Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 788/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-09-23 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów

SENTENCJA

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 23 września 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Zakładu P. Sp. z o.o. w W., o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27.04.2016r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2008r. postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek

Zakładu P. Sp. z o.o. w W. , o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27.04.2016r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2008r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach", akt sprawy oraz nadesłanych dokumentów spółka zatrudnia trzydziestu pracowników na podstawie umów o pracę i zajmuje się m.in. produkcją wyrobów z mineralnych surowców niemetalicznych, produkcją metali i wyrobów z metali, produkcją pojazdów mechanicznych , przyczep i naczep, budownictwem, handlem hurtowym i komisowym , transportem drogowym towarów, obsługą nieruchomości, wynajmem maszyn i urządzeń bez obsługi, obróbką i usuwaniem odpadów.

Kapitał zakładowy spółki wynosi 95 000 zł. W 2015r. poniosła ona stratę w wysokości 406 376,84 zł, przy przychodzie w wysokości 249 592,42 zł.

Wartość jej środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosiła 133 747,06 zł. W oświadczeniu z dnia 26.08.2016r. stwierdziła , jednak że nie posiada środków trwałych.

Spółka podała, że jest właścicielem rachunku w Banku Ochrony Środowiska S.A. nr [..], na którym nie posiada środków, stwierdziła też, że w kasie spółki nie ma funduszy.

Strona skarżąca podniosła , że jej zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za 2009r. wynoszą 1 859 244 zł, za 2010r. wynoszą 1 329 543 zł, a za 2011r. i 2012r. wynoszą 2 531 750 zł, natomiast zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2009 - 2012r. opiewają na kwotę 2 057 612 zł.

Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy. Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II FZ 409/11). Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04).

Warto zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Jak najbardziej zasadna jest też teza, że przedsiębiorstwo , które nie wykazało , iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postan. NSA z dnia 01.04.2008r. , sygn. akt I OZ 208/2008, postan. NSA z dnia 15.09.2011r. , sygn. akt I FZ 244/11, postan. NSA z dnia 11.06.2014r. , sygn. akt II FZ 570/14, postan. NSA z dnia 05.06.2014r. , sygn. akt II FZ 646/14).

W rozpatrywanym przypadku spółka nie wykazała, że nie stać ją na poniesienie kosztów sądowych.

Przede wszystkim nie wypełniła ona w pełni obowiązku przesłania odpowiednich dokumentów, których analiza jest konieczna do zbadania jej kondycji finansowej.

Przesłane przez spółkę "Sprawozdanie z działalności spółki Zakład P. Sp. z o.o. za 2015r. wg stanu na dzień 31.12.2015r." jest bowiem niekompletne, nie zawiera ani bilansu ani rachunku zysków i strat. Zgodnie natomiast z art. 45 ust 2 ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości (t.j. Dz.U 2016r. , poz. 1047) sprawozdanie finansowe składa się z: 1) bilansu; 2) rachunku zysków i strat; 3) informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia.

W bilansie wykazuje się stany aktywów i pasywów na dzień kończący bieżący i poprzedni rok obrotowy (art. 46 ust 1 w/w ustawy) a w rachunku zysków i strat wykazuje się oddzielnie przychody, koszty, zyski i straty oraz obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego za bieżący i poprzedni rok obrotowy (art. 47 ust. 1 w/w ustawy). Biorąc więc pod uwagę znaczenie danych zawartych w tych dokumentach dla oceny kondycji finansowej podmiotu oraz rozbieżności oświadczeń strony skarżącej co do posiadania środków trwałych wskazana byłaby wnikliwa analiza odnotowanych tam wielkości.

Wyjaśnieniu powinna też ulec okoliczność dotycząca siedziby podmiotu. Z przedłożonego wspomnianego "Sprawozdania z działalności spółki Zakład P. Sp. z o.o. za 2015r. wg stanu na dzień 31.12.2015r."wynika , że siedzibą jej jest C. Tymczasem zarówno skarga, formularz PPPr., jak i z zeznanie CIT – 8, za okres od dnia 01.01.2015r. do dnia 31.12.2015r. wskazują, że podmiot ten ma siedzibę w W.

Kolejne wątpliwości dotyczą gospodarki finansowej podmiotu. Skoro bowiem spółka zatrudnia trzydziestu pracowników na umowę o pracę, konto bankowe powinno odzwierciedlać transakcje związane z wypłatą wynagrodzeń dla tych pracowników, a zarazem stanowić dowód źródła środków finansowych przeznaczanych na nie. W nadesłanym wyciągu z BOŚ S.A. nie ma natomiast śladu takich operacji.

Zaznaczyć też wypada, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2008, s.587, por. też postanowienie NSA z dnia 29.03.2011r., sygn. I OZ 191/11). Do takich właśnie działań można na przykład zaliczyć uchwalenie obowiązku wniesienia dopłat przez wspólników. Dopłaty takie mają charakter obowiązkowego świadczenia wspólników o charakterze pieniężnym oraz fakultatywnie zwrotnym, tj. nie muszą być zwracane w określonych okolicznościach, ale mogą być tylko wówczas zwracane , jeżeli tak postanowi zgromadzenie wspólników. Ponadto umowa spółki może wprost przewidzieć, że dopłaty mają charakter bezzwrotny (por. M.Rodzynkiewicz; "Kodeks Spółek Handlowych . Komentarz", Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009r., s. 300 - 301 oraz postanowienie NSA z dnia 18.12.2013r., sygn. II FZ 1098/13 i postanowienie NSA z dnia 02.12.2011r., sygn. II FZ 701/11 ). W rozpatrywanym przypadku możliwość ta nie została jednak wykorzystana przez stronę skarżącą. Nie podjęła ona nawet próby zrealizowana w/w operacji.

Odnosząc się z kolei, do kwestii poniesienia straty przez spółkę w ubiegłym roku, podkreślić należy, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11, postanowienie NSA z dnia 20.01.201r. , sygn. akt I FZ 375/15, postanowienie NSA z dnia 20.01.2016r. , sygn. akt I GZ 889/15).

W pełni podzielić trzeba pogląd, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Istotniejsze zatem jest to, że spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na znacznym poziomie (postanowienie WSA w Warszawie z 14.02.2012r., sygn. III SA/Wa 3114/11). W niniejszej sprawie przychód wynosi natomiast 249 592,42 zł i zgodnie z oceną zawartą w sprawozdaniu z działalności Zakładu P.Sp. z o.o. za 2015r. podmiot ten jest "spółką o kontynuacji działalności w przyszłości".

Zgodzić się też trzeba, że nie stanowi argumentu za przyznaniem prawa pomocy poprzez zwolnienie z wpisu od skargi fakt prowadzenia przeciwko skarżącej postępowań egzekucyjnych ( por. postanowienie NSA z dnia 09.04.2009r., sygn. I FZ 66/09, postanowienie NSA z dnia 07.01.2014r., sygn. II FZ 1236/13, postanowienie NSA z dnia 05.03.2014r., sygn. II FZ 260/14 ).

Pamiętać należy, iż pomoc finansowa w ramach prawa pomocy nie ma na celu "wspierania " danego podmiotu w jego przedsięwzięciach gospodarczych a ma jedynie charakter "ratunkowy" i stosowana być może tylko w wyjątkowych sytuacjach. Taka jednak w rozpatrywanym przypadku, biorąc pod uwagę w/w okoliczności, nie została przez stronę skarżąca wykazana.

Brak współpracy ze strony wnioskodawcy przez niedostarczenie dokumentów, bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń, czy też sprzecznych ze sobą, musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez sąd czy referendarza ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10). Ocena w takim przypadku, musi natomiast prowadzić do odmowy czy oddalenia wniosku w przedmiocie prawa pomocy, ze względu na niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie tego prawa (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13).

W związku z tym, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718) orzeczono jak w sentencji.