Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2213/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Sędziowie: NSA Jolanta Sikorska, WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi G. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 /dziesięć/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami/ po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek G. M. utrzymano w mocy decyzję z dnia [...]r. nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy G. M. uznał decyzję z dnia [...]r. za krzywdzącą i niesprawiedliwą. Podniósł, że uprawnienia kombatanckie przysługują mu nie tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej w okresie [...] do [...]", ale również z tytułu statusu żołnierza z poboru, który pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] do [...]r. Stwierdził, że posiada książeczkę wojskową, służył w [...] Berlińskim Pułku Piechoty od [...]r. do [...]r. Brał udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią od kwietnia [...]r. do [...]r. - łącznie [...] - miesiące. Podniósł, że jest już starszym [...] letnim schorowanym człowiekiem wymaga ciągłej opieki lekarskiej i konieczności realizacji dużej ilości recept. Niekiedy nie stać go na zakup lekarstw, które są drogie.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie rozpatrując sprawę ustalił, że G. M. uzyskał uprawnienia kombatanckie decyzją ZW ZBOWiD w W. z dnia [...]r. wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" od [...]r. do [...]r. za służbę w Milicji Obywatelskiej. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że uzyskał on uprawienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności z latach [...]-[...] w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, co jest zgodne z ustaleniami dokonanymi w zaskarżonej decyzji. Na mocy powołanego przepisu pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, Kierownik Urzędu działając zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, nie jest obowiązany do dokonywania innych ustaleń, w szczególności, czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 cyt. ustawy. Ta interpretacja znalazła potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego /wyrok SN z dnia 9.04.1999r. - sygn. akt III RN 168/98; wyrok z dnia 6.08.1999r. - sygn. akt III RN 32/99; wyrok z dnia 14.10.1999r. - sygn. akt III RN 93/99/.

Nadesłane przez stronę dowody nie dają podstawy do zmiany decyzji ponieważ termin składania udokumentowanych, wraz z rekomendacją stowarzyszenia, wniosków o nowy tytuł uprawnień upłynął z dniem [...]r. /art. 22 ust. 3 cyt. ustawy/.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdzono, że postępowanie weryfikacyjne zostało przeprowadzone prawidłowo a zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach ...

W skardze do Sądu administracyjnego na powyższą decyzję G. M. powtórzył swoją argumentację.

W odpowiedzi na skargę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.

Stwierdzono, że jakakolwiek działalność prowadzona w szeregach MO nie jest działalnością kombatancką w świetle ustawy z dn. 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Formacja ta bowiem nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, lecz zgodnie z powołującym ją do życia dekretem PKWN z dn. [...]r., stanowiła organ chroniący bezpieczeństwa i porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli i ich mienia. Zatem, zainteresowany uprawnienia uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy nie zostają one zachowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z uwagi na zakres rozstrzygnięcia administracyjnego wskazującego jako podstawę prawną wyłącznie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ..., skarga zasługuje na uwzględnienie.

Art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w brzemieniu nadanym ustawą z dnia 25.04.1997r. /Dz.U. Nr 68, poz. 436/ w zdaniu pierwszym określa sytuacje, w których następuje pozbawienie uprawnień kombatanckich. I tak pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz w art. 4.

Natomiast w zdaniu drugim art. 25 ust. 2 pkt 2 wskazano, że uprawnienia kombatanckie zachowują osoby, które:

- uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1039

lub

- uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz

- żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący G. M. w okresie od [...]r. do [...]r. odbywał służbę wojskową w Wojsku Polskim /zaświadczenie Komendy Uzupełnień w W. z dnia [...]r. /. Z kolei, w deklaracji członkowskiej z [...]r. podaje, że jako żołnierz [...]3 Berlińskiego Pułku Piechoty brał w [...]r. udział w walkach z jednostkami UPA.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej wynika norma, że "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zachowuje uprawnienia kombatanckie, jeżeli ma te uprawnienia z innych tytułów określonych w tej ustawie. Oznacza to, że w toku postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich powoływanie się przez taką osobę na inny określony w ustawie tytuł do tych uprawnień nie może być utożsamiane z wnioskiem o przyznanie uprawnień, o którym mowa w art. 22 ust. 3 omawianej ustawy. W konsekwencji, wniosek /zarzut/ osoby, której dotyczy postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 analizowanej ustawy, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym o pozbawienie uprawnień kombatanckich /uchwała NSA z dnia 4 marca 2002r. OPS 13/01, ONSA 2002, nr 4, poz. 132 i powołane tam orzeczenie SN/.

Sąd jeszcze raz zauważa, że podstawą oceny zasadności skargi jest treść /zakres/ rozstrzygnięcia administracyjnego, zaś Sąd badając skargę jest związany granicami, jakie wyznacza treść tego rozstrzygnięcia i poza te granice zasadniczo wyjść nie może. Ze względu na charakter orzeczeń sądu administracyjnego, nie może on ferować wyroków zasądzających, ustalających istnienie prawa lub stosunku prawnego albo kształtujących prawo /chyba, że przepis prawa tak stanowi/.

Z treści akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący był w [...]r. zatrudniony w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego /deklaracja członkowska z [...]r., zaświadczenie KW Policji we W. z dnia [...]r./. Mimo, że podniesiona okoliczność może mieć nader istotne znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy, /art. 25 ust. 2 pkt 1 "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 "a"/ organ pominął ją milczeniem, nie prowadząc w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego i nie widząc potrzeby zbadania wpływu tego faktu na treść rozstrzygnięcia. Sąd zatem z urzędu zwraca uwagę na konieczność ustosunkowania się do podniesionej okoliczności przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./, orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 97 § 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ..., powołanej wyżej.

Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż z mocy art. 26 ustawy o kombatantach ..., wobec uchylenia zaskarżonej decyzji pozbawiającej stronę uprawnień kombatanckich, nie nabyła ona cech prawomocności.