Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 526/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.5 pkt1 lit. b, art. 27
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy administracyjnej przekazanej wraz ze skargą do WSA w Olsztynie wynika, że 5 listopada 2021 r. J. S. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Decyzją z 3 grudnia 2021 r., Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z upoważnienia Wójta Gminy M. (dalej organ I instancji) odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ wskazał, że przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było niespełnienie kryterium, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.) (dalej u.ś.r.). Jak wywiódł organ, zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ wskazał, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność W. S. powstała po 25 roku życia. Od ww. decyzji wnioskodawca odwołał się w terminie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej SKO) ostateczną decyzją z [...] r. o nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało Skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką na okres od 13 lipca 2021 r. na czas nieokreślony.

Pismem z 5 kwietnia 2022 r. organ l instancji przekazał SKO informację wskazującą na zmianę okoliczności faktycznych warunkujących prawo do przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. Wynikało z niej, że J. S. miał przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad matką do 31 października 2021 r. (decyzja Wójta Gminy M. z 16 października 2020 r k. 60 akt administracyjnych). Na tej podstawie Kolegium postanowieniem z 21 kwietnia 2022 r. wznowiło postępowanie odwoławcze zakończone decyzją ostateczną z 28 marca 2022 r. o nr SKO.82.1980.2021.

Decyzją z [...] r. SKO uchyliło własną ostateczną decyzję nr SKO.82.1980.2021 z 28 marca 2022 r. i orzekło co do istoty sprawy poprzez przyznanie J. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką W. S. na - okres od 1 listopada 2021 r. na czas nieokreślony.

W motywach prawnych rozstrzygnięcia SKO wskazało, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ulegało wątpliwości, iż została wyczerpana przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Kolegium zaznaczyło następnie, że 7 kwietnia 2022 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo organu I instancji, z którego wynika, że Skarżący miał przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad matką do 31 października 2021 r. Okoliczność powyższa nie była znana Kolegium w momencie rozpatrywania odwołania i wydania decyzji z 28 marca 2022 r. i stanowiła nową okoliczność mająca istotne znaczenie w sprawie. Ziściła się zatem przesłanka określona w art. 145 §1 pkt 5 k.p.a

W dalszej części argumentacji kolegium przytoczyło treść art. 17 u.ś.r., a także wskazało źródła prawa określające wysokość świadczeń rodzinnych i zasady ich waloryzacji. Kolegium wywiodło następnie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust 2 ustawy). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust 2a ustawy). Kolegium zaznaczyło następnie, że uwzględniając - w toku wykładni art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych -stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, przyjąć należało, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Kolegium wskazało również, że zobowiązanymi do alimentacji, co do zasady są krewni w linii prostej (np. rodzice - dzieci, dziadkowie - wnuki). Spośród krewnych w linii bocznej obowiązek alimentacyjny dotyczyć może rodzeństwa. Mając na uwadze powyższe Kolegium przyjęło, że na Skarżącym, ciąży wobec matki obowiązek alimentacyjny. Kolegium wskazało również, że z akt sprawy wynika, iż J. S. jest bierny zawodowo i nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. SKO zaznaczyło, że w toku postępowania ustalono, iż wymieniony opiekuje się swoją matką sprawując nad nią całodobową opiekę i udzielając pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego. Tym samym strona nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, aby opiekować się matką. W dalszej części wywodu Kolegium zwróciło uwagę, że z treści orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w E. z 21 września 2021 r. wynika, że W. S. zalicza się do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, a ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 13 lipca 2021 r.

Kolegium wywiodło następnie, że Skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 5 listopada 2021 r. Ze złożonego wraz z wnioskiem oświadczenia wynika, iż strona nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, nie ma ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Natomiast w stosunku do osoby wymagającej opieki nie występują negatywne przesłanki przyznania świadczenie pielęgnacyjne określone w art. 17 ust. 5 pkt 2, 3, 5 i 6 u.ś.r.

Kolegium uznało, że w świetle powyższego, w niniejszej sprawie, zachodziły przesłanki do przyznania J. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności W. S. za okres od dnia 1 listopada 2022 r. (tj. od miesiąca, od którego nie przysługuje stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad W. S.) bezterminowo (z uwagi na to, iż orzeczenie o niepełnosprawności W. S. zostało wydane na stałe).

W skardze, złożonej na ww. decyzję Kolegium, Skarżący zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

W motywach skargi skarżący wskazał, że nie sposób zgodzić się z zapatrywaniami organu II instancji co do ustalenia okresu za jaki skarżącemu przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślił, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniósł o uchylnie decyzji przyznającej prawo do zasiłku w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym skarżący dokonał wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. W świetle prawa nie mógł zatem zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Skarżący wskazał, że zgodnie z dyspozycją zawartą w treści art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jak podkreślono organ odwoławczy doprowadził do sytuacji w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymała świadczenie mniej korzystne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - p.p.s.a.). sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie, uwzględniając stanowisko strony skarżącej i organu, sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na zgodny wniosek stron. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz.137, z późn. zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem zaskarżenia jest wydana, po wznowieniu z urzędu postępowania odwoławczego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie, decyzja z [...] r., którą SKO uchyliło własną ostateczną decyzję nr SKO.82.1980.2021 z 28 marca 2022 r. i orzekło co do istoty sprawy poprzez przyznanie J. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką W. S. na - okres od 1 listopada 2021 r. na czas nieokreślony.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w jakim doszło do jej wydania, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w przepisach prawa procesowego. Podkreślić należy, że każda z przesłanek podanych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm. - dalej jako k.p.a.), łączy się z wadliwością samego postępowania administracyjnego, zaistniałą jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy. Odnotować także przyjdzie, że z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a., wykładnia przesłanek wznowienia postępowania winna mieć charakter ścieśniający, bowiem przy wznowieniu postępowania chodzi o sprawdzenie, czy w czynnościach procesowych poprzedzających wydanie w trybie zwykłym decyzji doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 - 8 k.p.a.).

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zatem, aby dana okoliczność lub dowód mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi on istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej i nie może być znany organowi wydającemu decyzję. Bez znaczenia przy tym pozostaje, czy brak wiedzy organu o tych nowych istotnych dla sprawy okolicznościach faktycznych (nowych dowodach) nastąpił w wyniku zaniedbań procedującego w sprawie organu, czy też bez jego winy.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy uznać należało, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że przekazana przez Organ I instancji informacja o tym, że Skarżący miał przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad matką do 31 października (decyzja Wójta Gminy M. z 16 października 2020 r k. 60 akt administracyjnych) stanowi nową istotną dla sprawy okoliczność, wyczerpującą przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją SKO z 28 marca 2022 r. Wydanie zatem przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania oznaczało, nie tylko, że organ wznowił z urzędu postępowanie w sprawie wobec wystąpienia okoliczności, o których stanowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ale również, że zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy, które może zakończyć się wyłącznie jednym z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 k.p.a. W oparciu o ten przepis organ może wydać decyzję: 1) odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.), albo 2) uchylić decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia i orzec na nowo co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), albo 3) stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdy występują przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a. wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 151 § 2 k.p.a.). Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz.615, z późn. zm. – dalej u.ś.r.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia jedną z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Mianowicie przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W sprawie nie jest spornym, że wnioskodawca jest synem osoby wymagającej opieki i stąd też nie zachodziła konieczność badania przesłanek, o których stanowi art. 17 ust. 1a ustawy. Osią sporu w niniejszej sprawie jest zaś stosowanie przez Organ odwoławczy przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy Skarżącemu przysługiwało przedmiotowe świadczenie w okresie, w którym Skarżący miał przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad matką i świadczenie to pobierał (do 31 października 2021 r).

Tytułem wstępu zaznaczyć trzeba, że skład orzekający w niniejszej sprawie podziela ukształtowaną już linię orzeczniczą sądów administracyjnych, według której jeśli przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania do władzy publicznej organ obowiązany jest poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawowe prawo wyboru świadczenia (zob. przykładowo wyroki: NSA z 10 grudnia 2019 r., I OSK 200/19 oraz z 19 maja I OSK 209/21; WSA w Lublinie z 11 grudnia 2019 r., II SA/Lu 568/19; WSA w Gdańsku z 16 stycznia 2020 r., III SA/Gd 575/19 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Poszukiwanie owych rozwiązań musi się jednak odbywać w granicach obowiązujących norm prawa.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że Skarżący miał przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na mocy decyzji z 16 października 2020 r i świadczenie to pobierał (do 31 października 2021 r). Poza sporem pozostaje także, iż skarżący 5 listopada 2021 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką.

Sąd stoi na stanowisku, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b, w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r., Skarżącemu nie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne za okres, na którym miał już przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad matką i świadczenie to pobierał. Stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. zasiłku stałego. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Dyspozycja art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z wyborem. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jeśli jednak nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Rezygnacja taka nie może jednak opierać się tylko na warunkowej deklaracji, gdyż wydanie decyzji pod warunkiem jest wprawdzie według doktryny prawa administracyjnego dopuszczalne, ale tylko wówczas gdy obowiązująca regulacja taką możliwość przewiduje. Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego zostało w odpowiedniej procedurze "wstrzymane" albo uchylone (por. ww. wyrok NSA z 19 maja I OSK 209/21).

Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym Skarżący posiadał jednocześnie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad matką, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres. Dopiero uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy za dany okres, w przepisanym trybie, pozwala na przyznanie w miejsce poprzednio wybranego świadczenia (specjalnego zasiłku opiekuńczego) nowo wybranego (świadczenia pielęgnacyjnego).

Wobec powyższego, odnosząc się do wskazanej spornej w sprawie kwestii, tj. możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym obowiązywała decyzja ustalająca na rzecz skarżącego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podzielić należy stanowisko organu, że jeśli podstawa tego świadczenia nie została wzruszona i było ono pobierane za sporny okres, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w tym okresie nie było możliwe. Datą początkową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest data ustania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz Skarżącego.

Zawarte w art. 24 ust. 2 u.ś.r. sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa poprzez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji. Ograniczenie ustawowe do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., w zw. z art. 27 ust. 3 u.ś.r. należy stosować w pierwszeństwie przed warunkami określonymi w art. 24 ust. 2 u.ś.r., mającymi zastosowanie tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku, a zatem spełnienia przesłanek materialnoprawnych. Przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. odnosi się bowiem do okoliczności formalnoprawnych, a nie materialnoprawnych. Nie ma żadnego uzasadnienia do wycinkowego stosowania przepisów prawa. Dopiero zniesienie w formie prawnej negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r. daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku tym, dopóki w przedmiotowej sprawie istnieje w obrocie prawnym uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego (za konkretny okres czasu), dopóty niemożliwe jest przyznanie Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego na okres w którym był uprawniony do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ograniczenia ustawowe wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r. we wskazanych powyższej okolicznościach faktycznych sprawy ustałyby dopiero od dnia uchylenia uprawnienia do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego (uchylenia decyzji Wójta Gminy M. z 16 października 2020 r. przyznającej Skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy).

Końcowo podnieść należy, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze Skarżący we wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego (k. 17 akt administracyjnych), nie sformułował wprost warunkowego żądania, uchylania decyzji przyznającej prawo do zasiłku w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia.

Wobec powyższego należy uznać, że organ prawidłowo przyznał Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne począwszy od 1 listopada 2021 r. na czas nieokreślony. Jednocześnie, jak wykazano, nie było podstaw do przyznania Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 13 lipca 2021 r., gdyż istniała negatywna materialnoprawna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r., wykluczająca możliwość otrzymania przez Skarżącego za ten okres wnioskowanego świadczenia.

W konsekwencji sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.