Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1387/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c, art. 200, art. 205 par 2, art. 209
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 64e
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba Sędziowie: WSA Piotr Głowacki (spr.) WSA Inga Gołowska Protokolant: st.sekr.Iwona Sadowska-Białka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2019 r. sprawy ze skargi G. .. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] października 2018 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K., II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych). III. zarządza zwrot z kasy tutejszego Sądu na rzecz strony skarżącej kwoty [...]zł (czterysta osiem złotych) tytułem nienależnie uiszczonego wpisu.


UZASADNIENIE

I.

Zaskarżonym postanowieniem z 23 października 2018r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po rozpoznaniu zażalenia G. .. w K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z 4 września 2018r. nr [...] umarzającego jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wnioskowanego umorzenia kosztów egzekucyjnych, działając na podstawie art. 138§1 pkt1, art. 144, art. 105§1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1257 ze zm. dalej-k.p.a.) w zw z art. 17, art. 18, art. 64e ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. DZ. U z 2018r. poz. 1314 ze zm. dalej-u.p.e.a.)- utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Dyrektor Oddziału ZUS w K. jako organ egzekucyjny wszczął na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] egzekucję do majątku zobowiązanej Spółki. W toku prowadzonej egzekucji zajęto rachunek bankowy i w dniu 5 czerwca 2018r. ściągnięto koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł.

Spółka, pismem z 31 lipca 2018r. zwróciła się do organu egzekucyjnego o umorzenie [...] zł tj. 90% naliczonych i ściągniętych kosztów egzekucyjnych. Zobowiązana powołała się na ważny interes publiczny wiążąc go z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016r. sygn. akt: SK [...], w którym to wyroku stwierdzono, że art. 64§1 pkt 4 i 6 u.p.e.a. w zakresie w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjne jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP.

Dyrektor Oddziału ZUS w K., postanowieniem z 4 września 2018r. umorzył postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Zobowiązana złożyła zażalenie wskazując, że bezpodstawnie przyjęto bezprzedmiotowość postępowania podczas gdy organ może w całości lub części umorzyć koszty egzekucyjne jeśli przemawia za tym ważny interes publiczny.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w pisemnych motywach postanowienie wskazał, że strona złożyła wniosek o umorzenie bowiem jej wola było poniesienie 10% ściągniętych kosztów egzekucyjnych. W dniu złożenia wniosku (3 sierpnia 2018r.) koszty te już nie istniały po stronie zobowiązanej jako zaległość do zapłaty. Zaległość przestała istnieć zatem przestał istnieć przedmiot sprawy i organ nie mógł orzekać. Obowiązek został zrealizowany, nie istnieje zaległość do zapłaty.

II.

W skardze do Sądu na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., Spółka G. .. zarzuciła naruszenie:

a) przepisów postępowania a mianowicie art. 105§1 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż brak jest przedmiotu postępowania tj. kosztów egzekucyjnych i w konsekwencji utrzymanie w mocy postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w K. z 4 września 2018r. oraz brak merytorycznego rozpoznania wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych,

b) przepisów prawa materialnego tj. art. 64e§1 i §2 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zobowiązany może ubiegać się o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego tylko wtedy gdy koszty te nie zostały uiszczone.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora ZUS w K. z 4 września 2018r. oraz zobowiązanie organu administracyjnego do ponownego rozpoznania sprawy i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Uzasadniając skargę jej autor przytoczył poglądy orzecznictwa a tym wyroki sądów administracyjnych odnoszące się do spornego zagadnienia a w tym wyroki: I SA/Kr [...], II FSK [...], II FSK [...].

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1369 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w K. wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Przechodząc do oceny zasadności odmowy wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, wskazać trzeba na odesłanie zawarte w art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym-jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przepis art. 64e§1 u.p.e.a. przewiduje, iż organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Z kolei przepis art. 64e §2 u.p.e.a. stanowi, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Z treści art. 64e§1 i §2 u.p.e.a. wynika wiec, że istnieje kilka niezależnych przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych. Przepisy te pozwalają zatem każdemu zobowiązanemu na ubieganie się o umorzenie kosztów egzekucyjnych w trakcie postępowania egzekucyjnego w każdej sytuacji, w której wystąpią wymienione w tym przepisie przesłanki.

Granice przedmiotowe postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, wyznaczają koszty egzekucyjne powstałe w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i ustawowo określone przesłanki umorzenia tychże kosztów. Ustawodawca milczy jednak, co do okoliczności, czy koszty egzekucyjne mogą zostać zaspokojone przed złożeniem wniosku o ich umorzenie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że przedstawiona w rozstrzygnięciach organów obu instancji argumentacja i wykładnia powołanych tam przepisów jest zdaniem tut. Sądu błędna.

Organy uznały bowiem, że w sprawie zachodzi sytuacja, gdzie brak jest przedmiotu sprawy, gdyż spółka złożyła wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych po ich wyegzekwowaniu, a na dzień 3 sierpnia 2018r. (wniosek spółki o umorzenie kosztów egzekucyjnych), spółka nie posiadała zaległości z tytułu nieuregulowanych kosztów egzekucyjnych.

W ocenie Sądu, organy administracji, orzekające w spawie nie wykazały bezprzedmiotowości postępowania w sprawie o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego. Za wykazanie bezprzedmiotowości postępowania nie można, zdaniem Sądu, uznać stwierdzenia, że spółka złożyła wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych już po ich wyegzekwowaniu.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nie może być interpretowana rozszerzająco. Po pierwsze zważyć należy, iż w żadnym miejscu powoływanego wyżej przepisu art. 64e§1 i §2 u.p.e.a. nie zostało wskazane, iż kosztów egzekucyjnych nie można umorzyć po dokonanej zapłacie zaległości podatkowych wraz z kosztami egzekucyjnymi (po wyegzekwowaniu zobowiązania podatkowego).

Powyższe stanowisko wyrażone zostało między innymi w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2016r., sygn. akt: II FSK [...], z 22 maja 2015r., sygn. akt: II FSK [...] z 21 sierpnia 2018r. sygn. akt: I GSK [...]. We wskazanych wyżej orzeczeniach słusznie dostrzeżono też, że poglądu organu co do wykładni art. 64e§1 i §2 u.p.e.a nie da się pogodzić z zasadą demokratycznego państwa prawa i wywodzonej z niej zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa (art. 2 Konstytucji RP).

Co istotne, żaden z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ani przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie wyłącza prawa zobowiązanego do merytorycznego rozpoznania wniosku w sprawie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego w sytuacji, jaka zaistniała na kanwie przedmiotowej sprawy.

Nie można było zatem uznać, że skoro postępowanie egzekucyjne jest zakończone to wniosek strony skarżącej jest bezprzedmiotowy, bo złożono go po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Skuteczne przeprowadzenie egzekucji nie oznacza automatycznie braku spełnienia przesłanek umożliwiających zastosowanie umorzenia, a kwestia ta wymaga dopiero ustalenia.

W ponownym postępowaniu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, organy uwzględnią przedstawioną w niniejszym wyroku argumentację prawną. Ponownie rozpoznając sprawę, organy powinny rozpoznać merytorycznie wniosek spółki i wydać stosowne rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., uchylił postanowienia organów obu instancji.

Podstawą uchylenia postanowienia organu I instancji był art. 135 p.p.s.a., który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro także i to postanowienie organu I instancji-Dyrektora Oddziału ZUS w K. zostało wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa, jego uchylenie stało się konieczne.

O kosztach postępowania, orzeczono na podstawie art. 200, art. 205§2, art. 209 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika radcy prawnego określone na podstawie §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 265) oraz zwrot uiszczonej opłaty od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.

O zwrocie nadpłaconego wpisu orzeczono w oparciu o art. 225 p.p.s.a.