Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 42/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt lit. a
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska(spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz - Frymus As.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant Ref. staż. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 czerwca 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi E. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] r. nr[...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego 1. oddala skargę 2. zasądza na rzecz adwokat M. N. od Skarbu Państwa ( Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ) wynagrodzenie w kwocie 240 ( dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 52,80 ( pięćdziesiąt dwa i 80/100 ) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności - łącznie 292,80 ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100 ) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/I. Kucznerowicz /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. (data prezentaty Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych: [...] r.) złożonym na urzędowym formularzu E. G. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm., dalej jako ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym). Wnioskodawczyni wskazała, że w latach II Wojny Światowej była deportowana do pracy przymusowej od maja 1941 r. do stycznia 1945 r.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym odmówił E. G. przyznania wnioskowanego świadczenia. Uzasadniając napisał, że represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej, na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 01 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny. W ocenie organu wnioskodawczyni nie spełnia określonego przepisami warunku deportacji poza terytorium II RP.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy E. G. podniosła, że w świetle akt sprawy, uzasadnionych załączonymi dokumentami nie budzi wątpliwości fakt deportacji strony do pracy przymusowej z terytorium państwa polskiego na tereny okupowane przez III Rzeszę, a przyznanie świadczenia należy traktować jako formę rekompensaty za doznane krzywdy oraz niewolniczą pracę na rzecz III Rzeszy. Strona napisała, że tereny, na których przebywała, znajdowały się faktycznie pod okupacją III Rzeszy w latach 1939-45.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 09 października 2007 r. Uzasadniając przywołał treść art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym, zgodnie z którym represją w rozumieniu ustawy jest również deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Organ administracji napisał, że nie neguje faktu ciężkiej sytuacji strony podczas wojny. Jednocześnie wskazano, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż strona została wywieziona wraz z rodziną do Siekowa pow. Wolsztyn, a więc na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 01 września 1939 r. i nie został spełniony warunek deportacji do pracy przymusowej poza terytorium RP.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca podniosła, że starsze rodzeństwo, przebywające razem ze skarżącą na deportacji otrzymało odszkodowanie pieniężne z tego tytułu. W chwili wywłaszczenia i deportowania do pracy przymusowej cała rodzina skarżącej była wpisana do dokumentów niemieckich posiadanych przez ojca skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, przy czym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Ustawodawca wskazał w treści art. 2, że represją uzasadniającą przyznanie stosownego świadczenia pieniężnego są dwie, niezależne od siebie występujące sytuacje. Pierwszą z nich jest osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939 - 1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych (art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym). Drugą, istotną w analizowanej sprawie okolicznością jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres, co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 roku, na terytorium III Rzeszy i terytoria przez nią okupowane w okresie wojny w latach 1939 -1945 (art. 2 ust. 2 "a" omawianej ustawy).

Jest poza sporem, iż podstawą do nabycia uprawnień do świadczenia pieniężnego, o którym mówi ustawa o świadczeniu pieniężnym jest deportacja do pracy przymusowej. Należy podkreślić, że przywołany powyżej przepis art. 2 ust. 2 "a" nie z każdą pracą przymusową wykonywaną na rzecz III Rzeszy na skutek deportacji łączy konieczność przyznania stosownego świadczenia pieniężnego. Skarżąca we wniosku o przyznanie świadczenia, wskazała jako miejsce zamieszkania w dniu 01 września 1939r. miejscowość Bucz, powiat Kościan, województwo wielkopolskie, natomiast jako miejsce deportowania wskazała miejscowość Siekowo. Pismem z dnia [...] r. organ administracji zwrócił się do skarżącej z prośbą o dokładne określenie miejsca wysiedlenia. Skarżąca wskazała w odpowiedzi, że rodzina została deportowana do pracy przymusowej do miejscowości Siekowo, powiat Wolsztyn, a praca była wykonywana u obszarnika niemieckiego.

Ustawodawca wprowadził szczegółowe określenie pojęcia deportacji wskazując, iż musi to być wywiezienie z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 roku. Zatem, aby Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych mógł przyznać wnioskowane świadczenie, wnioskodawczyni musi jednocześnie spełniać wszystkie warunki określone w art. 2 ust. 2 "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym. Mając na uwadze, iż wskazywana przez skarżącą miejscowość Siekowo powiat Wolsztyn znajduje się na wschód od Wolsztyna (czyli w głąb kraju) zaś Wolsztyn przed dniem 01 września 1939 roku znajdował się w granicach II RP, wskazać wypada, iż prawidłowo uznał organ, że deportacja skarżącej w okolice Wolsztyna nie spełnia ustawowych kryteriów uzasadniających przyznanie wnioskowanego świadczenia. Skarżąca podnosi, że skoro obszar, na który została wraz z rodziną deportowana znajdował się w tamtym okresie pod okupacją III Rzeszy, spełnia wobec tego przesłankę wskazaną w art. 2 pkt 2 lit "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym. Organ nie kwestionował tego faktu, jest on bowiem bezsporny w świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego i powszechnego stanu wiedzy. Sąd uznaje za konieczne podkreślenie, że represja w rozumieniu omawianych tu przepisów uzależniona jest jednak od dwóch czynników. Pierwszym z nich jest wywiezienie poza granice Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 01 września 1939 r., a drugim okoliczność skierowania osoby deportowanej na tereny III Rzeszy lub przez nią okupowane w latach 1939-1945. Dopiero spełnienie obu tych warunków łącznie daje podstawę do przyjęcia, że osoba podlegała represji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym. W tym zakresie istnieje utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych (patrz: uchwała NSA z dnia 12.10.1998r., OPS 5/98, ONSA 1999/1/1; wyrok NSA z 9.12.199r., V SA 1086/99, LEX nr 49291; wyrok WSA w Warszawie z dnia 29.01.2007r., V SA/Wa 1913/06, LEX nr 306403 ). Zarazem należy podkreślić, nie jest celem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jak i Sądu negowanie bądź umniejszanie cierpień i przeżyć skarżącej i jej rodziny.

Reasumując powyższe wywody, należy stwierdzić, że deportacja skarżącej nie miała charakteru represji określonego w art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym. Mimo wywiezienia na obszar okupowany przez III Rzeszę, skarżąca nie opuściła terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i w jej granicach sprzed 01 września 1939 r.

Wobec powyższego ze względu na brak podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a. oraz § 18 pkt 1 ppkt 1 lit "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

/-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus

MZ