Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 76/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 4a, art. 2 pkt 17 c i pkt 18 c
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 1 a i 1 c
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, , Protokolant st. asystent sędziego Aleksandra Dobosiewicz- Sass, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 grudnia 2018 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu odwołania B. K. od decyzji z dnia 29 października 2018r. nr [...] działającego z upoważnienia Burmistrza P., Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P., w przedmiocie odmowy przyznania B. K. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną H. K. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2096 zpóźn. zm.) orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podało, że w dniu 11 października 2018r. B. K. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na syna H.

Opisany wyżej organ I instancji decyzją z dnia 29 października 2018 r. odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na syna H.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przywołał przepisy art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, określające zasady ustalania dochodu rodziny w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Następnie organ stwierdził, że dochód na okres zasiłkowy oblicza się na podstawie dochodów uzyskanych w roku bazowym 2017. Wskazał, że dochód z tytułu zatrudnienia strony ustalony na podstawie zaświadczenia [...] w wysokości 17.381,37 zł został uznany za dochód utracony. Podstawę do ustalenia prawa do wnioskowanych świadczeń stanowił dochód nieopodatkowany uzyskany przez rodzinę w 2017r. z tytułu ulgi na dzieci w wysokości 3.066,29 zł oraz dochód z tytułu zatrudnienia uzyskany przez stronę za miesiąc kwiecień 2018r. w wysokości 1.929,92 zł, ustalony zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy. Organ orzekający podkreślił, iż po analizie zgromadzonych w sprawie dokumentów, po uwzględnieniu dochodu utraconego oraz dochodu uzyskanego, ustalono, iż dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 728,48 zł i przekroczył kryterium dochodowe w wysokości 725,00 zł, uprawniające do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła zainteresowana, w którym podnosi, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Podkreśla, że ustalone przez OPS w P. przekroczenie dochodu, które skutkowało utratą wszystkich przywilejów od kwietnia 2018r., jest na chwilę obecną nieprawidłowe. Skarżąca podnosi, iż jej pierwszy dochód z tytułu zatrudnienia był z dodatkiem nocnym, gdyż jako nowy pracownik pracowała wyłącznie na zmianie nocnej. Podkreśla, że jej aktualne wynagrodzenie jest niższe, a na dowód przedkłada informację o wysokości wynagrodzenia uzyskanego za lipiec, sierpień i wrzesień 2018r. Dodatkowo skarżąca wskazała, że dzieci uczęszczają do szkół i sama z otrzymanego wynagrodzenia nie radzi sobie z zaspokojeniem bieżących wydatków. Podkreśla, że suma przekroczenia kryterium dochodowego wynosi 3,48 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po przeanalizowaniu odwołania oraz akt sprawy, stwierdziło co następuje:

Warunki nabywania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. 2018r" poz. 554 z późn. zm.). Kolegium przywołało treść art. 9 ust. 1 i ust. 2 w/w ustawy.

Podało, że dochodem, zgodnie z treścią art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018r, poz. 2220 z późn. zm.), który stosuje się w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy, są po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dochodem, zgodnie z, art. 3 pkt 1 c powołanej ustawy, są również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych wymienione w tiret 1 - 33, w tym kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny. Z kolei dochód członka rodziny, zgodnie z art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4b.

W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 9 ust. 3 ustawy).

Utrata dochodu, zgodnie z art. 2 pkt 17 lit. c ustawy, oznacza to utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 ust. 4a ustawy).

Uzyskanie dochodu, zgodnie z art. 2 pkt 18 lit. c ustawy, oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Kolegium ustaliło, że z wniosku strony oraz załączników wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe w córką A. i synem H. Z treści zaświadczeń Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt [...], zasądzone zostały od męża skarżącej na rzecz małoletniego syna H. alimenty w wysokości 420,00 zł miesięcznie. Komornik Sądowy stwierdził również, że egzekucja powyższych świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna. W 2017 r. rodzina uzyskała dochód z tytułu zatrudnienia strony w Sklepie Wielobranżowym A. P. w P. Stosunek pracy został rozwiązany z dniem 19 lutego 2018 r., w wyniku wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę. Z uwagi na powyższe dochód z tego tytułu, zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy, został uznany za dochód utracony. Rodzina uzyskała w 2017 r. dochód nieopodatkowany w wysokości 3.066,29 zł z tytułu zwrotu niewykorzystanej ulgi podatkowej na dzieci. Z dniem 15 marca 2018 r. strona podjęła pracę w firmie PHU P. J. z siedzibą w P. Zgodnie z zaświadczeniem pracodawcy z dnia 10 maja 2018 r. strona uzyskała w kwietniu 2018 r. dochód w wysokości 2.660,24 zł brutto. Po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 206,60 zł, składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 364,72 zł i zaliczki na podatek dochodowy w wysokości 393,12 zł, dochód netto wyniósł 1.929,92 zł. Powyższy dochód, zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy, został uznany przez organ orzekający za dochód uzyskany.

Na podstawie powyższych ustaleń stwierdzono, że dochód rodziny w 2017r. po uwzględnieniu dochodu utraconego wyniósł 3.066,29 zł a dochód rodziny w 2017r. wyniósł odpowiednio 255,52 zł (3.066,29 zł : 12 miesięcy). Po uwzględnieniu dochodu uzyskanego przez stronę, zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy, za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. w kwietniu 2018r. w wysokości 1.929,92 zł, miesięczny dochód rodziny wyniósł 2.185,44 zł (255,52 zł + 1.929,92 zł), a miesięczny dochód na osobę w rodzinie 728,48 zł (2.185,44 zł : 3 osoby) i przekroczył kwotę ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego tj. 725,00 zł.

W ocenie składu orzekającego Kolegium, organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy i zebrał niezbędny materiał dowodowy na jego poparcie i wydał rozstrzygnięcie, które jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Organ II instancji wskazał również, iż ustawodawca nie zdecydował się na przyjęcie na gruncie powołanej ustawy rozwiązania "złotówka za złotówkę", polegającego na proporcjonalnym zmniejszaniu przyznanego świadczenia w zależności od wysokości przekroczenia. Mechanizm taki zastosowano jedynie w stosunku do niektórych świadczeń, przyznawanych w trybie ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stwierdził, że nie można zgodzić się z twierdzeniami skarżącej podniesionymi w odwołaniu, że organ błędnie wyliczył dochód rodziny, nie uwzględnił bowiem faktu uzyskania przez stronę w kolejnych miesiącach tj. lipcu, sierpniu i wrześniu 2018r. niższego wynagrodzenia, w wyniku osiągnięcia niższej kwoty dodatku za pracę nocną. Zasady weryfikacji dochodu rodziny w związku z uzyskaniem dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy określone zostały w art. 9 ust. 4a ustawy. Organ w sposób prawidłowy ustalił, że do dochodu rodziny uzyskanego w 2017r. należy przyjąć wynagrodzenie uzyskane przez stronę w miesiącu kwietniu 2018r., gdyż podjęła ona zatrudnienie w dniu 15 marca 2018r. Nie ma przy tym podstaw prawnych do weryfikacji wysokości dochodu uzyskiwanego przez rodzinę z tego tytułu w związku z jego zmniejszeniem w kolejnych miesiącach zatrudnienia.

Skargę na powyższą decyzję złożyła wnioskodawczyni. Wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz uchylenie orzeczenia co do istoty sprawy oraz przywrócenie świadczeń alimentacyjnych.

Podała, że organ stwierdził iż przekroczyła kryterium dochodowe o 3,48 zł. Stwierdziła, że dochód w wysokości 1929,92 zł był uzyskany wyłącznie w kwietniu i złożyły się na niego godziny nadliczbowe, premia i wynagrodzenie za pracę. Obecnie ma niższy dochód albowiem utraciła wszystkie przywileje z OPS w P. - świadczenia: z funduszu alimentacyjnego, rodzinne, "500+".

W pozostałych miesiącach po kwietniu 2018 r., uzyskała niższy dochód, sama wychowuje dzieci i często nie starcza jej pieniędzy na rachunki, odzież, wyżywienie. Do dochodu rodziny za rok 2017 doliczono jednorazową ulgę na dzieci, jednorazową premię do pensji w miesiącu kwietniu. "Odmowa świadczeń na chwilę obecną jest dla mnie niesprawiedliwa ponieważ dochód za rok 2017, oraz za miesiąc kwiecień 2018 r., w roku 2019 doprowadził mnie wraz z dziećmi do ubóstwa."

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej p.p.s.a. Z przepisu powyższego wynika, że sąd nie może w ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem ograniczyć się do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu ponieść z urzędu.

Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona według wskazanych, wyżej zasad daje podstawy do uznania, że skarga jest uzasadniona choć nie z przyczyn w niej wskazanych.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 13 grudnia 2018 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na syna H.

Podstawę materialnoprawną powyższych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r. poz. 554 ze zm.) – dalej ustawa, w szczególności art. 9, art. 2 pkt 17c i 18c a także art. 3 pkt 1a i 1c ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2018 poz. 2220 ze zm.).

Art. 9 stanowi: Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo (ust. 1). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (ust. 2).

W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest jego prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4a).

Organy obu instancji uznały, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy – przekracza kwotę 725 zł.

Zgodnie z art. 2 ust. 5a dochód członka rodziny – oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a (ust. 5a). Dochód rodziny oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (ust. 5). Dochód oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (art. 2 ust. 4).

Dochodem, zgodnie z art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.) są po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1509 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1c w/w ustawy, są również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dochody te określane są w tiret 1-33, tiret 29 mówi, że są to kwoty otrzymane na podstawie art. 27 ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zainteresowana złożyła wniosek o przyznanie świadczenia alimentacyjnego do Urzędu - w dniu 11 października 2018 r. na okres świadczeniowy 2018/2019. Zatem w myśl powołanego art. 2 pkt 4 i 5a ustawy rokiem bazowym jest rok 2017. Niesporne jest, że skarżąca uzyskała w tymże roku z tytułu zatrudnienia w firmie "[...]" – netto 17.381,37 zł. Dochód ten utraciła bowiem w lutym 2018 r. zakończyła pracę w tejże firmie (art. 9 ust. 4a oraz art. 2 pkt 17 i 18 ustawy). W nowych miejscu pracy została zatrudniona w marcu 2018 r. Niesporne jest także, że w miesiącu, w którym złożyła wniosek i w chwili obecnej jest zatrudniona w PHU [...]w P. W miesiącu kwietniu 2018 r. – czyli w miesiącu następnym po podjęciu zatrudnienia uzyskała dochód – po dokonaniu potrąceń – zgodnie z art. 3 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych – w kwocie 1929,92 zł.

Powyższe wynika z zaświadczenia P. J. [...] z dnia 10 maja 2018 r.

Reasumując należy stwierdzić, że zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy dochodem, który jest brany pod uwagę z tytułu zatrudnienia jest kwota 1929,92 zł. Organ uznał również, że składnikiem dochodu jest kwota uzyskana z tytułu ulgi podatkowej na dzieci.

Niewątpliwie jest to dochód wskazany w art. 3 pkt 1 lit. c, wymieniony w tiret 29 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z załączonego do akt sprawy dokumentu – odpowiedzi systemu informatycznego Ministra Finansów z dnia 11 października 2018 r. wynika, że skarżąca za rok podatkowy 2017 uzyskała kwotę zwrotu (ulgi) na dzieci 3066,29 zł. Z powyższego pisma nie wynika jednakże, kiedy nastąpił zwrot tej ulgi. Czy skarżąca otrzymała powyższą kwotę w 2018 roku (co się wydaje nie bardzo prawdopodobne) czy też w 2017 r. Rok 2017 jest jak wcześniej wskazano rokiem bazowym. Zatem istotne jest jaki dochód zainteresowana uzyskała w 2017 r. Przepisy ustawy nakazują do ustalenia stanu faktycznego sprawy stosować stan przeszły – dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy – poza wyjątkami wskazanymi w ustawie (dochód utracony, dochód uzyskany).

Organy nie wyjaśniły powyższej okoliczności, nie ustaliły czy i ewentualnie w jakiej kwocie skarżąca otrzymała ulgę na dzieci w 2017 r. Nie wyjaśniono więc w jakiej wysokości dochód uzyskała skarżąca w roku 2017.

W związku z powyższym w celu uzupełnienia w tym zakresie materiału dowodowego Sąd uznając, że powyższe stanowi o naruszeniu obowiązków organów administracyjnych wyrażonych w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł jak wyżej.