Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 146/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Asesor WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2005r. sprawy ze skargi Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. Filia w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2003 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 10 stycznia 2004r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003r.

W motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 10 marca 1994r. pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencja Nieruchomości Rolnych) Oddział Terenowy Filia w S., a "A" Spółką z o.o. w E. zawarta została umowa dzierżawy, której przedmiotem jest nieruchomość rolna pochodząca ze zlikwidowanego Państwowego "A" w E., na której utworzone są obwody rybackie wraz z rybami bytującymi w wodach tych obwodów, położona na terenie gmin województwa. Zaznaczył, iż umowa ta była wielokrotnie zmieniana, a aneksem Nr 8 z dnia 14 grudnia 2002r. dostosowano jej treść do znowelizowanej ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz.U. nr 115, poz.1229 ze zm.). Zgodnie z §2 ust.1 umowy przedmiotem dzierżawy jest m.in. prawo rybackiego użytkowania jezior o ogólnej powierzchni 6000,6717 ha, na których według stanu na dzień 31 grudnia 2001r. istniały obwody rybackie, szczegółowo określone w zestawieniu stanowiącym załącznik Nr 1 do umowy.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło, iż Spółka korzysta z wód na zasadzie rybackiego korzystania z wód. Zgodnie z art.13 ust.2 Prawa wodnego rybackie korzystanie z publicznych śródlądowych wód powierzchniowych płynących następuje w drodze oddania w użytkowanie obwodów rybackich ustanowionych na podstawie ustawy z dnia 18 kwietnia 1985r. o rybactwie śródlądowym (tekst jedn.: Dz.U. z 1999r. nr 66, poz.750 ze zm.). Zauważyło, iż stosunek użytkowania ustanowiony w prawie wodnym pomimo, iż jego przedmiotem jest obwód rybacki oznaczony powierzchniowo w ścisłych rozmiarach fizycznych, odbiega od klasycznego rozumienia tej formy prawnej, występującej w prawie cywilnym - przedmiotem użytkowania według art.252 K.c. jest rzecz, a woda nie jest rzeczą. Dlatego też w niniejszej sprawie stosunek użytkowania może być potraktowany jako użytkowanie w rozumieniu prawa wodnego obciążające prawo własności wody płynącej Skarbu Państwa lub jako użytkowanie prawa do wody na cele gospodarki rybackiej. Kolegium stwierdziło zatem, iż przedmiotem umowy dzierżawy nie jest w tym przypadku rzecz lecz prawo do pobierania pożytków z wody. Umowa dzierżawy nie przeniosła na "A" posiadania rzeczy, czyli gruntów, a jedynie dała prawo prowadzenia gospodarki rybackiej.

Organ odwoławczy zaznaczył, iż art.14 ust.1 Prawa wodnego ustanawia zasadę, że grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela wód w granicach określonych liniami brzegów. W konsekwencji powyższego uznał, iż Agencja, jako reprezentant Skarbu Państwa, posiada prawo dysponowania gruntami pod jeziorami, poza rybackim ich wykorzystaniem, a stosownie do art.3 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2002r. nr 9, poz.84 ze zm.) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych.

W skardze Agencja Nieruchomości Rolnych wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że to Agencja jako reprezentant Skarbu Państwa posiada prawo do dysponowania gruntami pod jeziorami i w konsekwencji obowiązana jest płacić od tych gruntów podatek od nieruchomości. Stwierdziła, iż powyższe jest niezgodne z art.11 ust.1, art.14 ust.1 i 3 i art.217 ust.1 i 5 Prawa wodnego. Przepisy te rozgraniczają bowiem wykonywanie uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa w stosunku do wód płynących i gruntów pod takimi wodami oraz uprawnień w zakresie rybactwa śródlądowego. Zdaniem skarżącej Agencji nie jest ona posiadaczem gruntów pod jeziorami i nie wykonuje uprawnień właścicielskich w tym zakresie. Zgodnie z art.217 ust.5 Prawa wodnego wykonuje uprawnienia Skarbu Państwa tylko w zakresie rybactwa śródlądowego. Skarżąca powołała się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 lutego 2004r., sygn. akt SA/Bk 1185/03, w którym to Sąd stwierdził, że ustawodawca nie wyłączył Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej jako trwałego zarządcę gruntów pod jeziorami z kręgu potencjalnych podatników, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Podniosła, że organy nie przeprowadziły ustaleń w tym zakresie, czyli nie przeprowadziły postępowania dowodowego, czym naruszyły art.7 i 77 Kodeksu Postępowania Administracyjnego.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 30 grudnia 2004r. skarżąca podniosła, iż zgodnie z umową dzierżawy z dnia 10 marca 1994r., zawartą z Agencją Nieruchomości Rolnych, "A" Spółka z o.o. w E. posiada jezioro jako nieruchomość rolną (wodę z gruntami pod wodą). Wywiodła, iż jeżeli z wykonywaniem prawa korzystania z jezior w zakresie rybactwa śródlądowego wiąże się posiadanie jeziora, a Agencja prawo to wydzierżawiła "A" w E., to obowiązek podatkowy ciąży na "A", ewentualnie solidarnie na "A" i Regionalnym Zarządzie Gospodarki Wodnej jako trwałym zarządcy jezior.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia wyłącznie kasacyjne, co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza prawo materialne bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność.

Stanowią o tym: art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zwana dalej jako p.p.s.a.).

W rozpoznanej sprawie okoliczności faktyczne nie budzą wątpliwości. Sporna jest natomiast ocena prawna ustalonego stanu faktycznego, a mianowicie zasadność przyznania statusu podatnika podatku od nieruchomości Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy Filia w S. za grunty pod jeziorami, będącymi przedmiotem umowy dzierżawy zawartej z "A" Spółką z o.o. w E..

Art.3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych określa podmioty, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Podatnikami podatku od nieruchomości mogą być wszystkie podmioty niezależnie od ich statusu prawnego, jeśli mają określony w ust.1-5 tytuł prawny do korzystania z nieruchomości bądź obiektów budowlanych lub nawet nie posiadają tytułu prawnego. Regułą jest, że w przypadku nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa obowiązek w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczach. Podatnikami są zawsze podmioty władające nieruchomościami.

Przedmiotem opodatkowania w rozpoznanej sprawie są grunty pod jeziorami. O więzi prawnej zachodzącej pomiędzy własnością wody, a gruntem pokrytym wodami powierzchniowymi rozstrzygnął ustawodawca w art.14 ust.1 Prawa wodnego, wyrażając zasadę prawną, że własność wody rozciąga się na własność gruntu pod wodą (vide: Jan Szałuchowicz "Nowe Prawo wodne z komentarzem" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis W-wa 2003, str.65-66).

Prawa właścicielskie w stosunku do jezior stanowiących własność Skarbu Państwa wykonuje, stosownie do art.11 ust.1 pkt 2 lit.c Prawa wodnego, Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Na podstawie art.217 ust.1 Prawa wodnego, z dniem 1 stycznia 2002r., jeziora (wody i grunty pokryte wodami), stanowiące własność Skarbu Państwa, przechodzą, w regionie, w trwały zarząd regionalnych zarządów gospodarki wodnej. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomościami państwowymi i samorządowymi przez jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, w celu prowadzenia działalności należącej ustawowo do zakresu ich działania. Stosownie jednakże do ustępu 5 wymienionego przepisu, w terminie 10 lat od powyższej daty, w stosunku do jezior, uprawnienia Skarbu Państwa w zakresie rybactwa śródlądowego oraz prawa zbywania gruntów pod śródlądowymi wodami powierzchniowymi stojącymi, wykonuje Agencja Nieruchomości Rolnych, na warunkach określonych w ustawie z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn.: Dz.U. z 2001r. nr 57, poz.603 ze zm.).

Jednocześnie zauważyć należy, iż ustawą z dnia 12 grudnia 2003r. o zmianie ustawy – Prawo wodne (Dz.U. nr 228, poz.2259) nadane zostało nowe brzmienie art.217 ust.5 oraz po ust.5 dodano ust.5a. Zmiany te weszły w życie z dniem 30 grudnia 2003r. Ustęp 5a określa, że Agencja Nieruchomości Rolnych wykonuje, do dnia 31 grudnia 2005r., w stosunku do jezior, uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w zakresie rybactwa śródlądowego. Ten sam podmiot wykonuje uprawnienia Skarbu Państwa w pozostałym zakresie, na warunkach określonych w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, jednakże w terminie 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy – Prawo wodne.

Stwierdzić zatem należy, iż do dnia 1 stycznia 2012r. jeziora – wody, jak i grunty pokryte tymi wodami, pozostają w posiadaniu Agencji Nieruchomości Rolnych, która do tego dnia wykonuje w stosunku do jezior uprawnienia Skarbu Państwa. To Agencja, a nie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej otrzymuje czynsz dzierżawny od "A" oraz może zbyć grunty pod jeziorami.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że "A" w E. Spółka z o.o. posiada jedynie prawo czerpania pożytków w postaci pozyskiwania ryb i innych organizmów z wód jezior w granicach użytkowania rybackiego jezior. Prawo to przysługuje Spółce na podstawie umowy dzierżawy zawartej z Agencją Nieruchomości Rolnych. Jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze umowa ta nie przeniosła na "A" posiadania jezior (gruntów), lecz dała prawo prowadzenia na nich gospodarki rybackiej. Podatnikiem podatku od nieruchomości od gruntów pod jeziorami nie może być zatem "A" w E., które nie posiada tychże gruntów.

W konsekwencji powyższego, dokonując zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził takiego rodzaju naruszeń, które skutkowałyby uchyleniem wydanego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym, na podstawie art.151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.