Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 601/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie : Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant : Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T. G. (skarżąca) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. (MOPS) z dnia [...], nr [...] uznającą za nienależycie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od 1 maja 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r. oraz zobowiązującej do zwrotu kwoty 200 zł wraz z ustawowymi odsetkami (...). Organ odwoławczy stwierdził, iż T. G. - jako przedstawicielka ustawowa osoby uprawnionej, M. G. - otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego, przyznane decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...],nr [...] w wysokości 500 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r.

W dniu 20 sierpnia 2009 r. skarżąca poinformowała MOPS o podjęciu pracy na umowę zlecenia w firmie "[...]" od dnia 1 kwietnia 2009 r. i o uzyskaniu wynagrodzenia netto, za kwiecień 2009 r. w wysokości 1 236,91 zł. Po przeanalizowaniu sytuacji dochodowej rodziny organ pierwszej instancji ustalił, że miesięczny dochód, stanowiący podstawę do ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla M. G., wynosi w przeliczeniu na osobę w rodzinie 763,85 zł i przekroczył kryterium ustawowe uprawniające do uzyskania świadczeń. W związku z powyższym, po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przyznanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ pierwszej instancji decyzjami z dnia [...] uchylił decyzję przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. G. (decyzja Nr[...]) oraz określił kwotę nienależnie pobranego świadczenia za okres od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 30 sierpnia 2009 r. (decyzja Nr [...]). Od powyższych decyzji Strona odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., które decyzjami z dnia [...] (odpowiednio[...] i [...]) utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Skarżąca złożyła wówczas skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który uchylił decyzje Kolegium i poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji wskazując na konieczność ustalenia, czy w dacie ustalania prawa do świadczeń skarżąca nadal uzyskiwała dochody z Przedsiębiorstwa Budowy Pieców "[...]" Sp. z o.o. we W. W trakcie ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że skarżąca była zatrudniona na umowę zlecenia w okresie od 1 kwietnia 2009 r. do 30 listopada 2009 r., a więc w dacie ustalania prawa do świadczeń i dlatego decyzją z dnia [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] (nr[...]) za okres od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 30 września 2009 r. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., rozstrzygnięciem z dnia [...] (nr [...]) uchyliło wskazaną powyżej decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji z uwagi na okoliczność, iż na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie jest dopuszczalne uchylanie lub zmiana decyzji z mocą wsteczną, w szczególności w odniesieniu do decyzji, której okres realizacji już minął.

Opisaną na wstępie decyzją organ pierwszej instancji uznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wypłacone za okres od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. za nienależnie pobrane i zobowiązał skarżącą do zwrotu kwoty 2000 zł łącznie z ustawowymi odsetkami, które biegną do dnia całkowitej spłaty zadłużenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w rozpatrywanej sprawie doszło do nienależnie pobranych świadczeń, o których mowa w art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ponieważ wypłata świadczeń za okres od 1 maja 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. nastąpiła mimo zaistnienia okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczeń.

Okolicznością tą było podjęcie zatrudnienia przez skarżącą i uzyskanie dochodu powodującego przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ pierwszej instancji podniósł, że wnioskodawczyni podpisała oświadczenie, iż zapoznała się z warunkami uprawniającymi do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz oświadczenie zobowiązujące do niezwłocznego powiadomienia organu o zmianach w sytuacji rodzinnej mających wpływ na prawo do świadczeń.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu pierwszej instancji, iż dochód w przeliczeniu na osobę w jej rodzinie wyniósł "773,10 zł". Zdaniem odwołującej się takie twierdzenie byłoby słuszne, gdyby w momencie składania wniosku, a także w 2009 r. otrzymywała świadczenie rehabilitacyjne, do którego była uprawniona w 2007 r. Wskazała, że zgodnie z ,,ustawą i definicją dochodu uzyskanego, świadczenie rehabilitacyjne nie jest dochodem uzyskanym w 2007 roku"'. Odwołująca zauważyła również, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie jest w stanie zwrócić kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami (...).

Zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zasady zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności z tytułu wypłaconych świadczeń oraz świadczeń nienależnie pobranych zostały określone w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz w wydanym na podstawie art. 15 ust. 9 tej ustawy rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. nr 123, poz. 836).

Stosownie do art. 2 pkt 11 powołanej ustawy osobą uprawnioną do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Z kolei bezskuteczna egzekucja oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych (art. 2 pkt 2 ustawy). M. G. jest uprawniona do alimentów od swojego ojca – [...] na podstawie wyroku Sądu Rejonowego dla W.

Zgodnie z art. 2 pkt 7 lit a) ustawy, nienależnie pobrane świadczenie to świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części. Z kolei, zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest zobowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca w okresie świadczeniowym 2008/2009 pobierała świadczenie z funduszu alimentacyjnego na córkę w kwocie 500 zł miesięcznie na podstawie decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] (Nr [...]). Wnioskodawczyni - we wniosku o przyznanie świadczenia - została pouczona o zasadach przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z kolei w decyzji przyznającej świadczenie pouczono ją o konieczności poinformowania organu wypłacającego świadczenie o wystąpieniu zmian w liczbie członków rodziny, uzyskaniu lub utracie dochodu oraz innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń alimentacyjnych.

Warunkiem przyznania świadczenia alimentacyjnego jest spełnienie ustalonego w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów kryterium dochodowego. Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 2 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do alimentów, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Ustawa ta nie definiuje pojęć "dochód" i "dochód rodziny", lecz odsyła w tym zakresie (art. 2 pkt 4 i pkt 5) do przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.).

Za dochód w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uważa się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie z art. 3 pkt 1, ilekroć w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - w przypadku przychodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych - przychody pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Stosownie do art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku utraty dochodu prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód. Przepis art. 2 pkt 17 ustawy zawiera wyczerpujące wyliczenie okoliczności powodujących utratę dochodu, która daje podstawę do pomniejszenia o utraconą kwotę dochodu rodziny, uwzględnianego przy rozstrzyganiu o prawie do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z powołanym przepisem przez utratę dochodu rozumie się utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej.

W myśl art. 9 ust. 4 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub osobę uprawnioną pozostającą pod opieką opiekuna prawnego prawo do świadczeń z funduszu ustala się na podstawie dochodu rodziny lub osoby uprawnionej powiększonego o uzyskany dochód. Przez uzyskanie dochodu rozumie się, między innymi, uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 pkt 18 lit. c ustawy). Zgodnie z § 12 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku. z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń. Jeżeli dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu.

W rozpatrywanej sprawie, w sytuacji ustalania prawa do świadczenia alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2008/2009, prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego należało ustalić na podstawie dochodu uzyskanego przez odwołującą się w roku 2007. Jak wynika z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] jej dochód uzyskany w 2007 r., wynosił 7 168.31 zł netto. W skali miesiąca dochód ten wynosił 597,35 zł. Na wykazany w zaświadczeniu dochód złożyło się wynagrodzenie skarżącej za pracę w firmie [...], renta wypłacana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz świadczenie rehabilitacyjne.

Na podstawie powołanych wyżej przepisów i dokumentów zawartych w aktach sprawy, należy wykazany przez Urząd Skarbowy W. dochód skarżącej pomniejszyć o dochód utracony z tytułu zakończenia pracy w firmie [...] z dniem 14 marca 2007 r. w wysokości 219,81 zł miesięcznie oraz z tytułu utraty renty ZUS, w wysokości 86,76 zł miesięcznie.

Rozpatrując sprawę Kolegium zwróciło uwagę, iż z akt sprawy wynika, że skarżąca podjęła zatrudnienie w firmie [...] sp. z o. o. w okresie od dnia 3 października 2008 r. do dnia 19 marca 2009 r. Nie uwzględnia się wysokości dochodu wynikającego z zatrudnienia odwołującej się w wymienionej wyżej firmie, z uwagi na fakt, iż wynagrodzenie to stanowi dochód uzyskany i jednocześnie dochód utracony, w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

W dniu 20 sierpnia 2009 r. skarżąca poinformowała MOPS o podjęciu pracy na umowę zlecenia w firmie "[...]". W trakcie postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił, że była ona zatrudniona w tej firmie w okresie od 1 kwietnia 2009 r. do 30 listopada 2009 r. Okoliczność podjęcia przez skarżącą zatrudnienia i uzyskanie z tego tytułu wynagrodzenia miało wpływ na ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jak wynika z zaświadczenia pracodawcy, skarżąca w kwietniu 2009 r. tj. w pierwszym pełnym przepracowanym miesiącu, uzyskała wynagrodzenie netto w wysokości 1 236,91 zł. Dochód miesięczny rodziny, po uwzględnieniu dochodu utraconego i dochodu uzyskanego wyniósł 1.527.70 zł, co stanowi w przeliczeniu na osobę w rodzinie - 763.85 zł. Dochód ten przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, dniem ustalania prawa do świadczeń nie jest dzień wydania decyzji, ale pierwszy dzień, od którego organ udziela świadczenia lub pierwszy dzień okresu, na jaki zostało ustalone (M. Wasilewska. Świadczenia rodzinne i fundusz alimentacyjny. Gdańsk 2008, str. 29). W opisanym stanie faktycznym i prawnym należy stwierdzić, że skarżąca nie była uprawniona do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę od dnia 1 maja 2009 r., tj. od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu.

Skarżąca nie posiadała uprawnień do pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 maja 2009 r. do 30 września 2009 r. Świadczenie to było jednak jej wypłacone w okresie od maja do sierpnia 2009 r. zatem zgodnie ze wskazanym wyżej art. 2 pkt 7 lit a) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, kwota wypłaconego w tym okresie zasiłku (4 x 500 zł = 2 000 zł), jest świadczeniem nienależnym i w związku z tym jest ona zobowiązana do jej zwrotu (art. 23 ust. 1 ustawy).

W odwołaniu od decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych świadczeń skarżąca podniosła, iż w dniu ustalania prawa do świadczeń nie była uprawniona do świadczenia rehabilitacyjnego, organ pierwszej instancji nie uwzględnił tej okoliczności i w związku z tym w sposób nieprawidłowy ustalił kwotę dochodu jej rodziny. Kolegium zdaje sobie sprawę, że skarżąca utraciła również dochód pochodzący ze świadczenia rehabilitacyjnego. Należy jednak wyjaśnić, że utrata świadczenia rehabilitacyjnego nie może być uznana za utratę dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ustawa definiuje utratę dochodu przez wyczerpujące wyliczenie w art. 2 pkt 17 sytuacji, w których ma to miejsce. Dochody niewymienione w powyższym przepisie nie mogą być uznane za dochód utracony, nawet jeśli stanowią znaczące kwoty, które mają istotny wpływ na sytuację finansową rodziny. Ustawa definiując utratę dochodu mówi, między innymi, o utracie dochodu spowodowanej utratą zatrudnienia. Należy jednak wyjaśnić, że pomiędzy utratą zatrudnienia a utratą dochodu musi istnieć bezpośredni związek przyczynowy. Sytuacja taka nie zachodzi w przypadku świadczeń z ubezpieczenia z tytułu choroby. Stosunek ubezpieczenia społecznego jest bowiem stosunkiem odrębnym od stosunku pracy. Stosunek pracy jest jedynie podstawą do objęcia ubezpieczeniem społecznym, a świadczenia wynikają nie ze stosunku pracy, lecz ze stosunku ubezpieczenia. Utrata świadczenia z tytułu choroby następuje na skutek okoliczności wskazanych w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 ze zm.). np. w wyniku upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Utrata świadczenia z ubezpieczenia społecznego nie wynika z utraty zatrudnienia, ponieważ można je uzyskać również po ustaniu zatrudnienia, ale przede wszystkim ze zdarzeń określonych w regulującej je ustawie. Wynika z tego, że prawo do świadczeń z tytułu ubezpieczenia chorobowego powstaje w bezpośrednim związku z ubezpieczeniem, a nie z zatrudnieniem czy wykonywaniem pracy zarobkowej. Należy mieć ponadto na uwadze, że przepis o utracie dochodu stanowi wyjątek od reguły, a zatem jego interpretacja nie powinna mieć charakteru rozszerzającego, (por. R. Babińska - Górecka. M. Lewandowicz - Machnikowska, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Wrocław 2010, str. 97). W ocenie Kolegium utrata świadczenia rehabilitacyjnego nie stanowi utraty dochodu.

Jednocześnie Kolegium zauważa, że zgodnie z art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W tej sprawie skarżąca powinna zwrócić się z wnioskiem do MOPS. Podanie to będzie podlegało rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu, w trakcie którego skarżąca będzie mogła przedstawić argumenty dotyczące trudnej sytuacji finansowej jej rodziny.

W skardze T. G. zarzuciła, że z chwilą likwidacji funduszu alimentacyjnego nastąpiło jawne złamanie prawa, które zadziałało wstecz i na mocy wprowadzonych ustaw pozbawiono córkę alimentów, a tym samym środków do życia i prawidłowego rozwoju przyznając tzw. świadczenie alimentacyjne w kwocie znacznie mniejszej od kwoty zasądzonej (...). Sporną kwestią jest dochód z 2007 r. w skład którego wchodziło świadczenie rehabilitacyjne pobierane do października 2007 r., a które zostało doliczone do dochodu 2009 r. Twierdzenie, że dochód wynosi w maju 2009 r. 773,10 zł nie jest zgodne z prawdą gdyż z zeznań podatkowych wynika, że nie przekroczył on kwoty 600 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołuje się na fakt, że we wniosku skarżąca została pouczona o konieczności poinformowania organu wypłacającego świadczenie m.in. o uzyskaniu i utracie dochodu. Cytując, dalej § 12 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia oświadczyła, że w dniu ustalenia prawa do świadczenia nie otrzymała dochodu z pracy na umowę – zlecenie w firmie ,,[...]" dlatego też ,,nie brała konieczności" zgłaszania dochodu, który nie przekraczał kryterium dochodowego. W myśl przepisu ustawy świadczenie rehabilitacyjne nie może być uznane za dochód utracony. Dlaczego więc w myśl tej samej ustawy świadczenie rehabilitacyjne nie jest uznawane za dochód uzyskany i uwzględnione przy ustalaniu prawa do świadczenia. Nie zgadza się również z SKO, które stwierdza, że prawo do świadczenia z tytułu ubezpieczenia chorobowego powstaje w bezpośrednim związku z ubezpieczeniem, a nie z zatrudnieniem, czy wykonywaniem pracy. Na świadczenie rehabilitacyjne została skierowana przez pracodawcę, gdyż w wyniku przeciążenia na stanowisku straciła władzę w ręce. Z uwagi na brak poprawy stanu zdrowia ZUS kontynuował świadczenie rehabilitacyjne. W końcu swych wywodów przedstawiając trudną sytuację w jakiej się znajduje wniosła o umorzenie decyzji wydanej przez MOPS, a utrzymanej w mocy przez SKO".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z tych samych powodów, jakie przedstawił w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna choć jej zasadność nie wynika z argumentów przedstawianych przez skarżącą. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, 1270 ze zm.), dalej: ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przechodząc do istoty sporu skarżącej z organami orzekającymi w sprawie należy stwierdzić, że prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przy spełnieniu innych przesłanek ustawowych (jest to niesporne), przysługuje, jeżeli dochód rodziny

w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza 725 zł (art. 9 ust. 2 ustawy). Dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), do którego odsyła ustawa w art. 2 pkt 5).

Nie ulega wątpliwości, iż w roku poprzedzającym rozstrzygnięcie w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, dochód na osobę w rodzinie skarżącej nie przekraczał kryterium dochodowego, czego efektem było przyznanie jej tego świadczenia. W okresie jego wypłacania skarżąca uzyskała dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie w wysokości przekraczającej – zdaniem organów – to kryterium. Dochód ten stanowi dochód uzyskany w rozumieniu art. 2 pkt 18 lit. c ustawy, o którym mowa w art. 9 ust. 4 ustawy oraz § 12 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Wskazane przepisy nie określają wprost okresu, którego dotyczy ,,uzyskanie dochodu". Niewątpliwie jednak uzyskanie dochodu obejmuje okres po roku, z którego dochody stanowiły podstawę do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wobec tego dochód uzyskany przez skarżącą w 2009 r. należało doliczyć do dochodu rodziny z roku poprzedzającego okres na jaki przyznano świadczenie. Nie oznacza to jednak, że doliczeniu podlega kwota uzyskanego dochodu w sposób dokonany przez organy administracyjne. Skoro bowiem podstawą przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to również w przypadku uzyskania dochodu, a więc w sytuacjach określonych w art. 9 ust. 4 ustawy oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Takie tezy, akceptowane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, zawiera orzecznictwo sądowoadministracyjne (wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 201/09, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Po 91/09). Orzeczenia te odnoszą się wprawdzie do świadczeń rodzinnych jednak wskazany w nich sposób określania dochodu uzyskanego jest podobny jak w sprawie o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dochód uzyskany jest również dochodem rodziny. Nie zachodzą więc jakiekolwiek podstawy do odmiennego sposobu obliczania tych dochodów. Dochód uzyskany, jak dochód rodziny należy liczyć jako przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym. Przepisy art. 9 ust. 4 ustawy oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia nie wykluczają powyższego sposobu określania dochodu uzyskanego.

W przywołanym wyżej wyroku z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 201/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie trafnie stwierdził, że przewidziane w art. 5 ust. 4a doliczenie dochodu uzyskanego w celu ustalenia prawa do świadczenia nie może odbywać się na innych zasadach niż określone w art. 3 pkt 2 i art. 5 ust. 1 ustawy (unormowania te dotyczą oczywiście świadczeń rodzinnych – uwaga Sądu). Skoro przepisy te prawo do świadczeń uzależniają od średniego miesięcznego dochodu w przeliczeniu na członka rodziny za cały rok kalendarzowy, to takie same kryteria stosowane być muszą w przypadku obliczania dochodu na podstawie art. 5 ust. 4a ustawy. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający okres zasiłkowy, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. Obliczony zostanie w ten sposób dochód, o którym mowa w art. 5 ust. 4a, czyli dochód rodziny, powiększony o uzyskany dochód. Taki sam wynik zostanie osiągnięty przez obliczenie najpierw przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego (czyli podzielenie dochodu uzyskanego przez 12) i dodanie go do przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, będącego podstawą przyznania świadczeń.

W niniejszej sprawie administracyjne organy orzekające nie ustaliły dochodów rodziny skarżącej w 2009 r. w przedstawiony sposób, czym uchybiły przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. To sprawiło, że przepisy art. 9 ust. 4 ustawy oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia zostały niewłaściwie zastosowane.

Wskazane uchybienia powodują konieczność uchylenia decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. ,,a" i ,,c" w zw. z art. 135 ppsa. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ administracji, uwzględniając powyższe oceny i wnioski, ustali dochód skarżącej uzyskany w 2009 r., po czym oceni czy w świetle tych ustaleń zaistniała podstawa do uznania za nienależycie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego. W zależności od tej oceny natomiast odniesie się do zarzutów przedstawionych przez skarżącą, dotyczących również kwestii obliczania dochodu. Należy przy tym nadmienić, że powyższe stanowisko składu orzekającego nie stoi

w sprzeczności z rozważaniami tutejszego Sądu, zawartymi w wyroku z dnia 5 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 80/10, wydanym w tej sprawie. Rozważania te bowiem nie dotyczą kwestii powyższego sposobu obliczania dochodu, a zatem zawartymi w tym orzeczeniu ocenami skład orzekający nie był związany, stosownie do art. 153 ppsa.

W tym stanie rzeczy, na podstawie przywołanych wcześniej przepisów ppsa Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Wobec takiego rozstrzygnięcia, na podstawie art. 152 orzekł jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.