Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1267/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1, art. 184, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 116 § 1 pkt 1 lit. b)
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 10, art. 11 ust. 1-2, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Barbara Wasilewska, Sędzia WSA del. Joanna Tarno, , Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 1461/13 w sprawie ze skarg A. H. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 lipca 2013 r. nr [...], [...],[...], [...], [...], [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. H. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi.

1.1. Wyrokiem z 18 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1461/13, oddalił skargi A. H. – nazywanego dalej "Skarżącym", na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 30 lipca 2013 r. w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do czerwca 2008 r.

1.2. Stan sprawy sąd pierwszej instancji przedstawił następująco. Decyzjami z 22 maja 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego K. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe T[...] sp. z o.o. z siedzibą K., jako prezesa jej zarządu.

1.3. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wyjaśnił, że pod koniec 2007 r. Spółka została okradziona, a odszkodowanie wypłacono jej dopiero w czerwcu 2008 r. Równocześnie w czerwcu 2008 r. właściciel wynajmowanej przez Spółkę nieruchomości rozpoczął jej rozbiórkę. Doprowadziło to do ograniczenia działalności Spółki. Podjęte przez Skarżącego negocjacje doprowadziły do zawarcia ugody z właścicielem nieruchomości, który zgodził się wypłacić jej odszkodowanie w wysokości 190.000 zł. Nowy właściciel nieruchomości w czerwcu 2009 r. zdecydował się wyburzyć zajmowany przez Spółkę budynek. W trakcie wyburzenia zniszczono część towarów, wyposażenia oraz dokumentację Spółki. Ponieważ nowy właściciel nieruchomości nie posiada innego majątku, a ona sama została już zajęta na poczet zabezpieczeń innych wierzytelności, w tym publicznoprawnych, dochodzenie od niego odszkodowania jest niecelowe. W tym czasie, czyli w kwietniu 2010 r. należało zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości. Niemniej jednak Spółka nie posiadała wówczas środków potrzebnych do przygotowania niezbędnych dokumentów i wniesienie opłaty sądowej.

1.4. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, wspomnianymi na wstępie decyzjami, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W motywach decyzji Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki pozytywne do orzeczenie o odpowiedzialności solidarnej Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki. Równocześnie Skarżący nie wykazał żadnej z wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60, z późn. zm.) przesłanek negatywnych.

Z akta sprawy wynika bowiem, że wskaźnik ogólnego zadłużenia (stosunek zobowiązań Spółki do aktywów trwałych) był znaczny, a wraz z końcem 2009 r. osiągnął poziom 10,34. Przy czym wskaźnik na poziomie 0,8 uważa się już za bardzo wysoki. Ponadto wskaźnik zadłużenia kapitału własnego w 2005 r. wynosił 3,51, w 2006 r. -3,26, w 2007 r. -1,57, w 2008 r. -1,74, a w 2009 r. -1,11. Wartość tego wskaźnika powinna zawierać się w przedziale pomiędzy 1 a 3. Tymczasem od 2006 r. wskaźnik ten miał wartość ujemną.

Co istotne, wartości te nie uwzględniają wysokości zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2007 r. do maja 2009 r. oraz za sierpień 2009 r. w kwocie 873.868 zł, określonej w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z 23 listopada 2011 r. Ponieważ zobowiązania te powstają z mocy prawa, a nie skutek wydania decyzji, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, już w pierwszej połowie 2007 r. wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wniosku o rozpoczęcie postępowania układowego. Skarżący wniosku takiego nie złożył i nie wykazał, aby nastąpiło to bez jego winy (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej).

Zdaniem organu, przywołanie w motywach decyzji organu pierwszej instancji zobowiązań podatkowych za miesiące od lutego do listopada 2007 r. – czyli okresy rozliczeniowe za które zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu względem Skarżącego wraz z końcem 2012 r. – nie miało w sprawie żadnego znaczenia.

2. Skarga do sądu I instancji.

2.1. W skargach skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący argumentował, że po wynegocjowaniu odszkodowania wzrosły możliwości zaspokojenia wierzycieli, stąd też w latach 2006-2008 Spółka dysponowała potencjałem majątkowym. Równocześnie Skarżący nie wiedział, że złożenie wniosku o zgłoszenie Spółki było konieczne. Dzień po wyburzeniu nieruchomości, w której mieściła się siedziba Spółki, podczas walnego zgromadzenia, powiadomił on wspólników o możliwości zgłoszenia wniosku o upadłość. Natomiast do lutego 2010 r. nie wiedział o zaległościach podatkowych Spółki.

2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

2.3. Postanowieniem z 18 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy o sygnaturach akt od I SA/Kr 1461/13 do I SA/Kr 1466/13, wynikające z zaskarżonych decyzji, w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.

3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wskazanym na wstępie wyrokiem, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", oddalił skargę.

3.2. Przedstawiając treść art. 116 § 1 i 2 oraz art. 108 § 3 i 4 Ordynacji podatkowej, Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że termin właściwy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości określa się na podstawie obiektywnych kryteriów, czyli dnia, w którym dłużnik po zaprzestaniu wykonywania wymagalnych zobowiązań stał się niewypłacalny. Sąd podkreślił przy tym, że ciężar wykazania przesłanek wyłączających odpowiedzialność za zobowiązania spółki spoczywa na osobie trzeciej.

3.3. Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że w okresach objętych zaskarżonymi decyzjami Skarżący był prezesem zarządu Spółki. Egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, a sam Skarżący nie wykazał żadnego majątku, z którego można byłoby ją przeprowadzić. W skardze natomiast strona koncentruje się na wykazaniu przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej, czyli braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w takich przypadkach o braku winy można mówić wówczas, gdy zgłoszenie takiego wniosku było obiektywnie niemożliwe. Przyjmując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej o swoje interesy, osoba zainteresowana powinna wykazać, że staranność tę zachowała, a uchybienie obowiązkowi było od niej niezależne.

3.4. W odniesieniu do kwestii wynegocjowania przez Skarżącego odszkodowania, którego wypłata mogłaby zmienić sytuację finansową Spółki, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że jako członek zarządu mógł on nie złożyć wniosku o wszczęcie postępowania układowego, niemniej jednak powinien był się liczyć ze związanym z tym ryzykiem. Powinien także wiedzieć, że w przypadku błędnej oceny sytuacji, będzie ponosił solidarną odpowiedzialność za zobowiązania Spółki.

Wskazując na art. 10 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012r., poz. 1112, z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "p.u.n.", Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenia upadłości następują od momentu zaprzestania przez spółkę spłaty wymagalnych zobowiązań pieniężnych, ale także wtedy gdy spółka na bieżąco wykonuje zobowiązania, jednakże przekraczają one wartość jej majątku. Natomiast w myśl art. 21 ust. 1 i 2 p.u.n. obowiązkiem dłużnika jest zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.

Biorąc pod uwagę to, że zobowiązania Spółki przewyższały jej kapitał własny od 2006 r., nie ma wątpliwości, iż obowiązek złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości powstał przed 2009 r. Jedynie w 2008 r. Spółka zamknęła rok obrotowy z zyskiem, wynikało to jednak z wypłacenia jej odszkodowania. Równocześnie Skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które świadczyłyby o tym, że z przyczyn od siebie niezależnych nie mógł takiego wniosku złożyć. Nawet jeżeli oczekiwania Skarżącego co do poprawy sytuacji finansowej Spółki były racjonalne i podejmował on w tym celu rzetelne działania – okoliczność ta nie uwalnia członka zarządu od solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania. Z tych też względów Sąd pierwszej instancji odmówił racji Skarżącemu, gdy ten wywodził, że Spółki nie było stać na wszczęcie postępowania upadłościowego. Również brak zgody udziałowców nie zwalnia Skarżącego z odpowiedzialności. Skarżący bowiem, jako członek zarządu, miał prawo reprezentować Spółki i zgodnie z art. 21 ust. 2 p.u.n. był uprawniony do złożenia odpowiedniego wniosku.

4. Skarga kasacyjna.

4.1. W skardze kasacyjnej Skarżący podniósł, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit b) Ordynacji podatkowej i uznanie, że Skarżący nie udowodnił przesłanek określonych w tym przepisie, wyłączających jego odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe Spółki, jako członka jej zarządu.

Ponadto pełnomocnik Skarżącego podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów wskazanych w skardze;

- art. 151 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, chociaż zaskarżone decyzje w rażący sposób naruszały prawo.

4.2. Pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak również przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu wraz z podatkiem od towarów i usług. Pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały pokryte w żadnej części.

4.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według przepisów przepisanych.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

5.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z powyższego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zawartymi w niej podstawami i wnioskami. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. W tym zakresie sąd odwoławczy ma obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1(34), poz. 1). Nie jest natomiast dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślanie. Prawidłowe wskazanie podstaw kasacyjnych polega na podaniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone oraz wyjaśnienie na czym to naruszenie polegało.

W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zauważyć, że w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną to strona składająca ten środek odwoławczy zakreśla zakres kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji przez sąd odwoławczy. Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej, bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny (por. np. wyroki NSA: z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt FSK 1289/04; z dnia 13 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 365/07; z 13 dnia listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 906/08, dostępne w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przytoczenie powyższej argumentacji natury ogólnej było konieczne przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów skargi kasacyjnej. To one bowiem wyznaczają zakres kontroli sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie.

5.2. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie, mimo że wskazuje na zarzuty zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, zasadniczo dotyczy jednej kwestii, to jest zaistnienia przesłanki wyłączającej odpowiedzialność skarżącego jako członka zarządu spółki T[...], z powodu zniszczenia dokumentacji tej spółki, co uniemożliwiło skarżącemu skuteczne złożenie wniosku o upadłość.

5.3. Zarzuty w zakresie przepisów postępowania dotyczą naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez całkowity brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do części zarzutów skarżącego wskazywanych w skardze. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawarto w nim stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, publ. CBOSA). Taka sytuacja nie występuje w rozpoznawanej sprawie, gdyż analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że odpowiada ono wymaganiom stawianym w tym przepisie, tj. zawarto w nim przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W szczególności sąd pierwszej instancji wskazał jaki stan faktyczny przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia i obszernie uzasadnił stanowisko dlaczego za chybione uważa podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku umożliwia tym samym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżony wyrok. Przedstawiony tok rozumowania jest przejrzysty i nie sposób postawić zarzutu ograniczenia w znacznym stopniu kontroli instancyjnej. To zaś, że autorka skargi kasacyjnej nie zgadza się z dokonaną przez sąd pierwszej instancji oceną prawidłowości postępowania podatkowego oraz z wykładnią i oceną prawną przepisów prawa materialnego, które w tej sprawie miały zastosowanie, nie mogło prowadzić do uznania za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. i w rezultacie do uchylenia z tego powodu zaskarżonego wyroku.

5.4. Na etapie skarg wniesionych do WSA w Krakowie (podobnie zresztą jak i w skardze kasacyjnej) skarżący podnosił, że z przyczyn od siebie niezależnych i niezawinionych, nie dysponował dokumentami, które umożliwiłyby mu zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. W skargach skarżący dodatkowo wskazał, że od lutego 2010 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim i ani on, ani jego firma nie dysponowali żadnymi środkami na złożenie wniosku o upadłość oraz odtworzenie i przechowywanie dokumentacji.

Do kwestii tych odniósł się WSA w Krakowie zwłaszcza na 7 i 8 stronie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wskazując, że skarżący nie przedłożył żadnego dowodu, ani nawet oświadczenia co do obiektywnej niemożności zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie w którym kierowana przez niego spółka stała się niewypłacalna w rozumieniu przepisów P.u.n., co mogłoby przemawiać za brakiem jego winy. Nie podważył również w żaden sposób ustaleń organów podatkowych dotyczących stosunku kapitału własnego spółki do jej zobowiązań. Sąd pierwszej instancji zaaprobował ustalenia organów, że wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zostać złożony najpóźniej w 2007 r. WSA podkreślił przy tym, iż sam skarżący w 2009 r. doszedł do wniosku, że istnieje podstawa do ogłoszenia upadłości spółki. Zwrócił na to uwagę na zgromadzeniu wspólników, lecz w podjętej uchwale udziałowcy nie zgodzili się na złożenie takiego wniosku. Sąd pierwszej instancji stwierdził ponadto, że decyzja podjęta przez zgromadzenie wspólników, nie może oznaczać braku winy skarżącego w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Z żadnych przepisów prawa nie wynika bowiem, aby istniała konieczność uzyskiwania zgody zgromadzenia wspólników na taką czynność. Pogląd ten podziela również Naczelny Sąd Administracyjny.

5.5. Reasumując tę część rozważań, należy stwierdzić, iż zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie prowadzą do podważenia ustalonego w sprawie stanu faktycznego, co oznacza, że jest on miarodajny dla oceny zarzutów w zakresie prawa materialnego, dotyczących naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem za zaległości podatkowe m. in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.

Podnosząc w skardze kasacyjnej, że z przyczyn niezależnych i niezawinionych skarżący nie dysponował dokumentami spółki koniecznymi do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, pełnomocniczka skarżącego nie wskazała od kiedy konkretnie zaistniała ta okoliczność. Dokładna data utraty dokumentacji spółki została jednak podana w skargach, z których wynika, że wyburzenie siedziby spółki, powodujące zniszczenie m. in. jej dokumentacji, nastąpiło jeden dzień przed terminem walnego zgromadzenia, na którym skarżący zgłosił wniosek w sprawie ogłoszenia upadłości spółki, a które to zgromadzenie odbyło się w dniu 24 czerwca 2009 r. Analogiczna informacja została zawarta również w odwołaniach od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący stwierdził w nich bowiem, że w czerwcu 2009 r. budynek, w którym znajdowała się jego firma został wyburzony przez właściciela, niszcząc część towaru, wyposażenia oraz dokumentację podatkową firmy.

5.5. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na dwie istotne okoliczności: skarżący, dążąc do uwolnienia się od odpowiedzialności, wskazuje na zdarzenia zaistniałe w 2009 r. i później, tymczasem wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zostać złożony już w 2007 r. Ustalenia organów dokonane w tym zakresie i zaaprobowane przez sąd pierwszej instancji, potwierdza treść decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z 23 listopada 2011 r., z której wynika, że spółka posiadała zaległości co najmniej w zakresie zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2007 r., od stycznia do grudnia 2008 r., od stycznia do maja i za sierpień 2009 r. Podkreślić należy przy tym, że zobowiązania te powstały z mocy prawa, nie zaś z mocy wskazanej decyzji wymiarowej. Organy obu instancji oraz WSA w Krakowie odwołały się również do wskaźników ogólnego zadłużenia spółki, które także potwierdzają, że od 2007 r. i przez kolejne lata, spółka nie wykonywała wymagalnych zobowiązań, co stwarzało podstawę do ogłoszenia jej upadłości. Zgodnie bowiem z art. 10 P.u.n. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Art. 11 ust. 1 P.u.n. określa niewypłacalność jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań. Natomiast art. 11 ust. 2 P.u.n. reguluje drugą postać niewypłacalności i dotyczy m. in. osób prawnych. Osobą taką jest niewątpliwie spółka, za której zobowiązania odpowiada skarżący. Podmioty takie są niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania przekroczą wartość ich aktywów i to nawet wtedy, gdy na bieżąco wykonują swoje zobowiązania. W przypadku spółki, której prezesem zarządu był skarżący, sytuacja taka miała miejsce już w 2006 r. i nie zmieniła się aż do końca 2009 r. Jak wynika z ustaleń organów – spółka na przestrzeni lat 2005-2009 jedynie w 2008 r. zamknęła rok obrotowy z zyskiem, na który w głównej mierze złożyła się wypłata odszkodowania.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 P.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. W myśl ust. 2 jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna (...), obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.

Dwutygodniowy termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości, a więc dłużnik stał się niewypłacalny. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 P.u.n.), albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika (będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej - art. 11 ust. 2).

Podnosząc zarzuty w skardze kasacyjnej, skarżący w żaden sposób nie udowodnił, że stan niewypłacalności spółki, o którym mowa w art. 11 ust. 1 i 2 P.u.n., zaistniał dopiero w czerwcu 2009 r., kiedy z powodu wyburzenia siedziby spółki, doszło do zniszczenia jej dokumentacji. W tej sytuacji należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie miał możliwości złożenia skutecznego wniosku o upadłość spółki, ponieważ z przyczyn od siebie niezależnych i niezawinionych, nie dysponował dokumentami potrzebnymi do dokonania takiej czynności. Stan niewypłacalności spółki zaistniał bowiem już w 2007 r. i utrzymywał się przez kolejne lata. Nieistotne przy tym jest ustalanie dokładnej daty (poprzez wskazanie dnia i miesiąca) kiedy wniosek powinien zostać złożony, skoro takiej czynności skarżący nigdy nie dokonał.

5.6. W konsekwencji niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. z powodu oddalenia skarg przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny (w tym przypadku WSA w Krakowie) w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.