Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 90/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez M.S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022 roku nr [...] którą po rozpatrzeniu odwołania w/w na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej, w przedmiocie odmowy przyznania M.S. świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad babcią M.T., o które to świadczenie skarżąca ubiegała się w oparciu o ustawę z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych ( t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 111 ze zm.).

Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

W dniu 3 września 2021r. M.S. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią, M.T.. Do wniosku dołączyła orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2021 r. zaliczające M.T. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, ustalające jednocześnie, że niepełnosprawność istnieje od 2016r. Ponadto dołączono, w dniu 30 listopada 2021r. Orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] października 2021r., zaliczające T.M. do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji do [...] października 2022r. Powołując się na zapisy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych organ wezwał wnioskodawczynię do złożenia wyjaśnień czy istnieją osoby spokrewnione z osobą wymagającą stałej opieki tj. M.T. w stopniu pierwszym, np. dzieci oraz jeśli tak, to czy zachodzą obiektywne przesłanki uniemożliwiające spełnianie przez nie obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Wnioskująca złożyła stosowne wyjaśnienia oraz dołączyła do akt sprawy oświadczenia żyjących dzieci M.T.. Z przedłożonych oświadczeń wynika, że M.T. ma dwóch synów. Jeden z nich P.T. pracuje w transporcie międzynarodowym, co wiąże się z częstymi absencjami w domu, ma na utrzymaniu żonę i syna. Drugi syn, S.T. pracuje i opiekuje się chorą żoną oraz trójką dzieci (do akt dołączono wyniki badań żony z rozpoznaniem nowotworu złośliwego ). Nadto S.T. mieszka poza gminą. Żaden z nich nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Obaj synowie T.M. oświadczyli, że dokładają wszelkich starań aby zapewnić matce godne warunki do życia i pragną aby miała stosowną opiekę, którą ich zdaniem zapewnia jej wnuczka, M.S.. Ze złożonych na piśmie oświadczeń oraz z przeprowadzonej z P.T. rozmowy w siedzibie OPS w dniu [...] grudnia 2021r. wynika, że rodzina stara się znaleźć optymalne dla wszystkich rozwiązanie by M.T. zapewnić stosowną opiekę i zabezpieczyć jej potrzeby emocjonalne, unikając konieczności umieszczenia jej w Domu Pomocy Społecznej. Obaj synowie pomagają w utrzymaniu domu rodzinnego, w którym mieszka matka. Wymaga to z ich strony niemałych nakładów pieniężnych, gdyż jest to budynek stary, wymagający ciągłych remontów. Synowie też zakupili dla mamy łóżko do rehabilitacji oraz opłacają rehabilitantkę. Nie byłoby to możliwe w sytuacji utraty przez jednego z nich źródła dochodu. M.T. jest emocjonalnie związana z M.S., gdyż po śmierci córki K.S. (matki skarżącej), to właśnie ona sprawowała nad nią opiekę i ją wychowywała. M.S., w sytuacji gdy stan babci się pogorszył po przejściu udaru, zrezygnowała z zatrudnienia i zamieszkała z babcią aby zapewnić jej całodobową opiekę. M.T. wymaga obecności na co dzień opiekuna, gdyż jest osobą leżącą i wymaga pampersowania. Taką opiekę zapewnia jej skarżąca. Mąż M.T. nie żyje. Wywiad środowiskowy przeprowadzony przez pracowników opieki społecznej, potwierdza fakt i konieczność sprawowania opieki nad M.T..

Przedstawiając powyższe ustalenia faktyczne organ I instancji odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego powołując się na art. 17 ust. 1 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie z którym przyznanie wnuczce świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe tylko w ściśle określony ustawą okolicznościach, które muszą zachodzić łącznie. Rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni prawa rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu , są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jak również nie ma osób , o których mowa w ust. 2 i 3 art. 17a ( opiekuna faktycznego, rodziny zastępczej) lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie wymienione przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawczyni jako wnuczce osoby wymagającej opieki zdaniem organu I instancji nie zostały spełnione. Żyją bowiem dwaj synowie M.T. ( osoby spokrewnione w pierwszym stopniu).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2022 roku powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy, uznając, że odpowiada ona prawu.

Na wstępie uzasadnienia po przedstawieniu stanu faktycznego ustalonego przez organ I instancji, uznając, że postepowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przez ten organ z zachowaniem w szczególności regulacji zawartych w art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. a dokonana ocena zgromadzonego materiału dowodowego odpowiada zasadzie swobody oceny wyrażonej w art. 80 k.p.a. Następnie organ przytoczył treść art. 17 i art. 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych określające przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego , w tym krąg osób uprawnionych do jego otrzymania. Dalej Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie w sytuacji strony odwołującej dyspozycja przepisu art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych uzasadniająca przyznanie jej spornego świadczenia nie została spełniona, a to z tego powodu, że babcia strony czyli osoba wymagająca stałej opieki posiada dwóch synów, a zatem ma krewnych w linii prostej spokrewnionych w pierwszym stopniu i to na nich jako dzieciach spoczywa obowiązek alimentacyjny względem matki. Ponadto synowie M.T. nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Kolegium podkreśliło, że przy ustalaniu osoby uprawnionej do przyznania świadczenia opiekuńczego , dokonując wykładni art. 17a ust. 1 a ustawy konieczne w tym zakresie jest posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji zawartej w tym przepisie nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym - tj., gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Kolegium nie zachodzą żadne obiektywne okoliczności uniemożliwiające P.T. spełnienie ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego wobec matki, w formie bezpośredniej opieki w czasie wolnym od pracy w tygodniu a także w dni wolne od pracy.

W ocenie Kolegium, niewątpliwie nie można automatycznie wykluczać odwołującej z kręgu potencjalnych osób, którym mogłoby być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, jednakże byłoby to możliwe tylko w razie zaistnienia szczególnej sytuacji, w której dzieci osoby niepełnosprawnej nie byłyby w stanie wypełniać swoich obowiązków alimentacyjnych, z przyczyn obiektywnych, od niej niezależnych. Takimi szczególnymi okolicznościami byłaby śmierć osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, posiadanie przez nią znacznego stopnia niepełnosprawności, czy też przebywanie za granicą, które uniemożliwia sprawowanie opieki nad osobą, która tego wymaga ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/16). Aktualne brzmienie art. 17 ust. 1a ustawy , z woli ustawodawcy, wyraźnie zawęziło przypadki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do określonych sytuacji, dając nadal prymat osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu, a w dalszym - tylko w razie kumulatywnego spełnienia warunków opisanych w punktach od 1) do 3). Sama zatem tylko deklarowana wola, nawet urzeczywistniona w sprawowaniu opieki nad daną osobą, czy własny, swobodny wybór (zgoda tudzież brak chęci) członków rodziny w tej mierze, które są przejawem subiektywnego nastawienia i decyzji, nie są wystarczające dla naruszenia ustawowych reguł przyznawania świadczenia (patrz Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt IV Sa/Wr 458/18).

Wobec powyżej podanych argumentów w ocenie Kolegium w przedmiotowej sprawie nie zachodzą żadne obiektywnie uwarunkowane czynniki uniemożliwiające synom M.T., a w szczególności P.T. wypełniania ustawowych obowiązków alimentacyjny względem matki w formie bezpośredniej opieki.

Skargę na powyższą decyzję złożyła M.S. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów postepowania sądowego tj. zwrotu kosztów stawiennictwa w Sądzie na rozprawę w dniu 20 kwietnia 2022 roku w kwocie 100 złotych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że dzieci M.T. nie mogą z przyczyn obiektywnych sprawować nad nią opieki. P.T. uniemożliwia to charakter wykonywanej pracy. Jest kierowcą, często przebywa za granicą kraju, nie może zrezygnować z pracy albowiem z zasiłku pielęgnacyjnego nie będzie mógł utrzymać rodziny. Drugi z synów S.T. musi opiekować się chorą żoną oraz trójką dzieci, a mieszka poza gminą. Stałą opiekę jest w stanie zapewnić M.T. skarżąca, która jest jej wnuczką i która faktycznie tą opiekę sprawując zrezygnowała z zatrudnienia. Natomiast pomoc finansowa synów M.T. zapewnia jej lepszą opiekę, w tym możliwość korzystania z zabiegów rehabilitacyjnych. Powyższa sytuacji świadczy zdaniem skarżącej o obiektywnych okolicznościach uniemożliwiających synom M.T. sprawowania osobistej nad nią opieki i uzasadnia przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

W złożonej odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Jednocześnie zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

W sprawie niniejszej, wbrew zarzutom skargi, ustalenia faktyczne poczynione przez organy są prawidłowe i odpowiadają zebranym dowodom. Ustalenia organów obu instancji, jak również ich ocena prawna, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w aktach administracyjnych, który był wystarczający do wydania decyzji. Sąd ustalenia te akceptuje w całości i uznaje za własne. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydane zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone z zachowaniem wszystkich podstawowych zasad postepowania administracyjnego w tym zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. oraz będącej jej rozwinięciem regulacji art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązującej organ administracji publicznej do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przedstawiona ocena zgromadzonego materiału dowodowego odpowiada natomiast zasadzie swobody oceny materiału dowodowego wyrażonej w art. 80 k.p.a.

Nadmienić w tym miejscu należy, że zarówno w odwołaniu jak i w skardze skarżąca nie kwestionuje dokonanych przez organ istotnych do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności a jedynie nie podziela jego oceny co do możliwości sprawowania nad M.T. przez jej dzieci - synów, uznając, że zachodzą obiektywne okoliczności uzasadniające niemożność jej sprawowania co z kolei uzasadniało przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jako osoby faktycznie tą opiekę sprawującej. Podnieść należy, że w sprawie bezspornym jest, że M.T. zgodnie z orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2021 roku została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności i jest osobą niezdolną do samodzielnej opieki. Faktyczną opiekę nad nią sprawuje skarżąca za akceptacją najbliższej rodziny M.T.. Dwaj synowie M.T. są aktywni zawodowo. Syn P.T. mieszkający zamieszkujący w tej samej miejscowości co matka jest kierowcą zatrudnionym w transporcie międzynarodowym. Drugi z synów – S.T. mieszkający w innej miejscowości również pracuje, opiekuje są chorą żoną i ma nadto na utrzymaniu troje dzieci. Obaj synowie wspomagają matkę finansową, w tym pokrywając koszty jej rehabilitacji. Powyższe ustalenia zostały przedstawione przez organ w zaskarżonej decyzji i poddane następnie ocenie w zakresie spełnienia przez skarżącą przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazano w nim fakty , które organ uznał za udowodnione, będące jednocześnie istotnymi do rozstrzygnięcia sprawy , dowody w oparciu o które dokonał powyższych ustaleń. Nadto organ wyjaśnił podstawę prawną wydania decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Na aprobatę zasługuje również stanowisko Kolegium, zgodnie z którym nie jest możliwe przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że osoba wymagająca opieki, tj. M.T. ma dzieci, a więc osoby zobowiązane w bliższej niż skarżąca kolejności do spełnienia obowiązku alimentacyjnego (art. 129 k.r.i.o.), co do których nie zachodzą obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki nad matką - takie, które powodowałyby wyłączenie obowiązku alimentacyjnego po ich stronie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie zaś do art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanek uzasadniających jej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w stanie faktycznym jaki został ustalony przez organy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uwzględnił pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2022 roku , sygn. akt I OSK 1622/21 dotyczący wykładni art. 17 i art. ust. 1 i art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a który w całości podziela.

Nawiązując do powyższego poglądu oraz do ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego wskazać należy, że ubiegająca się o świadczenie w niniejszej sprawie – skarżąca jest osobą, która spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych: nie jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i może ciążyć na niej obowiązek alimentacyjny, albowiem jest zstępną osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jako wnuczka, nie jest jednak spokrewniona z osobą wymagającą opieki w pierwszym stopniu, ma zatem do niej zastosowanie przepis art. 17 ust 1a powołanej ustawy. Osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne pod warunkiem łącznego spełnienia dodatkowych warunków. Warunki te, jakkolwiek nie powtarzają regulacji przepisów kodeksu rodzinno - opiekuńczego ( dalej jako k.r.o.) dotyczących kolejności obowiązku alimentacyjnego, pozostają w związku z tą kwestią.

Na gruncie k.r.o., zgodnie z art. 129 § 1 kodeksu, jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych, obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Zgodnie zaś z art. 132 k.r.o., obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi.

Warunki wprowadzone w art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych również uzależniają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy są inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, mogące sprawować opiekę. Osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, jako zobowiązane na gruncie k.r.o. do alimentacji w pierwszej kolejności, wyprzedzają w prawie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osoby spokrewnione w stopniu dalszym, chyba że są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przedstawiona regulacja nie budzi wątpliwości interpretacyjnych pod względem językowym, a wykładnia językowa jest punktem wyjścia w procesie interpretacji przepisów prawa. Wynik wykładni językowej może podlegać weryfikacji z punktu widzenia dyrektyw wykładni systemowej i funkcjonalnej, ich zastosowanie w niniejszej sprawie nie prowadzi jednak do podważenia wyniku wykładni językowej.

Analizowana regulacja nie budzi wątpliwości ze względów systemowych, bowiem pozostaje w korelacji z zasadami określającymi pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego, przyjętymi w k.r.o. Podobnie, jak w przypadku art. 132 k.r.o., osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności, mają prawo do świadczenia, gdy nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu. Również w przypadku drugiej przesłanki z art. 132 k.r.o. istnieje zbieżność, k.r.o. przewiduje powstanie obowiązku alimentacyjnego, gdy osoba zobowiązana w bliższej kolejności nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Należy przy tym zwrócić uwagę na odmienność pomiędzy obowiązkiem alimentacyjnym, a sprawowaniem osobistej opieki. Przepis art. 132 k.r.o. jest przepisem Tytułu II, Działu III k.r.o., dotyczącego obowiązku alimentacyjnego. W art. 128 k.r.o. ustawodawca definiuje ten obowiązek jako obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Co do zasady obowiązek alimentacyjny ma zatem wymiar finansowy i materialny. Skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem sądu powszechnego, zobowiązującym ją do świadczeń alimentacyjnych na rzecz babci, nie ma zatem podstaw, aby w postępowaniu administracyjnym przesądzać, że skonkretyzował się jej obowiązek alimentacyjny w rozumieniu k.r.o. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom podejmującym faktyczną i osobistą opiekę, wobec czego w tym przypadku ustawodawca uzależnił prawo do niego dla osób spokrewnionych w dalszym stopniu od tego, czy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność jest niewątpliwie okolicznością mogącą wyłączać możliwość sprawowania opieki nad inną osobą niepełnosprawną, co czyni tę przesłankę zbieżną z przesłanką z art. 132 k.r.o. dotyczącą sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi (dostarczania środków utrzymania).

Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był przy tym uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej , niepełnosprawności osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby spokrewnione w stopniu dalszym, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą.

Przeciwko przyjętemu rozwiązaniu nie przemawiają również względy celowościowe i aksjologiczne, w tym wzgląd na wartości i zasady konstytucyjne. Limitowanie dostępu do świadczenia w oparciu o kryteria zobiektywizowane nie może zostać uznane za naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Zapewniają one dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, kryteria te nie mają także charakteru dyskryminującego i nie są niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte o uznanie organu. Świadczenie pielęgnacyjne jest niewątpliwie instrumentem wspierania rodzin będących w trudnej sytuacji materialnej i społecznej ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty nie oznacza jednak obowiązku wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Prawo podmiotowe rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych, o jakim mowa w art. 71 ust. 1 zd. drugie Konstytucji RP, może być dochodzone tylko w granicach określonych w ustawie. Regulacja ustawowa nie jest pod tym względem przeciwskuteczna wobec konstytucyjnych zadań Państwa względem rodzin. Co do zasady wnuki nie zostały bowiem wykluczone, ustawowo natomiast wprowadzono kryteria warunkujące uzyskanie świadczenia, odnoszące się przy tym nie personalnie do osoby spokrewnionej w dalszej linii, lecz do stanu rodziny jako całości. To właśnie sytuacja rodziny jako całości, związana z jej wielkością lub stanem zdrowia kolejnych jej członków, uzasadnia udzielanie pomocy. Sąd uznał zatem, że także zastosowanie podejścia wykładni kompleksowej prowadzi do konkluzji, iż zastosowane dyrektywy systemowe i celowościowe potwierdzają rezultat wykładni językowej. Osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli są inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, chyba, że osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Konkludując należy wskazać, że jakkolwiek celem unormowań art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi, to jednak dalszym krewnym świadczenie to przysługuje wyłącznie wtedy gdy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z powodu obiektywnie istniejących przeszkód, uczynić zadość swojemu obowiązkowi opieki nad osobą niepełnosprawną. Stan faktyczny niniejszej sprawy nie wypełnia dyspozycji tak zrekonstruowanej normy prawnej.

Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzić należy, że kwestia sprawowania przez skarżącą faktycznej opieki nad babcią za aprobatą całej rodziny, w tym synów M.T., wiążące skarżącą z wymagającą opieki babcią więzi emocjonalne pozostają bez znaczenia w niniejszej sprawie. Podnieść nadto należy, że wykonywany przez syna M.T. – P.T. zawód kierowcy i związana z tym konieczność częstego wyjazdu za granicę kraju, podobnie jak konieczność opieki drugiego z jej synów S.T. nad chorą żoną nie stanowią obiektywnych okoliczności zwalniających ich z obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Z obowiązku tego mogą się wywiązać - co też czynią - poprzez pokrywanie kosztów finansowych związanych z opieką nad matką.

Uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu a podniesione w skardze zarzuty nie zawierają usprawiedliwionej podstawy na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.