Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1036/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29  ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 26 poz 157
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędziowie WSA Teresa Zyglewska Olga Żurawska – Matusiak (spr.) Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2011 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację prokuratorską i aplikację sędziowską oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją nr [...] i [...] z [...] marca 2011 r., wydaną na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) w zw. z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. P. od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w [...] z [...] stycznia 2011 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację prokuratorską i aplikację sędziowską utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z [...] stycznia 2011 r. Nr [...] Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w [...], na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, odmówił przyjęcia J. P. (dalej jako skarżący) na aplikację prokuratorską i aplikację sędziowską.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że o przyjęciu na aplikację sędziowską albo prokuratorską decyduje miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, przy uwzględnieniu limitu miejsc na tej aplikacji wyznaczonego przez Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości zarządzeniem z 31 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 10) oraz zarządzeniem z tej samej daty w sprawie zarządzenia naboru na aplikację prokuratorską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 11) wyznaczył limity po 75 miejsc na każdej aplikacji.

Skarżący ukończył aplikacje ogólną i Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w [...] ustalił jego miejsce na 156 pozycji listy klasyfikacyjnej aplikantów. Ponieważ limit miejsca na obu aplikacjach uległ wyczerpaniu po przyjęciu osób umieszczonych wyżej na liście klasyfikacyjnej aplikantów, skarżący na aplikację nie został przyjęty.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa, polegające na sporządzeniu listy klasyfikacyjnej aplikantów w sposób sprzeczny z art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz § 8 i § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej (Dz. U. Nr 107, poz. 895). W ocenie skarżącego przepis art. 26 ust. 3 wskazanej wyżej ustawy stanowi jednoznacznie, że o miejscu aplikanta na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez tego aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz suma punktów uzyskanych przez niego ze wszystkich praktyk odbytych w czasie aplikacji ogólnej.

Przepis art. 25 ust. 5 ustawy, zdaniem skarżącego, jest również w pełni zgodny z zaproponowaną przez niego wykładnią art. 26 ust. 3 ustawy. Skarżący wskazał, że z przepisu tego wynika m.in. obowiązek patrona koordynatora sporządzenia końcowej opinii i łącznej oceny wszystkich praktyk, przy czym powinna być to suma ocen wystawionych przez patronów.

Skarżący zarzucił także błędną wykładnię § 8 powołanego rozporządzenia, kwestionując przyjęcie, że przy ustalaniu listy klasyfikacyjnej bierze się pod uwagę tylko ocenę uzyskaną ze sprawdzianu poprawkowego.

Ponadto zakwestionował praktykę Dyrektora Krajowej Szkoły polegającą na wydawaniu zarządzeń w listopadzie 2010 r. wiążących dla aplikantów, którzy rozpoczęli aplikację w 2009 r. Zarzucił tym zarządzeniom sprzeczność z przepisami ustawy i rozporządzenia.

Mając na uwadze wymienione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły i przyjęcie go na aplikację prokuratorską, a w przypadku braku wolnych miejsc na aplikację sędziowską.

Minister Sprawiedliwości, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, powołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji, przytaczając treść przepisów ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 czerwca 2009 r., organ odwoławczy podniósł, iż w przedmiotowej sprawie przyczyną wydania decyzji o odmowie przyjęcia skarżącego na aplikację prokuratorską oraz na aplikację sędziowską był brak spełnienia przesłanki związanej z umieszczeniem go na liście klasyfikacyjnej na pozycji w granicach limitu określonego zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości w zakresie obu aplikacji.

Podkreślił przy tym, że sporządzenie listy klasyfikacyjnej stanowi czynność materialno-techniczną, niewywołującą bezpośrednio skutków prawnych. Skoro jednak miejsce na liście w sposób pośredni skutki takie wywołuje, przy ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy przez organ II instancji konieczne było zbadanie, czy czynność ta dokonana została zgodnie z prawem, a w wypadku stwierdzenia ewentualnych naruszeń przepisów proceduralnych, stwierdzenie, czy mogło to mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Badając w tym zakresie postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że miejsce skarżącego na liście klasyfikacyjnej, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, zostało ustalone prawidłowo, w konsekwencji czego brak było podstaw do przyjęcia skarżącego na aplikację prokuratorską i aplikację sędziowską, ponieważ miejsce to znajdowało się poza wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości limitem miejsc na aplikacjach.

Organ podkreślił, że w myśl § 9 ust. 1 rozporządzenia nie ma kompetencji do ustalania ocen z przebiegu praktyk wystawianych przez patronów i patrona koordynatora. W postępowaniu związanym z naborem na aplikację prokuratorską możliwość wniesienia odwołania została przewidziana jedynie od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, który jednak nie przeprowadza i nie ustala ocen ze sprawdzianów i praktyk.

Ze względu na przyjęty w ustawie sposób uregulowania trybu odwoławczego należy zatem uznać, że do kompetencji Dyrektora Krajowej Szkoły należy dokonanie ostatecznego ustalenia miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Ustalenie liczby punktów, uzyskanych przez kandydata ze sprawdzianów i praktyk, pozostaje zaś w sferze ustaleń faktycznych organu podejmującego decyzję o przyjęciu na aplikację specjalistyczną. Z tej przyczyny organ I instancji ma obowiązek odniesienia się do liczby punktów uzyskanych ze sprawdzianów i praktyk, zaś organ odwoławczy winien ustalić, czy liczba ta została ustalona prawidłowo.

W toku postępowania odwoławczego mogą być zatem poprawiane błędy rachunkowe oraz weryfikowana zgodność formalna ocen wystawionych przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu oraz ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora. Minister Sprawiedliwości kontroluje także błędy w decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, np. w kwestii błędnego ustalenia, że kandydat nie zostaje przyjęty na aplikację sędziowską lub prokuratorską, mimo wysokiej pozycji na liście klasyfikacyjnej, ale nie ma, podobnie jak Dyrektor Krajowej Szkoły, uprawnień do merytorycznego podważenia ocen ze sprawdzianów wystawionych przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu, lub ocen wystawionych przez patronów za praktyki.

Minister Sprawiedliwości, badając niniejszą sprawę, nie stwierdził, aby przy wyliczaniu punktów Dyrektor Krajowej Szkoły popełnił błędy rachunkowe, natomiast oceny ze sprawdzianów i praktyk mieszczą się w ustawowej skali i są zgodne z kryteriami ocen sporządzonymi przez komisję.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu rażącego naruszenia prawa tj. art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 ustawy, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że nie jest on zasadny, a dokonana przez skarżącego wykładnia powyższego przepisu jest niedopuszczalna. Dokonana jest bowiem w oderwaniu od brzmienia art. 25 ust. 5 ustawy, z którego treści wynika, że ocena z praktyk jest tylko jedna, łączna z przebiegu wszystkich praktyk. Wykładnia art. 26 ust. 3 ustawy prezentowana przez skarżącego czyniłaby natomiast ocenę łączną patrona koordynatora, o której mowa w art. 25 ust. 5 ustawy, bezprzedmiotową i bezcelową.

Przepis art. 26 ust. 3 ustawy, zgodnie z jego literalną wykładnią, winien być zatem rozumiany w ten sposób, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów (tyle ocen ile sprawdzianów) i praktyk (jedna ocena końcowa).

Także systemowa wykładnia przepisów art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 zdanie 2 ustawy, prowadzi do wniosku, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny z praktyk, wyliczonej zgodnie z zasadą wskazaną w art. 25 ust. 5 zdanie 2 ustawy.

Zdaniem organu, zaprezentowane w odwołaniu stanowisko, że o miejscu na liście decyduje proste zliczenie punktów ze sprawdzianów i punktów z praktyk jest sprzeczne z zasadą racjonalnego tworzenia prawa. Sporządzenie przez patrona koordynatora łącznej oceny z przebiegu wszystkich praktyk nie ma bowiem żadnego innego celu, niż przyjęcie jej za podstawę ustalenia miejsca na liście klasyfikacyjnej, zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy. Przy czym rola patrona koordynatora polega w tym wypadku na podsumowaniu ocen ze wszystkich praktyk odbytych przez aplikanta w czasie trwania aplikacji. Łączna ocena z praktyk jest bowiem, stosownie do brzmienia art. 25 ust. 5 ustawy, oceną wystawioną przez patrona koordynatora ze wszystkich praktyk odbytych w czasie aplikacji ogólnej. Za takim sposobem obliczania sumy punktów przemawia także treść § 9 ust. 2 rozporządzenia, który statuuje, że punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk (a zatem jednej łącznej oceny) są sumowane z punktami ze sprawdzianów.

Przedstawiony sposób rozumienia powyższych przepisów, w ocenie organu, znajduje potwierdzenie także według metody ich wykładni celowościowej. W myśl bowiem art. 52 pkt 2 ustawy, Minister Sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia m. in. sposób ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji, mając na względzie zakres wiedzy teoretycznej i praktycznej niezbędnej do zajmowania stanowiska (...) oraz konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów (...). Przywołany przepis w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje zatem, że intencją ustawodawcy było, aby ocena wiedzy i kwalifikacji aplikantów była jednolita i obiektywna. Obiektywizm i jednolitość kryteriów oceny aplikanta realizowane są w pełnej formie w toku sprawdzianów przeprowadzanych dla wszystkich aplikantów przez te same zespoły egzaminacyjne, stosujące te same, jednolite kryteria oceny. Tylko zatem taka ocena będzie spełniała jednocześnie wszystkie kryteria wymienione w wytycznych upoważnienia ustawowego zawartego w art. 52 pkt 2 ustawy. Organ podkreślił przy tym, że sprawdzian stanowi formę całościowej weryfikacji wiedzy kandydata, obejmującą zarówno wiedzę uzyskaną przez niego podczas zajęć teoretycznych, jak i umiejętności jej stosowania nabyte w trakcie praktyk.

Przyjęcie wykładni zaprezentowanej przez skarżącego oznaczałoby natomiast, iż o dostępie do aplikacji sędziowskiej czy prokuratorskiej decydują przede wszystkim oceny z praktyk, a nie ze sprawdzianów. Tymczasem to na sprawdzianach weryfikowano, w precyzyjnie określonych warunkach, umiejętności aplikantów nabyte w trakcie trwania poprzedniego zjazdu i pogłębione na praktyce lub praktykach.

Treść analizowanych przepisów pozwala zatem stwierdzić, że łączna ocena, o której mowa w art. 26 ust. 3 ustawy, powinna obejmować sumę punktów uzyskanych ze sprawdzianów oraz łączną ocenę przebiegu wszystkich praktyk wystawioną przez patrona koordynatora. Przy czym ocena wystawiona przez patrona koordynatora powinna być średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk. Ocena ta w przypadku skarżącego wyniosła 5,0. Suma punktów ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w przypadku skarżącego wynosiła natomiast 40,6 punktów, co stanowiło podstawę umieszczenia go na 156 pozycji listy klasyfikacyjnej. Organ uznał, że przy wyliczaniu tej punktacji nie popełniono błędu rachunkowego.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości nie znajduje również uzasadnienia zarzut o braku przepisów stanowiących o tym, że łączna ocena patrona koordynatora ma być wyrażona w skali od 0 do 5, gdyż do oceny wystawianej przez patrona koordynatora na podstawie art. 25 ust. 5 ustawy ma zastosowanie przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia, który wskazuje, że ocenę przebiegu praktyk dokonuje patron w systemie punktowym w skali od 0 do 5.

Minister Sprawiedliwości podzielił stanowisko organu I instancji, że ocena uzyskana ze sprawdzianu przeprowadzonego w terminie poprawkowym, stanowi jedną ocenę, którą należy uwzględnić przy obliczaniu sumy punktów, o której mowa w art. 26 ust. 3 ustawy. Zgodnie bowiem z treścią § 8 ust. 3 rozporządzenia do sprawdzianu poprawkowego stosuje się taki sam system oceniania, jak do sprawdzianu zdawanego po raz pierwszy.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury przy ustalaniu listy klasyfikacyjnej Uchwały Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr [...] z [...] listopada 2010 r. w sprawie interpretacji art. 26 ust. 3 ustawy, organ wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 10 ust. 1 pkt 13 ustawy do zadań Rady należy wyrażanie opinii we wszystkich sprawach dotyczących działalności Krajowej Szkoły. Opinie te nie są jednak aktami normatywnymi wiążącymi Dyrektora Szkoły.

Odnośnie wydanych przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury zarządzeń nr [...] i nr [...] organ stwierdził, że mają one jedynie charakter porządkowy i uszczegóławiający.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, J. P. zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego, a to przepisu art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż o miejscu aplikanta na liści klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i średnia ocena z praktyk, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że o miejscu aplikanta na liści klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. prawa materialnego, a to art. 25 ust. 5 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż łączna ocena przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant jest średnią ocen uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich praktyk, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że łączna ocena przebiegu wszystkich praktyk to ocena wynikająca z połączenia ocen jednostkowych z poszczególnych praktyk, a zatem suma ocen z praktyk, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3. prawa materialnego, a to § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 marca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż ocena z egzaminu poprawkowego jest oceną decydującą o miejscu aplikanta na liście klasyfikacyjnej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ocena ze sprawdzianu poprawkowego nie powinna stanowić podstawy ustalenia miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższymi zarzutami wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i przeprowadzenie uzupełniających dowodów wskazanych w skardze, jak również o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Podkreślił, że kwestią podstawową z punktu widzenia wykładni przepisu art. 25 ust. 5 ustawy jest znaczenie pojęcia "łączna ocena". Zdaniem skarżącego łączna ocena przebiegu wszystkich praktyk stanowi sumę punktów przyznanych aplikantowi przez poszczególnych patronów praktyk. Odwołując się do uzasadnienia projektu rozporządzenia skarżący podał, że nie różnicuje ono praktyk i sprawdzianów, nie prowadzi do uprzywilejowania jednych, a deprecjonowania drugich.

Odnosząc się do argumentacji organu dotyczącej wykładni przepisu art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy skarżący podkreślił, że przepis ten stanowi jedyną podstawę do uzyskania przez Dyrektora KSSiP kompleksowej wiedzy o postawie aplikanta w czasie praktyk i w relacjach z patronem koordynatorem. Natomiast art. 26 ust. 3 zd. 2 ustawy statuuje swoistą regułę interpretacyjną, pozwalającą na różnicowanie na liście klasyfikacyjnej pozycji aplikantów, którzy uzyskali taka samą liczbę punktów.

Skarżący sprzeciwił się twierdzeniu, że jedynie w toku sprawdzianów wiedzy mogą być zachowane kryteria obiektywizmu i jednolitego systemu ocen. Ocenę wystawiał bowiem jeden egzaminator, a pozostali egzaminatorzy jedynie ją akceptowali. Nie zgodził się też z tezą organu, że do oceny łącznej koordynatora ma zastosowanie § 9 ust. 1 rozporządzenia, gdyż w jego ocenie przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do oceny patrona praktyki.

W kwestii zarzutu odnoszącego się do błędnej wykładni § 8 ust. 3 rozporządzenia, skarżący podtrzymał wywody odwołania. Podkreślił, że wykładnia dokonana przez organ stoi w sprzeczności z zasadą równego traktowania wszystkich aplikantów.

W końcowych twierdzeniach skargi skarżący podkreślił, że nie kwestionuje ocen ze sprawdzianów i z poszczególnych praktyk, a jego zarzuty dotyczą wykładni przepisów, których błędna wykładnia spowodowała, że Dyrektor Krajowej Szkoły wydał decyzje odmawiającą przyjęcia skarżącego na aplikację specjalistyczną. Przedmiotem sporu jest zatem wykładnia przepisów ustawy i rozporządzenia.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zaakcentował, że zastosowanie średniej arytmetycznej ocen ze wszystkich praktyk przez patrona koordynatora dotyczyło wszystkich aplikantów. Sytuacja prawna skarżącego nie uległa więc pogorszeniu z tego powodu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga J. P. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasady odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej reguluje ustawa z 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.), zwana dalej ustawą, oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej (Dz. U. Nr 107, poz. 895), zwane dalej rozporządzeniem.

Ustawa o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury wprowadziła nowy sposób przeprowadzenia naboru na aplikację sądową i prokuratorską. W miejsce zdecentralizowanego modelu przyjęć na aplikację prowadzonego oddzielnie dla prokuratur i sądów przez 36 ośrodków szkolenia aplikantów sądowych i prokuratorskich, ustawa zbudowała zcentralizowany model aplikacji. Aplikacja ta przez pierwsze 12 miesięcy ma charakter ogólny, wspólny dla kandydatów na aplikantów prokuratorskich i sądowych. Kolejny etap stanowią aplikacje specjalistyczne: sędziowska i prokuratorska. W tym modelu aplikację prowadzi jeden wyspecjalizowany podmiot, jakim jest Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury. Nowy model aplikacji ma służyć temu, aby z jednej strony lepiej przygotować przyszłych sędziów i prokuratorów do potrzeb współczesnego wymiaru sprawiedliwości, a z drugiej obniżyć koszty prowadzenia aplikacji (uzasadnienie do projektu ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, strona 1 i 2, opublikowane na www.ms.gov.pl).

W myśl art. 16 ust. 2 ww. ustawy, Minister Sprawiedliwości zarządza, w zależności od potrzeb kadrowych sądów i prokuratury, nabór na aplikację ogólną, sędziowską oraz prokuratorską i jednocześnie wyznacza limity miejsc na te aplikacje.

Aplikacja ogólna trwa 12 miesięcy (art. 25 ust. 1 ustawy), a warunkiem jej ukończenia jest uzyskanie pozytywnych ocen ze wszystkich sprawdzianów i praktyk objętych programem aplikacji (art. 26 ust. 1 ustawy). W trakcie aplikacji ogólnej aplikanci odbywają zajęcia w Krajowej Szkole oraz praktyki zgodnie z programem aplikacji (art. 25 ust. 3 ustawy).

Na czas odbywania przez aplikanta praktyk, zgodnie z programem aplikacji ogólnej, jak stanowi art. 25 ust. 5 ustawy, Dyrektor Krajowej Szkoły, w uzgodnieniu z patronem koordynatorem, wyznacza aplikantowi patrona każdej z praktyk, który zapoznaje aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu jego obowiązków w trakcie praktyki i niezwłocznie po jej zakończeniu przedstawia patronowi koordynatorowi pisemną opinię wraz z oceną przebiegu praktyki. W oparciu o te opinie i oceny patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant.

Z kolei w myśl § 7 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, po każdym cyklu zajęć i praktyk przeprowadza się sprawdzian wiedzy z zakresu tych zajęć i praktyk (ust. 1). Sprawdzian przeprowadza trzyosobowa komisja powołana przez Dyrektora Krajowej Szkoły spośród jej wykładowców biorących udział w szkoleniu aplikantów (ust. 2). Komisja opracowuje szczegółowy zakres tematyczny, a także metody i formy przeprowadzenia oraz oceny każdego sprawdzianu (ust. 3). Oceny sprawdzianu są formułowane w systemie punktowym od 0 do 5 punktów. Warunkiem zaliczenia sprawdzianu jest uzyskanie co najmniej 2 punktów (ust. 4).

Zgodnie natomiast z § 9 ust. 1 rozporządzenia, oceny praktyk dokonuje patron w systemie punktowym w skali od 0 do 5 punktów, a punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku ocen wszystkich praktyk są sumowane z punktami uzyskanymi ze sprawdzianów (§ 9 ust. 2).

Dyrektor Krajowej Szkoły, stosownie do przepisu art. 26 ust. 2 ustawy, w terminie 14 dni od dnia zakończenia aplikacji ogólnej, ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną aplikantów. Lista zawiera imiona, nazwiska aplikantów, z podaniem liczby punktów uzyskanych przez każdego aplikanta w trakcie aplikacji ogólnej oraz liczby porządkowej wskazującej jego miejsce na liście. W ust. 3 powyższego artykułu postanowiono, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Na tej podstawie Dyrektor Krajowej Szkoły, zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy, wydaje decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską albo prokuratorską według kolejności umieszczenia kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2, do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje.

Zasadnicza istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do sposobu ustalenia liczby punktów, jakie uzyskuje aplikant po zakończeniu aplikacji ogólnej, determinującej określenie jego miejsca na liście klasyfikacyjnej.

Przepis art. 26 ust. 3 ustawy stanowi, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Jak trafnie zauważył Minister Sprawiedliwości, dokonując wykładni art. 26 ust. 3 ustawy, nie można pomijać treści jej art. 25 ust. 5, który posługuje się pojęciem "łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant". Zgodnie z treścią powyższego przepisu, w oparciu o opinie i oceny wystawione przez patronów poszczególnych praktyk, patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk. W ocenie Sądu, należy zgodzić się z organem, że literalna wykładnia art. 26 ust. 3 ustawy w powiązaniu z art. 25 ust. 5 ustawy prowadzi do wniosku, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny łącznej z praktyk (wystawionej przez patrona koordynatora).

Podkreślenia wymaga, że w art. 25 ust. 5 ustawy ustawodawca mówi o łącznej ocenie przebiegu wszystkich praktyk. Skoro posługuje się zwrotem "łączna ocena" to znaczy, że nie chodzi tu o sumę wszystkich ocen z praktyk, ale musi być to jedna ocena w skali od 0 do 5 punktów, stanowiąca średnią arytmetyczną ocen wystawionych przez patronów poszczególnych praktyk.

Za powyższym sposobem rozumienia art. 26 ust. 3 ustawy przemawia, zdaniem Sądu, także treść przepisu § 9 ust. 2 rozporządzenia, który stanowi, że punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk (a zatem punkty uzyskane w wyniku oceny łącznej wystawionej przez patrona koordynatora) są sumowane z punktami uzyskanymi ze sprawdzianów.

Przepis art. 26 ust. 3 ustawy, zgodnie z jego literalną wykładnią, winien być zatem rozumiany w ten sposób, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów (tyle ocen ile sprawdzianów) i jednej oceny łącznej z praktyk wystawionej przez patrona koordynatora.

Zasadne, zdaniem Sądu, jest stanowisko organu, iż za takim sposobem ustalania miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej przemawia również wykładnia celowościowa przepisów ustawy. Zgodnie bowiem z art. 52 pkt 2 ustawy, stanowiącym upoważnienie ustawowe dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia m. in. sposobu ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji, winien mieć on na względzie konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów. Taką jednolitość i obiektywizm, wbrew twierdzeniom skargi, zapewniają najpełniej sprawdziany przeprowadzone dla wszystkich aplikantów przez te same zespoły egzaminacyjne, stosujące te same jednolite kryteria oceny. Nie bez znaczenia jest ponadto okoliczność, iż sprawdzian stanowi formę całościowej weryfikacji wiedzy, obejmującą zarówno wiedzę uzyskaną podczas zajęć teoretycznych, jak i umiejętności jej stosowania nabyte w toku praktyk, co wynika z treści § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Ponadto zgodnie z art. 26 ust. 3 zd. 2 ustawy, w przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów o kolejności decyduje suma punktów uzyskanych ze sprawdzianów, co oznacza nadanie przez ustawodawcę prymatu ocenom ze sprawdzianów, a nie praktyk.

Konsekwencją przyjęcia, iż o miejscu aplikanta na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych ze wszystkich sprawdzianów i jednej oceny łącznej z przebiegu wszystkich praktyk, było określenie sposobu ustalenia owej "łącznej oceny" z praktyk. Zdaniem Sądu przyjęcie, iż ową "łączną ocenę" ustala się jako średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk jest ze wszech miar zasadne, bowiem taki sposób wystawienia oceny łącznej z praktyk jest najbardziej miarodajny, obiektywny i sprawiedliwy dla wszystkich aplikantów, a nadto mieści się w skali punktowej określonej w § 9 ust. 1 rozporządzenia.

Powyższą wykładnię potwierdza nowelizacja ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, dokonana ustawą z 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw. Powołana ustawa nowelizująca na dzień orzekania przez Sąd jeszcze nie obowiązywała (została podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 2 września 2011 r., zaś 27 września 2011 r. została ogłoszona w Dzienniku Ustaw Nr 203, poz. 1192). Zgodnie z nowym brzmieniem art. 25 ust. 5 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, na czas odbywania przez aplikanta praktyk, zgodnie z programem aplikacji ogólnej, Dyrektor Krajowej Szkoły, w uzgodnieniu z patronem koordynatorem, wyznacza aplikantowi patrona każdej z praktyk, który zapoznaje aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu jego obowiązków w trakcie praktyki i niezwłocznie po jej zakończeniu przedstawia patronowi koordynatorowi pisemną opinię wraz z oceną przebiegu praktyki. W oparciu o te opinie i oceny patron koordynator sporządza końcową opinię i ustala łączną ocenę przebiegu praktyk, stanowiącą średnią arytmetyczną ocen wystawionych przez patronów poszczególnych praktyk. Natomiast stosownie do treści znowelizowanego art. 26 ust. 3 tej ustawy, o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta z zaliczonych sprawdzianów oraz łącznej oceny przebiegu praktyk. W przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów o kolejności decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta ze sprawdzianów. Wprowadzona przez ustawodawcę zmiana potwierdza zatem tylko jego wcześniejszą intencję co do sposobu uregulowania przedmiotowej kwestii.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni przepisów art. 25 ust. 5 i art. 26 ust. 3 ustawy.

Nieuzasadnione w ocenie Sądu są także zarzuty dotyczące zasad oceniania sprawdzianów poprawkowych. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z przepisem art. 26 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, warunkiem ukończenia aplikacji ogólnej jest uzyskanie pozytywnych ocen ze wszystkich sprawdzianów i praktyk objętych programem aplikacji, zaś w myśl art. 26 ust. 3 tej ustawy, o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Zatem, zdaniem Sądu, należy przyjąć, iż w art. 26 ust. 3 ustawy chodzi o punkty ze sprawdzianów i praktyk, za które aplikant uzyskał pozytywne oceny, jak stanowi ust. 1 tego przepisu. Nadto, stosownie do treści § 8 ust. 2 powołanego rozporządzenia, aplikant, który nie zaliczył sprawdzianu, może przystąpić ponownie do sprawdzianu tylko raz, w terminie wyznaczonym przez Dyrektora Krajowej Szkoły. Z kolei, w myśl § 8 ust. 3 rozporządzenia, do sprawdzianu, o którym mowa w ust. 2, przepis § 7 ust. 4, stanowiący, że oceny sprawdzianu formułowane są w systemie punktowym w skali od 0 do 5 punktów, a warunkiem zaliczenia sprawdzianu jest uzyskanie co najmniej 2 punktów, stosuje się odpowiednio. Nie ulega zatem wątpliwości, że pozytywna ocena ze sprawdzianu poprawkowego jest jedyną oceną, mającą znaczenie dla określenia liczby punktów z tego sprawdzianu. Ani przepisy ustawy, ani przepisy rozporządzenia nie przewidują takiego systemu ocen egzaminu poprawkowego jaki zaprezentował skarżący.

Wskazać także należy, że Sąd dopuścił wnioskowane przez skarżącego dowody, które w istocie dotyczyły okoliczności faktycznych sprawy, niekwestionowanych przez organ. Odnośnie uchwały Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr [...] z [...] listopada 2010 r. w sprawie interpretacji art. 26 ust. 3 ustawy, należy podkreślić, iż uchwała ta nie jest aktem normatywnym wiążącym Dyrektora Szkoły, jest tylko opinią Rady. Dyrektor Krajowej Szkoły oraz Minister Sprawiedliwości mają natomiast obowiązek stosować się do obowiązujących przepisów prawa.

Reasumując, należy stwierdzić, iż określenie miejsca J. P. na liście klasyfikacyjnej (156) nastąpiło w sposób prawidłowy, czego konsekwencją była odmowa przyjęcia go na aplikację prokuratorską i aplikację sądową, gdyż limit miejsc został wyczerpany po przyjęciu osoby znajdującej się na 154 miejscu listy klasyfikacyjnej.

W takim stanie rzeczy, podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty zawarte w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.