Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 318/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.24
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie NSA Barbara Adamiak NSA Anna Łukaszewska -Macioch (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Ol 859/06 w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Ol 859/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji oraz postanowienie Wójta Gminy D. z [...] nr [...] i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan sprawy:

T. P., reprezentowana przez męża W. P., wystąpiła w dniu 22 września 2005 r. z wnioskiem do Urzędu Gminy w D. o udzielenie pomocy materialnej i finansowej w postaci opału na zimę, opłacenia zaległości za energię elektryczną, wniesienia opłaty skarbowej żądanej przez ten Urząd w związku z wystawieniem zaświadczeń, przyznania kwoty 500 zł na zakup żywności oraz środków na realizację recept. Ponadto, powołując się na swoje pismo z dnia 14 stycznia 2005 r., strona wniosła o wyłączenie od udziału w postępowaniu Wójta Gminy pana S., Sekretarza Gminy pana W., pracowników Gminy pana A. i panią R. oraz Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. panią C. i pracowników socjalnych panią C. i K.

Pierwszą wydaną w tej sprawie decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia pomocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło w trybie odwoławczym i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Przed ponownym rozpatrzeniem sprawy postanowieniem z dnia [...] nr [...] Sekretarz Gminy działający z upoważnienia Wójta Gminy odmówił wyłączenia pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., działając z upoważnienia Wójta Gminy D., odmówił przyznania żądanej pomocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż wielokrotnie pracownicy socjalni podejmowali bezskuteczne próby przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz uzyskania niezbędnych do rozpatrzenia wniosku dokumentów w postaci oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Stwierdził, że brak współdziałania strony uniemożliwia zbadanie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawczyni i tym samym zweryfikowania oraz określenia form pomocy, również tych o charakterze obowiązkowym, które mogłyby być przyznane, a nie są, gdyż nie ma możliwości ustalenia, czy do takich świadczeń rodzina T. P. się kwalifikuje.

W odwołaniu od decyzji pełnomocnik T. P. podniósł, że decyzja została wydana przez osobę podlegającą wyłączeniu z mocy prawa od załatwienia przedmiotowej sprawy Organowi zarzucił stronniczość, bezprawną inwigilację rodziny, uzyskiwanie informacji bez zgody strony i mataczenie w sprawie. W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi niepodlegającemu wyłączeniu w rozumieniu art. 24 kpa oraz zażądał udzielenia wnioskowanej pomocy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że brak współdziałania ze strony wnioskodawczyni, zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, mógł stanowić podstawę odmowy przyznania świadczeń. Z tych względów, w ocenie organu odwoławczego, decyzja będącą przedmiotem odwołania nie narusza prawa. Odnosząc się do podniesionych przez stronę zarzutów dotyczących pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. organ odwoławczy stwierdził, że są one gołosłowne, mają charakter pomówień, czy wręcz zniesławień osób, w stosunku do których zostały skierowane. W kwestii wyłączenia pracowników organ wskazał, że fakt, iż pracownicy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. byli świadkami w postępowaniu karnym, czy też cywilnym, w którym stroną była wnioskodawczyni, nie daje podstawy do wyłączenia na podstawie art. 24 § 1 kpa. W sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia, wymienionych w tym przepisie. Odnośnie przesłanki wyłączenia z art. 24 § 3 kpa Kolegium wskazało, że o wyłączeniu na tej podstawie orzeka z urzędu lub na wniosek bezpośredni przełożony pracownika. Z akt sprawy wynika, że bezpośredni przełożony pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. nie znalazł podstaw do wyłączenia któregokolwiek z pracowników, wydając w tym przedmiocie postanowienie z [...] nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dostrzegło żadnych okoliczności mogących zakwestionować ocenę dokonaną w tym postanowieniu podkreślając, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił istnienia okoliczności, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. W szczególności nie ma dowodów na to, że wskazane przez wnioskodawczynię osoby złożyły fałszywe zeznania.

T. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na powyższą decyzję podnosząc zarzuty zgłoszone wcześniej w odwołaniu. Zarzuciła, iż Kolegium utrzymało w mocy decyzję wydaną przez osobę podlegającą wyłączeniu od udziału w postępowaniu. Stwierdziła, że postanowienie o odmowie wyłączenia pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. nie dotyczy jej żądania, ponieważ wskazała imiennie osoby, co do których wniosła o wyłączenie. Stwierdziła, iż panie C., C. i K. zeznawały fałszywie przeciwko niej w postępowaniu karnym. Pani C. wszczyna awantury, szydzi z ubóstwa rodziny, nie pozwala na wypowiedzenie się w sprawie zarówno skarżącej jak i jej mężowi oraz zachowuje się arogancko. Są to okoliczności, które w jej ocenie, uprawdopodabniają istnienie wątpliwości co do bezstronności pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. Skarżąca uważa, że trudna sytuacja materialna jest następstwem poświadczenia nieprawdy przez Sekretarza Gminy D. pana W. Wskazała, że Sekretarz Gminy rozstrzygnął w kwestii wyłączenia w stosunku do siebie samego. Zażądała dołączenia do akt sprawy pisma, w którym wniosła o wyłączenie pana W. Skarżąca oświadczyła, że z jej strony nie jest możliwa żadna współpraca ze wskazanymi osobami. Zażądała wyegzekwowania wyłączenia wskazanych pracowników stosownie do art. 24 § 3 kpa. Podniosła, że jest osobą niepełnosprawną i bezrobotną, znalazła się w trudnej sytuacji finansowej nie z własnej winy, dlatego wnioskowana pomoc jej się należy z mocy prawa. Domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i przeprowadzenia postępowania przez osoby niepodlegające wyłączeniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W kwestii wyłączenia pracowników organu Kolegium podkreśliło, że postępowanie w tym przedmiocie prowadzone było wielokrotnie, a przyczyny wyłączenia zawsze były te same. Zarówno organ I instancji jak i Kolegium nie znajdowały podstaw do wyłączenia organu czy też jego poszczególnych pracowników od załatwienia sprawy. Tego typu sprawy niejednokrotnie były rozpatrywane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który oddalał skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a także postanowienie Wójta Gminy D. z [...] w przedmiocie wyłączenia pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zasadniczą kwestią podniesioną przez stronę było to, że postępowanie administracyjne toczyło się z udziałem pracowników, którzy podlegali wyłączeniu. Uwadze organów administracji orzekających w sprawie uszło to, że T. P. we wniosku z dnia 22 września 2005 r. zażądała nie tylko wyłączenia od udziału w postępowaniu imiennie wskazanych pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., tj. Kierownika tego Ośrodka T. C. i pracowników socjalnych p. C. i p. K., ale również Sekretarza Gminy p. W. oraz ich bezpośredniego przełożonego Wójta Gminy p. S. W tej sytuacji Wójt Gminy D. nie mógł rozstrzygać w przedmiocie wyłączenia wskazanych pracowników, bowiem jego obiektywizm został również zakwestionowany przez skarżącą, a w kwestii jego wyłączenia nie orzekł organ do tego uprawniony. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że przesłanki wyłączenia pracowników organów administracji wskazane w art. 24 kpa mają zastosowanie również wobec samych organów administracji, ściślej mówiąc osób pełniących funkcje organu. Dlatego w przypadku zgłoszenia przez stronę na podstawie art. 24 § 3 kpa żądania wyłączenia pracowników urzędu gminy oraz wójta, który jest ich zwierzchnikiem służbowym oraz bezpośrednim przełożonym kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, koniecznym jest, aby w drodze postanowienia zostało rozstrzygnięte najpierw żądanie dotyczące wójta. Z przepisu art. 24 § 3 kpa wynika, że w tym przedmiocie powinien się wypowiedzieć "bezpośredni przełożony pracownika". W tym względzie należy zauważyć, że wielostopniowa struktura samorządu terytorialnego nie odpowiada założeniom kodeksu, bowiem wójt (burmistrz, prezydent miasta) nie ma nad sobą bezpośredniego przełożonego służbowego; może on być pozbawiony piastowanego urzędu tylko z woli wyborców. W związku z tym przez pojęcie "bezpośredniego przełożonego" należy rozumieć organ wyższego stopnia stosownie do art. 17 kpa. Dlatego organem właściwym do rozstrzygania w kwestii ewentualnego wyłączenia wójta będzie, odpowiednio do rodzaju załatwianej sprawy – samorządowe kolegium odwoławcze lub wojewoda (por. W. Chróścielewski w glosie do wyroku NSA z dnia 17 sierpnia 1993 r. S.A./Po 3155/92, OSP 1995,z. 9, poz. 188). Nie jest zatem dopuszczalne "samowyłączenie się" wójta. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy sąd pierwszej instancji stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. powinno było najpierw przeprowadzić indywidualne postępowanie incydentalne zmierzające do ustalenia, czy wobec Wójta Gminy D. pana S. nie zachodziły przesłanki uzasadniające jego wyłączenie w myśl art. 24 § 3 kpa i wydać w tym przedmiocie postanowienie. Dopiero gdyby organ nie znalazł podstaw do wyłączenia wójta, organ ten mógł orzekać w stosunku do podległych mu pracowników. Tymczasem postanowienie z dnia [...]. wydał Sekretarz Gminy D. działający z upoważnienia Wójta Gminy. Doszło zatem do kuriozalnej sytuacji, w której wójt wprawdzie nie orzekał, ale działając z jego upoważnienia postanowienie wydał sekretarz gminy, który również nie mógł orzekać w sprawie wobec braku w stosunku do niego stosownego rozstrzygnięcia w przedmiocie wyłączenia. Pod rozwagę organów, zdaniem Sądu pierwszej instancji należy także poddać, czy w sprawie wyłączenia pracowników może orzekać osoba działająca z upoważnienia wójta, skoro przepis art. 24 § 3 kpa obowiązek orzekania o wyłączeniu nakłada na bezpośredniego przełożonego pracownika. Postanowienie w tej kwestii powinno także zawierać imienne wskazanie osób, których dotyczy. Za nieprawidłowe Sąd pierwszej instancji uznał rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu z dnia [...], w którym odmawia się wyłączenia pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. bez podania imion i nazwisk tych pracowników. Ze względu na zasadę wyjaśniania prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) oraz zasadę pogłębiania zaufania do państwa (art. 8 kpa) zgłoszony przez stronę zarzut braku zaufania do wskazanych osób wymaga przeprowadzenia w pierwszej kolejności postępowania w przedmiocie wyłączenia Wójta Gminy D., aby mógł on rozstrzygać w sprawie wyłączenia pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że uchybienie tej powinności stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skutkowało to koniecznością uchylenia decyzji organów obu instancji oraz postanowienia odmawiającego wyłączenia pracowników na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego powołując jako podstawę kasacji art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powoływanej dalej jako "Ppsa".

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa przez bezzasadne przyjęcie, iż wniosek o wyłączenie pracowników GOPS w D. został rozpatrzony przez nieuprawnioną osobę, czym naruszony został art. 24 § 3 oraz art. 268a kpa i przez nieuprawnione przyjęcie, że nierozpatrzenie wniosku o wyłączenie wójta mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w przedmiotowej sprawie wójt gminy nie uczestniczył w procesie wydawania decyzji, a tym samym kwestia jego wyłączenia nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy;

- art. 145 § 1 pkt 1, art. 113 i art. 141 § 4 Ppsa polegające na uchyleniu decyzji obu instancji bez rozważenia, czy stwierdzone przez sąd naruszenie przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, uchyleniu decyzji organów obu instancji, mimo iż nie zaistniało naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 141 § 4 w zw. z art. 153 Ppsa przez brak w uzasadnieniu wyroku oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania;

- art. 135 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa polegające na uchyleniu postanowienia o odmowie wyłączenia pracowników ośrodka pomocy społecznej, a w konsekwencji przyjęcie, że postanowienie, na które nie służy zażalenie, jest zaskarżalne.

W oparciu o powyższe zarzuty Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz strony przeciwnej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej Kolegium podniosło, że w kwestii wyłączenia pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. nie musi orzekać tylko i wyłącznie Wójt Gminy D., lecz może tego dokonać ktoś z jego upoważnienia. Wynika to z art. 268a kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Potwierdza to także art. 39 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym wójt może upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników do wydawania w jego imieniu decyzji administracyjnych, o których mowa w ust. 1. Uchylenie zatem przez Sąd pierwszej instancji decyzji Kolegium z powodu wydania postanowienia przez Sekretarza Gminy działającego z upoważnienia Wójta Gminy D., wydaje się nieuprawnione. Ponadto Sąd pierwszej instancji nie wykazał, że wydanie postanowienia w taki sposób mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kolegium nie zgadza się także ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, iż organem właściwym do rozstrzygania w kwestii ewentualnego wyłączenia wójta miałoby być samorządowe kolegium odwoławcze. Wobec wójta samorządowe kolegium odwoławcze nie ma przymiotu "bezpośredniego przełożonego". Właściwości kolegium do orzekania w przedmiocie wyłączenia wójta jako pracownika nie da się wywieść z art. 17 kpa, który ustanawia właściwość kolegiów do przeprowadzania weryfikacji rozstrzygnięć administracyjnych wydawanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego. Właściwość kolegium może dotyczyć tylko wyłączenia organu, o czym mowa w art. 26 § 2 kpa.

Kolegium zauważa także, iż tryb wyłączenia od udziału w postępowaniu ma zastosowanie tylko do tych pracowników, którzy będą uprawnieni do prowadzenia postępowania administracyjnego lub także do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu organu. Przy stosowaniu art. 24 nie należy bowiem stosować wykładni rozszerzającej. Wprawdzie Wójt Gminy D. jest uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych, to jednak w postępowaniu w sprawie T. P. nie brał udziału, gdyż do wydawania decyzji, zgodnie z treścią art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej, upoważnił Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., pozbawiając się tym samym kompetencji w przekazanym zakresie. Nierozpatrzenie wniosku strony o wyłączenie wójta, nie miało więc istotnego wpływu na wynik sprawy. Ponadto z art. 24 § 4 kpa wynika, że wyłączony pracownik ma prawo podejmować czynności nie cierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes strony. Dlatego, zdaniem Kolegium, stanowisko sądu pierwszej instancji, że Wójt nie mógł rozstrzygać w przedmiocie wyłączenia pracowników do czasu rozstrzygnięcia kwestii jego wyłączenia, nie znajduje oparcia w art. 24 § 3 i 4 kpa. W ocenie Kolegium, zgodnie z art. 141 § 4 Ppsa, uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wskazania powinny być konkretne i jednoznacznie sformułowane, tak aby w ponownym postępowaniu umożliwić organowi administracji usunięcie wszystkich uchybień prawa, z powodu których sąd uchylił zaskarżoną decyzję i aby organ mógł zrealizować obowiązek wynikający z art. 153 ppsa. W podniesionej kwestii Sąd I instancji winien był sam dokonać oceny prawnej, czyli wyjaśnić istotną treść przepisu i sposobu jego stosowania w rozpoznawanej sprawie, nie zaś cedować tę powinność na organ administracji.

W kwestii uchylenia przez Sąd pierwszej instancji postanowienia z dnia 31 października 2005 r. w przedmiocie wyłączenia Kolegium podniosło, że postanowienie, od którego nie służyło zażalenie, nie mogło być przedmiotem orzekania przez sąd administracyjny, gdyż uprawnienia takiego nie daje sądowi art. 135 Ppsa. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia pracownika nie mieści się bowiem w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej jest związany granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w § 2. W niniejszej sprawie żaden z tych przypadków nie ma miejsca. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny oceniał tylko zasadność zarzutów podniesionych w skargach kasacyjnych.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa jest nieuzasadniony. Zgodnie z tym przepisem wojewódzki sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję albo postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi m. in. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Istota sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie dotyczyła kwestii procesowej, jaką stanowiło zagadnienie wyłączenia określonych osób od udziału w załatwieniu sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem T. P. z dnia 18 września 2005 r. o przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej. We wniosku tym wnioskodawczyni zażądała wyłączenia od rozpoznania jej sprawy osoby wskazane w piśmie z dnia 14 stycznia 2005 r. w związku z tym, że podlegają one wyłączeniu z mocy prawa art. 24 kpa, jak również wyłączenia na mocy żądania strony z art. 24 § 3 kpa Wójta Gminy p. S., p. W., p. R., p. A., p. C., p. C. i p. K.. Pisma z dnia 14 stycznia 2005 r. nie ma jednak w aktach sprawy, skutkiem czego nie wiadomo, jaką treść miał wniosek o wyłączenie, a w szczególności kogo personalnie dotyczył i czy mieścił się w zakresie regulowanym przepisami kpa.

Instytucja wyłączenia od załatwienia sprawy administracyjnej uregulowana w art. 24-27 kpa jest jedną z podstawowych gwarancji realizacji zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym. Jej zadaniem jest zapewnienie obiektywnego, pozbawionego jakiejkolwiek stronniczości działania organu administracji i występujących w jego imieniu osób. Z tych względów zgłoszenie przez stronę wniosku o wyłączenie stwarza obowiązek rozpatrzenia przez organ takiego wniosku w sposób eliminujący jakiekolwiek podejrzenia o stronniczość, czy brak obiektywnego podejścia do sprawy. W pierwszej kolejności organ obowiązany jest ustalić jednoznacznie treść wniosku przez określenie imiennie osoby lub osób, wobec których zgłoszono żądanie wyłączenia oraz przyczyny i podstawę prawną żądania. Brak uzasadnionej przyczyny żądania strony, a tym samym podstaw prawnych do zastosowania instytucji wyłączenia może dopiero uzasadniać odmowę uwzględnienia wniosku o wyłączenie.

W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że zasadniczą kwestią podlegająca rozważeniu w sprawie było to, czy w postępowaniu administracyjnym brały udział osoby podlegające wyłączeniu, stosownie do wniosku strony. Nie mogło na to dać odpowiedzi postanowienie wydane z upoważnienia Wójta Gminy D. z dnia [...], które będąc rezultatem rozpoznania bliżej niesprecyzowanego wniosku strony, samo nie mieściło się w zakresie regulowanym przepisami kpa. Postanawiało bowiem o wyłączeniu "pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D." bez wskazania imiennie, o których pracowników chodzi i w oparciu o jakie przesłanki oceniano żądanie wyłączenia. Ponadto Sąd pierwszej instancji zasadnie zakwestionował możliwość wydania postanowienia z upoważnienia Wójta Gminy D. bez uprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania wyłączenia Wójta.

Wydanie decyzji rozstrzygającej istotę sprawy administracyjnej, gdy nie została w pełni wyjaśniona kwestia zasadności wniosku o wyłączenie stanowiło, jak prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, naruszenie art. 7 i 8 kpa. Powyższe skutkować musiało uchyleniem decyzji organów obu instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa.

Pozbawiony racji jest zarzut skarżącego Kolegium, że uchylając decyzje obu instancji Sąd pierwszej instancji nie rozważył, czy stwierdzone naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd bowiem w uzasadnieniu wyroku wskazał na rolę, jaką w procesie administracyjnym pełni instytucja wyłączenia. Jest poza wszelkim sporem, że nieprawidłowo rozpoznany wniosek o wyłączenie ma przesądzający wpływ na wynik sprawy administracyjnej choćby ze względu na treść art. 145 § 1 pkt 3 kpa.

Nieuzasadniony jest także zarzut dotyczący naruszenia art. 135 Ppsa wskutek uchylenia przez Sąd pierwszej instancji postanowienia z dnia [...]. Zgodnie z tym przepisem wojewódzki sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów bądź czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia pracowników od załatwienia sprawy jest bez wątpienia takim aktem, a zatem - skoro było ono wadliwe - niezbędne było jego uchylenie, aby możliwe było prawidłowe rozpoznanie wniosku T. P. o wyłączenie, warunkujące ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej.

Za chybiony należy uznać również zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 153 Ppsa. Sąd pierwszej instancji wyczerpująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie i wskazał dalsze działania organów niezbędne dla rozpoznania istoty sprawy, w pierwszej kolejności prawidłowe rozpoznanie wniosku T. P. o wyłączenie warunkujące dalsze prowadzenie postępowania w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej.

Skoro brak było podstaw do uznania, że skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy, należało skargę kasacyjną oddalić na podstawie art. 184 Ppsa.