Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 987/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 10 ust. 5,  par. 6 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 187 poz 1929
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na  zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności zalesieniowej na rok 2008 I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 13 lipca 2006 r. R K złożył do Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") z siedzibą w B. wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2006 wraz z załącznikami. Z wniosku wynikało, iż zalesienie zostanie wykonane zgodnie z planem zalesienia w terminie do 30 kwietnia 2007 r.

W wyniku przekazania powyższego wniosku według właściwości Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR we W, zostało wydane przez ten organ postanowienie z dnia [...] r. o spełnieniu wstępnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych. Następnie w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego we W wydał decyzję Nr [...] o odmowie przyznania płatności na zalesianie, uznając, iż Wnioskodawca nie złożył oświadczenia o wykonaniu zalesienia w terminie przewidzianym w § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929, ze zm.).

Dyrektor Oddziału ARiMR we W – po rozpoznaniu odwołania R K od ww. decyzji organu I instancji w dniu [...]r. wydał decyzję o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy, wskazując w uzasadnieniu, iż "zgodnie z § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia, jeżeli producent w dniu 07.05.2007 r. złożył w Nadleśnictwie informację o wykonaniu zalesienia to termin 14 dni na złożenie oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia upłynął dnia 21.05.2007 r. Zatem bezspornym pozostaje fakt, że Pan R K składając przedmiotowe oświadczenie w dniu 22.05.2007 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w G nie dotrzymał terminu określonego w § 9 ust. 2 rozporządzenia".

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu wniosku Strony z dnia 26 maja 2008 r. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji organu odwoławczego, decyzją nr [...]z dnia [...]r. odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją Nr [...], wydaną na skutek odwołania Strony od decyzji Prezesa ARiMR, uchylił decyzję Prezesa ARiMR oraz stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału ARiMR z dnia [...] r. i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Minister uznał bowiem – podzielając pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 20.12.2007 r., sygn. akt II SA/Bk 643/07, że przewidziany w § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów termin 14-dniowy jest jedynie terminem dyscyplinującym stronę i jego uchybienie, w sytuacji, gdy wnioskodawca nie przekroczył terminu ostatecznego (tj. 31 maja), nie może skutkować wydaniem decyzji o odmowie przyznania świadczenia.

W konsekwencji powyższego, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatu ARiMR, któremu sprawa została przekazana przez Kierownika Biura Powiatowego we W. zgodnie z właściwością miejscową, przyznał R K płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2007, w tym na wsparcie na zalesianie, premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową.

Dnia 25 czerwca 2010 r. R K złożył wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie na rok 2008, oświadczając, że kontynuuje program zalesiania gruntów na podstawie ww. decyzji z dnia [...]r.

W dniu 3 września 2010 r. Kierownik Biura Powiatu ARiMR

w B decyzją Nr [...] odmówił przyznania wnioskowanej płatności na zalesianie, w związku z uchybieniem terminu na złożenie wniosku o wypłatę pomocy na zalesianie na rok 2008. W motywach powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że przedmiotowy wniosek kontynuacyjny winien zostać złożony w terminie od "1 czerwca do 31 lipca 2008 r.".

W odwołaniu od tej decyzji R K, wnosząc o jej uchylenie, zarzucił organowi administracji, że odmowa przyznania płatności, w tym premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej, w drugim roku po zalesieniu wykonanym w 2007 r., była błędna i niezgodna z przepisami prawa. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że niedochowanie terminu na złożenie wniosku o wypłatę pomocy za 2008 r., mimo, iż zalesienie nastąpiło w 2007 r., wynika z błędnej decyzji ARiMR i ostatecznego wydania rozstrzygnięcia w sprawie płatności na zalesienie w dniu 15 kwietnia 2010 r. W ocenie Producenta rolnego, organ I instancji nie wziął pod uwagę faktów i przyczyn, które spowodowały, że wniosek o wypłatę pomocy został złożony dopiero w 2010 r. Przyczyną takiego stanu była tocząca się procedura odwoławcza w sprawie odmowy przyznania pomocy na zalesianie. R K wyjaśnił też, że warunkiem złożenia wniosku kontynuacyjnego o wypłatę pomocy na zalesianie jest wpisanie w pkt. VI wniosku numeru decyzji przyznającej płatność, wobec tego nie mógł złożyć wniosku w terminie, skoro nie było decyzji o płatności, która została mu wydana dopiero w 2010 r.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu ARMiR z dnia [...]r.

Uzasadniając takie rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną rozpoznania wniosku o przyznanie płatności, jak i wniosku o wypłatę płatności w kolejnych latach, stanowi m.in. ww. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. Powołując się na treść przepisów tego rozporządzenia, tj. § 4 ust. 1 pkt 2 i 3, § 6 ust. 3 i § 10 ust. 4, dotyczących zasad wypłacania premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej w pierwszym roku realizacji planu zalesienia oraz trybu i terminu składania wniosku kontynuacyjnego o wypłatę tych płatności w kolejnych latach, organ stwierdził, że Wnioskodawca po dokonaniu zalesienia gruntów rolnych w 2007 r., powinien złożyć kolejny wniosek o wypłatę w terminie od 1 czerwca do 15 lipca danego roku, czego nie uczynił. W ocenie organu odwoławczego, nic nie stało na przeszkodzie, aby R K, pomimo toczących się postępowań (wszczynanych na jego żądanie) składał przedmiotowe wnioski, z zachowaniem terminów. Wnioskodawca działał bowiem w przekonaniu, że niesłusznie odmówiono mu przyznania płatności, co też - jak zauważył organ - zostało potwierdzone decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wobec tego, organ uznał za niezasadne powoływanie się przez Wnioskodawcę na to, iż do opóźnienia doszło, gdyż nie uzyskał pozytywnej decyzji o przyznaniu płatności i czego nie mógł zakreślić na formularzu wniosku.

Zdaniem Dyrektora Oddziału ARiMR, jedynie coroczne składanie wniosku o wypłatę pomocy na zalesianie w ww. terminie (od 1 czerwca do 15 lipca) jest podstawą do wypłaty przez ARiMR kolejnych transzy środków finansowych w następnych latach – do 20 roku zobowiązania producenta rolnego (w przypadku premii zalesieniowej).

Następnie organ stwierdził, że wniosek o wypłatę płatności w drugim roku realizacji planu zalesiania, w przypadku Wnioskodawcy powinien zostać złożony

w terminie od 1 czerwca do 15 lipca 2008 r. Organ odwoławczy wskazał także, iż termin do złożenia przedmiotowego wniosku jest terminem materialnoprawnym, powiązanym z przyznaniem danej osobie określonych praw. Skutkiem jego uchybienia jest wygaśnięcie prawa o charakterze materialnoprawnym. Dyrektor ARiMR wyjaśnił również, że do tego terminu nie mają zastosowania przepisy art. 58-60 k.p.a., stanowiące o zasadach przywrócenia terminu.

W ocenie organu II instancji, zasadnym było zatem, w sytuacji złożenia przez R K wniosku o wypłatę na rok 2008 w dniu 25 czerwca 2010 r., tj. po upływie terminu określonego w przepisach prawa, wydanie decyzji o odmowie wypłaty płatności na zalesianie za rok 2008. Uznanie wniosku za złożony w terminie, prowadziłoby – zdaniem organu - do naruszenia zasady równego traktowania producentów spełniających takie same warunki, naruszenia bezwzględnie obowiązujących przepisów oraz jednej z naczelnych zasad Unii Europejskiej – zasady konkurencyjności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie R K wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając tym decyzjom naruszenie:

- przepisu § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż nakłada on obowiązek składania corocznie nieskutecznych wniosków o płatność pomimo nieuzyskania poprzedzającej płatności zalesieniowej;

- przepisu § 10 ust. 4 ww. rozporządzenia poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż treść tego przepisu nakłada na wnioskodawcę obowiązek składania corocznie wniosków o wypłatę pomimo nieuzyskania poprzedzającej płatności zalesieniowej;

- przepisu § 6 wskazanego rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż jego postanowienia dotyczą wniosku o wypłatę mimo, iż zgodnie z jego treścią, dotyczą one wniosku o przyznanie płatności.

W uzasadnieniu skargi Skarżący, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organów administracji, stwierdził, że dopiero zakończenie sporu z Agencją wydaniem decyzji w dniu 15 kwietnia 2010 r. oznaczało spełnienie przesłanek określonych w § 10 ust. 4 rozporządzenia i umożliwiało złożenie wniosku o wypłatę pomocy. Zdaniem Skarżącego, do tej daty nie było możliwe złożenie prawidłowo wypełnionego formularza wniosku i wpisanie w odpowiedniej rubryce numeru decyzji przyznającej płatność w pierwszym roku oraz złożenie oświadczenia o kontynuowaniu programu zalesiania gruntów rolnych na podstawie decyzji. Niewypełnienie wskazanych elementów wniosku i jego złożenie przed 15 kwietnia 2010 r., w ocenie Skarżącego, musiałoby zakończyć się wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych, a następnie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Według Skarżącego, status prawny wniosku pozostawionego bez rozpoznania, a wniosku niezłożonego w zakresie niniejszej sprawy jest tożsamy i nie można uzależniać prawa do płatności od dokonania ich fikcyjnego rozróżnienia. Ponadto autor skargi uważa, że organ dokonał wadliwej interpretacji przepisów § 6 ww. rozporządzenia, uznając, że zapisy dotyczące wniosku o przyznanie płatności dotyczą równorzędnie wniosku o wypłatę, który jest wnioskiem kontynuacyjnym - o wypłatę premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej.

Skarżący argumentuje także, iż również definicja premii pielęgnacyjnej

i zalesieniowej zawarta w § 4 ust. 1 rozporządzenia wskazuje na obowiązek dokonywania corocznych płatności, ale nie wynika z tego obowiązek składania corocznie wniosków o wypłatę, wbrew spełnieniu obligatoryjnej przesłanki w postaci otrzymania płatności na rok poprzedzający.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Oddziału ARiMR

wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje:

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa.

Na wstępie wskazać należy, że kwestie przyznawania płatności na zalesienie regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273, ze zm.). Stanowi o tym jej art. 1 ust. pkt 4, zgodnie z którym, ustawa ta określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów, w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, dotyczące zalesiania gruntów rolnych, (...)".

W art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy upoważniono Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem rozwoju obszarów wiejskich (którego projekt opracowany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi zatwierdza Rada Ministrów, a przyjmuje Komisja Europejska) oraz do określenia przestrzennego zasięgu wdrażania tych działań, "mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji planu i ustalenia dokonane z Komisją Europejską".

Na podstawie tego upoważnienia Rada Ministrów wydała w dniu 11 sierpnia 2004 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 187, poz. 1929, ze zm.) – zwane dalej: "rozporządzeniem". Rozporządzenie to "określa szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych, zwanej dalej "płatnością na zalesianie", objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zwanym dalej "Planem"" (§ 1 ust. 1).

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia: "Płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) zobowiązał się do:

a) zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza,

b) pielęgnacji założonej uprawy leśnej, przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia

- zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu przepisów o lasach.

3) zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie".

W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia: "Płatność na zalesianie dzieli się na:

1) wsparcie na zalesienie - stanowiące jednorazową, zryczałtowaną płatność za poniesione koszty zalesienia i ewentualnego ogrodzenia uprawy leśnej, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną w pierwszym roku po dniu wykonania zalesienia;

2) premię pielęgnacyjną - stanowiącą zryczałtowaną płatność za poniesione koszty prac pielęgnacyjnych, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia;

3) premię zalesieniową - stanowiącą zryczałtowaną płatność za utracone dochody z tytułu przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne, w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.

Plan zalesienia, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, sporządza właściwy miejscowo ze względu na miejsce położenia części lub wszystkich działek rolnych przewidzianych do zalesienia nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, na wniosek producenta rolnego (§ 5 ust. 1). Plan ten powinien być przechowywany przez producenta rolnego, a jego kopia - przez nadleśniczego, który sporządził ten plan, przez 5 lat od dnia zakończenia jego realizacji (§ 5 ust. 4 pkt 2). Plan zalesienia realizuje się do dnia wypłaty ostatniej premii pielęgnacyjnej (§ 5 ust. 5).

Płatność na zalesianie przyznaje kierownik biura powiatowego Agencji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego (§ 6 ust. 1). Płatność jest udzielana na wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności (§ 6 ust. 2).

Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia: "Wniosek o przyznanie płatności składa się na formularzu, udostępnionym przez Agencję, w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 15 lipca danego roku".

Kierownik biura powiatowego Agencji weryfikuje wniosek o przyznanie płatności w terminie 60 dni od dnia złożenia wniosku (§ 7 ust. 1). Jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku zostanie ustalone, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w § 3 ust. 1 lub działki rolne przewidziane do zalesienia we wniosku nie odpowiadają wymaganiom określonym w § 3 ust. 2 lub 3 - kierownik biura powiatowego Agencji, w formie decyzji, odmawia przyznania płatności na zalesianie (§ 7 ust. 3).

Jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie płatności zostanie ustalone, że wnioskodawca spełnia warunki określone w § 3 ust. 1 oraz działki rolne przewidziane do zalesienia we wniosku odpowiadają wymaganiom określonym w § 3 ust. 2 lub 3 - kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków w terminie 60 dni od dnia złożenia wniosku (§ 7 ust. 4).

Producent rolny, w terminie 7 dni od dnia założenia uprawy leśnej, informuje o tym fakcie na piśmie nadleśniczego, właściwego ze względu na miejsce położenia działek rolnych, na których została założona ta uprawa (§ 9 ust. 1).

Producent rolny, w terminie 14 dni od dnia złożenia informacji, o której mowa w ust. 1, jednakże nie później niż do dnia 31 maja:

1) roku, w którym zalesienie wykonano wiosną, albo

2) roku następującego po roku, w którym zalesienie wykonano jesienią

- składa kierownikowi biura powiatowego Agencji oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia, do którego dołącza zaświadczenie nadleśniczego potwierdzające ten fakt (§ 9 ust. 2).

Zgodnie z § 10 ust. 1 – 5 rozporządzenia: "1. W przypadku gdy producent rolny nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 2, kierownik biura powiatowego Agencji, w formie decyzji, odmawia przyznania płatności na zalesianie.

2. W przypadku gdy producent rolny złożył w terminie oświadczenie, o którym mowa w § 9 ust. 2, kierownik biura powiatowego Agencji przyznaje płatność na zalesianie, w formie decyzji, w terminie 30 dni od dnia złożenia tego oświadczenia.

3. Płatność na zalesianie wypłaca się, w terminie 30 dni od dnia, gdy decyzja, o której mowa w ust. 2, stała się ostateczna.

4. Premia pielęgnacyjna oraz premia zalesieniowa, począwszy od drugiego roku realizacji planu zalesienia, jest wypłacana w terminie 12 miesięcy od dnia wypłaty poprzedniej płatności, po uprzednim złożeniu wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych, zwanego dalej "wnioskiem o wypłatę", do kierownika biura powiatowego Agencji.

5. Przepis § 6 ust. 3, do wniosku o wypłatę, stosuje się odpowiednio".

Ponadto, producent rolny, któremu przyznano płatność na zalesianie, przechowuje przez 5 lat od dnia zakończenia realizacji planu zalesienia dowody zakupu sadzonek przeznaczonych do zalesienia wnioskowanych działek rolnych a także repelentów (§ 12).

W myśl § 13 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli w wyniku kontroli zostanie stwierdzone, że producent rolny:

1) nie realizuje planu zalesienia,

2) nie posiada dokumentów, o których mowa w § 12

- wsparcie na zalesienie albo premia pielęgnacyjna podlega zmniejszeniu; wysokość zmniejszeń jest określona w załączniku nr 5 do rozporządzenia.

Zgodnie z ust. 3 tego paragrafu: "Płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi na zasadach i w trybie określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku:

1) nieprzekwalifikowania gruntu rolnego na grunt leśny w formie decyzji, o której mowa w § 10 ust. 6, najpóźniej w piątym roku realizacji planu zalesienia;

2) zlikwidowania uprawy leśnej przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, chyba że wojewoda wydał decyzję zmieniającą przeznaczenie gruntu zgodnie z przepisami o ochronie gruntów rolnych i leśnych".

Sąd uznał za stosowne tak obszerne przytoczenie przepisów dotyczących płatności na zalesianie gruntów rolnych z uwagi na szczególny charakter tychże płatności, a także szczególne okoliczności związane z przyznaniem skarżącemu Producentowi rolnemu (pierwszej) płatności na zalesienie na rok 2007. Z przepisów tych wynika bowiem, że przedmiotowe płatności związane są z wieloletnim (co najmniej dwudziestoletnim) przedsięwzięciem gospodarczym producenta rolnego, zatem płatności, stanowiące rekompensatę za poniesione koszty i za utracone dochody z tytułu przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne, również są wypłacane (za wyjątkiem wsparcia na zalesienie – wypłacanego jednorazowo) przez długie okresy (premia pielęgnacyjna – przez okres 5 lat, a premia zalesieniowa – przez 20 lat od wykonania zalesienia). Podkreśla tę długotrwałość przedsięwzięcia przepis § 13 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, w myśl którego, płatność na zalesienie podlega zwrotowi w razie zlikwidowania uprawy leśnej przed upływem 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie.

Z akt administracyjnych sprawy wynika natomiast, że na podstawie wniosku złożonego przez Producenta w dniu 13 lipca 2006 r. do Biura Powiatu ARiMR o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2006, przekazanego następnie wg właściwości do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. i po potwierdzeniu przez ten organ w dniu 21 września 2006 r. spełnienia przez Producenta wstępnych warunków o przyznanie takich płatności, wskazany organ I instancji decyzją z dnia [...]r. odmówił przyznania płatności, z uwagi na uchybienie przez Wnioskodawcę terminu, o którym mowa w § 9 rozporządzenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...]r., a następnie Prezes Agencji decyzją z dnia [...] r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Dopiero w dniu 21 grudnia 2009 r., po rozpoznaniu odwołania Producenta od tej decyzji, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił w całości decyzję Prezesa ARiMR oraz stwierdził nieważność ww. decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Z decyzji Ministra wynika, że uznał on, iż wskazane decyzje organów obu instancji odmawiające przyznania płatności z powodu naruszenia terminu określonego w § 9 ust. 2 rozporządzenia wydane zostały z rażącym naruszeniem tego przepisu.

Stwierdzić więc należy, iż z przyczyn leżących po stronie organów ARiMR – z powodu rażącego naruszenia prawa przez te organy - sprawa z wniosku Producenta z dnia 13 lipca 2006 r. została rozstrzygnięta dopiero w dniu 15 kwietnia 2010 r. decyzją Kierownika Biura Powiatu ARiMR, przyznającą płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2007, w tym: wsparcie na zalesienie, premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową. Decyzja ta została doręczona Stronie w dniu 23 kwietnia 2010 r. i stała się ostateczna 7 maja 2010 r.

W związku z tym należy rozważyć, czy złożenie przez R K w dniu 25 czerwca 2010 r. wniosku o wypłatę pomocy na zalesianie na rok 2008, nastąpiło z uchybieniem terminu określonego § 10 ust. 4 i 5 w związku z § 6 ust. 3 rozporządzenia – jak uznano w zaskarżonej decyzji.

W myśl cytowanego powyżej przepisu § 10 ust. 4 rozporządzenia, premia pielęgnacyjna oraz premia zalesieniowa – a takich płatności dotyczy przedmiotowa sprawa - począwszy od drugiego roku realizacji planu zalesienia (a więc od 2008 r.), jest wypłacana w terminie 12 miesięcy od dnia wypłaty poprzedniej płatności, po uprzednim złożeniu wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych. Przepis ten podkreśla logiczny związek pomiędzy wypłatą premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej a wypłatą "poprzedniej płatności" (w rozpoznawanej sprawie – płatności na zalesianie za rok 2007), a ta musi być poprzedzona wydaniem decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie i to wydanej w terminie 30 dni od złożenia przez producenta oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia. Wypłata tej poprzedniej płatności powinna przy tym nastąpić w terminie 30 dni od dnia, gdy ww. decyzja stała się ostateczna.

W rozpoznawanej sprawie taka decyzja (Kierownika Biura Powiatu) stała się ostateczna w dniu 7 maja 2010 r. Już z tego powodu wątpliwości budzi stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż R K wniosek o wypłatę płatności na rok 2008 powinien złożyć "w terminie 1 czerwca do 15 lipca 2008 roku, czego Wnioskodawca nie uczynił". Stanowisko takie zakłada bowiem, iż z przepisów rozporządzenia wynika nakaz (ciężar) składania wniosku o wypłatę pomocy na drugi rok (i kolejne lata), pomimo nie wydania przez organ ARiMR decyzji o przyznaniu płatności za rok 2007 (w tym podstawowego rodzaju płatności, tj. "wsparcia na zalesienie").

Niezależnie od tego - zgodnie z § 10 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 3 rozporządzenia – wniosek o wypłatę kolejnych płatności (zwany w rozporządzeniu "wnioskiem o wypłatę", w odróżnieniu od wniosku o przyznanie płatności, o którym mowa w § 6) "składa się na formularzu, udostępnionym przez Agencję". W części VI takiego formularza (nazwanego "wnioskiem o wypłatę pomocy na zalesianie") zawarte jest oświadczenie wnioskodawcy, że "kontynuuje program zalesiania gruntów na podstawie decyzji, znak ........ z dnia ......". Bezspornym jest w rozpoznawanej sprawie, iż R K we wskazywanym przez organ terminie (od 1 czerwca do 15 lipca 2008 r.) nie mógł wypełnić tej rubryki, bowiem decyzja o jakiej mowa w formularzu nie istniała. Sąd nie podzielił przy tym sugestii organu zawartej w odpowiedzi na skargę, iż w przypadku złożenia wniosku w terminie (tj. w okresie od 1 czerwca do 15 lipca 2008 r.), "możliwe było zawieszenie postępowania (na wniosek Producenta) do czasu wyjaśnienia kwestii zasadności przyznania pomocy (za rok 2007)".

W ocenie Sądu, instytucja zawieszenia postępowania uregulowana w art. 97-103 k.p.a. ze swej istoty odnosi się do sytuacji, gdy postępowanie się już toczy, bowiem zostało prawidłowo wszczęte. Taka sytuacja jednak nie nastąpiła w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, natomiast w myśl § 3 tego artykułu, datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zgodnie jednak z art. 64 § 2, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Przedmiotowy wniosek o płatności złożony w terminie wskazywanym przez organ niewątpliwie nie odpowiadałby wymaganiom formalnym przewidzianym w ww. rozporządzeniu i braki te nie mogłyby zostać usunięte przez Wnioskodawcę, a to spowodowałoby pozostawienie wniosku bez rozpoznania, zatem brak byłoby podstaw prawnych do zawieszania postępowania.

Należy przy tym jednak zauważyć, że nawet przy uwzględnieniu stanowiska organów obu instancji – czego Sąd nie podziela – i tak kolejne wnioski Producenta na lata 2008 i 2009 r. mogłyby być merytorycznie rozpoznane dopiero po dniu, w którym decyzja o przyznaniu płatności na 2007 rok stała się ostateczna, tj. po dniu 7 maja 2010 r., czyli w istocie w czasie, gdy Producent takie wnioski faktycznie złożył (25 czerwca 2010 r. – przy uwzględnieniu przewidzianego w rozporządzeniu okresu składania wniosków: od 1 czerwca do 15 lipca danego roku).

Odnosząc się szerzej do wskazywanej w zaskarżonej decyzji materialnoprawnej podstawy odmowy przyznania wnioskowanych płatności na rok 2008 (§ 10 ust. 4 i 5 w zw. z § 6 ust. 3 rozporządzenia), wskazać należy, iż przepis § 10 ust. 5 rozporządzenia stanowi, że: "Przepis § 6 ust. 3, do wniosku o wypłatę, stosuje się odpowiednio". Zgodnie natomiast z § 6 ust. 3 rozporządzenia: "Wniosek o przyznanie płatności składa się (...) w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 15 lipca danego roku". Wykładni tego przepisu - stosowanego "odpowiednio" – należy więc dokonać przy uwzględnieniu wskazanych wyżej okoliczności związanych z charakterem przedmiotowych płatności (stanowiących ekwiwalent pieniężny za wieloletnie zobowiązanie Producenta, co oznacza konieczność zagwarantowania takiej pomocy na ten wieloletni okres i pewności jej otrzymywania przy spełnieniu warunków przewidzianych prawem), a także uwzględniając okoliczności faktyczne związane z przyznaniem pierwszych płatności na rok 2007 (stwierdzenie nieważności decyzji organów ARiMR odmawiających takich płatności z powodu rażącego naruszenia prawa przy interpretacji innego przepisu rozporządzenia - § 9 ust. 2 - określającego termin składania przez Producenta oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem, w związku z czym decyzja o przyznaniu tych płatności stała się ostateczna dopiero 7 maja 2010 r., a więc z trzyletnim opóźnieniem).

Mając także na względzie wskazaną powyżej niemożliwość skutecznego składania wniosków o kolejne płatności (na lata 2008 i 2009), stwierdzić zatem należy, że w przedmiotowej sprawie skarżący Producent złożył wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie na rok 2008 w terminie wskazanym w rozporządzeniu, tj. w okresie "od 1 czerwca do 15 lipca danego roku". Uznać bowiem należy, że tym "danym rokiem" w którym Producent powinien złożyć taki wniosek, był rok 2010. Dopiero bowiem w tym roku – z przyczyn leżących po stronie organów ARiMR – Producent mógł skutecznie złożyć taki wniosek, spełniający także formalne wymogi przewidziane prawem. Do czasu wydania prawomocnej decyzji przyznającej płatność na zalesienie (tj. do 7 maja 2010 r.) nie zostały spełnione zarówno formalne jak i materialnoprawne warunki do złożenia wniosku o wypłatę pomocy na rok 2008, zatem przed tą datą nie mógł rozpocząć biegu termin do składania takiego wniosku. Inna wykładnia przepisów § 10 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 3 rozporządzenia, wymagająca od Producenta spełnienia warunku niemożliwego do spełnienia, byłaby w przedmiotowej sprawie nie do pogodzenia z konstytucyjnymi zasadami sprawiedliwości i praworządności. Wskazać bowiem należy, że art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, a zgodnie z art. 7 Konstytucji, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z istoty państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej wynika nakaz zgodnego z prawem i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. Tylko postępowanie odpowiadające tym wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie do organów administracji publicznej.

Zdaniem Sądu, prokonstytucyjna wykładnia wskazanych przepisów rozporządzenia i "odpowiednie" stosowanie przepisu określającego termin składania wniosków o przyznanie płatności na zalesianie gruntów do wniosków o wypłatę pomocy na zalesienie pozwala na stwierdzenie, iż skarżący Producent nie uchybił terminowi do złożenia wniosku o wypłatę pomocy na rok 2008, a zatem wniosek ten powinien być merytorycznie rozpatrzony w postępowaniu przed organami ARiMR, bez potrzeby wszczynania odrębnego postępowania odszkodowawczego.

Powyższych stwierdzeń nie podważa akceptowane przez Sąd stanowisko organu odwoławczego, iż termin wskazany w § 6 ust. 3 rozporządzenia jest terminem prawa materialnego, nie podlegający przywróceniu, którego upływ powoduje wygaśnięcie prawa. W ocenie Sądu, przytoczona powyżej argumentacja wskazuje, iż w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło wygaśnięcie prawa do wypłaty kolejnych płatności przed wydaniem ostatecznej decyzji przyznającej płatność na zalesienie.

W związku z tym, Sąd nie podzielił stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, iż uznanie, że wniosek Producenta o wypłatę pomocy na zalesianie na rok 2008 złożony w dniu 25 czerwca 2010 r., jest wnioskiem złożonym w terminie prowadziłaby do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, jak również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej - zasadą konkurencyjności. Nie sposób bowiem przyjąć, iż przyznanie skarżącemu Producentowi płatności na zalesienie na rok 2007 z trzyletnim opóźnieniem (z przyczyn leżących po stronie organów Agencji) zostało dokonane zgodnie z zasadą równego traktowania producentów, a ewentualne uwzględnienie wniosku Producenta o wypłatę pomocy na rok 2008 (przy niemożliwości złożenia skutecznego wniosku przed 7 maja 2010 r.) w październiku 2010 r. – miesiąc wydania zaskarżonej decyzji – miałoby naruszać zasadę konkurencyjności wobec innych producentów (którzy mogli złożyć i złożyli takie wnioski w okresie od 1 czerwca do 15 lipca 2008 r.), otrzymujących taką pomoc już w 2008 r.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego - § 10 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 3 ww. rozporządzenia – w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy.

W ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię przepisu § 10 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów.