Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 143/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-05-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego na majątku podatnika postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

M. M. wnioskiem z dnia 28 lutego 2008 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 500 zł.

Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku

i dochodach wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z żoną, na utrzymaniu małżonków pozostaje dwoje małoletnich dzieci, źródłem utrzymania rodziny są prowadzona przez żonę skarżącego działalność gospodarcza, z której zadeklarowano miesięczny przychód w kwocie 1 420 zł brutto oraz prowadzone przez skarżącego gospodarstwo rolne, z którego uzyskuje on dochód w wysokości 1 050 zł brutto miesięcznie, majątek skarżącego i jego żony stanowią: dom o powierzchni 350 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 3 ha, lokale o powierzchni 55 m2 i 60 m2, działki o powierzchni 0,5 ha i 123 m2 oraz działka zabudowana obiektem przemysłowym, trzy samochody. Względem wspólnego majątku małżonków oraz odrębnego majątku żony skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego na nieruchomościach ustanowione zostały hipoteki na rzecz Skarbu Państwa. Powyższe okoliczności potwierdzają dołączone do wniosku kopie zawiadomień o wpisie hipotek. Skarżący podniósł, że ustanowienie hipotek na nieruchomościach uniemożliwia ich zbycie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że został wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie po 500 zł każdy również w pozostałych sprawach o sygn. akt I SA/Gd 138-142/08.

Ponadto na podstawie oświadczeń złożonych przez żonę skarżącego przy sprawach o sygn. akt I SA/ Gd 132-137/08 oraz akt administracyjnych sprawy ustalono, że skarżący jest właścicielem lokalu użytkowego o powierzchni 75 m2, a w wyniku prowadzonej względem majątku współmałżonki egzekucji zajęty został jej rachunek bankowy (dołączona kopia tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego).

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 marca 2008 r. (doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 3 kwietnia 2008 r.) skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia oświadczenia w tym przedmiocie, (2) oświadczeń w przedmiocie osiągniętych przez każdego z małżonków w roku 2007 dochodów, a w przypadku złożenia zeznań podatkowych – ich odpisów, (3) dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez małżonków miesięcznych dochodów, tj. dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów, w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, zaświadczenia z urzędu gminy, urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych z gospodarstwa rolnego, (4) wysokości przysługujących małżonkom płatności bezpośrednich przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nadesłania odpisu decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania dopłat wraz z oświadczeniem czy dopłaty zostały przekazane oraz dołączenia stosownych dokumentów w tym zakresie, (5) podania marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości pojazdów mechanicznych zarejestrowanych na każdego z małżonków.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 10 kwietnia 2008 r. (data stempla pocztowego) wniósł o przedłużenie terminu do dostarczenia ww. dokumentów.

Pismem z dnia 16 kwietnia 2008 r., doręczonym pełnomocnikowi w dniu 18 kwietnia 2008 r. (dowód: potwierdzenie odbioru) skarżący został poinformowany o przedłużeniu terminu do złożenia dodatkowych dokumentów do dnia 30 kwietnia 2008 r.

Pomimo przedłużenia terminu skarżący żadnego z wymaganych dokumentów i oświadczeń nie przedłożył, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.).

Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

W związku z powyższym uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, czym uniemożliwił dokonanie pełnej ich oceny.

Odnosząc się do podniesionej we wniosku argumentacji skarżącego, iż ustanowienie hipotek na rzecz Skarbu Państwa na nieruchomościach uniemożliwia ich sprzedaż, a w konsekwencji uzyskanie środków pieniężnych na uiszczenie należnych kosztów sądowych zauważyć należy, że okoliczność zajęcia nieruchomości nie przesądza o braku możliwości uzyskiwania przez skarżącego dochodów z tych nieruchomości na podstawie umów najmu czy dzierżawy. Nadto małżonkowie dysponują również wolnymi od obciążeń składnikami majątku w postaci nieruchomości oraz trzech samochodów. Hipoteki ustanowione zostały na sześciu nieruchomościach, zaś z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący jest właścicielem bądź współwłaścicielem dziewięciu nieruchomości (nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, nieruchomości zabudowanej Młynem Wodnym, trzech lokali użytkowych, trzech nieruchomości niezabudowanych, w tym jednej stanowiącej grunty orne i gospodarstwo rolne), a jego żona właścicielem lokalu użytkowego.

Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.).

Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.