Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1235/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 58-59
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją znak [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Prezydent Miasta R (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając m.in. na podstawie art. 59 ust. 1, art. 61 i art. 104 ust. 3 w związku z art. 8, art. 10 ust. 4, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 60, art. 62 ust. 2, art. 63, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm., zwana dalej: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), orzekł o ustaleniu M Z (dalej: "skarżący", "strona") opłaty za pobyt ojca Z Z (dalej: "ojciec", "pensjonariusz") w Domu Pomocy Społecznej [...] (dalej: "DPS") w okresie: od 1 stycznia 2013 r. do 31 marca 2013 r. w kwocie 1.048,11 zł miesięcznie i od 1 kwietnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w kwocie po 1.336,15 zł miesięcznie. Łączna kwota ustalonej opłaty wynosi 15.169,68 zł.

W uzasadnieniu decyzji, powołując treść przepisu art. 60 ust. 1 u.p.s., organ I instancji wywiódł, iż pobyt w DPS jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej, który dla placówki o zasięgu powiatowym jest ustalany przez starostę i ogłaszany w wojewódzkim dzienniku urzędowym nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS wynosił w okresie: od 1 stycznia 2013 r. do 31 marca 2013 r. – 2.825,05 zł i od 1 kwietnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. – 3.182,63 zł.

Prezydent ustalił, iż ojciec skarżącego przebywa w DPS od 28 kwietnia 2011 r.

i ponosi opłatę za pobyt w wysokości 70% uzyskiwanego dochodu. Kwota ta wynosiła 1.776,94 zł miesięcznie w okresie od stycznia do marca 2013 r. i 1.846,48 miesięcznie w okresie kwietnia do grudnia 2013 r., jednak nie pokrywała w całości kosztów pobytu pensjonariusza w DPS, dlatego pozostałą kwotę zastępczo wnosiła Gmina Miasta R (dalej: "Gmina").

Podał, iż zgodnie z art. 61 u.p.s. mieszkaniec domu, jego małżonek, zstępni przed wstępnymi i gmina mają obowiązek ponoszenia opłat związanych z pobytem

w domu pomocy społecznej. Zstępny ponosi odpłatność zgodnie z umową zawartą

w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. W przypadku niewywiązywania się z obowiązku opłaty za pobyt w DPS przez inne osoby, opłaty te zastępczo ponosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Podał następnie, iż osobą zobowiązaną do uiszczania odpłatności za pobyt pensjonariusza w DPS, zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., jest skarżący, którego dochody przekraczają kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s.

Organ I instancji wskazał, iż w dniu 29 sierpnia 2013 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty strony z tytułu pobytu ojca

w DPS. W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (dowód: pismo Ośrodka Pomocy Społecznej [...]) oraz brakiem współpracy skarżącego w zakresie sytuacji dochodowej w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r., dane te zostały ustalone z urzędu.

Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Prezydent ustalił, że w trakcie pobytu ojca w DPS w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. skarżący był osobą samotnie gospodarującą, utrzymywał się z emerytury policyjnej, której wysokość od 1 stycznia do 28 lutego 2013 r. wynosiła 1.548,84 zł netto, a od 1 marca do 31 grudnia 2013 r. 1.608,55 zł netto oraz dochodów uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej. Do obliczenia dochodu strony za 2012 r. przyjęto dochody wykazane w zaświadczeniu z urzędu skarbowego z dnia 6 czerwca 2013 r., rozliczając je w następujący sposób: przychód w kwocie 26.250,37 zł pomniejszono o składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 2.411,09 zł i kwotę podatku 2.576 zł. Otrzymaną kwotę w wysokości 21.263,28 zł podzielono przez 12 miesięcy, uzyskując wartość 1.771,94 zł, którą przyjęto jako miesięczny dochód w okresie od stycznia do grudnia 2012 r.

W dniach: 3 września 2013 r. i 3 stycznia 2014 r. organ I instancji ustalił koszty jakie zastępczo wniosła Gmina za pobyt pensjonariusza w DPS w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r.

Sytuację dochodową strony w spornym okresie przedstawiono w decyzji w formie tabeli. Prezydent ustalił, iż w okresie od stycznia do grudnia 2013 r. dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe ustalone dla osoby samotnie gospodarującej (1.626 zł), stąd też zobowiązanie strony z tytułu odpłatności za pobyt ojca w DPS za ten okres ustalone zostało na łączną kwotę 15.169,68 zł.

W odwołaniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie w dniu 4 lipca 2014 r. (data nadania) skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, która została mu doręczona w dniu 20 czerwca 2014 r., podnosząc, że odwołanie składa w terminie. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 2 pkt 2, art. 64 u.p.s. oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1

i § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podniósł nadto, że przed wydaniem decyzji organ I instancji nie umożliwił stronie zapoznania się

z zebranym materiałem dowodowym.

Uzasadniając odwołanie podał, że Prezydent w sposób niewłaściwy, niezgodny

z sytuacją finansową strony rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie. Sprzecznie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wyliczył dochody skarżącego uzyskane w 2013 r., ponieważ nie odbyło się to w oparciu o jego rzeczywiste dochody, tylko w oparciu o tabelę stworzoną sztucznie na podstawie dochodów z 2012 r.

Jednocześnie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazując, że jeżeli uchybił temu terminowi to tylko z powodów istotnych życiowo.

Następnie w dniu 18 sierpnia 2014 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podnosząc, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, bowiem po otrzymaniu przedmiotowej decyzji, niezgodnej z prawem materialnym, nakładającej nań obowiązek zapłaty 15.169 zł rozchorował się. W dacie przygotowania odwołania miał zapalenie oskrzeli, gardła i podwyższoną temperaturę, musiał przyjmować antybiotyki. W załączeniu do wniosku przedstawił zaświadczenie lekarskie stwierdzające czasową niezdolność do pracy w okresie od 3 do 4 lipca 2014 r. Zdaniem strony, choroba, przyjmowane leki i posiadane zwolnienie lekarskie w sposób niebudzący wątpliwości wskazują, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Jednocześnie skarżący podał, że zaskarżoną decyzję odebrał w dniu 20 czerwca 2014 r., a odwołanie wniósł w dniu 4 lipca 2014 r., a więc z zachowaniem ustawowego 14-dniowego terminu.

Decyzją znak [...] z dnia [...] września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R (dalej: "Kolegium ", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przedstawieniu stanu sprawy, Kolegium wskazało, iż odwołanie strony wpłynęło do organu I instancji w dniu 8 lipca 2014 r.

W odwołaniu skarżący wniósł między innymi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium ustaliło jednak, że doręczenie zaskarżonej decyzji z dnia 25 lutego 2014 r. nie może być uznane za skuteczne, a w konsekwencji nie można uznać, że

w niniejszej sprawie odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu. Wskazując treść przepisów art. 42 – 44 k.p.a., regulujących kwestię doręczania pism

w postępowaniu administracyjnym, w tym doręczenia zastępczego, organ odwoławczy stwierdził, że warunkiem przyjęcia, iż nastąpiło doręczenie zastępcze jest dysponowanie przez organ niebudzącymi wątpliwości dowodami potwierdzającymi, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 44 k.p.a. Musi istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki

w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie można go odebrać oraz o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza. Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy wzmianki o awizowaniu pisma nie może być wystarczające dla przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowione w art. 44 k.p.a.

W niniejszej sprawie materiał dowodowy pozwala tylko na ustalenie, że przesyłka pocztowa adresowana do strony awizowana była w dniu 3 marca 2014 r.,

a zawiadomienie włożono do skrzynki. Powtórnie przesyłka awizowana była w dniu 11 marca 2014 r., lecz w tym przypadku nie ma informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki. Nie można więc uznać, że spełnione zostały wymogi określone w art. 44 k.p.a, a zatem, że doręczenie decyzji było skuteczne. Wadliwość doręczenia skutkuje tym, że dla skarżącego nie rozpoczął bieg 14-dniowy termin do wniesienia odwołania. Odwołanie podlega zatem rozpatrzeniu.

Odnosząc się do meritum sprawy organ odwoławczy podał, że osobą zobowiązaną do ponoszenia odpłatności za pobyt pensjonariusza w DPS jest skarżący. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, zamieszkuje on w W

i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jego dochodu jest emerytura policyjna, która według zaświadczenia Zakładu [...] w W z dnia 18 listopada 2013 r. oraz z dnia 14 stycznia 2014 r. wynosiła: w okresie od 1 stycznia do 28 lutego 2013 r. - 1.548,84 zł netto, zaś

w okresie od 1 marca do 31 grudnia 2013 r. - 1.608,55 zł netto. Ponadto, jak wynika

z zaświadczenia Urzędu Skarbowego z dnia 6 grudnia 2013 r., w 2012 r. skarżący uzyskał dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 26.250,37 zł brutto. Po odjęciu podatku w wysokości 2.576 zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne

w wysokości 2.411,09 zł, dochód netto wyniósł 21.263,28 zł. Miesięczny dochód strony wyniósł zatem 1.771,94 zł (21.263,28 zł : 12 miesięcy = 1.771,94 zł). Łącznie dochód strony w okresie od 1 stycznia do 28 lutego 2013 r. wynosił 3.320,78 zł miesięcznie, zaś w okresie od 1 marca do 31 grudnia 2013 r. – 3.380, 49 zł miesięcznie i przekraczał kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s., wynoszące

w przypadku osoby samotnie gospodarującej 1.626 zł. Oznacza to, że skarżący kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej

i w takiej sytuacji obowiązkiem organu było ustalenie odpłatności.

Kolegium wskazało następnie, iż z uwagi na postawę skarżącego, który po powzięciu informacji o umieszczeniu ojca w DPS nie odbierał kierowanej doń korespondencji i odmawiał informacji w zakresie jego sytuacji dochodowej, zawarcie umowy w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. nie było możliwe.

Wysokość zobowiązania skarżącego ustalono odejmując od kwoty średniego miesięcznego kosztu utrzymania w DPS opłatę wnoszoną przez pensjonariusza. Otrzymana różnica jest kwotą, jaką może domagać się od skarżącego Gmina jako od jedynej osoby zobowiązanej i kwalifikującej się do partycypowania w kosztach utrzymania jego ojca. Jednak skarżący może być obciążony wyłącznie do wysokości nadwyżki jego dochodu ponad 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Tak więc od dochodu skarżącego odjęto kwotę kryterium dochodowego i różnicę porównano z kwotą, której może domagać się Gmina. W przypadku strony nadwyżka dochodu ponad 300% kryterium dochodowego jest wyższa niż kwota, jakiej może domagać się Gmina, a zatem kwota ta stanowi jednocześnie opłatę, jaką skarżący powinien ponosić za pobyt ojca w DPS. Opłata powyższa w okresie od

1 stycznia do 28 lutego 2013 r. wynosi 1.048,11 zł miesięcznie, natomiast w okresie od 1 marca do 31 grudnia 2013 r. - 1.336,15 zł miesięcznie. Łącznie w 2013 r. opłata wynosi 15.169,68 zł.

Ostatecznie Kolegium stwierdziło, że ustalona przez organ I instancji opłata jest prawidłowa, a przeprowadzone postępowanie zgodne z przepisami procedury administracyjnej.

Odnosząc się do argumentu odwołania, dotyczącego nieprawidłowego wyliczenia dochodu na podstawie dochodów z 2012 r., Kolegium wyjaśniło, że w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej dochód ustala się dzieląc kwotę dochodu wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy

(w przypadku skarżącego za 2012 r.) przez liczbę miesięcy, w których podatnik prowadził działalność. Wykazana za 2013 r. strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, o czym mowa w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 czerwca 2014 r., może być uwzględniona przy ustalaniu dochodu skarżącego z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej za 2014 r.

Za nietrafny uznało również zarzut dotyczący niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu poprzez umożliwienie mu zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Zawiadomienie w tej sprawie z dnia 23 stycznia 2014 r., tak jak większość kierowanej do skarżącego korespondencji, nie zostało przez niego odebrane z urzędu pocztowego.

Ponadto, wbrew zarzutom skarżącego, Ośrodek Pomocy Społecznej [...] nie miał możliwości przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego. Z pisma z dnia 19 września 2013 r. wynika, że podczas wizyty

w Ośrodku skarżący oświadczył, że jego sytuacja znana jest organowi I instancji

i nie widzi on potrzeby przeprowadzania wywiadu środowiskowego. W celu udokumentowania swojej aktualnej sytuacji złożył pisemne oświadczenie

o uzyskiwanych dochodach i wydatkach wraz z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 10 lipca 2013 r. o braku wpłat w okresie od

1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. na poczet podatku dochodowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Złożenie jednak oświadczenia nie jest równoznaczne z przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego.

Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył skarżący, wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił obrazę prawa materialnego oraz przepisów postępowania poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Uzasadniając wniesiony środek zaskarżenia skarżący wskazał, że decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym, ponieważ Kolegium nie uwzględniło przedstawionych przez niego dowodów i dokumentów. Nadto oświadczył, iż jego dochód jest poniżej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej za okres podany w decyzji. Nie ma on zatem obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą

w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 p.p.s.a.).

Kierując się powyższymi regułami Sąd stwierdził, że decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania skutkującym uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Merytoryczne rozpoznanie odwołania przez organ odwoławczy w okolicznościach przedmiotowej sprawy, zdaniem Sądu, było przedwczesne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie (art. 127 § 1 k.p.a.), do którego rozpatrzenia właściwy jest organ wyższego stopnia (art. 127 § 2 k.p.a.). Oznacza to, że rozpatrzenie sprawy

w trybie odwoławczym może nastąpić dopiero po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji i wniesieniu odwołania od tej decyzji przez uprawniony do tego podmiot.

Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Ukształtowane na tle przepisu art. 134 k.p.a. orzecznictwo sądowe wyróżnia dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania: przedmiotowe i podmiotowe. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji

w toku instancji. Zatem odwołanie nie służy od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego lub gdy czynność organu administracji państwowej nie jest decyzją administracyjną, a stanowi np. czynność materialno-techniczną. Niedopuszczalne jest również odwołanie od decyzji wydanej w postępowaniu jednoinstancyjnym w trybach szczególnych przewidzianych przepisami prawa. Niedopuszczalność odwołania

z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia, zgodnie z art. 28 k.p.a. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 235/00, LEX nr 81351).

Natomiast podstawą faktyczną do wydania w trybie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest okoliczność, że strona postępowania wniosła odwołanie po upływie określonego w art. 129 § 2 k.p.a.

14-dniowego terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, obliczanego od dnia doręczenia jej decyzji. Organ, aby stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, obowiązany jest - z zachowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 w związku z art. 126 k.p.a. - ustalić datę doręczenia stronie aktu administracyjnego, od którego wnoszony jest ten środek oraz datę jego wniesienia.

O uchybieniu terminu do złożenia odwołania można mówić tylko wówczas, gdy termin ten rozpoczął swój bieg, a więc od daty prawidłowego doręczenia decyzji.

Ustawodawca, łącząc określone skutki prawne ze skutecznym doręczeniem pisma stronie (m.in. rozpoczęcie biegu terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a.), przewidział jednocześnie określone zasady doręczania pism przez organ administracji publicznej. Zasady te regulują przepisy rozdziału 8 "Doręczenia" Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 k.p.a.). Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 k.p.a.) W razie niemożności doręczenia pisma w ww. sposób, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 3 k.p.a.).

W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.).

W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.), natomiast zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz

z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje czynności zawodowe, bądź

w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.).

W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).

Istotną zatem dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy była okoliczność ustalenia daty skutecznego doręczenia stronie decyzji organu I instancji, albowiem od tego momentu rozpoczyna swój bieg termin do wniesienia odwołania.

Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy uznał, że przesyłka pocztowa adresowana do strony, zawierająca decyzję organu I instancji, awizowana była w dniu 3 marca 2014 r., a zawiadomienie włożono do skrzynki. Powtórnie przesyłka awizowana była w dniu 11 marca 2014 r., lecz w tym przypadku brakuje informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki. W związku z tym Kolegium uznało, że nie zostały spełnione wymogi określone w art. 44 k.p.a., a zatem doręczenie decyzji nie było skuteczne. Wadliwość doręczenia skutkuje więc tym, że dla skarżącego nie rozpoczął bieg 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, dlatego organ odwoławczy rozpoznał złożone odwołanie od decyzji organu I instancji.

Takie stanowisko organu odwoławczego, w kontekście przytoczonej wyżej regulacji art. 134 k.p.a. oraz sposobu doręczania zastępczego, wynikającego z art. 44 k.p.a., jest oczywiście nieprawidłowe. Jeśli Kolegium ustaliło, że zaskarżona przez stronę decyzja, wobec jej nieskutecznego doręczenia, nie weszła do obrotu prawnego, to powinno wydać postanowienie stwierdzające niedopuszczalność złożonego odwołania, a organ I instancji winien ponownie podjąć czynności w celu skutecznego doręczenia swojej decyzji.

Tymczasem Kolegium rozpoznało merytorycznie odwołanie, pomimo ustalenia, że decyzja organu I instancji nie weszła do obrotu prawnego. Nie rozprawiło się również formalnie ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, które w takim wypadku winno rozpoznać negatywnie.

Zdaniem Sądu, Kolegium nieprawidłowo ustaliło, że doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji z dnia 25 lutego 2014 r. było nieskuteczne. Niewątpliwie zostało ono dokonane w trybie zastępczym (art. 44 k.p.a.). W aktach sprawy administracyjnej na karcie 109 znajduje się dowód doręczenia tej decyzji, z którego wynika, że z uwagi na niemożność doręczenia przesyłki adresatowi (mieszkanie zamknięte) doręczyciel pierwsze zawiadomienie o jej odbiorze w Urzędzie Pocztowym W 35 (awizo) pozostawił w skrzynce w dniu 3 marca 2014 r. Z uwagi na brak odbioru przesyłki nastąpiło powtórne jej awizowanie w dniu 11 marca 2014 r.

(w terminie 7 dni od pierwszego awiza). Z przepisu art. 44 § 3 k.p.a. nie wynika, aby do skuteczności doręczenia w trybie zastępczym konieczna była adnotacja doręczyciela na przesyłce, gdzie pozostawił drugie awizo. Doręczenie uznaje się za skuteczne

z upływem 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia, przy konieczności podwójnego awizowania we wskazanych w przepisie terminach.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu, decyzja Prezydenta z dnia [...] lutego 2014 r. została skarżącemu doręczona skutecznie w trybie zastępczym w dacie 17 marca 2014 r. (14 dni od dnia 3 marca 2014 r., pierwszego awizowania przesyłki). Od daty 17 marca 2014 r. liczy się więc termin 14 dni na złożenie odwołania, który

w przedmiotowej sprawie minął w dniu 31 marca 2014 r. Skarżący miał świadomość upływu terminu do złożenia odwołania, bowiem w złożonym środku odwoławczym nadmienił, że wnosi o przywrócenie terminu do tej czynności.

W związku z powyższym, Kolegium nie miało podstaw do merytorycznego rozpoznania odwołania skarżącego, które zostało nadane na poczcie w dacie 4 lipca 2014 r. (k.124 akt administracyjnych), bowiem decyzja organu I instancji stała się ostateczna wobec braku wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Organ odwoławczy w takim wypadku w pierwszej kolejności powinien rozpoznać wniosek skarżącego o przywrócenie terminu, zgodnie z art. 58 k.p.a. i art. 59 k.p.a. Pierwszy taki wniosek skarżący zawarł już w końcowej części odwołania, a następnie w odrębnym piśmie z dnia 18 sierpnia 2014 r. (k. 132 akt administracyjnych). Dopiero po pozytywnym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, organ odwoławczy może przystąpić do rozpoznania odwołania.

Ze względu na stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, które skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji, Sąd nie odniósł się do merytorycznych zarzutów skargi.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium, mając na względzie przedstawione wyżej rozważania Sądu oraz regulację art. 134 k.p.a. i art. 58 – 59 k.p.a., zobowiązane będzie do oceny w pierwszej kolejności wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania i podjęcia w tym zakresie procesowego rozstrzygnięcia, od którego uzależnione będzie merytoryczne rozpoznanie odwołania.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 punkt 1

lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku).