Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1960/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 6 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. I. T. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 marca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2062/13 w sprawie ze skargi H. O. na decyzję G. I. T. D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. I. T. D. na rzecz H. O. kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 18 marca 2014 r. uchylił objętą skargą H. O. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kujawsko – Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w B. z dnia [...] lutego 2013 r. Stwierdził również, że uchylone decyzje nie podlegają wykonani oraz orzekł o kosztach postępowania.

Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:

w dniu 1 grudnia 2009 r., w miejscowości N. nad N. zatrzymano do kontroli drogowej pojazd – ciągnik samochodowy z naczepą ciężarową, którym wykonywany był w imieniu skarżącego przewóz ładunku z miejscowości Z. do C. N. w N. nad N.. W wyniku dokonanych przenośnymi wagami do pomiarów statycznych typu LP 600, pomiarów nacisków na osi i masy całkowitej pojazdu, ustalono przekroczenie nacisku osi napędowej pojazdu o 2,288 t; przekroczenie nacisku potrójnej osi napędowej naczepy o 2,357 t zaś rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosił 10,388 t; rzeczywisty nacisk potrójnej osi napędowej naczepy wynosił 24,157 t zaś rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 41,307 t. Protokół kontroli został podpisany przez kierowcę kontrolowanego pojazdu bez uwag i bez wniosku o ponowne zważenie pojazdu. Nie zostało także okazane zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym.

W takim stanie sprawy Kujawsko – Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w B., decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 9.000 zł za przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej naczepy, nacisku na potrójnej osi napędowej naczepy i dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego. Rozstrzygniecie to zostało utrzymane w mocy, decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2010 r.

W wyniku wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 2 lutego 2011 r. uchylił obie decyzje Inspektorów Transportu Drogowego. W motywach, jako podstawowy mankament postępowania administracyjnego, Sąd wskazał okoliczność braku świadectw legalizacyjnych wag użytych podczas kontroli, podkreślając, że w toku kontroli okazane zostały wyłącznie świadectwa przydatności dla wag typu LP 600. Sąd zauważył, że wprawdzie nie można było wykluczyć możliwości, iż chodziło o te same wagi (określone w protokole kontroli),jednakże nie były to w jego ocenie świadectwa legalizacji ponownej, na które organ powoływał się w sprawie. Sąd zwrócił również uwagę na konieczność szerszego wzięcia pod uwagę przez organ zarzutu dotyczącego wyznaczenia i parametrów miejsc ważenia oraz sposobu ważenia pojazdu, a także rodzaju używanych wag.

Rozpoznając ponownie sprawę Kujawsko – Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w B., decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nałożył na skarżącego karę w wysokości 9.000 zł za naruszenia stwierdzone w kontroli z dnia 1 grudnia 2009 r., które były podstawą uprzednio uchylonej decyzji tego organu (przekroczenia nacisków na osie napędowe ciągnika i naczepy oraz masy całkowitej pojazdu członowego).

Główny Inspektora Transportu Drogowego, objętą skargą decyzją z dnia [...] maja 2013 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach organ odwoławczy wskazał na ustalenia organu I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, z których wynikało, że w dniu kontroli pojazd zważony została przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych LP 600 o nr fabrycznych [...] i [...] posiadających ważne świadectwa legalizacji ponownej, ważne do dnia 30 sierpnia 2011 r. Organ odwoławczy wskazał, że nie można było uznać za dowód w sprawie przesłuchania kierowcy kierującego pojazdem skarżącego z uwagi na naruszenie art. 79 k.p.a. Prawidłowo natomiast przesłuchano przeprowadzającego kontrolę inspektora G. Sz., który potwierdził, że w dniu przeprowadzenia kontroli ważenia pojazdu dokonano za pomocą wag typu LP 600 o numerach fabrycznych [...] i [...] legitymujących się wówczas ważnymi świadectwami legalizacji ponownej. Załączenie w toku postępowania dokumentów legalizacji innych wag spowodowane było omyłką pracownika administracyjnego. Ustalono również, że droga, na której zatrzymano pojazd do kontroli była drogą gminną, wobec czego nie było przeszkód do przeprowadzenia czynności kontrolnych – zatrzymania pojazdu. Organ odwoławczy wskazał, że brak było podstaw do umorzenia postępowania albowiem, pomimo przedmiotu przewozu (buraków), kontrola wykazała, obok przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi, przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Podniósł również, że nie było możliwości po stronie organu kształtowania wysokości nałożonej kary gdyż poszczególne naruszenia i wysokość kar z nimi związanych zostały ściśle określone w załączniku nr 2 do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej: ustaw o drogach publicznych).

Sąd I instancji uchylając decyzję głównego Inspektora Transportu Drogowego i Kujawsko – Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektor Transportu Drogowego w B. wskazując na regulacje ustawy o drogach publicznych oraz art. 61 z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej: ustawa prawo o ruchu drogowym) stwierdził, że zasadniczym dowodem stanowiącym podstawę nałożenia na skarżącego kary były ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia, które mogły budzić wątpliwości co do prawidłowości ich przeprowadzenia.

Analiza dokumentacji dotycząca użytych podczas kontroli wag wskazywała, w sposób jednoznaczny w ocenie Sąd I instancji, że wagi te nie posiadały homologacji do pomiaru całkowitej masy pojazdu. Sąd stwierdził, że pomiar masy całkowitej kontrolowanego pojazdu dokonany został przy użyciu wag LP 600 posiadających wprawdzie aktualne świadectwa legalizacji, jednak niezgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń określonym w świadectwach legalizacji ponownej zastosowanych wag, instrukcji producenta wag, a także w certyfikacie zatwierdzenia tego typu wag. Taki stan sprawy powodował, że ustalenia organów w tym zakresie nie mogły stać się podstawą nałożenia na skarżącego kary, albowiem wynik ważenia został uzyskany za pomocą nieprzystosowanych do tego celu urządzeń. W ocenie Sądu I instancji, konsekwencją tego było niezrealizowanie przez organy wszystkich wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2207/10, gdyż nie przeanalizowano zarzutów strony odnośnie rodzaju i sposobu użycia zastosowanych w sprawie wag jak również naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Główny Inspektor Transportu Drogowego skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sąd I instancji zarzucając mu naruszenie:

1. przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a., przejawiające się w niczym nie uprawnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji w zakresie ustaleń faktycznych, że pomiar masy całkowitej kontrolowanego pojazdu mógł być wadliwy, gdyż został przeprowadzony za pomocą wag LP 600, które w ocenie Sądu I instancji przeznaczone były wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi, a co najwyżej osi wielokrotnych pojazdu, podczas gdy organy dowiodły w toku postępowania, że w oparciu o obwiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczalne i w pełni uprawnione było dokonanie ustaleń także w zakresie masy całkowitej kontrolowanego pojazdu;

2. prawa materialnego, art. 1 ust. 2 lit. a pkt II dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz.UE. L. 2009.122.6) poprzedzone przez obowiązujące w dacie dopuszczenia wag LP 600 do użytkowania – art. 1 ust. 2 lit. a pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych (Dz.UE. L 1990.189.1-16), § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r., Nr 4, poz. 23) oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli mertologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152), polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i konsekwencji mylnym przyjęciu, że wagi typu LP 600 przeznaczone są wyłącznie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi pojazdu, podczas gdy przepisy te wprost dopuszczają przy ich użyciu pomiarów zarówno osi wielokrotnych pojazdu i jego masy całkowitej.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi strony ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

H. O. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

W pierwsze kolejności odnieść się należy do zarzutu pierwszego skargi kasacyjnej, w którym jej autor, formułując naruszenie przepisów postępowania art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., zakwestionował stanowisko Sądu I instancji, uznając je za błędne, iż użyte podczas kontroli pojazdu skarżącego do pomiaru masy całkowitej tego pojazdu (członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika i trzyosiowej naczepy), wagi LP 600 nie były przeznaczone do wykonywania tego rodzaju ważenia. Skarżący kasacyjnie organ wywiódł natomiast, że obowiązujące przepisu, jaki i dokumenty dopuszczające ten rodzaj wag do użytkowania uprawniały go do dokonania ustaleń również w zakresie masy całkowitej kontrolowanego pojazdu, wobec czego istniały podstawy do nałożenia na stronę H. O. kary za tego rodzaju naruszenie.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażoną w objętym skargą kasacyjną wyroku ocenę możliwości przeprowadzenia za pomocą użytych przez organ wag LP 600 pomiaru masy całkowitej pojazdów. Trafnie Sąd I instancji stwierdził, że przeprowadzenie pomiaru (ważenia) masy całkowitej pojazdu za pomocą tych wag dokonane zostało w sprzeczności z przeznaczeniem tych urządzeń. Zarówno instrukcja producenta wag jak i świadectwa legalizacji ponownej obu użytych podczas kontroli wag (nr fabryczny [...] i [...]), w sposób jednoznaczny wskazują, że wagi LP 600 przeznaczone są do statycznego pomiaru nacisków kół i osi pojazdów. Mogą one pracować każda oddzielnie lub w zespole ważący, co zgodnie z zapisami instrukcji producenta wag umożliwia pomiary nacisku kół i nacisku osi pojazdu. Brak jest natomiast zapisu o możliwym wykorzystaniu wag do pomiaru masy całkowitej pojazdu. Trafnie w tym zakresie Sąd I instancji podkreślił również, że wyłączenie możliwości przeprowadzenia tego typu pomiaru wynikało z treści punktu 2.4 załącznik do certyfikatu zatwierdzenia typu WE nr PL [...] dotyczącego właśnie wag typu LP 600. Określono w nim, że wskazania cząstkowe, tj. wskazania nacisków kół lub osi pojazdu nie powinny być wykorzystywane do wyznaczania sumarycznej masy pojazdu. Powołane dokumenty w sposób jednoznaczny wskazują na przeznaczenie wag jakich użyto w toku kontroli pojazdu strony i rodzaju ważenia jakie się za ich pomocą przeprowadza.

Zwrócić należy uwagę na dokument Prezesa Głównego Urzędu Miar, z treści którego wynika niemożność użycia wskazań zastosowanych wag do wyznaczenia masy całkowitej pojazdu. Nie chodzi w tym przypadku o wadliwość wskazań tych urządzeń ale o formalną (prawną) niemożność posłużenia się tymi wynikami. Stanowisko organu, w którym twierdzi, że dopuszczalność użycia wag typ LP 600 do wyznaczenia masy całkowitej pojazdu wynika z rozporządzenia z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (...), "nie znajduje oparcia w tych przepisach, gdyż z faktu stosowania tego rozporządzenia do wag klasy dokładności od I do III, w której mieszczą się wagi LP 600, nie wynika, że tymi wagami można wyznaczać dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, albowiem ten typ wag nie był certyfikowany do wyznaczania takiego parametru".

Prawidłowe wobec tego było stanowisko Sądu I instancji, że wagi użyte do ważenia pojazdu skarżącego nie mogły wskazywać wielkości, które stały się podstawą ustalenia przekroczenia masy całkowitej tego pojazdu gdyż nie były do tego przystosowane. W konsekwencji zaś ustalenia organu dotyczące przekroczenia tejże masy nie mogły stać się podstawą do wymierzenia H. O. kary za to naruszenie.

Zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenie prawa materialnego uznać należy natomiast za przedwczesne, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny nie może się do nich odnieść. Podkreślić bowiem należy, że wyrok Sądu I instancji uwzględnił skargę ze względu na naruszenie przepisów postępowania, zatem nie dokonywał on, gdyż nie mógł, oceny stosowania przepisów materialnych. Skoro te przepisy nie były poddane ocenie Sądu I instancji, to nie mogły zostać naruszone.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 2 p.p.s.a.