Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 71/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 1976/11 w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. odmówił P. P. zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie podatku akcyzowego za marzec 2003 r.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że P. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanego pisma pełnomocnika z dnia 2 lutego 2012 r. wynikało, że P. P. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką H. F. (ur. w 1940 r.). Oboje mieszkają w mieszkaniu o pow. 60 m2. Matka wnioskodawcy otrzymuje emeryturę w wysokości 1053 zł miesięcznie. P. P. od ponad trzech lat nie pracuje i nie posiada dochodów ani konta bankowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. uzasadniając odmowę przyznania P. P. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazał, że analiza złożonych przez skarżącego oświadczeń nie pozwalała na przyjęcie, że wykazał on w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie uiścić wymaganych kosztów sądowych. W treści wniosku skarżący ograniczył się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jego złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów, uchylił się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu. WSA podkreślił, że skarżący został wezwany do przedłożenia:

- spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami,

- wyciągów z kont bankowych P. P. i H. F. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan,

- zeznań podatkowych P. P. i H. F. za 2011 r. lub oświadczeń o przychodach uzyskanych w tym roku z uwzględnieniem dochodów,

- dowodu przelewu lub przekazu emerytury H. F. za ostatni miesiąc,

- zaświadczenia z właściwej spółdzielni mieszkaniowej, dotyczącego własności spółdzielczego prawa do lokalu lub odpisu księgi wieczystej jeżeli takowa jest prowadzona dla tego lokalu.

W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego przesłał pismo z dnia 2 lutego 2012 r., w którym poinformował jedynie, że P. P. od trzech lat nie pracuje i nie posiada dochodów, zeznań podatkowych ani konta. WSA uznał to za nienależyte wywiązanie się z nałożonego zobowiązania, a same oświadczenia za niepełne i niepoddające się weryfikacji. Skoro zatem wnioskodawca uchylił się od przedstawienia kompletnej dokumentacji wskazanej w wezwaniu sądowym, to powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak danych dotyczących bieżących wydatków uniemożliwiał bowiem ustalenie, czy poniesienie przez skarżącego kosztów postępowania uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. stwierdził, że nie zachodziły przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i orzekł powołując w podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.

W zażaleniu na powyższe postanowienie P. P. zarzucił temu orzeczeniu naruszenie art. 246 § 1 p.p.s.a. przez przyjęcie, że nie spełnia przesłanek do uzyskania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że nie kwestionuje nienadesłania wszelkich wymaganych dokumentów określonych w wezwaniu Sądu, jednak wbrew jego twierdzeniom informacje, oświadczenia i dokumenty, które złożył są wystarczające do udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący, jak twierdzi, złożył bowiem szczegółowe oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym. Skarżący nie zgodził się zatem z Sądem I instancji, że w sprawie brak dokumentów pozwalających na ustalenie, jakimi środkami miesięcznie dysponuje skarżący i jego rodzina.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną.

Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Kwestia wykazania trudnej sytuacji stanowi zatem przesłankę ustawową i zasadniczą. Nie można zatem, jak w zażaleniu czyni to skarżący, przyjąć, iż wnioskowanie o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym zwalnia go z pełnego wykazania tej sytuacji.

Jeżeli podane przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności nie zostały przez nią należycie uzasadnione lub uprawdopodobnione, to sąd (bądź referendarz sądowy) na mocy art. 255 p.p.s.a. może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania skarżącemu prawa pomocy uznając, że P. P. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wbrew twierdzeniom żalącego, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczały do oceny jego sytuacji materialnej. Mimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a., wnioskodawca nie przedstawił natomiast dodatkowych dokumentów, które w sposób wystarczający potwierdzałyby trudną sytuację materialną i wyjaśniałyby uzasadnione wątpliwości co do źródeł utrzymania w okresie ostatnich trzech lat. Wątpliwości te dotyczą oświadczeń złożonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w toku postępowania dotyczącego tego wniosku. Wynika z nich jedynie, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką, której emerytura, stanowiąca ich jedyne źródło utrzymania, wynosi 1053 zł. Skarżący od kilku lat nie posiada żadnych dochodów ani majątku. Co istotne, we wniosku o przyznanie prawa pomocy czy w innym piśmie procesowym P. P. nie wskazał okoliczności uzasadniających przyjęcie za wiarygodną przedstawianą sytuację majątkową, tj. nie przedstawił choćby zaświadczenia o tym, że został zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny, czy zaświadczenia o niezdolności do podjęcia pracy.

Ponadto Sąd uznał za niezasadny zarzut zażalenia, że informacje, oświadczenia i dokumenty, które złożył skarżący były wystarczające do udzielenia mu prawa pomocy. Wszelkie oświadczenia i informacje skarżącego pozostają dla Sądu gołosłowne i zbyt lakoniczne i jako takie mogą świadczyć o braku chęci rzetelnego udziału skarżącego w wyjaśnieniu i dokonaniu oceny jego sytuacji materialnej. Jeśli zaś chodzi o złożone do akt sądowych dokumenty, to takich NSA się nie dopatrzył.

Skoro zaś wnioskodawca nie wykazał należycie, że nie jest w stanie ponieść związanych z postępowaniem kosztów, to uzasadniona była odmowa przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.