Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 174/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2013-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2,  art. 9
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A.K. i małoletniego P. K. reprezentowanego przez ojca A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. K. i małoletniego P. K., reprezentowanego przez ojca – A. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 listopada 2012 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Pomocy Alimentacyjnej w Kędzierzynie- Koźlu z dnia 11 lipca 2012 r., nr [...], mocą której odmówiono przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla A. K. oraz P. K. w okresie świadczeniowym 2011/2012. Jako podstawę prawną decyzji organ II instancji wskazał art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Wydanie zaskarżonej decyzji zapadło w następujących okolicznościach faktycznych:

Wnioskiem z dnia 28 listopada 2011 r. A. K. wystąpił do Urzędu Miasta w Kędzierzynie – Koźlu o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla małoletnich A. K. i P. K. We wniosku podał, że jest osobą rozwiedzioną i tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci: synem P. i córką A. Do wniosku dołączył min.:

- oświadczenie z dnia 28 listopada 2011 r. o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku 2010 r.;

- oświadczenie z dnia 28 listopada 2011 r. o nieuzyskaniu w 2010 roku dochodu niepodlegającego opodatkowaniu;

- oświadczenie z dnia 28 listopada 2011 r., dotyczące tego, iż w roku 2010 nie prowadził działalności gospodarczej i nie uzyskał z tego tytułu dochodu;

- zaświadczenie komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kędzierzynie - Koźlu z dnia 20 października 2011 r. o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko N. K. na podstawie tytułu wykonawczego - wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Kędzierzynie - Koźlu z dnia [...] sygn. akt [...];

- wyrok Sądu Rejonowego w Kędzierzynie - Koźlu z dnia [...] sygn. akt [...] zasądzający alimenty od pozwanej N. K. na rzecz A. K. w kwocie 500 zł miesięcznie oraz na rzecz P. K. w kwocie 400 zł miesięcznie, płatnych z góry do rąk ojca małoletnich A. K. oraz uchylający z dniem 15 lutego 2011 r. obowiązek alimentacyjny A. K. względem ww. dzieci, stwierdzony w pkt IV wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia [...] sygn. akt [...];

- wyrok Sądu Okręgowego w Opolu z dnia [...] sygn. akt [...] orzekający rozwiązanie związku małżeńskiego N. K. i A. K. poprzez rozwód i powierzeniu wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi wówczas dziećmi A. i P., matce – N. K., jednocześnie uprawniając i zobowiązując, ojca dzieci – A. K., do współdecydowania o istotnych sprawach dzieci. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał nadto N. K. do całkowitego zaprzestania spożywania alkoholu i ustanowił dozór kuratora sądowego nad wykonywaniem przez nią władzy rodzicielskiej. W pkt IV tego wyroku Sąd zasądził od A. K. na rzecz małoletnich dzieci alimenty w łącznej kwocie 900 zł, płatne do rąk matki. Powyższy wyrok uprawomocnił się [...];

- kserokopie odpisów skróconych aktów urodzenia A. K. i P. K.;

- kserokopię własnego dowodu osobistego.

Do akt sprawy włączono także zaświadczenie komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kędzierzynie - Koźlu z dnia 30 listopada 2011 r. o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego alimentów w okresie ostatnich dwóch miesięcy, należnych A. K. i P. K. od N. K. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Kędzierzynie - Koźlu z dnia [...] sygn. akt. [...].

Decyzją z dnia 7 grudnia 2011 r., nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kędzierzyna- Koźla, Kierownik Wydziału Świadczeń Rodzinnych i Pomocy Alimentacyjnej w Kędzierzynie- Koźlu, na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 1a, art. 9 ust. 2, art. 12, art. 15 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 ze zm.), zwanej dalej ustawą oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, odmówił przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla A. K. i P. K. w okresie świadczeniowym 2011/2012. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszoinstancyjny wskazał, że zgodnie z ustawą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725,00 zł. Na podstawie przedłożonych do sprawy dokumentów organ ustalił, że łączny dochód rodziny wnioskodawcy wyniósł 28.629,48 zł, miesięczny – 2.385,79 zł, a na osobę w rodzinie 795, 26 zł i przekracza ustawową kwotę 725,00 zł, uprawniającą do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. K. podniósł, że decyzja jest dla niego bardzo krzywdząca, gdyż przy obliczaniu dochodu nie odliczono alimentów zapłaconych przez niego w 2010 r. byłej żonie na dzieci, tj. kwoty 7.900 zł. Do odwołania dołączył min. wydruki z rachunku bankowego potwierdzające wpłatę alimentów za okres od 12 kwietnia 2010 r.do 5 listopada 2010 r. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Kędzierzynie- Koźlu Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...], sygn. akt [...], wydane w trybie zabezpieczenia, mocą którego powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi: A. i P. K. ojcu – A. K., postanowienie Sądu Rejonowego w Kędzierzynie- Koźlu, Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...], sygn. akt [...], zmieniające prawomocne rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 25 marca 2010 r. poprzez powierzenie wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi ojcu – A. K., które stało się prawomocne w dniu [...] oraz postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu, I Wydział Cywilny z dnia [...], sygn. akt [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 26 kwietnia 2012 r.,

nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyraził pogląd, że dowody potwierdzające zapłatę w 2010 r. przez odwołującego alimentów na rzecz dzieci, w łącznej kwocie 7.900 zł, zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy

o świadczeniach rodzinnych, powinny być odliczone od dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż uchylenie nastąpiło z uwagi na wątpliwości, co do składu osobowego rodziny wnioskodawcy, gdyż A. K. we wniosku wskazał, że tworzy rodzinę z dwójką dzieci, natomiast z orzeczenia Sądu Rejonowego w K-Koźlu z dnia [...], sygn. akt [...] wynika, że mieszka z nową partnerką.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, organ I instancji decyzją z dnia 11 lipca 2012 r., nr [...], ponownie odmówił przyznania świadczenia

z funduszu alimentacyjnego A. K. i P. K. w okresie świadczeniowym 2011/2012. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji opisał stan faktyczny sprawy, po czym przytoczył art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, oraz § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. i stwierdził, że w przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę zapłaconych na rzecz tej osoby alimentów. W ocenie organu, nie można uznać kwoty 7. 900 zł za alimenty zapłacone na rzecz osób spoza rodziny, bowiem, zarówno A. jak i P. wchodzą w skład rodziny A. K., co wynika z treści wniosku z dnia 28 listopada 2011 r. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Po rozpoznaniu odwołania A. K., kwestionującego brak odliczenia od dochodu, zapłaconych w 2010 r. alimentów na rzecz jego dzieci, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 30 listopada 2012 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i przytoczył treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, po czym wskazał, że nie można odliczyć alimentów, które wnioskodawca zapłacił dzieciom w 2010 r., kiedy były pod opieką ich matki, bowiem odliczeniu podlegają jedynie alimenty świadczone na rzecz innych osób tj. osób spoza rodziny. Organ zauważył również, że "nawet gdyby odliczyć od dochodu rodziny alimenty świadczone przez A. K. w 2010 r. na rzecz dzieci, to z drugiej strony należałoby je doliczyć do dochodu rodziny, stosownie do art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako dochód tych dzieci, co pozostałoby bez wpływu na wysokość dochodu rodziny dla potrzeb prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego." Ponadto organ wskazał, iż co prawda w decyzji z dnia 26 kwietnia 2012 r. wyrażono odmienne stanowisko, jednak sytuacja faktyczna zaistniała w sprawie jest szczególna, co nie zostało przez ustawodawcę uwzględnione w ustanowionych przepisach a organ nie jest uprawniony do ich stosowania w sposób wybiórczy.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję A. K. oraz małoletni P. K. reprezentowany przez ojca – A. K., ponownie zakwestionowali brak odliczenia od dochodu rodziny alimentów uiszczonych przez ich ojca- A. K. w 2010 r. Odnosząc się, do ustalonego przez organy dochodu rodziny za 2010 r. A. K., jako przedstawiciel ustawowy małoletniego P. K. i małoletniej, w dacie wnoszenia skargi do Sądu – A. K., wyjaśnił, że w 2010 r. dzieci znajdowały się pod opieką matki, zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia [...], która nie wywiązywała się z podstawowych obowiązków, a zatem alimenty, które płacił w tym okresie na rzecz dzieci, organ winien odliczyć od jego dochodu, gdyż w tym czasie nie tworzył wspólnie z nimi rodziny. Rodzinę z dziećmi zaczęli tworzyć dopiero w 2011 r., kiedy wyrokiem sądowym powierzono mu wykonywanie władzy rodzicielskiej. Zdaniem A. K., alimenty nie podlegają również wliczeniu do dochodu członków rodziny- tj. do dochodu tych dzieci, gdyż alimenty otrzymywała ich matka, która "nie wydatkowała ich zgodnie z przeznaczeniem na dzieci, ale na swój nałóg", co potwierdzone zostało w postanowieniu z dnia [...], sygn. akt [...]. Wobec powyższego, za nieuprawnione uznał wliczenie do jego dochodu oraz do dochodu dzieci alimentów, jakie zapłacił w 2010 r. W odpowiedzi na skargę SKO w Opolu wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentacje i wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś

w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), zwanej P.p.s.a.. Po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte

w aktach administracyjnych, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa materialnego, stanowiącego podstawę jej wydania.

Na wstępie zauważyć przyjdzie, że jak zasadnie przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podstawę materialnoprawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz wydane na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. nr 123, poz. 836 ze zm.). Wprawdzie w dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205, poz. 2112), która

w art. 2 wprowadziła zmiany do ustawy z dnia 7 września 2009 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ale jednocześnie w art. 3 zawarto regulację stanowiącą, że sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych. Z powyższego wynika, że pod pojęciem spraw o świadczenia z funduszu świadczeń alimentacyjnych, użytym w art. 3 ustawy zmieniającej ustawę o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, mieszczą się sprawy o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, o którym mowa w rozdziale 3 ustawy zatytułowanym "Warunki nabywania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego". Trafnie więc Kolegium przyjęło, że art. 3 ww. ustawy winien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 28 listopada 2011 r. nie zostało zakończone ostateczną decyzją administracyjną przed dniem 1 stycznia 2012 r.

W dalszej kolejności rozważań, w nawiązaniu do zarzutów skargi, podkreślić należy, iż decyzje wydawane w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie mają charakteru uznania administracyjnego. Ustawodawca wyznaczył ścisłe kryteria warunkujące możliwość przyznania tego rodzaju pomocy finansowej. Jednym

z podstawowych kryteriów pozwalającym na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku

o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest sytuacja materialna podmiotów wnioskujących o taką pomoc. Regulacja prawna w tym zakresie ma charakter bezwzględny i organ administracji jest nią ściśle związany, oznacza to, iż bierze pod rozwagę jedynie przesłanki wskazane przez ustawodawcę. Ustawa

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie uzależnia prawa do świadczenia od takich kryteriów, jak stan cywilny czy niewychowywanie dziecka wspólnie z jego rodzicem (wyrok WSA z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 350/08, niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 498300).

I tak stosownie do art. 9 ust. 1 ww. ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo.

Równocześnie jednak, jak wynika z art. 9 ust. 2 tej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Ustawodawca zastrzegł zatem, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje jedynie wnioskodawcom, którzy nie osiągają dochodu wyższego niż opisany w przywołanym unormowaniu. Przekroczenie przedmiotowego kryterium oznacza, iż organ nie może uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności, jak chociażby sytuacja rodzinna czy zdrowotna strony.

Natomiast, ilekroć w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest mowa o dochodzie rodziny oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z kolei dochód, w myśl art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

- przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone

o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

- deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

- inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów

o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym między innymi alimenty na rzecz dzieci.

Dokumentem pozwalającym na wyliczenie dochodu, stosownie do art. 15 ust. 4 pkt 1 omawianej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jest zaświadczenie

o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych każdego członka rodziny, wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego. Szczegółowy sposób wyliczenia dochodu został zawarty w § 9 ust. 1 przywołanego rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie § 13 pkt 1 rozporządzenie precyzuje, że w przypadku gdy członek rodziny ma ustalone prawo do alimentów, ale ich nie otrzymuje lub je otrzymuje w wysokości wyższej lub niższej od określonej

w tytule egzekucyjnym, od dochodu rodziny stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń wlicza się alimenty w otrzymywanej wysokości, udokumentowanej przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne w zaświadczeniu o całkowitej lub częściowej bezskuteczności alimentów, w przypadku uzyskania alimentów niższych niż ustalone w tytule egzekucyjnym. Poza tym w myśl art. 9 ust. 4 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub osobę uprawnioną pozostającą pod opieką opiekuna prawnego prawo do świadczeń z funduszu ustala się na podstawie dochodu rodziny lub osoby uprawnionej powiększonego o uzyskany dochód. Według

§ 9 ust. 2 rozporządzenia, w przypadku gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu uzyskanego przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy.

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że N. K. – matka A. K. oraz P. K., wyrokiem Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu z dnia [...], sygn. akt [...] została zobowiązana do płacenia alimentów na rzecz A. K. w kwocie 500 zł miesięcznie oraz na rzecz P. K. w kwocie 400 zł miesięcznie, płatnych z góry do rąk ojca (wówczas obojga) małoletnich dzieci – A. K. Nie budzi wątpliwości również fakt, że komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kędzierzynie-Koźlu w zaświadczeniu z dnia 30 listopada 2011 r. potwierdził, że egzekucja ww. świadczeń alimentacyjnych w okresie ostatnich dwóch miesięcy była bezskuteczna, a należność wierzyciela alimentacyjnego wyniosła kwotę 8.513,43 zł.

Zatem organ uprawniony był do przyjęcia, że małoletnie dzieci – A. i P. K., w dacie składania wniosku o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, spełniły przesłanki bycia osobą uprawnioną w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy. Przy czym, jak prawidłowo ocenił organ, spełnienie tej przesłanki było niewystarczające do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, gdyż powtórzyć przyjdzie, że warunkiem koniecznym do otrzymania tego świadczenia jest spełnienie przez osobę uprawnioną warunku dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nieprzekraczającego kwotę kryterium dochodowego wynoszącego 725 zł. Organ podał, że w przedmiotowej sprawie, małoletnie dzieci wnioskodawcy nie spełniły powyższego warunku, albowiem dochód ich trzyosobowej rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 795,26 zł i tym samym przekroczył kwotę uprawniającą do świadczenia

z funduszu alimentacyjnego.

W tym stanie rzeczy, w przedmiotowej sprawie spór dotyczy prawidłowej wykładni art. 9 ustawy, w szczególności definicji legalnych pojęć "rodzina" oraz "dochód rodziny" zawartych w art. 2 przywołanej ustawy.

Pojęcie rodziny w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zostało zdefiniowane w przepisie art. 12 pkt 12 ww. ustawy, który stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się:

a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego,

b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim,

d) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz.

Pojęcie dochodu oraz dochodu członka rodziny, jak wyżej powiedziano, po myśli art. 2 pkt 4 i 5a ustawy, zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odnosząc przedstawione regulacje ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzenia Ministra Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń

o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego do analizowanego stanu faktycznego, w przekonaniu Sądu, Kolegium nie ustaliło w prawidłowy sposób składu osobowego oraz dochodu rodziny A. K. Kolegium przyjęło bowiem, że przy ustalaniu dochodu rodziny dla ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie można odliczyć alimentów, które zapłacił A. K. dzieciom w 2010 r., kiedy to to były pod opieką matki N. K.

Sąd nie podzielił powyższej argumentacji. Skoro bowiem na dzień składania wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (28 listopada 2011 r.) A. K. i P. K. tworzyli wspólnie rodzinę z A. K., a rodziną tą nie byli w sensie normatywnym w 2010 r., to oznacza, że nie stoi w sprzeczności z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych odliczenie od dochodu rodziny alimentów świadczonych przez A. K. w 2010 r. na rzecz dzieci, wówczas "innych osób".

Jak wynika z akt administracyjnych, postanowieniem Sądu Rejonowego

w Kędzierzynie-Koźlu z dnia [...] (sygn. akt [...]), powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi A. K. i P. K. ojcu A. K.. Zatem, rodziną w rozumieniu art. 2 pkt 12 przedmiotowej ustawy w 2010 r. byli A. K. i P. K. wraz z matką N. K., niebędącą już małżonką A. K., a to z uwagi na wyrok Sądu Okręgowego w Opolu z dnia [...] (sygn. akt [...]) rozwiązujący przez rozwód małżeństwo N. K. i A. K.

Zaakcentować przyjdzie, że stosownie do § 9 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia, gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu uzyskanego przez członków rodziny w roku kalendarzowym odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Taka okoliczność, w ocenie Sądu, zaistniała w przedmiotowej sprawie.

Wprawdzie przepis art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych nakazuje doliczyć do dochodu rodziny alimenty na rzecz dzieci, to jednak alimenty zapłacone na rzecz A. i P. K. przez ich ojca, nie będą stanowiły ich dochodów, jako członków rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sytuacji gdy, stosownie do pkt 12 wskazanego przepisu art. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zarówno A. jak i P. K. nie tworzyli z A. K. rodziny w 2010 r. Możliwość uwzględnienia dochodu wyłącznie jednego rodzica odnosi się właśnie do sytuacji, kiedy dziecko wychowywane jest przez osobę samotną w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych i wówczas do ogólnego dochodu rodziny wlicza się należne dzieciom alimenty drugiego z rodziców niepozostającego w związku małżeńskim z matką/ojcem dziecka.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, do sytuacji skarżących nie mógł mieć zastosowania przepis art. 9 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jak bowiem wyżej przedstawiono, w roku poprzedzającym okres świadczeniowy – A., P. i ich ojciec nie tworzyli rodziny, której dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie, jest istotną przesłanką do przyznania osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem prawa materialnego, w tym art. 2 pkt 4, pkt 5a, pkt 12 lit. a, d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wskazane uchybienia spowodowały, że Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ administracji, uwzględniając powyższe oceny i wnioski, ustali dochód rodziny skarżących A. i P. K. oraz A. K. uzyskany w 2010 r., po czym oceni, czy w świetle art. 9 ust. 2 ustawy, skarżący ci byli uprawnieni do otrzymywania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.