Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 28/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2a, art. 31
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 65 par. 1 i par. 2, art. 77 par. 1, art. 80, art. 129 par. 1, art. 133
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 13 września 2018 r. nr[...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 26 listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy o z dnia 13 września 2018 r. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na syna i orzekło o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie od dnia 1 czerwca 2017 r. do 7 listopada 2017 r.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 10 września 2018 r. D. Z. (zwana dalej: "stroną", "skarżącą") wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem M. Z., urodzonym w dniu 30 listopada 2004 r., jednocześnie do druku wniosku załączając "Wniosek o ustalenie prawa do zaległego świadczenia pielęgnacyjnego" za okres od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 7 listopada 2017 r.

Decyzją z dnia 13 września 2018 r. (nr [...]) Wójt Gminy S - działając na podstawie art. 17, art. 20, art. 23, art. 24, art. 27 ust. 1 oraz art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm. - dalej powoływanej jako: "u.ś.r."), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r., poz. 1497), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej: "k.p.a.") - odmówił stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem:

- na okres od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. w wysokości 1.406 zł miesięcznie, oraz

- na okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 30 listopada 2020 r. w wysokości 1.477 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że syn strony na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 20 czerwca 2017 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych łącznie ze wskazaniem konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, a jednocześnie bez wymogu konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W wyniku złożonego odwołania, wyrokiem Sądu Rejonowego G. z dnia 26 kwietnia 2018 r. (sygn. akt [...]) zaskarżone orzeczenie zostało zmienione w ten sposób, że M. Z. wymaga konieczności zapewnienia mu stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Organ wyjaśnił, że strona była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem do dnia 31 maja 2017 r. Ustalono też, że od dnia 8 listopada 2017 r. strona podjęła zatrudnienie na czas określony do dnia 7 listopada 2019 r. w Firmie Handlowo-Usługowej S. Z.

Jednocześnie organ zaznaczył, że na mocy decyzji z dnia 7 czerwca 2018 r. (nr [...]) mąż strony – C. Z. jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego na syna M. Z. na okres od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

Organ przywołał treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. wyjaśniając, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza zdolność i gotowość osoby do podjęcia zatrudnienia, którego dana osoba nie może podjąć z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, zaś świadczenie pielęgnacyjne ma stanowić rekompensatę utraconego dochodu.

Mając powyższe na uwadze organ wskazał, że wobec powyższego strona na dzień składania wniosku, jako osoba pracująca zawodowo, nie spełnia przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. tj. nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Podjęcie zatrudnienia od dnia 8 listopada 2017 r. oraz nie spełnianie obecnie warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wykluczają możliwość wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego wstecz. Organ zaznaczył, ze świadczenie zostało już przyznane mężowi strony, a zgodnie z art. 27 ust. 1 u.ś.r. w przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczeń rodzinnych świadczenia te wypłaca się temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek. Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r., aby ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności należy złożyć w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia i spełniać ustawowo określone przesłanki do przyznania tego świadczenia.

Strona odwołała się od decyzji organu I instancji podnosząc, że organ naruszył art. 31 u.ś.r., gdyż wniosek z dnia 10 września 2018 r. dotyczy okresu, gdy spełniała ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia, tj. od 1 czerwca 2017 r. do 7 listopada 2017 r., dlatego – jak wskazała - nie wie dlaczego organ podjął decyzję dotyczącą pozostałych okresów, chociaż jej wniosek tego nie dotyczył.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 listopada 2018 r. (nr [...]) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1, ust. 1a, art. 24 ust. 2a oraz art. 31 u.ś.r. - uchyliło decyzję organu I instancji w całości i odmówiło stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem na okres od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 7 listopada 2017 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że z analizy akt sprawy wynika, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki – M. Z., urodzonego w dniu 30.11.2004 r., została ustalona orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnoprawności w Województwie [...] z dnia 31 sierpnia 2017 r., jednakże w wyniku zaskarżenia tego orzeczenia wyrokiem Sądu Rejonowego G. z dnia 26 kwietnia 2018 r. zmieniono jego treść w ten sposób, że ustalono, iż M. Z. wymaga konieczności zapewnienia mu stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 17 maja 2018 r.

Następnie w dniu 10 września 2018 r. D. Z. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za zaległy okres, tj. od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 7 listopada 2017 r., wskazując, że jego zasadność opiera o treść art. 31 u.ś.r., który stanowi, że jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd urzędu.

W ocenie Kolegium powołany przez stronę przepis nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż – jak wynika to z orzecznictwa – jego znaczenie ogranicza się do wprowadzenia terminu wypłaty świadczenia w prawidłowej wysokości, o ile decyzja dotychczasowa zostanie wzruszona w nadzwyczajnym trybie wynikającym z przepisów k.p.a., np. zmiany decyzji lub wznowienia postępowania. Istota tego przepisu polega na określeniu granicy czasu, do jakiej można wypłacić stronie świadczenie w przypadku, gdy konieczna jest jego wsteczna nadpłata z powodu błędnie wydanej decyzji. Artykuł 31 u.ś.r. nie reguluje jednak szczególnego trybu postępowania, zatem koniecznym jest związanie go z trybami postępowania przewidzianymi w k.p.a., mającymi na celu wyeliminowanie z obrotu decyzji administracyjnych wydanych z naruszeniem prawa. Omawiany przepis nie może być traktowany jako instytucja nadzwyczajna, oderwana od istniejącego systemu prawa procesowego.

W ocenie Kolegium właściwą podstawę prawną umożliwiającą wypłatę świadczenia za okres wskazany we wniosku mógłby stanowić natomiast art. 24 ust. 2a u.ś.r., który stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że użyte w art. 24 ust. 2a u.ś.r. określenie "wydanie orzeczenia" w odniesieniu do wyroku sądu rejonowego należy rozumieć nie jako datę ogłoszenia tego wyroku, lecz datę jego prawomocności. Wykładnia językowa art. 24 ust. 2a u.ś.r. dowodzi, iż zawarte w tym przepisie sformułowanie "od dnia wydania orzeczenia" rozumieć należy jako dzień wydania przez właściwy organ - ostatecznego, lub sąd - prawomocnego, orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności.

Mając to na uwadze organ odwoławczy wskazał, że – skoro D. Z. złożyła wniosek w dniu 10 września 2018 r. a wyrok Sądu Rejonowego G. z dnia 26 kwietnia 2018 r., którym zmieniono treść orzeczenia, uprawomocnił się z dniem 17 maja 2018 r. – to uznać należy, że trzymiesięczny termin nie został w tym przypadku zachowany, albowiem upływał z dniem 15 sierpnia 2018 r.

Organ zaznaczył przy tym, że wskazany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. termin jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów k.p.a., tak więc niezachowanie wskazanego terminu wyklucza możliwość przyznania D. Z. świadczenia pielęgnacyjnego we wnioskowanym okresie.

Organ przyznał słuszność zarzutowi strony, iż jej wniosek dotyczył konkretnie wskazanego okresu, a organ - orzekając o innych okresach - wyszedł poza ten wniosek, dlatego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł co do istoty sprawy.

D. Z. zaskarżyła decyzję organ odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 31 u.ś.r. polegającą na uznaniu, że skarżącej nie przysługuje prawo do wstecznej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 7 listopada 2017 r., podczas gdy w przypadku odmowy przyznania świadczeń rodzinnych na skutek błędu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu;

naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 24 ust. 2a u.ś.r. w zw. z art. 5 k.c. poprzez uznanie, że na skutek niedochowania terminu skarżąca utraciła możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy zasady współżycia społecznego przemawiają za tym, aby jej to świadczenie przyznać, gdyż Sąd Rejonowy G. G. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] nie pouczył skarżącej o takiej konieczności.

W ocenie skarżącej wykładnia językowa art. 31 u.ś.r. nie stoi na przeszkodzie zastosowaniu wskazanego wyżej przepisu. Mając bowiem na uwadze wyrok Sądu Rejonowego G. z dnia 26 kwietnia 2018 r. należy uznać, że pierwotna decyzja organu I instancji była błędna, a zatem ziściły się przesłanki do skorzystania z art. 31 u.ś.r.

Odnosząc się z kolei do art. 24 ust. 2a u.ś.r. oraz do niezachowania przez nią terminu wskazanego w tym przepisie wskazała, że nie została pouczona przez Sąd Rejonowy G. w G. o tym, że w określonym czasie musi złożyć wniosek o ustalenie prawa do świadczenia. W związku z tym, jak również mając na uwadze ciężką sytuację osobistą i majątkową rodziny skarżącej, zasadne byłoby skorzystanie przez Sąd z art. 5 k.c.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.) bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy organy administracji przeprowadziły postępowanie prawidłowo i czy wydany przez nie akt (decyzja) pozostaje w zgodzie z prawem. Podkreślenia wymaga – szczególnie w odniesieniu do treści złożonej skargi i sformułowanych w niej zarzutów – że sąd administracyjny bada prawidłowość kontrolowanego aktu pod względem jego zgodności z prawem (legalności), nie zaś pod kątem jego słuszności lub celowości czy też w kontekście ewentualnego naruszenia przez organy zasad współżycia społecznego.

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zaś w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 listopada 2018 r. uchylająca w całości decyzję Wójta Gminy z dnia 13 września 2018 r., którą organ odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na syna w okresie od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 30 listopada 2020 r. i orzekająca co do istoty sprawy o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie od dnia 1 czerwca 2017 r. do 7 listopada 2017 r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm. - dalej jako: "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 ust. 1 oraz art. 24 ust. 2a, a także art. 31 u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 24 ust. 2a u.ś.r. jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Natomiast stosownie do art. 31 u.ś.r. jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu.

Odnosząc się do ostatniego z zacytowanych przepisów w kontekście podniesionych w skardze zarzutów, należy wyjaśnić, że – jak słusznie przyjął organ odwoławczy - nie mógł on stanowić podstawy uznania żądania skarżącej, co do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 7 listopada 2017 r. Zaznaczenia wymaga, że jedynie osoba, która uprzednio wnioskowała o przyznanie świadczeń rodzinnych (wymienionych w art. 2 u.ś.r.), a została ich pozbawiona w całości (odmowa przyznania świadczeń rodzinnych) bądź w części (niewłaściwe ustalenie wysokości świadczenia) wskutek błędnych działań podmiotów realizujących zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, ma możliwość ubiegania się o ich wypłatę za 3 lata wstecz. Przyjmuje się jednak, że nawet jeżeli sąd powszechny wskutek odwołania osoby zainteresowanej uzna orzeczenie zespołu do spraw niepełnosprawności za błędne, to błąd ten nie powoduje przewidzianego w art. 31 u.ś.r. skutku w postaci możliwości wypłaty świadczeń rodzinnych za 3 lata wstecz, gdyż podstawą takiego wstecznego ustalenia prawa do zasiłku i jego wypłaty może być bowiem jedynie błąd podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych. Podmioty te zostały wymienione w rozdziale 5 u.ś.r., który – pośród "organów właściwych", realizujących zadania w zakresie świadczeń rodzinnych - nie wymienia zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności. W konsekwencji zatem, jeżeli zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności nie zostały zaliczone do grupy podmiotów realizujących zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, to ich błąd, nawet potwierdzony orzeczeniem sądu powszechnego, nie może skutkować wypłatą zasiłku za 3 lata wstecz (zob. LEX/el – komentarz do art. 31 [w:] K. Małysa-Sulińska (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015; a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 października 2006 r., sygn. akt II SA/Bd 793/06, LEX nr 928588). Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, dlatego też przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, tak by skutecznie móc doprowadzić do ustalenia skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 7 listopada 2017 r.

Jak słusznie wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium "właściwą podstawę umożliwiającą wypłatę świadczenia za okres wskazany we wniosku mógłby stanowić natomiast art. 24 ust. 2a u.ś.r.".

Wyjaśnić należy, iż przepisem tym wprowadzono zasadę, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Rozwiązanie to umożliwia nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny, uwzględniający czas rozpatrywania sprawy przez organ właściwy do ustalania niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Podkreślenia przy tym wymaga, że zawarte w art. 24 ust. 2a u.ś.r. sformułowanie "od dnia wydania orzeczenia" należy rozumieć jako dzień wydania przez właściwy organ lub sąd orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 189/12, LEX nr 1229023). Ponadto skorzystanie z dobrodziejstwa omawianego przepisu przez osobę zainteresowaną (niepełnosprawną) obwarowane jest wystąpieniem przez nią ze stosownym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności w ściśle określonym terminie, tj. w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zachowanie powyższego warunku jest istotne, ponieważ wniosek strony zainteresowanej jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie świadczenia, zaś termin wskazany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie podlega przywróceniu, gdyż jest terminem prawa materialnego. Terminy materialnoprawne ustanawiane są dla zapewnienia stabilności stosunków prawnych, a w konsekwencji są nieprzywracalne, dlatego w razie niezachowania terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz, powołując się na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., został z woli ustawodawcy ograniczony czasowo do 3 miesięcy liczonych od dnia wydania orzeczenia, tak więc po upływie tego terminu strona zainteresowana traci uprawnienie, a utrata tego uprawnienia następuje przez sam fakt bezskutecznego upływu terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1197/12, LEX nr 1341427).

Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - wbrew twierdzeniom organów – skarżąca zachowała wskazany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. trzymiesięczny termin warunkujący skuteczność ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z mocą wsteczną, począwszy od miesiąca, w którym złożyła wniosek o ustalenie niepełnosprawności syna – M. Z., a w istocie od czerwca 2017 r. (do dnia 31 maja 2017 r. otrzymywała bowiem przedmiotowe świadczenie w oparciu o orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 19 maja 2017 r.; nr [...]). Mianowicie, w aktach sprawy znajduje się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2018 r. (nr [...]), z uzasadnienia której wynika, że odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia 7 czerwca 2018 r. (nr [...]) przyznającej C. Z. (mężowi skarżącej) prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na syna – M. Z. na okres od 1 czerwca 2018 r. do 30 listopada 2020 r., złożyli C. Z. oraz D. Z., wnosząc o "wypłacenie zaległego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 czerwca 2017 r. do 31 maja 2018 r. p. D. Z. za opiekę nad synem M. Z." (vide: k. 11b akt organu I instancji). Powyższe oznacza, że – skoro wyrok Sądu Rejonowego G. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 kwietnia 2018 r. (sygn. akt [...]), zmieniający zaskarżone orzeczenie zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności poprzez ustalenie, że M. Z. wymaga konieczności zapewnienia stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, stał się prawomocny z dniem 17 maja 2018 r., a w konsekwencji bieg trzymiesięcznego terminu do wystąpienia przez D. Z. z żądaniem ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna – M. Z. z mocą wsteczną, tj. od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 7 listopada 2017 r. (tj. do dnia podjęcia przez skarżącą zatrudnienia) zakończył się w dniu 17 sierpnia 2018 r. – to, z dozą dużego prawdopodobieństwa graniczącego z pewnością, przyjąć należy, że skarżąca dochowała wymaganego w tej sprawie terminu. Mało bowiem prawdopodobne jest – mając chociażby na uwadze art. 129 § 1 w zw. z art. 133 k.p.a. wprowadzający siedmiodniowy termin na przesłanie przez organ wydający decyzję akt sprawy wraz z odwołaniem do organu odwoławczego - by ww. odwołanie (które winno być wniesione za pośrednictwem Wójta Gminy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego) zostało wniesione po dniu 17 sierpnia 2018 r. (czyli po upływie trzymiesięcznego terminu) i jednocześnie zostało rozpoznane przez organ odwoławczy decyzją wydana przez Kolegium już w dniu 20 sierpnia 2018 r. Doświadczenie życiowe nakazuje zatem uznać, że skarżąca (składając wraz z mężem odwołanie) wystąpiła z żądaniem wstecznego ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed upływem trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. (czyli przed dniem 18 sierpnia 2018 r.). Kolegium natomiast – działając na podstawie art. 65 k.p.a. – winno było wniesione podanie-odwołanie w części dotyczącej żądania D. Z. przekazać niezwłocznie Wójtowi Gminy do rozpoznania zgodnie z właściwością, zawiadamiając jednocześnie skarżącą o tym fakcie (art. 65 § 1 k.p.a.). Podkreślenia przy tym wymaga, że stosownie do art. 65 § 2 k.p.a. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. W zaistniałej zatem w sprawie sytuacji skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków zaniechania przez Kolegium przekazania Wójtowi Gminy zawartego we wniesionym odwołaniu żądania wstecznego - bowiem za czas sprawowania przez nią opieki nad synem w okresie od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia podjęcia przez nią zatrudnienia w listopadzie 2017 r. - ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz konsekwencji prawnych braku nadania przez organy właściwego biegu tej sprawie.

Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że organy dokonały niepełnej oceny istniejącego w sprawie materiału dowodowego, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 24 ust. 2a u.ś.r. i co – stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. – stanowiło podstawę do uchylenia w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy.

Rozpoznając sprawę ponownie organy winny – stosownie do wyrażonej powyżej oceny prawnej - dokonać rozpoznania wniosku skarżącej o ustalenie prawa do zaległego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem – M. Z. za okres od miesiąca kontynuacji tego świadczenia w związku z uzyskaniem na kolejny okres orzeczenia o jego niepełnosprawności do dnia podjęcia przez skarżącą zatrudnienia.