając pismo wyjaśniające) pozostaje jej autonomiczną decyzją. (por. wyroki Wojewódzkich Sadów Administracyjnych w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14.lutego 2008r., sygn.akt II SA/Go 752/07, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 383759 oraz w Warszawie z dnia 16.listopada 2007r., sygn.akt V SA/Wa 1536/07, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 484952);

4. podnoszona w piśmie procesowym z dnia 8.listopada 2011r. kwestia umorzenia dochodzenia w sprawie wykonania przyłączy elektroenergetycznego i wodociągowego bez pozwolenia na budowę, wobec braku znamion czynu zabronionego (przy czym częściowo wobec przedawnienia karalności) pozostaje natomiast bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Po pierwsze bowiem, w postępowaniu sądowoadministracyjnym charakter prejudycjalny mają jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym, prawomocnego wyroku skazującego (art. 11 p.p.s.a.), po wtóre kontrolowane postępowanie dotyczy legalizacji inwestycji, wykonanej na przełomie lat 70-tych i 80-tych XX wieku, nie zaś robót budowlanych prowadzonych w latach 2004-2006 . Niezależnie od tego wskazać należy, iż w aktach sprawy znajduje się dokumentacja związana z wykonaniem zbiorczego projektu przyłączy wodociągowych do wodociągu w ulicach B i A w K. (pozwolenie na budowę, zawiadomienie o zakończeniu budowy), z której wynika, iż przedmiotowa inwestycja wykonana została w oparciu o decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę dla Przedsiębiorstwa Komunalnego Gminy K. Sp. z o.o. w K.. o pozwoleniu na budowę Jak wynika natomiast z pisma [...] Zakładu Energetycznego Dystrybucja Sp. z o.o. w Ł. z dnia 25.listopada 2009r. "prace związane z realizacją niezależnego zasilania do budynku odbiorcy – M. M. zostały wykonane w trybie awaryjnego przywrócenia zasilania i wynikały z faktu utrudnienia dostaw energii elektrycznej przez współwłaściciela posesji".

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.

m.o.