Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1554/99
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2002-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz. 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Teza: Wykonywanie przez dziecko, pozostające pod opieką deportowanego rodzica, różnych dorywczych czynności pomocniczych nie było pracą przymusową w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./.

TEZY

Wykonywanie przez dziecko, pozostające pod opieką deportowanego rodzica, różnych dorywczych czynności pomocniczych nie było pracą przymusową w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Bogusława D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 30 września 1999r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 czerwca 1999 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w oparciu o przepis art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 86 poz. 395/ odmówił przyznania Bogusławowi D. uprawnień do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ww. ustawie.

Organ ustalił w uzasadnieniu, że Bogusław D. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w przepisach powołanej wyżej ustawy uzasadniając to tym, że w okresie od marca 1940 r. do maja 1945 r. przebywał wraz z rodzicami na deportacji w III Rzeszy.

Jako dowody na okoliczności objęte wnioskiem Bogusław D. przedstawił zeznanie świadka Ute H. z gminy niemieckiej Kronshagen z dnia 27.08.96 r.

W sprawie wniosku Bogusława D. ma zastosowanie art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395/, który stanowi: "Represją w rozumieniu ustawy jest deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945".

Z treści wniosku wynika, że Bogusław D. został deportowany /wywieziony/ jako dziecko razem z rodziną do Sz., a więc nie w celu podjęcia pracy przymusowej. Nie negując, że matka Bogusława D. była zatrudniona w charakterze robotnicy przymusowej, to biorąc pod uwagę wiek Bogusława D. /ur. 1 stycznia. 1934 r./ należy wykluczyć /co potwierdza świadek/, że wnioskodawca został wywieziony w charakterze robotnika przymusowego, a tylko taki charakter represji daje podstawę do przyznania uprawnienia do świadczenia określonego w ww. ustawie.

Ponieważ Bogusław D. nie spełnia warunku deportacji do pracy przymusowej określonego przez ustawodawcę w cytowanym wyżej przepisie należało orzec jak w rozstrzygnięciu.

Z decyzją tą nie zgodził się skarżący i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że jako małe dziecko wykonywał pracę przymusową pomagając w gospodarstwie rolnym obywatela niemieckiego.

Decyzją z dnia 30 września 1999 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w oparciu o przepisy art. 127 par. 3 i art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" cyt. wyżej ustawy z dnia 31 maja 1996 r. utrzymał w mocy pierwszą decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Kierownik Urzędu decyzją z dnia 15.06.1999 r. (...) wydana na podstawie art. 2 pkt 2 lit. "a" powołanej wyżej ustawy odmówił Bogusławowi D. przyznania uprawnienia do wspomnianego wyżej świadczenia.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzono, że wnioskodawca został deportowany wraz z rodziną do III Rzeszy. Urząd uznał za udowodniony fakt deportacji i pobytu wnioskodawcy w III Rzeszy, nie uznał natomiast wykonywania pracy przymusowej.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 2 lit. "a" powołanej ustawy" represją jest: deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdzono, że wnioskodawcy nie przysługuje prawo do otrzymania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji i pobytu w III Rzeszy, ponieważ z zaświadczenia córki pracodawcy niemieckiego wynika jednoznacznie, że pracę przymusową wykonywała jedynie matka Bogusława D.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bogusław D. powołał się na zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i dodał, że pracował tylko przy pracach sezonowych, w sumie przez 6 miesięcy przez cały okres pobytu w gospodarstwie niemieckim. Zbierał na polu kłosy, karmił cielęta, obierał owoce i przebierał ziemniaki.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła, o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem decyzji administracyjnej.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy.

Organ administracji zasadnie przyjął, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395/.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 tejże ustawy świadczenie pieniężne, zwane dalej "świadczeniem" przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stale miejsce zamieszkania, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Represją w rozumieniu ustawy jest, m.in. deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium:

a/ III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,

b/ Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach /art. 2 pkt 2 ustawy/.

W oparciu o te przepisy organ prawidłowo ustalił, że wniosek skarżącego me mógł być uwzględniony.

Z materiałów zebranych w toku postępowania administracyjnego wynika wprost, że deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej w gospodarstwie rolnym obywatela niemieckiego na terenie III Rzeszy dotyczyła matki skarżącego a nie jego. W chwili deportacji jego matki skarżący miał zaledwie 6 lat życia i właśnie ze względu na wiek wymagający opieki wyjechał wraz z matką, pozostając pod tą opieką do 1945 r. w Niemczech i później w Polsce. Będąc w Niemczech przy matce skarżący jako małe dziecko był niewątpliwie wykorzystywany do różnych dorywczych czynności pomocniczych, które sam opisywał, ale nie była to praca przymusowa w rozumieniu art. 2 pkt 2 z ustawy i nie w celu jej wykonywania skarżący deportowany został do Niemiec. Skarżący nie wykazał, że jego wyjazd podyktowany był celem wykonywania pracy przymusowej a wykonywane w Niemczech czynności pomocnicze i dorywcze, powszechne wśród, dzieci w warunkach wiejskich także w Polsce, można określić jako prace przymusową. Z opisów skarżącego wynika, że był traktowany jak dziecko, a nie przymusowy robotnik, jak to miało mniejsze wobec innych młodych Polaków. Świadczy o tym treść oświadczenia córki pracodawcy matki, z którego wynika, że tylko matka wykonywała prace przymusowe.

Skoro skarżonej decyzji nie można, przypisać naruszenia prawa należało skargę oddalić na podstawie art. 27 ust. 1 ustaw z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.