Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1592/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.3 ust.1 pkt6
journal: Dz.U. 2020 poz 797
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Sędzia SO (del.) Aleksandra Westra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowania odpadu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej było postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], wydane na podstawie art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256; dalej: kpa) w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1162 ze zm.) w związku z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z dnia 12 lipca 2006 r. ze zm.) i art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1610 ze zm.) – utrzymujące w mocy jego postanowienie z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], o wezwaniu P. K. do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04 w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia postanowienia.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy:

W związku z dokonanym zgłoszeniem celnym Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w [...] zawiadomił Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ) o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz przekazał całą zebraną w tej sprawie dokumentację.

Po przeanalizowaniu nadesłanej dokumentacji Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczął z urzędu postępowanie administracyjne nr [...], w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04 w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] przez P. K., będącego odbiorcą odpadu odpowiedzialnym za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium [...] na terytorium Polski.

W toku postępowania P. K. wyjaśnił, że pojazd będący przedmiotem postępowania został importowany z terytorium [...], następnie doszło do odprawy celnej. Po uiszczeniu należności celnych pojazd został przewieziony do [...], gdzie doszło do rozebrania pojazdu w celu przeprowadzenia remontu. P. K. podkreślił, że szkoda w przedmiotowym pojeździe nie była całkowita, a pojazd jego zdaniem nadaje się do naprawy i dalszej eksploatacji. Dalej podkreślił, że dokumentacja zdjęciowa i opinia rzeczoznawcy potwierdza, że dokonano zakupu samochodu jako całości, natomiast dla uznania pojazdu za odpad niezbędna jest wola wyzbycia się pojazdu i zmiana sposobu przeznaczenia pojazdu lub sposobu jego dotychczasowego użytkowania. Zdaniem strony, z oferty sprzedawcy nie wynika, aby wolą Ambasady RP w [...] było wyzbycie się pojazdu w celu jego demontażu, czy recyklingu. W ofercie sprzedaży nie zostało wskazane, aby sprzedaż odbywała się z przeznaczeniem pojazdu na części, a strona nabyła ten pojazd w celu dalszego użytkowania jako samochód osobowy i korzystania z niego na własne cele.

Strona załączyła do wyjaśnień kopię umowy sprzedaży samochodu, kopię opinii nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., kopię pisma z firmy ubezpieczeniowej "[...]", kopię ogłoszenia o przetargu nr [...], kopię dokumentacji fotograficznej i kopię pisma z dnia [...] sierpnia 2018 r.

Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., GIOŚ wezwał P. K. do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04 w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganą w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia postanowienia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ przytoczył okoliczności, które w jego ocenie dowodzą, iż ww. pojazd stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Ponadto organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, międzynarodowe przemieszczenie spornego pojazdu jest przemieszczeniem nielegalnym.

Strona skorzystała z przysługującego uprawnienia i wniosła zażalenie na ww. postanowienie zarzucając, że zostało wydane z naruszeniem:

- art. 80 kpa, przez dowolną i wybiórczą, a nie swobodną interpretację materiału dowodowego, w szczególności dokumentów przywozowych (błąd dowolności), prowadzącą do wadliwych ustaleń faktycznych, tj. uznania, że przedmiotowy samochód sprowadzony do dalszego użytkowania z terytorium [...] stanowi odpad niebezpieczny o kodzie 16 01 04, podczas gdy z materiału dowodowego nie wynika, by poprzedni właściciel chciał pozbyć się pojazdu oraz by stanowił on odpad; poprzez zaniechanie wystąpienia do poprzedniego właściciela pojazdu – Ambasady RP w [...]– o przekazanie stanowiska w przedmiocie pozbycia się pojazdu (błąd braku), przez co zdaniem strony organ nie ocenił całego istotnego materiału dowodowego;

- art. 7, art. 77 §1 oraz art. 75 §1 w związku z art. 78 § 1 kpa, przez oddalenie istotnego dla sprawy wniosku dowodowego strony o wystąpienie o stanowisko Ambasady RP w [...] w przedmiocie pozbycia się pojazdu, podczas gdy w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że oddalenie istotnego wniosku dowodowego nie może nastąpić tylko dlatego, że organ uznał już za udowodnione stanowisko przeciwne, przyjęte ostatecznie w zaskarżonym akcie administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania w przedmiocie uznania przedmiotowego pojazdu za odpad.

Po dokonaniu analizy zaskarżonego postanowienia w odniesieniu do materiału dowodowego oraz do zarzutów przedstawionych przez w zażaleniu, GIOŚ stwierdził m.in., że pojazd sprowadzony przez P. K. w momencie zgłoszenia do procedury celnej był bezsprzecznie uszkodzony oraz wymagał przeprowadzenia napraw w warunkach warsztatu samochodowego, co potwierdzają załączone do materiału dowodowego dwie opinie i oceny techniczne z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] oraz nr[...], sporządzone przez rzeczoznawcę samochodowego M. D. oraz dokumentacja fotograficzna.

Rzeczoznawca wskazał części, które uległy uszkodzeniu, tj. m.in. dach, rama dachu, poszycie słupka, żebro dachu. Wśród części koniecznych do wymiany rzeczoznawca wskazał natomiast m.in.: dach, żebro dachu, ramę dachu. Dodatkowo z oceny nr [...] wynika, iż stopień uszkodzenia pojazdu wyniósł 74,7%. Dokumentacja fotograficzna potwierdza, iż sporny pojazd był uszkodzony w obrębie dachu pojazdu, jego lewego boku, a także przodu pojazdu.

Biorąc pod uwagę wyżej stwierdzone uszkodzenia oraz konieczne naprawy i wymiany organ stwierdził, że ww. naprawy obejmują elementy mające wpływ na trwałość całej konstrukcji pojazdu. Analiza stanu technicznego oraz zakresu szkód omawianego pojazdu jest konieczna i uzasadniona, a jej wynik świadczy w sposób jednoznaczny, że dla zbywającego przedmiotowy pojazd stracił możliwość dalszego zastosowania zgodnie z przeznaczeniem.

Powyższy stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że sporny pojazd nie był zdatny do użytkowania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i w takim stanie technicznym został przemieszczony z terytorium [...] na terytorium RP, co przekłada się wprost na zaistnienie przesłanki pozbycia się i zakwalifikowanie go jako odpadu. Okoliczność, że dotychczasowy posiadacz ww. pojazdu odstąpił od jego naprawienia celem dalszego użytkowania w połączeniu z opisanym stanem technicznym w chwili sprowadzenia do Polski, pośrednio potwierdza, że już na terenie kraju wysyłki, tj. [...], pojazd ten utracił swoje dotychczasowe przeznaczenie. Bez znaczenia jest, że w dokumentach przywozowych pojazdu nie zapisano, że pojazd jest "niezdolny do dalszej rejestracji/naprawy". W przedmiotowej sprawie poprzedni właściciel, z uwagi na rozmiar uszkodzeń, a tym samym nie widząc możliwości dalszego wykorzystania pojazdu w sposób zgodny z jego pierwotnym przeznaczeniem, pozbył się go w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy o odpadach. Organ zaznaczył, że stanowisko strony zawarte w zażaleniu, iż pojazd był w całości sprawny i mógł samodzielnie poruszać się po drodze publicznej z uwagi na sprawne i szczelne podzespoły, stoją w sprzeczności z przedstawioną przez stronę opinią rzeczoznawcy. W zażaleniu wskazano jednocześnie, że "przed pierwszym wyjechaniem na drogę publiczną należało dokonać w nim napraw".

Organ zdecydowanie podkreślił, że uszkodzenia wskazane przez rzeczoznawcę samochodowego nie należą do uszkodzeń drobnych. Potwierdza to analiza Wytycznych Korespondentów Nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, które również wskazują, że sporny pojazd, w opisanym stanie faktycznym, należy zakwalifikować tylko i wyłącznie jako odpad. Omawiane Wytyczne nie są prawnie wiążące, ale biorąc pod uwagę wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 13 grudnia 1989 r. w sprawie C-322/88 należy wskazać, że w świetle akapitu piątego art. 189 Traktatu EWG, sądy krajowe są zobowiązane do uwzględnienia zaleceń (w tym wypadku ww. Wytycznych), w celu rozstrzygania wniesionych do nich sporów, zwłaszcza gdy rzucają one światło na interpretację środków krajowych przyjętych w celu ich wdrożenia lub gdy są one przeznaczone do uzupełnienia wiążących przepisów wspólnotowych. Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznał za uzasadnione kierowanie się w niniejszej sprawie m.in. ww. Wytycznymi, które wskazują, że sporny pojazd stanowił w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia odpad. W pkt 1 tych Wytycznych wskazano, że przedstawiają one w jaki sposób w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich powinno być interpretowane rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Dalej, zgodnie z ich pkt 7 – pojazd używany staje się odpadem, jeżeli jego posiadacz pozbywa się go, zamierza się go pozbyć lub do którego pozbycia został zobowiązany. Aby dokonać takiego rozróżnienia, niezbędne jest zbadanie historii konkretnego pojazdu. Jednakże istnieją pewne cechy pojazdu używanego wskazujące, czy dany pojazd jest odpadem, czy nie. W pkt 8 ppkt e Wytycznych wyjaśniono, że pojazd używany klasyfikowany jest zazwyczaj jako odpad (odpad w postaci pojazdu, oczyszczony z substancji i elementów niebezpiecznych – typ 3 lub odpad w postaci wraku pojazdu nieoczyszczony z substancji i elementów niebezpiecznych – typ 4 (zamiar pozbycia się)), m.in., gdy pojazd został skreślony ze stanu/nie nadaje się do drobnych napraw/posiada znacznie uszkodzone istotne części (np. w wyniku wypadku) lub jest pocięty na kawałki (np. na pół). Jak już wyjaśniono powyżej, z opinii i ocen technicznych z dnia [...] kwietnia 2018 r. sporządzonych przez rzeczoznawcę samochodowego M. D. wynika, że sporny pojazd w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia wymagał przeprowadzenia szeregu napraw z uwagi na poważne uszkodzenie, przy czym naprawy wskazane przez rzeczoznawcę samochodowego wykraczały znacznie poza zakres tzw. drobnych napraw, których katalog zamknięty, jak zostanie wyjaśnione poniżej, został umieszczony w załączniku 1 do ww. Wytycznych.

Zgodnie z pkt 10 ppkt a tiret ii Wytycznych, pojazd używany nie jest uznawany za odpad, jeśli nadaje się do naprawy (typ 2), chyba że zastosowanie ma którekolwiek z kryteriów określonych w pkt 8 Wytycznych – co, jak wykazano powyżej, ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem zakres koniecznych do wykonania napraw w spornym pojeździe zdecydowanie wykraczał poza zakres drobnych napraw, wobec czego sporny pojazd wypełnia kryterium wskazane w pkt 8 ppkt e Wytycznych. Zgodnie z załącznikiem 1 do ww. Wytycznych, pojazd używany nadający się do naprawy (typ 2), to pojazd wymagający drobnych napraw i nadający się do naprawy. Pojazd może stać się przydatny do ruchu drogowego, być wykorzystywany do swego pierwotnego przeznaczenia i spełniać europejskie normy bezpieczeństwa po dokonaniu drobnych napraw. Jako kryteria odnośnie jakości omawianego typu pojazdu (pojazd używany nadający się do naprawy), w ww. załączniku wskazano, że konieczne jest przeprowadzenie tylko drobnych napraw w następujących zakresach:

1. pęknięta lub rozbita przednia szyba;

2. rozbite lampy przednie lub tylne;

3. silnik wystawiony na działanie czynników atmosferycznych ze względu na brak maski;

4. nieotwierające lub niezamykające się drzwi lub drzwi zdjęte z zawiasów (każda para drzwi dołączona do pojazdu);

5. konieczność wymiany klocków hamulcowych;

6. rozładowany akumulator lub jego brak;

7. całkowicie zużyty bieżnik opon;

8. uszkodzona jest nieistotna część pojazdu.

Ponadto, jako wskaźniki charakterystyczne dla typu 2 pojazdu używanego nadającego się do naprawy wymieniono m.in. ważne świadectwo przeprowadzenia krajowych badań przydatności do ruchu drogowego, ogólnie dobry stan pojazdu, pojazd może być eksploatowany w stanie obecnym lub po drobnych naprawach.

Powyższe okoliczności nie miały miejsca w niniejszej sprawie, wobec czego nie można zakwalifikować spornego pojazdu jako pojazdu używanego nadającego się do naprawy, bowiem sporny pojazd w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia nie mógł być użytkowany i wymagał przeprowadzenia napraw zdecydowanie wykraczających poza zakres ww. drobnych napraw, a jego stan techniczny nie mógł być zaliczony do kategorii "ogólnie dobry stan pojazdu", a zatem spełniał on kryterium wskazane w pkt 8 ww. Wytycznych, co zgodnie z ich pkt 10 ppkt a tiret ii jest równoznaczne z zakwalifikowaniem danego uszkodzonego pojazdu jako odpadu.

Odwołując się do postanowienia pierwszoinstancyjnego organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie to stan techniczny pojazdu stanowi kluczową przesłankę do uznania, że w przypadku przekazania przedmiotowego pojazdu na rzecz strony nastąpiła przesłanka "pozbycia się", bowiem z uwagi na szeroki zakres uszkodzeń pojazdu powstałych w wyniku wypadku drogowego, poprzedni właściciel, nie dokonując w pojeździe stosownych napraw oraz nie widząc możliwości dalszego użytkowania spornego pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, przekazał go na rzecz P. K.

Analizując przesłankę pozbycia się organ wskazał, iż wyraża się ona przede wszystkim przez brak możliwości użytkowania spornego pojazdu zgodnie z przeznaczeniem – w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia – i to uzasadnia zakwalifikowanie spornego pojazdu jako odpadu. Sporny pojazd jest poważnie uszkodzony, wymaga przeprowadzenia szerokich napraw w warunkach warsztatowych i nie może być użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, co przekłada się na jego kwalifikację jako odpadu zgodnie z definicją odpadu zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach.

Organ wyjaśnił również, że odpady mogą być i są przedmiotem swobodnego handlu i w wielu przypadkach posiadają określoną wartość rynkową, lecz ten fakt nie powoduje, że wraz z zawarciem transakcji handlowej tracą one status odpadu.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu II instancji, pojazd objęty niniejszym postępowaniem prawidłowo został uznany za odpad. Brak było uzasadnienia zarzutu naruszenia wskazanych przez stronę przepisów postępowania.

W zaskarżonym zażaleniem postanowieniu GIOŚ wskazał, że zgodnie z art. 78 § 2 kpa, wniosek o przeprowadzenie dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W ocenie organu, wystąpienie do Ambasady RP w [...] o wskazanie zakresu uszkodzeń ww. pojazdu, wskazanie czy szkoda była całkowita, przyczyn zbycia pojazdu w drodze przetargu, czy wskazanie czy pojazd nadawał się do naprawy, a także czy pojazd był przewidziany do dalszej eksploatacji po naprawie – nie wpłynęłoby w żadnej mierze na stan sprawy, który został stwierdzony innymi dowodami, m.in. opiniami technicznymi. GIOŚ podkreślił, że zgodnie z art. 78 § 2 kpa, organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. GIOŚ w toku postępowania dokonał szerokiej analizy całej zgromadzonej w sprawie dokumentacji.

W ślad za organem I instancji GIOŚ powtórzył, iż zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. Jednocześnie, klasyfikując ww. pojazd do kategorii odpadu organ nie zakwestionował istnienia technicznej możliwości wymiany poszczególnych części pojazdu (dach, rama dachu, poszycie słupka, żebro dachu), lecz poddał ocenie rodzaj uszkodzeń poszczególnych elementów pojazdu oraz ich rozmiar w kontekście wystąpienia przesłanki "pozbycia się", która jest głównym kryterium uznania danego przedmiotu za odpad.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazuje, że przedmiot postępowania był kompletny w dniu przemieszczenia i posiadał przynajmniej resztki płynów eksploatacyjnych oraz innych niebezpiecznych elementów, nadające mu właściwości odpadu niebezpiecznego. Wobec powyższego zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów, należało go zaklasyfikować do odpadu o kodzie 16 01 04 – zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy. Odpady sklasyfikowane pod tym kodem nie zostały sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.

Przywóz do Polski odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem we wskazanych wyżej załącznikach do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. b tiret iii ww. rozporządzenia, wymaga zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody.

Powołane na wstępie przepisy prawa jednoznacznie określają zakres kompetencji GIOŚ względem określenia sposobu gospodarowania odpadami nielegalnie przemieszczonymi z zagranicy. W związku z powyższym, organ był zobligowany zobowiązać P. K., jako osobę odpowiedzialną za nielegalne przemieszczenie odpadów, do ich właściwego zagospodarowania.

Analiza treści faktury, poświadczającej sprzedaż spornego pojazdu wykazała, że omawiany pojazd został zakupiony w dniu 28 marca 2018 r. na podstawie faktury nr 1 od Konsulatu Rzeczpospolitej Polskiej w [...] na [...] przez P. K., który już na terenie [...] stał się zatem właścicielem ww. uszkodzonego pojazdu, a tym samym odbiorcą odpadu sprowadzonego na terytorium Polski z naruszeniem zasad określonych w tytule II rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, co na podstawie jego art. 2 pkt 35 lit. a stanowiło nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów. Według art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone odpady.

Organ stwierdził także, iż nie można przypisać odpowiedzialności za przemieszczenie odpadu podmiotowi pozbywającemu się pojazdu na rzecz strony, ponieważ dokonał on pozbycia się tego pojazdu na jej rzecz na terytorium [...], a strona świadoma stanu technicznego sprowadziła pojazd do Polski. W związku z powyższym, odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie omawianego odpadu ponosi P. K.

Wobec treści art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, organ I instancji słusznie zobowiązał stronę postępowania do zagospodarowania sprowadzonego nielegalnie odpadu w określony tym przepisem sposób, który w świetle prawnych regulacji daje gwarancję poddania tego odpadu odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.

W związku z powyższym, organ nie znalazł podstaw do uchylenia zażalonego postanowienia i z tej przyczyny, zgodnie z art. 144 kpa, utrzymał je w całości w mocy na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa.

W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P. K., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, zaskarżył je w całości, zarzucając mu:

1) naruszenie art. 107 § 3 kpa, poprzez brak wyjaśnienia w sposób jasny i zrozumiały przesłanek, jakimi kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia, szczątkowe uzasadnienie decyzji oraz brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszechstronnego rozważenia wszystkich przepisów i okoliczności związanych z przedmiotową sprawą;

2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, polegające na wybiórczej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału oraz oczywiście błędnych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, pozostających w opozycji do zgromadzonych materiałów oraz dowolność w wydaniu decyzji poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie rozstrzygnięcia;

3) naruszenie art. 7 i art. 8 kpa, poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący;

4) naruszenie art. 80 kpa, poprzez dowolną i wybiórczą, a nie swobodną interpretację materiału dowodowego, w szczególności dokumentów przywozowych, prowadzącą do wadliwych ustaleń faktycznych, a tym samym błędnego uznania, iż przedmiotowy samochód sprowadzony do dalszego użytkowania z [...] stanowi odpad niebezpieczny o kodzie 16 01 04, podczas gdy z materiału dowodowego nie wynika, by poprzedni właściciel chciał pozbyć się pojazdu oraz by stanowił on odpad;

5) naruszenie prawa materialnego, a to art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez ich błędne zastosowanie w przedmiotowej sprawie i uznanie, iż nabycie pojazdu przez skarżącego stanowiło o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w sytuacji, w której pojazd nie stanowił odpadu, gdyż został importowany z terytorium [...] w celu naprawy i jego dalszej eksploatacji.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu – Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 ppsa, rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia czy uszkodzony pojazd marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], nabyty przez skarżącego w dniu [...] marca 2018 r. na podstawie faktury nr 1 od Konsulatu Rzeczpospolitej Polskiej w [...] na [...], stanowił odpad w chwili jego międzynarodowego przemieszczenia z terytorium [...] na terytorium Polski.

Sąd podzielił w mierze stanowisko organu i uznał za własną dokonaną przez organ, a przedstawioną powyżej, ocenę zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, stąd nie ma potrzeby jej powtarzania.

W momencie zgłoszenia do procedury celnej pojazd ten był bezsprzecznie uszkodzony w znacznym stopniu (ok. 75%) oraz wymagał przeprowadzenia napraw w warunkach warsztatu samochodowego, co potwierdzają załączone do materiału dowodowego dwie opinie i oceny techniczne z dnia [...] kwietnia 2018 r. sporządzone przez rzeczoznawcę samochodowego M. D. oraz dokumentacja fotograficzna. Z dokumentów tych wynika, że uszkodzeniu uległy m.in. dach, rama dachu, poszycie słupka i żebro dachu, z czego części konieczne do wymiany to m.in. dach, żebro dachu i rama dachu, a więc naprawy wymagały elementy mające wpływ na trwałość całej konstrukcji pojazdu.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 ze zm.), przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.

Kluczowe znaczenie w definicji odpadu ma pojęcie "pozbycia się", które nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Jednocześnie uznaje się, że nie ma powodu, aby je rozumieć inaczej niż w języku potocznym, w znaczeniu "odsunąć coś od siebie", "uwolnić się od czegoś". W judykaturze wskazuje się, że pojęcie "pozbycia się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób, aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2009 r., II OSK 960/08, LEX nr 1276193).

Odpadem w takim znaczeniu są rzeczy, których posiadacz pozbył się i które nie mogą już być użytkowane w dotychczasowy sposób. Oznacza to więc, że są one niezdatne do dalszego bezpośredniego wykorzystania ze względu na stopień ich zużycia oraz zakres i charakter uszkodzeń.

Jak wyżej zaznaczono, jednym z podstawowych elementów przesądzających o tym, że dany przedmiot czy substancja staje się odpadem jest zachowanie dotychczasowego posiadacza, polegające na pozbyciu się tego przedmiotu lub substancji. Dla oceny, czy zaszło "pozbycie się" danego przedmiotu, istotna jest także ocena przyczyn zastosowania tego zmienionego sposobu wykorzystania i intencji, które skłoniły posiadacza do tej zmiany. Może to być np. nieprzydatność lub niemożność wykorzystania w dotychczasowy sposób. W literaturze zwraca się uwagę, że wykładnia określenia "pozbycie się" powinna być indywidualizowana, w szczególności gdy pojawiają się wątpliwość, czy wskutek pozbycia się dany przedmiot jest odpadem (zob. J. Jerzmański, M. Górski, Pojęcia odpady, odpady komunalne, [w:] M. Górski, K. Nowacki, Prawne i organizacyjne obowiązki gmin w postępowaniu z odpadami komunalnymi, Wrocław 2012, s. 55).

Podsumowując tę część rozważań wskazać należy, że decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza. Przedmiot staje się zatem odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza, bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 982/09, LEX nr 549615).

Zauważyć przy tym należy, że jako odpady traktowane są nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się wyzbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania (wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 28 marca 1990 r. w sprawie C-359/88, z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach C 304/94,C-330/94,C-342/94,C-224/95, z dnia 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97, z dnia 15 stycznia 2004 r. w spawie C-235/02).

W okolicznościach niniejszej sprawy przede wszystkim zwrócić należy uwagę na bezsporny fakt, że auto będące przedmiotem postępowania nie było zdatne do użytku zgodnie z jego przeznaczeniem, z uwagi na charakter i rozmiar jego uszkodzeń. Natomiast pozbycie się go przez placówkę dyplomatyczną świadczy o tym, że nie był on przydatny właścicielowi w takim stanie i dowodzi, że bez znaczenia dla zbywającego był fakt, czy samochód ten ulegnie dalszej degradacji na skutek braku jego naprawy i niezabezpieczenia już istniejących uszkodzeń oraz czy w konsekwencji tego utraci on ewentualne walory przydatności do użycia. Okoliczność, że dotychczasowy posiadacz pojazdu używanego odstąpił od jego naprawienia celem dalszego użytkowania rodzi bowiem domniemanie, że wolę pozbycia się pojazdu łączyć należy z oceną jego dalszej nieprzydatności w rozumieniu, jakie temu pojęciu nadaje definicja odpadu. Dlatego nie ma znaczenia dla tej oceny jaki miał zamiar nabywca pojazdu, a więc również czy nabył go celem wyremontowania (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2017 r., II OSK 420/16, LEX nr 2425516, z dnia 18 października 2019 r., II OSK 2974/17, LEX nr 2755496).

Dla uznania danego przedmiotu za odpad podlegający regulacjom ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem, czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów, nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu (tak powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2015 r., II OSK 2974/17). Powyższe wyjaśnia również brak badania przez organ kosztów naprawy.

Bez znaczenia jest przy tym, że w dokumentach przywozowych pojazdu nie zapisano, że pojazd jest "niezdolny do dalszej rejestracji/naprawy". Istotne jest, że poprzedni właściciel, z uwagi na rozmiar uszkodzeń, nie widząc możliwości dalszego wykorzystania pojazdu w sposób zgodny z jego pierwotnym przeznaczeniem, pozbył się go w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy o odpadach.

Uznać zatem należy, że organ zasadnie zakwalifikował przedmiotowy samochód jako odpad na podstawie powołanego ostatnio przepisu, tym samym niezasadny jest zarzut skarżącego dotyczący jego naruszenia.

Odnosząc się jeszcze do stanowiska skarżącego w kwestii naprawy spornego pojazdu w kontekście odpadu należy zauważyć, że przedmiotem obrotu pomiędzy skarżącym, a placówką dyplomatyczną z [...] był samochód w stanie uszkodzonym na skutek wypadku drogowego. Taki pojazd może zostać poddany stosownym naprawom, które przywrócą mu wartości użytkowe, jednak dla oceny czy mamy do czynienia z odpadem decydujące znaczenie ma jego stan w chwili międzynarodowego przemieszczenia. Wyjaśnić zatem należy, że rozbite auto jest odpadem, który może być przedmiotem obrotu, jednak fakt, że odpady stanowią przedmiot transakcji handlowych nie pozbawia ich statusu odpadu. Słusznie organ wskazał, że obrót handlowy odpadami w sytuacji, gdy wiąże się z ich międzynarodowym przemieszczaniem, wymaga spełnienia wymagań formalno-prawnych obowiązujących w tym zakresie.

Mając powyższe na względzie wskazać należy, że w kategorii odpadów nie mogą być traktowane jedynie przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się wyzbyć, ale także te podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej – co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Biorąc to pod uwagę należy stwierdzić, że brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń organu orzekającego, które doprowadziły do stwierdzenia, że zgodnie z nieobowiązującym już rozporządzeniem Ministra Środowiska z 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów, jak i rozporządzeniem (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów – przedmiotowy uszkodzony samochód zakwalifikowany został jako odpad pod kodem 16 01 04 (zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy).

Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006 – Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów – jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów – w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 ww. rozporządzenia, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni.

Stosownie zaś do art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 w sprawie przemieszczenia odpadów, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie: przez odbiorcę lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu. Powyższy obowiązek odzysku lub unieszkodliwienia jest realizowany w terminie 30 dni od dnia, w którym zainteresowany właściwy organ miejsca przeznaczenia dowiedział się lub został powiadomiony na piśmie przez właściwe organy miejsca wysyłki lub tranzytu o nielegalnym przemieszczaniu i przyczynach jego zaistnienia lub w innym terminie uzgodnionym przez zainteresowane właściwe organy. Podstawą powyższego zgłoszenia mogą być informacje przekazane właściwym organom wysyłki lub tranzytu między innymi przez inne właściwe organy.

W myśl zaś art. 2 pkt 14 rozporządzenia nr 1013/2006, "odbiorca" oznacza każdą osobę lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżący jest podmiotem odbierającym odpad z [...] wbrew zakazowi, stając się podmiotem odpowiedzialnym za ich nielegalne międzynarodowe przemieszczanie.

Dowody zebrane w toku postępowania przez organ w niniejszej sprawie były wystarczające do kwalifikacji ww. samochodu jako odpadu, co wykazano wyżej. Zdaniem Sądu, organ ocenił całość materiału dowodowego w sposób prawidłowy. Dwie opinie i oceny techniczne sporządzone przez rzeczoznawcę samochodowego oraz dokumentacja fotograficzna potwierdzają, że w momencie międzynarodowego przemieszczenia stan techniczny (rodzaj i zakres uszkodzeń) oraz sposób transportu (niekwestionowany był fakt, że pojazd ten nie wjechał samodzielnie na terytorium Polski) wskazywały, że jest to odpad. Bezsprzecznie też pojazd ten nie był sprawny, nie nadawał się do użytku zgodnie z jego przeznaczeniem z powodu licznych i znacznych uszkodzeń. Powyższe argumenty wskazują, że organ przeprowadził postępowanie prawidłowo, a tym samym nie doszło do naruszenia przepisów formułujących zasady postępowania dowodowego. Sprawa została rozpoznana w sposób wyczerpujący. Został w niej zebrany pełny materiał dowodowy, który następnie został poddany dogłębnej ocenie i na jego podstawie poczynione zostały prawidłowe ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Inaczej rzecz ujmując, ustalenia te mają oparcie w zgromadzonym materiale, którego ocena nie narusza zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Niezasadne są zatem zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a w konsekwencji przepisów prawa materialnego.

Zdaniem Sądu, brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przez organ art. 107 § 3 kpa. GIOŚ wyjaśnił i przedstawił w zaskarżonym postanowieniu wszystkie przesłanki, jakimi kierował się wydając je. Szczegółowo, z przywołaniem dowodów organ opisał stan faktyczny i w odniesieniu do przepisów prawa stanowiących podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia wskazał z jakich przyczyn uznał pojazd za odpad. Organ prawidłowo uznał, że miał do czynienia z odpadem oraz że doszło do jego nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest kompletny, odzwierciedla stan faktyczny i został w całości wyczerpująco rozpatrzony przez organy.

Na zakończenie zauważyć należy, że poza zarzuconymi w skardze Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy ppsa, skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł w sentencji.

Na marginesie podnieść trzeba, że nie mógł być uwzględniony wniosek organu o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, a to ze względu na brzmienie art. 200 ppsa. W myśl tego przepisu, zwrot kosztów postępowania przysługuje tylko skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność – jedynie w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji.