Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 597/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 59 par. 1pkt 7, art. 29 par. 1, art. 27 par. 1 i 2. art. 1a pkt 20,
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 02 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Firma A spółka z o.o. z siedzibą [...] wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] lutego 2021 r. nr [...], odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której Naczelnik prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec spółki na podstawie czterech tytułów wykonawczych z [...] czerwca 2018 r. o numerach: [...], [...], [...], [...], wystawionych przez Wójta Gminy [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od nieruchomości odpowiednio za: 2012 r., 2013 r., 2014 r. i styczeń-wrzesień 2015 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u kontrahenta firmy B sp. z o.o. z [...] lipca 2018 r. zostały doręczone skarżącej 24 lipca 2018 r. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał ww. zawiadomienie o zajęciu 26 lipca 2018 r. Zawiadomieniem z [...] lipca 2018 r. organ egzekucyjny dokonał również zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w kontrahenta firmie C sp. z o.o. Skarżąca odebrała ww. zawiadomienie 24 lipca 2018 r., a dłużnik zajętej wierzytelności 25 lipca 2018 r. Ponadto, zawiadomieniami z [...] kwietnia 2019 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank [...] S.A. (zawiadomienie spółka odebrała 13 maja 2019 r., a Bank 29 kwietnia 2019 r.) oraz innej wierzytelności pieniężnej w D s.c. J. C., R. J. z siedzibą w T. (zawiadomienie skarżąca odebrała 7 maja 2019 r., a dłużnik zajętej wierzytelności 6 maja 2019 r.).

W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik zawiadomieniem z [...] lipca 2020 r. zajął trzy nieruchomości położone w gminie [...], w miejscowości D. - zawiadomienia o zajęciu powyższych nieruchomości doręczono skarżącej 10 sierpnia 2020 r. Skarżąca pismem z [...] sierpnia 2020 r. złożyła w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") skargę na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] nr [...], w której zarzuciła naruszenie art. 110c § 2 w zw. z art. 26 § 1 i § 5 oraz art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 527 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.; dalej: "K.c.") oraz wniosła: o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonej czynności; o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości; o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w związku z niniejszą skargą; o wstrzymanie realizacji zastosowanego przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne.

Organ egzekucyjny powyższe wnioski skarżącej rozpatrzył odrębnymi postanowieniami. Postanowieniem z [...] lutego 2021 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych z powodu braku przesłanek.

W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie spółka podniosła zarzuty naruszenia art. 110c § 2 w zw. z art. 26 § 1 i § 5 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 527 K.c. i art. 29 § 1 u.p.e.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości, zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości, a także o wstrzymanie realizacji zastosowanego przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie niniejszego zażalenia stanie się ostateczne.

Dyrektor IAS postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Powołując na wstępie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 poz. 2070 ze zm.; dalej: "ustawa zmieniająca"), organ nadzoru wskazał, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Następnie, mając na uwadze treść art. 59 § 1 u.p.e.a., podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, co do braku podstaw do umorzenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego, stwierdzając brak wystąpienia którejkolwiek z przesłanek, obligujących organ do wnioskowanego umorzenia. Organ nadzoru wyjaśnił, że zarzut niedopuszczalności egzekucji (przesłanka z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) jest nieuzasadniony, gdyż ta przesłanka oznacza niemożność prowadzenia egzekucji z uwagi na przedmiotowe bądź podmiotowe ograniczenia. Zaznaczył, że niedopuszczalność egzekucji musi wynikać z przepisów prawa, natomiast w prowadzonym postępowaniu egzekucja jest dopuszczalna – obowiązek podlegający wykonaniu wynika z decyzji SKO, określającej zobowiązanie podatkowe spółki, wobec której może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Powołując się na formalne badanie dopuszczalności egzekucji, uregulowane w art. 29 § 1 u.p.e.a., Dyrektor IAS stwierdził, że organ egzekucyjny takiego wstępnego badania dokonał i uznał, że tytuły wykonawcze pod względem formalnym zostały wystawione prawidłowo. Wyjaśnił również, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zastosowano szereg środków egzekucyjnych i nie jest możliwe jego umorzenie w oparciu o stwierdzenie niedopuszczalności jednego z nich. Organ nadzoru podkreślił, że objęte niniejszym postępowaniem tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanej spółce 24 lipca 2018 r. wraz zawiadomieniem z [...] lipca 2018 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej u jej kontrahenta firmy B sp. z o.o. Natomiast dokonując zawiadomieniem z [...] lipca 2020 r. zajęcia m. in. nieruchomości zapisanej w księgę wieczystą o nr [...], organ egzekucyjny wskazał ww. numery tytułów wykonawczych. Zaznaczył, że w dziale III powyższej księgi wieczystej zawarto wzmiankę o uznaniu za bezskuteczne czynności prawnych przenoszących własność należącej do skarżącej nieruchomości na rzecz firmy B sp. z o.o., zaś prezesowi skarżącej znany był fakt wydania przez Sąd Okręgowy w [...] wyroku z [...] lipca 2017 r. w sprawie I C [...].

Nadto Dyrektor IAS wskazał na poszerzenie przez skarżącą w zażaleniu podstaw umorzenia o przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z uwagi na brak podstaw prowadzenia egzekucji z uwagi na brak tytułu wykonawczego wobec spółki B, czyli nieistnienie obowiązku. Stwierdzając, że rozpatrzenie innej podstawy prawnej wniosku o umorzenie, czyli dodatkowo opartej o art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a,. jest niedopuszczalne bez uprzedniego rozpoznania takiego wniosku przez organ pierwszej instancji z uwagi na dwuinstancyjność postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zawartych w zażaleniu żądań spółki w zakresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 56 u.p.e.a. oraz wstrzymania realizacji zastosowanego przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego w trybie art. 54 § 7 u.p.e.a., organ nadzoru podkreślił, że nie mogą one być przedmiotem rozstrzygania w toku postępowania odwoławczego prowadzonego w trybie art. 59 u.p.e.a.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie spółka zarzuciła naruszenie:

1. art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 7 u.p.e.a. wobec odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo wystąpienia przesłanek ku temu, tj. pomimo braku istnienia podstaw prowadzonej przez organ egzekucji, z uwagi na brak tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego z majątku spółki B, a dotyczącego zobowiązań dłużnika osobistego skarżącej,

2. art. 110c § 2 w zw. z art. 26 § 1 i § 5 pkt 1 u.p.e.a. wobec jego niezastosowania, przez wzgląd na brak doręczenia zobowiązanemu wraz z zaskarżoną czynnością kompletu tytułów wykonawczych, obejmujących zarówno tytuły z [...] czerwca 2018 r., jak również tytuł, który umożliwiałby organowi prowadzenie egzekucji z majątku spółki B w związku z zobowiązaniami spółki, która to okoliczność stanowi ponadto bezpośrednią przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie przepisu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.;

3. art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 527 K.c. wobec braku zastosowania przez organ egzekucyjny powyższego przepisu, pomimo niedopuszczalności prowadzonej egzekucji, przez wzgląd na wadę formalną czynności organu egzekucyjnego, z uwagi na brak uwzględnienia przez organ egzekucyjny okoliczności, że tytuły wykonawcze powołane jako podstawa czynności egzekucyjnej z [...] lipca 2020 r., skierowanej przeciwko spółce, nie mogą stanowić samoistnej podstawy prowadzenia egzekucji z nieruchomości stanowiącej majątek spółki B

4. art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wobec braku umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo zaistnienia przesłanki umorzenia egzekucji, przez wzgląd na osobę zobowiązanego, wobec okoliczności, że stroną postępowania powinna być spółka będąca właścicielem nieruchomości, z której egzekucja jest prowadzona, tj. spółka B, bowiem to ta spółka musi znosić ciężar prowadzonej egzekucji;

5. art. 29 § 1 u.p.e.a. wobec braku zastosowania, przez wzgląd na brak zbadania przez organ egzekucyjny dopuszczalności prowadzonej egzekucji, skutkujący prowadzeniem egzekucji administracyjnej z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 110 c § 2 w zw. z art. 26 u.p.e.a. z uwagi na wadę formalną czynności organu egzekucyjnego, wobec braku doręczenia zobowiązanej wraz z zaskarżoną czynnością egzekucyjną dokumentu stanowiącego podstawę egzekucji prowadzonej z nieruchomości stanowiącej własność spółki B, jak również brak powołania w treści zaskarżonej czynności egzekucyjnej dokumentów stanowiących podstawę prowadzenia egzekucji z nieruchomości spółki B, skutkującej wadliwością czynności egzekucyjnej.

Ponadto, skarżąca podniosła dodatkową okoliczność, że postępowanie podatkowe za okres 2010-2015 r., tj. za okres uwzględniony w wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] lipca 2017 r. sygn. IC [...], stanowi przedmiot wszczętego i niezakończonego postępowania o wznowienie w trybie art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.;). Podstawę powyższego wniosku stanowi okoliczność, że na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., wydanego w sprawie SK 39/19, przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, na podstawie którego zostały wydane powyższe decyzje podatkowe, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP, wobec czego wierzytelność Wójta z tytułu podatków od nieruchomości za lata 2010-2015 może zostać wyeliminowana z porządku prawnego. Jednocześnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu, względnie zmianę zaskarżonego postanowienia zgodnie ze jej stanowiskiem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").

Skarga, jako niezasadna, podlega oddaleniu.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy w okolicznościach faktycznych sprawy organ egzekucyjny zasadnie odmówił umorzenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego.

Na wstępie wskazać należy, że prawidłowo organy obu instancji przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej o umorzenie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego zastosowały przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Stosownie bowiem do treści art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. W kontrolowanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z chwilą wpływu tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego, tj. w dniu 20 lipca 2018 r., zatem przed wejściem w życie ustawy zmieniającej.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "postępowanie egzekucyjne umarza się" oznacza, że organ egzekucyjny zobligowany jest do umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku zajścia wymienionych w ww. przepisie zdarzeń. Istotne jest, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione przez ustawodawcę w sposób enumeratywny, co oznacza, że żadne inne przesłanki, niż te wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a., nie mogą stanowić podstawy obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wystąpienie chociażby jednej z przesłanek wymienionych w powyższym przepisie obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wystąpią przeszkody o trwałym charakterze (tj. merytoryczne, dotyczące bezpodstawności istnienia obowiązku), uniemożliwiające dalsze prowadzenie postępowania, bądź przemijające (tj. formalnoprawne, proceduralne) powodujące, że jego dalsze prowadzenie jest niecelowe, następuje umorzenie postępowania egzekucyjnego. Może ono nastąpić w każdym stadium postępowania, gdyż przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. nie wyznacza terminu do złożenia takiego wniosku. Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany i wierzyciel mogą wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego.

Przechodząc do istoty sporu wskazać należy, że podstawę prawną wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w kontrolowanej sprawie stanowił przepis art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Przypomnieć też należy, że skarżąca w zawartym w skardze na czynności egzekucyjne wniosku o umorzenie postępowania, powołując się na art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., podniosła przesłankę niedopuszczalności egzekucji, upatrując ją w tym, że nie doręczono jej wraz z zaskarżoną czynnością egzekucyjną (zajęciem nieruchomości), wskazanych w zawiadomieniu o jej dokonaniu, tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...] i [...]

Wyjaśnić należy, że wskazany w zawartym w skardze na czynność egzekucyjną żądaniu umorzenia postępowania egzekucyjnego art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., mówi o niedopuszczalności egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego, a także o braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, mimo ciążącego na wierzycielu obowiązku w tym zakresie. W judykaturze zgodnie przyjmuje się, że egzekucja administracyjna jest dopuszczalna, gdy łącznie spełnione zostaną podmiotowe i przedmiotowe warunki jej prowadzenia. Do przesłanek podmiotowych zalicza się wszystkie wymogi związane z uczestnikami tego postępowania. Przez pojęcie przesłanek przedmiotowych rozumie się dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na egzekwowany obowiązek, jego charakter prawny. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 in fine u.p.e.a.), a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma charakter formalny. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, o której mowa w omawianym przepisie, zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych - podmiotowych lub przedmiotowych, a nie merytorycznych. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z 28 lutego 2018 r., II FSK 512/16 - wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jako przykłady takich zarzutów wskazuje się w orzecznictwie na dopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku, a tym samym niedopuszczalność egzekucji tego świadczenia w drodze egzekucji administracyjnej, wystawienie tytułu wykonawczego przez nieuprawniony podmiot czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalne jest również prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który nie odpowiada wymogom określonym w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. Natomiast zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego oznacza, że w postępowaniu egzekucyjnym zastosowano pozaprawny środek, czyli taki, którego nie przewidują przepisy u.p.e.a. lub np. zastosowano środek egzekucyjny określony w tej ustawie, ale w sytuacji, gdy jego zastosowanie nie było dopuszczalne.

W opinii Sądu, w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor IAS zasadnie uznał, że nie wystąpiły jakiekolwiek okoliczności wskazujące na zarzucaną przez spółkę niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Zaskarżona przez spółkę czynność egzekucyjna (zajęcie nieruchomości) okazała się dokonana prawidłowo, ponieważ wyrokiem wydanym [...] listopada 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Po [...] tut. Sąd oddalił skargę na tę czynność. Do egzekucji zaległości podatkowych (a takie są objęte ww. tytułami wykonawczymi z [...] czerwca 2018 r.) stosuje się egzekucję administracyjną, a w jej ramach zajęcie nieruchomości. We wszystkich objętych spornym postępowaniem egzekucyjnym tytułach wykonawczych organ je wystawiający wskazał podstawę prawną braku obowiązku doręczenia upomnienia. Stanowiące podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego tytuły wykonawcze, z których wynikają egzekwowane należności spełniają ustawowe wymogi zawarte w art. 27 § 1 u.p.e.a. Nie ma w sprawie wątpliwości kto jest wierzycielem (Wójt Gminy [...], nie ma też wątpliwości w kwestii istnienia obowiązku podatkowego (określonego wymienionymi w tytułach wykonawczych decyzjami SKO w [...] z [...] lipca 2017 r. i [...] lutego 2018 r., dotyczącymi podatku od nieruchomości za 2012, 2013, 2014 i 2015 r.) i zaległości podatkowych, w związku z istnieniem których wystawiono tytuły wykonawcze. Powyższych okoliczności skarżąca ani we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ani w skardze na odmowę wnioskowanego umorzenia nie kwestionowała.

Odnosząc się natomiast do wniosku spółki o umorzenie postępowania, organ egzekucyjny wyjaśnił, że odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały już wcześniej doręczone spółce, tj. w dniu 24 lipca 2018 r., ponieważ postępowanie egzekucyjne na podstawie tych tytułów wykonawczych zostało wszczęte właśnie [...] lipca 2018 r. wraz z zajęciem innej wierzytelności pieniężnej, co wynika z akt administracyjnych prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie był zatem zobowiązany ich ponownego doręczania przy podejmowaniu kolejnej czynności egzekucyjnej, tj. przy zajmowaniu nieruchomości.

Niemniej jednak w złożonej na tę czynność egzekucyjną skardze spółka zakwestionowała dopuszczalność dokonanego zajęcia nieruchomości z uwagi na fakt, że nie jest właścicielem zajętej nieruchomości i według niej na podstawie wystawionych wobec niej tytułów wykonawczych nie może być prowadzona egzekucja z nieruchomości będącej własnością spółki B. Odnosząc się do powyższej kwestii wskazać należy, że z akt sprawy wynika, iż wierzyciel zwrócił się do organu z wnioskiem o prowadzenie egzekucji z nieruchomości na podstawie ww. tytułów wykonawczych z [...] czerwca 2018 r., wystawionych wobec skarżącej, ponieważ zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] lipca 2017 r. o sygn. akt I C [...] przeniesienie własności nieruchomości, zapisanej m. in. w księdze wieczystej KW nr [...] (prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], przez skarżącą na rzecz firmy B spółki z o.o. [...] uznano czynność prawną za bezskuteczną względem Gminy [...] (skarga pauliańska).

W myśl art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zobowiązanym jest m.in. osoba prawna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym – również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Zdaniem Sądu, spółka B nie może zostać uznana za zobowiązanego w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, albowiem to nie ona nie wykonała obowiązku o charakterze pieniężnym, który jest egzekwowany w postępowaniu egzekucyjnym (podatek od nieruchomości). W tym znaczeniu zobowiązanym jest ten podmiot – ta osoba, która jest adresatem określonego, wymaganego zachowania (obowiązana do świadczenia pieniężnego). Osoba trzecia, która uzyskała przysporzenie na podstawie umowy przeniesienia prawa własności nieruchomości, a następnie to przysporzenie, a dokładniej czynność prawna do niego prowadząca, została uznana za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela, nie jest zobowiązanym w rozumieniu u.p.e.a. W tym miejscu należy zaznaczyć, że istotą skargi pauliańskiej jest uzyskanie stanu, w którym dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela czynność prawna, jest uznana za bezskuteczną wobec tego wierzyciela.

Podkreślenia także wymaga, że uwzględnienie skargi pauliańskiej nie unicestwia czynności, której ona dotyczy, lecz powoduje, że dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela czynność prawna jest wobec tego wierzyciela bezskuteczna, a w konsekwencji wierzyciel może się zaspokoić ze składnika majątkowego stanowiącego przedmiot czynności uznanej za bezskuteczną. Oznacza to, że wobec tego składnika wierzyciel może skutecznie prowadzić egzekucję, tak jakby czynność prawna nie miała miejsca. Zaskarżona czynność zachowuje zatem ważność, ale – jedynie w stosunku do wierzyciela, który skutecznie wystąpił ze skargą pauliańską – jest ona bezskuteczna. Natomiast w relacjach z innymi osobami, w szczególności między dłużnikiem a osobą trzecią, która uzyskała korzyść majątkową, oraz w stosunku do innych podmiotów czynność pozostaje skuteczna (bezskuteczność względna).

Skoro zatem wierzyciel (Gmina [...] dysponuje prawomocnym, a tym samym wykonalnym orzeczeniem sądowym (wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] lipca 2017 r. sygn. akt I C [...]), uznającym czynność prawną skarżącej, polegającą na przeniesieniu własności nieruchomości na rzecz m.in. spółki B za bezskuteczną wobec niego, jest zatem uprawniony do prowadzenia egzekucji z tej nieruchomości. Formalnymi podstawami wszczęcia tej egzekucji i skierowania jej do przedmiotów majątkowych osoby trzeciej są: tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi (zobowiązanemu) oraz wyrok przeciwko osobie trzeciej, uznający czynność prawną dłużnika za bezskuteczną względem wierzyciela (podobnie post. Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt IV CSK 375/10).

W konsekwencji powyższych rozważań stwierdzić zatem należy, że w niniejszej sprawie zobowiązanym, w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., jest wyłącznie skarżąca spółka, a nie firmy B spółka z o.o. w [...]. W związku z powyższym, wbrew twierdzeniom skarżącej, organ egzekucyjny miał prawo prowadzić egzekucję z ww. nieruchomości, a jako dłużnika w tytule egzekucyjnym, prawidłowo wskazano skarżącą, bez konieczności doręczania dłużnikowi tytułu wykonawczego skierowanego przeciwko spółce B ani wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] lipca 2017 r. sygn. akt I C [...]. Ponownie należy podkreślić, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru w dniu 24 lipca 2018 r. zawiadomienia z [...] lipca 2018 r. o zajęciu innej wierzytelności wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych z [...] czerwca 2018 r., podpisane przez osobę umocowaną do odbioru korespondencji spółki - A. Z.. Natomiast w zawiadomieniu z [...] lipca 2020 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...] W dziale III tej księgi Sąd, na wniosek organu egzekucyjnego, wpisał wzmiankę o wszczęciu egzekucji z tej nieruchomości, a podstawą wpisu tej wzmianki były ww. tytuły wykonawcze oraz wspomniany wyrok uznaniu za bezskuteczną wobec Gminy [...] czynności prawnej, polegającej na przeniesieniu własności nieruchomości pomiędzy firmą B spółką z o.o., a skarżącą spółką, której to Gminie przysługuje wobec skarżącej wierzytelność wynikająca z tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...]

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a., wobec braku stwierdzenia niedopuszczalności prowadzonej egzekucji, wskazać należy, że organ egzekucyjny wszczynając egzekucję bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku, którego tytuł wykonawczy dotyczy. Badanie dopuszczalności egzekucji, jak i ocena, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a. przez organ egzekucyjny następuje w pierwszym stadium postępowania egzekucyjnego – stadium poprzedzającym wszczęcie egzekucji administracyjnej. W przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwraca tytuł wykonawczy wierzycielowi. W sytuacji, gdy organ stwierdził, że egzekucja jest dopuszczalna i tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi, nadaje mu klauzulę i doręcza jego odpis zobowiązanemu, co w kontrolowanej sprawie – jak już wyżej wyjaśniono - nie miało miejsca.

Natomiast w kwestii wszczętego i niezakończonego postępowania o wznowienie podkreślenia wymaga, że toczenie się postępowań związanych ze świadczeniem dochodzonym w drodze egzekucji nie zostało wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. jako przyczyna umorzenia postępowania. Fakt podejmowania przez zobowiązanego działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji w trybie nadzwyczajnym, m. in. wznowienia postępowania administracyjnego, sam w sobie nie stanowi przeszkody w kontynuowaniu postępowania egzekucyjnego. Gdyby bowiem przyjąć, że jedynie samo prawdopodobieństwo wyeliminowania w przyszłości decyzji, w której ustalony został egzekwowany obowiązek miało przemawiać za umorzeniem tego postępowania, zniweczony zostałby cel, którym pozostaje doprowadzenie do wykonania obowiązku. Ustawodawca dopuszczając możliwość jednoczesnego prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym oraz administracyjnego postępowania egzekucyjnego świadomie podejmuje ryzyko ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej.

Podsumowując, w ocenie Sądu zarzuty podniesione w skardze są niezasadne, a argumenty na ich poparcie nietrafne. Sąd nie dopatrzył się w kontrolowanej sprawie także innych naruszeń przepisów, mogących powodować uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.