Wyrok NSA, sygn. akt III SA 996/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
article: art. 903-906
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Z umowy renty powinno wyraźnie wynikać kto i dla kogo ustanawia rentę. Umowa taka powinna być podpisana przez strony jak też wskazywać wysokość świadczeń i okresy, w których będą one spełnione.

TEZY

Z umowy renty powinno wyraźnie wynikać kto i dla kogo ustanawia rentę. Umowa taka powinna być podpisana przez strony jak też wskazywać wysokość świadczeń i okresy, w których będą one spełnione.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Henryka i Ireny K. na decyzję Izby Skarbowej w O. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w G. w sprawie określenia skarżącym za 1998 r.

- podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie - 4.956,90 zł,

- zaległości w przedmiotowym podatku w kwocie - 665,50 zł,

- odsetek za zwłokę na dzień wydania decyzji - 91,10 zł.

Zaległość w podatku wystąpiła na skutek zakwestionowania przez organ podatkowy wykazanego w zeznaniu podatkowym PIT-31 odliczenia od dochodu z tytułu rent w łącznej kwocie 3.500 zł. W ocenie Urzędu Skarbowego ustanowione przez Skarżących renty nie stanowią trwałego ciężaru w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W postępowaniu odwoławczym Izba Skarbowa podzieliła stanowisko organu pierwszej instancji, co do braku zasadności odliczenia od podstawy opodatkowania wymienionej kwoty.

W skardze skarżący nie zgodzili się z zaskarżoną decyzją i uznali się za pokrzywdzonych. Wskazali oni, iż renty przekazane zostały osobom będącym w trudnej sytuacji materialnej. Stwierdzili też, że umowa renty nie została sporządzona we właściwej formie, ale kwota ustalonej renty została przekazana osobom które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje stanowisko, zauważając:

Zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl tego przepisu podstawę obliczenia podatku (...) stanowi dochód po odliczeniu kwot i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów oraz alimentów, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci w wysokości ustalonej w wyroku alimentacyjnym. Zważywszy na wynikającą z wyroku Sądu Najwyższego potrzebę badania przez organy podatkowe przyczyny ustanowienia renty oraz ewentualnej pozorności umowy renty, przyjęto, że zawarte w dniach 2.01.1998 r. umowy na okoliczność wypłaty renty, na podstawie których skarżący przekazał w czterech ratach świadczenia Teresie Z. i Jadwidze R. po 1.750 zł, w istocie są pokwitowaniami - w dniu 2.01.98 r. świadczeń, które były wypłacane później. Ponadto, jak oświadczyła Teresa Z., Henryk K. przekazał rentę na rehabilitację dla dzieci, a faktycznie renta została przeznaczona na utrzymanie rodziny. Oświadczyła również, iż skarżący przekazywał jej rentę za pośrednictwem siostry. Teresa Z. była wraz z trójką dzieci na utrzymaniu męża, który oprócz renty uzyskiwał dochody z umowy o pracę.

Natomiast, jak oświadczył druga rentobiorczyni, Jadwiga R. renta była przeznaczona na korepetycje dla córki, a faktycznie została przeznaczona na utrzymanie rodziny. Fakt pokwitowania świadczeń /tj. 10.03.98 r., 10.08.98 r., 10.10.98 r., 10.12.98 r./ w dniu sporządzenia umowy - 2.01.199 8 r. jest mało wiarygodny. Ponadto zarówno rodzaj jak i przyczyna świadczeń wykluczają uznanie ich za rentę w rozumieniu art. 903-906 Kc. Sam skarżący nie określił celu świadczeń i odmawiał - jak zaznaczono - udzielenia informacji.

W ocenie Izby, otrzymane przez Jadwigę R. i Teresę Z. środki finansowe, stanowią darowizny, które zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy nie podlegają odliczeniu od dochodu, z uwagi na poniesienie ich na rzecz osób fizycznych. W tej wniesiono o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się bezzasadną. Naczelny Sąd Administracyjny podziela reprezentowane przez organy podatkowe stanowisko, iż z umowy renty powinno wyraźnie wynikać kto i dla kogo ustanawia rentę. Umowa taka powinna być podpisana przez strony jak też wskazywać wysokość świadczeń i okresy, w których będą one spełnione. Wymagań tych w żadnym wypadku nie spełniają sporządzone odręcznie "umowy" z dnia 2.01.1998 r. Ich treść sprowadza się zresztą wyłącznie do wskazania dat domniemanych wypłat i pokwitowań poszczególnych kwot. Już tylko ta okoliczność podważa wysuwane przez skarżących twierdzenia i obala wiarygodność ich wyjaśnień. Niezależnie od tego wypada zauważyć, iż treść "umów", a mówiąc ściśle - pokwitowań odbioru wyszczególnionych kwot pieniężnych nie przystaje do zeznań Teresy Z. /protokół z 3.03.2000 r./, która oświadczyła, że rentę przekazywano jej za pośrednictwem siostry, Jadwigi R. w formie gotówkowej. Dając wiarę temu wyjaśnieniu, trudno jest dokonać prawnej kwalifikacji sporządzonych "umów". Ich konstrukcja budzi zasadnicze wątpliwości nie tylko z prawnego, ale i czysto logicznego punktu widzenia. Dodatkowo wypada zauważyć, że nie zostały również spełnione wymagania co do formy umowy /nie nadano jej formy aktu notarialnego/.

W tym stanie rzeczy, uznając przedstawioną przez skarżących argumentację za całkowicie niespójną, Naczelny Sąd Administracyjny - na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - orzekł jak w sentencji.