Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 107/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 152, art. 200. art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.30 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 1, art. 16 ust. 6
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art.75
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity
article: art. 6, art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Tuczek-Podczaska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2012 roku sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrany i zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz G. K. kwotę 300 złotych (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 107/12

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta Ł. działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm.; dalej: K.p.a.), art. 16 ust. 6, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt. 1, ust. 6, ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) orzekł o:

- uznaniu za nienależnie pobrany przez G.K. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie na okres od 1.06.2007 r. do 30.09.2011 r.

- zwrocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1.06.2007 r. do 30.09.2011 r. w wysokości 7.596 zł wraz z ustawowymi odsetkami na dzień wydania decyzji w kwocie 2.223,57 zł, łącznie stanowiącą kwotę 10.179,57 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 30 ust. 1 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Wskazał dalej, że za nienależnie pobrane świadczenia w myśl art. 30 ust. 2 pkt 1 wymienionej ustawy, uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Prezydent Miasta Ł. wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o przyznaniu G.K. zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2005 r. na stałe w wysokości 144 zł miesięcznie. Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] podwyższył kwotę zasiłku do 153 zł miesięcznie. W dniu 20 września 2011 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. w treści którego wskazano, że G.K. jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2007 r. Mając powyższe na uwadze organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. nr [...] zmienił swoje wcześniejsze rozstrzygnięcia i orzekł o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 lipca 2005 r. do 31 maja 2007 r.

Powołując się na art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, w związku z czym, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje G.K. od dnia 1 czerwca 2007 r., a wobec tego nienależnie pobrała ona zasiłek pielęgnacyjny za okres od 1 czerwca 2007 r. do 30 września 2011 r. i jest zobowiązana do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Wskazał również, że strona była pouczona o przypadkach, w których nie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny jak również o obowiązku niezwłocznego poinformowania tutejszego organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz w decyzji przyznającej świadczenie. Organ dodał, że w szczególnie uzasadnionych okolicznościach istnieje możliwość umorzenia w całości lub w części kwoty nienależnie pobranych świadczeń lub też odroczenia terminu płatności albo też rozłożenia go na raty.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła G.K. wnosząc o jej uchylenie. Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem, podniosła iż zasiłek pielęgnacyjny przyznano jej na podstawie prawomocnej decyzji po spełnieniu wymaganych przesłanek. W uzasadnieniu powołała argumenty dotyczące wieku i stanu zdrowia, wskazując także, że organ nie poinformował jej o ciążących na niej obowiązkach, zatem nie może żądać zwrotu wypłaconych świadczeń.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 16 ust. 1 i ust. 6 oraz art. 30 ust. 1, ust. 2 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. akceptując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i odwołując się do przywołanych okoliczności oceniło, że organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wydana zaś w sprawie decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Organ dodał nadto, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. G.K. dołączyła do wniosku orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym na stałe, w związku z czym świadczenie zostało przyznane na czas nieokreślony.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. wniosła G.K., zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł.. Działając przez swojego pełnomocnika zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego, to jest art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na tym, że organy obu instancji niesłusznie przyjęły, iż pobierany przez skarżącą zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz że skarżąca została należycie i skutecznie pouczona zarówno we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego jak i w decyzji przyznającej świadczenie o sytuacjach, w których następuje brak prawa do pobierania świadczenia;

2. przepisów postępowania, to jest art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. poprzez nie ustalenie okoliczności istotnych dla treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez zaniechanie zbadania kwestii stanu zdrowia skarżącej i jego wpływu na możliwość rzeczywistej percepcji przez skarżącą pouczenia zawartego we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz w decyzji przyznającej świadczenie, na które to pouczenie powołują się organy obu instancji,

które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, przez co zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli instancyjnej.

Skarżąca podniosła, że zarówno w chwili składania wniosku o przyznanie jej świadczenia, jak i w czasie jego pobierania, nie wiedziała i tym samym nie była świadoma tego, że fakt bycia uprawnionym do dodatku pielęgnacyjnego wpływa na jej uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego. W dacie składania wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego skarżąca spełniała przesłanki niezbędne do uzyskania tego prawa, a jednocześnie nie była uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego i nie otrzymywała go, tym samym działała w dobrej wierze, dlatego też nie można skutecznie zarzucić jej, iż pobierany zasiłek pielęgnacyjny był świadczeniem nienależnie pobranym. Dodała też, że wymogu bycia pouczonym nie można odnosić jedynie do pouczenia przekazywanego świadczeniobiorcy w dacie składania wniosku o świadczenia, a więc zanim jeszcze świadczenia zostaną uruchomione. Zdaniem skarżącej pouczenia adresowane do stron winny być czytelne, jasne i zrozumiałe dla świadczeniobiorcy, a organy winny uwzględniać kto jest adresatem kierowanego przez nie pouczenia i w myśl zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa kierować je w sposób czytelny dla tego adresata. Zdaniem skarżącej celem pouczenia jest nie tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej. Jeżeli zatem udzielone stronie pouczenie okazało się nieskuteczne, to nie sposób przyjąć, że pobierając jednocześnie konkurencyjne świadczenia strona działa w złej wierze, a tylko w takiej sytuacji świadczenie można byłoby uznać za nienależnie pobrane. Zaznaczyła przy tym, że już w odwołaniu wspominała, że jest osobą starszą i ciężko schorowaną (jest osobą w podeszłym wieku, cierpiącą na niewydolność nerek, nowotwór piersi, cukrzycę II typu, przeszła zawał serca i od wielu lat praktycznie niewidoma z powodu odklejenia się siatkówki), a nadto, że nikt z pracowników organu nie poinformował jej choćby ustnie co do tego, na czym polegać miałby obowiązek niezwłocznego zawiadomienia organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, a także o konsekwencjach braku takiego zawiadomienia. Zważywszy na to organ odwoławczy powinien przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe i ustalić jaki jest stan zdrowia skarżącej oraz jego ewentualny wpływ na podejmowane przez nią czynności w sferze jej obowiązków. Skarżąca podniosła też, że podziela stanowisko sądów administracyjnych, wedle którego nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. Uwzględniając skargę na rozstrzygnięcie sąd uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, sąd dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej uchybienia przepisom prawa materialnego w stopniu, które obligują do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Jako podstawę materialno prawną kwestionowanej decyzji organ przywołał przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) zwanej dalej ustawą.

Stosownie do art. 30 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. W myśl zaś art. 30 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy za nienależnie pobranie świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Nie ulega zatem wątpliwości, że dla oceny legalności decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie, którego podstawą jest spoczywający na organach obowiązek prawidłowego pouczenia osoby otrzymującej świadczenia o sytuacjach, w których nastąpić może brak prawa do ich pobierania. Okoliczność ta wielokrotnie podnoszona była w orzecznictwie sądowym i nie budzi sporów (por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2011 r., I OSK 2078/10). Zatem ustalenie, że świadczeniobiorca pobrał nienależne świadczenie i jest zobowiązany do jego zwrotu, musi zostać poprzedzone oceną istnienia przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Innymi słowy, osoba pobierająca świadczenie rodzinne musi zostać należycie pouczona o sytuacjach, w których następuje brak prawa do ich pobierania.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, orzekające w sprawie organy nie sprostały ciążącym na nich powinnościom. W niniejszej sprawie nie można bowiem uznać, aby skarżąca została należycie poinformowana o przyczynach powodujących utratę prawa do pobierania świadczeń rodzinnych, co czyni zasadnym argumenty zawarte w skardze. Tymczasem owo pouczenie stanowi warunek sine qua non żądania zwrotu nienależnie zrealizowanych/wypłaconych kwot zasiłku. Zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, wspomniane pouczenie powinno być adekwatne do obowiązujących przepisów, odnosić się do konkretnie otrzymywanego świadczenia i operować zwrotami zrozumiałymi dla adresata tak, aby mógł je uwzględnić w ocenie własnej sytuacji (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1979 r., sygn. akt II URN 51/80, publ. OSNCP z 1980 r. nr 10. poz. 202 i z dnia 14 marca 2006 r., sygn. akt I UK 161/05, publ. OSNP 2007, nr 5-6, poz. 78). Pouczenie nie może zaś być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia. Aby uznać je za prawidłowe, musi być jasne, czytelne i powinno zawierać wszelkie informacje o obowiązujących zasadach. Nie do przyjęcia jest zaś sytuacja, gdy pouczenie sformułowane jest w taki sposób, że dotyczy wszystkich ewentualnych i hipotecznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Zatem pouczenia zamieszczane standardowo na drukach wniosków o przyznanie konkretnego rodzaju pomocy, z którym świadczeniobiorca ma możliwość zapoznania się jedynie w momencie składania wniosku, a które następnie pozostawione są w aktach administracyjnych sprawy lub pouczenia zawarte w decyzjach, lecz dotyczące wszystkich możliwych sytuacji, w odniesieniu do konkretnego świadczenia, nie mogą być uznane za prawidłowe. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy przytaczają jedynie przepis ustawy, bez jakiejkolwiek jego wyjaśnienia. Pouczenie takie, dla większości osób nieposiadających wykształcenia prawniczego, jest bowiem niezrozumiałe, nieczytelne i nie spełnia przedstawionych wyżej kryteriów.

Z kolei brak prawidłowego pouczenia oznacza, że osoba pobierająca świadczenia nie ma obowiązku ich zwrotu, choćby nawet z innych źródeł mogła dowiedzieć się o tych okolicznościach (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2005 r., II UK 440/03, publ. OSNPUiSP z 2005 r., nr 18, poz. 291).

W skardze wniesionej do Sądu strona skarżąca zarzuciła organom brak prawidłowego pouczenia jej o treści art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) akcentując, że jest osobą w podeszłym wieku i ciężko schorowaną, a stan jej zdrowia utrudnia należyte rozeznanie w dotyczących jej sprawach.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, zarzut ten jest w ocenie Sądu zasadny.

Niespornym jest, że przepis art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Z kolei art. 75 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przewiduje m.in. że dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta ukończyła 75 lat życia. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że na wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego zawarte jest pouczenie, że zasiłek ten nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Niemniej z pouczeniem tym skarżąca mogła zapoznać się jedynie w momencie składania wniosku, a następnie pouczenie to pozostało wraz z samym wnioskiem w aktach sprawy. Wskazanego pouczenia nie zawierały już doręczona skarżącej decyzja zmieniająca z dnia [....] r. W decyzji tej zamieszczono jedynie zobowiązanie do powiadomienia organu o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia. Nie ulega wątpliwości, że tak sformułowane pouczenie, nieprecyzujące sytuacji, w których dochodzi do utraty prawa do świadczeń, w istocie pouczeniem nie jest. Pouczenia o dużym stopniu ogólności, jak w niniejszej sprawie, nie mogą zostać uznane za wystarczające, nawet abstrahując od szczególnej sytuacji zdrowotnej skarżącej. Brak wskazania, kiedy i jakie okoliczności osoba korzystająca ze świadczeń powinna przedstawić organowi w toku pobierania konkretnego świadczenia, powoduje wadliwość pouczenia. Właściwe pouczenie winno być zamieszczone albo w ulotce, z której następnie strona może korzystać w okresie późniejszym, albo w uzasadnieniu decyzji. Przedstawienie stronie do wglądu przepisów regulujących zasady przyznawania świadczeń rodzinnych polegające na możliwości ich lektury na formularzu wniosku, następnie spoczywającym w urzędzie jako część akt sprawy nie wyczerpuje wymogów pouczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 331/08). Takie działania organów uznać należy niewątpliwie za naruszające zasadę praworządności i obowiązku pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 6 i 8 k.p.a.). Organy obowiązane są przecież do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Podkreślić należy przy tym, że wymóg prawidłowego pouczenia jest tym bardziej istotny w sprawach dotyczących zasiłków pielęgnacyjnych zważywszy, że świadczenia te w zasadzie przyznawane są osobom starszym, schorowanym, niepełnosprawnym, tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. Treść pouczenia powinna być zatem dostosowana do możliwości adresata, jego stanu zdrowia, w tym możliwości widzenia i zapamiętywania.

Z uwagi zatem na fakt, że udzielone skarżącej pouczenie okazało się nieskuteczne, nie sposób przyjąć, że pobierając jednocześnie zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny, skarżąca działała w złej wierze, a tylko w takiej sytuacji świadczenie można byłoby uznać za nienależnie pobrane. W wyrokach z dnia 14 grudnia 2009 r., I OSK 826/09 oraz z dnia 27 października 2010 r., I OSK 981/10 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ustawa o świadczeniach rodzinnych posługuje się pojęciem "świadczeń nienależnie pobranych". Obowiązek zwrotu nie dotyczy "nienależnego świadczenia", ale "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są pojęciami tożsamymi. "Nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła, natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia.

Rozpatrując sprawę ponownie organy zobowiązane będą zatem do uwzględniania przedstawionej oceny prawnej, skutkującej w realiach niniejszej sprawy brakiem przesłanek do uznania świadczeń pobranych przez skarżącego za nienależne, co powoduje z kolei niemożność żądania ich zwrotu.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 i art. 152 p.p.s.a orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sąd orzekł jak w pkt 3 wyroku, na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. przy zastosowaniu § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego według złożonego zestawienia, jako że w sprawach skarg na decyzje w przedmiocie świadczeń z zakresu pomocy społecznej, tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, o jakiej mowa w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a przywołanego wyżej rozporządzenia (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt I OZ 515/09, publ. ONSAiWA 2010/4/79).

m.ch.