Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 268/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A S.A. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 października 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 591/18 w sprawie ze skargi A S.A. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A S.A. w Ł. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 591/18 oddalił skargę A Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego (treść wyroku dostępna jest na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca spółka, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika, a następnie umorzenie postępowania w sprawie. Ponadto, skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 22 ust. 6 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 roku ustanawiającego unijny kodeks celny (dalej jako: "kodeks celny") oraz w związku z art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez zaniechanie skierowania pytania prawnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: "Trybunał") w sytuacji, gdy pojęcia "decyzji niekorzystnej" budzi wątpliwości;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1) oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo istnienia przesłanek do jej uwzględnienia, co oznacza akceptację dla wydania wadliwej decyzji Dyrektora utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika orzekającą między innymi o klasyfikacji taryfowej towaru w postaci mleczka kokosowego do kodu Taric 2106 90 92 60;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 22 ust. 6 oraz art. 22 ust. 7 w związku z art. 44 ust. 1 i 4 kodeksu celnego w związku z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy Ordynacja podatkowa (dalej jako: "Ordynacja podatkowa") poprzez ich niezastosowanie, w rezultacie czego Skarżąca została pozbawiona czynnego udziału w sprawie oraz pozbawiona - w toku postępowania przed organem I instancji - informacji o podstawach, na jakich ma organ I instancji zamierzał oprzeć niekorzystną dla Skarżącej decyzję, a także błędne sformułowanie uzasadnienia decyzji, pozbawiające Skarżącą wiedzy co do podstaw, na których oparto decyzję Naczelnika co oznacza również naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 22 ust. 6 oraz art. 22 ust. 7 kodeksu celnego w związku z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191, art. 197 Ordynacji podatkowej w związku z art. 44 ust. 4 kodeksu celnego poprzez brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, w rezultacie czego nie wyjaśniono w sposób pełny i niebudzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy, w tym właściwości spornego towaru, w zakresie, w którym niezbędne było odwołanie się do wiedzy biegłych, co doprowadziło do sytuacji braku pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia Skarżącej przesłanek, na podstawie których organy celne zweryfikowały klasyfikację taryfową towaru o nazwie mleczko kokosowe, a WSA tę klasyfikację zaakceptował.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 56 ust. 2 lit. a) w zw. z art. 57 ust. 1 kodeksu celnego oraz art. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2015/1754 z dnia 06 października 2015 roku zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej poprzez błędną wykładnię i wskutek tego zastosowanie do importowanego przez Skarżącą towaru w postaci mleczka kokosowego wadliwego kodu Taric 2106 90 92 60, w miejsce stosowanego prawidłowo przez Skarżącą kodu Taric 2202 99 15 19;

- rozporządzenia Komisji (EWG) nr 1486/93 z dnia 16 czerwca 1993 roku dotyczącego klasyfikacji niektórych towarów według Nomenklatury Scalonej zmienionej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 936/1999 z dnia 27 kwietnia 1999 roku zmieniającego lub uchylającego niektóre rozporządzenia dotyczące klasyfikacji towarów według nomenklatury Scalonej (dalej jako: "Rozporządzenie") poprzez faktyczne jego zastosowanie pomimo braku podstaw do jego zastosowania,

- które to naruszenia skutkują przeprowadzeniem nieprawidłowej kontroli działalności administracji publicznej, wykonywanej przez WSA na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., w następstwie czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalono, pomimo występowania przesłanek do jej uwzględnienia i uchylenia obu decyzji wydanych w toku instancji w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Z kolei w piśmie z dnia 20 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie spółki wniósł o miarkowanie kosztów postępowania w razie ewentualnej konieczności ich poniesienia na rzecz organu wskazując na tożsamość problemu prawnego w 26 sprawach, które mają być rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu w dniu 10 lutego 2023 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że skarga kasacyjna, pomimo zawartego w niej wniosku o rozpoznanie na rozprawie, została, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), skierowana na posiedzenie niejawne.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art.183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której na gruncie tej sprawy nie stwierdzono. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają tzw. podstawy kasacyjne (art. 174 p.p.s.a.), tj. wskazanie przepisów prawa (materialnego lub procesowego), które zdaniem wnoszącego ten środek odwoławczy zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia konkretnych przepisów prawa determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd kasacyjny, który nie bada całokształtu sprawy, lecz weryfikuje wyłącznie zasadność zarzutów kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie może tych zarzutów modyfikować, ani uzupełniać.

Przypomnieć zatem należy, że to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie zresztą przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Jak już powiedziano, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1047/12, LEX nr 1487688 oraz wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1560/11, LEX nr 1218337).

Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione, a niektóre z nich za nieskuteczne.

Pierwszeństwo w rozpoznaniu mają, co do zasady, zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu, gdyż w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Wynika to z faktu, że do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424 oraz wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025).

W pierwszym zarzucie kasacyjnym Spółka wskazała na naruszenie przepisów o postępowaniu poprzez zaniechanie skierowania do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego w sytuacji, gdy pojęcie decyzji niekorzystnej budzi wątpliwości.

Wobec tego zarzutu wskazać trzeba, że zgodnie z art. 22 ust. 6 akapit 1 UKC przed wydaniem decyzji, która byłaby niekorzystna dla wnioskodawcy, organy celne powiadamiają wnioskodawcę o podstawach, na których zamierzają oprzeć decyzję, dając wnioskodawcy możliwość przedstawienia swojego stanowiska w określonym terminie rozpoczynającym swój bieg z dniem doręczenia powiadomienia lub z dniem uznania go za doręczone. Po upływie tego terminu wnioskodawca jest powiadamiany w odpowiedniej formie o wydanej decyzji. Decyzja niekorzystna dla wnioskodawcy - zgodnie z art. 22 ust. 7 UKC - określa podstawy, na których ją oparto i zawiera pouczenie o prawie do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 44.

W okolicznościach stanu faktycznego stwierdzić należy, że skarżąca kasacyjnie Spółka przed wniesieniem zastrzeżeń do protokołu kontroli - wystąpiła do organu z wnioskiem o korektę m.in. przedmiotowego zgłoszenia celnego w zakresie klasyfikacji taryfowej mleczka kokosowego, tj. zmiany zadeklarowanego w zgłoszeniu celnym kodu Taric towaru z 2202 90 15 91 na kod Taric 2106 90 92 60, wysokości stawki celnej (z 9,60% na 12,80%) oraz wysokości ciążących na niej z tego tytułu należności celno-podatkowych (v. pismo Skarżącej z dnia 12 grudnia 2017 r.).

W kontekście postawionego zarzutu należy zatem mieć na względzie podjęte przez skarżącą kasacyjnie działania związane z zainicjowaniem postępowania mającego na celu wydanie decyzji dotyczącej stosowania przepisów prawa celnego - w tym wypadku wydanie decyzji zgodnie z przedstawioną przez skarżącą kasacyjnie Spółkę korektą złożonego w niniejszej sprawie zgłoszenia celnego.

Słusznie Sąd I instancji zauważył, że "decyzja korzystna", to każda decyzja wydana na wniosek osoby zainteresowanej, uwzględniająca w całości jej żądanie zawarte we wniosku (bądź też taka decyzja, która zostaje wydana z urzędu, ale korzystnie wpływa na sytuację prawną osoby zainteresowanej). Postępowanie w sprawie skorygowania zgłoszenia celnego zostało wszczęte na wniosek Spółki z dnia 12 grudnia 2017 r., natomiast wydana przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego decyzja w tej sprawie w pełni uwzględniała żądanie zawarte w tym wniosku.

Zatem w sytuacji, gdy wydana przez organ I instancji decyzja była zgodna z treścią korekty zgłoszenia celnego w zakresie taryfikacji zaimportowanego towaru, przyjętej stawki celnej, jak i wyliczonej kwoty należności celnych, to można powiedzieć, że decyzja taka nie naruszała art. 22 ust. 6 akapit 1 i art. 22 ust. 7 UKC.

Podzielić też należy pogląd Sądu I instancji, że nawet gdyby przyjąć - jak podnosi Spółka - że art. 22 ust. 6 UKC został naruszony w zakresie, w jakim organ I instancji przed wydaniem swojej decyzji nie powiadomił wnioskodawcy o podstawach, na których zamierza oprzeć tę decyzję i nie dał wnioskodawcy możliwości przedstawienia swojego stanowiska w określonym terminie, to naruszenia tego w żadnym razie nie można byłoby uznać za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro skarżąca - zarówno w odwołaniu od decyzji, jak też przed wydaniem ostatecznej decyzji w rozpoznawanej sprawie - miała prawo do przedstawienia swojego stanowiska i z prawa tego skorzystała. Z tego też powodu nie można uznać za zasadne twierdzeń skarżącej o naruszeniu zasady dwuinstancyjności w niniejszej sprawie. Z zasady tej wynika, że organ administracji w każdej z dwóch instancji rozpoznaje sprawę w całości co do jej istoty, co mało miejsce w niniejszej sprawie. Skarżąca w postępowaniu przed wydaniem rozstrzygnięcia, miała w pełni możliwość przedstawienia swoich racji i zaprezentowania swojego stanowiska (co zresztą uczyniła), natomiast nie podzielenie tego stanowiska przez organy nie oznacza, iż sprawa ta nie została w pełni, w jej całokształcie rozpoznana przez organy obu instancji.

W takiej sytuacji nawet przy przyjęciu, że w sprawie znajdował zastosowanie art. 22 ust. 7 UKC, to nie doszło do jego naruszenia, gdyż decyzja wydana przez organ I instancji jasno wskazywała podstawy, na których została oparta, a także zawierała pouczenie o prawie do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 44 UKC. Analiza treści powołanej decyzji jednoznacznie wskazuje na podstawy prawne i faktyczne zajętego przez organ stanowiska, w szczególności co najważniejsze, wskazuje ona kod Taric 2106 90 92 60 dla mleczka kokosowego, określa stawkę celną w wysokości 12,8 %. Wyjaśnia też dlaczego organ dokonał takiej klasyfikacji celnej importowanego towaru powołując m.in. opis przedmiotowego towaru znajdujący się na stronie internetowej skarżącej kasacyjnie. Znając te podstawy Spółka miała więc pełną możliwość przedstawienia swoich racji i zaprezentowania swojego stanowiska w toku postępowania administracyjnego (co zresztą uczyniła). Z okoliczności stanu faktycznego nie wynika też, aby Spółka doznała jakiegoś uszczerbku ze względu na brak przedstawienia tych podstaw przed wydaniem przez organ decyzji w I instancji. Przekonuje do tego stwierdzenia również treść argumentów podnoszonych w skardze kasacyjnej. W postawionych zarzutach kasacyjnych nie wykazano wpływu wskazywanych naruszeń na wynik sprawy co stanowi nieodzowny warunek skuteczności zarzutu procesowego w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

W tych okolicznościach nie można mówić o powstaniu potrzeby skierowania przez Naczelny Sąd Administracyjny pytania prejudycjalnego na podstawie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Samo podniesienie kwestii dotyczącej prawa unijnego przez stronę postępowania nie przesądza o potrzebie skierowania pytania prejudycjalnego. Z art. 267 TFUE wynika obowiązek NSA przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego (prejudycjalnego) w przypadku, gdy według tego Sądu do rozstrzygnięcia sprawy konieczna jest wykładnia aktów przyjętych przez instytucje Unii. Określone zagadnienie, aby mogło być przedmiotem pytania prejudycjalnego, powinno dotyczyć kwestii interpretacji prawa unijnego znajdującego zastosowanie w sprawie zawisłej przed sądem krajowym (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2170/15, LEX nr 2306822). Sądy, których orzeczenia są zaskarżalne, nie mają obowiązku zwracania się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, jeżeli m.in. uznają, iż postawiony jako wątpliwy problem nie ma zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub jeśli nie stwierdzą wątpliwości, co do rozumienia norm unijnych (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 2406/16, LEX nr 2252697). Łączna interpretacja art. 267 akapit 2 i 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. 2004 r. Nr 90 poz. 864/2 ze zm.) prowadzi do wniosku, że sąd ostatniej instancji, przy podejmowaniu decyzji o potrzebie zadania pytania prejudycjalnego, dotyczącego wykładni prawa unijnego, dysponuje taką samą autonomią, jak sądy niższych instancji. Nie jest on zatem zobowiązany do zadania pytania, jeżeli uzna, że dana kwestia nie ma zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt I GSK 236/12, LEX nr 1313768). Sąd powinien zwrócić się na podstawie art. 267 TFUE z pytaniem do TSUE w przypadku wątpliwości, co do wykładni prawa Unii. Tymczasem nie wynika, aby Sąd I instancji powziął takie wątpliwości. Wątpliwości takich nie ma również Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt II GSK 3045/17, LEX nr 3028797).

W świetle przedstawionej argumentacji postawiony zarzut kasacyjny należało uznać za nieusprawiedliwiony.

W drugim zarzucie procesowym skarżąca kasacyjnie Spółka wskazała na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy powinna być ona uwzględniona.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. stwierdzić należy, że są to przepisy o charakterze wynikowym i ich naruszenie wiąże się z naruszeniem innych przepisów procesowych, w przypadku art. 151 p.p.s.a. także z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Wskazując zatem na ich naruszenie należy powołać je łącznie z innymi przepisami, które zostały przez organy lub sąd I instancji naruszone, a w wyniku uchybienia tym przepisom doszło do naruszenia omawianych przepisów wynikowych (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a.). Przepisy te nie mogą zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

W orzecznictwie NSA prezentowany jest jednolity pogląd, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. regulują sposób rozstrzygnięcia i bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, zarzuty nie są trafne (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2383/14, LEX nr 1666121, wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 78/14, LEX nr 1677528, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1442/13, LEX nr 1783566, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1443/13, LEX nr 1774171).

Odnosząc się do naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. przede wszystkim należy przywołać ich treść. Z pierwszego z nich wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Drugi zaś przewiduje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zauważyć zatem wypada, że wskazane przepisy mają charakter ustrojowy, w sposób najbardziej ogólny i generalny określają zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Zawarte w nich unormowania nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej albowiem sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa, które w przypadku zarzutu ich naruszenia, winny być wskazane w skardze kasacyjnej z towarzyszącym temu sprecyzowaniem i umotywowaniem, do jakiego przekroczenia bądź niedopełnienia prawa doszło i na czym ono polegało. W przypadku zatem, gdy strona chce zarzucić niewłaściwą kontrolę sądowoadministracyjną, przepis ten musi zostać powołany w połączeniu z przepisami, które Sąd mógł naruszyć w toku sprawowania tej kontroli (por. wyroki NSA z dnia 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1598/17, LEX nr 2865751). Zarzut niedostatecznego rozważenia zarzutów skargi nie może być podnoszony poprzez powołanie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2541/17, LEX nr 2724722). Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem strony skarżącej nie może być utożsamiane z uchybieniem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3649/18, LEX nr 2656502). Tym samym postawiony zarzut kasacyjny należało uznać za nieskuteczny.

W trzecim zarzucie procesowym skarżąca kasacyjnie Spółka wskazała na naruszenie art. 22 ust. 6 i ust. 7 oraz art. 44 ust. 1 i ust. 4 UKC w związku z naruszeniem art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie. Zarzut ten został już omówiony podczas rozważań dotyczących pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej. Przypomnieć w tym miejscu jedynie wypada, że decyzja wydana przez organ I instancji zawierała podstawy, które zadecydowały o treści podjętego rozstrzygnięcia, nie doszło w sprawie do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, zaś brak wskazania tych podstaw przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, w okolicznościach faktycznych sprawy, nie miał istotnego wpływu na jej wynik. Dlatego też postawiony zarzut kasacyjny również należało uznać za nieusprawiedliwiony.

W czwartym zarzucie procesowym skarżąca kasacyjnie Spółka wskazała na naruszenie przepisów UKC i Ordynacji podatkowej poprzez brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego wobec czego, zdaniem skarżącej, nie wyjaśniono w sposób pełny i niebudzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy, w tym właściwości spornego towaru, w zakresie w którym niezbędne było odwołanie się do wiedzy biegłych. W efekcie, w ocenie Spółki, doprowadziło to do braku pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia przesłanek, na podstawie których organy zweryfikowały klasyfikację taryfową towaru o nazwie mleczko kokosowe, a Sąd I instancji tę klasyfikację zaakceptował. Z treści powołanego zarzutu wynika zatem, że Spółka wskazuje w nim na brak powołania w sprawie biegłego i w konsekwencji brak pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia przesłanek, które zadecydowały o dokonanej przez organy taryfikacji mleczka kokosowego. Z zarzutem tym zgodzić się nie można. Przede wszystkim wskazać należy, iż w toku postępowania przed organami zebrano stosowny do potrzeb taryfikacji mleczka kokosowego materiał dowodowy i wyjaśniono stan faktyczny sprawy. Wskazać w tym miejscu trzeba, że podczas postępowania ustalono skład taryfikowanego towaru, jego właściwości, jak i proces jego produkcji.

Z akt sprawy wynika, że przedmiotem importu były towary opisane w zgłoszeniu celnym jako mleczko kokosowe, zaś w oświadczeniu spółki z dnia 8 czerwca 2017 r. składnikami "Mleczka kokosowego TaoTao 400 ml" są: ekstrakt z orzecha kokosowego (81,8%), woda (17,75%), stabilizatory: E412, E466 (0,35%), emulgator: E435 (0,1%). Specyfikacja produktu sporządzona przez eksportera z Tajlandii potwierdza, że składnikami produktu "Mleczko kokosowe 17-19%" są: ekstrakt z orzecha kokosowego - 81,8%, woda - 17,75%, stabilizator: guma guar E412 - 0,25%, stabilizator: karboksymetyloceluloza E466 - (0,10%), emulgator: E435 (0,10%).

Specyfikacja produktu zawiera również opis z którego wynika, że mleczko kokosowe ma gładką, kremową i jednorodną konsystencję, kremowo-biały kolor, posiada delikatny zapach mleka kokosowego oraz kremowy i delikatnie słodki smak. Przedstawiony wyżej skład towaru potwierdzają informacje o produkcie na stronie internetowej spółki. Zwrócono także uwagę na to, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej kasacyjnie Spółki z dnia 8 czerwca 2017 r. opisujące proces technologiczny produkcji "Mleczka kokosowego TaoTao 400 ml".

Organ wskazał, że powyższe informacje pozwalają na stwierdzenie, iż przedmiotem zgłoszenia celnego jest gotowy produkt w puszkach o pojemności 400 ml, złożony z ekstraktu z orzecha kokosowego (81,8%), wody (17,75%), stabilizatorów (0,35%) i emulgatora (0,10%), o zawartości (w 100 ml) 17,2 g tłuszczu, 2,0 g cukru i 0,8 g białka, o gładkiej, kremowej i jednorodnej konsystencji, kremowo-białym kolorze, delikatnym zapachu mleka kokosowego oraz kremowym i delikatnie słodkim smaku, stosowany do przygotowywania mięsnych, warzywnych i rybnych dań, sosów, marynat, kawy, drinków, deserów i ciast. Produkt ten może ulec zestaleniu (zastygnięciu). Dodane w procesie produkcji substancje: guma guar E412 i karboksymetyloceluloza E466 są - jak powszechnie wiadomo - naturalnymi, roślinnymi środkami zagęszczającymi i stabilizatorami. Podkreślono, co istotne, że strona nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego inny niż przedstawiony powyżej stan towaru.. Organ wyjaśnił, że zgodnie z przedstawionym procesem technologicznym, po myciu wstępnym miazga kokosowa podlega sortowaniu, ponownemu myciu, blanszowaniu, rozdrabnianiu, ekstrakcji, pasteryzacji i chłodzeniu, normowaniu zawartości tłuszczu i podgrzewaniu wstępnemu. Po dodaniu gumy guar, wody, karboksymetylocelulozy, polisorbatu 60 następuje filtracja produktu. Filtracja to metoda oddzielania substancji stałych od cieczy i gazów, poprzez mechaniczne zatrzymanie jednego ciała stałego w przegrodach porowatych (filtrach) przy użyciu odpowiednich aparatów. Filtracja jest najczęściej stosowanym sposobem oddzielania ciał stałych od cieczy. Otrzymany w ten sposób produkt końcowy - mleczko kokosowe, zgodnie z opisem w przytoczonej wyżej specyfikacji produktu, ma gładką, kremową i jednorodną konsystencję. Stwierdzić wobec powyższego należy, że organy w postępowaniu dysponowały pełnym materiałem dowodowym niezbędnym do dokonania ustaleń faktycznych i zataryfikowania importowanego towaru w postaci mleczka kokosowego. W motywach zaskarżonego wyroku Sąd I instancji zauważył też, że organ odwoławczy słusznie nie uwzględnił wniosku dowodowego o powołanie biegłego, z tego powodu, że w aktach sprawy znajdują się - złożone przez Spółkę - dokumenty potwierdzające w sposób szczegółowy skład importowanego mleczka kokosowego, opisujące proces jego produkcji, jak również jego cechy organoleptyczne, czyli dane, w ocenie NSA, pozwalające na jednoznaczne zaklasyfikowanie importowanego towaru do stosownego kodu Taric. Podkreślić w tym miejscu należy, że dokonywanie klasyfikacji taryfowej stanowi domenę organów celnych, aktualnie organów celno-skarbowych. To te organy posiadają stosowne kompetencje do taryfikowania importowanych towarów. W nauce przyjmuje się, że rolą biegłego nie jest dokonywanie wykładni przepisów prawa i subsumcji stanu faktycznego sprawy. Jest to wyłączna kompetencja organu (por. B. Dauter, w: S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. X. 2017, WKP 2017, s. 1128). W orzecznictwie NSA prezentowany jest w tym zakresie pogląd, że zidentyfikowanie towaru dla potrzeb klasyfikacji taryfowej wiąże się z dokonaniem określonych ustaleń faktycznych z zastosowaniem przepisów Nomenklatury Scalonej (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I GSK 228/16, LEX nr 2465714; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 701/17, LEX nr 3022049; wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I GSK 485/16, LEX nr 2486394). W sprawach celnych do klasyfikacji taryfowej uprawniony jest jedynie organ celny i żadna opinia - także biegłego w rozumieniu art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej - nie może przesądzać tej kwestii (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt I GSK 870/11, LEX nr 1403117). Oczywiście mogą zachodzić przypadki potrzeby zasięgnięcia opinii biegłego, w szczególnie skomplikowanych sytuacjach faktycznych, jednak okoliczności niniejszej sprawy do takich nie należą. W tym stanie rzeczy, także tego zarzutu nie sposób uznać za usprawiedliwiony.

Konsekwencją braku podważenia ustaleń faktycznych dokonanych przez organy i zaakceptowanych przez Sąd I instancji jest nieuwzględnienie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie a to ze względu na ścisłe powiązanie ustaleń faktycznych i stosowanie do takich ustaleń przepisów prawa materialnego. W takiej sytuacji, dokonaną przez organy taryfikację należało uznać za uprawnioną.

Wbrew poglądowi skarżącej kasacyjnie, nie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię.

W pierwszym zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego skarżąca kasacyjnie Spółka wskazała na naruszenie przepisów UKC i przepisów rozporządzenia w sprawie nomenklatury taryfowej poprzez dokonanie ich błędnej wykładni w przedmiocie taryfikacji mleczka kokosowego do kodu Taric 2106 90 92 60 zamiast do kodu Taric 2202 99 15 91. W zakresie tego zarzutu przede wszystkim wskazać należy, że zasadnie organy i w ślad za nimi Sąd I instancji, powołały się podczas odkodowywania kodów Taric na potoczne rozumienie pojęć z Taryfy, które w regulacjach unijnych nie zostały zdefiniowane. W takim przypadku należy poszukiwać stosownych definicji w słowniku języka polskiego. Zatem takie pojęcia jak napoje i przetwory powinny być odkodowane przy uwzględnieniu definicji z języka potocznego. Takie poglądy w swym orzecznictwie prezentuje też Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który przykładowo w wyroku z dnia 27 stycznia 2022 r. C-347/20 wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE zarówno względy jednolitego stosowania prawa Unii, jak i zasady równości wskazują na to, że treść przepisu prawa Unii, który nie zawiera żadnego wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich dla określenia jego znaczenia i zakresu, należy zwykle nadać w całej Unii wykładnię autonomiczną i jednolitą. Ponadto ustalenie znaczenia i zakresu pojęć, których definicji prawo Unii nie zawiera, powinno być dokonywane zgodnie z ich zwyczajowym znaczeniem w języku potocznym, przy jednoczesnym uwzględnieniu kontekstu, w którym są one użyte, i celów uregulowania, którego są częścią (zob. podobnie w szczególności wyrok z dnia 17 grudnia 2020 r., BAKATI PLUS, C-656/19, EU:C:2020:1045, pkt 38, 39 i przytoczone tam orzecznictwo) (teza 42).

Mając zatem na względzie powyższe wskazanie Trybunału, odnośnie pojęć napoju i przetworu, należy odwołać się do języka potocznego, co – jak już powiedziano - słusznie uczynił Sąd I instancji w motywach zakwestionowanego wyroku. Wskazał, że dział 22 posługuje się pojęciem "napoju", którego prawodawca nie zdefiniował, a zatem - biorąc pod uwagę powszechne rozumienie słowa "napój" (definicję językową) - należy przyjąć, że produkty objęte tym działem są bezsprzecznie produktami spożywczymi, które muszą występować w postaci płynnej, nadającej się do bezpośredniego spożycia, jako płyn przeznaczony do picia. Dział 22 obejmuje więc produkty różnego rodzaju, przeznaczone do picia, czyli do bezpośredniego spożycia jako napój (oczywiście z uwzględnieniem zawartych w tym dziale wyłączeń). Natomiast Dział 21 Wspólnej Taryfy Celnej obejmuje "Różne przetwory spożywcze" i pozycji 2106 - "Przetwory spożywcze gdzie indziej niewymienione". Podobnie, jak w przypadku pojęcia "napoju", Wspólna Taryfa Celna nie definiuje pojęcia "przetworu", które to - zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego słowa - oznacza "produkt uzyskany przez przeróbkę w procesie technologicznym", a zatem produkt poddany przetworzeniu w rzecz inną (por. https://sjp.pwn.pl/), czyli - jak wskazywały organy - taki produkt finalny, w którym surowiec zatracił swą pierwotną indywidualność. Dokonując wykładni w zakresie taryfikacji przedmiotowego mleczka kokosowego stwierdzić dalej należy, że w celu ustalenia prawidłowego kodu należy w pierwszej kolejności kierować się Ogólnymi Regułami Interpretacji Nomenklatury Scalonej (ORINS). Ponadto do interpretacji zakresu poszczególnych pozycji taryfowych w istotny sposób przyczyniają się Noty wyjaśniające do Nomenklatury scalonej. Noty wyjaśniające do Nomenklatury scalonej mogą odwoływać się do Not wyjaśniających do Systemu Zharmonizowanego, nie zastępują tych ostatnich, ale powinny być uważane jako uzupełniające i używane w połączeniu z nimi. W rozpoznawanej sprawie klasyfikacja towarów została dokonana przez organy celno-skarbowe w oparciu o brzmienie przepisów Wspólnej Taryfy celnej, jak i wymienionych powyżej Not wyjaśniających. Należy zaznaczyć, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości w swych orzeczeniach niejednokrotnie uznawał, że noty i opinie Światowej Organizacji Celnej nie są wiążące ani dla organów celnych, ani dla sądów (zob. wyroki w następujących sprawach C-35/93, C-130/02, C-467/03). Noty te stanowią jednak ważny środek służący zapewnieniu jednolitego stosowania Taryfy celnej przez organy celne państw członkowskich i stanowią istotną pomoc w interpretacji Taryfy (por. wyroki w sprawach 798/79, C 396/02). Za zasadę uznał stosowanie not w procesie interpretacji nomenklatury towarowej. Uwypuklić w tym miejscu należy, że kryterium klasyfikacji taryfowej towarów stanowią w pierwszej kolejności obiektywne cechy i właściwości klasyfikowanego towaru ujęte w opisie pozycji oraz w uwagach do sekcji i działów Taryfy Celnej. W zakresie wykorzystania (zastosowania) spornego towaru należy zwrócić także uwagę na to, że sama skarżąca kasacyjnie Spółka na swojej stronie internetowej wskazuje, że przedmiotowe mleczko kokosowe znajduje zastosowanie do przygotowywania mięsnych, warzywnych i rybnych dań, sosów, marynat, kawy, drinków, deserów i ciast, nie wskazując (ani w jakikolwiek sposób nie sugerując) by stanowiło ono produkt przeznaczony bezpośrednio do picia (czyli napój). Słusznie, w ocenie NSA, zauważył Sąd I instancji, że jest to zgodne z doświadczeniem życiowym, które wyklucza traktowanie mleczka kokosowego o zawartości 80% ekstraktu z orzecha kokosowego jako napoju, nie negując możliwości potraktowania go jako bazy lub dodatku służącego przygotowaniu produktów służących do picia.

Nie podważa zaprezentowanego poglądu okoliczność podnoszona przez skarżącą kasacyjnie Spółkę, że mleczko kokosowe przez wiele osób (wegetarian, wegan) jest stosowane jako zamiennik mleka krowiego wprost do picia, albowiem - na co zwrócił uwagę organ - sposób wykorzystania (zastosowania) spornego produktu jest indywidualną sprawą konsumentów. Czysto subiektywne czynniki nie mają znaczenia przy klasyfikacji produktu (zob. wyrok TSUE w sprawie C-114/80).

W ocenie NSA, obiektywne cechy i właściwości wzmiankowanego towaru przekonują w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że sporne mleczko kokosowe nie stanowi napoju. Na uwagę zasługuje, jako okoliczność dla sprawy o istotnym znaczeniu, właśnie brak wskazania na stronie internetowej skarżącej kasacyjnie Spółki, że przedmiotowe mleczko kokosowe służy do picia. Twierdzenia Spółki, że mleczko kokosowe stanowi napój, w tych okolicznościach, budzi poważne wątpliwości. Gdyby bowiem rzeczywiście przeznaczeniem tego towaru ze względu na jego obiektywne cechy i właściwości było jego spożywanie przez picie, to niewątpliwie na stronie internetowej skarżącej kasacyjnie Spółki w opisie tego towaru znalazłby się stosowny zapis.

Z kolei drugi z zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego został skonstruowany z naruszeniem reguł sporządzania skargi kasacyjnej. Zarzut kasacyjny powinien bowiem przede wszystkim wskazywać przepis, który zdaniem autora skargi kasacyjnej został naruszony. W omawianym zarzucie Spółka nie wskazała jednak konkretnego przepisu prawa materialnego któremu uchybiono podczas prowadzonego postępowania. Powiązanie tego nieskonkretyzowanego zarzutu z przepisami o charakterze wynikowym i ustrojowym nie mogło odnieść skutku oczekiwanego przez skarżącą. Niezależnie od powyższego, należy zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji, że organy celno-skarbowe, na co wyraźnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, nie stosowały rozporządzenia Komisji (EWG) nr 1486/93 do wydania zaskarżonych w sprawie rozstrzygnięć. Rozporządzenie to nie zostało powołane w podstawie prawnej z żadnej z decyzji, a jedynie w uzasadnieniu organu I instancji, stanowiąc wyłącznie uzupełnienie zasadniczej argumentacji organu w kwestii klasyfikacji taryfowej importowanego towaru poprzez wskazanie na jego podobieństwo z produktem wskazanym w rozporządzeniu Komisji (EWG) nr 1486/93 (mlekiem kokosowym). Organ posłużył się zatem omawianym rozporządzeniem wyłącznie, jako pomocą interpretacyjną na potwierdzenie już przyjętego stanowiska, co do klasyfikacji taryfowej spornego towaru. Zauważyć jednak trzeba, że posłużenie się powołanym rozporządzeniem dla potwierdzenia dokonanej taryfikacji było w zaistniałych okolicznościach faktycznych, w ocenie NSA, w pełni uprawnione.

Podsumowując, zasadnie Sąd I instancji zaaprobował taryfikację, której dokonały organy, iż mleczko kokosowe powinno być zaklasyfikowane do przetworów pozostałych, a nie do napojów.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Wobec tożsamości problemu prawnego, na kanwie którego złożono skargę kasacyjną we wszystkich rozpoznanych w tym samym dniu sprawach skarżącej, nakład pracy pełnomocnika procesowego w tej sprawie jest pochodną sumy wielu odrębnych czynności procesowych, ale formułowania tych samych argumentów i jednokrotnego wysiłku intelektualnego. Okoliczność ta stanowi szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za pomniejszeniem, wynikającego z przepisów prawa, wynagrodzenia pełnomocnika radcy prawnego do 450 zł.