Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 713/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135, art. 153, art. 200 i art. 205 § 2, art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1 i ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Kinga Czernis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 16 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 27 kwietnia 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej D. C. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

D. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 czerwca 2021 r. [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 4 marca 2021 r. D. C. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem M. C.

Decyzją z dnia 27 kwietnia 2021 r. nr [...], Burmistrz Miasta [...] działając m.in. na podstawie przepisów: art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.", oraz art. 3, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), zwanej dalej w skrócie także "u.ś.r." lub "ustawą", odmówił D. C. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że M. C. (brat wnioskodawczyni) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...] z dnia 13 grudnia 2018 r. Ustalony stopień datuje się od 10 października 2018 r., a niepełnosprawność istnieje od 40-go roku życia. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydano do 31 grudnia 2021 r.

W trakcie wywiadu środowiskowego M. C. oświadczył, że codzienną opiekę nad nim sprawuje wspólnie zamieszkały siostrzeniec (B. Z.), a siostra D. C. pomaga w załatwianiu spraw urzędowych i ewentualnych wizytach lekarskich. Na wniosek strony o uzupełnienie materiału dowodowego organ ponownie przeprowadził wywiad środowiskowy, w aktualnym miejscu zamieszkania osoby wymagającej opieki. Na jego podstawie ustalono, że M. C. od 1 kwietnia 2021 r. mieszka wraz z wnioskodawczynią. Objęty opieką samodzielnie porusza się po mieszkaniu, nie opuszcza go samodzielnie, sam się ubiera i spożywa posiłki, przygotowane wcześniej przez siostrę. Wymaga pomocy przy czynnościach higienicznych, takich jak kąpiel, mycie włosów, itp. M. C. ma zaniki pamięci, wymaga podawania leków dwa razy dziennie. Wizyty lekarskie mają miejsce co dwa miesiące.

Ze złożonego przez D. C. oświadczenia wynika, że od 2013 r. opiekuje się bratem, który wymaga stałej opieki i pomocy we wszystkich niezbędnych czynnościach potrzebnych do codziennej egzystencji, jak przygotowanie posiłków kilka razy dziennie, codzienna toaleta, pomoc w ubieraniu się, podawanie leków rano i wieczorem. Wnioskująca wskazała również, że brata trzeba pilnować całą dobę, gdyż mógłby opuścić mieszkanie samodzielnie i zabłądzić (takie sytuacje miały miejsce w przeszłości).

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ ustalił, że strona spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., ponieważ obowiązek alimentacyjny spoczywa na niej jako siostrze osoby wymagającej opieki. Jednocześnie organ uznał za bezsporny fakt sprawowania opieki

w odpowiedni sposób.

Jednakże organ zauważył, że zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała przed ukończeniem 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, a jak wynika z orzeczenia o niepełnosprawności, M. C. niepełnosprawność powstała w 40. roku życia.

Ponadto organ wskazał, że D. C. (55 lat) nie zrezygnowała z zatrudnienia celem zapewnienia opieki niepełnosprawnemu bratu. Wnioskodawczyni od dnia 19 listopada 2007 r. jest osobą bezrobotną, do dnia 26 listopada 2008 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych a opiekę nad bratem sprawuje od 2013 r.

W wyniku rozpoznania odwołania D. C., zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 27 kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że Burmistrz Miasta [...] błędnie wydał decyzję odmowną z uwagi na ustalenie, iż powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki miało miejsce w wieku powyżej 25. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Przy rozważaniu tej kwestii konieczne jest bowiem wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, dla określenia ich wpływu na sytuację prawną strony. Zdaniem organu, skutkiem tym jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r.,

w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu

do art. 17 ust. 1 u.ś.r., który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że pomimo nieuchylenia art. 17 ust. 1b u.ś.r., konieczne jest dokonanie takiej wykładni przepisów ustawy, która byłaby zgodna ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego.

Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do przyznania przedmiotowego świadczenia, wskazując, że strona nie była zmuszona do rezygnacji z pracy zarobkowej w związku z objęciem opieki nad bratem. Do wniosku takiego prowadzi wieloletnia bierność zawodowa strony. Organ wskazał, że nie ma tu znaczenia sposób opieki nad bratem deklarowany przez stronę. Odróżnienia wymaga bowiem brak zatrudnienia i jego niepodejmowanie od konieczności rezygnacji z powodu podjęcia się opieki nad bratem, którego stan zdrowia nie wskazuje na pogorszenie, czy zmianę potrzeb opiekuńczych od 2013 r. Opieka, która na swój sposób niewątpliwie jest potrzebna nie potwierdza, że stanowiła wyłączny powód bierności zawodowej odwołującej się, co czyni nieuprawdopodobnioną tezę o tym, że opieka spowodowała rezygnację ze starań o zatrudnienie. Zakres opieki i wsparcia udzielanego bratu do tej pory, przy wsparciu ze strony siostrzeńca potwierdza, że wnioskodawczyni nie podejmowała zatrudnienia wyłącznie z wyboru a nie w związku z opieką nad bratem. Organ odwoławczy stwierdził, że w istocie M. C. potrzebuje wsparcia, nie zaś stałej, całodobowej opieki.

Organ zwrócił uwagę, że w pkt 7 orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności

w stopniu znacznym znajdują się wskazania dotyczące "konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". Wydanie takiego orzeczenia nie przesądza jednak z góry, że każdy zajmujący się osobą legitymującą się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uniemożliwia zatrudnienie, ani że wprost uprawnia do przyjęcia ww. związku przyczynowego. Czynności związane z opieką nad bratem (zwłaszcza opiekuńcze, dotyczące utrzymania higieny osobistej, mycia, kąpania, pomocy

w przygotowaniu i spożywaniu posiłków, przyjmowaniu leków, organizacji wizyt lekarskich co dwa miesiące), jak też konieczność pilnowania tej osoby całodobowo

nie przekonują, że nie jest możliwe takie zorganizowanie opieki, aby możliwe było podjęcie pracy (chociażby dorywczo).

W skardze na decyzję organu odwoławczego D. C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, wskazanie wytycznych organowi w postaci uwzględnienia, że M. C. wymaga stałej opieki osoby trzeciej w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zaś D. C. nie może wykonywać pracy zawodowej z uwagi na konieczność opieki nad swoim bratem M. C. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z karty informacyjnej z dnia 8 lipca 2021 r. oraz orzeczenia lekarza orzecznika ZUS na okoliczność ustalenia faktu niezdolności M. C. do samodzielnej egzystencji, stanu zdrowia M. C. oraz konieczności sprawowania nad nim 24-godzinnej opieki.

Skarżąca zarzuciła decyzji:

1) obrazę prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię w postaci naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez błędne przyjęcie, że przepis ten może być zastosowany wobec osoby, która rezygnuje z podjęcia zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, w sytuacji gdy treść tego przepisu nakazuje przyjąć, iż nie jest wykluczone przyznanie świadczenia osobie, która nie może podjąć zatrudnienia, a nie tylko rezygnuje z zatrudnienia, z uwagi na konieczność sprawowania opieki, co jest powszechnie przyjęte w orzecznictwie;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy,

tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na:

- niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności polegające na nieprawidłowym ustaleniu związku przyczynowego pomiędzy koniecznością sprawowania stałej, 24-godzinnej osobistej opieki przez skarżącą nad bratem i tym samym brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia,

- błędnym przyjęciu, że opiekę nad M. C. sprawuje jego siostrzeniec B. Z., a nie jego matka D. C., gdyż wskazany siostrzeniec przebywa za granicą, gdzie na stałe pracuje, co było wykazane,

- kwestionowanie dokumentów urzędowych w postaci orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na podstawie wniosków pracownika socjalnego, który

nie jest w stanie ocenić stanu zdrowia M. C., który ma zaburzenia psychiczne i trwale jest niezdolny do pracy i wymaga pomocy osoby trzeciej w codziennej egzystencji.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że musi stale pilnować brata,

aby nie wyszedł z domu, gdyż nie pamięta drogi powrotnej. Każda choroba psychiczna charakteryzuje się reemisyjnością i podczas pierwszego wywiadu pracownika socjalnego M. C. mógł wydawać się względnie dobrego zdrowia, natomiast podczas drugiej wizyty tego samego pracownika M. C. nie pamiętał już pierwszej wizyty. Stan zdrowia M. C. stale wymaga pomocy osoby trzeciej w samodzielnej egzystencji, co kompetentnie stwierdzić mogą wyłącznie lekarze, a nie pracownicy socjalni, czy urzędnicy rozpatrujący wnioski. Skarżąca wskazała, że niezasadne jest kwestionowanie treści dokumentu urzędowego w postaci orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przez osoby nie mające wiedzy specjalistycznej, gdyż do osób z chorobami psychicznymi należy podchodzić ze szczególną ostrożnością, w szczególności co do treści przez nich przekazywanych. Myląca mogła być okoliczność, że orzeczenie o niepełnosprawności wydano do grudnia 2021 r. Obecnie lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że M. C. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 31 maja 2023 r., a więc co najmniej przez kolejne 2 lata. W wywiadzie medycznym z hospitalizacji w okresie 5 czerwca 2021 r. do 8 lipca 2021 r. wskazano m.in., że M. C. ma zdiagnozowaną schizofrenię rezydualną, zaniki pamięci, omamy słuchowe oraz spadek aktywności. W świetle załączonej, aktualnej dokumentacji medycznej M. C. wymaga stałej opieki we wszystkich aspektach życia codziennego od przygotowania posiłków (ma obniżony afekt, wymaga wsparcia osoby trzeciej), po pomoc w umyciu się, gdzie obecnie ma również problemy z poruszaniem się, a także problemy ze słuchem (słyszy szumy, urojone głosy). Zaniki pamięci podopiecznego wymagają praktycznie gotowości opiekuna 24 h na dobę, co w sposób oczywisty uniemożliwia wykonywanie pracy zawodowej przez D. C., która pracowałaby zawodowo, jednakże zakończyła swoją pracę najpierw z uwagi na potrzebę opieki nad matką, która chorowała od 2007 r. i zmarła w 2012 r., a następnie opiekę nad ojcem, który zmarł w 2019 r. Obecnie opiekuje się bratem, co uniemożliwia jej podjęcie pracy zawodowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, jak też przedstawioną w jej uzasadnieniu argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz.329) powoływanej

w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje

w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi

oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowiły przepisy art. 17 ust. 1 i następne u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Wskazać należy, że decyzja organu I instancji została oparta na wadliwej podstawie prawnej a podniesione w tym zakresie w odwołaniu zarzuty były uzasadnione.

Organ odwoławczy dokonał prawidłowej interpretacji stanu prawnego w kontekście obowiązywania art. 17 ust. 1b ustawy.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt

K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo

do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie

ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W kwestii skutków cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego istnieje ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyrażają stanowisko o konieczności stosowania unormowań ustawy

z pominięciem niekonstytucyjnego zapisu art. 17 ust. 1b ustawy (por.m.in. wyrok NSA

z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn. I OSK 8/19, wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt

I OSK 923/16 oraz wyrok z 4 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1578/16, wyrok NSA

z 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16 oraz wyrok z 4 listopada 2016 r., sygn. akt

I OSK 1578/16, wyrok WSA w Warszawie z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14, wyrok WSA w Olsztynie z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 623/15,

wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15).

W aktualnym stanie prawnym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego następuje zatem bez względu na czas powstania niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej i kwestia wieku, w jakim powstała niepełnosprawność brata skarżącej nie mogła być podstawą odmowy przyznania świadczenia.

Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, uznał, że w sprawie brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącą a niepodejmowaniem przez nią aktywności zawodowej. Organ wskazał, że rezygnacja przez skarżącą z zatrudnienia nie była związana z podjęciem opieki nad bratem a obowiązki związane z opieką pozwalają skarżącej na wygospodarowanie czasu, który pozwalałby jej na podjęcie aktywności zawodowej.

Przepis art. 17 ust. 1 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli wnioskodawca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis ten wskazuje jako przesłankę przyznania świadczenia zarówno rezygnację z zatrudnienia jak i niepodejmowanie zatrudnienia i obie te przesłanki traktuje jako równorzędne. Zatem nie tylko rezygnacja z zatrudnienia stanowi o spełnieniu przesłanki niezbędnej do uzyskania świadczenia.

Podkreślić należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy nie wyznacza żadnych ram czasowych dotyczących podejmowania aktywności zawodowej. Okoliczność, że skarżąca nie była aktywna zawodowo przez szereg lat przed złożeniem wniosku, nie wyklucza zatem, co do zasady, przyznania świadczenia. Obecnie skarżąca ma 56 lat, jej wiek i stan zdrowia nie uniemożliwiają podjęcia zatrudnienia. Podjęcie przez skarżącą opieki nad bratem może zatem stanowić okoliczność, która uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia.

Stanowisko organu, że skarżąca nie zrezygnowana z pracy zawodowej w związku z podjęciem opieki, co uzasadnia odmowę przyznania świadczenia, jest zatem niezasadne.

Za niezasadne Sąd uznał także stanowisko organu odwoławczego, że zakres sprawowanej opieki nie jest znaczny i umożliwia skarżącej podjęcie pracy.

Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które - jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 nie zawiera definicji sprawowania opieki, niemniej z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wywieść można, że opieka musi być stała lub długoterminowa. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych nie musi to być opieka całodobowa, jednak, nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2201/15).

Wbrew stanowisku skarżącej fakt, że w treści orzeczenia o niepełnosprawności wskazano, że brat wnioskodawczyni wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby wbrew stanowisku skarżącej nie przesądza automatycznie, że zakres sprawowanej opieki lub pomocy wyklucza możliwość podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Orzeczenie o niepełnosprawności jest niewątpliwe dokumentem wymaganym dla stwierdzenia istnienia niepełnosprawności w stopniu znacznym. Natomiast ustalając zakres rzeczywiście sprawowanej opieki organ dokonuje ustaleń na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zarówno dokumentu w postaci orzeczenia o niepełnosprawności jak i innych zgromadzonych w sprawie dowodów.

W niniejszej sprawie w świetle całego zgromadzonego materiału dowodowego nie można jednak uznać za prawidłowe stanowiska organu odwoławczego o braku związku przyczynowego miedzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem z uwagi na zakres sprawowanej opieki.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że brat skarżącej w zasadzie nie może i nie pozostaje sam, skarżąca sprawuje nad nim opiekę przez całą dobę. Świadczona przez skarżącą opieka polega na całodobowym przebywaniu z bratem, podawaniu lekarstw, przygotowywaniu i podaniu posiłków, pomocy przy czynnościach higienicznych. Podkreślić należy, że samodzielne funkcjonowanie brata skarżącej uniemożliwia nie jego niepełnosprawność fizyczna, lecz stan umysłowy, choroba psychiczna – schizofrenia i zaniki pamięci.

W ocenie Sądu, z okoliczności sprawy wynika, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad bratem uniemożliwia podjęcie przez nią aktywności zawodowej.

Podsumowując, organ odwoławczy dopuścił się naruszenia prawa procesowego

– art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń nie znajdujących potwierdzenia w zabranym w sprawie materiale dowodowym, a w konsekwencji w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ pierwszej instancji natomiast ponadto błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazania co do dalszego toku postępowania administracyjnego wynikają

z powyższych rozważań. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględni przedstawioną przez Sąd wykładnię prawa materialnego i ocenę dotyczącą związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a sprawowaniem opieki.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącej od organu zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 480 zł, ustalonej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).