Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 187/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska ( spr.) Sędzia WSA Barbara Koś Sędzia WSA Beata Sokołowska Protokolant: st.sekr.sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 09 maja 2006r. przy udziale sprawy ze skargi I. H. - P.W. "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego o d d a l a s k a r g ę /-/ B.Sokołowska /-/ M.Kosewska /-/ B.Koś


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] nr [...] uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne dokonane w procedurze uproszczonej poprzez wpis do rejestru towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu pod pozycjami nr [...], [...] i [...] z dnia 7.08.2002r. oraz zgłoszenie celne uzupełniające SAD nr [...] z dnia 13.08.2002 r. w części dotyczącej stawki celnej i kwoty długu celnego i zmienił stawkę celną z 18 % na 60 %, określając na nowo wysokość długu celnego; wezwał importera PW "A" I. H. do uiszczenia należności celnych w łącznej kwocie 46.569,30 zł od sprowadzonej z Chin odzieży oraz do uiszczenia odsetek wyrównawczych.

W uzasadnieniu podano, że do zgłoszenia celnego SAD dołączono m. in. faktury handlowe nr [...] z 4.07.2002r. i nr [...] oraz świadectwo pochodzenia towaru Form A nr [...] z dnia 4.07.2002r. oraz nr [...] z dnia 4.07.2002 r. Po wyjaśnieniu istoty zgłoszenia celnego ( art. 3 § 1 pkt 24 Kodeksu celnego ) i treści art. 83 § 1 i 2 Kodeksu celnego organ celny wskazując na przepis § 20 a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia ( Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm. ) wskazał, że pismem z dnia 06.05.2003 r. polskie władze celne zwróciły się do chińskich władz celnych ( Urzędu Kontroli i Kwarantanny Przywozowej i Wywozowej Guandong Chińskiej Republiki Ludowej ) o przeprowadzenie weryfikacji pod względem autentyczności i poprawności danych 25 świadectw pochodzenia. Pismem z dnia 26.05.2003r. chińskie władze celne nie potwierdziły autentyczności świadectwa pochodzenia FORMA nr [...] . W rezultacie oznacza to, że zgłoszenie celne zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych, a należności celne zaniżone. Ponieważ wyniki weryfikacji są wiążące dla polskich organów celnych zostało wszczęte z urzędu postępowanie celne, o którym pisemnie - w dniu 14.08.2003 r. - poinformowano stronę, dając jej możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, składania wyjaśnień i wniosków. Kolejnym pismem z dnia 2.08.2003r. ponownie zwrócono się do chińskich władz celnych z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji kolejnych świadectw pochodzenia w tym świadectwa FORM A nr [...] z 4.07.2002 r. Urząd Kontroli i Kwarantanny Przywozowej i Wywozowej, Guandong Chińskiej Republiki Ludowej nie potwierdził autentyczności weryfikowanych dokumentów, ustalił między innymi , iż w/w świadectwo nie było wystawione przez niniejszy urząd, a pieczęcie użyte do potwierdzenia świadectwa są podrobione . Zatem weryfikowane świadectwo jest nieważne ( pismo z dn. 9.09.2003r.). Następnie pismem doręczonym 13.11.2003 r. pouczono stronę w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej.

W dalszej części uzasadnienia decyzji wyjaśniono, że zgodnie z art. 15 § 1 Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa się dla stosowania stawek celnych konwencyjnych i autonomicznych taryfy celnej. Ustalenie pochodzenia towarów dla potrzeb wyboru stawki celnej dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia - świadectwa pochodzenia, faktury, specyfikacji lub innego dokumentu, w którym jest zapis o kraju pochodzenia lub na podstawie trwałego oznaczenia kraju pochodzenia na towarze, przy czym w wypadku wątpliwości co do pochodzenia towarów organ celny może zażądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie - zgodnie z art. 19 Kodeksu celnego i § 11 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. Zgodnie z § 11 ust. 1 tego rozporządzenia pochodzenie przedmiotowych towarów winno być udokumentowane świadectwem pochodzenia, które musi być sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania takich świadectw, zawierać dane niezbędne do identyfikacji towaru objętego świadectwem oraz poświadczać pochodzenie towaru z danego kraju ( § 13 rozporządzenia ).

Skoro zatem organ celny uzyskał od chińskich władz celnych informację o negatywnym wyniku weryfikacji przedmiotowego świadectwa pochodzenia, nie mógł przyjąć go jako prawidłowego dokumentu uprawniającego do zastosowania stawki celnej konwencyjnej w wysokości 18 %, wobec czego należało zastosować stawkę autonomiczną w wysokości 60 %. Kraj pochodzenia ( Chiny ) ustalono przy tym na podstawie zapisów na fakturach stanowiących załącznik do zgłoszenia celnego.

Nałożenie obowiązku uiszczenia odsetek wyrównawczych wynikało natomiast z zarejestrowania kwoty długu celnego na podstawie nieprawidłowych danych - nieautentycznych świadectw pochodzenia, przedłożonych przez stronę, chociaż to w jej interesie leżało sprawdzenie rzetelności i wiarygodności tych dokumentów.

W odwołaniu importer zarzucił, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, bowiem nie wskazuje podstawy prawnej, według której uznano wyniki weryfikacji świadectwa pochodzenia za wiążące. Również postępowanie dowodowe było niepełne, gdyż organ celny nie podjął żadnych własnych czynności, które potwierdzałyby ustalenia chińskich władz celnych, przez co naruszono art. 122 Ordynacji podatkowej. Strona zakwestionowała również zasadność pobrania odsetek wyrównawczych, wskazując, że nie miała możliwości skontrolowania autentyczności świadectw pochodzenia, zatem przedłożenie rzekomo sfałszowanych dokumentów nie wynikało z jej zaniechania ani tym bardziej świadomego działania. Pobranie odsetek nastąpiło zatem z naruszeniem § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29.08.2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, ustalenia i argumentację organu pierwszej instancji, uznając je za prawidłowe. Podkreślono przy tym, iż możliwość zastosowania właściwej stawki celnej w handlu niepreferencyjnym jest uzależniona od rodzaju przedstawionego przez zgłaszającego dowodu pochodzenia oraz jego formalnej i materialnej poprawności. Takim dowodem jest prawidłowo wystawione świadectwo pochodzenia, uprawniające do zastosowania stawki celnej konwencyjnej. Dokument ten podlegać jednak może czynnościom weryfikacyjnym, polegającym na sprawdzeniu jego autentyczności oraz prawidłowości danych w nim zawartych - zgodnie z § 20 a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Wynik postępowania weryfikacyjnego w postaci odpowiedzi właściwego organu celnego jest wystarczającym dowodem do oceny wiarygodności danego świadectwa pochodzenia towaru, wobec czego dalsze postępowanie dowodowe w tym zakresie było zbędne. Poza tym organ II instancji zauważył, iż trudno byłoby powołać biegłego, który mógłby wypowiedzieć się w kwestii autentyczności pieczęci chińskich, skoro zostały one zanegowane przez same organy chińskie, uprawnione do wystawiania dokumentów celnych.

W kwestii odsetek wyrównawczych organ celny drugiej instancji wyjaśnił, że strona poza przedstawieniem mechanizmu zawarcia transakcji, nie udowodniła, jak tego wymaga przepis § 5 ust. 3 powołanego przez nią rozporządzenia Ministra Finansów z 29.08.2003 r., że posłużenie się przez nią sfałszowanymi świadectwami pochodzenia i w rezultacie zgłoszenie nieprawidłowych i niekompletnych danych nie było wynikiem zaniedbania lub świadomego działania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, radcę prawnego podtrzymał wszystkie twierdzenia zawarte w odwołaniu i wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, wstrzymanie wykonania decyzji i zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 9.615,00 zł.

W piśmie z 8.02.2005 r. dodatkowo podniósł zarzut naruszenia zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu oraz oparcia wydanej decyzji na częściowo jedynie zebranym materiale dowodowym oraz zarzut niekonstytucyjności przepisu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 146 z 2001r., poz. 1639 ze zm. ) i przepisu § 20 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia ( Dz. U. Nr 130, poz.851 ze zm. ). Skarżący wnosił równocześnie o rozważenie zasadności wystąpienia przez sąd do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o orzeczenie, że:

1) § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej - w zakresie w jakim ustala on wysokość stawki celnej oraz nakazuje organowi celnemu stosowanie ( wobec towarów dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru ) stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100% lub stawki celnej konwencyjnej podwyższonej o 100 % jeżeli jest wyższa od stawki autonomicznej - jest niezgodny z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, albowiem ustala stawkę daniny publicznej pomimo, że stawka taka winna być regulowana aktem prawnym rangi ustawowej, wydany został na podstawie przepisu nie zawierającego odpowiednich wytycznych co do ustalenia stawki daniny publicznej oraz ustala stawkę takiej daniny o charakterze wyraźnie represyjnym.

Według art. 217 Konstytucji RP nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych oraz zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Zdaniem skarżącego pojęcie "obowiązek podatkowy" oznacza również obowiązki związane z opłacaniem należności celnych. Przepisy rangi rozporządzenia nie mogą wobec tego stanowić podstawy obowiązku uiszczania daniny publicznej. Podniesiono ponadto, iż nawet w przypadku uznania, że materia ta może być regulowana w drodze aktu podustawowego, to przedmiotowe rozporządzenie wydane zostało na podstawie upoważnienia ustawowego nie zawierającego odpowiednich wytycznych ( art. 13 § 6 Kodeksu celnego )

2) § 20 a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia

( Dz. U. Nr 130, poz.851 ze zm. ) jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, albowiem wydany został z naruszeniem zasad przyzwoitej legislacji oraz łamie zasadę demokratycznego państwa prawa poprzez takie ukształtowanie procedury administracyjnej, które pozbawia stronę możliwości czynnego udziału w tym postępowaniu.

Przedmiotowe rozporządzenie wydane zostało na podstawie art. 19 § 3 Kodeksu celnego, dającego Radzie Ministrów upoważnienie do określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania pochodzenia towarów, w których produkcję zaangażowany jest więcej niż jeden kraj, sposób dokumentowania takich towarów oraz towarów pochodzących z danego kraju, a także listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Tymczasem § 20 a) rozporządzenia przewiduję specjalną procedurę weryfikacyjną dotyczącą autentyczności świadectwa pochodzenia. Zdaniem skarżącego kwestia ta wykracza poza zakres delegacji ustawowej, w której mowa jedynie o "sposobie dokumentowania pochodzenia towarów". Ponadto niezgodne z normami konstytucyjnymi jest tworzenie takiego trybu weryfikacyjnego, którego wynik jest ustalany arbitralnie przez organy celne państw obcych i w którym strona pozbawiona została prawa do uczestniczenia w czynnościach procesowych, obrony swoich praw .

Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i nie wyraził zgody na przeprowadzenie mediacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Na wstępie wskazać należy, iż w niniejszej sprawie nie było podstaw prawnych do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zm. ) i przepisu § 20 a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia ( Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm. ). Zgodnie bowiem z art. 188 pkt. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 2 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 01.08.1997r. o Trybunale Konstytucyjnym ( Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zmian. ) Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach zgodności przepisów prawa wydawanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. Wśród podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o wydanie takiego orzeczenia - wymienionych taksatywnie w przepisie art. 191 ust. 1 Konstytucji - nie ma jednak sądów powszechnych czy administracyjnych.

Mają one natomiast kompetencję do przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed tym sądem - zgodnie z art. 193 Konstytucji oraz art. 3 powyżej cytowanej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. W orzecznictwie zwraca się jednak uwagę, iż uprawnienie do wystąpienia z takim pytaniem prawnym nie oznacza każdorazowo obowiązku dokonywania takiej czynności - ocena w tym zakresie pozostawiona została danemu składowi orzekającemu, który może stwierdzić brak uzasadnionych podstaw do takiego wystąpienia ( zob. m. in. uzasadnienie wyroku NSA z 28.09.2004r., sygn. akt GSK 746/04, LEX nr 162438 ). Uznaje się przy tym, iż przedstawienie pytania prawnego może nastąpić jedynie wówczas, gdy sąd rozstrzygający daną sprawę uzna, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do zgodności danego aktu normatywnego z Konstytucją. Instytucja pytania prawnego ma bowiem na celu usunięcie z systemu prawnego przepisu niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową, czy ustawą. Oznacza to, iż sąd zobowiązany jest sformułować w pytaniu zarzut niezgodności określonego przepisu z powyższymi aktami normatywnymi ( art. 32 ust. 1 pkt. 3 i 4 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym ). Nie może on zatem stawiać pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji, dopóki sam nie wyrobi sobie poglądu prawnego w kwestii niezgodności określonego aktu prawnego z Konstytucją ( działając przy tym z urzędu, bądź też rozpatrując wniosek strony o wystąpienie z pytaniem prawnym ). W przeciwnym razie należałoby uznać, iż sąd zwraca się do Trybunału z pytaniem prawnym nie po to, aby przedstawić konkretny umotywowany zarzut niezgodności danego aktu normatywnego z Konstytucją, ale po to, żeby uzyskać od Trybunału stanowisko w kwestii prawidłowej wykładni wskazanych norm prawnych, które mają stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia sądowego, co oczywiście nie należy do kompetencji Trybunału ( zob. teza 2 postanowienia SN z 18.09.2002r., sygn. akt III CKN 326/01, LEX nr 56898; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 27.11.2003r., sygn. II AKa 308/03, OSA 2004/7/57; A. Wasilewski, Przedstawianie pytań prawnych Trybunałowi Konstytucyjnemu przez sądy, Państwo i Prawo 1999, z. 8, s. 25-39; A. Wasilewski, Pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sądowy 2000, nr 5, str. 3-11; P. Tuleja, Stosowanie Konstytucji RP w świetle zasady jej nadrzędności - wybrane problemy, Kraków 2003, s. 352-353 ).

Analizując treść przepisów prawnych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji oraz przepisów powołanych przez stronę skarżącą, Sąd uznał, iż nie ma wątpliwości co do ich zgodności z normami Konstytucji RP, które uzasadniałyby wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym.

Zdaniem strony skarżącej przepis § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej w zakresie w jakim ustala on wysokość stawki celnej autonomicznej oraz nakazuje organowi celnemu stosowanie - wobec towarów dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru - stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100% lub stawki celnej konwencyjnej podwyższonej o 100 % jeżeli jest wyższa od stawki autonomicznej, jest niezgodny z art. 217 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski, albowiem ustala stawkę daniny publicznej pomimo, że stawka taka winna być regulowana aktem prawnym rangi ustawowej, wydany został na podstawie przepisu nie zawierającego odpowiednich wytycznych co do ustalenia stawki daniny publicznej oraz ustala stawkę takiej daniny o charakterze wyraźnie represyjnym.

Według art. 217 Konstytucji RP nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych oraz zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków może nastąpić wyłącznie w drodze ustawy. Zdaniem skarżącego pojęcie "obowiązek podatkowy" oznacza również obowiązki związane z opłacaniem należności celnych. Przepisy rangi rozporządzenia nie mogą wobec tego stanowić podstawy obowiązku uiszczania opłaty tego typu. Podniesiono ponadto, iż nawet w przypadku uznania, że materia ta może być regulowana w drodze aktu podustawowego, to przedmiotowe rozporządzenie wydane zostało na podstawie upoważnienia ustawowego nie zawierającego odpowiednich wytycznych ( art. 13 § 6 Kodeksu celnego ).

Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić. W ocenie Sądu nie należy utożsamiać cła z podatkiem, jakkolwiek wykazuje ono daleko idące podobieństwa do podatku. Co prawda w sensie ekonomicznym jest ono postrzegane jako rodzaj podatku pośredniego, stanowiącego źródło dochodów Skarbu Państwa, jednakże ze względu na liczne specyfiki i różnice istniejące między szeroko rozumianym systemem prawa podatkowego i celnego uznaje się za uzasadnione odrębne traktowanie ceł i podatków w ujęciu normatywnym ( zob. m. in. Gerard Mosiej, Pojęcie cła. Analiza doktrynalna i dogmatyczna w Polsce, Państwo i Prawo, 2004, nr 4, s. 57-68 ).

Jakkolwiek w Kodeksie celnym nie ma precyzyjnej definicji cła, jednakże cały szereg postanowień kodeksowych pozwala określić poszczególne elementy tej kategorii prawnej, dające podstawę do odrębnego traktowania ceł od podatków. Polski ustawodawca wskazał bowiem w powyższej ustawie m. in., czym jest należność celna (art. 3 § 1 pkt. 8 i 9 Kodeksu celnego ), dług celny ( art. 3 § 1 pkt. 3 ), podstawę wymiaru cła ( art. 13 § 1 ) i tryb jego płatności ( art. 85 § 1 ). W ten sposób można dokonać enumeracji cech składających się na ustawowe pojęcia cła według Kodeksu celnego - jest ono w tym ujęciu należnością celną ( wywozową i przywozową ), zobowiązaniem do jej uiszczenia z tytułu importu lub eksportu towaru oraz immanentnym elementem Taryfy celnej. W ustawie tej określono także podmioty zobowiązane do uiszczania cła - dłużników, osoby, osoby krajowe, zgłaszających itd.

Ze względu na istniejące różnice w normatywnym ujęciu ceł i podatków w ocenie Sądu nie było podstaw do stwierdzenia, iż cło winno być uznane za "podatki" w rozumieniu przepisów Konstytucji RP. Wskazać tu należy, że w art. 217 wymieniono obok podatków "inne daniny publiczne", do których należy zaliczyć także cła, z uwagi na treść art. 84 Konstytucji, w świetle którego daniną publiczną są podatki oraz inne świadczenia pieniężne. Nie oznacza to jednak, że wszystkie ograniczenia zawarte w art. 217 Konstytucji odnoszą się do innych niż podatki danin publicznych. Przepis ten wyraźnie bowiem stanowi, że tylko nakładanie podatków oraz innych danin publicznych następuje w drodze ustawy, zaś pozostałe elementy tego przepisu odnoszą się tylko do podatków, gdyż wskazano tam wprost, że w drodze ustawy następuje określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków, nie wymieniając przy tym innych danin publicznych.

W konsekwencji zakaz określania stawek podatkowych w drodze aktu prawnego innego niż ustawa nie dotyczy kwestii ustalania stawek celnych. Z tego też powodu zdaniem Sądu zgodność przepisu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, w zakresie w jakim ustala on wysokość stawki celnej autonomicznej oraz nakazuje organowi celnemu stosowanie - wobec towarów dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru - stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100% lub stawki celnej konwencyjnej podwyższonej o 100 % jeżeli jest wyższa od stawki autonomicznej, z art. 217 Konstytucji nie budzi wątpliwości.

Przepis ten jest ponadto zgodny - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski, zgodnie z którym rozporządzenia winny być wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie takie musi przy tym określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.

Delegacja ustawowa do wydania przedmiotowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej zawarta została w przepisie art. 13 § 6 Kodeksu celnego. Zobowiązywał on Radę Ministrów do ustanowienia taryfy celnej, stanowiącej podstawę do określenia cła za pomocą kodów taryfy celnej służących do klasyfikacji towarów ( art. 13 § 1 i § 5 ustawy ). W przepisie art. 13 § 3 Kodeksu celnego określono konstytutywne elementy taryfy, takie jak - nomenklatura scalona, stawki celne ( w tym stawki obniżone i preferencyjne ), sposób, warunki i zakres ich stosowania, czy wymagane jednostki miar. Z tego względu należało uznać, iż powyższe rozporządzenie w sprawie ustanowienia Taryfy celnej wydane zostało na podstawie prawidłowo sformułowanej delegacji ustawowej, zawartej w art. 13 § 6 w zw. z art. 13 § 1 § 3 i § 5 Kodeksu celnego. Taryfa celna stanowiąca załącznik do tego rozporządzenia zawiera bowiem wszystkie elementy wskazane w ustawie, a w szczególności Polską Scaloną Nomenklaturę Towarową Handlu Zagranicznego PCN, stawki celne ( autonomiczne, konwencyjne, preferencyjne, obniżone i ryczałtowe ), ich wysokość, także podwyższoną oraz sposób, warunki i zakres ich stosowania.

Strona zarzucała ponadto niezgodność przepisu § 20 a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia ( Dz. U. Nr 130, poz.851 ze zm. ) z art. 92 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jako wydanego z naruszeniem zasad przyzwoitej legislacji oraz łamiącego zasadę demokratycznego państwa prawa poprzez takie ukształtowanie procedury administracyjnej, które pozbawia stronę możliwości czynnego udziału w tym postępowaniu.

Przedmiotowe rozporządzenie wydane zostało na podstawie art. 19 § 3 Kodeksu celnego, dającego Radzie Ministrów upoważnienie do określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania pochodzenia towarów, w których produkcję zaangażowany jest więcej niż jeden kraj, sposób dokumentowania pochodzenia takich towarów oraz towarów pochodzących z danego kraju, a także listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Przepis § 20 a) rozporządzenia przewiduje specjalną procedurę weryfikacyjną dotyczącą autentyczności świadectwa pochodzenia. Zdaniem skarżącego kwestia ta wykracza poza zakres delegacji ustawowej, w której mowa jedynie o "sposobie dokumentowania pochodzenia towarów". Ponadto niezgodne z normami konstytucyjnymi jest tworzenie takiego trybu weryfikacyjnego, którego wynik jest ustalany arbitralnie przez organy celne państw obcych i w którym strona pozbawiona została prawa do uczestniczenia w czynnościach procesowych, obrony swoich praw itd.

Zdaniem Sądu określona w § 20 a) powyżej powołanego rozporządzenia procedura weryfikowania autentyczności świadectw pochodzenia towarów nie wykroczyła poza zakres delegacji ustawowej zawarty w art. 19 § 3 Kodeksu celnego, gdyż jest ona związana w istocie z ogólnym procesem ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania. Ustalenie pochodzenia towarów dokonywane jest bowiem przez organ celny na podstawie dowodu jego pochodzenia ( art. 19 § 1 Kodeksu celnego ), którym może być m. in. świadectwo pochodzenia ( § 11 ust. 2 pkt. 1 powyższego rozporządzenia ). Skoro zatem od przedłożenia prawidłowego świadectwa ustawodawca uzależnił skorzystanie przez importera z określonych przywilejów celnych, to nie może budzić wątpliwości uprawnienie organów celnych do sprawdzenia autentyczności tego dokumentu lub prawidłowości danych w nim zawartych. Kontrola tego rodzaju jest zatem jedną z czynności służących ustaleniu faktycznego pochodzenia danego towaru, związanych ze sposobem dokumentowania tego pochodzenia za pomocą określonych dokumentów - świadectw pochodzenia.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu poprzez oparcie się wyłącznie na wyniku weryfikacji przedmiotowych świadectw pochodzenia dokonanej przez chińskie władze celne, Sąd stanął na stanowisku, iż przepis § 20 a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia również w tym zakresie nie naruszył norm konstytucyjnych, w szczególności art. 2 ustawy zasadniczej. Ten tryb postępowania celnego pozwala bowiem na odpowiednie zastosowanie przepisów prawa materialnego przewidzianych w Kodeksie celnym, m.in. art. 13 w zw. z art. 3 § 1 pkt 2. Z treści przepisu § 11 ust. 1 powyższego rozporządzenia w zw. z Załącznikiem nr 3 do tego rozporządzenia wynika, iż produkty pochodzące z Chin korzystają w imporcie ze stawek konwencyjnych pod warunkiem przedłożenia świadectwa pochodzenia. W § 13 ust. 1 rozporządzenia wskazano natomiast, że świadectwo pochodzenia jest wystawiane przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia, a w ust. 2 wskazano, że tylko świadectwo pochodzenia prawidłowo wystawione w kraju, z którego dokonano wywozu towaru, jest uznawane przez organ celny za dowód pochodzenia towaru.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego weryfikacji takiego dowodu i jej wiążącego charakteru dla polskich organów celnych wskazać należy, że w orzecznictwie NSA pogląd ten był aprobowany na tle stosowania art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24.06.1997r. ( zał. do Dz. U. Nr 104 z 1997r., poz. 662 ze zmian. ), zgodnie z którym dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia może być przeprowadzona wyrywkowo, lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Zgodnie z poglądem wyrażanym w orzecznictwie taka weryfikacja przeprowadzona przez właściwe władze celne kraju eksportu stanowi jedyną formę kontroli dowodów pochodzenia towaru, w związku z czym jej wynik wiąże władze celne kraju importu ( zob. m. in. wyrok NSA z 08.04.1998 r.- sygn. akt I SA/Łd. 777/97 ). Wyniki sprawdzenia świadectwa pochodzenia nie mogą być wobec tego przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera i mają one charakter wiążący dla organów celnych państwa importera.

Sąd zważył ponadto, iż pisma chińskich władz celnych z dnia 26.05.2003r.i z dnia 9.09.2002 r. nie potwierdzające autentyczności przedmiotowych świadectw pochodzenia, zostały uznane przez organy celne w niniejszej sprawie za dowód na podstawie art. 270 § 1 Kodeksu celnego. Przepis ten dopuszcza równorzędne traktowanie dokumentów celnych wystawianych przez organy celne państw obcych. Zdaniem Sądu dokumentom tym - jako sporządzonym w określonej formie przez odpowiednie organy władzy publicznej i w zakresie ich właściwości - można przypisać moc dowodową, którą polskim dokumentom urzędowym przyznaje się na mocy art. 194 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. Dokumenty tego typu stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, korzystają one zatem z domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dany dokument pochodzi. Z tego względu nieuznanie faktu stwierdzonego w takim dokumencie - bez przeprowadzenia przeciwdowodu - stanowiłoby naruszenie prawa procesowego ( zob. m. in. B. Adamiak i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2005, s. 720 ).

Strona żądała w trakcie przedmiotowego postępowania celnego zbadania ( m. in. za pomocą opinii biegłego ) spornego świadectwa pochodzenia, porównania go ze świadectwami wystawionymi przez inne organy czy też sprawdzenia przesłanek, na podstawie których chiński organ celny uznał świadectwo za sfałszowane. Niezależnie od wskazanego wyżej wiążącego charakteru weryfikacji przeprowadzonej przez chińskie władze celne, podzielić należy stanowisko organów celnych co do zbędności prowadzenia dalszego postępowania dowodowego w celu zbadania autentyczności dokumentu chińskich władz celnych i wystawionej na nim pieczęci, skoro sam chiński organ celny ( jako podmiot najbardziej kompetentny w tej sprawie ) podważył jej wiarygodność. Ewentualna opinia biegłego musiałaby wobec tego dotyczyć kwestii potencjalnej pomyłki organu chińskich władz celnych w ocenie stosowanych przez siebie dokumentów i pieczęci. W tej sytuacji bezprzedmiotowy był również zarzut skargi dotyczący faktu niezwrócenia oryginalnego świadectwa pochodzenia polskim władzom celnym.

W ocenie Sądu organy celne prawidłowo stwierdziły również w niniejszej sprawie konieczność nałożenia na stronę skarżącą obowiązku uiszczenia odsetek wyrównawczych, co wynikało z zarejestrowania przedmiotowej kwoty długu celnego na podstawie nieprawidłowych danych - nieautentycznych świadectw pochodzenia, przedłożonych przez stronę. Powinna ona bowiem dokonać odpowiednich czynności w celu sprawdzenia rzetelności i wiarygodności tych dokumentów, a w przypadku braku możliwości faktycznego dokonania takiej kontroli skarżąca firma - jako podmiot prowadzący profesjonalnie działalność gospodarczą - musi mieć świadomość ewentualnych negatywnych skutków posługiwania się dokumentami tego typu, wynikających z ryzyka obrotu gospodarczego.

Wobec powyższego w ocenie Sądu nie zostały naruszone wskazane w skardze przepisy postępowania ( art. 122, 192, 190 § 1 i 2 i 187 Ordynacji podatkowej ) oraz przepisy prawa materialnego.

Reasumując powyższe rozważania Sąd uznał, iż zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, wobec czego należało orzec - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) - o jej oddaleniu.

/-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś

Za nieobecnego Sędziego

/-/ M.Kosewska

J.P.