Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 299/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4a pkt 29, art. 21 ust. 3, art. 26 ust. 1, ust. 2e, art. 26b ust. 1, ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1800
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Andrzej Niezgoda Protokolant asystent sędziego Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2022 r. sprawy ze skargi O. na odmowę wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego opinii o stosowaniu preferencji z dnia 4 kwietnia 2022 r. nr 0671-SPZ.4100.171.2021.14 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Spółka O. l. w L. (wnioskodawca, spółka, O. L., podatnik) złożyła skargę na odmowę wydania przez Naczelnika Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie w dniu 4 kwietnia 2022 r. opinii o stosowaniu przez płatnika F. spółkę z o.o. w P. (płatnik) preferencji polegającej na zwolnieniu z opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych odsetek od pożyczki, wypłacanych na podstawie umowy z dnia 27 grudnia 2019 r. na rzecz podatnika, których łączna wysokość przekroczy kwotę określoną w art. 26 ust. 2e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT, u.p.d.o.p.).

Naczelnik Lubelskiego Urzędu Skarbowego na wstępie swoich rozważań wymienił przepisy mające zastosowanie w sprawie tj.: art. 3 ust. 2, art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art 26 ust. 2e, art. 26 ust. 2 g, art. 26b ust. 1 i ust. 3, art. 21 ust. 3, art. 21 ust. 3a, art. 21 ust. 3b, art. 21 ust. 4, art. 21 ust. 5, art. 21 ust. 6, art. 21 ust. 7, ust. 8, art. 22c ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1800 ze zm.).

Z zaskarżonego rozstrzygnięcia i akt sprawy wynika, że w dniu 29 stycznia 2021r. spółka złożyła w formie elektronicznej wniosek o wydanie opinii o stosowaniu przez płatnika F. spółkę z o.o. (wcześniej I. S.A.) preferencji w postaci zwolnienia podatkowego.

We wniosku wskazano, że spółkę O. L. należy traktować jako podmiot prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą w [...], tj. w kraju siedziby. W dniu 27 grudnia 2019 r. spółka O. L. udzieliła swojej spółce córce - F. pożyczkę na kwotę 863.770.114,67 zł. Pożyczka została udzielona na okres do 2 lutego 2032 r. (na 14 lat). W nocie 3.2 do sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31 grudnia 2020 r. dla O. l. zawarto informację o terminie wymagalności przedmiotowej pożyczki z terminem 2 lutego 2032 r. Do umowy pożyczki w dniu 27 grudnia 2019 r. zawarły aneks. Spółka O. L. dokonała wkładu kapitałowego celem umożliwienia nabycia przez płatnika Grupy I..

Na mocy umowy, O. l. została uprawniona do otrzymywania odsetek w wysokości 5,9% w skali roku, powiększonych o zmienną marżę ustaloną na podstawie wyników rocznej analizy cen transferowych.

Z noty 3.2 do sprawozdania finansowego wynika, że wnioskodawca udzielił spółkom powiązanym (w tym płatnikowi) pożyczek, których łączna wartość na 31 grudnia 2020 r. wyniosła 936.611.747,09 zł (w tym 863.770.114 zł na rzecz F. sp. z o.o.).

Zgodnie z informacjami zawartymi we wniosku, O. l. uzyskał finansowanie od M. O. l. i L. w 2018 r. Całkowita wartość księgowa finansowania, dłużnego na 31 grudnia 2019 r. wynosiła 937.190.028,77 zł. Pożyczkodawcom zastrzeżono prawo do odsetek w wysokości 5,9% rocznie. Umowy pożyczki zostały zawarte na okres do 8 lutego 2037 r. Powyższe potwierdzają noty 5.2.2. oraz 5.3.3. załączone do sprawozdania finansowego wnioskodawcy za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. (https://e-justice.europa.eu/).

Pełnomocnik spółki we wniosku wskazał, że O. l. należy uznać za beneficjenta rzeczywistego należności odsetkowych z uwagi na to, że jest ekonomicznym i prawnym właścicielem odsetek (tj. posiada ważny tytuł prawny do odsetek). Nie jest stroną żadnego porozumienia, na podstawie którego byłaby zobowiązana prawnie lub faktycznie do przekazania całości lub części otrzymanych należności odsetkowych innemu podmiotowi - w szczególności pożyczkodawcy. Pożyczkodawcy nie są z kolei uprawnieni do domagania się bezpośredniego transferu środków otrzymanych przez spółkę od F.. Wnioskodawca nie jest pośrednikiem, przedstawicielem ani powiernikiem. Jest uprawniony do otrzymywania należności na własną rzecz i decydowaniu samodzielnie o przeznaczeniu. Odsetki są płatne na rachunek bankowy O. L.. Saldo zadłużenia O. L. wobec M. 5 i L. nie pokrywa się z saldem należności od F. (tj. saldo zadłużenia przekracza saldo należności) O. L. nie ma obowiązku rozliczania gotówkowego odsetek z not pożyczkowych wobec M. 5 i L. - wnioskodawca może naliczać (i kapitalizować) odsetki i wykorzystywać środki do innych celów, jeśli czynności te mogą zapewnić udziałowcom wyższy zwrot z inwestycji. Decyzje co do wykorzystania środków pozostających do dyspozycji O. L. są podejmowane przez zarząd w trakcie formalnie zwoływanych i protokołowanych posiedzeń. O. L. realizuje marżę na działalności pożyczkowej ustaloną na poziomie rynkowym, co potwierdza analiza porównawcza oraz dokumentacja cen transferowych sporządzona przez doradców zewnętrznych. Wnioskodawca ponosi też ryzyko ekonomiczne związane z utratą całości lub części należności od F..

Na podstawie przedstawionego materiału dowodowego ustalono, że spółka jest rezydentem podatkowym [...] Podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych od całości swoich dochodów niezależnie od miejsca ich osiągania. Jest członkiem grupy kapitałowej I. (grupa) oraz wspólnym przedsięwzięciem (joint-venture) należącym do spółki M.5 O. l. (M. 5 O.), posiadającej 86,54% udziałów w kapitale zakładowym wnioskodawcy i L. spółki z o. o. posiadającej 13,46% udziałów w kapitale zakładowym wnioskodawcy (L. jest spółką inwestycyjną kontrolowaną przez współzałożycieli i byłych członków zarządu I.). Z kolei M. 5 O. należy w 100% do M. 5 L. C. H. s.a.r.l. (M. ), która działa faktycznie jako M. L. - wehikuł konsolidujący, znajdujący się w strukturze pośrednio pod głównymi funduszami inwestycyjnymi, tj. M. E. I. F. 5 S. i M. E. I. F. 5 L. (łącznie M. 5 F. ). M. 5 F. to alternatywne fundusze inwestycyjne (AFI), dla których podmiotem zarządzającym jest [...] (M. ). M. jest częścią [...] która wchodzi w skład grupy kapitałowej M. . Jako podmiot konsolidujący M. 5 L. pełni wiele innych funkcji zarządczych, w tym w obszarze planowania kapitałowego, dystrybucji środków oraz szeroko rozumianego zarządzania operacjami walutowymi i środkami finansowymi.

Głównym przedmiotem działalności spółki O. L. jest nabywanie w drodze zakupu i subskrypcji, posiadanie i zbywanie udziałów/akcji w spółkach zagranicznych, obligacji, skryptów dłużnych i innych papierów wartościowych wszelkiego rodzaju, a także instrumentów kapitałowych i dłużnych oraz administrowanie, rozwijanie i zarządzanie posiadanym portfelem. Po zakończeniu procesu restrukturyzacji O. L. będzie jedynym holdingowym podmiotem konsolidującym w grupie.

Zdaniem wnioskodawcy, warunki wynikające z art. 21 ust. 3-9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wymagane celem zastosowania zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych w stosunku do przychodów z odsetek wypłacanych na rzecz spółki O. L. przez płatnika F., zostały spełnione. Brak jest przy tym przesłanek do zastosowania art. 22c u.p.d.o.p., a skorzystanie ze zwolnienia z tego podatku dla przychodów z tytułu otrzymywanych odsetek nie jest sprzeczne z przedmiotem lub celem tych przepisów. Skorzystanie ze zwolnienia nie jest głównym lub jednym z głównych celów dokonania tej czynności, a jednocześnie sposób działania spółek F. i O. L. nie ma sztucznego charakteru.

Oceniając spełnienie warunków uprawniających do zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 3-9 u.p.d.o.p., organ stwierdził, że wypłacającym odsetki jest spółka F., a więc podmiot mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym, spełniony został wymóg określony w art. 21 ust. 3 pkt 1 u.p.d.o.p. Uzyskującym przychody z tytułu odsetek jest spółka O. l. w [...], czyli podmiot mający siedzibę w państwie należącym do Unii Europejskiej. Na potwierdzenie rezydencji podatkowej przedłożono certyfikat rezydencji podatkowej wydany przez [...] władze podatkowe z 18 listopada 2020 r., z którego wynika, że spółka jest rezydentem [...] i podlega podatkowi dochodowemu od osób prawnych bez możliwości wyboru lub zwolnienia. Ponadto, w złożonym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy zakończony 31 grudnia 2020r., w poz. VIII- dopłaty do kapitału pkt 8a, wykazano pozostałe zobowiązania dla organu podatkowego w wysokości 1.213.015,18 zł. Kwota ta, zgodnie z notą 5.3.1 do tego sprawozdania, składa się z: rozliczenia międzyokresowego podatku dochodowego krajowego i majątkowego netto na łączną kwotę 686.669,45 zł, podatku VAT należnego w kwocie 71.347,73 zł, innych podatków zagranicznych w kwocie 454.998zł. Spełniony został więc wymóg określony w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 3c u.p.d.o.p.

W sprawie ustalono, że wnioskodawca posiada 100% udziałów w spółce F.. W sprawozdaniu finansowym M. 5 O. l., sporządzonym na rok obrotowy zakończony 31 grudnia 2020 r., wykazano pożyczki dla jednostek powiązanych w kwocie 997.584 250,90 zł. Wartość księgowa udzielonych przez O. l. pożyczek dla jednostek powiązanych na dzień 31 grudnia 2020 r. (zgodnie ze sprawozdaniem finansowym - nota 3.2.) wyniosła 936.611.747,09 zł. Jednocześnie, zgodnie ze sprawozdaniem finansowym sporządzonym na 31 marca 2021 r. dla M. 5 L. C. H. s.a.r.l. zawarto pożyczki dla jednostek powiązanych w łącznej wysokości 3.202.384.409,94 EUR. Pozycja ta składa się z not pożyczkowych oraz zaliczek lub kredytów, co przedstawiają noty nr 3.2.1. i 3.2.2. załączone do sprawozdania. Z noty 3.2.2. wynika, że wartość księgowa netto pożyczki otrzymanej przez M. 5 O. l. wyniosła na 31 marca 2021r. kwotę 258.466.360,03 EUR tj. 1.089.270.209,91 zł. Stopa procentowa wynosiła 5,90%, natomiast termin wymagalności miał nastąpić 1 lutego 2037 r. Bezpośrednim udziałowcem M. 5 L. C. H. s.a.r.l. jest M. 5 L. B. H. s.a.r.l. - który posiada 100% udziałów. Natomiast udziałowcem M. 5 L. B. H. s.a.r.l. jest M. 5 L. A. H. s.a.r.l., zgodnie z przedłożoną strukturą grupy.

Zgodnie z notą 3.2.1. do sprawozdania finansowego M. 5 L. A. H. s.a.r.l. za rok obrotowy trwający od dnia 1 kwietnia 2019 r. do 31 marca 2020 r., spółka ta udzieliła pożyczki wielowalutowej spółce pośrednio powiązanej tj. M. 5 L. C. H. s.a.r.l. Wartość księgowa udzielonych pożyczek dla jednostek powiązanych na dzień 1 kwietnia 2019 r. wyniosła 2.987.634 397,92 EUR, zaś łączna wartość pożyczek udzielona w walucie polskiej wyniosła 927.621.478,36 zł, co stanowi równowartość kwoty 223.507.090,52 EUR. W ciągu roku dokonano dopłat do umowy pożyczki walutowej w kwocie 3.919.494 EUR, o równowartości kwoty 88.264.618,56 zł. W ciągu roku obrotowego pożyczka walutowa udzielona w zł wyniosła 1.015.886.096,96 zł. Stopa procentowa w stosunku do kwoty pożyczki udzielonej w walucie polskiej wyniosła 5,70%, natomiast data spłaty pożyczki wielowalutowej przypada na dzień 15 lutego 2036 r.

Jak wynika z noty 6.2.2 do sprawozdania finansowego M. 5 L. A. H. s.a.r.l., wierzytelności o terminie wymagalności przekraczającym rok - podmioty dominujące (fundusze inwestycyjne) w Grupie M. tj. M. E. I. F. 5 S. i M. E. I. F. 5 L. udzieliły pożyczki wielowalutowej spółce M. 5 L. A. H. s.a.r.l. w łącznej kwocie 3.095.865.786,06 EUR - wartość księgowa pożyczki na dzień 1 kwietnia 2019 r. Wysokość pożyczki udzielona w walucie polskiej opiewała na kwotę 1.019.384.396,44 zł, co stanowi równowartość kwoty 241.317.511,89 EUR. Stopa procentowa odpowiada stałej stopie procentowej w wysokości 0,5% oraz składnikowi zmiennemu, który zależy od dochodu uzyskiwanego z określonych aktywów bazowych, pomniejszonego o marżę ustaloną w badaniach cen transferowych.

Z rachunku zysków i strat będącego integralną częścią sprawozdania finansowego M. 5 L. A. H. s.a.r.l. za rok obrotowy trwający od dnia 1 kwietnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. wynika m.in., że przychody z tytułu odsetek od udzielonych pożyczek podmiotom powiązanym wyniosły 210.510.464,52 EUR, zaś koszty odsetkowe związane z udzielonymi pożyczkami przez podmioty powiązane (fundusze inwestycyjne) wynoszą 211.151.218,95 EUR.

Z wyjaśnień strony złożonych 26 listopada 2021 r. oraz przedłożonej struktury grupy wynika, że M. 5 L. C. H. s.a.r.l. ma dwóch udziałowców pośrednich - M. E. I. F. 5 S. oraz M. E. I. F. 5 L. P.. Obie instytucje posiadają status Alternatywnych Funduszy Inwestycyjnych. Fundusze nie sprawują czynności zarządczych w stosunku do żadnego z aktywów zarządzanych przez M. 5 L. C. H. s.a.r.l. Ich rola jest ograniczona do pośredniego inwestowania środków pieniężnych w aktywa spółek celowych zlokalizowanych w różnych krajach europejskich m.in. poprzez spółki pośredniczące M. 5 L. A. H. s.a.r.l. ,M. 5 L. C. H. s.a.r.l. oraz O. l., w zamian za spodziewaną rynkową stopę zwrotu. Wybór aktywów, w które inwestowane są środki tych Funduszy i sprawowanie czynności aktywnego zarządu nad inwestycjami to zadanie M. 5 L. C. H. s.a.r.l. Fundusze są zarządzane przez podmiot z siedzibą w [...] - [...]

Z przedłożonej dokumentacji oraz z dostępnych źródeł internetowych wynika, że Fundusze zarejestrowane są odpowiednio w [...] oraz w [...].

Organ zwrócił uwagę także na informacje z [...], z których wynika, że wskutek [...] akty prawne UE obejmujące podatki dochodowe nie będą miały zastosowania do podmiotów z [...]. W szczególności dotyczy to dyrektywy Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych państw członkowskich (tzw. dyrektywa IR), która ma na celu zniesienie podatku u źródła od odsetek i należności licencyjnych wypłacanych przez spółkę państwa członkowskiego na rzecz spółki powiązanej z innego państwa członkowskiego oraz dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (tzw. dyrektywa PS), która ma na celu wyeliminowanie podwójnego opodatkowania dywidend przekazywanych pomiędzy spółkami dominującymi, a spółkami zależnymi różnych państw członkowskich.

Organ przywołał wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 26.02.2019 r. w sprawach połączonych C-115/16, C-118/16, C-119/16 i C-299/16 i ocenił, przy zastosowaniu wyłożonego przez Trybunał pojęcia "właściciela odsetek", że O. l. nie może być uznana za rzeczywistego właściciela odsetek wypłacanych przez płatnika F., w związku z umową pożyczki z 27 grudnia 2019 r., bowiem nie spełnia łącznie wszystkich warunków określonych w art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p., który definiuje na potrzeby tej ustawy pojęcie rzeczywistego właściciela. Spółka uzyskuje wyłącznie finansowanie wewnątrzgrupowe od podmiotów powiązanych, co znajduje potwierdzenie w sprawozdaniach finansowych poszczególnych udziałowców. Wszystkie udzielane pożyczki wielowalutowe, w tym pożyczka na rzecz F., cechują się zbliżonym terminem obowiązywania umowy oraz podobną stopą oprocentowania (od 5,70% do 5,90%). Wnioskodawca występuje jako podmiot pośredniczący, który w związku z otrzymanym finansowaniem przekazuje odsetki swojemu udziałowcowi M. 5 O. l., a ten swojemu udziałowcowi tj. M. 5 L. C. H. s.a.r.l., który to następnie poprzez M. 5 L. A. H., s.a.r.l. przekazuje je do pośrednich udziałowców tj. M. E. I. F. 5 S. oraz M. E. I. F. 5 L. z siedzibą w W. . W konsekwencji, w ocenie organu, O. l. jako pożyczkodawca będzie wyłącznie formalnym właścicielem odsetek, nie będzie mógł swobodnie dysponować dochodem z tytułu uzyskanych odsetek oraz samodzielnie decydować o ich przeznaczeniu, jeżeli ze spłatą pożyczki oraz tych odsetek wiąże się spłata pożyczki i odsetek na rzecz udziałowca spółki tj. M. 5 O. l. Jednocześnie, mając na uwadze powołany wyrok TSUE, organ podatkowy uznał, że nie ma on obowiązku wskazania rzeczywistego właściciela odsetek, niemniej jednak w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie jest nim również udziałowiec O. L. tj: M. 5 O. l.

Zdaniem organu, w okolicznościach sprawy, nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p. W sprawie występują też negatywne przesłanki do wydania opinii o stosowaniu zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od odsetek wypłacanych przez F., o których mowa w art. 26b ust. 3 pkt 1-3 u.p.d.o.p., tj.: nie został spełniony przez podatnika warunek określony w art. 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p. z uwagi na to, że w przedmiotowym stanie faktycznym O. L. nie jest rzeczywistym beneficjentem odsetek, lecz podmiotem pośredniczącym, zobowiązanym do przekazania odsetek do M. 5 O. l.; istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym oświadczenia pełnomocnika zawartego we wniosku z 31 stycznia 2021 r., że podatnik jest rzeczywistym właścicielem przedmiotowych należności; istnieje uzasadnione przypuszczenie wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c u.p.d.o.p., ponieważ z czynności opisanych we wniosku oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że skorzystanie ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 3 tej ustawy było głównym celem dokonania transakcji, a sposób działania był sztuczny.

Organ zwrócił uwagę na cele dyrektywy Rady 2003 49/WE z 3 czerwca 2003r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich oraz na stanowisko zawarte w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 26 lutego 2019 r. w sprawach połączonych C-115/16, &118/16, C-119/16, C-299/16. Podkreślił, że za sztucznością konstrukcji, w której uczestniczy spółka przemawiają następujące okoliczności:

1.spółki [...] zostały zawiązane w krótkim odstępie czasu tj:

- M. 5 L. A. H. s.a.r.l. w dniu 7 czerwca 2016 r.,

- M. 5 L. B. H. s.a r.l. w dniu 7 czerwca 2016 r.,

- M. 5 L. C. H. s.a.r.l. w dniu 7 czerwca 2016 r.,

- O. l. w dniu 11 sierpnia 2017 r.

- M. 5 O. H. s.a. r.l. w dniu 22 grudnia 2017 r.,

2. kapitał zakładowy O. L. oraz M. 5 O. l. w momencie utworzenia był taki sam (100.000 zł), zaś M. 5 L. A. H. s.a.r.l wynosił 2.010.000 EUR, M. 5 L. C. H. s.a.r.l -12.800 EUR.

3. siedziby O. L. oraz M. 5 O. l. mieszczą się pod tym samym adresem (pod tym adresem siedzibę mają także kolejne spółki w strukturze - M. 5 L. C. H. s.a.r.l, M. 5 L. B. H. s.a.r.l, M. 5 L. A. H. s.a.r.l.). Tytułem prawnym do lokalu jest umowa podnajmu zawarta przez wnioskodawcę z [...] s.a.r.l. Najemca i wynajmujący byli reprezentowani przez tych samych sygnatariuszy, tj. R. V. i C. R..

4. taki sam jest skład zarządu w obu spółkach - M. 5 O. l., O. l. - R. C., V. R., V. L. C. (M. 5 O. s.a.r.l. jest wspólnikiem O. l.). Co więcej, większość z powyżej wymienionych członków zarządu pełni funkcje zarządcze również w M. 5 L. A. H. s.a.r.l, M. 5 L. C. H. s.a.r.l oraz M. 5 L. B. H. s.a.r.l - R. C., V. R..

5. identyczny jest przedmiot działalności obu spółek, który zgodnie z treścią sprawozdań finansowych, jak również danych zawartych w [...] Rejestrze Handlowym i Spółek polega przede wszystkim na: posiadaniu udziałów, bezpośrednio lub pośrednio za pośrednictwem bezpośrednich lub pośrednich oddziałów spółki, w każdej możliwej formie, w spółkach [...] lub zagranicznych, nabywaniu drogą kupna, subskrypcji lub w każdy inny sposób, jak również przenoszeniu poprzez sprzedaż, wymianę lub w inny sposób akcji, obligacji, uznania długów, not i innych papierów wartościowych w dowolnej formie, kapitału lub instrumentów dłużnych (zamiennych lub niezamiennych) w każdej postaci (w tym bez ograniczeń syntetycznych papierów wartościowych) oraz własności, administrowaniu, rozwoju i zarządzaniu w odniesieniu do swojego portfela. Spółka może ponadto obejmować udziały w innych spółkach osobowych. Może pożyczać w każdej formie i dokonywać emisji obligacji, uznania długów, jak również wszystkich innych instrumentów dłużnych (zamiennych lub niezamiennych, preferencyjnych lub niepreferencyjnych, podlegających odkupieniu lub niepodlegających odkupieniu). Co do zasady, spółka może udzielać bezpośredniego lub pośredniego wsparcia na rzecz spółek stowarzyszonych lub na rzecz spółek grupy (w tym przede wszystkim udzielać pożyczek każdego rodzaju), podejmować wszelkie działania kontrolne lub nadzorcze i wykonywać wszelkie operacje, które mogą być korzystne dla osiągnięcia i rozwoju jej przedmiotu działalności. Spółka może działać jako partner ogólny którejkolwiek z jej spółek zależnych i podejmować wszelkie niezbędne lub użyteczne działania w jej imieniu, jeśli jest to wymagane zgodnie z prawem właściwym dla takich spółek zależnych.

6. O. l. oraz M. 5 L. C. H. s.a.r.l. były obsługiwane w 2020 r. przez ok. 4 pracowników w niepełnym wymiarze godzin (nota 7 i 9 do sprawozdań finansowych spółek za 2020 roku), natomiast M. 5 O. l. oraz M. 5 L. C. H. s.a.r.l. nie poniosły bezpośrednio kosztów związanych z zatrudnieniem pracowników.

7. O. l., zgodnie ze sprawozdaniem finansowym za 2020 r., otrzymała odsetki od pożyczek udzielonych podmiotom powiązanym w łącznej wysokości 54.142.912,43 zł (w tym odsetki od pożyczki udzielonej F. w wysokości 52.377.334,35 zł (nota 3.2). Jednocześnie w tym samym roku dokonała płatności odsetek od pożyczki udzielonej jej przez M. 5 O. l. w wysokości 53.733.584,92 zł (nota 5.2.2 do sprawozdania finansowego za 2020 r. oraz nota 3.2 do sprawozdania finansowego za 2020 rok M. 5 O. l.). W sprawozdaniu finansowym M. 5 O. l. wykazano też spłatę należnych odsetek od pożyczki udzielonej temu podmiotowi przez podmiot powiązany w wysokości 56.565.409,82 zł, zaś w sprawozdaniu finansowym M. 5 O. H. C. s.a.r.l. za okres 1 kwietnia 2020 r. do 31 marca 2021 r. wykazano kwotę odsetek należnych podmiotowi powiązanemu tj. M. 5 O. H. A. s.a.r.l. z tytułu udzielonej pożyczki wielowalutowej, w tym w walucie polskiej w wysokości 63.149.977,80 zł (równowartość 14.441.313,50 EUR). Powyższe koresponduje ze sprawozdaniem finansowym M. 5 O. H. A. s.a.r.l. za okres 1 kwietnia 2020 r. do 31 marca 2021 r. Warto zauważyć, że podobna do spłaty kwota odsetek - ok. 64 mln zł, została wykazana na rzecz podmiotów dominujących w Grupie M. tj. M. E. I. F. 5 S. oraz M. E. I. F. 5 L., w związku z udzielonymi M. 5 O. H. A. s.a.r.l. pożyczkami wielowalutowymi, w tym pożyczkami w walucie polskiej.

W ocenie organu, należało zwrócić również uwagę na okres, w którym powstały wszystkie wymienione spółki oraz na zmiany przepisów polskiej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w zakresie opodatkowania i stosowania zwolnień w stosunku do instytucji wspólnego inwestowania m.in. funduszy, które weszły w życie 1 stycznia 2017 r. Zdaniem organu, zdarzenia te pozostają ze sobą we wzajemnym związku. Spółki [...] powstały w okresie od czerwca 2016r. do grudnia 2017 r., zaś ustawą z 29 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Z 29 listopada 2016, poz. 1926) dokonano zmian w zakresie dotyczącym funduszy inwestycyjnych. Zgodnie z nowymi regulacjami do przychodów nie zalicza się wartości otrzymanych przez fundusz inwestycyjny z tytułu wpłat dokonanych w formie pieniężnej lub papierów wartościowych lub udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, przyjętych w zamian za przydział lub zbycie uczestnikom funduszu, a w przypadku funduszu z wydzielonymi subfunduszami - uczestnikom subfunduszu, jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych. Nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych utrzymała zwolnienie podmiotowe dla funduszy inwestycyjnych otwartych (FIO) oraz specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych (SFIO), za wyjątkiem tych SFIO, które stosują zasady i ograniczenia przewidziane dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych (FIZ). Zwolnieniem objęte zostały również instytucje wspólnego inwestowania z krajów UE i EOG. Zwolnienie nie znalazło zastosowania do zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania działających na podobnych zasadach jak FIZ. Dotychczasowe zwolnienie podmiotowe dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych (FIZ) zostało zastąpione zwolnieniem przedmiotowym. Zwolnieniem zostały objęte wyłącznie ściśle wskazane kategorie dochodów (przychodów), tj. pochodzących z odsetek, dywidend oraz innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, zbycia wierzytelności, walut, udziałów (akcji) i innych papierów wartościowych, w tym pochodnych instrumentów finansowych lub realizacji praw z nich wynikających. W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że "pomimo zmiany - ustawą z dnia 8 listopada 2013 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku tonażowym - opodatkowującej z dniem 1 stycznia 2014 r. spółki komandytowo-akcyjne, zjawisko wykorzystywanej przez FIZ-y optymalizacji podatkowej nie zostało w pełni wyeliminowane. Miejsce spółek komandytowo-akcyjnych zajęły bowiem podmioty funkcjonujące w innych krajach UE, których systemy prawne przewidują struktury prawne analogiczne do SKA, tj. spółki nieposiadające osobowości prawnej, transparentne podatkowo, dysponujące jednocześnie prawem emitowania papierów wartościowych (np. L. spółka typu SCSp - S. en C. S.)."

W przedmiotowej sprawie fundusze M. E. I. F. 5 S. oraz M. E. I. F. 5 L. są prywatnymi funduszami inwestycyjnymi, podobnymi do funduszy inwestycyjnych zamkniętych, czy funduszy hedgingowych.

W ocenie organu, struktura, w której uczestniczy podatnik ma wyłącznie formalny charakter, bowiem brak jest jakichkolwiek przesłanek uzasadniających z ekonomicznego punktu widzenia prowadzenie rzeczywistej działalności gospodarczej. W bilansie stanowiącym integralną cześć sprawozdania finansowego za 2020 r. dla O. l. w pozycji "Aktywa finansowe" wykazano kwotę 1.933.769.822,35 zł, w tym kwotę 936.611.747,09 zł z tytułu pożyczek dla jednostek powiązanych oraz kwotę 997.158.075,26 zł z tytułu udziałów w jednostkach powiązanych. Natomiast w pozycji "Zobowiązania" wykazano kwotę 1.173.325.301,64 zł (z czego, zgodnie z notą 5.22 do sprawozdania finansowego O. l. za 2020 r., zobowiązanie powyżej jednego roku w kwocie 997.584.250,90 zł, wynikające z finansowania dłużnego uzyskanego od M. 5 O. l.). Spółka nie posiada żadnych aktywów niefinansowych (posiada jedynie udziały w spółkach zależnych), nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej, ma charakter holdingu pasywnego.

Organ w opisanych warunkach stwierdził, iż O. l. jako spółka celowa służy wyłącznie przepływom kapitału w wewnątrzgrupowych transakcjach zmierzającym do finansowania inwestycji innych spółek powiązanych, w tym swojego udziałowca. Nadto, wnioskodawca zobowiązany jest do przekazania całości otrzymanych kwot pożyczek wraz z odsetkami dalej - podmiotom z grupy, w tym podmiotom dominującym tj. M. E. I. F. 5 S. oraz M. E. I. F. 5 L.. Dodatkowo, jak wynika z bilansu podatnika, nie posiada on żadnych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, urządzeń służących do wykonywania działalności gospodarczej. Wnioskodawca ponosi jedynie koszty zewnętrzne - pośrednio związane z prowadzona działalnością - w wysokości 1.786.474,72 zł (w 2019 r.- ponad 900.000 zł). Koszty te związane są z wynagrodzeniem wypłaconym z tytułu świadczonych usług księgowo-prawnych oraz różnych opłat administracyjnych i czynszu najmu. Z wyjaśnień złożonych w sprawie wynika, że zawarto umowę z podmiotem powiązanym, tj. [...] s.a.r.l., na podstawie której O. l. działa jako współpracodawca w odniesieniu do części pracowników w L. . Ponadto zawarto umowę na obsługę sekretarską z podmiotem trzecim spółką A. D. s.a.r.l. Pomiędzy wnioskodawcą a [...] s.a.r.l. została też zawarta w dniu 15 grudnia 2018 r. umowa poddzierżawy, której przedmiotem jest podnajem przestrzeni biurowej.

Z powyższego, w całokształcie ustalonych okoliczności, wynika zatem zdaniem organu, że sposób funkcjonowania wskazanych spółek [...] oraz schemat wewnątrzgrupowego finansowania dłużnego, w tym udzielanych pożyczek na rzecz wnioskodawcy, nosi znamiona sztuczności. Zastosowana konstrukcja ma na celu wyłącznie stworzenie pozorów bycia rzeczywistym właścicielem odsetek.

Z uwagi więc na wystąpienie negatywnych przesłanek wydania opinii o stosowaniu preferencji podatkowej, o których mowa w art. 26b ust. 3 pkt 1-3 u.p.d.o.p., organ odmówił wydania wnioskowanego aktu.

O. l. złożyła skargę na opisaną czynność organu, w której wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła:

- naruszenie art. 120, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 w zw. z art 121 § 1 Ordynacji podatkowej (O.p.) poprzez:

- niepodjęcie przez organ niezbędnych i wymaganych prawem działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz pominięcie istotnych argumentów przedstawionych przez spółkę,

- dokonanie dowolnej (a nie swobodnej) i sprzecznej z doświadczeniem życiowym oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało nieuzasadnionym przyjęciem, że istnieją wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym oświadczenia pełnomocnika spółki zawartego we wniosku z dnia 29 stycznia 2021 r. o wydanie opinii o stosowaniu zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych potwierdzającego, że jako podatnik spółka jest rzeczywistym właścicielem otrzymywanych należności odsetkowych, a także przypuszczeniem, że sposób funkcjonowania struktury holdingowej oraz udzielenie pożyczki noszą znamiona sztuczności;

- naruszenie art. 26b ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.d.o.p. w związku z art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p. w zw. z art, 21 ust. 3 pkt 4 lit. a u.p.d.o.p. poprzez bezpodstawną odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji wskutek uznania, że spółka nie może być uznana za rzeczywistego właściciela należności (odsetek wypłacanych przez F.) w rozumieniu art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p., a F. jako płatnik nie może korzystać ze zwolnienia z poboru podatku u źródła od odsetek wypłacanych na rzecz spółki w sytuacji, gdy była ona rzeczywistym właścicielem tych należności, a podana okoliczność znajduje potwierdzenie w faktach i dokumentach przedstawionych przez skarżącą we wniosku o wydanie opinii, w tym w złożonym we wniosku oświadczeniu spółki, w stosunku do którego nie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym w rozumieniu art. 26b ust. 3 pkt 2 u.p.d.o.p.,

- naruszenie art. 26b ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.p. w związku z art, 22c u.p.d.o.p. poprzez odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji wskutek błędnego i nieuzasadnionego przypuszczenia co do możliwości wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c u.p.d.o.p., tj. niewłaściwego uznania, że działania w niniejszej sprawie noszą znamiona sztuczności w sytuacji, gdy sposób działania w niniejszej sprawie wynikał z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych.

W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że organ odmawiając wydania opinii nie uprawdopodobnił, że głównym celem utworzenia i funkcjonowania spółki było zapewnienie możliwości skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem u źródła wypłacanych przez F. odsetek. Jednocześnie nie przedstawił okoliczności umożliwiających zakwestionowanie statusu spółki jako rzeczywistego beneficjenta należności regulowanych przez F.. Zdaniem spółki, organ dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie dążył do poznania prawdy obiektywnej, lecz do wykazania z góry obranej tezy o rzekomo sztucznym charakterze działań spółki. Nie wziął pod uwagę faktów i okoliczności kluczowych dla uznania, że strona jest rzeczywistym właścicielem należności odsetkowych, w rozumieniu art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p.

Strona wskazała, że ponosi ryzyko kredytowe w odniesieniu do otrzymanych odsetek, wdrożyła mechanizm monitorowania ryzyka kredytowego. Skarżąca nie przenosi na żaden inny podmiot ryzyka związanego z potencjalną utratą należności, tj. brakiem spłaty odsetek lub kwoty głównej przez F.. Brak spłaty zobowiązania przez F. nie zwalnia też O. L. ze zobowiązania zaciągniętego wobec własnych pożyczkodawców. Saldo zadłużenia O. L. wobec M. 5 O. oraz L. nie pokrywa się z saldem należności od F. (tj. saldo zadłużenia O. L. przekracza saldo tych należności).

Zdaniem spółki, oprocentowanie pożyczek pozwala spółce na uzyskiwanie dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie pełni ona funkcji pośrednika, przedstawiciela, powiernika lub innego podmiotu zobowiązanego do przekazania całości lub części otrzymanej należności w postaci odsetek od pożyczki innemu podmiotowi. Spółka nie ma obowiązku fizycznej wypłaty należności odsetkowych udziałowcom (pożyczkodawcom) i jak dotąd taka wypłata nie miała miejsca. Decyzje o wykorzystaniu środków przez spółkę są podejmowane samodzielnie przez zarząd spółki. Spółka realizuje rynkową marżę odsetkową na działalności, polegającej na udzielaniu pożyczek. Jest holdingowym podmiotem konsolidującym w Grupie. Naturalną konsekwencją udzielania finansowania spółkom zależnym jest otrzymywanie płatności odsetkowych dla własnej korzyści. Wypłata odsetek przez F. na rzecz O. L. jest więc bezpośrednio związana z jej funkcją.

Spółka podkreśliła, że posiada dokumentację cen transferowych i analizę porównawczą dla udzielonej pożyczki. Płatności odsetkowe podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym na poziomie O. L. (organ nie kwestionował wysokości przyjętej stopy procentowej odsetek).

Skarżąca zwróciła uwagę na główne przesłanki gospodarcze, które przesądziły o wyborze L. jako miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazała, że siedziba spółek zlokalizowana w L. została wybrana w szczególności ze względu na stabilne otoczenie prawne i gospodarcze, dobrze ukształtowany i znany rynek inwestycyjny oraz powszechne uznanie za kluczową jurysdykcji holdingowej dla funduszy inwestycyjnych, a także lokalizację pozostałych spółek holdingowych. Korzystanie przez kilka podmiotów z tożsamego adresu wynika z udostępniania przez jeden z Funduszy przestrzeni biurowej i towarzyszącego wyposażenia i sprzętu.

Strona zaznaczyła, iż płatności odsetkowe wynikają z zaciągnięcia zobowiązania finansowego w celu sfinansowania wydatków kapitałowych F.. Zaciągnięte zobowiązanie nie miało charakteru sztucznego, gdyż pożyczka została wykorzystana do sfinansowania inwestycji (realizowanej w następstwie przejęcia spółki I. S.A.), która w perspektywie długoterminowej przyniesie inwestorom zwrot, a sama płatność odsetkowa jest konsekwencją pozyskania środków na inwestycje w formie pożyczki. F. nie zalicza w poczet kosztów uzyskania przychodu wypłaconych odsetek z tytułu otrzymanej od O. L. pożyczki, a zatem nie ma miejsca wykreowanie w sposób sztuczny korzyści podatkowej, polegającej na obniżeniu podstawy opodatkowania u płatnika i jednoczesnego braku pobrania podatku u źródła. Przyszłe płatności odsetkowe (rozliczenia F. z O. L.) są bezpośrednio powiązane z charakterem działalności gospodarczej (działalność finansowa), a zastosowanie zwolnienia podatkowego wynika wyłącznie z zastosowania przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Lubelskiego Urzędu Skarbowego wniósł o jej oddalenie. Poparł stanowisko prezentowane w zaskarżonej czynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

W ocenie Sądu, skarga jest niezasadna i z tego względu podlega oddaleniu. Sąd, w ramach wykładni stosowanych w sprawie przepisów i sposobu ich subsumpcji przyłącza się w pełni do stanowiska, jakie prezentował m.in. w wyrokach w sprawach sygn. akt I SA/Lu 316/22, I SA/Lu 290/22 i I SA/Lu 281/22.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei, jak to wynika z treści art. 26b ust. 1 u.p.d.o.p., organ podatkowy na wniosek złożony przez podatnika, płatnika lub podmiot dokonujący wypłaty należności za pośrednictwem podmiotów prowadzących rachunki papierów wartościowych albo rachunki zbiorcze, wydaje opinię o stosowaniu przez płatnika zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego, od wypłacanych na rzecz podatnika należności, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1, lub stosowaniu stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową (opinia o stosowaniu preferencji), jeżeli zostaną spełnione określone warunki. Zgodnie zaś z treścią ustępu 4. w artykule 26b, na odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Jak stanowi art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Stosownie z kolei do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji w całości lub części następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jak natomiast stanowi art. 151 powołanej ustawy, w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę, odpowiednio w całości albo w części.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, także niepodniesione w skardze, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków skargi, jednak w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem sporu między stronami postępowania jest zasadność odmowy wydania wnioskodawcy – O. l., spółce z siedzibą w [...], jako podatnikowi zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych, od wypłacanych jej przez spółkę F. z siedzibą w P. (RP) jako płatnika, odsetek od pożyczki udzielonej przez podatnika płatnikowi, opinii o stosowaniu preferencji podatkowej. Spór koncentrował się przy tym zasadniczo na przesłankach wskazanych w art. 26b ust. 3 u.p.d.o.p., które wyłączają możliwość wydania przez organ opinii o preferencji.

Jak wynika z treści art. 21 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., podatek dochodowy z tytułu uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2, tj. podatników niemających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, i w związku z tym podlegających obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przychodów m.in. z odsetek ustala się w wysokości 20% przychodów. Przy czym, jak wynika z treści ustępu 2. powołanego przepisu, wskazaną regulację stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.

Zgodnie natomiast z treścią art. 26 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, osoby prawne, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 oraz w art. 22 ust. 1, są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 2, 2b, 2d i 2e, w dniu dokonania wypłaty zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat, z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e. Zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobranie przez płatnika podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania siedziby podatnika dla celów podatkowych uzyskanym od podatnika certyfikatem rezydencji. Przy weryfikacji warunków zastosowania stawki podatku innej niż określona w art. 21 ust. 1 albo w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p., zwolnienia lub warunków niepobrania podatku, wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, płatnik jest obowiązany do dochowania należytej staranności. Przy ocenie dochowania należytej staranności uwzględnia się zaś charakter, skalę działalności prowadzonej przez płatnika oraz powiązania w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 5 płatnika z podatnikiem.

Jak to wynika z art. 21 ust. 3, zwalnia się od podatku dochodowego przychody, o których mowa w ust. 1 pkt 1, a zatem przychody z odsetek, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:

1) wypłacającym należności jest spółka będąca podatnikiem podatku dochodowego mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) uzyskującym przychody, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest spółka podlegająca w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania;

3) spółka, o której mowa w pkt 2, posiada bezpośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) w kapitale spółki, o której mowa w pkt 1;

4) rzeczywistym właścicielem należności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest spółka, o której mowa w pkt 2.

Wskazane zwolnienie stosuje się, stosownie do zastrzeżenia wynikającego z art. 21 ust. 3b i 3c, jeżeli posiadanie udziałów (akcji), o którym mowa, wynika z tytułu własności oraz jeżeli spółka uzyskująca odsetki nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania. Jak zaś wynika z ustępu 4., zwolnienie ma zastosowanie jeśli spółka będąca podatnikiem posiada udziały w spółce będącej płatnikiem nieprzerwanie przez okres dwóch lat.

Przytoczona regulacja u.p.d.o.p., zwalniająca z opodatkowania wypłaty z tytułu odsetek przy spełnieniu podanych warunków, stanowi implementację rozwiązań wynikających z dyrektywy Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich (Dz.U.UE. L. 2003.157.49). W art. 1 ust. 1 przewiduje ona m.in. zwolnienie z wszelkich podatków odsetek powstających w państwie członkowskim, pod warunkiem, że właściciel odsetek jest spółką innego państwa członkowskiego. Uzasadnieniem takiego rozwiązania, jak to wynika z pkt 1 i 2 preambuły, jest znoszenie w ramach jednolitego rynku barier w swobodzie przepływu kapitałów. Dlatego, na co wskazuje pkt 3., niezbędne jest zapewnienie, aby odsetki były opodatkowane w państwie członkowskim tylko raz.

Tego rodzaju rozwiązania prawne, uzasadnione dążeniem do usuwania barier międzynarodowej współpracy gospodarczej w ogóle, a w obrębie Unii Europejskiej – w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego, rozumianego jako obszar bez granic wewnętrznych, w którym jest zapewniony swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału, jak to wynika z treści art. 26 ust. 1 i 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, bywają jednak wykorzystywane do minimalizowania obciążeń podatkowych, ich odraczania, bądź w ogóle eliminowania opodatkowania. Odnotować więc należy, że dyrektywa 2003/49/WE w art. 5 ust. 1 dopuszcza stosowanie przepisów krajowych lub postanowień umownych mających na celu zapobieganie oszustwom i nadużyciom.

Bardziej szczegółowe rozwiązania w tym zakresie, mające na celu zapobieganie szkodliwym zjawiskom erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków z wykorzystaniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w celu uniknięcia zapłaty należnego podatku (base erosion and profit shifting - BEPS) podjęte zostały z inicjatywy Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Znalazły one wyraz w propozycjach sformułowanych przez tę Organizację, a także w regulacjach dyrektywy Rady (UE) 2016/1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiającej przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego (Dz.U.UE. L. 2016.193.1 z dnia 19 lipca 2016 r.), zmienionej dyrektywą Rady (UE) 2017/952 z dnia 29 maja 2017 r. (Dz.U.UE. L .2017.144.1 z dnia 7 czerwca 2017 r.). Pkt 1. uzasadnienia ostatniej z powołanych dyrektyw wskazywał, że konieczne jest przywrócenie zaufania do sprawiedliwości systemów podatkowych i umożliwienie rządom faktycznego korzystania z suwerenności podatkowej. Dalej w motywach wyrażonych w powołanym punkcie dyrektywy prawodawca unijny wskazał, że Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) wydała w tym celu zalecenia dotyczące konkretnych działań w ramach inicjatywy dotyczącej przeciwdziałania erozji bazy podatkowej i przenoszeniu zysków (BEPS).

Wyrazem działań legislacyjnych mających na celu zapobieganie szkodliwym zjawiskom erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków była w Polsce modyfikacja zasad poboru podatku u źródła przez płatników mających siedzibę w kraju, wypłacających należności na rzecz spółek mających siedzibę w innym państwie, dokonana przepisami ustawy z dnia z dnia 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 2193), zmieniającej u.p.d.o.p. z dniem 1 stycznia 2019 r., oraz następnie ustawy z dnia z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2105), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Wprowadzona została mianowicie, jak to wnika z treści art. 26 ust. 2e u.p.d.o.p., zasada obowiązku poboru podatku przez płatnika, jeżeli wypłacana należność przekracza równowartość 2.000.000 zł, połączona jednak z procedurą zwrotu pobranego podatku. Wynika to z treści art. 28b ust. 1 i 2 u.p.d.o.p. Zgodnie z tymi przepisami organ podatkowy zwraca, na wniosek, podatek pobrany zgodnie z art. 26 ust.2e. Wysokość tego zwrotu określa się zaś na podstawie zwolnień lub stawek wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Z wnioskiem o zwrot nadpłaty wystąpić zaś może zarówno podatnik, jak i płatnik, jeżeli wpłacił podatek z własnych środków i poniósł ekonomiczny ciężar podatku.

Zaznaczyć trzeba, że zasada poboru podatku i jego zwrotu nie eliminuje rozwiązań wynikających z regulacji unijnych lub umów międzynarodowych przewidujących opodatkowanie na określonych szczeblach struktury organizacyjnej holdingów lub zastosowanie obniżonych stawek opodatkowania "u źródła", zgodnie z treścią odpowiednich umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Ma ona natomiast na celu, w stosunku do wypłat o wskazanej wysokości, uprzednią weryfikację warunków dla skorzystania z preferencyjnych zasad opodatkowania na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub zwolnień wynikających z przepisów implementujących rozwiązania dyrektyw unijnych. Nadal możliwe jest zastosowanie zwolnienia z poboru podatku "u źródła" lub zastosowanie innego rozwiązania wynikającego z umowy międzynarodowej, jeśli na wniosek płatnika bądź podatnika wydana zostanie opinia o stosowaniu preferencji.

Ustawodawca w art. 26 ust. 2e u.p.d.o.p. przyjął, że jeżeli łączna kwota należności wypłacanych z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz w art. 22 ust. 1 na rzecz podmiotu powiązanego, przekroczyła w roku podatkowym obowiązującym u wypłacającego te należności łącznie kwotę 2.000.000 zł na rzecz tego samego podatnika, płatnicy obowiązani są pobrać, z zastrzeżeniem ust. 2g, w dniu dokonania wypłaty, zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat według stawki podatku określonej w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1 od nadwyżki ponad kwotę 2.000.000 zł:

1) z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e; (co nie ma zastosowania w niniejszej sprawie),

2) bez możliwości niepobrania podatku na podstawie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, a także bez uwzględniania zwolnień lub stawek wynikających z przepisów szczególnych lub umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Jednakże, jak wynika z treści ustępu 2g, jeżeli łączna kwota należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 1 oraz art. 22 ust. 1 wypłacona podatnikowi w obowiązującym u płatnika roku podatkowym przekracza kwotę, o której mowa w ust. 2e, płatnicy mogą nie pobrać podatku na podstawie właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zastosować stawkę wynikającą z takiej umowy bądź zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 3 lub art. 22 ust. 4, na podstawie opinii o stosowaniu preferencji, o której mowa w art. 26b.

Z kolei art. 26b ust. 1 u.p.d.o.p. przewiduje, że organ podatkowy na wniosek złożony przez podatnika, płatnika lub podmiot dokonujący wypłaty należności za pośrednictwem podmiotów prowadzących rachunki papierów wartościowych albo rachunki zbiorcze, wydaje opinię o stosowaniu przez płatnika zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od wypłacanych na rzecz podatnika należności, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub art. 22 ust. 1, lub stosowaniu stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową (opinia o stosowaniu preferencji), jeżeli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 lub w art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Jak stanowi 26b ust. 3 u.p.d.o.p., odmawia się wydania opinii o stosowaniu preferencji w przypadku:

1) niespełnienia przez podatnika warunków określonych w art. 21 ust. 3-9 lub art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania;

2) istnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności;

3) istnienia uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a O.p., środków ograniczających umowne korzyści lub art. 22c, przy czym w przypadku uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a O.p. lub środków ograniczających umowne korzyści, przepis art. 14b § 5c tej ustawy stosuje się odpowiednio;

4) istnienia uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 2, tj. niemający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju siedziby tego podatnika dla celów podatkowych.

Konstruując przesłanki uzasadniające odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji ustawodawca odwołał się m.in. do pojęć "rzeczywistego właściciela należności" oraz prowadzenia przez podatnika "rzeczywistej działalności" w kraju jego siedziby. Eliminacja wskazanego wyżej szkodliwego zjawiska erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków z wykorzystaniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w celu uniknięcia zapłaty należnego podatku, co polega niekiedy na tworzeniu nieuzasadnionych ekonomicznie struktur organizacyjnych, po to by skorzystać z określonych rozwiązań podatkowych niezgodnie z celem tych rozwiązań, wymaga bowiem, jak wskazuje się w komentarzu do art. 10 i 11 Modelowej Konwencji w sprawie podatku od dochodu i majątku, uwzględnienia szerszego kontekstu relacji między podmiotami uczestniczącymi w przekazywaniu należności. Kontekst taki mogą zaś tworzyć także okoliczności o charakterze faktycznym. Oparcie się na tych przesłankach pozwala przeciwdziałać sytuacjom, w których wykorzystywane są podmioty podstawione (pośredniczące) w celu uzyskania korzyści podatkowych przez podmioty do tego nieuprawnione. Pojęcie rzeczywistego właściciela, jak wskazuje Komentarz do Konwencji Modelowej, musi być rozumiane nie w wąskim i technicznym znaczeniu, ale w świetle celu i przedmiotu konwencji, w szczególności w celu unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylania się od opodatkowania oraz oszustwom podatkowym. Komentarz podaje, że w świetle art. 11 Konwencji Modelowej, spółka podstawiona nie może być uważana za rzeczywistego właściciela, ponieważ mimo że formalnie jest właścicielem dochodu, to posiada ograniczone uprawnienia, które czynią z niej zwykłego powiernika lub zwykłego zarządcę, działającego na rachunek zainteresowanych stron. W odniesieniu do opodatkowania odsetek, zgodnie z Komentarzem do art. 11 Konwencji, należy odmówić zastosowania obniżki lub zwolnienia osobie wprawdzie mającej miejsce zamieszkania w jednym z umawiających się państw, ale działającej jako osoba podstawiona za inną osobę, faktycznie otrzymującą dochód. Spółka podstawiona nie może być uważana za osobę uprawnioną, mimo że jest formalnym właścicielem dochodu, ponieważ w praktyce dysponuje ona ograniczonymi uprawnieniami, które czynią z niej powiernika lub zwykłego zarządcę, działającego na rachunek zainteresowanych stron. Ograniczenie prawa dysponowania dochodami wynikać może nie tylko z odpowiednich dokumentów, ale także z faktów i okoliczności wskazujących, że w istocie odbiorca nie ma prawa do korzystania i rozporządzania odsetkami, mimo braku zobowiązań kontraktowych lub ustawowych w tym zakresie. Zgodnie z kolei z art. 1 ust. 4 dyrektywy 2003/49/WE, spółkę Państwa Członkowskiego uznaje się za właściciela odsetek lub należności licencyjnych tylko wtedy, gdy otrzymuje ona te płatności dla własnej korzyści i nie jako pośrednik, taki jak przedstawiciel, powiernik lub upoważniony sygnatariusz, na rzecz innych osób. Pojęcie to odnosi się do do podmiotu, który ma pełne prawo do bezpośredniego korzystania z otrzymywanych odsetek i jest ich faktycznym ekonomicznym dysponentem. A contrario, nie uważa się za uprawnionego odbiorcę podstawionej spółki pośredniczącej, ponieważ pomimo że jest ona formalnym właścicielem dochodu, to w praktyce dysponuje bardzo ograniczonymi do niego uprawnieniami (także wyrok TSUE w sprawach połączonych C-115/16, C-118/16, C-119/16 i C-299/16).

Taki kierunek działania wskazują prawodawcy krajowemu również regulacje zawarte w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2003/49/WE z 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich (podobnie art. 1 ust. 2 i 3 dyrektywy 2011/96/UE z 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych Państw Członkowskich). Pierwszy z powołanych przepisów przewiduje, że Państwa Członkowskie, w przypadku transakcji, których zasadniczą przyczyną lub jedną z zasadniczych przyczyn jest uchylenie się od podatków, unikanie płacenia podatków lub nadużycie, mogą cofnąć korzyści wynikające z tej dyrektywy lub odmówić jej zastosowania. Zaś z powołanych przepisów dyrektywy 2011/96/WE wynika obowiązek, by Państwa Członkowskie nie przyznawały korzyści wynikających z tej dyrektywy jednostkowemu uzgodnieniu ani seryjnym uzgodnieniom, w przypadku których głównym celem lub jednym z głównych celów wprowadzenia było uzyskanie korzyści podatkowej naruszającej przedmiot lub cel tej dyrektywy, w związku z czym - zważywszy na wszystkie stosowne fakty i okoliczności - takie jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste. Jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste w zakresie, w jakim nie jest ono wprowadzane z uzasadnionych powodów handlowych, które odzwierciedlają rzeczywistość gospodarczą. Z kolei w ustępie 4. dyrektywa 2011/96/UE wskazuje, że nie uniemożliwia ona stosowania przepisów krajowych lub postanowień umownych niezbędnych do zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania oszustwom podatkowym lub nadużyciom.

Pojęcie "rzeczywistego właściciela" na gruncie polskiej ustawy zostało zdefiniowane w art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p., w sposób odpowiadający intencjom wyrażonym w Komentarzu do Modelowej Konwencji, jak i dyrektywie 2011/96/UE oraz dyrektywie 2003/49/WE. Zgodnie z tym przepisem, rzeczywisty właściciel to podmiot, który spełnia łącznie następujące warunki:

a) otrzymuje należność dla własnej korzyści, w tym decyduje samodzielnie o jej przeznaczeniu i ponosi ryzyko ekonomiczne związane z utratą tej należności lub jej części,

b) nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania całości lub części należności innemu podmiotowi,

c) prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby, jeżeli należności są uzyskiwane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, przy czym przy ocenie, czy podmiot prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, uwzględnia się charakter oraz skalę działalności prowadzonej przez ten podmiot w zakresie otrzymanej należności.

Niezależnie od powyższego, ustawodawca - realizując przedstawione wyżej wskazania dotyczące konieczności przeciwstawienia się nadużyciom podatkowym - w art. 22c postanowił, że m.in. regulacji zawartej w art. 21 ust. 3, a zatem zwolnienia z podatku przychodów z tytułu odsetek, nie stosuje się, jeżeli skorzystanie ze zwolnienia było:

1) sprzeczne w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem tych przepisów;

2) głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji lub innej czynności albo wielu transakcji lub innych czynności, a sposób działania był sztuczny.

Przy czym, jak wynika z treści ustępu 2., przyjmuje się, że sposób działania nie jest sztuczny, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności należy przyjąć, że podmiot działający rozsądnie i kierujący się zgodnymi z prawem celami zastosowałby ten sposób działania w dominującej mierze z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych. Do przyczyn, o których mowa w zdaniu pierwszym, nie zalicza się celu skorzystania ze zwolnienia określonego m.in. w 21 ust. 3, sprzecznego z przedmiotem lub celem tych przepisów.

Zdaniem Sądu, przytoczone wyżej regulacje u.p.d.o.p., mieszczą się w ramach wyznaczonych uzgodnieniami ujętymi w Komentarzu do Konwencji Modelowej, a także w ramach wyznaczonych regulacjami wynikającymi z przepisów powołanych wyżej dyrektyw, motywowanych koniecznością zapobiegania szkodliwym zjawiskom erozji podstawy opodatkowania oraz transferu zysków z wykorzystaniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w celu uniknięcia zapłaty należnego podatku. Należy mieć przy tym na uwadze, że regulacje zawarte w art. 26 ust. 2e u.p.d.o.p. nie znoszą zwolnień podatkowych wynikających z art. 21 ust. 3 oraz art. 22 ust. 4 powołanej ustawy, a także regulacji wynikających z odpowiednich umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Przewidują natomiast inny tryb ich realizacji, jeżeli wypłacane kwoty przekraczają 2.000.000 zł. Jak była o tym mowa, zgodnie z treścią art. 28b ust. 1 i 2 oraz 26 ust. 2e, polega on na pobraniu zryczałtowanego podatku przez płatnika wg odpowiedniej stawki wynikającej z przepisów u.p.d.o.p., a następnie zwrocie podatku, po weryfikacji, że spełnione zostały warunki do zastosowania zwolnienia bądź warunki do zastosowania stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy odnotować, że z wnioskiem o wydanie opinii o stosowaniu preferencji wystąpił podatnik będący [...] spółką kapitałową (spółką z ograniczoną odpowiedzialnością) z zadeklarowanym kapitałem zakładowym w wysokości 100.000 zł, uzyskujący od spółki F. mającej siedzibę w Rzeczpospolitej Polskiej (w P.), będącej płatnikiem, przychody z tytułu odsetek od udzielonej pożyczki. Z przedłożonego przez wnioskodawcę certyfikatu rezydencji z 18 listopada 2020 r. wynika, że podatnik jest rezydentem podatkowym [...]. Podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.

Z kolei płatnikiem wypłacającym należności do wskazanej spółki [...] z tytułu odsetek z tytułu pożyczki jest spółka F. z siedzibą w P.. Spółka [...] (wnioskodawca) posiada 100% udziałów w kapitale zakładowym spółki będącej płatnikiem. Wynika to z treści odpisu Krajowego Rejestru Sądowego oraz sprawozdania finansowego płatnika za 2020 r.

Organ trafnie zatem nie kwestionował spełnienia warunków zastosowania zwolnienia podatkowego wynikającego z treści art. 21 ust. 3 pkt 1-3. Wypłacającym środki z tytułu odsetek jest bowiem spółka mająca siedzibę w Rzeczpospolitej Polskiej, uzyskującym przychody jest spółka podlegająca w [...] opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania, zaś spółka osiągająca przychody posiada bezpośrednio w spółce będącej płatnikiem nie mniej niż 25 % udziałów w spółce będącej płatnikiem (F. jest spółką córką O. L.).

Zdaniem organu, podatnik nie może być jednak uznany za rzeczywistego właściciela odsetek wypłacanych w związku z umową pożyczki zawartą 3 czerwca 2020 r. Nie spełnia on zatem warunku zastosowania zwolnienia z opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym przychodów z odsetek, przewidzianego w art. 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p., tj. warunku bycia rzeczywistym właścicielem należności z tytułu odsetek od pożyczki.

Z treści umowy z dnia 27 grudnia 2019 r. wynika, że podatnik udzielił płatnikowi pożyczki w wysokości 863.770.114 zł. Pożyczka udzielona została na okres 14 lat (do 2 lutego 2032 r.), z oprocentowaniem w wysokości 5,9 % w skali roku, powiększonym o zmienną marżę ustaloną na podstawie wyników rocznej analizy cen transferowych. Cel pożyczki został określony w aneksie z 27 grudnia 2019 r. - nabycie Grupy I.. Podobnych pożyczek w 2020 r. O. L. udzielił innym podmiotom powiązanym (łącznie w kwocie 936.611.747,09 zł).

O. l. jest członkiem grupy kapitałowej I. (grupa) oraz wspólnym przedsięwzięciem (joint-venture) należącym do spółki M.5 O. l. (M. 5 O.), posiadającej 86,54% udziałów w kapitale zakładowym wnioskodawcy i L. spółki z o. o. posiadającej 13,46% udziałów w kapitale zakładowym wnioskodawcy (L. jest spółką inwestycyjną kontrolowaną przez współzałożycieli i byłych członków zarządu I.). Z kolei M. 5 O. należy w 100% do M. 5 L. C. H. s.a.r.l. (M. ), która działa faktycznie jako M. L. - wehikuł konsolidujący, znajdujący się w strukturze pośrednio pod głównymi funduszami inwestycyjnymi, tj. M. E. I. F. 5 S. i M. E. I. F. 5 L. (łącznie M. 5 F. ). M. 5 Funds to alternatywne fundusze inwestycyjne (AFI), dla których podmiotem zarządzającym jest [...] M. jest częścią [...]), która wchodzi w skład grupy kapitałowej M. . Jako podmiot konsolidujący M. 5 L. pełni wiele innych funkcji zarządczych, w tym w obszarze planowania kapitałowego, dystrybucji środków oraz szeroko rozumianego zarządzania operacjami walutowymi i środkami finansowym

Ze sprawozdań finansowych spółki będącej podatnikiem wynika, że od podmiotów powiązanych (M. 5 O. i L.) O. L. otrzymała w 2018 r. środki w wysokości 937.190.028,77 zł z oprocentowaniem 5,9% rocznie. Umowy pożyczki zostały zawarte na okres do dnia 8 lutego 2037 r. Z kolei, ze sprawozdania finansowego M. 5 L. C. H. s.a.r.l. wynika, że zawarto pożyczki dla jednostek powiązanych w łącznej wysokości [...] EUR. Z noty 3.2.2. wynika, że wartość księgowa netto pożyczki otrzymanej przez M. 5 O. l. wyniosła na 31 marca 2021r. kwotę 258.466.360,03 EUR tj. 1.089.270.209,91 zł. Stopa procentowa wynosiła 5,90%, natomiast termin wymagalności ma nastąpić 1 lutego 2037 r. Bezpośrednim udziałowcem M. 5 L. C. H. s.a.r.l. jest M. 5 L. s.a.r.l. - który posiada 100% udziałów. Natomiast 100% udziałowcem M. 5 L. B. H. s.a.r.l. jest M. 5 L. A. H. s.a.r.l. Zgodnie z notą 3.2.1. do sprawozdania finansowego M. 5 L. A. H. s.a.r.l., spółka ta udzieliła pożyczki wielowalutowej spółce pośrednio powiązanej tj. M. 5 L. C. H. s.a.r.l. Wartość księgowa udzielonych pożyczek dla jednostek powiązanych na dzień 1 kwietnia 2019 r. wyniosła 2.987.634 397,92 EUR, zaś łączna wartość pożyczek udzielona w walucie polskiej wyniosła 927.621.478,36 zł, co stanowi równowartość kwoty 223.507.090,52 EUR. W ciągu roku dokonano dopłat do umowy pożyczki walutowej w kwocie 3.919.494 EUR, o równowartości kwoty 88.264.618,56 zł. W ciągu roku obrotowego pożyczka walutowa udzielona w zł wyniosła 1.015.886.096,96 zł. Stopa procentowa w stosunku do kwoty pożyczki udzielonej w walucie polskiej wyniosła 5,70%, natomiast data spłaty pożyczki wielowalutowej przypada na dzień 15 lutego 2036 r. Jak natomiast wynika z noty 6.2.2 do sprawozdania finansowego M. 5 L. A. H. s.a.r.l., podmioty dominujące (fundusze inwestycyjne) w Grupie M. tj. M. E. I. F. 5 S. i M. E. I. F. 5 L. udzieliły pożyczki wielowalutowej spółce M. 5 L. A. H. s.a.r.l. w łącznej kwocie [...]EUR - wartość księgowa pożyczki na dzień 1 kwietnia 2019 r. Wysokość pożyczki udzielona w walucie polskiej opiewała na kwotę 1.019.384.396,44 zł, co stanowi równowartość kwoty 241.317.511,89 EUR. Stopa procentowa odpowiada stałej stopie procentowej w wysokości 0,5% oraz składnikowi zmiennemu, który zależy od dochodu uzyskiwanego z określonych aktywów bazowych, pomniejszonego o marżę ustaloną w badaniach cen transferowych. Przychody z tytułu odsetek od udzielonych pożyczek podmiotom powiązanym wyniosły 210.510.464,52 EUR, zaś koszty odsetkowe związane z udzielonymi pożyczkami przez podmioty powiązane (fundusze inwestycyjne) wynoszą 211.151.218,95 EUR.

M. 5 L. C. H. s.a.r.l. ma dwóch udziałowców pośrednich - M. E. I. F. 5 S. oraz M. E. I. F. 5 L. P.. Obie instytucje posiadają status Alternatywnych Funduszy Inwestycyjnych. Fundusze nie sprawują czynności zarządczych w stosunku do żadnego z aktywów zarządzanych przez M. 5 L. C. H. s.a.r.l. Ich rola jest ograniczona do pośredniego inwestowania środków pieniężnych w aktywa spółek celowych zlokalizowanych w różnych krajach europejskich m.in. poprzez spółki pośredniczące M. 5 L. A. H. s.a.r.l. ,M. 5 L. C. H. s.a.r.l. oraz O. l., w zamian za spodziewaną rynkową stopę zwrotu. Wybór aktywów, w które inwestowane są środki tych Funduszy i sprawowanie czynności aktywnego zarządu nad inwestycjami to zadanie M. 5 L. C. H. s.a.r.l. Fundusze są zarządzane przez podmiot z siedzibą w [...] - [...]

Biorąc powyższe pod uwagę i mając na względzie sposób rozumienia pojęcia: "rzeczywisty właściciel" wynikający z art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p, należy zgodzić się z argumentacją organu, że podatnik jedynie formalnie występuje jako pożyczkodawca. Z zebranego materiału wynika bowiem, że uzyskuje on finansowanie przede wszystkim wewnątrzgrupowe, a otrzymywane z tytułu odsetek środki przekazuje podmiotom powiązanym. Wszystkie udzielane pożyczki wielowalutowe, w tym pożyczka na rzecz F., cechują się zbliżonym terminem obowiązywania umowy oraz podobną stopą oprocentowania (od 5,70% do 5,90%). Wnioskodawca występuje wyłącznie jako podmiot pośredniczący, który w związku z otrzymanym finansowaniem, przekazuje odsetki swojemu udziałowcowi M. 5 O. l., a ten swojemu udziałowcowi tj. M. 5 L. C. H. s.a.r.l., który to następnie poprzez M. 5 L. A. H. s.a.r.l. przekazuje je do pośrednich udziałowców tj. M. E. I. F. 5 S. oraz M. E. I. F. 5 L. z siedzibą w W. . W konsekwencji, jak słusznie przyjęto w sprawie, O. l. jako pożyczkodawca będzie wyłącznie formalnym właścicielem odsetek, nie będzie mógł swobodnie dysponować dochodem z tytułu uzyskanych odsetek oraz samodzielnie decydować o ich przeznaczeniu, jeżeli ze spłatą pożyczki oraz tych odsetek wiąże się spłata pożyczki i odsetek na rzecz udziałowca spółki tj. M. 5 O. l. Bez znaczenia jest przy tym to, że odsetki mogą podlegać kapitalizacji, skoro należność ta i tak musi zostać uiszczona przez O. L., a jej globalna wartość jest zbliżona do sumy należności odsetkowych od F.. Oznacza to zatem tylko tyle, że spłata odsetek dla podmiotów powiązanych z O. l. może zostać odroczona w czasie, ale musi zostać uwzględniona w planie wydatków spółki (przy uwzględnieniu – co szczególnie istotne - specyfiki działalności spółki i źródłach jej przychodów). Bez znaczenia pozostaje też dla przyjętej oceny fakt, że spółka L. znajduje się formalnie poza strukturą Funduszy, przez co odsetki od tej spółki nie będą przynależne Funduszom. Spółka ta jest kontrolowana przez współzałożycieli i byłych członków zarządu Grupy Kapitałowej I. (istnieje zatem silne powiązanie osobowe), posiada niewielki udział w kapitale wnioskodawcy (co dowodzi braku realnego wpływu tej spółki na decyzje O. L.), ale co ważne – nie jest stroną umowy pożyczki z dnia 27 grudnia 2019 r. W wypadku niniejszej sprawy chodzi zaś wyłącznie o należności odsetkowe, ściśle związane z umową pożyczki, nie zaś o należności wynikające z praw udziałowych w spółkach (dywidendy). Całość odsetek od F. otrzyma zatem spółka O. L., zobowiązana równocześnie wobec podmiotów powiązanych.

Aby zaś uznać dany podmiot za rzeczywistego właściciela należności należałoby, w świetle art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p., stwierdzić, że otrzymuje on należności dla własnej korzyści (w tym decyduje samodzielnie o ich przeznaczeniu i ponosi ekonomiczne ryzyko związane z utratą należności), nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym do przekazania w całości lub części należności innemu podmiotowi oraz prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby. Nie chodzi przy tym, jak była wyżej mowa, o wykazanie uprawnienia do otrzymania należności dla siebie formalnym dokumentem (co w sprawie bez wątpliwości ma miejsce). Dla oceny statusu rzeczywistego właściciela należności znaczenie mają fakty wskazujące na określoną rzeczywistość ekonomiczną. Podkreślić jednocześnie należy, że wskazane warunki uznania danego podmiotu za rzeczywistego właściciela należności muszą być spełnione łącznie.

Biorąc powyższe pod uwagę należy podzielić stanowisko organu, zgodnie z którym podatnika nie można uznać za rzeczywistego właściciela należności z tytułu odsetek od pożyczki udzielonej płatnikowi na podstawie umowy z dnia 27 grudnia 2019 r.

Mając na względzie powyższe ustalenia przypomnieć trzeba, że zastosowanie zwolnienia od podatku dochodowego przychodów z tytułu odsetek, przewidzianego w art. 21 ust. 3 wymaga, jak expressis verbis wynika z tych przepisów, łącznego spełnienia wszystkich czterech przesłanek. Zgodnie zaś z treścią art. 26b ust. 1 powołanej ustawy, organ wydaje opinię o stosowaniu przez płatnika zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego lub stosowaniu stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobraniu podatku zgodnie z taką umową, jeżeli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków zastosowania zwolnienia określonych w art. 21 ust. 3, w art. 22 ust. 4-6 albo warunków zastosowania stawki wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Zdaniem Sądu, z treści przepisu art. 26b ust. 1 wynika więc, że opinia może być wydana jeśli to wnioskodawca wykazał spełnienie warunków zastosowania zwolnienia podatkowego lub zastosowania stawki wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (przepis kształtuje zatem w określony sposób ciężar dowodu w sprawie i w żadnym razie – jak sugeruje to skarga – nie wymaga od organu prowadzenia postępowania wyjaśniającego lub dowodowego).

W rozpoznawanej sprawie zgodzić się zaś należy z organem, że wnioskodawca będący podatnikiem, nie wykazał spełnienia warunku ujętego w art. 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p., tj. warunku bycia rzeczywistym właścicielem należności z tytułu odsetek.

Niezależnie od tego trzeba mieć na względzie, że organ powinien odmówić wydania opinii o stosowaniu preferencji, jeśli zachodzi przynajmniej jedna z przesłanek wskazanych w ustępie 3. artykułu 26b. Oprócz m.in. niespełnienia przez podatnika warunków określonych w art. 21 ust. 3 albo warunków zastosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, należą do nich: istnienie uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności, istnienie uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem m.in. art. 22c u.p.d.o.p. oraz istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej w kraju jego siedziby dla celów podatkowych.

Odnosząc się do pierwszej z wymienionych przesłanek zauważyć trzeba, że verba legis dotyczy ona istnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności ze stanem rzeczywistym dołączonej do wniosku dokumentacji lub oświadczenia podatnika, że jest rzeczywistym właścicielem należności, w stanie faktycznym sprawy – z tytułu odsetek. Definicja pojęcia rzeczywistego właściciela należności, zawarta w przytoczonym wyżej art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p., zgodnie z intencjami wyrażonymi w Komentarzu do Konwencji Modelowej OECD oraz dyrektywie 2003/49/WE, o czym była mowa wyżej, nie odwołuje się do kryteriów formalnych, czego wyraźnie oczekuje podatnik. Przeciwnie, nawiązuje do pewnych stanów faktycznych będących wyrazem określonych uwarunkowań o charakterze ekonomicznym. Rzeczywistym właścicielem należności jest bowiem podmiot, który łącznie spełnia trzy warunki. Po pierwsze, otrzymuje należność dla własnej korzyści, w tym decyduje samodzielnie o jej przeznaczeniu i ponosi ryzyko ekonomiczne związane z utratą tej należności. Po drugie, nie jest pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym – co również należy ustalać nie w kategorii istnienia formalnego zobowiązania opartego na tytule prawnym, ale z odwołaniem się do rzeczywistości ekonomicznej - do przekazania całości lub części należności innemu podmiotowi. Po trzecie wreszcie, prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby, jeżeli należności są uzyskiwane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Jak wskazano już powyżej, brak jest uzasadnienia dla prezentowanego przez skarżącą stanowiska, zgodnie z którym otrzymuje ona odsetki dla swojej korzyści. Nietrafna jest jej argumentacja odwołująca się do braku prawnego obowiązku przekazywania otrzymanych należności innemu podmiotowi (bezpośrednio ją finansującemu). Nie sposób też uznać, że samodzielnie (poprzez fakt działania zarządu spółki) decyduje o przeznaczeniu otrzymanych od F. środków z tytułu odsetek. Biorąc pod uwagę strukturę Grupy oraz istniejące w niej powiązanie osobowe i kapitałowe za zasadne uznać trzeba stanowisko organu, że wybór aktywów, w które inwestowane są środki pochodzące od podmiotów powiązanych oraz sprawowanie zarządu nad inwestycjami faktycznie należy do Funduszy, będących realnymi beneficjentami wszystkich należności odsetkowych z tytułu udostępnionych Grupie kapitałów. O. L. to zatem jedynie formalny właściciel odsetek. Zgodnie ze sprawozdaniem finansowym za 2020 r. spółka otrzymała odsetki od udzielonych pożyczek podmiotom powiązanym w łącznej wysokości 54.142.912,43 zł (w tym od F. – 52.377.334,35 zł), a jednocześnie w tym roku dokonała płatności odsetek na rzecz M. 5 O. l. w wysokości 53.733.584,92 zł. Z kolei M. 5 O. l. zapłaciła odsetki w kwocie 56.565.409,82 zł na rzecz swojego pożyczkodawcy. M. 5 L. C. H. s.a.r.l. za okres pierwszego kwartału 2020 r. była dłużna z tytułu odsetek M. 5 L. H. A s.a.r.l. kwotę 54.439.746,63 zł (za okres od 1 kwietnia 2020r. do 31 marca 2021 r. - 63.149.977,80 zł), ta zaś pozostawała dłużna wobec podmiotów dominujących ok. 64 mln zł z tytułu odsetek. Treść umów pożyczek (zawieranych w podobnym czasie) została zatem ukształtowana w ten sposób, by podmioty w Grupie mogły finansować własne koszty (odsetki od otrzymanych pożyczek) z przychodów z udzielonych pożyczek.

Trzeba także odnotować, że w sprawozdaniu finansowym podatnika za 2020 r. wykazano aktywa finansowe o wartości 1.933.769.822,35 zł, z czego 936.611.747,09zł z tytułu pożyczek i 997.158.075,26 zł z tytułu udziałów w jednostkach powiązanych. W pozycji zobowiązania wykazano kwotę 1.173.325.301,64 zł. Jednocześnie spółka nie posiada żadnych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Ma charakter holdingu pasywnego. Spółka była w 2020r. obsługiwana przez 4 pracowników (zatrudnionych w niepełnym czasie pracy), nie wykazując z tego tytułu zasadniczych kosztów (jak wynika z treści skargi, pracownicy co do zasady byli alokowani przez inne podmioty powiązane). Ponosi jedynie koszty zewnętrzne (1.786.474,72 zł) z tytułu usług księgowych, prawnych (obsługa ta należy do firm zewnętrznych), opłat administracyjnych i czynszu najmu. Siedziba spółki znajduje się pod tym samym adresem, co siedziba spółek powiązanych, będących względem siebie pożyczkodawcami i beneficjentami odsetek. Tytułem prawnym do lokalu jest umowa podnajmu zawarta z [...] s.a.r.l. Najemca i wynajmujący byli reprezentowani przez te same osoby (te same osoby pełnią bowiem funkcje zarządcze w poszczególnych spółkach powiązanych). Spółki w ramach Grupy powstały w podobnym okresie, mają analogiczny przedmiot działalności, a organ dodatkowo wskazał (co wbrew skarżącej nie jest bez znaczenia) na zbieżność czasową ich zawiązania ze zmianami legislacyjnymi w polskiej ustawie podatkowej, jak też zmianami regulacyjnymi dla podmiotów zarejestrowanych w [...], wynikającymi z [...].

Przytoczone okoliczności, zdaniem Sądu wskazują – jak trafnie przyjął organ - na istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że podatnik nie prowadzi rzeczywistej działalności w kraju swojej siedziby dla celów podatkowych. Wykazując aktywa i pasywa o znacznej wartości i podkreślając, że jest podmiotem wyspecjalizowanym w strategicznym zarządzaniu majątkiem oraz finansowaniu inwestycji poprzez udzielanie pożyczek (a zatem deklarując działalność zbliżoną do zakresu działania instytucji finansowych, jakimi są np. fundusze inwestycyjne), spółka zatrudnia niewielką (relatywnie wobec wykazywanych obrotów) liczbę pracowników, nie posiada majątku służącego do wykonywania działalności gospodarczej i deklaruje jej prowadzenie z wykorzystaniem, wynajmowanego wspólnie z innymi powiązanymi podmiotami, lokalu biurowego. Kluczowa dla tego podmiotu obsługa księgowa i prawna pochodzi w całości z zewnątrz. Spółka posiada wprawdzie zarząd, co podkreśla w skardze (a co jest immanentną cechą spółki kapitałowej i nie podlega kwestionowaniu), ale składający się z tych samych osób, które takie funkcje sprawują w podmiotach powiązanych. Nie oznacza to ani samodzielności, ani odrębności gospodarczej wobec podmiotów powiązanych, ale uzasadnia stanowisko organu, że zadaniem spółki było wyłącznie pośrednictwo w wykonywaniu czynności Funduszy i przekazywanie środków (w tym odsetek) do tych podmiotów w Grupie, które nie spełniają wymogów zwolnienia podatkowego. Grupa ta z dużym prawdopodobieństwem została utworzona nie ze względów ekonomicznych, ale w celu skorzystania z preferencji.

Przytoczone wyżej okoliczności uzasadniają bez wątpliwości stanowisko organu, że podatnik jako spółka celowa służy wyłącznie realizacji wewnątrzgrupowych przepływów kapitału, zmierzających do finansowania inwestycji z udziałem innych podmiotów powiązanych. Struktura, w której uczestniczy podatnik ma więc charakter sztuczny.

Powyższe uzasadnia też stanowisko organu o istnieniu uzasadnionego przypuszczenia wydania decyzji z zastosowaniem art. 22c u.p.d.o.p. Powołany przepis przewiduje wyłączenie zastosowania przepisów o zwolnieniach podatkowych przewidzianych m.in. w art. 21 ust. 3 i 22 ust. 4 u.p.d.o.p., jeżeli skorzystanie ze zwolnienia określonego w tych przepisach było sprzeczne w danych okolicznościach z przedmiotem lub celem tych przepisów i było głównym lub jednym z głównych celów dokonania transakcji lub innej czynności albo wielu transakcji lub innych czynności, a sposób działania był sztuczny.

W ocenie Sądu, sposób wykorzystania spółki będącej w strukturze Grupy do wykazania przesłanek zwolnienia z poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych "u źródła" jest sprzeczny z celem tych przepisów. Sposób działania spółki będącej podatnikiem był zaś sztuczny.

W sprawie zachodzą więc przesłanki do odmowy wydania tej opinii, wymienione w art. 26b ust. 3 u.p.d.o.p. Podkreślić przy tym trzeba, że odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji uzasadnia spełnienie nawet jednej z przesłanek ujętych w powołanym przepisie.

Nie są więc uzasadnione zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, tj. art. 26b ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 22c oraz art. 26b ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 4a pkt 29 oraz 21 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.p. przez odmowę wydania opinii o stosowaniu preferencji.

Zdaniem Sądu, niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania – art. 120, 122, 187 § 1 oraz 191 w zw. z art. 121 § 1 O.p. przez niepodjęcie działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz pominięcie przedstawianej przez spółkę argumentacji, a także dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego. Odnosząc się do tych zarzutów zauważyć trzeba, że z przepisu art. 26b ust. 9 u.p.d.o.p. wynika, że do postępowania w sprawie wydania opinii o stosowaniu preferencji i odmowy wydania takiej opinii, mają odpowiednie zastosowanie przepisy działu IV O.p., w tym rozdziału 11, w zakresie nieuregulowanym w art. 26b ust. 1-8 u.p.d.o.p. Mieć należy również na względzie, że z przepisu art. 26b, zwłaszcza w ust. 1 i 3 wynika, jakie okoliczności powinny być w postępowaniu wykazane i na kim ciąży obowiązek ich wykazania. Art. 26b w ust. 1. wprost stanowi, że opinię o stosowaniu preferencji stosuje się, jeśli we wniosku zostało wykazane spełnienie warunków do zastosowania zwolnienia. Z przepisu tego wynika więc wprost, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających zastosowanie zwolnienia podatkowego spoczywa na wnioskodawcy.

W ocenie Sądu, organ przeanalizował całokształt zaoferowanego przez spółkę materiału dowodowego, a jego ocena przez organ zgromadzonego materiału ma charakter kompleksowy i dokonywana została z uwzględnieniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Odmienność konkluzji organu, wobec stanowiska strony, nie oznacza zarzucanego w skardze naruszenia prawa procesowego.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.