Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 972/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 10 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Świderska Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda Protokolant Tomasz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 roku na rozprawie sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Ł. na uchwałę Rady Gminy C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty targowej oddala skargę .


UZASADNIENIE

I SA/Łd 972/13

UZASADNIENIE

Prokurator Rejonowy w Ł. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na uchwałę Rady Gminy w C. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie opłaty targowej. W uchwale tej w § 1 ustalono wysokość dziennych stawek opłaty targowej na terenie Gminy C. przy sprzedaży z samochodów i autobusów; w § 2 pkt 1 zarządzono pobór opłaty targowej w drodze inkasa; w § 2 pkt 2 na inkasentów wyznaczono sołtysów; w § 2 pkt 3 ustalono wynagrodzenie za inkaso w wysokości 50 % zainkasowanej kwoty; w § 3 dodano, że opłatę targową można również wnieść w kasie Urzędu Gminy w C. przed dokonaniem czynności sprzedaży; w § 4 wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy C.; a w § 5 określono, że uchwała podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Ł. i wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia.

Zaskarżonej uchwale Prokurator zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 19 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.), poprzez wyznaczenie w § 2 ust. 2 jako inkasentów sołtysów pomimo, że w/w przepis ustawy wskazuje na konieczność podania bezpośrednio w uchwale cech charakterystycznych (indywidualnych) inkasenta, w sposób na tyle precyzyjny aby nie budziło wątpliwości na kogo ten obowiązek został nałożony. W związku z tak postawionym zarzutem wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.

W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, iż w przypadku gdy na inkasentów wyznacza się osoby fizyczne, koniecznym jest aby wyznaczenie to nastąpiło w sposób nie budzący wątpliwości na kogo konkretnie obowiązek inkasenta został nałożony. Wskazanie takie powinno być zindywidualizowane poprzez podanie imienia i nazwiska inkasenta. Tak dokonane wskazanie nie będzie budzić wątpliwości w zakresie identyfikacji inkasenta. Obowiązek precyzyjnego podania danych inkasenta wynika z praw i obowiązków zarówno podatnika, jak i inkasenta, a ponadto z obowiązków ciążących na organie podatkowym. Określenie (wyznaczenie) inkasenta ma też znaczenie z uwagi na jego odpowiedzialność całym majątkiem za pobrane, a nie wpłacone w terminie podatki, możliwość wydania przez organ podatkowy decyzji o odpowiedzialności podatkowej, czy hipotekę, a także obowiązek wyjawienia nieruchomości i praw majątkowych. Nadto podatnik ma prawo do tego, aby po zapoznaniu się z aktem prawa miejscowego wiedzieć, kto jest uprawniony do pobrania od niego podatku. Prokurator podkreślił też, że uchwała nie wskazuje wyraźnie obszaru działania wyznaczonego inkasenta, poprzez wskazanie obszaru sołectwa. Wspomniana uchwała jest aktem prawa miejscowego, tzn. posiada cechę ogólności – generalności i abstrakcyjności. Adresowana jest do wszystkich osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach usytuowanych na terenie Gminy C..

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy C. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, iż z przepisu art. 19 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie wynika obowiązek wskazania inkasenta z imienia i nazwiska, a uchwała rady gminy określająca inkasentów powinna na tyle precyzyjnie ich wskazywać, aby nie budziło wątpliwości na kogo obowiązek inkasenta został nałożony. Z uwagi na fakt, że w Gminie utworzone zostały konkretne sołectwa i organem wykonawczym każdego z sołectw jest sołtys, wybrany zgodnie z uregulowaniami ustawy o samorządzie gminnym i statutami sołectw, to takie wyznaczenie inkasenta, poprzez wskazanie funkcji, można uznać za skonkretyzowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Sąd zgadza się ze stroną skarżącą, iż uchwała rady gminy w sprawie opłaty targowej, jako akt prawa miejscowego, powinna zawierać przepisy powszechnie obowiązujące na terenie danej gminy, skierowane do adresatów określonych w sposób abstrakcyjny i ustalające obowiązek uiszczania i poboru tej daniny publicznej. Akt taki może być wydany na podstawie i w granicach wyraźnego ustawowego upoważnienia – w tym przypadku na podstawie art. 19 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, rada gminy, w drodze uchwały: 1) określa zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłat określonych w ustawie; 2) może zarządzić pobór tych opłat w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso; 3) może wprowadzać inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe od opłat lokalnych.

W zaskarżonej uchwale Rady Gminy w C. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie opłaty targowej w przepisie § 2 pkt 1 postanowiono, iż "zarządza się pobór opłaty targowej w drodze inkasa"; następnie w pkt 2 tego paragrafu określono, że "na inkasentów wyznacza się sołtysów". Prokurator uważa, iż regulacja § 2 pkt 2 tej uchwały narusza dyspozycję art. 19 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż nie wskazuje (nie określa) inkasenta w sposób zindywidualizowany, z imienia i nazwiska.

Przed oceną poprawności regulacji § 2 pkt 2 zaskarżonej uchwały należy wskazać, że zgodnie z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zgodnie z art. 91 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 594) w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Oznacza to, że przesłanki nieważności aktów organów gmin nie pokrywają się z przyczynami nieważności decyzji i postanowień, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. (art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej), i na podstawie argumentacji a contrario do postanowień art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym należy przyjąć, że każde "istotne naruszenie prawa" aktem organów gmin oznacza ich nieważność. Jednocześnie należy uznać, że podobnie jak organ nadzoru, również sąd administracyjny w przypadku stwierdzenia "nieistotnych" wad takiego aktu – mimo braku expressis verbis postanowienia w tym zakresie w art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – na podstawie art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym wydaje wyrok uwzgledniający skargę, w którym wskazuje, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa. Wyrok wydany na podstawie art. 91 ust. 4 w/w ustawy nie pozbawia mocy obowiązującej zaskarżonego aktu (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2005 r., s. 464).

Sąd w tym składzie orzekającym nie stwierdził aby regulacja § 2 pkt 2 uchwały Rady Gminy w C. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie opłaty targowej wykraczała poza granice zawarte w przepisie art. 19 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Nie narusza porządku prawnego w sposób skutkujący stwierdzeniem nieważności uchwały w tym zakresie.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) definiuje "inkasenta" w art. 9 jako osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, obowiązaną do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie. Z kolei ustawa o podatkach i opłatach lokalnych w art. 19 pkt 2, zezwala na określenie, w drodze uchwały rady gminy, inkasentów, a więc wskazania osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej zobowiązanej do wypełnienia obowiązków wymienionych w art. 9 Ordynacji podatkowej. Z przywołanych regulacji przepisów ustawowych nie można też wywieść, że określenie inkasenta w uchwale rady gminy wymaga uprzedniej zgody podmiotu, któremu powierza się tę funkcję (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2011 r., II GSK 820/10, LEX nr 1099199).

Z cytowanych wyżej przepisów wynika, iż uchwała rady gminy określająca inkasentów opłaty targowej nie jest aktem skierowanym do indywidualnie oznaczonego podmiotu w konkretniej sprawie, lecz aktem normatywnym, skierowanym do nieokreślonego z góry kręgu osób. Uprawnienie rady gminy w zakresie określenia inkasentów musi być na tyle precyzyjne, aby nie było wątpliwości na kogo ten obowiązek został nałożony. Adresaci - sprzedający na targowisku, muszą wiedzieć, kto jest upoważniony do pobierania przedmiotowej opłaty. Upoważnienie z art. 19 pkt 2 ustawy o podatkach lokalnych dla rad gmin co do "określenia inkasentów" oznacza zatem możliwość opisania, zdefiniowania, osób (podmiotów) zobowiązanych do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Może to nastąpić przez podanie danych personalnych, przez wyliczenie cech (atrybutów) charakteryzujących osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, czyli techniką tworzenia norm generalnych.

Sołtys jest wybierany w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Jest organem wykonawczym sołectwa (art. 36 ust. 2 i ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Stanowi więc swego rodzaju "zarząd sołectwa". Do jego zadań należy wykonywanie uchwał zebrania wiejskiego, a także zadań wynikających z uchwał rad gminy (np. inkasowanie podatków i opłat lokalnych) oraz z przepisów prawa. Sołtys jest organem monokratycznym /jednoosobowym/ (zob. Andrzej Szewc - Komentarz do art. 36 ustawy o samorządzie gminnym, Lex 2012). Sąd nie zgadza się zatem z twierdzeniem Prokuratora, że postanowienia zaskarżonej uchwały zawarte w § 2 pkt 2 są na tyle nieprecyzyjne, aby budziło wątpliwości na kogo został nałożony obowiązek poboru opłaty targowej. Utworzenie takiej generalnej normy powoduje, że w razie zmiany organu wykonawczego sołectwa, obowiązki inkasenta przechodzą automatycznie na osobę przejmującą funkcję sołtysa, co niewątpliwie wiąże się także z brakiem obowiązku zmiany uchwały, w której wyznaczono sołtysów na inkasentów opłaty targowej (w przeciwieństwie do uchwały, w której tacy inkasenci określeni byliby z imienia i nazwiska).

Także brak wskazania w zaskarżonej uchwale obszaru działania wyznaczonego inkasenta, poprzez wskazanie obszaru sołectwa, nie powoduje, że akt ten wykracza poza delegację nadaną art. 19 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Sołtys działa na obszarze sołectwa, które jest jednostką pomocniczą gmin wiejskich. Wyznaczenie sołtysów, wybranych przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania, na inkasentów może być również postrzegane (wiązać się) z "uszczelnieniem" poboru opłaty targowej. Należy bowiem mieć na uwadze to, że targowiskami, zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, są wszelkie miejsca, w których jest prowadzona sprzedaż. Są to miejsca, których lokalizację wyznacza gmina, jak i każde inne miejsce, mimo że formalnie nie jest ono przez gminę oznaczone jako targowisko, np. plac, chodnik, pas przydrożny, byleby na tych miejscach prowadzono sprzedaż. Zatem sprzedaż może być prowadzona także na terenach poszczególnych sołectw wchodzących w skład danej gminy, co oznacza, że od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na takich targowiskach, pobiera się opłatę targową, a najefektywniejszy pobór tej opłaty będzie dokonany w formie inkasa przez sołtysów – osoby fizyczne sprawujące zarząd sołectwem.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. Nie było podstaw prawnych do zasądzenia kosztów postępowania, zgodnie z wnioskiem Wójta Gminy C., gdyż zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje tylko skarżącemu, w razie uwzględnienia skargi przez sąd (art. 200 w/w ustawy).

P.C.