Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 4/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98;  art. 104 ust. 4;  art. 107 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, /sprawozdawca/, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia nienależnie pobranego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją znak [...] z dnia [...] września 2012 r. Wójt Gminy W. ("Wójt", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 98, art. 17 ust. 1 pkt 19, art. 110 ust. 7, art. 6 ust. 16 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., zwanej dalej "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "Kpa"), po kolejnym rozpoznaniu sprawy, orzekł o ustaleniu podlegającej zwrotowi kwoty nienależnie pobranego zasiłku stałego w okresie od [...] grudnia 2003 r. do [...] kwietnia 2011 r. w wysokości [...] zł oraz odmówił umorzenia ww. nienależnie pobranego zasiłku stałego.

Organ I instancji wskazał, że decyzją nr [...] z [...] listopada 2003 r. J. S. (skarżący) przyznano zasiłek stały wyrównawczy w kwocie [...] zł, którego wysokość ulegała wielokrotnej zmianie, w szczególności ze względu na zmianę podstawy wyliczenia tegoż zasiłku. W dniu [...] maja 2011 r. Wójt wystąpił do organów rentowych - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (odpowiednio: ZUS i KRUS) o udzielenie informacji o ewentualnych świadczeniach wypłacanych przez te organy na rzecz skarżącego. W odpowiedzi na powyższe zapytanie KRUS poinformował, że od dnia [...] grudnia 2003 r. skarżący pobiera rentę rolniczą, zaś jego żona – E. S. od dnia [...] marca 2010 r. pobiera emeryturę rolniczą. Otrzymywana przez skarżącego renta nie była pomniejszana o pobierany zasiłek stały. O fakcie przyznania prawa do renty skarżący nigdy nie informował organu; przeciwnie, w licznych wywiadach kontrolnych oświadczał (pod groźbą odpowiedzialności karnej), że nie uzyskuje żadnych dochodów. Ostatnie oświadczenie w tym zakresie złożył w dniu [...] maja 2011 r. Ponadto, w toku licznych postępowań dotyczących zasiłku stałego, skarżący wielokrotnie był pouczany o obowiązku informowania organu o zmianie swojej sytuacji zarówno osobistej, jak również majątkowej, czego ewidentnie zaniechał. Zarówno dochód skarżącego z tytułu renty, jak i emerytura jego żony mają bezpośredni wpływ na ustalenie prawa do zasiłku stałego oraz wysokości tego świadczenia. Zatem niepoinformowanie przez skarżącego o osiąganiu tego dochodu skutkuje naruszeniem art. 109 u.p.s. Zdaniem organu I instancji, zachowanie skarżącego doprowadziło do przyznania mu pomocy w postaci zasiłku stałego, który w rzeczywistości od dnia [...] grudnia 2003 r. nie należał mu się, co wypełnia ustawową definicję świadczenia nienależnie pobranego z art. 6 pkt 16 u.p.s. Kwota nienależnie pobranego zasiłku stałego w wysokości [...] zł ustalona została przez zsumowanie kwoty zasiłków wypłaconych w okresie od [...] grudnia 2003 r. do [...] kwietnia 2011 r.

Oceniając sprawę w kontekście wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2012 r. o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku stałego, organ I instancji podał, że pismem z [...] sierpnia 2012 r. zawiadomił skarżącego o terminie przeprowadzenia aktualnego wywiadu środowiskowego, wezwał do przedstawienia dokumentów potwierdzających materialną oraz zdrowotną sytuację rodziny oraz pouczył, że odmowa złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym stanowić będzie podstawę do wydania decyzji negatywnej. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że w przypadku gdyby nie odpowiadał mu termin wywiadu, istnieje możliwość ustalenia nowego terminu. Skarżący nie był obecny w miejscu zamieszkania w dacie wyznaczonej na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, przebywał wówczas u córki w miejscowości Z. Gdy pracownicy socjalni udali się pod jej adres, skarżący oświadczył, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W związku z tym, niemożliwym było ustalenie aktualnej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej rodziny skarżącego, niezbędnej do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącego o umorzenie nienależnego świadczenia.

Od decyzji organu I instancji skarżący wniósł odwołanie, w którym żądał zmiany decyzji. Wskazał, że wywiad środowiskowy wyznaczony na dzień [...] sierpnia 2012 r. "zbojkotował z przyczyn osobistych", bowiem w postępowaniu wyjaśniającym organ nie dokonał oceny przekazanych przez niego dokumentów, nie uwzględnił także materiałów dowodowych z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] stycznia 2012 r. Za nietrafne uznał stanowisko organu co do jego biernej postawy w zakresie sytuacji materialnej, finansowej i zdrowotnej podnosząc, że dysponował on dokumentami potwierdzającymi jego sytuację materialną i zdrowotną, złożonymi przy wywiadzie środowiskowym z dnia [...] stycznia 2012 r. Uważa, iż dokonywana przez Wójta ocena dokumentów sprawy jest nierzetelna, a kolejny wywiad środowiskowy jest bezsensowny, bowiem nie prowadzi do wyjaśnienia sprawy, a jedynie do lekceważenia i dyskredytowania strony.

Decyzją znak [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Kolegium wskazało, iż sprawa zwrotu nienależnie pobranych przez skarżącego świadczeń już czterokrotnie była przedmiotem jego oceny. Podało, iż na podstawie uzyskanych z KRUS informacji dotyczących nabycia prawa do renty rolniczej przez skarżącego (od dnia [...] grudnia 2003 r.) oraz prawa do emerytury rolniczej przez jego żonę (od dnia [...] marca 2010 r.) organ I instancji ustalił, iż wypłacany skarżącemu w okresie od [...] grudnia 2003 r. do [...] kwietnia 2011 r. zasiłek stały był świadczeniem nienależnym. Wypłacana skarżącemu renta rolnicza nie była pomniejszana o zasiłek stały z pomocy społecznej. Skarżący nigdy nie poinformował organu o ww. dochodach; przeciwnie, w licznych wywiadach kontrolnych oświadczał, że nie uzyskuje on żadnych dochodów. Takie stanowisko podtrzymywał aż do czasu uzyskania informacji z KRUS, co bezpośrednio potwierdza jego oświadczenie o nieposiadaniu żadnych dochodów z ZUS i KRUS, jakie złożył [...] maja 2011 r., tj. następnego dnia po wystąpieniu przez organ I instancji o udzielenie informacji o otrzymywanych przez niego ewentualnych świadczeniach. Oświadczenie to skarżący złożył po pouczeniu o odpowiedzialności karnej z art. 233 Kodeksu karnego. Za istotne w niniejszej sprawie Kolegium uznało okoliczność, że w toku licznych postępowań w sprawie zasiłku stałego jak i każdorazowo w decyzjach przyznających zasiłek stały (było ich łącznie 9) skarżący był pouczany o obowiązku informowania organu I instancji o zmianie sytuacji osobistej i majątkowej, jak i o tym, że świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi. Z uwagi na wielokrotne zmiany wysokości zasiłku stałego w latach 2003-2011 skarżący miał więc świadomość, że o pobieranych świadczeniach (rentowym jego i emerytalnym żony) winien poinformować organ. Z przeprowadzanych w ww. okresie licznych aktualizacji wywiadów środowiskowych wynika, że wysokość dochodu skarżącego (jego rodziny) miała wpływ na wysokość zasiłku, zaś skarżący mimo ustawowego obowiązku składania stosownych informacji, wynikającego z art. 109 u.p.s., nie informował pracownika socjalnego o uzyskiwanym dochodzie. W konsekwencji pobrane przez skarżącego zasiłki stałe stanowią świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 6 pkt 16 u.p.s., bowiem zostały uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji i niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej.

Organ odwoławczy podał, iż w zaskarżonej decyzji wyszczególnione zostały miesięczne kwoty pobranych przez skarżącego w latach 2003-2011 zasiłków stałych, ze wskazaniem dziewięciu decyzji, którymi przyznano świadczenia. W poszczególnych latach łączne kwoty przedstawiają się następująco: rok 2003 - [...] zł, rok 2004 - [...] zł, rok 2005 - [...] zł, rok 2006 - [...] zł, rok 2007 - [...] zł, rok 2008 - [...] zł, rok 2009 - [...] zł, rok 2010 - [...] zł, rok 2011 - [...] zł. Łączna kwota nienależnie pobranego przez skarżącego zasiłku stałego w okresie od [...] grudzień 2003 r. do [...] kwietnia 2011 r. wyniosła [...] zł. Wyjaśnił następnie, iż pismem z [...] sierpnia 2012 r. do skarżącego skierowane zostało zawiadomienie o terminie przeprowadzenia w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godz. [...] wywiadu środowiskowego w miejscu jego zamieszkania. Skarżącego poproszono o przedstawienie aktualnych dokumentów potwierdzających materialną oraz zdrowotną sytuację rodziny, jednocześnie został on poinformowany, że w przypadku gdy termin wywiadu mu nie odpowiada, istnieje możliwość ustalenia nowego terminu. W piśmie zawarto pouczenie, że odmowa złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym stanowić będzie podstawę do wydania decyzji o odmowie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń w części lub całości. Na ww. pismo skarżący nie zareagował, zaś w terminie wyznaczonym na przeprowadzenie wywiadu nie był obecny w miejscy swego zamieszkania, przebywał u córki w innej miejscowości (o ww. fakcie poinformował pracowników socjalnych jego syn). Gdy pracownicy socjalni udali się pod wskazany adres, skarżący oświadczył, że nie udzieli żadnych informacji i nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.

Kolegium stwierdziło, iż podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie było wynikiem zachowania skarżącego, który uniemożliwił ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego. W zawiadomieniu o wywiadzie środowiskowym wskazano na konsekwencje odmowy złożenia oświadczenia majątkowego z powołaniem art. 107 u.p.s. Skarżący miał zatem świadomość powyższego i dokonując wyboru odmowy przeprowadzenia wywiadu musiał liczyć się z następstwami swojego zachowania. Z istoty pomocy społecznej wynika, że osoby z niej korzystające w trosce o swój interes winny współdziałać z pracownikiem socjalnym, gdyż od tego uzależnione może być uzyskanie świadczeń. Skarżący swoją bierną postawą nie wyraził chęci współdziałania, a konsekwencją takiej postawy była niemożliwość ustalenia stanu faktycznego (jego sytuacji życiowej).

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że odmowa współpracy z pracownikiem socjalnym jest nieracjonalna, gdyż skarżący poprzez odmowę ujawnienia swojej aktualnej sytuacji uniemożliwił ustalenie stanu faktycznego. Uznał, iż odnoszenie się do stanu datowanego na styczeń 2012 r., co sugeruje skarżący, byłoby nieaktualne. Samo twierdzenie skarżącego, że nic się nie zmieniło od tamtej daty nie jest wystarczające. Ponadto podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w styczniu 2012 r. skarżący zobowiązał się do przedłożenia dokumentacji o kontynuacji leczenia w poradniach specjalistycznych, czego nie uczynił.

W skardze na powołane rozstrzygnięcie, sporządzonej przez pełnomocnika (syna), skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Podniósł, iż podjęta decyzja narusza przepisy postępowania, bowiem przy ustalaniu stanu fatycznego sprawy nie wzięto pod uwagę jego stanu zdrowia. Z uwagi na swój stan zdrowia oraz sytuację materialną rodziny nie zgadza się z argumentem, że swoją postawą zdeterminował rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, że miał świadomość sytuacji i dokonując wyboru odmowy przeprowadzenia wywiadu liczył się z następstwami swojego zachowania. Od wielu lat ma schorzenia i objawy choroby na tyle istotne, że nie jest w stanie wykazywać aktywność w postępowaniu przed organami administracji publicznej. Skarżący ma ograniczoną zdolność prawną i odpowiedzialność za siebie wskutek zaburzeń psychicznych, nie powinien podejmować żadnych czynności prawnych, a jeśli już, to powinien być reprezentowany przez pełnomocnika z rodziny lub doradcę prawnego. Z uwagi na niepełnosprawność nie może ponosić konsekwencji i odpowiedzialności wobec własnego stanu zdrowia oraz wobec nieznajomości prawa.

Wyjaśnił, iż wbrew wyrażonym w decyzji stanowisku Kolegium, dokumentacji medycznej do wywiadu środowiskowego z dnia [...] stycznia 2012 r. nie dołączył do akt organ I instancji, a nie jak wskazano skarżący. Dokumenty te załączył do skargi.

Odnosząc się do argumentów decyzji wskazał, że odmówił przeprowadzenia kolejnego wywiadu środowiskowego za namową pracownika socjalnego. Poza tym przedmiotowa sprawa trwa już ponad rok, a on ze względu na stan zdrowia nie mógł się obronić. Wskazał, iż jego sytuacja ekonomiczna jest trudna, gdyż z renty w kwocie [...] zł musi spłacać ratę kredytową w kwocie [...] zł miesięcznie. Na utrzymanie pozostaje mu kwota [...] zł, z której uiszcza opłaty za energię elektryczną, kupuje produkty spożywcze, brakuje mu środków na zakup leków. Nie jest więc możliwe, by mógł zwrócić określoną w decyzji organu I instancji kwotę.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 6 pkt 16 tej ustawy, świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub w okolicznościach niepowiadomienia o zmianie sytuacji osobistej i majątkowej. Niezależnie od intencji i świadomego działania osoby zainteresowanej, każda nieprawdziwa informacja może przesądzić o tym, że świadczenie zostało nienależnie przyznane i pobrane. Świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny, przy czym art. 104 ust. 4 u.p.s. stosuje się odpowiednio (art. 98 u.p.s.). Wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Ustalenie wysokości i terminu zwrotu należności powinno poprzedzać postępowanie wyjaśniające aktualną sytuację osoby i rodziny, którym świadczenie zostało przyznane. Treść sentencji decyzji, określającej zasady zwrotu należności, pozostawiono uznaniu administracyjnemu. Warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. W przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty (art. 104 ust. 4 u.p.s.).

Zatem odstąpienie od żądania zwrotu należności może mieć miejsce, jeżeli zwrot wydatków stanowiłby dla danego podmiotu nadmierne obciążenie lub niweczyłby skutki udzielonej pomocy. Nadmierne obciążenie związane jest zwykle z trudną sytuacją materialną zobowiązanego. Z obowiązku zwrotu zwalniają niskie dochody, nieprzekraczające kryteriów ustawowych (art. 96 ust. 2 u.p.s.). Ponadto zaniechanie żądania można także uzasadnić sytuacją rodzinną lub życiową. Obowiązek zwrotu należności należy również ocenić w świetle skutków przyznanej pomocy. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w całości lub w części winno być poprzedzone oceną sytuacji zobowiązanego dokonaną na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności wskazać należy, że po ujawnieniu faktu pobierania przez skarżącego i jego żonę świadczeń z rolniczego zabezpieczenia społecznego, organ I instancji prawidłowo, zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s., wydał w dniu [...] lipca 2011 r. (k. [...] akt administracyjnych) decyzję uchylającą decyzję z [...] grudnia 2007 r. przyznającą skarżącemu zasiłek stały w zmienionej wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] grudnia 2007 r. Powołane rozstrzygnięcie było warunkiem dopuszczalności procedowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia.

W ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie przyjęły, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnie pobranym, stanowiącym łączną kwotę zasiłku stałego wypłacanego skarżącemu w okresie od [...] grudnia 2003 r. do [...] kwietnia 2011 r. Gdyby skarżący poinformował organ I instancji o pobieranej rencie rolniczej, a następnie o dochodzie swojej żony z tytułu przyznanej emerytury rolniczej, nie zostałby wypłacony mu zasiłek stały w wyżej wskazanej kwocie.

Wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia winno być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, w trakcie którego pracownik socjalny powinien dokonać analizy aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2008 r., I OSK 26/08, LEX nr 518228, wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 września 2007 r., I SA/Wa 987/07). W tym zakresie skarżący został właściwie pouczony o możliwości złożenia wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń, co uczynił w dniu [...] maja 2012 r. We wniosku, datowanym na [...] maja 2012 r., o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia, skarżący nie kwestionował samej zasady zwrotu tego świadczenia (co w okolicznościach przedmiotowej sprawy jest oczywiste), uzasadniając jego pobieranie przez lata trudną sytuacją materialną i zdrowotną (k. [...] akt administracyjnych), ale wnosił o umorzenie kwoty należnej z tego tytułu. Sporna w tej sprawie jest więc jedynie kwestia odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.

Zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. w związku z art. 107 ust. 1 u.p.s., decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, ustalającego sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osób ubiegających się o przyznanie świadczenia opieki społecznej. Z uwagi na wieloletnią obsługę skarżącego, organ I instancji przeprowadzał u niego wielokrotnie wywiady środowiskowe, stosownie do wytycznych zawartych w art. 107 ust. 4 u.p.s. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy (tak jak skarżący) aktualizację wywiadu sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, nawet mimo braku zmiany danych zawartych w wywiadzie.

Niezasadny jest więc zarzut skargi, że do pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie świadczeń nienależnie pobranych organy winny uwzględnić dane z wywiadu przeprowadzonego u niego w dniu [...] stycznia 2012 r. Należy pamiętać, że od tej daty w przedmiotowej sprawie decyzje organu I instancji były dwukrotnie uchylane (decyzjami z dnia: [...] kwietnia 2012 r. i [...] lipca 2012 r.), a więc przed wydaniem decyzji z dnia [...] września 2012 r. organ I instancji, mając na uwadze w/w przepisy, musiał dysponować aktualnym wywiadem środowiskowym przeprowadzonym u skarżącego, nawet gdyby nie było zmian w jego sytuacji bytowej. Dlatego prawidłowo wyznaczono termin aktualizacji wywiadu na dzień [...] sierpnia 2012 r., który miał być podstawą do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu świadczenia nienależnie pobranego. Zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s. osoba korzystająca ze świadczeń z opieki społecznej winna współpracować z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Jeśli zaś tego nie czyni, musi się liczyć z negatywnymi konsekwencjami swojego postępowania.

Organ I instancji zawiadomił skarżącego o terminie przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu [...] sierpnia 2012 r., określił jakie okoliczności i w jakiej formie wymagają udowodnienia (k. [...] akt administracyjnych), wskazał także na możliwość przeprowadzenia ww. dowodu w innym, dogodnym dla skarżącego terminie. Na powyższe pismo skarżący nie zareagował i nie był obecny w domu w wyznaczonej dacie wywiadu. Pracownicy socjalni, mimo nieobecności skarżącego w domu, odszukali go u córki, ale odmówił on zaktualizowania wywiadu środowiskowego (k. [...] akt administracyjnych). Niemożliwym więc było ustalenie aktualnego stanu faktycznego, niezbędnego do rozpatrzenia w ramach uznania administracyjnego wniosku skarżącego o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. Nie było możliwe (bez stosownego sprawdzenia) uznać za aktualne dane co do sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego z wywiadu z dnia [...] stycznia 2012 r., jeśli decyzję organ podejmował we wrześniu 2012 r. Poza tym z akt administracyjnych wynika, że skarżący nie złożył do organu I instancji dokumentacji medycznej, do czego zobowiązał się w trakcie wywiadu [...] stycznia 2012 r. Taka dokumentacja została dołączona dopiero do skargi, złożonej do sądu i nie mogła być przedmiotem oceny przez organy administracji, wydające decyzje w przedmiotowej sprawie.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji słusznie uznały, że zachowanie skarżącego, który odmówił sporządzenia wywiadu środowiskowego w dniu [...] sierpnia 2012 r., determinowało wydanie decyzji odmawiającej umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. Niezasadne są również zarzuty skargi odnośnie nieświadomości skarżącego co do podejmowanych czynności z uwagi na jego "ograniczoną zdolność prawną i odpowiedzialność za siebie wskutek zaburzeń psychicznych". W aktach administracyjnych brak jest dowodu na okoliczność, iż skarżący jest ubezwłasnowolniony w stopniu chociażby częściowym; składając liczne wnioski, oświadczenia, czy odwołania w przedmiotowym postępowaniu zawsze działał osobiście, a nie przez pełnomocnika, który w osobie syna N. S. ujawnił się dopiero na etapie postępowania sądowego.

W świetle powyższych rozważań, za nietrafione uznać należy zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez nieuwzględnienie wywiadu środowiskowego z [...] stycznia 2012 r. Analizując przebieg postępowania oraz treść wydanych w tym postępowaniu decyzji, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa procesowego, które skutkowałyby uchyleniem tych decyzji, czy też stwierdzeniem ich nieważności.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.