Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 600/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 4, art. 146 par. 1 i par. 2, art. 154 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 12 ust. 1, art. 31 a .
journal: Dz.U. 2007 nr 44 poz 287
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi "Z" Sp. z o.o. w G. o wymierzenie [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w K. grzywny z tytułu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 listopada 2011 r. (sygnatura akt II SA/GL 618/10) w przedmiocie odpadów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 lipca 2011 roku "Z" Sp. z o.o. z siedzibą w G., reprezentowana przez Dyrektora Generalnego, a zarazem Członka jej Zarządu, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się wymierzenia grzywny [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w K. (dalej WIOŚ) z powodu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 618/10. Spółka domagała się ponadto wydania orzeczenia stwierdzającego, że wciągnik łańcuchowy ABUS nie jest sprzętem w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. Nr 180, poz. 1495) i z tegoż tytułu nie podlega ona obowiązkom wynikającym z tej ustawy oraz zasądzenia kosztów postępowania. W podstawie prawnej skargi Spółka wskazała przepis art. 154 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.).

W uzasadnieniu skargi podała, że wspomnianym wyrokiem WSA w Gliwicach uchylił zarządzenia pokontrolne wydane przez WIOŚ z dnia [...] r. oraz stwierdził, że nie podlegają one wykonaniu. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał organowi sposób postępowania, jaki powinien przyjąć ponownie załatwiając sprawę. W szczególności stwierdził, że powinien "jeszcze raz, tym razem dogłębnie, rozważając podniesione przez Spółkę argumenty, ocenić konstrukcję, funkcję i przeznaczenie stanowiących przedmiot kontrowersji wciągników i w zależności od dokonanych ocen jednoznacznie ustalić czy w świetle ustawy, uwzględniając iż stanowi ona implementację dyrektywy unijnej, należy zaliczyć je do objętego unormowaniem ustawy sprzętu, czy też podlegają one ustawowym wyłączeniom. Dokonując stosownych ocen organ winien mieć na uwadze, iż nałożenie na stronę wynikających z ustawy dnia 29 lipca 2005 roku obowiązków wynikać musi jednoznacznie z ustalonego w trakcie kontroli stanu faktycznego i jego odzwierciedlenia w przepisach prawa, nie może zaś opierać się na domysłach co do intencji ustawodawcy bądź dokonywanych przez organ interpretacjach".

Z przywołanego wyroku wynika, że WIOŚ był zobowiązany do ponownego dogłębnego zbadania sprawy, w tym do przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego. Mimo, że od ogłoszenia wyroku upłynęło już 6 miesięcy, a akta zostały zwrócone temu organowi 27 stycznia 2011 r. nie wykonał on jednak tego wyroku. W ocenie skarżącej tymczasem, jeżeli sąd w wyroku nie określił terminu zobowiązującego organ do wydania aktu lub czynności w sprawie zastosowanie znajdują terminy ustawowe do załatwienia sprawy. Powołując się następnie na wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 303/2008 (dostępny na stronie http:// orzeczenia.nsa.gov.pl ) "Z" Sp. z o.o. podała, że "inspektor ochrony środowiska jako organ administracji publicznej, zobowiązany jest prowadzić postępowanie w oparciu o zasady wynikające z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (...) Obowiązek ten odnosi się zarówno do czynności kontrolnych jak i wydania zarządzenia pokontrolnego".

Mając na uwadze to stanowisko skarżąca Spółka stwierdziła, że WIOŚ pozostaje w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy skierowała ona do tego organu wezwanie w trybie art. 154 p.p.s.a. z dnia [...] roku, które ponowiła pismem z dnia [...] roku. W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z dnia [...] roku WIOŚ jednoznacznie stwierdził, że świadomie nie ma zamiaru wykonać wyroku Sądu. W ocenie skarżącej skarga zasługuje zatem na uwzględnienie, bowiem organ ignoruje prawomocny wyrok Sądu. Wymierzając karę Sąd powinien mieć na uwadze wykluczenie dalszych naruszeń prawa przez organ w tej oraz następnych sprawach, a wymierzona kara aby spełniała swoją funkcję nie powinna być symboliczna.

Z uwagi na okoliczności niniejszej sprawy strona skarżąca wniosła ponadto o wydanie przez Sąd rozstrzygnięcia merytorycznego, przez wskazanie, że "wciągnik łańcuchowy ABUS nie jestw rozumieniu ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym i z tegoż tytułu spółka nie podlega obowiązkom wynikającym z tejże ustawy".

Uzasadniając ten wniosek wskazała, że stan niepewności co do istnienia bądź nieistnienia obowiązków ciążących na Spółce nie może trwać w nieskończoność. Skarżąca podała, że po wydaniu przedmiotowych zarządzeń pokontrolnych oraz po wyroku WSA w Gliwicach uzyskała dodatkowe dowody wskazujące, że nie podlega nałożonymi na nią obowiązkom wskazanym w zarządzeniach pokontrolnych WIOŚ. Na dowód tego dołączyła do skargi opinię sporządzoną przez pracownika naukowego Politechniki [...]. Do skargi dołączona została także sporządzona przez pracowników WIOŚ kopia protokołu oględzin wciągnika łańcuchowego, które miały miejsce w siedzibie Spółki w dniu [...] roku. Skarżąca wyjaśniła jednocześnie, że oględziny te przeprowadzono w ramach postępowania odwoławczego toczącego się przed Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska w W. (dalej GIOŚ) w związku z wniesionym przez nią odwołaniem od decyzji administracyjnej "wydanej w innej sprawie dotyczącej przedmiotowego wciągnika łańcuchowego".

WIOŚ wniósł o oddalenie skargi. Uzasadniając swoje stanowisko organ w pierwszej kolejności wskazał na niezasadność zgłoszonego przez Spółkę żądania opartego na przepisie art. 154 § 2 p.p.s.a Powołując się na stanowisko doktryny wskazał, że przedmiotem oceny Sądu nie może być bowiem zgodność z prawem aktu poprzednio wydanego, którego organ nie wykonał. Orzeczenie przewidziane w tym przepisie może być wydane tylko w sprawie ze skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kiedy sąd administracyjny – stosownie do postanowień art. 146 § 2 p.p.s.a. – w wyroku, który nie został wykonany, uznał uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisu prawa, albo kiedy sąd ten w wyroku wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a., a niewykonanym, uwzględnił skargę na bezczynność w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ( por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 481-482). Tymczasem WSA w Gliwicach w wyroku wydanym w sprawie II SA/Gl 618/09 uchylił zaskarżony akt na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. i nie orzekał o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku.

Odnosząc się do żądania wymierzenia grzywny organ wskazał, że nie pozostaje w bezczynności po wydaniu wyroku uchylającym zarządzenia pokontrolne. Do wykonania w znaczeniu szerokim nie nadają się bowiem wszystkie wyroki sądów administracyjnych uwzględniające skargę. Jeśli uchylony lub unieważniony przez sąd akt został wydany w sformalizowanym postępowaniu, w którym obowiązują oznaczone w ustawie reguły rozpoczęcia czynności procesowych i ich zakończenia, to po wydaniu orzeczenia przez sąd istnieje konieczność podjęcia przez organ czynności zmierzających do zakończenia rozpoczętych niegdyś działań procesowych. Nie każdy jednak akt lub czynność, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego jest wydawany w postępowaniu, w którym przepisy regulują terminy wydawania aktów lub dokonywania czynności. Tym samym, jeśli stosownych terminów do wydania aktu lub dokonania stosownej czynności nie ma, to nie można zarzucać organowi, że pozostaje w bezczynności po wyroku sądu uwzględniającym skargę. Mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego określających terminy załatwiania spraw nie można bowiem rozciągać na wszystkie akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-7 p.p.s.a. Podkreślenia zdaniem organu wymaga także, że stanowiące przedmiot postępowania sądowego zarządzenia pokontrolne wydane zostały w trybie ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska ( Dz. U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287 ze zm.). Do takich postępowań nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przeprowadzona w trybie art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 20 lipca 1991 roku kontrola jest bowiem jednym ze szczególnych sposobów przeprowadzenia dowodu w sprawie, jakie pozostają do dyspozycji organu inspekcji ochrony środowiska, w ramach postępowania wyjaśniającego. Na poparcie tego stanowiska WIOŚ powołał się na pogląd prawny zawarty w wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2010 roku, sygn. akt IV SA/Wa 1557/09 (dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov,pl). Zdaniem organu biorąc pod uwagę taką wykładnię przepisów należy przyjąć, że nie miał on obowiązku wydania zarządzenia pokontrolnego w ściśle określonym terminie, a co więcej może się okazać, że zarządzenie takie nie zostanie w ogóle wydane, gdyż jest ono wydawane wyłącznie w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Brak stwierdzenia takich nieprawidłowości nie uzasadnia bowiem – jak stwierdził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 9 września 2009 roku, sygn. akt II SA/Gl126/09, [w:] LEX nr 550331 - wydania zarządzenia pokontrolnego.

Tym samym w ocenie WIOŚ nie jest uzasadnione twierdzenie, że nie został wykonany wyrok WSA w Gliwicach dnia 10 listopada 2010 roku, skoro orzeczeniem tym nie nałożono żadnego obowiązku na organ administracji, a także brak jest ustawowo określonych terminów, w których należałoby przeprowadzić kontrolę w trybie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Co więcej gdyby nawet uznać, że należy przeprowadzić ponowną kontrolę, to nie oznacza, że w jej wyniku zostanie wydane nowe zarządzenie pokontrolne, gdyż jest ono wydawane wyłącznie w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Organ podkreślił wreszcie, że wydanie nowego zarządzenia pokontrolnego byłoby także przedwczesne z uwagi na toczące się postępowanie sądowoadministracyjne przed WSA w Warszawie ze skargi Spółki "Z" na decyzję GIOŚ z dnia [...] roku w sprawie wymierzenie skarżącej kary pieniężnej za wprowadzenie na rynek sprzętu elektrycznego i elektronicznego bez wpisu do rejestru. Decyzja tą utrzymana została zaś w mocy decyzja WIOŚ z dnia [...] roku.

W złożonym na rozprawie piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2011 roku Spółka "Z", zastępowana przez adwokata K.K.-C., odniosła się do stanowiska WIOŚ zajętego w odpowiedzi na skargę. Zakwestionowała w nim pogląd organu wykluczający możliwość wydania w przedmiotowym postępowaniu opartego na przepisie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczenia "o nieistnieniu obowiązków" w przypadku, gdy sąd nie orzekał w trybie art. 146 § 2 p.p.s.a. Zestawiając przepisy art. 146 § 2 i art. 154 § 2 p.p.s.a. należy bowiem zdaniem skarżącej dojść do przekonania, że dotyczą one zupełnie innego rodzaju orzeczeń. W pierwszym z tych przepisów jest mowa wyłącznie o uznaniu uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa (orzeczenie o charakterze pozytywnym), natomiast art. 154 § 2 p.p.s.a. daje podstawę do orzeczenia ustalającego nieistnienie obowiązku (orzeczenie o charakterze negatywnym). Tym samym w postępowaniu sądowoadminstracyjnym w sprawie toczącej się pod sygnaturą II SA/Gl 618/09 Sąd nie miał podstaw orzekania o nieistnieniu po stronie Spółki obowiązków wynikających z ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku. Odmiennie natomiast sprawa przedstawia się w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 154 p.p.s.a., gdyż orzeczenie takie znajduje oparcie w literalnie rozumianym § 2 tego artykułu. Na poparcie swoich twierdzeń skarżąca Spółka powołała się na odmienne niż przytoczone przez WIOŚ stanowiska doktryny (J.P. Tarno [w:] W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004 s. 561- 562: oraz M. Jaśkowska, M. Masternak, E. Ochędowski, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 164). Wedle Spółki "Z" art. 154 § 2 p.p.s.a. daje sądowi możliwość rozpoznania sprawy co do istoty, jeżeli charakter sprawy pozwoli na zastąpienie aktu lub czynności organu administracji publicznej orzeczeniem sądu oraz okoliczności stanu faktycznego i prawnego nie budzą wątpliwości.

Odwołując się do treści art. 153 p.p.s.a. Spółka zanegowała także stanowisko organu, że wyrok WSA w Gliwicach nie nałożył na WIOŚ żadnego obowiązku. W jej ocenie przywołany przepis i treść uzasadnienia wyroku dowodzi, że o ile pierwotnie organ nie był zobowiązany do wydania zarządzeń pokontrolnych w świetle art. 12 ustawy z o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, to jednak obecnie zobowiązanie takie wynika z treści wyroku z dnia 10 listopada 2010 r. oraz obowiązujących przepisów prawa i utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Podzielając stanowisko WIOŚ, że zarządzenia pokontrolne wydaje się w przypadku stwierdzenia uchybień, Spółka przyznała, że w jej ocenie brak jest podstaw do wydania w stosunku do niej zarządzeń pokontrolnych w zakresie obowiązków określonych w ustawie o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Jednakże w związku z wyrokiem WSA w Gliwicach z 10 listopada 2010 roku organ był zobowiązany do podjęcia działań wskazanych w uzasadnieniu tego wyroku. Skarżąca nie zgodziła się także ze stanowiskiem WIOŚ, że wyrok ten nakazywał przeprowadzenie ponownej kontroli, bowiem w jej ocenie nakaz skierowany do organu dotyczył podjęcia oceny materiałów dowodowego z uwzględnieniem wskazań prawnych zawartych w tym wyroku. Czynności takie, o ile nie byłyby ujęte w protokole, powinny być utrwalone w aktach sprawy w formie adnotacji, o których mowa w art. 72 k.p.a.

Zdaniem skarżącej niezgodne z linią orzeczniczą sądów administracyjnych jest także stanowisko organu o braku podstaw do stosowania do wystąpień pokontrolnych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W tej kwestii strona ponownie powołała się wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 maja 2009 roku, II SA/Sz 303/2008, a także na wyrok WSA w Opolu z dnia 25 marca 2005 roku, II SA/Op 5/08, [w:] LEX nr 486261) wskazując , że stanowisko zajęte w tej kwestii przez WSA w Warszawie w wyroku cytowanym w odpowiedzi na skargę jest odosobnione. Reasumując swój wywód skarżąca Spółka stwierdziła, że WIOŚ będąc związany wyrokiem WSA w Gliwicach winien był, wobec braku podstaw do wydania zarządzeń pokontrolnych, umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 k.p.a.

W końcowej części pisma skarżąca Spółka wskazała, że wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 28 września 2011 roku, sygn. akt IV SA/Wa 902/11 uwzględniona została jej skarga na decyzję GIOŚ. Do pisma dołączony został odpis tego wyroku, którym uchylona została decyzja GIOŚ z dnia [...]roku oraz utrzymana nią w mocy decyzja WIOŚ z dnia [...] roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W kontrolowanej sprawie spełnione zostały formalne warunki umożliwiające skuteczne wniesienie skargi, bowiem przed wniesieniem skargi skarżąca Spółka "Z" pismem z dnia [...] roku wezwała WIOŚ do wykonania prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach.

W postępowaniu wywołanym skargą opartą na przepisie art. 154 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien przede wszystkim ustalić, czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie niewydanie innego aktu lub niepodjęcie czynności, a zatem niepodjęcie działań wskazanych przepisami art. 3 § 2 pkt 1-7 p.p.s.a. Badając kwestię bezczynności organu po wydaniu prawomocnego wyroku Sąd na podstawie nadesłanych akt administracyjnych, mając na uwadze stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wniesienia skargi o wymierzenie grzywny, ustala jakie czynności były podejmowane przez organ po otrzymaniu tego wyroku i dokonuje oceny czy ustalone fakty dowodzą bezczynności organu. W toku tego badania Sąd jest obowiązany w razie stwierdzenia niepodejmowania czynności przez organ do ustalenia czy bezczynność ta była wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Komentarz, Kraków 2006, s. 327).

Odnosząc te ustalenia do realiów rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że prawomocnym wyrokiem z dnia 10 listopada 2010 roku, sygn. akt II SA/Gl 818/10 WSA w Gliwicach uchylił ze skargi "Z" Sp. z o.o. akt WIOŚ z dnia [...] roku, nr [...]. Uchylony akt składał się z dwóch zarządzeń pokontrolnych, które zostały skierowane do strony skarżącej. W pierwszym z tych zarządzeń organ nakazał Spółce przedstawienie WIOŚ kopię potwierdzenia złożenia wniosku do GIOŚ o wpis do rejestru podmiotów wprowadzających sprzęt elektryczny elektroniczny i zbierających ten zużyty sprzęt (w terminie do [...] r.). Natomiast drugim z tych zarządzeń nakazano Spółce wywiązanie się z obowiązków, jakie nakłada na wprowadzających sprzęt elektryczny i elektroniczny nie przeznaczony dla gospodarstw domowych, ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. W wezwaniu skierowanym do organu skarżąca Spółka domagała się w związku z tym wydania nowego zarządzenia pokontrolnego w miejsce zarządzenia uchylonego przez Sąd. W odpowiedzi na to wezwanie WIOŚ wskazał, że przedmiotowym wyrokiem WSA w Gliwicach uchylił wydane przez niego zarządzenia pokontrolne lecz nie zobowiązał go do wydania nowego aktu, a zatem zadośćuczynienie wezwaniu jest niewykonalne.

Rozpatrując skierowane do Sądu żądania strony skarżącej w pierwszej kolejności należy dostrzec należy specyfikę rozpoznawanych przez sąd administracyjny spraw ze skarg na wydawane przez organy administracji publicznej akty, jakimi są kierowane do podmiotów zewnętrznych zarządzenia pokontrolne. Podstawę materialnoprawną wydania takich zarządzeń stanowi art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287 ze zm.). W myśl tego przepisu na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Podmiot kontrolowany, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, ma obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń (art. 12 ust. 2 ww. ustawy). Z powyższych przepisów ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska wynika, że zarządzenie pokontrolne wydawane jest w przypadku stwierdzenia przez właściwy organ, w trakcie przeprowadzonej kontroli, naruszeń prawa i ma ono na celu wyeliminowanie tych naruszeń.

W orzecznictwie podkreśla się, że zarządzenie takie jest wydawane w oparciu o specjalistyczną kontrolę prowadzoną przez właściwego miejscowo WIOŚ. Powoduje to, że uchylenie przez sąd administracyjny tego rodzaju aktu nie może służyć ustaleniu stanu faktycznego ( tak: wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 roku, II OSK 2039/09 - http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Inaczej mówiąc sąd kontrolujący zarządzenie pokontrolne może co najwyżej w oparciu o art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylić taki akt, jeśli jego wydanie nie znajdowało oparcia w ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli, bądź kontrola ta odbyła się naruszeniem obowiązującej procedury. W omawianej sprawie, co oczywiste i z czym się zgadza strona skarżąca, brak było także podstaw do orzeczenia trybie art. 146 § 2 p.p.s.a. o nieistnieniu obowiązków wskazanych w uchylonych zarządzeniach pokontrolnych.

Skład orzekający Sądu podzielił jednocześnie w całej rozciągłości stanowisko WIOŚ, że do zarządzeń pokontrolnych, o jakich mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jest to bowiem postępowanie odrębne prowadzone na podstawie przepisów rozdziału 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej ( Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), do których to przepisów odsyła art. 12 a tej ustawy. Pogląd o braku podstaw do stosowania w omawianym postępowaniu przepisów k.p.a. jest podzielany nie tylko przez WSA w Warszawie w powołanym przez WIOŚ wyroku z dnia 18 stycznia 2010 r., IV SA/Wa 1557/09, ale także w orzecznictwie NSA ( vide: wyroki NSA z dnia 18 stycznia 2011 roku, II OSK 2036/09 oraz z dnia15 lutego 2011 roku, II OSK 281/10 – dostępne p:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko takie co istotne zajął także, aczkolwiek nie wprost, WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 10 listopada 2010 roku, II SA/Gl 618/10, którego wykonania domaga się skarżąca Spółka. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd ten wskazał bowiem, że "zarządzenia pokontrolne nie przybierają formy decyzji administracyjnej ani postanowienia, nie ma do nich zastosowania przepis art. 107 § 3 k.p.a. regulujący wymogi odnoszące się do obligatoryjnych elementów decyzji, w tym jej faktycznego i prawnego uzasadnienia". Tym samym z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy organ nie był związany terminami wynikającymi z przepisów k.p.a. do ponownego przeprowadzenia kontroli działalności skarżącej Spółki.

Wprawdzie ani w wezwaniu skierowanym do WIOŚ, ani też w skardze Spółka nie wskazała, jaką treść winny posiadać ponownie wydane zarządzenia pokontrolne, to jednak z obszernego uzasadnienia skargi należy wnosić, że skarżąca oczekiwała wydania przez organ zarządzeń pokontrolnych uznających, że nie podlega ona obowiązkom wynikającym z ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Potwierdza to w szczególności zawarty w skardze wniosek o wydanie opartego na przepisie art.154 § 2 p.p.s.a. orzeczenia o nieistnieniu obowiązków wskazanych w uchylonych zarządzeniach pokontrolnych. W przywołanym wyroku z dnia 18 stycznia 2011 roku NSA zauważył, że niewykonanie obowiązków nałożonych zarządzeniem pokontrolnym opartym na przepisie art. 12 ust.1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska nie pociąga za sobą odpowiedzialności administracyjnej kontrolowanego podmiotu, ani też nie podlegają one egzekucji administracyjnej. Dostrzec jednak należy, że niepoinformowanie o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych, lub niezgodne z prawdą poinformowanie organu o wykonaniu zarządzeń pokontrolnych, stanowi wykroczenie, co wynika z art. 31a ust.1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Ta ostatnia okoliczność dowodzi, że zarządzenie pokontrolne wpływa na prawa i obowiązki kontrolowanego, co powoduje, iż nie można odmówić mu charakteru aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (tak: wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 roku, II GSK 1009/08 [w:] ONSAiWSA 2010/5/ 86). W związku z tym wskazać należy, że uchylenie przez sąd administracyjny wydanych przez organ inspekcji ochrony środowiska zarządzeń pokontrolnych, pociąga za sobą brak podstaw do pociągnięcia kontrolowanego podmiotu do odpowiedzialności karnej wynikającej z unormowania zawartego w art. 31a ustawy.

Pomijając odpowiedzialność karną kontrolowanego podmiotu związaną z niewykonaniem zarządzeń pokontrolnych stwierdzić jednak trzeba, że władcze rozstrzygnięcia dotyczące usunięcia stwierdzonych podczas kontroli uchybień wymagają, co do zasady wydania na podstawie odrębnych przepisow decyzji administracyjnej, o jakiej jest mowa w art. 12 ust.1 pkt 2 powołanej ustawy. W związku z tym nie można nie dostrzegać, że w wyniku przeprowadzonej kontroli WIOŚ wydał nie tylko kwestionowane przez Spółkę zarządzenia pokontrolne, ale także zawiadomieniem z dnia [...]roku wszczął postępowanie administracyjne, które zakończył decyzją dania [...]roku, która została oparta na przepisach ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Wniesiona przez Spółkę "Z" w dniu [...] roku skarga do WSA w Gliwicach na wydane przez WIOŚ zarządzenie pokontrolne miała zatem miejsce już po wydaniu przez organ wskazanej wyżej decyzji. Z akt sprawy wynika także, że skargę tę Spółka wniosła nie tylko po doręczeniu jej tej decyzji ale także po złożeniu od niej odwołania do GIOŚ (pismo z dnia [...] roku). W dacie złożenia rozpatrywanej skargi w obrocie prawnym znajdowała się natomiast decyzja GIOŚ z dnia [...] roku, nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja WIOŚ z dnia [...] roku. W WSA w Warszawie zawisła zaś pod sygnaturą IV SA/Wa 902/11 sprawa ze skargi Spółki "Z" na wskazaną wyżej decyzję GIOŚ.

Mając na uwadze przywołane okoliczności rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wbrew oczekiwaniom strony skarżącej WIOŚ nie był uprawniony do przeprowadzenia ponownej kontroli, czy wydania nowych zarządzeń pokontrolnych. Organ ten stosownie do art. 110 k.p.a. był bowiem związany swoją decyzją z dnia [...] r. od chwili jej doręczenia stronie. WIOŚ nie mógł też, jak domagała się tego strona skarżąca w piśmie procesowym z dnia [...]roku, umorzyć prowadzonego postępowania w oparciu o art. 105 k.p.a. Przepis ten może bowiem znaleźć zastosowanie w sprawie załatwianej w drodze decyzji administracyjnej. W związku z wydaną przez organ II instancji decyzją z dnia [...] roku, WIOŚ nie był uprawniony także do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, bowiem uprawnienie takie przysługiwało GIOŚ (art. 150 § 1 k.p.a.), a wobec wniesienia skargi do WSA w Warszawie organy obu instancji były związane zakazem wynikającym z art. 56 p.p.s.a.

Wreszcie wskazać należy, że zasadnie WIOŚ wskazał, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska pozostawia do uznania organu kontrolującego kwestię wydania na podstawie wyników kontroli zarządzenia pokontrolnego. Dostrzec też trzeba, że po wyroku WSA z dnia 10 listopada 2010 roku pracownicy WIOŚ przeprowadzili ponowną kontrolę w siedzibie skarżącej Spółki, co miało miejsce w dniu [...] roku. W toku tej kontroli, przeprowadzonej przy udziale przedstawiciela GIOŚ, dokonali oni ponownych oględzin wciągnika łańcuchowego ABUS GM 4 500. Po kontroli organ nie wydał natomiast zarządzeń pokontrolnych, do czego uprawniał go przepis art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przywołana okoliczność dowodzi także braku podstaw do postawienia zarzutu nie zastosowania się przez WIOŚ do wskazań, które stosownie do art. 153 p.p.s.a. WSA w Gliwicach zawarł w swoim wyroku.

W podsumowaniu przeprowadzonych rozważań wskazać należy, że Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. Unormowanie to służy, bowiem do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonywania obowiązków nałożonych na nich przepisami prawa. Tym samym skoro w stanie faktycznym i prawnym sprawy organ nie tylko nie był zobowiązany, ale wręcz nie mógł w dacie wniesienia skargi podjąć działań w kierunku zastosowania się do wskazań zamieszczonych w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach, a także nie obowiązywały go terminy do załatwienia sprawy wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego, należało skargę o wymierzenie organowi grzywny uznać za nieuzasadnioną. Wobec braku podstaw do wymierzenia organowi grzywny za nieuzasadnione należało uznać także żądanie wydanie orzeczenia opartego na przepisie art. 154 § 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.