Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 396/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.9 ust.1 i 5
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędzia WSA Danuta Oleś, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 października 2009 r. sprawy ze skargi J. M. i R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 marca 2009 r., sygn. akt [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2004 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 396/09

UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z 22 grudnia 2008 r., nr [...] określił Skarżącym J. M. i R. M. zobowiązanie w podatku od środków transportowych - samochodu ciężarowego nr rej. [...] w kwocie 1 000 zł oraz przyczepy nr rej. [...] w kwocie 900 zł - za rok 2004. Jako podstawę prawnomaterialną rozstrzygnięcia wskazano art. 8, art. 9 i art. 11 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., zwanej dalej u.p.o.l.) oraz uchwałę Rady Miasta Nr [...] z 28 listopada 2003 r. w sprawie określenia stawek podatku od środków transportowych na terenie miasta S.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli J. M. i R. M. Organowi pierwszej instancji odwołujący się zarzucili dokonanie wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji naruszenie art. 9 ust. 1, ust. 3 oraz ust. 6 pkt 2 u.p.o.l. Podkreślili, że żaden z obowiązujących przepisów prawa nie nakłada na właściciela pojazdu obowiązku zgłoszenia zmiany jego właściciela (użytkownika), a także wyrejestrowania pojazdu. Podnieśli, że rozpatrując sprawę prezydent miasta całkowicie pominął wyjaśnienia składane przez Skarżących w toku postępowania, którzy wskazywali, iż będące przedmiotem opodatkowania samochód ciężarowy marki STAR ze względu na stan techniczny i po około trzydziestoletniej eksploatacji nie nadawał się do użytku i pozostawiony został na południu Polski, zaś przyczepa marki SCANIA została zatrzymana na parkingu celnym celem zabezpieczenia należności, a następnie złomowana. Wskazali również, że działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych prowadzili do 2000 r., w latach 1998-2000 dokonali sprzedaży pozostałych środków transportu wykorzystywanych w działalności gospodarczej i od początku roku 2001 nie są ich właścicielami, przy czym nie są w stanie udokumentować powołanych okoliczności, gdyż dokumentacja księgowa i podatkowa dotycząca prowadzonej działalności gospodarczej, zgodnie z obowiązującymi przepisami, została zniszczona przed 2006 r. Z tych przyczyn od 2001 r. nie składali deklaracji dotyczących podatku od środków transportowych.

Decyzją z 30 marca 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.; dalej O.p.) oraz art. 8 i art. 9 u.p.o.l., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na wstępie swoich rozważań organ odwoławczy przywołał treść przepisów regulujących kwestie opodatkowania podatkiem od środków transportowych, w których określony został zakres przedmiotowy i podmiotowy opodatkowania (art. 8 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 i 2 u.p.o.l.), jak również moment powstania i wygaśnięcia obowiązku podatkowego (art. 9 ust. 4 i 5 u.p.o.l.). Następnie wskazał, że ze znajdujących się w aktach sprawy informacji Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców z 11 listopada 2008 r. i Wydziału Komunikacji wynika, iż Skarżący są właścicielami samochodu ciężarowego marki STAR od 28 lipca 1994 r., zaś przyczepy ciężarowej marki SCANIA od 16 czerwca 1994 r. Z uwagi na fakt, że zgodnie z ewidencją pojazdów wymienione pojazdy są nadal zarejestrowane na podatników jako ich właścicieli, a twierdzenia strony o ich zbyciu nie zostały udowodnione, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało brak podstaw do zmiany decyzji organu pierwszej instancji. Końcowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego tylko stałe wyrejestrowanie pojazdu skutkuje wygaśnięciem obowiązku w podatku od środków transportowych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 875/99).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnieśli J. M. i R. M. Przedstawiona w skardze argumentacja powiela zarzuty i stanowisko (wraz z jego argumentacją) strony skarżącej prezentowane na etapie postępowania odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę samorządowe kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

I.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z mocy art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności ( art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

II.

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z ustawą z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. 2003 r. Nr 58 poz. 515, ze zm.; dalej jako p.r.d.), dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe (art. 71 ust 1 p.r.d.). Rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 p.r.d. Z mocy art. 73 ust. 1 p.r.d., rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania, wydając między innymi dowód rejestracyjny, zaś czasowej rejestracji dokonuje starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania właściciela pojazdu, wydając pozwolenie czasowe i zalegalizowane tablice rejestracyjne (art. 74 ust. 1 p.r.d.), na okres nieprzekraczający 30 dni. W razie przeniesienia na inną osobę własności pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy właściciel przekazuje nowemu właścicielowi dowód rejestracyjny i kartę pojazdu, jeżeli była wydana, zaś właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu, zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym (art. 78 ust. 1 i 2 p.r.d); zdarzenia te są dokumentowane w karcie pojazdu; odpowiednich wpisów dokonuje starosta.

Powyższe potwierdza, iż podatek od środków transportowych jest podatkiem majątkowym, związanym z posiadaniem prawa własności; treść wyżej wymienionych przepisów jednoznacznie wskazuje na majątkowy charakter podatku od środków transportowych, bowiem obowiązek podatkowy w tym podatku spoczywa na właścicielu pojazdu.

III.

W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do tego, czy środki transportowe wyszczególnione w sentencji zaskarżonej decyzji, których właścicielem są Skarżący na których te środki transportowe są zarejestrowane, podlegają podatkowi od środków transportowych na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., zwanej dalej u.p.o.l).

Jak wynika z treści powyższego przepisu obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych; jak właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany.

Obowiązek podatkowy wynika z okoliczności, że dany środek transportowy jest zarejestrowany i stanowi własność podatnika. Co prawda ustawa wart. 12 u.p.o.l. dopuszcza zwolnienia w podatku od środków transportowych, jednakże żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek nie może znaleźć zastosowania w przedmiotowej sprawie.

A zatem obowiązek podatkowy ciąży na właścicielu środka transportowego niezależnie od tego, czy używał on pojazdu czy też nie, a obowiązek ten wygasa dopiero z chwilą wyrejestrowania pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., w sprawie III SA 875/99).

Sąd podziela zatem stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lipca 2008 r. w sprawie II FSK 520/2007, w której NSA postawił tezę, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy wynika z okoliczności, że dany środek transportowy jest zarejestrowany i stanowi własność podatnika; obowiązek podatkowy ciąży na właścicielu środka transportowego niezależnie od tego, czy używał on pojazdu czy też nie, a obowiązek ten wygasa dopiero z chwilą wyrejestrowania pojazdu.

W tym zakresie zatem zarzut naruszenia prawa materialnego nie zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślić należy, mając na uwadze treść odwołań i skarg złożonych przez Skarżących (I SA/Gd 396/09 do I SA/Gd 400/09), że organy podatkowe nie mogły stosować art. 79 ust. 1 p.r.d., bowiem nie są i nie były one uprawnione do badania podstaw wyrejestrowania pojazdu i ich oceny w dacie powstawania obowiązku podatkowego.

IV.

Sąd tym samym nie podziela stanowiska strony skarżącej, iż podatek od środków transportowych wynika z faktu dopuszczenia ich do ruchu po drogach publicznych i wiąże się z faktycznym poruszaniem się ich po ciągach komunikacyjnych.

Z mocy art. 8 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton, samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub wyższej niż 12 ton, ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów od 3,5 tony i poniżej 12 ton, ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów równej lub wyższej niż 12 ton, przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą od 7 ton i poniżej 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego, przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą równą lub wyższą niż 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego oraz autobusy.

Według art. 9 ust. 1 u.p.o.l., obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (art. 9 ust. 2 u.p.o.l.).

Co istotne - w przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności, co ustawodawca podkreśla w dyspozycji art. 9 ust. 3 u.p.o.l. Nie może budzić wątpliwości interpretacyjnych, iż pod pojęciem zmiany właściciela należy również rozumieć przeniesienie własności środka, wynikiem czego jest zmiana właściciela, zgłoszona do właściwego organu prowadzącego rejestr pojazdów. Nie budzi również wątpliwości treść powołanego przepisu, w myśl którego wygaśnięcie obowiązku podatkowego jest następstwem wyłącznie stałego lub czasowego wycofania z ruchu, rozumianego jako następstwo wyrejestrowania środka transportowego.

Istnienie prawa własności, jak i fakt, że pojazd jest zarejestrowany lub wpisany do rejestru oznacza, że osoba figurująca w rejestrze jako właściciel pojazdu jest obciążona obowiązkiem podatkowym w podatku od środków transportowych.

V.

Na poprawność takiej wykładni wskazuje kolejny przepis ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, a mianowicie ust. 4 i 4a art. 9 u.p.o.l., na podstawie którego przedmiotowy obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty; przedmiotowy obowiązek podatkowy, powstaje także od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został dopuszczony ponownie do ruchu po upływie okresu, na jaki została wydana decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu tego pojazdu z ruchu.

Zarejestrowanie środka transportowego oznacza jego rejestrację, z wyjątkiem rejestracji czasowej, w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym (art. 9 ust. 4b u.p.o.l.).

Co w sprawie należy podkreślić, wobec treści skargi, z woli ustawodawcy przedmiotowy obowiązek podatkowy wygasa dopiero z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono (art. 9 ust. 5 u.p.o.l.).

Zaakcentować też należy, iż ewidencja podatników podatku od środków transportowych dokonywana jest na podstawie danych z kartotek rejestracji pojazdów i ma ona na celu zapewnienie powszechności opodatkowania. Komputerowa baza zawiera następujące dane: imię i nazwisko podatnika, rodzaj środka transportowego, numer rejestracyjny, dane charakteryzujące środek transportowy, od których zależy wysokość podatku, datę zarejestrowania lub nabycia pojazdu oraz rubryki wpłat poszczególnych rat podatku i daty dokonanych wpłat, a także datę ewentualnego wycofania pojazdu z ruchu albo zbycia.

Jedynie w przypadku właścicieli środków transportowych nie zarejestrowanych lub na stałe wyrejestrowanych nie występuje obowiązek podatkowy (por. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów - Dz. U. Nr 133, poz. 1123).

Porzucenie pojazdu bądź jego fizyczna likwidacja, brak możliwości faktycznego korzystania z zarejestrowanego środka transportowego, np. wskutek jego remontu lub zajęcia przez komornika, czasowego wycofania pojazdu z ruchu udokumentowane zaświadczeniem wydawanym przez kierownika urzędu rejonowego - nie zwalnia z obowiązku podatkowego (por. wyroki NSA z 26 stycznia 1993 r., sygn. akt SA/Wr/1468/92 i z 14 września 1994 r., sygn. akt SA/Gd 1580/93 - w którym stwierdzono, iż zajęcie przez komornika samochodu osobowego nie stanowi samo przez się o wygaśnięciu obowiązku podatkowego, chyba że na skutek takiego zajęcia właściciel środka transportowego wyrejestruje go z uwagi na stałe wycofanie z ruchu).

Dniem powstania obowiązku podatkowego jest pierwszy dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany. Dzień zakupu nie jest więc dniem powstania obowiązku podatkowego. Jest nim zaś pierwszy dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym zarejestrowany już środek transportu został nabyty. Kilkakrotna zmiana właściciela środka transportowego w ciągu roku może spowodować powstanie obowiązku podatkowego kilka razy w roku. Ponadto zapłata podatku za cały rok z góry przez poprzedniego właściciela nie zwalnia z obowiązku zapłaty aktualnego właściciela.

Nie wystarczy zatem faktyczne wycofanie z ruchu środka transportowego, jako wynik jego uszkodzenia powodującego niemożność poruszania się po ciągach komunikacyjnych, nie jest też wystarczające faktyczne wycofanie pojazdu z uwagi na jego zużycie czy złomowanie, bowiem koniecznym jest dokonanie wyrejestrowania na stałe, w trybie przewidzianym przepisami rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów.

VI.

Mając na uwadze zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, iż brew twierdzeniom strony nie zostały naruszone w sprawie zasady postępowania o jakich mowa między innymi w art. 120, 121, 122 O.p. Zebrany materiał dowodowy nie narusza dyspozycji art. 187 § 1 i 191 O.p., zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie uchybia wymogom prawnym.

Chociaż art. 187 § 1 O.p. nakłada na organ podatkowy ciężar dowodzenia określonych faktów, nie może to zwalniać strony od współudziału w realizacji tego obowiązku, z uwagi na to, że sam organ nie zawsze będzie mógł obiektywnie wyjaśnić wszystkie okoliczności. Podatnik nie może czuć się zwolniony od obowiązku współdziałania z organem podatkowym (m.in. dostarczenia stosownej dokumentacji, jeżeli ma taką możliwość) w realizacji obowiązku wyczerpującego zebranie materiału dowodowego, zwłaszcza, jeśli nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 249/99, niepubl.). W tej sprawie strona skarżąca nie zaprezentowała żadnego dowodu, w tym umowy sprzedaży przedmiotu opodatkowania, który podważyłby ustalenia dokonane przez organ - ze znajdujących się w aktach sprawy informacji Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz z Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego wynika, iż Skarżący od 28 lipca 1994 r. są właścicielami samochodu ciężarowego marki STAR, zaś przyczepy ciężarowej marki SCANIA od 16 czerwca 1994 r. Z uwagi na fakt, że zgodnie z ewidencją pojazdów wymienione pojazdy są nadal zarejestrowane na podatników jako ich właścicieli, zastosowanie jako podstawy prawnej wydanych decyzji przepisów prawa materialnego jest prawidłowe.

Reasumując:

1/ zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) obowiązek podatkowy wynika z okoliczności, że dany środek transportowy jest zarejestrowany i stanowi własność podatnika;

2/ porzucenie pojazdu bądź jego fizyczna likwidacja np. poprzez złomowanie, brak możliwości faktycznego korzystania z zarejestrowanego środka transportowego nie zwalnia z obowiązku podatkowego wynikającego z powyższej ustawy, tym samym obowiązek podatkowy ciąży na właścicielu środka transportowego niezależnie od tego, czy używał on pojazdu czy też nie, a obowiązek ten wygasa dopiero z chwilą wyrejestrowania pojazdu;

3/ wbrew twierdzeniom strony skarżącej o braku podstawy prawnej wydanych decyzji w sprawie, obowiązek podatkowy wygasa dopiero z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono - na podstawie obowiązującego przepisu prawa podatkowego jakim jest art. 9 ust. 5 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych;

4/ obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych powstaje z mocy prawa, co wynika wprost z przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2009 r., w sprawie II FSK 1896/2007).

Sąd uznając, w oparciu o art. 145 p.p.s.a. a contrario, że w niniejszej sprawie nie miało miejsce naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności, bądź stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.