Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 703/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 273, art. 284, art. 292
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Anna Pałasz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2012 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 6 lutego 2012 r., znak: [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 listopada 2011 r. znak: [...] Marszałek Województwa postanowił wymierzyć K. S., prowadzącej Gospodarstwo Rolne w [...], opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza za II półrocze 2008 r., w kwocie 9.168 zł.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I. instancji podał, że zasady ustalania kosztów korzystania ze środowiska określone są w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 272 powołanej ustawy środkami finansowo - prawnymi ochrony środowiska są między innymi opłaty za korzystanie ze środowiska i administracyjne kary pieniężne. Organ stwierdził następnie, iż na podstawie art. 275 do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska zobowiązane są, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska. Definicję podmiotu korzystającego ze środowiska zawiera art. 3 pkt 20 cytowanej ustawy.

Organ wskazał, iż podmiot korzystający ze środowiska we własnym zakresie ustala wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego.

Opłata ustalana jest według stawek obowiązujących w okresie, kiedy korzystanie ze środowiska miało miejsce. Podmiot korzystający ze środowiska winien, zgodnie z treścią art. 286 ust. 1 w zw. z art. 285 ust. 2 w terminie do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza przełożyć marszałkowi województwa wykaz zawierający informacje i dane wskazane w art. 287 ww. ustawy.

Organ wskazał następnie, iż zgodnie z treścią art. 281 ust. 1 ustawy do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy ordynacji podatkowej, z tym zastrzeżeniem, że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa lub wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.

Zgodnie z treścią art. 180 powołanej ustawy, eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Organ wskazał również, iż art. 276 ust. 1 rzeczonej ustawy stanowi, iż podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Podkreślił także, iż wysokość tej opłaty sprecyzowana została w art. 292 pkt. 1 ustawy, mówiącym, iż podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500 %.

Wysokość opłaty podwyższonej została zmieniona przez art. 14 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy Prawo Ochrony środowiska, który stanowi, iż opłaty za korzystanie ze środowiska, o których mowa w art. 292 ustawy są ponoszone za 2007 i 2008 r. w wysokości podwyższonej o 200%.

Organ przytoczył następnie treść art. 288, ustanawiającego kompetencje marszałka województwa do wymierzania opłat za korzystanie ze środowiska w przypadku, gdy podmiot korzystający ze środowiska nie przedłożył wykazu zawierającego dane o zakresie korzystania ze środowiska lub zamieścił w nim dane nasuwające zastrzeżenia. Stwierdził ponadto, iż do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska mają zastosowanie zgodnie z art. 281 ust. 1 ww. ustawy przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.

Następnie organ I. instancji stwierdził, iż K. S. prowadząca Gospodarstwo Rolne [...] jest podmiotem korzystającym ze środowiska. Jest Ona osobą fizyczną, niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, korzystającą ze środowiska w zakresie w jakim korzystanie wymaga pozwolenia. Fakt ten został potwierdzony w wyniku kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska prowadzonej w listopadzie i grudniu 2008 r.

Jak już wyżej wskazano, strona winna samodzielnie ustalić i wnieść w terminie opłatę za korzystanie ze środowiska.

Organ podał ponadto, iż strona prowadzi instalację do chowu i hodowli trzody chlewnej na ponad 2000 stanowisk, o masie przekraczającej 30 kg, której użytkowanie rozpoczęto przed dniem 30 października 2010 r. W związku z powyższym zobowiązana była, na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, do uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Termin na jego uzyskanie minął 31 grudnia 2004 r. W toku postępowania ustalono, iż Pani K. S. uzyskała pozwolenie zintegrowane decyzją z dnia 10 grudnia 2008 r., która stała się ostateczna w dniu 24 grudnia 2008r. W związku z powyższym zobowiązana ona jest, zgodnie z art. 276 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska do ponoszenia opłaty podwyższonej z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, od dnia 1 lipca 2008 r. do dnia 12 grudnia 2008 r.

Organ I. instancji stwierdził ponadto, że w dniu 28 sierpnia 2010 r. A. M. złożył podpisane przez siebie wykazy zawierające informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska za II półrocze 2008 r. przez Gospodarstwo Rolne [...], K. S., wykorzystane do ustalenia należnej opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów i pyłów do powietrza.

Organ stwierdził w wyniku przeprowadzonej weryfikacji przedłożonych informacji o zakresie korzystania ze środowiska, iż wykazy nie zostały sporządzone prawidłowo, zgodnie ze wzorem zawartym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 18 czerwca 2009 r., w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat. Wykazy nie zostały bowiem podpisane przez osoby uprawnione do reprezentacji gospodarstwa rolnego [...], gdyż A. M. nie przedłożył stosownego pełnomocnictwa.

Organ I. instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 80a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, każda deklaracja może być podpisana przez pełnomocnika. Przepisy dotyczące podpisywania deklaracji nie przewidują szczególnej formy udzielenia pełnomocnictwa odsyłają w tym zakresie do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy Ordynacja podatkowa dotyczących pełnomocnictwa w postępowaniu podatkowym. W związku z powyższym organ stwierdził, że podstawowym warunkiem skuteczności pełnomocnictwa jest złożenie go do organu podatkowego właściwego w sprawach podatku, którego dana deklaracja dotyczy.

Ponadto organ I. instancji zauważył, że pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji jest szczególnym rodzajem pełnomocnictwa, z którego musi wynikać upoważnienie do podpisywania określonego rodzaju zeznań. Wymagane jest do tego nie jedynie ogólne pełnomocnictwo procesowe ustanowione na mocy art. 137 ordynacji podatkowej, ale odrębne pełnomocnictwo udzielone na mocy art. 80a ww. ustawy. Musi ono wyraźnie wynikać z dokumentu pełnomocnictwa.

Ponadto organ wskazał, że owe wykazy zawierały dane

nasuwające zastrzeżenia i nie zawierały prawidłowo wyliczonej opłaty

podwyższonej za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania

gazów lub pyłów do powietrza z chowu lub hodowli trzody chlewnej

bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego.

Zgodnie z treścią art. 288 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska w wypadku, gdy podmiot korzystający ze środowiska nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat wymierza opłatę w drodze decyzji na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony przyrody.

W związku z powyższym Marszałek Województwa wymierzył rzeczoną opłatę na postawie wyników kontroli prowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska oraz danych dostarczonych przez A. M. - Dyrektora, Pełnomocnika d/s Technicznych.

Organ stwierdził następnie, iż należna opłata za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza za II półrocze 2008 r. dla K. S. wynosi 9.168 zł oraz, że powyższa kwota, w związku z brakiem zapłaty stała się zaległością podatkową, od której podmiot zobowiązany jest naliczyć samodzielnie odsetki zgodnie z treścią art. 53 ordynacji podatkowej.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła K. S..

Odwołująca podniosła, iż w swoich wyliczeniach zawartych w przedmiotowej decyzji Marszałek zastosował zwyżki w wyliczeniu opłat, uzasadniając to brakiem posiadania przez jej gospodarstwo wymaganego pozwolenia zintegrowanego oraz pozwolenia wodno-prawnego na odprowadzenie wód opadowych, tymczasem wnioski o uzyskanie przedmiotowych dokumentów zostały złożone w terminie. Ich nieuzyskanie spowodowane było reorganizacją Urzędu Marszałka z przyjęciem od dnia 1 stycznia 2008 r. pewnych kompetencji od Wojewody. Fakt ten został usprawiedliwiony przez marszałka pismem z dnia 18 stycznia 2008 r. znak: [...]. Ostatecznie pozwolenie prawne zostało nieprawomocnie wydane w dniu 10 grudnia 2008 r., znak [...].

Decyzją z dnia 6 lutego 2012 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 288 ust. 1 w związku z art. 276, art. 281 ust. 1, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1, art. 292, art. 180 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat i sposobu przedstawiania tych informacji i danych., oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a, utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa z dnia 24 listopada 2011 r. znak: [...].

W uzasadnieniu Kolegium Odwoławcze podało, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzające ją postępowanie są prawidłowe i dlatego winny być utrzymane w mocy.

Podniesiono, że decyzja organu I. instancji została oparta na art. 288 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, z którego wynika, iż w przypadku nie przedłożenia przez podmiot korzystający ze środowiska wymaganego przepisami wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat organ administracji ma upoważnienie do określenia wysokości należnej opłaty w stosownej decyzji administracyjnej.

Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że przesłanką wszczęcia takiego postępowania jest zatem brak złożenia należnego wykazu. Rola organu właściwego w sprawach opłat za korzystanie ze środowiska koncentruje się zatem w tym przypadku na kontroli prawidłowości czynności powstającej z mocy samego prawa. W wyniku tej kontroli marszałek województwa może dokonać wymiaru opłaty, przy czym ten swoisty "wymiar kontrolny" przybiera formę decyzji deklaratoryjnej (art. 288 ust. 1 ustawy) której wydanie w sytuacji wyżej wskazanej jest obowiązkiem organu. Zaznaczono, iż decyzja ta stwierdza jedynie powstanie z mocy prawa obowiązku poniesienia opłaty z tytułu korzystania ze środowiska, czyli w istocie w takiej sytuacji to decyzja, a nie wykaz staje się w razie konieczności podstawą do egzekucji.

W ocenie Kolegium Odwoławcze podstawową kwestią, także na tle niniejszej sprawy jest ustalenie, w jakich sytuacjach marszałek województwa powinien przyjąć, że zaszły przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej wysokość należnej opłaty. Wskazano, że przyczyny mogą być różne, np. podmiot korzystający ze środowiska przedkładając wykaz o sposobach korzystania ze środowiska nie zawarł wszystkich wymaganych informacji, czy też nie przedłożono wykazu spełniającego kryteria prawne pozwalającego uznać, iż stanowi dokument o który chodzi.

W przedmiotowej sprawie, wystąpiły okoliczności wskazujące, że wykazy zawierające dane o zakresie korzystania ze środowiska nie zostały wykonane w sposób prawidłowy i zgodny z treścią rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat. Przedłożone wykazy nie zostały podpisane przez osobę legitymującą się stosownym pełnomocnictwem.

Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że do zachowania prawidłowej formy wykazu niezbędne było, w myśl art. 80a § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 281 ust. 1 ustawy (tj. stosowanego odpowiednio) złożenie pełnomocnictwa do organu właściwego w sprawach opłat, których wykaz dotyczy.

Wyjaśniono, że jest to szczególny rodzaj pełnomocnictwa, upoważniający jedynie do złożenia podpisu na deklaracji, z wyłączeniem innych działań na rzecz podatnika. Pełnomocnictwo to nie uprawnia np. do sporządzenia deklaracji, co musi wynikać z innego tytułu prawnego. Osoba ustanowiona jedynie do podpisywania deklaracji nie może "poprawiać" danych zawartych w deklaracji. Wszelkie skutki prawnopodatkowe związane z danymi ujawnionymi w deklaracji obciążają podatnika, płatnika lub inkasenta.

W tym kontekście zwrócono uwagę na różnice zachodzące pomiędzy pozycją pełnomocnika do podpisywania deklaracji i pełnomocnika procesowego, ustanowionego na podstawie art. 137 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik procesowy, chcąc podpisywać deklaracje, musi być do tego upoważniony na podstawie komentowanego przepisu.

Kolegium Odwoławcze podniosło, że w przedmiotowej sprawie brak było takiego pełnomocnictwa, w związku z czym zgodnie z treścią przywołanego art. 288 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska, Marszałek Województwa wymierzył opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.

Ponadto wskazano, że zgodnie z treścią art. 276 Prawa ochrony środowiska, podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi podwyższoną opłatę za korzystanie ze środowiska.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że K. S., prowadząca Gospodarstwo Rolne [...] w miejscowości N., jest podmiotem korzystającym ze środowiska, w zakresie w jakim korzystnie ze środowiska wymaga zezwolenia.

W dniu 10 grudnia 2008 r. uzyskała ona decyzją Marszałka Województwa Pozwolenie Zintegrowane dla instalacji chowu lub hodowli świń o więcej niż 2000 stanowisk dla świń o wadze 30 kg lub 750 stanowisk dla macior obejmującego emisję gazów lub pyłów do powietrza oraz wytwarzanie odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne.

Zgodnie z treścią art. 201 Prawa ochrony środowiska w związku z pkt. 6. 6) załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości., oraz z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 września 2003 r. w sprawie późniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego, K. S. zobowiązana była do uzyskania pozwolenia zintegrowanego do dnia 31 grudnia 2004 r.

Odwołująca się uzyskała takie pozwolenie dopiero w dniu 10 grudnia 2008 r. (decyzja prawomocna w dniu 24 grudnia 2008 r.). Dlatego też istniały przesłanki do nałożenia na nią podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów i pyłów do powietrza w II półroczu 2008 r.

W swoim odwołaniu, strona nie kwestionując braku posiadania pozwolenia zintegrowanego w tym okresie, wskazuje jedynie na brak winy w uzyskaniu tej decyzji w związku z opieszałością organu ja wydającego.

Należy w tym miejscu podkreślić, odnosząc się do tego argumentu odwołania, że obowiązek ponoszenia opłat podwyższonych z tytułu braku stosownego pozwolenia trwa do dnia wydania stosownej decyzji ostatecznej (pozwolenia wodnoprawnego).

Zgodnie z treścią art. 292 pkt 2 Prawa ochrony środowiska, w przypadku braku wymaganego pozwolenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500 % za pobór wód lub wprowadzanie ścieków lub wód do ziemi. Wysokość opłaty podwyższonej została zmieniona przez art. 14 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy Prawo Ochrony środowiska, który stanowi że opłaty za korzystanie ze środowiska, o których mowa w art. 292 ustawy są ponoszone za 2007 i 2008 r. w wysokości podwyższonej o 200%

Opłaty podwyższone są sankcją finansową związaną z niedopełnieniem obowiązku uzyskania pozwolenia emisyjnego. Zgodnie z tym artykułem i następnym, tj. art. 293, podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w przypadku: braku wymaganego pozwolenia na wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów, braku wymaganego pozwolenia na pobór wód lub wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. W odniesieniu do tych przypadków opłata dotyczy całej ilości emitowanych substancji, wprowadzanych ścieków czy pobieranej wody i wynosi 200%.

Wprawdzie opłaty podwyższone są traktowane tak jak inne opłaty, ale w istocie mają one charakter sankcji za niedopełnienie obowiązku, jakim jest uzyskanie wymaganego pozwolenia m.in. na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.

Zwrócono uwagę na to, że brak wymaganego pozwolenia w wymienionym zakresie nigdy nie stanowi podstawy do wymierzania administracyjnej kary pieniężnej. Zamiast niej podmiot nie posiadający zezwolenia ponosi konsekwencje prawne z powodu tego braku w postaci opłaty podwyższonej. Nie ulega wątpliwości, że zwyżka ta jest dotkliwa, ponieważ podmiot płaci więcej niż zapłaciłby, gdyby to pozwolenie posiadał. Należy więc traktować tę zwyżkę jako sankcję o charakterze represyjnym, podwyższoną o 200% w stosunku do opłat zwykłych.

Opłaty podwyższone, mimo swojego sankcyjnego charakteru, nadal pozostają opłatami i w związku z tym ponoszone są one w takim samym trybie jak opłaty zwykłe, czyli podmioty ustalają ich wysokość we własnym zakresie, a następnie wnoszą je bez wezwania na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Chodzi tu o obowiązek wyliczenia należnej opłaty i wniesienia jej bez wezwania w przewidzianym terminie (zasada samorozliczania) oraz nadzór marszałka województwa nad wykonywaniem tego obowiązku.

Kolegium Odwoławcze podniosło, że przedstawiona powyżej interpretacja powołanych przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska znajduje potwierdzenie w orzecznictwie administracyjnym (np. wyrok z 21 marca 2006 r. WSA w Warszawie, IV SA/Wa 749/05 LEX nr 223327). Nadto w wyroku z 13 grudnia 2005r. WSA w Warszawie, IV SA/Wa 748/05LEX nr 189843 wskazano, iż "(...) Gdy do konieczności poniesienia sankcji przyczynią się zaniedbania określonego organu administracji szkody mogą być skompresowane na podstawie regulacji odrębnych (k.c.). Jednak ciężar udowodnienia winy organu administracji oraz adekwatnego zakresu jego odpowiedzialności, powinien obciążać w tym przypadku poszkodowanego na zasadach ogólnych wynikających z art. 6 k.c., skoro generalnie działał on z naruszeniem określonych przepisów (korzystanie ze środowiska bez wymaganych pozwoleń)".

Dodano że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ocena prowadzonych postępowań przez inne organy administracji publicznej. Na bezczynność organów służyły stronie odrębne środki prawne. Nie podlega też ocenie kwestia faktycznego oddziaływania na środowisko lecz ustala się wyłącznie fakt obiektywny posiadania lub nieposiadania pozwolenia wodnoprawnego.

Zasadne zatem, w ocenie Kolegium Odwoławczego, było nałożenie w przedmiotowej decyzji podwyższonej opłaty z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza w II półroczu 2008 r. w kwocie 9.168 zł.

W dniu 27 marca 2012 r. K. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 lutego 2012 r. znak: [...].

Skarżąca, nie kwestionując obowiązku uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska oraz uzyskania pozwolenia wodnego, zarzuciła organom naruszenie art. 7 K.p.a. z powodu nieuwzględnienia faktu, że w stosownym terminie starała się o uzyskanie odpowiedniego pozwolenia wodnego. Nie uzyskała go jedynie z winy organu.

Skarżąca podniosła, że z powodu opieszałości organu w udzieleniu jej odpowiedniego pozwolenia, jest karana podwyższonymi opłatami, ale poniosła też z tego powodu inne poważne straty jak: brak możliwości skorzystania z Programu PROW na lata 2007 – 2013, ani żadnego innego programu pomocowego UE. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wszczął postępowanie o likwidacji produkcji rolnej w gospodarstwie. Z tych powodów gospodarstwo skarżącej pozbawiono możliwości modernizacji i dostosowania gospodarstwa do wymogów unijnych. Wskazano na brak winy strony, a powstałe opóźnienia związane były ze zmianami prawa i reorganizacją Urzędu Wojewódzkiego, jak wskazał sam Marszałek Województwa w piśmie, którego kopia stanowiła załącznik do odwołania.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o niestosowanie wobec niej opłat podwyższonych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji wobec powtórzenia w skardze zarzutów podniesionych wcześniej w odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej w skrócie jako "P.p.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej, nie będąc przy tym związany argumentacją zawartą w skardze ani zarzutami skargi.

Skarżąca K. S., prowadząca Gospodarstwo Rolne w [...] posiada instalacje mogące powodować znaczne zanieczyszczenie elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości. Jak wynika z decyzji o udzieleniu pozwolenia zintegrowanego z 10 grudnia 2008 r. wielkość produkcji tuczników na datę wydania tej decyzji wynosiła ok. 19.200 sztuk na rok, liczba macior – 900 sztuk. Z samego pozwolenia zintegrowanego wynika, że zostało ono udzielone dla instalacji do chowu lub hodowli świń o więcej niż 2000 stanowisk dla świń o wadze 30 kg lub 750 stanowisk dla macior. Zgodnie z pkt 6 ppkt 8 tiret drugie i trzecie załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2002 r. Nr 122, poz. 1055) stosowne pozwolenia wymagane są dla instalacji chowu lub hodowli świń o więcej niż 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg oraz 750 stanowisk dla macior.

Tym samym trafnie ustaliły to organy, że K. S. prowadząca Gospodarstwo Rolne [...] jest podmiotem korzystającym ze środowiska w zakresie, w jakim wymagane są stosowne pozwolenia. Fakt ten został potwierdzony w wyniku kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska prowadzonej w listopadzie i grudniu 2008 r.

Zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.), dalej w skrócie "P.o.ś.", opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza. Stosownie do art. 276 ust. 1 P.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska bez wymaganego pozwolenia ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska, a art. 284 ust. 1 P.o.ś. nakłada obowiązek samodzielnego obliczenia przez podmiot korzystający ze środowiska stosownej opłaty i wniesienia jej na właściwy rachunek.

Ponieważ skarżąca uzyskała pozwolenie zintegrowane decyzją z dnia 10 grudnia 2008 r., która stała się ostateczna w dniu 24 grudnia 2008 r., w związku z powyższym zobowiązana ona była do ponoszenia opłaty podwyższonej z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, od dnia 1 lipca 2008 r. do dnia 24 grudnia 2008 r.

W tej sprawie organ I. instancji wymierzył skarżącej opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza za II półrocze 2008 r. w kwocie 9.168 zł. Decyzję tą utrzymał w mocy organ II. Instancji.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie decyzje te wprawdzie naruszają prawo, ale ich wyeliminowanie z obrotu prawnego mogłoby spowodować wydanie decyzji na niekorzyść strony skarżącej. Zgodnie zaś z art. 134 § 2 P.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji.

Jak wynika bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, skarżąca K. S. w ramach prowadzenia gospodarstwa rolnego korzystała ze środowiska naturalnego w zakresie emisji gazów takich jak: amoniak, dwutlenek węgla, metan, tlenki azotu. Dodatkowo miała miejsce emisja gazów i pyłów związana z eksploatacją kotłów o nominalnej mocy cieplnej do 5MW. W związku z brakiem posiadania stosownego pozwolenia na emisję gazów i pyłów do powietrza. Dnia 24 czerwca 2009 r. osoba podająca się za pełnomocnika K. S. przedłożyła zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat za okres II półrocza 2008 r. Następnie na skutek pisma Marszałka Województwa, zostało w dniu 30 grudnia 2009 r. przedłożone ponowne zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat za okres II półrocza 2008 r. W tym zestawieniu jako opłatę z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza wskazano kwotę 13.352 zł. Kwota ta uwzględniała podwyższenie opłaty z tytułu braku stosownego pozwolenia o 200 %. Należy wskazać, że zestawienie takie powinno być złożone najpóźniej w ostatnim dniu miesiąca następującego po danym półroczu, dla którego obliczono daną opłatę. Tym samym dla drugiego półrocza 2008 r. zbiorcze zestawienie powinno być złożone Marszałkowi Województwa do końca stycznia 2009 r. Nie złożenie takiego zestawienia w tym terminie uzasadniało wymierzenie opłaty przez właściwy organ i to niezależnie od tego, że po tej dacie takie zestawienie zostało jednak przedłożone marszałkowi Województwa.

Zgodnie z art. 292 P.o.ś., w przypadku braku wymaganego pozwolenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 200 % za wprowadzanie do powietrza gazów i pyłów. Owo podwyższenie tylko o 200 % wynika z art. 14 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 113, poz. 954) i obowiązywało tylko w latach 2007-2008.

Organ I. instancji wszczął postępowanie w zakresie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska w ww. okresie z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów i ustalił wysokość tej opłaty na kwotę 9.168 zł.

Jak wynika z porównania danych zawartych w zbiorczym zgłoszeniu i danych przyjętych przez organ I. instancji, nie uległy zmianie wielkości emisji i wysokość stawek za emisję poszczególnych kategorii gazów dla opłaty podstawowej (bez zniżki). Zmianie uległy dwie wartości: organ I. instancji przyjął wielkość ładunku w Mg (megagramach) dla amoniaku jako 0,203595653 i tlenków azotu (5,319217391) i te wielkości różnią się od wielkości przyjmowanych przy liczeniu opłaty podstawowej (odpowiednio amoniak – 0,21285 Mg i tlenki azotu – 5,56100 Mg). Ani z akt administracyjnych sprawy, ani ze zbiorczego zgłoszenia nie wynika, dlaczego organ I. instancji ustalił inne wysokości emisji amoniaku i tlenków azotu. Organ administracji ustalając odrębne wielkości emisji gazów musi wykazać, skąd takie dane uzyskał.

Również sposób ustalenia samej opłaty wraz z opłatą podwyższoną jest nieprecyzyjny.

Tym samym przyjmując, że skoro wysokość opłaty podstawowej wynosiła 4369,54 zł to zwyżka o 200 % tej opłaty daje kwotę 13108,62. Jednak organ I. instancji obliczył samą opłatę podwyższoną na 4717,04 zł i dodając ją do opłaty podstawowej otrzymał wynik 9086,58 zł. Do tak obliczonej kwoty opłaty dodano opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów z kotłów o nominalnej mocy grzewczej do 5 MW, którą to opłatę organ ustalił na 80,98 zł, a strona zgłaszająca na 80,9751 zł. Jest to wiec ta sama kwota. Sumując ww. kwoty organ I. instancji ustalił za drugie półrocze 2008 r. opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza na 9168 zł. W istocie więc organ I. instancji nie dokonał podwyższenia opłaty o 200 %, ale o mniejszą wartość.

To uchybienie nie może jednak w tej sprawie uzasadniać uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z powołanym już art. 134 § 2 P.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Błąd w obliczeniach wysokości opłaty nie stanowi w tej sprawie przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności tej decyzji. Tym samym w przypadku, gdyby Sąd uchylił tak wydaną decyzję, należałoby z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, że organ I. instancji obliczyłby opłatę w wyższej wysokości. Tym samym byłoby to działanie Sądu na niekorzyść strony.

Dlatego też Sąd decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 lutego 2012 r. znak [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa z dnia 24 listopada 2011 r. znak [...] nie wyeliminował z obrotu prawnego. Uchylenie obu ww. decyzji mogłoby skutkować orzeczeniem na niekorzyść strony skarżącej.

Podnoszone przez skarżącą okoliczności w skardze nie mogą zostać uwzględnione. Okoliczność, że organy administracji bardzo długo zwlekały z wydaniem stosownych pozwoleń nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak wymierzania opłaty podwyższonej. Żaden przepis Prawa ochrony środowiska, a w szczególności jego art. 292 nie pozwala na obniżanie lub ograniczanie wysokości opłaty podwyższonej w związku ze zbyt długim procesem uzyskiwania stosownego pozwolenia. Jeżeli bowiem sposób ustalania opłaty wynika z przepisów prawa (a tak jest w stosunku do opłaty wymierzonej w tej sprawie), to także i przepisy prawa określają ewentualne przesłanki pozwalające na nie nakładanie takiej opłaty. Prawo ochrony środowiska nie zna sytuacji, w której opłata za korzystanie ze środowiska poprzez wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza mogłaby być zmniejszona w związku ze zbyt długim oczekiwaniem na wydanie pozwolenia. Nie jest to także naruszenie art. 7 K.p.a. ponieważ ten artykuł wyraża ogólną zasadę poszukiwania przez organ i ustalania wszystkich istotnych kwestii w danej sprawie (zasada prawdy obiektywnej) oraz uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Nie można uznać, że wprowadzanie do powietrza gazów i pyłów, które wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia i w związku z brakiem takiego pozwolenia skutkujące wymierzeniem opłaty – stanowi o naruszeniu słusznego interesu podmiotu. Słuszny interes podmiotu to taki interes, który wynika z przepisów prawa (a przynajmniej ma oparcie w prawie). Nie można uznać, że naruszenie prawa mogłoby stanowić o słusznym interesie danego podmiotu, a taki wniosek wynikałby z uznania, że w tej sprawie nie powinno się ustalać opłaty podwyższonej. Okoliczności związane z brakiem możliwości pozyskania dodatkowych źródeł dochodów także nie mogą być uwzględniane w tej sprawie.

W związku z powyższym Sąd uznał, że wprawdzie wysokość wyliczonej w tej sprawie opłaty nie jest prawidłowa, to jednak prawidłowe jej ustalenie byłoby działaniem na niekorzyść strony skarżącej, a powołany art. 134 P.p.s.a. zakazuje Sądowi wydawania orzeczeń na niekorzyść strony skarżącej.

W związku z powyższym Sąd skargę oddalił, stosownie do art. 151 w związku z art. 134 § 2 P.p.s.a.