Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 427/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 194 par. 1, art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 220 ust. 1, ust. 2 lit. b)
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka - Szpringer Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 13 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych "W." H. S. D. K. B. S. S. j. w R., Dyrektora Izby Celnej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 grudnia 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 492/08 w sprawie ze skargi "W." H. S. D. K. B. S. S. j. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania; 2) odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 grudnia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 492/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie ze skargi "W." H. S., D. K., B. S. Spółka Jawna w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty należności celnych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku. Ponadto Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej spółki kwotę 10712 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd I instancji uwzględnił następujący stan sprawy. W dniu [...] października 2005 r., na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] objęto procedurą dopuszczenia do obrotu towar w postaci świeżego czosnku. W zgłoszeniu dopuszczenia do obrotu zadeklarowano, iż świeży czosnek pochodzi z Tajlandii, dołączając świadectwo pochodzenia towaru. Towar został dopuszczony do swobodnego obrotu z zastosowaniem stawki celnej w wysokości 9,6%.

Postępowanie celne w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane w związku z informacjami przekazanymi krajowym organom przez Europejskie Biuro Zwalczania Oszustw (dalej: OLAF) o wstępnych wynikach misji przeprowadzonej w Tajlandii w okresie od 22-29 listopada 2005 r., dotyczącej kontroli eksportu czosnku z Tajlandii do Unii Europejskiej (dalej: UE).

W czasie przeprowadzania misji przedstawiciele OLAF ustalili, iż w latach 2004-2005 odprawione transporty czosnku w całości obejmowały czosnek sprowadzony z Chin. Transporty te były przedmiotem procedur importowo-reeksportowymi w porcie L. C. (Bangkok), dokąd przybyły z Chin z przeznaczeniem do dalszego transportu do Europy (w tym również do Polski).

W dniu [...] grudnia 2005 r., na podstawie art. 78 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 roku ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks celny (Dz. Urz. WE L z dnia 19 październik 1992 r., nr 302, s. 1 ze zm., dalej WKC). Przeprowadzona została kontrola w Spółce "W." H. S., D. K., B. S. Spółka Jawna. W ramach kontroli przekazano świadectwa pochodzenia, w tym świadectwo nr [...], do weryfikacji tajlandzkim władzom celnym.

Jednocześnie organ celny I instancji otrzymał końcowy raport z misji OLAF w Tajlandii przeprowadzonej, jak wskazano wyżej, w okresie od 22 – 29 listopad 2005 r., dotyczącej kontroli eksportu czosnku z Tajlandii (przez firmę "S. T. T. L. P." dalej: S.) do krajów UE. Firma S. sprzedawała czosnek z Chin do Krajów Wspólnoty. Na podstawie dokonanych ustaleń z przeprowadzonej misji, przedstawiciele OLAF zakwestionowali pochodzenie czosnku importowanego z Tajlandii. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r., Naczelnik Urzędu Celnego w R., biorąc pod uwagę ustalenia misji OLAF, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia prawidłowej kwoty długu celnego w odniesieniu do towaru objętego zgłoszeniem celnym o numerze [...] z dnia [...] października 2005 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. na podstawie art. 87 ust. 1 Prawa celnego zawieszono przedmiotowe postępowanie do czasu otrzymania wyniku weryfikacji dowodu świadectwa pochodzenia.

Pismem z dnia [...] października 2006 roku, Tajlandzka Izba Handlowa poinformowała o wyniku weryfikacji świadectw pochodzenia, w tym również świadectwa pochodzenia o numerze [...]. Tajlandzka Izba Handlowa potwierdziła autentyczność dokumentów (świadectwa pochodzenia), jednakże Izba nie odniosła się do kwestii kraju pochodzenia czosnku.

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. określił skarżącej spółce prawnie należną kwotę należności celnych przywozowych, wynikających z długu celnego w kwocie 351.138,20 zł.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż zgodnie z załącznikiem numer 1 do Wspólnej Taryfy Celnej czosnek objęty jest kodem CN 0703 2000 00 ze stawką celną w wysokości 9,6% + 120 EUR za 100 kg netto. Rozporządzeniem Komisji (WE) numer 1034/2005 z dnia 1 lipca 2005 r. został otworzony autonomiczny kontyngent taryfowy w wysokości 4400 ton (oznaczony numerem 09.4066) zwany kontyngentem autonomicznym, w odniesieniu do przywozów wspólnotowych czosnku świeżego lub zamrożonego objętego kocem CN 0703 2000 00. W ramach wskazanego kontyngentu stosowana jest stawka celna ad walorem w wysokości 9,6%. Na podstawie przedmiotowego kontyngentu Spółka "W." uzyskała pozwolenie na przywóz czosnku pochodzenia tajlandzkiego w ilości 700000 kg (zgodnie z wydanym pozwoleniem AGRIM nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. ważne od [...] czerwca 2005 r. do [...] listopada 2005 r.).

Naczelnik Urzędu Celnego w R. przeprowadził dogłębną analizę zgromadzonego materiału dowodowego, analizując dokumenty w szczególności w oparciu o otrzymany raport z Europejskiego Biura Zwalczania Oszustw – OLAF zwracając uwagę na fakt, iż wśród dokumentów przekazanych przez OLAF znajduje się deklaracja eksportowa oznaczona tym samym numerem co tajlandzki dokument celny, za którym towar wyeksportowano z Tajlandii do Polski. Przeprowadzona analiza zawiera również deklarację importową oznaczoną takim samym numerem co tajlandzki dokument celny, za którym to przedmiotowy czosnek zaimportowano z Chin do Tajlandii. W ocenie Naczelnika Urzędu Celnego w Radomiu, czosnek zgłoszony w niniejszej sprawie do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu był czosnkiem pochodzenia chińskiego i w związku z tym powinna być zadeklarowana w zgłoszeniu stawka celna konwencyjna w wysokości 9,6 % + 120 EUR za 100 kg netto.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., po rozpatrzeniu odwołania Spółki "W.", Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż skarżąca spółka bezpodstawnie wnioskowała o zastosowanie niższej stawki celnej w ramach kontyngentu na przywóz czosnku z Tajlandii. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W. zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do chińskiego pochodzenia sprowadzonego przez spółkę czosnku. W związku z powyższym właściwą stawką celną dla tego towaru, jest stawka erga omnes 9,6% + 120 EUR za 100 kg netto, stosowana w przypadku przywozu do Wspólnoty czosnku poza kontyngentem. Zdaniem organu, na podstawie ustaleń OLAF można było wnioskować, iż strona skarżąca miała wiedzę na temat rzeczywistego pochodzenia czosnku z Chin. Strona nie wykazała, iż podanie w zgłoszeniu nieprawidłowych danych odnośnie rzeczywistego pochodzenia towaru, w następstwie czego nastąpiło zaniżenie kwoty długu celnego, nie było wynikiem jej świadomego działania lub zaniechania. Z przeprowadzonej analizy wydruków korespondencji e-mail (udostępnionych organowi celnemu przez Prokuraturę Rejonową w R.) wynikało, że Pan H. S. – będący współwłaścicielem Spółki "W." oraz pracownica Pani A. C., mieli świadomość, że importowany czosnek pochodzi z Chin i został reeksportowany do Polski. Również można było domniemywać, że spółka dokonywała transakcji handlowych z firmami tajlandzkimi (S., WNS), mając świadomość, że zakupiony od tych firm czosnek jest w rzeczywistości pochodzenia chińskiego i nie może korzystać z preferencji celnych przewidzianych na przywóz do Wspólnoty w ramach kontyngentu, czosnku pochodzącego z Tajlandii. Dyrektor Izby Celnej zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie zaniżenia kwoty długu celnego było wynikiem niedopełnienia przez stronę skarżącą obowiązku przedłożenia pełnej dokumentacji dotyczącej importu towaru, w następstwie czego błędnie ustalono jego wartość celną. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych w firmie importera, ujawniono fakturę wystawioną przez Spółkę Akcyjną "W.", określającą kwotę poniesionych kosztów ubezpieczenia transportu. Kwota ta podlega, zgodnie z prawem wliczeniu do wartości celnej towarów została pominięta przez spółkę w zgłoszeniu celnym. Obliczenie i zaksięgowanie należności celnych wynikających ze zgłoszenia [...] z dnia [...] października 2005 r., w kwocie niższej niż prawnie należna. W przedstawionym przypadku Spółka "W." nie wykazała, że podanie w zgłoszeniu nieprawidłowych danych odnośnie wartości celnej towarów, nie było wynikiem jej świadomego działania lub zaniechania.

Dyrektor Izby Celnej w W. zauważył, że materiał dowodowy zgromadzony przez OLAF i przekazany do wykorzystania polskim organom celnym oraz materiał dowodowy zgromadzony przez polską administrację celną podważał wiarygodność zadeklarowanego przez skarżącą spółkę tajlandzkiego pochodzenia czosnku. Organ odwoławczy uznał za niewystarczające informacje przekazane przez władze tajlandzkie przy piśmie weryfikacyjnym z dnia [...] października 2006 r. w sprawie pochodzenia czosnku. Stwierdził, iż potwierdzają one jedynie autentyczność dowodu pochodzenia, a nie wiarygodność zawartych w nim informacji o pochodzeniu czosnku z Tajlandii, która została zakwestionowana na podstawie raportu OLAF i załączonych do raportu tajlandzkich dokumentów celnych. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, z przedmiotowych dokumentów jednoznacznie wynikało powiązanie między towarem zaimportowanym z Chin przez S., a towarem wyeksportowanym przez wskazaną firmę do Polski dla skarżącej spółki. Na tajlandzkich dokumentach importowych były odniesienia do dokumentów reeksportowych do Polski. Tajlandzkie dokumenty reeksportowe oprócz odniesień do dokumentów, za którymi sprowadzano czosnek z Chin do Tajlandii, zawierały również informacje dotyczące m.in. dokumentów handlowych wystawionych przez S. dla Spółki "W.", nazwy statków, którymi przetransportowano czosnek do Polski oraz daty tych transportów.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej w W., na chińskie pochodzenie sprowadzonego czosnku wykazały również wyniki badań próbki przeprowadzone przez Laboratorium ds. Ceł i Ochrony granic USA na prośbę OLAF. Przeprowadzone badania wykazały z ponad 95% prawdopodobieństwem, że czosnek jest pochodzenia chińskiego.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej brak jest podstaw od odstąpienia od wymierzenia odsetek wyrównawczych, gdyż spółka nie wykazała, iż podanie w zgłoszeniu nieprawidłowych danych odnośnie wartości celnej i rzeczywistego pochodzenia towaru w następstwie czego nastąpiło zaniżenie kwoty długu celnego, nie było wynikiem jej świadomego działania lub zaniechania.

Spółka "W." wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., domagając się uchylenia jej w całości oraz decyzji ją poprzedzającej. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 191, art. 194 §1 ustawy z dnia 26 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) oraz prawa materialnego, tj. art. 65 ust. 5 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm., dalej: Prawo celne).

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie.

W szeregu pism procesowych przesłanych do Sądu I instancji przed rozprawą strona skarżąca zarzuciła również bezpodstawne kwestionowanie autentyczności dowodu pochodzenia towaru, bezkrytyczne przyjęcie za dowód OLAF z misji w Tajlandii, a także niespójności dat widniejących na tajskich dokumentach celnych z datami wskazanymi w aneksie do raportu OLAF. Strona złożyła ponadto wnioski o przeprowadzenie dowodów z szeregu dokumentów.

Odpowiadając na powyższe zarzuty, Dyrektor Izby Celnej w W. uznał je za bezzasadne.

W związku ze złożonymi przez skarżącą spółkę wnioskami dowodowymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na rozprawie z [...] grudnia 2008 r., dopuścił dowód z postanowienia Prokuratury Rejonowej w R. z dnia [...] września 2008 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie [...] oraz dowód z pisma dotyczącego tłumaczenia przysięgłego z języka angielskiego - wywiadu celnego służby dochodzeniowej wydziału dochodzeń i odpowiedzialności karnej z dnia [...] października 2008 r.

Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że narusza ona przepisy postępowania tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za trafne Sąd I instancji uznał stanowisko organu, że raport OLAF ma charakter dokumentu urzędowego, a jakim mowa w art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Podniesiono, że raport OLAF rozumiany jako całość dokumentacji przekazanej przez urząd polskiej administracji celnej jako dokument korzysta z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą. Sąd I instancji podniósł, iż organy celne prowadząc własne postępowanie dowodowe doszły do innych ustaleń faktycznych niż przedstawione w raporcie OLAF, jednak w uzasadnieniach decyzji nie wskazały czym się kierować odrzucając niektóre dane zawarte w raporcie.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż powoływanie w wydanych w sprawie decyzjach deklaracje importowe i eksportowe składane przed Tajlandzkim Urzędem Celnym przez firmię S. oraz dołączone do nich faktury, stanowiące dowód na powiązanie czosnku importowanego z Chin przez firmę S. z czosnkiem eksportowanym do Polski, zostały sporządzone w języku tajskim. Podkreślono, iż w aktach sprawy brak jest fachowego tłumaczenia tych dokumentów na język polski. W ocenie Sądu I instancji, są to dokumenty, których tłumaczenie jest niezbędne, ponieważ pozwolą one na ewentualne prześledzenie drogi jaką odbył czosnek.

Zdaniem Sądu I instancji, niewystarczającym w realiach rozpoznanej sprawy dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia było przedstawienie mechanizmu działania podmiotów zajmujących się eksportem (reeksportem) i importem czosnku. Swoje wnioski, organy celne wyciągnęły z oceny dowodów obcojęzycznych, odstępując przy tym od obowiązku ich przetłumaczenia na język polski. Opierając się na informacjach i raporcie OLAF-u, organy dostrzegły, że dowód ten zawiera szereg wad i nieścisłości, wymagających wyjaśnienia. Świadczy o tym, zdaniem Sądu I instancji, treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że organy mimo podjęcia wysiłku usunięcia nieścisłości wynikających z raportu OLAF, nie wyjaśniły wszystkich okoliczności niezbędnych do przeprowadzenia rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zobowiązał organ do wyjaśnienia, z jakich względów traktował świadectwo pochodzenia wystawione przez władze Tajlandii jako dokument urzędowy z rozumieniem art. 194 §1 i § 2 Ordynacji podatkowej, wystarczający do skorzystania z preferencji celnych, skoro jednocześnie zajął stanowisko, że czosnek rzeczywiście został zebrany w Tajlandii.

Sąd I instancji nie uwzględnił zarzutu skarżącej spółki dotyczącego kwestionowania przez organy celne świadectwa pochodzenia towaru załączonego do zgłoszenia celnego, potwierdzającego tajlandzkie pochodzenie czosnku. Podkreślono, iż świadectwo pochodzenia jako dokument urzędowy korzysta z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą. Zdaniem Sądu w świetle zebranego materiału dowodowego, organy celne miały podstawy do zakwestionowania prawidłowości zawartych w nim danych. Wiarygodność dowodu pochodzenia towaru została zakwestionowana w drodze dochodzenia prowadzonego przez OLAF. W piśmie weryfikującym świadectwo potwierdzające tajlandzkie pochodzenie czosnku, władze wystawiające te dowody w ogóle nie odniosły się do kraju pochodzenia towaru, mimo wyraźnego zapytania wystosowanego przez polskie organy celne.

Za bezpodstawne Sąd I instancji uznał zarzuty skarżącej dotyczące określenia odsetek za zwłokę od należności celnych. Podkreślono, iż decyzje organów celnych nie zawierają rozstrzygnięcia w tej kwestii. Ponadto, zdaniem Sądu I instancji, z treści postanowienia Prokuratury Rejonowej w R. z dnia [...] września 2008 r. o umorzeniu śledztwa wynikało, że organy nie wykazały dostatecznie, że wystąpiły przesłanki naliczenia odsetek za zwłokę na podstawie art. 65 ust. 5 Prawa celnego w związku z art. 53 Ordynacji podatkowej.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku złożyli Dyrektor Izby Celnej w W. i Spółka "W.".

W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej w W., wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a) po przez uwzględnienie skargi, mimo że postępowanie prowadzone przed organem podatkowym nie było dotknięte żadną z wad wskazanych przez Sąd tj. nie naruszało przepisów postępowania zawartych w art. 122, art. 187, art. Art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, oraz uznanie, iż ustalenia organu podatkowego nie są uzasadnione zebranymi w sprawie dowodami, których oceny dokonano z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonych w art. 191 Ordynacji podatkowej;

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe przedstawienie przez Sąd I instancji stanu prawnego niezgodnie ze stanem rzeczywistym wskutek nieuwzględnienia przez Sąd przy rozpatrywaniu sprawy, zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku, oraz wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku wskutek sformułowania pod adresem organu podatkowego zarzutów oraz wskazań dla organu co do dalszego postępowania w sposób ogólny, nieprecyzyjny, niewykonalny;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 p.p.s.a. poprzez rozszerzenie granic rozpoznawanej prawy i rozpoznanie jej na podstawie stanu faktycznego i prawnego nie będącej przedmiotem postępowania przez organem celnym, tj. sprawy dokonanego przez skarżącą Spółkę importu czosnku pochodzącego z Egiptu.

II. naruszenie prawa materialnego poprzez błędne oparcie wyroku na przepisach art. 67 - 95 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipiec 1993 roku ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L z dnia 11 października 1993 r., nr 253, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 2454/93), tj. przepisach regulujących Generalny System Preferencji.

W uzasadnieniu strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła, iż Sąd I instancji uznał za konieczne zlecenie tłumaczenia wszystkich dowodów niezbędnych do jednoznacznego wyjaśnienia kwestii pochodzenia czosnku, nie wskazując, które z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy są w jego ocenie niezbędne i dlaczego właśnie te dokumenty mają zasadnicze znaczenie. Tajskie deklaracje importowo-eksportowe nie zostały przetłumaczone na język polski, gdyż organ celny oparł się jedynie na podanych w tych dokumentach liczbach, nazwach własnych statków, numerach kontenerów, na poparcie tego co zostało udowodnione innymi dokumentami udostępnionymi przez tajskie służby celne. Ponadto podniesiono, że formułując wytyczne dla organu, Sąd I instancji nie wziął pod uwagę możliwości ich wykonania przez organ, a mianowicie tego, że na liście tłumaczy przysięgłych prowadzonej przez Ministerstwo Sprawiedliwości nie ma tłumacza przysięgłego z języka tajskiego na język polski.

Dyrektor Izby Celnej w W. zarzucił Sądowi I instancji nie przeprowadzenie wnikliwej analizy materiału dowodowego. W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, postawione zaskarżonej decyzji zarzuty są bardzo ogólnikowe, nie korelują z zebranym w tej konkretnej sprawie materiałem dowodowym. Podkreślono, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, w zaskarżonej decyzji organy nie stwierdziły, że raport OLAF zawiera szereg wad i nieścisłości wymagających wyjaśnienia, nie dokonały również w prowadzonych postępowaniach odmiennych ustaleń faktycznych niż wynikające z raportu OLAF. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w W., w rozpatrywanej sprawie organy przeanalizowały część materiału dowodowego, prześledziły drogę jaką odbył czosnek z Chin do Polski na podstawie posiadanej dokumentacji i ustaleń zawartych w raporcie OLAF, co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji.

Spółka "W." wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji organu I i II instancji, oraz o zasądzenie kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 220 ust. 2 WKC oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 220 ust. 1 WKC.

W uzasadnieniu skarżąca spółka podniosła, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w toku kontroli sądowoadministracyjnej nie dostrzegł, że organy celne zaniechały zbadania czy w sprawie zachodzą podstawy do wyłączenia retrospektywnego księgowania należności, o których mowa w art. 220 ust. 2 WKC. W ocenie strony skarżącej, Sąd I instancji uchybił tym samym obowiązkowi wynikającemu z art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarżąca spółka zarzuciła również brak w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji wytycznych dla organu w zakresie zbadania wystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek z art. 220 ust. 2 lit. b) WKC.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Obie wniesione skargi kasacyjne są zasadne i wywołują skutek w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Przechodząc do oceny poszczególnych zarzutów kasacyjnych należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że Sąd I instancji uwzględnił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] lipca 2008 r. ze względów procesowych. Uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, tj. art. 122, 187 § 1, 191 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Te naruszenia polegają na niezebraniu materiału dowodowego, pozwalającego na przyjęcie, że importowany przez skarżącą czosnek pochodził rzeczywiście z Chin, nie zaś z Tajlandii. Jednocześnie Sąd przyznał, że żadne inne dowody, poza świadectwem pochodzenia towaru, nie świadczą o pochodzeniu tego czosnku z Tajlandii.

Sąd podzielił stanowisko organu, że raport Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), na którym organ oparł swoje rozstrzygnięcie, ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. W istocie przepisy Rozporządzenia Nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), (Dz. U. UE L z dnia 31 maja 1999 r.) stanowią, że raporty sporządzane na zakończenie prowadzonego przez Urząd dochodzenia stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym Państwa Członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach jak administracyjne raporty sporządzane przez krajowych, administracyjnych kontrolerów. Podlegają one takim samym zasadom oceny, jak te mające zastosowanie do administracyjnych raportów sporządzonych przez krajowych administracyjnych kontrolerów i mają taką samą wartość jak te raporty (art. 9 ust. 1 i 2 Rozporządzenia).

Według art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, rodzi więc domniemanie zgodności z prawdą. Oznacza to, że treść dokumentu urzędowego nie podlega swobodnej ocenie przez organ prowadzący postępowanie dowodowe. Za udowodnione należy zatem przyjąć to, co wynika wprost z dokumentu. Co najwyżej organ może dokonać wykładni dokumentu, jeżeli jego treść nie jest jednoznaczna lub wymaga dodatkowych ustaleń (B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek : Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 538).

Sąd I instancji nie wyprowadził z tych zasad właściwych wniosków. Nie odniósł się w sposób odpowiedni dokumentu urzędowego do ustaleń zawartych w raporcie, podsumowanych konkluzją, że "w przypadku całego importu świeżego czosnku do Polski, dla którego zadeklarowano pochodzenie z Tajlandii, znaleziono w aktach tajlandzkich urzędów celnych dokumenty mówiące, że do Tajlandii został przywieziony czosnek o deklarowanym pochodzeniu z Chin" i że "na niemal wszystkich fakturach dla W. w Polsce, załączonych do tajlandzkich dokumentów reeksportowych, mowa jest o tym, że czosnek jest pochodzenia chińskiego i że jasno wynika, że świeży czosnek importowany do Polski jako pochodzący z Tajlandii był w rzeczywistości pochodzenia chińskiego".

Treść raportu OLAF zawiera również szczegółowe ustalenia, potwierdzające przedstawione wnioski co do chińskiego pochodzenia czosnku, deklarowanego przez W. jako pochodzący z Tajlandii. W raporcie wykazano dostatecznie powiązania partii czosnku (75 ton) zaimportowanego do Polski na podstawie zgłoszenia celnego [...] z dnia [...] października 2005 r., deklarowanego jako pochodzący z Tajlandii, zakupionego od firmy S. T. T. L. P., z czosnkiem zakupionym przez tę samą tajską firmę w Chinach. Według raportu firma S. T. T. L. P. z Tajlandii zakupiła na podstawie faktury z [...] sierpnia 2005 r. 150 ton czosnku pochodzenia chińskiego od chińskiej firmy J. F. F. a. V. Co. za kwotę 127.700,00 USD i zaimportowała ten towar do Tajlandii na podstawie dokumentu importowego nr [...], a następnie reeksportowała czosnek do Polski w tej samej ilości 150 ton za tę samą kwotę 127.700,00 USD, na podstawie dokumentu nr [...]. Raport zawiera stwierdzenie, że na dokumencie nr [...] stanowiącym podstawę reeksportu czosnku chińskiego do Polski widnieje pisany odręcznie tekst, w którym tajlandzkie organy celne potwierdzają, że czosnek, który przypłynął do Tajlandii z Chin statkiem [...], w dniu [...] sierpnia 2005 r. był importowany na podstawie dokumentu [...] i został reeksportowany w dniu [...] sierpnia 2005 r. Do tego dokumentu reeksportowego dołączono fakturę z dnia [...] września 2005 r. nr [...] z nagłówkiem S. (T.) T. L. P. wystawioną na W. Spółka Jawna w Polsce, dotyczącą sprzedaży 150 ton czosnku, zawierającą wzmiankę, że czosnek pochodzi z Chin.

Przedstawiony w tłumaczonym na język polski Aneksie 11 do raportu OLAF opis transakcji handlowych, dotyczących czosnku importowanego do Polski przez firmę W., na podstawie zgłoszenia celnego z dnia [...] października 2005 r. nr [...], wskazujący na jego chińskie pochodzenie został odpowiednio udokumentowany (uwierzytelnione kopie dokumentów importowych i załączonych do nich faktur). Co prawda nie wszystkie te załączniki zostały przetłumaczone na język polski. Niemniej jednak niektóre z nich są sporządzone co najmniej w części lub w całości w języku angielskim (dokument importowy nr [...] – karta 66, faktura z dnia [...] września 2005 r. – karta 65). Nie trudno więc zweryfikować treść ustaleń zawartych w Raporcie.

Świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalenia Dyrektora Izby Celnej w W. co do chińskiego pochodzenia czosnku, zawarte w decyzji z [...] lipca 2008 r. są, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe.

A zatem Sąd I instancji bezpodstawnie zarzucił temu organowi uchybienia w tym zakresie i oparł na tych zarzutach swoje rozstrzygnięcie. Sąd skupił całą swoją uwagę na braku tłumaczeń deklaracji importowych i eksportowych oraz faktur, które po pierwsze – mogą jedynie służyć potwierdzeniu ustaleń zawartych w Raporcie OLAF, po drugie zaś – przy minimum uwagi pozwalają stwierdzić ich związek z treścią Raportu.

Sąd I instancji nie dał wiary ustaleniom zawartym w Raporcie, traktując go zarazem jako dokument urzędowy. Z drugiej strony nie przytoczył żadnego kontrdowodu przeciwko stwierdzeniom OLAF, że sporny czosnek pochodził z Chin. Nie podzielił też zarzutu strony skarżącej co do bezpodstawnego zakwestionowania przez organy celne świadectwa pochodzenia czosnku. Sąd ma w tym względzie rację, ponieważ z treści tego dokumentu wyraźnie wynika, że organ wystawiający ten dokument (Tajlandzka Izba Handlowa) wyraźnie odcina się od potwierdzenia, że czosnek pochodzi z Tajlandii, zaświadczając jedynie, że oświadczenie o tajlandzkim pochodzeniu czosnku złożył eksporter – S. (T.) T. L. P.

Wobec tych niekonsekwencji Sądu w ocenie zaskarżonej decyzji zarzuty skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w W. dotyczące naruszenia przez Sąd przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 i art. 134 § 1 p.p.s.a. należało uznać za uzasadnione.

Odnosząc się natomiast do zarzutów kasacyjnych "W." H.S., D. K., B. S. Sp.j. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zarzut naruszenia art. 220 § 1 WKC.

W obu decyzjach organów celnych wydanych w tej sprawie powołano m. in. przepis art. 220 ust. 1 WKC jako prawną podstawę zaksięgowania kwoty należności wynikających z długu celnego. Z treści ust. 2 art. 220 WKC wynika jednakże, że ust. 1 tego artykułu może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy nie zachodzą okoliczności wymienione w ust. 2. Uzasadnienie zastosowania art. 220 ust. 1 powinno zatem zawierać odniesienie się do negatywnych przesłanek zaksięgowania kwoty należności określonych w ust. 2 tego przepisu. Organy obu instancji kwestie te całkowicie pominęły. Sąd badając zaskarżoną decyzję był zobowiązany, ze względu na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., ocenić sprawę również w aspekcie powołanego w podstawach decyzji art. 221 ust. 1 WKC. Trzeba dodać, że w postępowaniu przed sądem I instancji firma "W." podnosiła w dwóch pismach procesowych z [...] i [...] grudnia 2008 r. zarzuty dotyczące naruszenia przez organy celne art. 220 WKC. Sąd nie ustosunkował się do tych zarzutów w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi to naruszenie przepisów postępowania (art. 134 § 1 i art. 141 § 4), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedstawione przez Sąd okoliczności faktyczne wskazują bowiem na konieczność rozważenia, czy w sprawie nie zachodzą wspomniane negatywne przesłanki retrospektywnego zaksięgowania należności, w szczególności podnoszony w skardze kasacyjnej błąd organu celnego (art. 220 ust. 2 lit. b) WKC). Trzeba mieć jednakże na uwadze fakt, że retrospektywne zaksięgowanie długu celnego nie jest możliwe wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie wszystkie przesłanki określone w art. 220 ust. 2 lit. b) WKC.

Do zgłoszenia celnego nr [...] z 11 października 2005 r. załączono m. in. świadectwo pochodzenia towaru (czosnku), wydane przez Tajską Izbę Handlową, w którym jest zawarta klauzula informująca, że świadectwo zostało wydane na podstawie informacji dostarczonych przez konsygnanta (firma S. z Tajlandii) i że nie może być traktowane jako poręczenie przez Tajską Izbę Handlową zaistnienia (prawdziwości) faktów w nim podanych. Z treści tego świadectwa wynika, że Tajska Izba Handlowa w istocie sama nie udokumentowała pochodzenia towaru. Oznacza to, że przedstawione świadectwo pochodzenia, mimo że ma charakter dokumentu urzędowego, nie zawiera potwierdzenia przez powołany do tego organ władzy publicznej pochodzenia importowanego czosnku z Tajlandii. Polski organ celny potraktował jednakże ten dokument jako świadectwo pochodzenia czosnku z Tajlandii.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna wniesiona przez "W." spółka jawna H. S., D. K., B. S. jest uzasadniona.

Mając to wszystko na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. oraz art. 207 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.