Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1778/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1,  art. 98  par. 1,  art. 98  par. 2,  art. 7,  art. 77  par. 1,  art. 80 ,  art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Anna Fyda-Kawula, , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji i postanowienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w [...] (Minister/organ) po rozpatrzeniu wniosku T. B., odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...], o zawieszeniu postępowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. S. i M. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., znak: [...] o umorzeniu postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. S. i M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, we [...], przy ul. [...].

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 23 grudnia 2008 r. T. B. oraz w dniu 29 grudnia 2008 r. J. K. złożyli do Wojewody [...] wnioski o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. S. i M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, we [...], przy ul. [...]. Do wniosku J. K. załączono m.in.,, wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty" z dnia 3 grudnia 2008 r., z podpisem uwierzytelnionym notarialnie, w którym W. K. oświadczył, że jako osobę uprawnioną do uzyskania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. S. z d. L. nieruchomości poza obecnymi granicami RP we [...], wskazuje swojego syna – J. K. Organ wskazał, że zgodnie z postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 25 marca 1993 r., sygn. akt II Cr 257/93, zmieniającym postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] września 1992 r., sygn. akt I Ns 1147/92/S, spadek po M. S., zmarłej dnia [...] października 1991 r. w [...], na podstawie ustawy nabyli siostrzeniec spadkodawczyni W. K. i jej bratanek T. B., obaj po 1/2 części. Decyzją z dnia [...] stycznia 1995 r. Kierownika Urzędu Rejonowego w [...], znak; [...], orzeczono zmianę nazwiska T. B., polegającego na dodaniu do obecnego nazwiska drugiego członu – L. Pismem z dnia 20 sierpnia 2009 r. Wojewoda [...] wezwał J. K. i T. B. do uzupełnienia wniosku o dokumenty wskazane w art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w terminie 6 miesięcy od doręczenia wezwania. Pismem z dnia 21 lutego 2020 r. T. B. oraz pismem z dnia 16 lutego 2010 r. J. K. złożyli do organu wojewódzkiego wnioski o zawieszenie postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. S. poza obecnymi granicami państwa polskiego we [...]. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...], Wojewoda [...] zawiesił postępowanie administracyjne na wniosek Pana T. B. oraz J. K. w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. S. i M. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej we [...].

Decyzją z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], Wojewoda [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. S. i M. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej we [...]. W uzasadnieniu wskazano, że z uwagi na fakt, iż żaden z wnioskodawców nie zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o podjęcie postępowania z zachowaniem terminu określonego w art. 98 § 2 k.p.a., postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2014 r. T. B. wystąpił do Wojewody [...] o wznowienie postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez M. S. i M. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej we [...], powołując się na ustawę z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2014 r. poz. 195). Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., znak; [...], Wojewoda [...] wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...], Wojewoda [...] odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. S. i M. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej we [...], przy ul. [...]. W uzasadnieniu wskazano, że przyczyną umorzenia postępowania był fakt niezwrócenia się przez któregokolwiek z wnioskodawców do Wojewody [...] z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania, a zatem rozstrzygnięcie nastąpiło z przyczyn niepozostających w związku z ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Po rozpatrzeniu odwołania T. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...], Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...] ([...]), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wnioskiem z dnia 1 marca 2021 r., T. B., zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...], zawieszającego postępowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. S. i M. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] oraz decyzji Wojewody [...] z dnia 25 września 2013 r., znak: [...], umarzającej postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. S. i M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...]. W ocenie Skarżącego brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 98 § 2 k.p.a., albowiem zawieszenie postępowania przez Wojewodę [...] dokonane zostało bez wniosku strony, co wyczerpuje w ocenie Skarżącego przesłankę rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślono, że organ I instancji zawiesił postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez M. S. i M. L., podczas gdy T. B. oraz J. K. wnosili o zawieszenie postępowania w części dotyczącej mienia pozostawionego przez M. S. W dalszej kolejności Skarżący zarzucił organowi I instancji, iż ten nie zapewnił Panu W. K. czynnego udziału w postępowaniu, czym rażąco naruszył art. 98 § 1 k.p.a. We wniosku podniesiono, iż wskazanie dokonane przez W. K. jako osoby uprawnionej do prawa do rekompensaty J. K. uznać należy za nieważne, albowiem J. K. nie należy do grona spadkobierców właścicielki pozostawionego mienia – M. S. W takiej sytuacji, w ocenie skarżącego, organ I instancji winien potraktować za stronę również W. K, czego jednak nie uczynił. Konsekwencją stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...], o zawieszeniu postępowania, winno być w ocenie Skarżącego stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], umarzającej postępowanie.

Po przeprowadzeniu postępowania i analizie akt sprawy, Minister wskazał, że kwestie rekompensat za "[...]" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie art. 9 ww. ustawy organem wyższego stopnia w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez obywateli polskich na terenach niewchodzących obecnie w skład Rzeczypospolitej Polskiej jest minister właściwy do spraw administracji publicznej. Minister po odwołaniu się do treści art. 156 § 1 kpa oraz po powołaniu przepisów art. 98 kpa i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wskazał, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawcy, J. K. i T. B., zwrócili się do organu I instancji o zawieszenie postępowania. Przedmiotowe wnioski Wojewoda [...] uwzględnił, wydając w dniu [...] czerwca 2010 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., znak: [...]. W postanowieniu zawarto pouczenie o tym, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a.: Jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane". Ww. postanowienie zostało skutecznie doręczone Stronom, a zatem te zostały skutecznie pouczone o treści art. 98 § 2 k.p.a., powołanego w uzasadnieniu postanowienia. Na ww. postanowienie przysługiwało zażalenie do Ministra Skarbu Państwa, w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Strony nie skorzystały z ww. uprawnienia, tym samym Minister uznał, że zaakceptowały treść postanowienia. W ustawowym terminie 3 lat zakreślonym na złożenie wniosku o podjęcie postępowania nie dokonano powyższej czynności, w związku z powyższym zasadnie umorzono postępowanie, uznając wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za wycofany. W ocenie Ministra z analizy akt sprawy wynika, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...], zawieszającego postępowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. S. i M. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], umarzającej postępowanie w ww. przedmiocie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu dotyczącego zawieszenia postępowania zarówno co do części mienia pozostawionego przez M. S., jak i części pozostawionej przez M. L., pomimo treści wniosku, zawierającego żądanie zawieszenia postępowania tylko co do części mienia pozostawionego przez M. S. Minister podkreślił, iż prawo do rekompensaty stanowi, według norm prawa materialnego jedno uprawnienie o charakterze publicznoprawnym, uwarunkowane pozostawieniem nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ze względu na jedność stosunku materialnoprawnego powinno toczyć się jedno postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty za pozostawienie określonego mienia przez określonego właściciela, przy czym w ocenie Ministra okoliczność, że dana nieruchomość była przedmiotem współwłasności dwóch osób nie stanowi uzasadnienia do uznania, że dopuszczalne jest prowadzenie odrębnych postępowań w stosunku do każdego ze współwłaścicieli.

Przechodząc do zarzutu niezapewnienia W. K. udziału w postępowaniu Minister wskazał, że istotnie, wskazanie osoby uprawnionej (osób uprawnionych) do rekompensaty w oparciu o przepis art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. może być dokonane wyłącznie na rzecz innego spadkobiercy (m.in. wyrok NSA z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1745/1). Wskazany przez W. K. J. K. nie należy do grona spadkobierców M. S. W ocenie Ministra nie można jednakże zarzucić Wojewodzie [...] rażącego naruszenia prawa w pominięciu W. K. w postępowaniu. Należy mieć bowiem na uwadze, że materiał dowodowy, jakim dysponował organ I instancji w postępowaniu zakończonym umorzeniową decyzją z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], nie był wystarczający do dokonania oceny skuteczności wskazania. Minister podkreślił, że w aktach sprawy jakimi dysponował organ I instancji w dacie wydania zarówno postanowienia o zawieszeniu postępowania jak również decyzji umorzeniowej brak było postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia po drugiej ze współwłaścicielek pozostawionej nieruchomości, tj. Pani M. L. Na ówczesnym etapie postępowania nie była zatem możliwa ocena skuteczności wskazania, albowiem nie było wykluczone, że J. K. dziedziczył po współwłaścicielce pozostawionej nieruchomości, M. L. Jakkolwiek Minister zauważył, iż J. K. urodził się w dniu [...] marca 1969 r., zaś M. L., zgodnie z treścią aktu zgonu nr [...] zmarła dnia [...] października 1968 r., a więc na kilka miesięcy przed urodzeniem J. K., zaś stosownie do treści art. 927 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.J. Dz. U. 2020, poz. 1740) nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje, jednakże zgodnie z art. 927 § 2 ww. ustawy dziecko w chwili otwarcia spadku już poczęte może być spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe. Z powyższych względów, zdaniem Ministra, nie sposób dopatrzeć się w działaniu organu I instancji rażącego naruszenia prawa. Strony postępowania – T. B. i J. K. były wzywane w piśmie z dnia 20 sierpnia 2009 r. do przedłożenia dokumentu potwierdzającego legitymację J. K. do złożenia wniosku, a także w piśmie z dnia 16 kwietnia 2010 r. o poinformowanie Wojewody [...], czy prowadzone było postępowanie spadkowe po M. L.

Wnioskodawcy zwrócili się o zawieszenie postępowania. Przed uwzględnieniem wniosków J. K. i T. B. organ I instancji nie miał obowiązku pytać W. K. o to, czy ten wyraża sprzeciw co do zawieszenia postępowania, a w dalszej kolejności również kierować zaskarżonego postanowienia, a następnie decyzji umarzającej postępowanie do W. K., albowiem brak było podstaw do kwestionowania skuteczności wskazania, dokonanego przez W. K. na rzecz syna J. K. Powyższe byłoby możliwe dopiero po przedłożeniu dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po M. L. i ustaleniu wszystkich stron postępowania, co nastąpiło dopiero na etapie postępowania przed WSA w Warszawie w sprawie o sygn. I SA/Wa 335/18, dotyczącej skargi W. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2017 r., znak; [...], w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...], odmawiającej potwierdzenia na rzecz W. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. L. udziału w prawie własności nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...]. Minister wskazał, że przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., którą wnioskodawca powołał w swoim wniosku o stwierdzenie nieważności dotyczy rażącego naruszenia prawa, które należy oceniać według stanu faktycznego oraz prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanych aktów. Stan sprawy w dacie wydania przez organ wojewódzki postanowienia o zawieszeniu postępowania uzasadniał skierowanie tego aktu do J. K. i T. B. Powyższe dotyczy również decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i w takim działaniu nie sposób dopatrzeć się naruszenia prawa o rażącym charakterze.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł T. B. (skarżący) zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to;

1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 98 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż naruszenie

wskazanych przepisów prawa nie nosiło cech rażącego naruszenia prawa, w sytuacji, gdy Wojewoda zawiesił postępowanie w sprawie bez wymaganego w tym zakresie wniosku strony:

2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 98 § 1 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., w sytuacji, gdy w tej sprawie postępowanie nie mogło być zawieszone na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., a tym samym nie rozpoczął bieg terminu określonego w art. 98 §2 k.p.a.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

w pierwszej kolejności wskazać należy, iż prowadzone postępowanie toczy się w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy decyzja orzekająca o zmianie decyzji o ustaleniu prawa użytkowania wieczystego została wydana z rażącym, kwalifikowanym naruszeniem prawa, enumeratywnie wyliczonym w art. 156 § 1 k.p.a. W tym trybie postępowania, w którym ocenia się, czy doszło do zaistnienia przesłanek nieważnościowych nie prowadzi się na nowo postępowania dowodowego, a jedynie dokonuje oceny, czy zastosowano normy prawa materialnego do stanu faktycznego odpowiadającego hipotetycznemu stanowi faktycznemu, zapisanemu w tej normie. Postępowanie prowadzone w trybie art. 156 § 1 k.p.a. nie jest zatem ponownym, merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, lecz weryfikacją decyzji, czy nie jest ona dotknięta jedną z kwalifikowanych wad, wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., a w tej konkretnej sprawie wady, określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W myśl tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, przez proste ich zestawienie. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości.

Zatem mając na względzie powyższe regulacje Sąd dokonał oceny decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, który decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku T. B., odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...], o zawieszeniu postępowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. S. i M. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] oraz decyzji Wojewody [...] z dnia 25 września 2013 r., znak: [...] o umorzeniu postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. S. i M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, we [...], przy ul. [...].

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., I OPS 3/17, "złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. - obecnie: Dz.U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy" (ONSAiWSA 2018/1/2). Zatem złożenie wniosku przez jednego uprawnionego otwiera drogę również pozostałym uprawnionym (współwłaścicielom lub ich spadkobiercom) do ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Obowiązkiem organów jest zatem ustalenie wszystkich stron postępowania, jako że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. "Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań." Jak podkreśla się w orzecznictwie "Wszczęcie postępowania przez jednego ze spadkobierców rodzi po stronie organu obowiązek zapewnienia czynnego udziału w tym postępowaniu również pozostałym spadkobiercom dawnej właścicielki, niezależnie od tego czy złożyli oni odpowiedni wniosek" (wyrok NSA z 1 grudnia 2017 r., I OSK 1581/15, LEX nr 2465254). Z tych też powodów Wojewoda [...] w piśmie z dnia 20 sierpnia 2009 r. wezwał wnioskodawców – J. K. oraz T. B.na podstawie art. 6 ust 6 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty do usunięcia braków wniosku wskazując szereg dokumentów, które wnioskodawcy powinni przedłożyć, w tym konieczności przedłożenia prawomocnego postanowienia spadkowego w przypadku śmierci właściciela lub współwłaściciela nieruchomości z zaznaczeniem, że to ostatnie dotyczy J. K. Z kolei pismem z 16 kwietnia 2010 r. Wojewoda [...] zwrócił się do wnioskodawców z prośbą o poinformowanie czy jest obecnie prowadzone postępowanie spadkowe po M. L. z domu M., czy też wnioskodawcy rezygnują z ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty po tej osobie. W odpowiedzi wnioskodawcy złożyli postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po M. S. oraz złożyli 16 lutego 2010 r. (J. K.), a 21 lutego 2010 (T. B.), wnioski o zawieszenie postępowania wskazując na konieczność uzyskania dokumentacji mogącej stanowić dowód w sprawie. Następnie przy piśmie z 25 maja 2010 r. T. B. złożył wyłącznie akt zgonu M. L. Żaden z wnioskodawców nie poinformował organu czy jest prowadzone postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po M. L. ani aktu poświadczenia dziedziczenia. To do wnioskodawcy należy złożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i tylko wnioskodawca jest uprawniony do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Organ może natomiast zwrócić się do właściwego Sądu o uzyskanie takiego postanowienia jeżeli posiada informacje, ze takie postępowanie się toczyło, a strona napotyka trudności w uzyskaniu dokumentu.

Wojewoda [...] uwzględniając wniosek o zawieszenie postępowania, prawidłowo wydał w dniu [...] czerwca 2010 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu tego postanowienia zawarto prawidłowe pouczenie o treści 98 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane". Postanowienie to jest zaskarżalne a przesłanki jego zastosowania są weryfikowane w odrębnym postępowaniu. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone i nie zostało zaskarżone. Żadna ze stron nie zwróciła się także o podjęcie zawieszonego na ich wniosek postępowania, w terminie wskazanym w art. 98 § 2 K.p.a. Wobec powyższego Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2013 r. umorzył postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Sąd zwraca uwagę, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego upływ trzyletniego okresu zawieszenia postępowania, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. bez zainicjowania przez stronę kontynuacji postępowania w tym okresie, prowadzi do umorzenia postępowania. Takie bierne zachowanie strony traktowane jest jako skuteczne wycofanie żądania inicjującego owe postępowanie. Konstrukcja instytucji zawieszenia postępowania, o którym mowa w art. 98 § 1 k.p.a. na zasadzie dyspozycyjności stron rozciąga się również na podjęcie zawieszonego postępowania, z tym jednak zastrzeżeniem, że w tym przypadku należy przyjąć pełną dyspozycyjność stron (wyrok NSA z 3 października 2019r., sygn. I OSK 2743/17). Zatem bezprzedmiotowość postępowania wszczynanego na wniosek ma miejsce w przypadku cofnięcia wniosku, za takie cofnięcie art. 98 § 2 k.p.a. nakazuje uważać sytuację, w której w okresie trzech lat od zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o jego podjęcie (wyrok NSA z 24 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 1143/19). Rozpoczęcie biegu terminu trzyletniego, o którym jest mowa w tym przepisie, następuje "od daty zawieszenia postępowania", a nie np. od uostatecznienia się postanowienia, czy doręczenia postanowienia o zawieszeniu, przez co należy rozumieć datę wydania takiego postanowienia o zawieszeniu (wyrok NSA z 22 maja 2020 r., sygn. I OSK 2940/19). Termin określony w art. 98 § 2 k.p.a. jest terminem zawitym (prekluzyjnym), gdyż ma charakter materialnoprawny i jego upływ pociąga za sobą nieodwracalne wygaśnięcie uprawnienia do skutecznego żądania podjęcia zawieszonego postępowania, wynikające z uznania, że strona wycofała wniosek wszczynający postępowanie administracyjne (wyroki NSA: z 14 czerwca 2019 r., sygn. I OSK 111/19; z 27 sierpnia 2019 r., sygn. I OSK 2652/17 oraz z 17 maja 2019 r., sygn. I OSK 2265/17). Jak wskazano wyżej nie budzi żadnych wątpliwości, że J. K. i T. B. w terminie trzech lat od wydania postanowienia przez organ o zawieszeniu postępowania nie wnieśli o jego podjęcie. Tym samym wobec powyższych ustaleń uznać należy, że Wojewoda [...] prawidłowo zawiesił a następnie umorzył postępowanie. Wszystkie przesłanki do zawieszenia a następnie umorzenia postępowania zostały spełnione i nie można zarzucić organowi, ze orzeczenia te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Skoro bowiem J. K. i T. B., na których wniosek zawieszono postępowanie, w terminie nie wystąpili o jego podjęcie, nie złożyli dokumentów umożliwiających prawidłowe ustalenie stron postępowania a następnie merytoryczne rozstrzygnięcie wniosków, to należało przyjąć, że poprzez swoje bierne zachowanie, skutecznie cofnęli wnioski o ustalenie prawa do rekompensaty.

Zasadnie także wskazał Minister, że zarówno co do części mienia pozostawionego przez M. S., jak i części pozostawionej przez M. L., pomimo treści wniosku, zawierającego żądanie zawieszenia postępowania tylko co do części mienia pozostawionego przez M. S. to prawo do rekompensaty stanowi, według norm prawa materialnego jedno uprawnienie o charakterze publicznoprawnym, uwarunkowane pozostawieniem nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ze względu na jedność stosunku materialnoprawnego powinno toczyć się jedno postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty za pozostawienie określonego mienia przez określonego właściciela, przy czym okoliczność, że dana nieruchomość była przedmiotem współwłasności dwóch osób nie stanowi uzasadnienia do uznania, że dopuszczalne jest prowadzenie odrębnych postępowań w stosunku do każdego ze współwłaścicieli.

Przechodząc z kolei do zarzutu niezapewnienia W. K. udziału w postępowaniu Minister prawidłowo wskazał, że istotnie, wskazanie osoby uprawnionej (osób uprawnionych) do rekompensaty w oparciu o przepis art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. może być dokonane wyłącznie na rzecz innego spadkobiercy (m.in. wyrok NSA z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1745/1). Wskazany przez W. K. J. K. nie należy do grona spadkobierców M. S. Prawidłowo organ wskazał, że nie można jednak zarzucić Wojewodzie [...] rażącego naruszenia prawa w pominięciu W. K. w postępowaniu. Należy mieć bowiem na uwadze, że materiał dowodowy jakim dysponował organ I instancji w postępowaniu zakończonym umorzeniową decyzją z dnia [...] września 2013 r, nie był wystarczający do dokonania oceny skuteczności wskazania. W dacie wydania zarówno postanowienia o zawieszeniu postępowania jak również decyzji umorzeniowej brak było postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia po drugiej ze współwłaścicielek pozostawionej nieruchomości, tj. Pani M. L. Z treści art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2005 r. jednoznacznie wynika, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, to wnioskodawca ma obowiązek dołączyć do swojego wniosku postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Postępowanie spadkowe po M. L., które pozwalałoby na pełne ustalenie stron postępowania, w tym także ustalenia prawidłowego wskazania zostało zainicjowane dopiero w 2018 r. (5 lat po wydaniu decyzji i zostało zakończone postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...][...] Wydział Cywilny z dnia 29 sierpnia 2018 roku sygn. akt VI Ns 16/18/S, w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po M. L.) (por wyrok NSA I OSK 366/19 dot. W. K., w którym stwierdzono – "Tym samym zasadny jest zarzut naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2005 r. w zw. z art. 98 § 1 K.p.a. i art. 105 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że pomimo nieprzedłożenia przez stronę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku po zmarłym właścicielu nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP organ powinien ustalić samodzielnie strony postępowania i nie mógł go zawiesić ani umorzyć"). Dopiero stwierdzenie, że złożenie wniosku nastąpiło przez osobę uprawnioną do rekompensaty, otwiera drogę pozostałym uprawnionym do ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a na organ nakłada obowiązek zadbania, aby wszystkie znane organowi osoby uprawnione zostały zawiadomione o wszczętym postępowaniu. Wszczęcie postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, do którego dochodzi na skutek wniosku jednego ze współwłaścicieli albo spadkobierców, nie oznacza, że decyzja o potwierdzeniu obejmie z urzędu osoby inne, niż wnioskodawca. W każdym przypadku osoba uprawniona powinna wyrazić indywidualną wolę potwierdzenia w drodze decyzji prawa do rekompensaty. Złożenie takiego oświadczenia jest możliwe po wszczęciu postępowania. Wówczas jeśli z wniosku i dowodów, które z mocy art. 6 należy dołączyć do wniosku, wynika, że interes prawny w sprawie mają jeszcze inne, niż wnioskodawca, osoby, obowiązkiem organu jest zawiadomienie tych osób o wszczęciu postępowania. Obowiązek ten wynika z art. 61 § 4 K.p.a. Zastosowanie tego przepisu jest możliwe po ustaleniu przez organ innych osób mających interes prawny w uzyskaniu decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty.

Zdaniem Sądu w świetle powyższych ustaleń, wbrew zarzutom skargi, organ wszechstronnie przeprowadził ocenę zgromadzonego w prowadzonym postępowaniu materiału dowodowego i prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ przepisów procesowych, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ bowiem zgromadził wyczerpujący materiał dowodowy oraz przeanalizowały wnikliwie sprawę we wszelkich jej aspektach, odnosząc się do elementów zawartych we wniosku skarżącego. Tym samym uczynił zadość wymogom wynikającym z przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a., opierając swoją ocenę na przekonujących podstawach i w czytelny sposób przedstawiając argumentację w swoich rozstrzygnięciu

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ppsa.