Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 422/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Leszek Tyliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi (...) na decyzję SKO z dnia (...) 2020 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza (..) (..) r. nr (...)


UZASADNIENIE

Burmistrz C., decyzją z dnia [...].01.2020r. znak: [...], odmówił K. B. ( dalej jako : " Skarżący"), przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na ojca – M. B.

Z akt sprawy wynika, że Skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2013r. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 01.07.2013r., tj. od ukończenia 70 roku życia. Skarżący jest uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad ojcem.

Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego , ponieważ nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r. poz. 111). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wówczas, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

K. B. reprezentowany przez adwokata [...] , złożył odwołanie od decyzji organu I instancji. Autor odwołania powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 i wniósł o ponowne przeanalizowanie sprawy i przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z [...] lutego 2020r. nr [...], działając na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 3 i 3a, art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r. poz. 111) – dalej jako : " uśr" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 2220), dalej jako : " kpa" , utrzymało w mocy decyzję Burmistrza C. z [...] .01.2020r. znak: [...] o odmowie przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu stanowiska organ przytoczył treść art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1b uśr.

Wbrew stanowisku organu I instancji organ odwoławczy wyjaśnił , że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 ( Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) stwierdził, że "Art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji".

Orzeczenie to było sygnałem dla ustawodawcy, aby powyższą normę zmodyfikować. Dotychczas jednak ustawodawca w treść art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie interweniował. Spowodowało to rozbieżności w praktyce organów administracji publicznej i judykaturze. Co więcej, poprzez niejednolite orzecznictwo, część podmiotów nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy pozostali - będąc w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej - bezskutecznie ubiegali się o ustalenie prawa do tego świadczenia.

W tym stanie rzeczy Kolegium podzieliło pogląd sądów administracyjnych, dotyczący stosowania przepisu art. 17 ust.1b w/w ustawy. Organ na poparcie stanowiska powołał się na wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r. (sygn. akt I OSK 1614/16, LEX nr: 2190248), z którego treści wynika, że: "W stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium".

Kolegium podtrzymało jednak odmowę przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na negatywną przesłankę zawartą w art. 17 ust. 5 pkt. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Otóż organ odwoławczy uznał, że w dalszym ciągu brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ żona osoby wymagającej opieki – J. B., jest osobą w wieku 73 lat, choruje na nadciśnienie tętnicze i bóle głowy, lecz nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie organu odwoławczego zachodzi zatem negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego , wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 2a uśr . Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności .

K. B., reprezentowany przez adw. [...] , wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lutego 2020 r. o sygn. akt [...] , utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza C. z dnia [...] stycznia 2020 r. o nr [...], w sprawie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze zarzucono:

1. Naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, poprzez uznanie, że przy zastosowaniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych sam fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniem niepełnosprawności, eliminuje inne osoby bliskie w prawie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego ,podczas, gdy przepis ten nie eliminuje takich osób.

2. Art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i niezasadne uznanie, że Skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia.

W oparciu o przedstawione zarzuty w skardze, Skarżący wniósł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa o uchylenie zaskarżonej decyzji , decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu ,w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że sam fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności, nie eliminuje innych osób bliskich w prawie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (por. WSA w Białymstoku z dnia 26 listopada 2019 r. o sygn. akt II SA/Bk 649/19). Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i jego woli. Chodzi głównie o takie sytuacje, gdy obowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę.

Zdaniem autora skargi dokładnie taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Żona osoby niepełnosprawnej nie jest w stanie opiekować się niepełnosprawnym mężem w sposób wystarczający. Tymczasem organ odwoławczy nie tylko w żadnym zakresie nie uzupełnił postępowania wyjaśniającego, do czego uprawniał go przepis art. 136 kpa, ale i uzasadnił decyzję w sposób bardzo lakoniczny.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wraz z argumentacją zwartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - w skrócie: "ppsa"). Organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (k. 8 akt sąd.), a Pełnomocnik Skarżącego nie sprzeciwił się rozpoznaniu sprawy w takim trybie.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny , czy prawidłowo organ przyjął ,że przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącemu z tytułu opieki nad ojcem , osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, stanowi negatywna przesłanka zawarta w art. 17 ust. 5 pkt. 2a uśr. Zgodne z treścią powyższego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Odnosząc się do powyższej kwestii należy zgodzić się z organem, ale tylko co do zasady, że pozostawanie w związku małżeńskim osoby wymagającej opieki w sytuacji, gdy współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności , stanowi przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

Niemniej trwanie w związku małżeńskim, tak jak w przedmiotowej sprawie rodziców Skarżącego, nie zwalnia organów z obowiązku poszukiwania prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów.

Nie zawsze jest bowiem tak , że wystąpienie negatywnej przesłanki zawartej w art. art. 17 ust. 5 pkt 2a uśr , wyklucza wnioskodawcę z przyznania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego.

Oprócz przesłanek ustawowych konieczne jest kierowanie się wykładnią celowościową, która w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego oprócz wsparcia finansowego dla opiekuna ma za zadanie zapewnienie właściwej opieki nad osobą niepełnosprawną.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy ograniczył się wyłącznie do zbadania przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt. 2a uśr dosłownie w jej literalnym brzmieniu, ograniczając ustalenia wyłącznie do możliwości sprawowania opieki przez żonę - J. B.

Organ wskazał, że ww. jest osobą w wieku 73 lat, choruje na nadciśnienie tętnicze i bóle głowy, lecz nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Te właśnie okoliczności organ odwoławczy uznał za wypełnienie przesłanki ustawowej do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skład Sądu nie kwestionuje powyższych ustaleń organu. Przytoczone fakty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rzeczywiście znajdują potwierdzenie w aktach sprawy. Zabrakło w niniejszej sprawie jednak oceny przez organ możliwości fizycznych sprawowania opieki nad mężem przez żonę.

Organ nie wskazał schorzenia, na które cierpi osoba wymagająca opieki oraz czynności , które należy przy niej wykonać .

Powyższe ustalenia są niezmiernie istotne przy prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt. 2a uśr, która została utrwalona już w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Świadczenie to stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą, ze względu na swój stan zdrowia, pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych.

Matka Skarżącego nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności . Z niewadliwych ustaleń Kolegium wynika, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji – J. B., miała osiągnięty wiek 73 lat, choruje na nadciśnienie tętnicze i bóle głowy. Nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, lecz zbliża się do wieku (75 lat), w którym z woli ustawodawcy wymagać będzie opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Fakt, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji stan zdrowia małżonka osoby wymagającej opieki uniemożliwia mu sprawowanie tej opieki nie musi być wykazany orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, lecz może być wykazany również innymi dowodami. Przedłożenie takiego orzeczenia nie jest bowiem warunkiem niezbędnym dokonania ustalenia, czy stan zdrowia współmałżonka uniemożliwia sprawowanie przez niego opieki. Wymóg taki nie wynika z treści ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązującej od dnia 14 października 2011 r., a zatem przyjąć należy, że znajdują w tym zakresie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące postępowania dowodowego, w szczególności art. 75 § 1 kpa, który przewiduje, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem (por. wyrok NSA z 13 listopada 2015 I OSK 1230/14 r.).

Zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. b uśr znaczny stopień niepełnosprawności - oznacza całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Analiza przepisów emerytalno-rentowych oraz o świadczeniach rodzinnych prowadzi do wniosku, że każda osoba, która ukończyła 75 lat wymaga zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji .

W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie wskazuje się, że ustawodawca niejako z góry zakłada, że każda osoba, która ukończyła 75 lat, wymaga zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji i w związku z tym domniemaniem wprowadził dwa różne świadczenia adresowane do tych osób mając na celu wsparcie ich w ponoszeniu wydatków związanych z koniecznością korzystania z takiej pomocy. Pierwszym świadczeniem jest zasiłek pielęgnacyjny, który zgodnie z art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 uśr przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat. Drugim świadczeniem jest dodatek pielęgnacyjny, który przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia - art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020, poz.53). Uzyskanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego wyklucza prawo do zasiłku pielęgnacyjnego (art. 16 ust. 6 uśr). Oba te świadczenia mają ten sam cel jako dodatkowe wsparcie dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, z uwagi na zaawansowany wiek. Skoro zatem ustawodawca przyjmuje domniemanie, że osoba w wieku 75 lat sama co do zasady wymaga opieki ze strony osób trzecich i w tym celu udziela jej wsparcia, to nie można przyjąć, by ten sam racjonalny ustawodawca jednocześnie zakładał, że osoba w wieku 75 lat lub więcej (nielegitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) jest zdolna do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym małżonkiem (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23.4.2015 r., II SA/Po 122/15).

Wyłączenie przez ustawodawcę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie spełniającej kryteria z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, w sytuacji, gdy osoba wymieniona w art. 17 ust. 1a pkt 1 uśr nie może takiej opieki sprawować, narusza konstytucyjne zasady równości, sprawiedliwości społecznej i ochrony rodziny (wyrok WSA w Rzeszowie z 30.1.2014 r., II SA/Rz 1201/14, Lex 1426912).

Organ powinien ocenić , czy żona ze względu na stan zdrowia podopiecznego ( schorzenie na które on cierpi) jest w stanie sprostać wymaganiom opieki. Powyższe wymaga wyjaśnienia, z uwzględnieniem dowodów zgromadzonych w aktach sprawy (art. 7 i 77 § 1 kpa).

Niewykluczone ,że organ powinien wezwać wnioskodawcę o udokumentowanie stanu zdrowia podopiecznego , a następnie uwzględnić stan zdrowia i czynności , które należy wykonywać w ramach codziennej opieki przy chorym.

W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy organ ustali, czy rzeczywiście to, że podopieczny pozostaje w związku małżeńskim stanowi przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego dla wnioskodawcy , który świadczy opiekę od wielu lat w ramach przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego możliwa będzie ocena, czy stan zdrowia żony w istocie umożliwia sprawowanie przez nią opieki nad chorym mężem. Przeprowadzenie postępowania w sposób, o którym mowa w art. 7, 77 i 80 kpa, w tym stwierdzony stan zdrowia , wiek oraz inne przyszłe ustalenia faktyczne mogą doprowadzić do stwierdzenia, że 73 letnia J. B. nie jest w stanie sprawować opieki nad mężem.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, oparta na prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, zgodnie z zasadą, że wykładnię należy kontynuować przy wykorzystaniu wszystkich trzech grup dyrektyw interpretacyjnych, bez względu na stopień jasności rezultatu wykładni otrzymanego w wyniku zastosowania dyrektyw językowych.

Negatywna przesłanka zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Gdy stan zdrowia obojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą , a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może zostać zaakceptowana w świetle art. 18 Konstytucji RP. Sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim przez inną osobę niż małżonek, lecz obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym, nie wyłącza podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pozostawanie w związku małżeńskim będzie stanowić tylko wtedy przeszkodę w przyznaniu świadczenia, gdy małżonek osoby wymagającej opieki będzie w stanie skutecznie taką pomoc świadczyć. Art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych winien być rozumiany w ten sposób, że normuje on przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Nie eliminuje to konieczności wykładania tego przepisu zgodnie z Konstytucją RP również w stosunku do osób spełniających kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędących małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji (przykładowo - wyrok NSA z: 18.7.2012 r., I OSK 190/12; 9.1.2013 r., I OSK 1196/12; 25.1.2013 r., I OSK 1899/12; 13.2.2013 r., I OSK 1526/12; 8.5.2013 r., I OSK 2002/12; 20.6.2013 r., I OSK 2249/12; 20.9.2013 r., I OSK 2/13; 20.9.2013 r., I OSK 46/13; wyrok WSA w Poznaniu z 17.12.2014 r., IV SA/Po 1208/14; wyrok WSA w Gliwicach z 28.5.2015 r., IV SA/Gl 947/14; wyrok WSA w Białymstoku z 22.1.2015 r., II SA/Bk 1074/15; wyrok WSA w Kielcach z 26.3.2014 r., II SA/Ke 164/14; wyrok WSA w Łodzi z 15.3.2013 r., II SA/Łd 83/13, cbosa).

Ograniczenie się organu jedynie do językowej metody wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr, przy błędnym pominięciu wykładni systemowej i celowościowej, skutkowało uwzględnieniem skargi.

Ponownie rozpatrując sprawę organ, kierując się art. 12 § 1 kpa, uwzględni dokonaną w wyroku wykładnię przepisów prawa (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a uśr ) oraz wskazania co do dalszego toku postępowania - przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia okoliczności czy stan zdrowia J. B. i jej wiek zezwala jej na sprawowanie opieki nad poważnie chorym mężem.

W przedmiotowej sprawie należało również uchylić decyzję organu I instancji. Z tego względu, że stwierdzenie niekonstytucyjności części przepisu z istoty tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, chyba że Trybunał skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej kontrolowanych przepisów. W rozpoznawanej sprawie Trybunał Konstytucyjny z takiej możliwości nie skorzystał, a ustawodawca do dzisiaj nie dokonał zmian przepisów, tak aby odpowiadały wzorcowi konstytucyjnemu.

Organ I instancji powinien w tym stanie rzeczy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13. Stwierdzenie niezgodności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 32 ust. 1 Konstytucji miało ten skutek, że nie miało znaczenia kiedy powstała niepełnosprawność ojca Skarżącego.

W ocenie Sądu niezmienienie przez ustawodawcę treści art. 17 ust.1b uśr zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego tj. poprzez przywrócenie równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad dzieckiem, czy nad ojcem(a wiec osobą dorosłą) – ustawodawca nie podjął bowiem i w tym zakresie żadnych działań.

W związku z powyższym Sąd uznał, że wydana w sprawie decyzja organu I instancji, z pominięciem wpływu wyroku Trybunału na treść art. 17 ust. 1b uśr, naruszyła powołany przepis, co doprowadziło do jego błędnego zastosowania. W ponownym postępowaniu konieczne będzie zatem podjęcie rozstrzygnięcia z pominięciem tej części art. 17 ust. 1b uśr, która utraciła moc obowiązującą. Organ weźmie pod uwagę, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do art. 17 ust. 1b ustawy jest stwierdzenie, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być przez ustawodawcę traktowani jako podmioty należące do tej samej kategorii. Nie mogą być zatem - co do zasady - traktowani w sposób odmienny. W stanie prawnym sprzed wydania wyroku Trybunału ich sytuacja prawna była zróżnicowana. Zróżnicowanie to było powiązane z określeniem momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jako istotnego kryterium regulacji prawnej prowadząc jednakże do arbitralnego, a więc niekonstytucyjnego, zróżnicowania w obrębie tej samej grupy podmiotów podobnych.

Podsumowując, z powodu naruszenia wskazanych wyżej norm prawa procesowego i materialnego przedmiotowa skarga zasługiwała na uwzględnienie. Mając na uwadze zakres i wagę dostrzeżonych naruszeń prawa, dla końcowego wyniku sprawy administracyjnej Sąd uznał za konieczne uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji, ale także bezpośrednio ją poprzedzającej decyzji organu I instancji.

Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 119 pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.