Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 321/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt IV SO/Gl 36/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) września 2012 r. nr (...) postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 lutego 2013 r., sygn. akt IV SO/Gl 32/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania J. M. prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) września 2012 r. nr (...)

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z dnia 9 listopada 2012r. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na szereg rozstrzygnięć Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, w tym na postanowienie z dnia (...) września 2012r. nr (...) stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 3 sierpnia 2012r. odmawiającej przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. W treści skargi skarżący zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Do skargi dołączył również urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF", w którym zawarł informację, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Jednocześnie oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w lokalu spółdzielczym lokatorskim o powierzchni 25,70 m2 oraz utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej.

W piśmie z dnia 28 listopada 2012r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności o podanie miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego to jest czynszu, opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, telefon itp.), zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków oraz nadesłanie dowodów wpłat, faktur VAT i paragonów potwierdzających te wydatki. Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania kopii decyzji administracyjnych, na mocy których otrzymał świadczenia z pomocy społecznej w okresie ostatnich trzech miesięcy (zasiłek okresowy, zasiłki celowe, dodatek mieszkaniowy itp.).

W wyznaczonym terminie skarżący nie udzielił na powyższe wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi.

Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie uzupełnił wniosku w zakresie objętym wezwaniem z dnia 28 listopada 2012r. Tym samym nie zobrazował swojego stanu majątkowego i sytuacji dochodowej w sposób dostatecznie wyczerpujący. Odstępując od złożenia wyjaśnień i dokumentów nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym. Ponadto referendarz wyjaśnił, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie podlegał rozpoznaniu z uwagi na jego bezprzedmiotowość wynikającą z ustawowego zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych.

W zakreślonym terminie pismem z dnia 29 stycznia 2013r. skarżący złożył sprzeciw na powyższe postanowienie, domagając się przyznania prawa pomocy w osobie adwokata z urzędu. Jednocześnie podkreślił, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z wykonaniem kserokopii decyzji administracyjnych potwierdzających jego dochód.

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji podniósł, iż skarżący nie udokumentował w żaden sposób danych zawartych we wniosku, pomimo wezwania do tego przez referendarza sądowego. Dlatego też Sąd za niewystarczające uznał oświadczenia skarżącego i wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalił.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. M., w którym nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.

W niniejszym postępowaniu Sąd skorzystał z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. i wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności poprzez podanie miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego to jest czynszu, opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, telefon itp.), zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków oraz nadesłanie dowodów wpłat, faktur VAT i paragonów potwierdzających te wydatki. Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania kopii decyzji administracyjnych, na mocy których otrzymał świadczenia z pomocy społecznej w okresie ostatnich trzech miesięcy (zasiłek okresowy, zasiłki celowe, dodatek mieszkaniowy itp.).

Nie ulega wątpliwości, iż skarżący nie uczynił zadość wezwaniu, bowiem nie przedstawił wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę swojego rzeczywistego stanu majątkowego. Stąd jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego i wiarygodnego przedstawienia sytuacji materialnej przez wnioskodawcę. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06).

Mając powyższe okoliczności na uwadze, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.