Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 932/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 107  ust. 4a
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Ewa Michna Sędziowie: S WSA Tadeusz Kiełkowski ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2021 r., znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 maja 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2021 r. o odmowie przyznania M. Ł. (dalej: "skarżący") świadczenia w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłatę rachunku za prąd w kwocie 339,96 zł. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 2, art. 3, art. 39, art. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej: "u.p.s.") oraz 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.).

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 29 stycznia 2021 r. skarżący złożył wniosek o udzielenie zabezpieczenia społecznego w formie: zasiłku celowego na zakup żywności, pomocy żywnościowej ze stowarzyszenia "[...]" (lub inna) od miesiąca luty 2021 r., biletu miesięcznego kredytowanego linia [...] W - K, opłaty za usługę stomatologiczną (350 zł), opłatę za prąd (339,96 zł zł), naprawę sprzętu AGD (300 zł), zakupu opału – drewna kominkowego (600 zł), innych możliwych form zabezpieczenia społecznego. We wniosku skarżący wskazał, że brak jest możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na posesji prywatnej pod adresem W ulica S, brak zgody na przekazywanie danych osobowych do Policji oraz brak jest możliwości użycia telefonu. Skarżący wniósł ponadto o wyłączenie z mocy prawa dyr. D. C. oraz podległych pracowników MGOPS, Burmistrza Miasta i Gminy A. K. oraz podległych mu pracowników, członków Rady Miasta.

W dniu 2 lutego 2021 r. Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wezwał skarżącego do wskazania miejsca zamieszkania lub pobytu, w którym możliwe jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Skarżący odebrał wezwanie w dniu 18 lutego 2021 r. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie organu.

Decyzją z dnia [...] 2021 r. Burmistrz Miasta i Gminy odmówił przyznania skarżącemu zasiłku celowego na opłatę rachunku za prąd. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący nie zgodził się na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a także nie wskazał adresu, pod którym będzie ten wywiad mógł zostać przeprowadzony. Zgodnie natomiast z art. 107 ust 4a u.p.s. niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizację stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ podniósł, że skarżący od roku 2017 funkcjonuje bez świadczeń z pomocy społecznej, mimo iż regularnie składa wnioski o jej udzielenie.

W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił, naruszenie przepisów Konstytucji: art. 8, art. 7, art. 67, art. 87. Podniósł ponadto, że decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania, a niewykonalność ma charakter trwały, w razie wykonania wywołałby czyn zagrożony karą, została wydana przez osoby podlegające wyłączeniu z mocy prawa, zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Decyzją z dnia 31 maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy. Organ wskazał, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub jego aktualizację stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Pracownik przeprowadzający wywiad może domagać się od osoby ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, a odmowa złożenia takiego oświadczenia jest również podstawą do odmowy przyznania świadczenia. Organ podniósł, że ze względu na potrzebę ustalenia w toku postępowania sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego osoby ubiegającej się o pomoc, ustawodawca rygorystycznie podchodzi do kwestii współpracy osoby ubiegającej się o udzielenie pomocy z organem pomocy społecznej. Uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu może zostać uznane za brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, co miało miejsce w realiach niniejszej sprawy. Brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nastąpił wyłącznie z przyczyn leżących po stronie skarżącego, a przeszkody te nie mają żadnego uzasadnienia, ani usprawiedliwienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił wydanie decyzji pozaprawnych, obarczonych licznymi wadami prawnymi. Wskazał, że naruszono art. 5, 8, 67, 87 Konstytucji oraz art. 156 i 139 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.

W sprawie bezspornym jest, że skarżący w dniu 29 stycznia 2021 r. wniósł o udzielenie pomocy społecznej, wskazując we wniosku, że nie jest możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz niemożliwy jest kontakt telefoniczny. Pismem z dnia 2 lutego 2021 r., odebranym w dniu 18 lutego 2021 r., skarżący został wezwany do wskazania miejsca zamieszkania lub pobytu, w którym możliwe jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. W treści wezwania znalazło się pouczenie, że niezłożenie wyjaśnień przez stronę jest równoznaczne z uchyleniem się od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i jako takie wypełniać będzie dyspozycję art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Bezsporne jest również, że skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie organu.

Zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Art. 106 ust. 4 u.p.s. stanowi, że decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.s. rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. Jak stanowi art. 107 ust. 4a u.p.s. niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

W świetle powyższej regulacji nie budzi wątpliwości fakt, że odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, stanowi podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, że aby organ miał w ogóle szansę rozpatrzyć pozytywnie wniosek o przyznanie zasiłku celowego, musi w tym celu dokonać stosownych ustaleń faktycznych, a podstawowym dowodem pozwalającym na to, jest obligatoryjny dowód w postaci wywiadu środowiskowego. Uniemożliwienie przeprowadzenia takiego dowodu skutkować musi odmową przyznania świadczenia (por. wyrok z dnia 22 stycznia 2020 r., II SA/Ke 897/19, CBOSA). Podkreślić należy, że pierwszym wysiłkiem, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczną, jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej (osobistej, rodzinnej, dochodowej, majątkowej), a jednoznaczna odmowa zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, obliguje organ do odmownego załatwienia wniosku, zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s. (wyrok NSA z 29.05.2020 r., I OSK 1966/19, CBOSA).

Podkreślić należy, że skarżący już we wniosku o przyznanie pomocy społecznej wskazał, że nie będzie możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, ani w formie rozmowy telefonicznej, a następnie na żadnym etapie postępowania, w żadnym z formułowanych pism, nie wyraził woli, ani gotowości do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, ani też nie usprawiedliwił, nie wyjaśnił przyczyn odmowy jego przeprowadzenia.

W ocenie Sądu odmowa przeprowadzenia wywiadu musi być zakwalifikowana jako wyraz braku współdziałania osoby w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Skoro skarżący swoim zachowaniem skutecznie uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu, a żadne okoliczności nie uzasadniają jego zachowania, to stan taki jest wyrazem braku współdziałania w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji, albowiem brak możliwości przeprowadzenia wywiadu ze względu na postawę strony uniemożliwia organowi dokonanie koniecznych ustaleń do załatwienia sprawy (wyrok NSA z 24 kwietnia 2020 r., I OSK 2886/19, CBOSA). Zasadnie zatem organy administracyjne I i II instancji przyjęły, że odmowa przez skarżącego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, skutkuje odmową przyznania wnioskowanego zasiłku celowego.

W ocenie Sądu niezasadne są zatem podniesione w skardze zarzuty. Decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowym zastosowaniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.