Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 538/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Świadczeń Pracowniczych 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu A. G. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu A. B. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu A. G. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan prawny i faktyczny:

Pismem z dnia [...]. (wpływ do ZUS II Oddział w Ł. Inspektorat w Ł. w dniu [...].) A. B. zwrócił się o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oraz umorzenie odsetek od tych składek. Wnioskodawca podał, że jedynym źródłem jego dochodu jest wynagrodzenie w wysokości 981 zł miesięcznie, które z trudem pokrywa bieżące koszty, przy czym koszty utrzymania kształtują się następująco: czynsz w wysokości 150 zł miesięcznie, energia elektryczna 50 zł miesięcznie, gaz 37 zł miesięcznie. Ponadto pożyczki zaciągnięte u bliskich na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych, na których spłatę przeznacza kwotę 150,00 zł miesięcznie. Jest osobą schorowaną, cierpi na niedrożność żył, stłuczenie lewego płata czołowego, krwiak przymózgowy w lewej okolicy czołowej i z tego powodu leczy się neurologicznie. Budżet obciążają więc wydatki na zakup leków w wysokości około 50 zł miesięcznie. A.B. podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkując w lokalu mieszkalnym wraz z byłą żoną, nie posiada żadnych nieruchomości, ani żadnych wartościowych przedmiotów oraz oszczędności, z których sprzedaży można byłoby uzyskać dochód konieczny na pokrycie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Ponadto wnioskodawca podał, że wszczęta wobec niego egzekucja administracyjna okazała się bezskuteczna, nie posiada majątku, z którego można byłoby ją prowadzić, zajęcie wynagrodzenia za pracę okazało się bezskuteczne, ponieważ kwota osiąganych przez niego dochodów jest tak niska, że nie ma możliwości dokonywania z niej potrąceń. Do przedmiotowego wniosku A.B. załączył kartę informacyjną z dnia [...]. wystawioną przez Szpital [...], wynik badania USG-D z dnia [...]. wykonanego na Oddziale Chirurgii Ogólnej i Naczyniowej, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] wystawione przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. (umiarkowany stopień niepełnosprawności, orzeczenie ma charakter trwały), zaświadczenie lekarskie z dnia [...]. wystawione przez Instytut Medycyny Pracy [...] Przychodnię Chorób Zawodowych, zgodnie z którym wobec przeciwwskazań zdrowotnych jest niezdolny do podjęcia pracy. Dodatkowo w dniu 3 stycznia 2011r. wnioskodawca złożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej, z którego wynika, że w okresie od maja 1999r. do grudnia 2003r. prowadził jednoosobową działalność gospodarczą, od 1988r. jest rozwiedziony, zamieszkuje w Ł., przy ul. [...], zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę w firmie przy ul. [...], osiąga dochód w wysokości 1.317,00 zł brutto, nie pobiera emerytury ani renty, nie posiada dochodu z innych źródeł, prowadzona działalność gospodarcza została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej w dniu 20 grudnia 2010r., nie pobiera zasiłku, ani innych świadczeń z urzędu pracy, nie pobiera świadczeń z pomocy społecznej, ani nie korzysta z innych form pomocy, nie posiada nieruchomości, nie posiada praw majątkowych, nie posiada ruchomości, posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w wysokości około 2.420,00 zł plus należne odsetki za zwłokę, przy czym złożył wniosek o umorzenie przedmiotowych zaległości, posiada zobowiązania pieniężne wobec byłej żony z tytułu czynszu w wysokości około 11.000,00 zł, które spłacane są w wysokości 100,00 zł miesięcznie, nie posiada wierzytelności, zamieszkuje z byłą żoną, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, ponosi stałe miesięczne koszty opłat za media w połowie wysokości: czynsz -150,00 zł, energia elektryczna około 25,00 zł, ponosi koszty związane z zakupem leków w wysokości około 100,00 zł miesięcznie, przy czym nie posiada dokumentów potwierdzających ich zakup, ponosi koszt 100,00 zł z tytułu zakupu biletów na dojazd do miejsca pracy. Ponadto A. B.doprecyzował wniosek o umorzenie wskazując, iż zwraca się z prośbą o umorzenie należności na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Do oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej dołączył wezwanie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.z dnia [...]. do uzupełnienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził z urzędu dodatkowe postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalił, że wnioskodawca prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie wpisu z dnia 15 kwietnia 1999r. do ewidencji działalności gospodarczej nr [...], wydanego przez Delegaturę Urzędu Miasta Ł., wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej zawiesił od dnia 1 stycznia 2004r., zgłoszony jest do ubezpieczeń od dnia 1 lipca 2010 r. jako pracownik zatrudniony w Stowarzyszeniu Robotników Chrześcijańskich. Prowadząc pozarolniczą działalność gospodarczą, w myśl przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, A. B. jako płatnik składek miał ustawowy obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Niewywiązanie się z powyższego obowiązku spowodowało powstanie przedmiotowego zadłużenia. W wyniku rozpatrzenia sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. Inspektorat w Ł. w dniu [...]. wydał decyzję nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uzasadniając odmowę niespełnieniem przez wnioskodawcę przesłanek wynikających z art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Pismem z dnia [...]. A. B. zwrócił się z wnioskiem do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że ma 63 lata i orzeczony stopień niepełnosprawności, pracuje fizycznie za minimalne wynagrodzenie, z czego na rękę otrzymuje 1.034,00 zł. Za dwa lata przejdzie na emeryturę, w związku z czym jego dochody ulegną dalszemu pomniejszeniu. W przypadku wystąpienia przez komornika z egzekucją należności, to poza znikomą wartością (często przy nakładach wyższych niż środki podjęte celem realizacji egzekucji) uzyskanych poszczególnych kwot w ramach egzekucji i tak nigdy nie pokryją całego długu, a w międzyczasie będą narastały kolejne odsetki i dług będzie się powiększał. W przypadku śmierci należności zostaną umorzone i efekt będzie podobny do tego jaki byłby w sytuacji, gdyby należności te zostały umorzone już w tej chwili. Z uwagi na powyższe strona wnosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem zasad moralnych i humanitarnych, a nie tylko w oparciu o przepisy prawa. Nałożenie obowiązku spłacania zaległości pozbawi go możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Minimalne koszty ponoszonych miesięcznie opłat administracyjnych stanowią kwotę 225,50 zł. Do tego dolicza koszty dojazdu do pracy w wysokości ok. 100,00 zł miesięcznie (bilet tramwajowy 2,40 x 2 = 4,80 x 25 dni roboczych) oraz koszt zakupu leków w wysokości ok. 100 zł miesięcznie, przy czym są to koszty absolutnie konieczne do zapłacenia i kiedy doda się to do opłat administracyjnych powstaje kwota 425,00 zł. Ponadto pozostając bez pracy od momentu zawieszenia działalności gospodarczej do momentu podjęcia pracy w Stowarzyszeniu Robotników Chrześcijańskich nie płacił czynszu, w związku z czym obecnie spłaca go byłej żonie – I. B. w kwocie 150 zł miesięcznie. W okresie od 20 września 2009r. do końca marca 2010r. nie otrzymywał wynagrodzenia, gdyż przebywał na zasiłku chorobowym, który wynosił 600 zł. W wyżej wymienionym okresie musiał pożyczać pieniądze od znajomych i przyjaciół, którym obecnie stara się regulować zobowiązania. Strona załączyła kopię odcinka dla zleceniodawcy potwierdzającego uiszczenie w dniu [...]. opłaty za energię elektryczną w kwocie 47,32 zł, kopię informacji Spółdzielni Mieszkaniowej "C" z dnia [...] r. dotyczącą rozliczenia wody, dowód wypłaty wynagrodzenia za miesiąc luty 2011 r. w kwocie 1.032,34 zł.

Organ wskazał, że A.B.jest rozwiedziony od 1986r., przy czym zgodnie ze złożonym oświadczeniem zamieszkuje z byłą żoną, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego strony wynosi około 1.032,00 zł i przekracza minimum socjalne. Minimum socjalne przypadające na jedną osobę w jednoosobowym gospodarstwie, na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, wynosi aktualnie 940,12 zł. Organ, biorąc powyższą pod uwagę, stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy nie zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę i osiąga z tego tytułu dochód przekraczający minimum socjalne. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zawierające tylko obostrzenie co do wykonywanej pracy - wskazana jest praca w warunkach chronionych. Posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli pozostaje bez wpływu na stanowisko w przedmiotowej sprawie, gdyż każdy wierzyciel ma prawo, a co więcej obowiązek dochodzenia swoich należności, taki też obowiązek został nałożony na Zakład. Nie wystarczy jedynie wskazanie na uciążliwość i trudności w zapłacie narosłych zobowiązań, gdyż odstąpienie od tego obowiązku ma charakter wyjątkowy,

Organ wskazał, że przypadku strony nie mają również zastosowania przesłanki z § 3 ust 1 pkt 2 wyżej cytowanego rozporządzenia, gdyż nie wykazał, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które mogłoby spowodować, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności - zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej z dniem 1 stycznia 2004r., a następnie dokonał likwidacji pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 21 grudnia 2010r. Zdaniem organu wnioskodawca nie wykazał, że przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że swoje stanowisko opiera na orzeczeniu Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, zgodnie z którym może wykonywać pracę w warunkach pracy chronionej. Ponadto zgodnie z danymi zaewidencjonowanymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS od dnia 1 lipca 2010r. zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę w Stowarzyszeniu Robotników Chrześcijańskich. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że nie zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 3 wyżej cytowanego rozporządzenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż ponownie rozpatrzył wniosek w oparciu art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W aktach sprawy brak jest stwierdzenia przez uprawniony do tego organ całkowitej nieściągalności ze względu na brak majątku, wobec czego brak jest podstaw do umorzenia zadłużenia w oparciu o art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ stwierdził, że zadłużenie, do którego zapłaty strona jest zobowiązana finansowane było nie tylko przez niego jako płatnika składek, ale również z własnych środków przez zatrudnionych pracowników. Zgodnie z art. 46 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek zobowiązany jest potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać składki za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Potrącenie składek z wynagrodzeń pracownika i nie odprowadzenie ich do ZUS stanowi naruszenie obowiązujących norm prawa. Ponadto organ stwierdził, że osiągany przez A. B. dochód z tytułu najniższego obowiązującego wynagrodzenia za pracę przekracza minimum socjalne. Kryterium minimum socjalnego stanowi kategorię socjalną, mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych, uwzględniając podstawowe potrzeby bytowo - konsumpcyjne.

Odnosząc się do oświadczenia strony dotyczącego regulowania zobowiązań cywilnoprawnych wobec byłej żony i przyjaciół, od których pożyczył pieniądze, organ wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, tak jak każdy wierzyciel ma prawo dochodzić swych wierzytelności, co więcej na Zakład został nałożony ustawowy obowiązek dochodzenia należności z tytułu składek, stanowiących należności publicznoprawne. Mając powyższe na względzie bezzasadne byłoby umorzenie należności publicznoprawnych w sytuacji, gdy strona reguluje należności cywilnoprawne. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności, zgodnie z obowiązującymi przepisami, Zakład obok interesu strony ma obowiązek uwzględnienia także interesu publicznego, który można rozumieć jako zapewnienie wpływu należnych składek i odsetek za zwłokę do funduszu, którymi zarządza Zakład, w tym do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wypłacane są świadczenia dla uprawnionej, szerokiej grupy społecznej. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umorzenie należności z tytułu składek w chwili obecnej byłoby przedwczesne, tym samym naruszałoby interes publiczny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2011 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. W piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2011 r. pełnomocnik skarżącego zarzucił: a) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 ust. 2 i 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, b) § 3 pkt 1 ppkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z dnia 31 lipca 2003 r w zw. z art. 28 ust. 3 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy powinny być one zastosowane. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie jedynie fragmentarycznej oceny materiału dowodowego, pomijającej kwestię: wpływu stanu zdrowia skarżącego na możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, zwiększonych kosztów utrzymania w związku ze złym stanem zdrowia skarżącego, braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS [...]r. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik wskazał na niemożność uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z zebranego wynika, iż stan majątkowy skarżącego, w szczególności niskie dochody, jak też brak majątku, do którego można skierować egzekucję nie pozwoli na dokonanie ani teraz, ani też najprawdopodobniej w przyszłości, na dokonanie skutecznych czynności egzekucyjnych, których rezultat pozwoli choćby na pokrycie wydatków egzekucyjnych. ZUS w ogóle nie przeprowadził analizy pod kątem możliwości pokrycia wydatków egzekucyjnych. Ponadto organ posłużył się standardowymi wyliczeniami, które nie uwzględniają faktu, iż koszty leczenia skarżącego są wyższe niż przeciętne. Jednocześnie organ nie wziął pod uwagę faktu, iż obecne dochody skarżącego, ze względu na jego zły stan zdrowia - przewlekłą, chorobę, są na maksymalnym, osiągalnym w jego sytuacji życiowej. Pełnomocnik podniósł też, że dochody skarżącego oraz jego sytuacja zdrowotna dają podstawy do przyjęcia, iż opłacenie należności pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia jego potrzeb życiowych, a przewlekła choroba uniemożliwia uzyskiwanie dochodu przekraczającego minimalne wynagrodzenie, który mógłby zostać przeznaczony na opłacenie składek (§3 pkt 1 rozporządzenia w zw. z art. 28 ust. 3 a ustawy).

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa w sposób określony w art. 145 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który obligowałoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W myśl art. 28 ust. 1 powołanej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (28 ust. 2).

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (28 ust. 3).

W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Podkreśla się jednak zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej jako k.p.a. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność a sąd mógł ocenić, że wszelkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów.

Sąd dokonując oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego i wyprowadzonych z niego konsekwencji prawnych stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał dogłębnej oceny prawnej prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego.

W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie zachodzi ustawowa przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności, i tym samym brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do spostrzeżenia, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób wyczerpujący. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżący mieszka z byłą żoną i to żona ponosi koszty utrzymania mieszkania. Skarżący wprawdzie twierdzi, że w części partycypuje w tych kosztach, a jednocześnie posiada z tego tytułu zadłużenie wobec byłej żony. Skarżący otrzymuje wynagrodzenie za pracę brutto 1386 zł, a w miesiącu lutym 2011 r. otrzymał wypłatę w wysokości 1032 zł netto. Organ stwierdził, że dochód ten jest wyższy niż minimum socjalne. Skarżący wprawdzie twierdzi, że posiada inne zaległe zobowiązania wobec innych wierzycieli, w tym z tytułu podatków oraz w stosunku do przyjaciół, jednak wystąpił z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Organ nie przeczy, że sprostanie obciążeniu wymaga znacznego wysiłku, jednakże na obecnym etapie postępowania ocenił, że skarżący jest w stanie spłacić zadłużenie. Wprawdzie podjęcie spłaty zaległej należności pogorszy w sposób oczywisty jego sytuację, nie daje to jednak wystarczającej podstawy, aby dług umorzyć.

W ocenie sądu, wobec powyższych ustaleń, organ prawidłowo stwierdził, że wobec skarżącego nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności składek. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie stanowisko zaprezentowane w skardze, że sytuacja skarżącego wypełnia dyspozycję art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wprawdzie skarżący zaprzestał prowadzenia działalności, ale posiada stałą pracę, za która otrzymuje wynagrodzenie, które z roku na rok ulega niewielkiemu podwyższeniu. Nie jest zatem oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W omawianym stanie rzeczy organ słusznie zatem uznał, że uzyskiwanie przez skarżącego comiesięcznego dochodu przemawia za odmową wydania na jego rzecz, niewątpliwie uznaniowej w swym charakterze, decyzji na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dokonując wykładni językowej tego przepisu uznać należy, że dotyczy on wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne "ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia". Zgodnie z art. 4 u.s.u.s. użyte w ustawie określenia oznaczają – "ubezpieczeni" - osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, z kolei określenie "płatnik składek" - oznacza m.in.: pracodawcę w stosunku do pracowników (pkt 2 lit. a) lub ubezpieczonego zobowiązanego do opłacania składek na własne ubezpieczenie społeczne (pkt 2 lit. d). Przepis dotyczy wyraźnie należności składkowych "ubezpieczonych", to jest ich własnych obciążeń z tego tytułu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r. III UK 84/06, wyrok NSA z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 588/10, wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 589/09, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r. II GSK 564/09 ).

Zgodnie z art. 28 ust. 3b u.s.u.s minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Szczegółowe zasady umorzenia, o których mowa wyżej określił w drodze rozporządzenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne).

Skarżący był zobowiązany do płacenia składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek skarżący był zobowiązany finansować nie tylko sam, jako płatnik składek, ale również z własnych środków w stosunku do zatrudnionych pracowników. Nie może zatem budzić wątpliwości, że ocena zasadności umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne obciążających skarżącego powinna odbywać się także z uwzględnieniem postanowień tego rozporządzenia.

Z mocy § 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zgodnie zaś z pkt 3 § 3 umorzenie może nastąpić z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Dokonana przez organ analiza sytuacji finansowej skarżącego, szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie daje podstawy do przyjęcia, że wypełnia ona dyspozycję § 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Na dochód skarżącego składa się kwota wynagrodzenia za pracę 1.317 zł brutto. Skarżący zamieszkuje z byłą żoną. Miesięczny dochód skarżącego po odliczeniu wydatków nie pozwala przyjąć, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Argumentem przemawiającym za odmową umorzenia należności na podstawie § 3 pkt 3 powołanego rozporządzenia jest zaś to, że skarżący nie sprawuje opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Natomiast udokumentowana choroba skarżącego nie pozbawia go dochodu. Jest bowiem zatrudniony i otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie przekraczającej minimum socjalne. Skoro podnoszona przez skarżącego okoliczność jego choroby nie stanowi przeszkody w otrzymywaniu dochodu, zatem nie może stanowić przesłanki umorzenia należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 cytowanego rozporządzenia).

Przesłanką podjęcia decyzji w sprawie umorzenia zaległości składkowej jest sytuacja podatnika istniejąca w chwili podejmowania decyzji, przy czym dłużnik jest zobowiązany do wykazania inicjatywy dowodowej w tym zakresie stosowanie do postanowień § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt GSK 160/10). Wobec powyższego organ winien dokonać analizy sytuacji osobistej, majątkowej i rodzinnej zobowiązanego z daty ubiegania się o umorzenie zaległości. Prawidłowo zatem organ przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącego uwzględnił otrzymywane przez niego wynagrodzenie za pracę, biorąc pod uwagę jego wzrost w stosunku do okresu wcześniejszego.

Z akt administracyjnych wynika również, że ZUS dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez skarżącego na okoliczność jego sytuacji finansowej. Przeprowadził również szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące ww. okoliczności. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie niewadliwych ustaleń faktycznych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie znaczy, iż dowody te nie zostały wyczerpująco rozpatrzone. Brak zatem uzasadnienia dla zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. i art. 80 k.p.a.

Za ustaleniem, czy w danym przypadku występuje ważny interes zobowiązanego przemawiający za umorzeniem zobowiązania z tytułu ubezpieczenia społecznego, winny przemawiać określone zobiektywizowane wartości, społecznie akceptowalna hierarchia tych wartości, a nie subiektywne odczucia zobowiązanego. Uznanie interesu strony za ważny powinno wynikać z obiektywnej oceny sytuacji zobowiązanego, a nie z własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy, czy nierozumienia przez organ trudnej sytuacji faktycznej. Niewątpliwie, za słuszny interes zobowiązanego należy uznać także zobiektywizowaną sytuację ekonomiczną, wysokość uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków, posiadany majątek.

W ocenie sądu, w niniejszej sprawie organ dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego w granicach swobodnego uznania administracyjnego. Odmawiając umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, – wbrew twierdzeniom skargi - nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Nie można takiej ocenie przypisać znamion dowolności. Rozstrzygnięcie mieścić się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowuje proporcje pomiędzy ważnym interesem strony i interesem społecznym.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. Na podstawie art. 250 tej ustawy sąd orzekł o kosztach postępowania.

t.p.