Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 147/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 07 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi B. P., R. P., J. M. na postanowienie Wojewody z dnia [...] grudnia 2018 r nr IR – [...] w przedmiocie zakończenia ostateczną decyzją. oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

IV SA/Po 147/19

Uzasadnienie

Starosta [...] postanowieniem z [...].09.2018r. nr [...] wydanym na podstawie art. 149 § 3 i 4 oraz art. 124 w związku z art. 147, art. 148 oraz art. 150 § 1 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.: Dz. U. z 2017r., poz. 1257, dalej k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku B. P. i J. M. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę - zmianę sposobu użytkowania budynku chlewni na pieczarkarnię wraz z dobudową części socjalnej w miejscowości J., ul. [...], dz. nr [...] na rzecz i [...] i W. Ł., zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] znak [...], z dnia [...] stycznia 2009r.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018r. złożonym do Starostwa Powiatowego w [...] w dniu [...] lutego 2018r. B. P. i J. M. wniosły o wznowienie wyżej opisanego postępowania. Wnioskodawczynie jako podstawę do wznowienia postępowania wskazały na przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiącego, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe oraz przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi, że postępowanie wznawia się w przypadku, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu podania z dnia [...] stycznia 2018r. podały one, że "... w obliczu ujawnionych nowych okoliczności sprawy, mianowicie okazanych nam w Komisariacie Policji w [...] - "oświadczeń" wznowienie postępowania jest konieczne, ponieważ decyzja [...], wydana została o dokument sfałszowany - oświadczenia z dnia [...] maja 2008r. przez P. R. [...], ówczesnego pracownika Urzędu Miasta i Gminy R. oraz sfałszowane dane wpisane przez inwestorów [...] i S. Ł. w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nawiązujące do sfałszowanego oświadczenia z dnia [...] maja 2008r. W rzeczywistości postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się bez udziału prawowitych właścicielek nieruchomości [...] i [...] w J. zamieszkałych przy ul. [...] nr [...]... "

Postanowieniem z [...].03.2018r. znak [...] Starosta [...] odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego. Wojewoda postanowieniem z [...].04.2018r. znak [...] uchylił powyższe postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia nakazując, by organ I instancji ustalił, czy w sprawie występują przesłanki określone w art.145 § 1 k.p.a. oraz czy podanie wniesiono w terminie określonym w art.148 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Starosta [...] wezwał B. P. i J. M. do wyjaśnienia kiedy (w jakiej dacie) dowiedziały się one o okolicznościach, stwarzających podstawę do wznowienia postępowania. B. P. i J. M. pismem z dnia [...] sierpnia 2018r. poinformowały że dowiedziały się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania dnia [...] stycznia 2018r., tj. w dniu otrzymania ostatecznej decyzji SKO w P., znak [...] z dnia [...] listopada 2017r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy R. z dnia [...] lutego 1981 r. nr [...] w sprawie podziału nieruchomości położonej w J. , dz. nr [...]. z której powstała działka nr [...].

Następnie Starosta [...] pismem z dnia [...] września 2018r. zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w [...] o podanie daty wszczęcia postępowania prowadzonego na wniosek B. P. i J. M. o czyn z art. 270 § 1 kk. (podrobienie dokumentu - oświadczenia z dnia [...] maja 2008r. przez R. K. ówczesnego pracownika Urzędu Miasta i Gminy R. oraz sfałszowane dane wpisane przez inwestorów [...] i S. Ł. w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nawiązujące do sfałszowanego oświadczenia z dnia [...] maja 2008r.). Nadto pismem z dnia [...] września 2018r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] o określenie kiedy B. P. i J. M. dowiedziały się o wszczęciu postępowania dotyczącego zasiedzenia nieruchomości położonej w J. przy ul. [...] obejmującej działkę nr [...] wszczętego z wniosku Państwa [...].

Z odpowiedzi Prokuratury Rejonowej w [...] nr PR [...] z [...] września 2018r. wynika, że dochodzenie w sprawie o czyn z art. 270 kodeksu karnego zostało wszczęte [...] sierpnia 2017r. i zostało zakończone decyzją o umorzeniu dochodzenia, zatwierdzoną w dniu [...] września 2018r. wobec stwierdzenia braku dostatecznych danych uzasadniających popełnienie przestępstwa. Decyzja ta jest prawomocna. Z kolei Sąd Rejonowy w [...]. pismem z [...] września 2018r., sygnatura akt I Ns [...] poinformował Starostę [...], o tym, że B. P. i J. M. otrzymały odpis wniosku w sprawie zasiedzenia w dniu [...] sierpnia 2017r.

Wobec powyższego organ wskazał, że zgodnie z art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia. w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Przy czym z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Organ ustalił, że wnioskodawczynie dowiedziały się o przesłance wznowienia co najmniej w dniu [...].08.2017r., tj. w chwili wszczęcia w/w postępowania przygotowawczego, natomiast wniosek o wznowienie złożyły w dniu [...].02.2018r., a więc z uchybieniem 1 – miesięcznego terminu.

Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie istnieją przesłanki w oparciu o które można byłoby wszcząć postępowanie o wznowienie postępowania w sprawie, jednak wnioskodawcy uchybili ustawowemu terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.

Zażalenie na powyższe postanowienie Starosty [...] w ustawowym terminie wniosły B. P., J. M. oraz R. P. zarzucając mu m.in., że wadliwie organ ustalił, iż wnioskodawczynie J. M. i B. P. "dowiedziały się o przesłance wznowienia co najmniej [...] sierpnia 2017 r., tj. w momencie wszczęcia postępowania przygotowawczego i zawiadomienia wnioskodawców o prawdopodobieństwie popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 kk. (podrobienia dokumentów)..."

Zarzucili, że organ I instancji wadliwie na podstawie pocztowego przesłania w dniu [...] sierpnia 2017 r. przesyłki stwierdził fakt przesłania wniosku z załącznikami i na tej podstawie "ustalił", iż w tym dniu strony niniejszego postępowania dowiedziały się o przesłance wznowienia co najmniej w dniu [...] sierpnia 2017 r.", gdyż takie ustalenie faktu nie poparte jest żadnym dowodem.

Wojewoda postanowieniem z [...].12.2018r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W jego uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że Starosta [...] już postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. znak: [...] na podstawie art. 149 § 3 i 4 oraz art. 124 w zw. z art. 148 oraz art. 150 § 1 k.p.a. odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego. Zażalenie na w/w postanowienie z dnia [...] marca 2018 r. złożyły B. P. i J. M..

Wojewoda postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. uchylił zaskarżone postanowienie Starosty [...] z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał m.in., iż organ instancji odmówił wznowienia ze względu na nie zachowanie ustawowego terminu bez udowodnienia i wykazania, że faktycznie ta okoliczność w sprawie zachodzi. Organ I instancji powinien wezwać wnioskodawczynie do wykazania, iż termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania został zachowany.

W dniu [...] sierpnia 2018 r. Starosta [...] wezwał wnioskodawców do wyjaśnienia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania kiedy (w jakiej dacie) wnioskodawcy dowiedzieli się o okolicznościach stwarzających podstawę do wznowienia postępowania w sprawie, tj. o tym, że dowody na podstawie których wydano decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r., znak: [...] o pozwoleniu na budowę okazały się fałszywe.

W odpowiedzi z dnia [...] sierpnia 2018 r. B. P., J. M. i R. P. wskazali, że "okoliczności związane z pozyskaniem informacji o sfałszowaniu dokumentów w sprawie zamiaru zagarnięcia części naszej nieruchomości oznaczonej nr [...] w miejscowości J. ul [...] przez P. W. S. Ł. uzyskaliśmy z Sądu Rejonowego w [...] w momencie kiedy złożony został wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości oznaczonej nr [...]". Zdaniem wnioskodawców podstawowym dokumentem w sprawie wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 k.p.a. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...] stwierdzająca nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy R. z dnia [...] lutego 1981 r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w J. na działce nr [...]. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] stycznia 2018 r., a o takowym stanie prawnym strona wnosząca została pisemnie poinformowana w dniu [...] stycznia 2018 r.

Pismem z [...] września 2018 r. Starosta [...] wystąpił do Prokuratury Rejonowej w [...] z prośbą o podanie daty wszczęcia postępowania prowadzonego pod sygn. PR [...] Następnie pismem z [...] września 2018 r. organ I instancji wystąpił do Sądu Rejonowego w [...]. o określenie kiedy B. P., J. M. i R. P. dowiedzieli się o wszczęciu przed Sądem sprawy o sygn. akt I NS [...] dotyczącej zasiedzenia nieruchomości położonej w miejscowości J. przy ul. [...] na działce nr [...].

Prokuratura Rejonowa w [...] udzieliła odpowiedzi na powyższe w dniu [...] września 2018 r. wskazując, że dochodzenie w sprawie prowadzonej pod sygn. PR [...] o czyn z art. 270 § 1 kodeksu karnego zostało wszczęte w dniu [...] sierpnia 2017 r., a decyzja o umorzeniu dochodzenia została zatwierdzona w dniu [...] września 2017 r. Natomiast Sąd Rejonowy w [...]. w odpowiedzi na pismo z dnia [...] września 2018 r. poinformował, że sprawa prowadzona pod sygn. I NS [...] została wszczęta w dniu [...] lipca 2017 r. Natomiast odpis wniosku w tej sprawie B. P. i J. M. odebrały w dniu [...] sierpnia 2017 r.

Wojewoda wyjaśnił, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w jakim doszło do jej wydania, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych enumeratywnie w przepisach prawa procesowego czyli w art. 145 § 1 pkt od 1 do 8 k.p.a. Z chwilą złożenia wniosku o wznowienie postępowania lub uznania danego pisma wnioskodawcy jako wniosek o wznowienie postępowania obowiązkiem organu jest zbadanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania określonego w art. 148 k.p.a. Jeśli termin jest zachowany, a wniosek oparty jest o przesłankę przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. to właściwy organ dokonuje wznowienia postępowania poprzez wydanie postanowienia zgodnie z treścią art. 149 § 1 k.p.a. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia meritum sprawy. Oznacza to, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Stąd w badanej sprawie jeśli organ uznał, iż wniosek o wznowienie oparty jest na przesłance z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 4 k.p.a. to w pierwszej kolejności winien zbadać, czy został zachowany termin do wniesienia podania zgodnie z art. 148 k.p.a. który stanowi, iż :

§ 1. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

§ 2. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W sytuacji gdy organ wykaże, że termin nie został zachowany wydaje postanowienie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., którym odmawia wznowienia postępowania w związku z niezachowaniem terminu do jego wniesienia.

W dniu [...] sierpnia 2018 r. Starosta [...] wezwał wnioskodawców do wyjaśnienia w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania kiedy (w jakiej dacie) wnioskodawcy dowiedzieli się o okolicznościach stwarzających podstawę do wznowienia postępowania w sprawie, tj. o tym, że dowody na podstawie których wydano decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r., znak: [...] o pozwoleniu na budowę okazały się fałszywe.

W odpowiedzi z dnia [...] sierpnia 2018 r. B. P., J. M. i R. P. wskazali, że "okoliczności związane z pozyskaniem informacji o sfałszowaniu dokumentów w sprawie zamiaru zagarnięcia części naszej nieruchomości oznaczonej nr [...] w miejscowości J. ul. [...] przez P. W. i S. Ł. uzyskaliśmy z Sądu Rejonowego w [...] w momencie kiedy złożony został wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości oznaczonej nr [...]". Dlatego prawidłowe było wystąpienie Starosty [...] do Sądu Rejonowego w [...]. w sprawie określenia kiedy B. P. i J. M. dowiedziały się o wszczęciu przed Sądem sprawy dotyczącej zasiedzenia nieruchomości położonej w miejscowości J. przy ul. [...] na działce nr [...]. Sąd Rejonowy w [...]. w odpowiedzi na pismo z dnia [...] września 2018 r. poinformował, że sprawa prowadzona pod sygn. I Ns [...] dotycząca zasiedzenia nieruchomości położonej w miejscowości J. przy ul. [...] na działce nr [...] została wszczęta w dniu [...] lipca 2017 r. Natomiast odpis wniosku w tej sprawie B. P. i J. M. odebrały w dniu [...] sierpnia 2017 r. Jeżeli zatem o wniosku W. Ł. i S. Ł. przy udziale B. P. i J. M. w sprawie zasiedzenia nieruchomości położonej w miejscowości J. przy ul. [...] na działce nr [...], który zdaniem wnioskodawców był podstawą do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., dowiedzieli się w dniu [...] sierpnia 2017 r., to ostatni dzień na złożenie wniosku skarżących o wznowienie postępowania na podstawie ww. przepisu upływał w dniu [...] września 2017 r.

Z analizy pism wnioskodawców wynika, że o wydanej decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., znak: [...] B. P. i J. M. wiedziały co najmniej od dnia [...] sierpnia 2017 r. kiedy to złożyły zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej w [...] w sprawie podrobienia dokumentów mających na celu uzyskanie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku chlewni na pieczarkarnię wraz z dobudową części socjalnej w miejscowości J. przy ul. [...] na działce nr [...].

W związku z powyższym Starosta [...] prawidłowo ustalił, że B. P. i J. M. poprzez złożenie wniosku w dniu [...] sierpnia 2018 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., znak: [...] w trybie art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. nie dochowały jednomiesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a.

Skargę na powyższe postanowienie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. P., R. P. i J. M. wnosząc o jego uchylenie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono :

1 .Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7, 77 §1 i art. 107 §3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art.77§1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenia uzasadnienia niezgodnego z wymogami wynikającymi z art. 107 §3 k.p.a.;

2. naruszenie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji.

W obszernym uzasadnieniu skargi opisano przebieg jego postępowania i wskazano, że organy administracji orzekają według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania przez nie decyzji. Obowiązek ten dotyczy również organu II instancji co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zgodnie z nią, organ II instancji ma obowiązek uwzględniać aktualny stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji drugoinstancyjnej. Niezrealizowanie tego obowiązku łączy się z uchybieniem zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 §1 k.p.a.) (wyrok WSA w Krakowie z 16.4.20lOr., II SA/Kr 541/00, Wspólnota 2010, Nr 19, poz, 43).

Zarzucili, że organ I i II instancji nie ustalił kolejności zdarzeń oraz swobodnie i dowolnie ustalił stan faktyczny.

W dniu [...] listopada 2017 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. Decyzją [...] stwierdziło nieważność decyzji nr [...] z [...] lutego 1981 r. w sprawie podziału nieruchomości. W dniu [...] stycznia 2018 r. skarżący zostali poinformowani, że ta decyzja Kolegium stała się ostateczna, z dniem [...] stycznia 2018 r. Pomimo tego, że w wyeliminowanej decyzji nr [...] zaistniała wydzielona działka o numerze [...] w obiegu dokumentacyjnym Urzędu w R. i Starostwa Powiatowego w [...] funkcjonuje działka nazwana nr [...]. W żadnym piśmie Burmistrz R. nie wyjaśnił prawnej przyczyny zaistnienia w obrocie prawnym i administracyjnym działki o nr [...] o powierzchni 0,0245 ha. W żadnym akcie administracyjnym nie powołano do istnienia działki o nr [...] o powierzchni 0,0245 ha, Obecnie zgodnie z przeprowadzonymi postępowaniami od 2004 roku działka [...] jest współwłasnością sióstr B. P. i J. M. zam. J. ul. [...].

Organ II instancji nie posiadając żadnego dowodu błędnie uznał, że dniem kluczowym dla sprawy jest data [...] sierpnia 2017. Organ II instancji nie wiadomo na jakiej podstawie stwierdził, że ustalił, iż wbrew twierdzeniu wnioskodawców, czyli B. P. i J. M. o przesłance do wznowienia dowiedziały się one co najmniej w dniu [...] sierpnia 2017 r., tj. w momencie wszczęcia postępowania przygotowawczego.

Organy I i II instancji nie udowodniły, że J. M. i B. P. o wydanej decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., znak [...] [...] wiedziały, od dnia [...] sierpnia 2017 r., kiedy to złożyły zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej w [...].

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności z którą sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest prawidłowość postanowienia Wojewody z dnia z [...].12.2018r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Starosty [...] z [...].09.2018r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę - zmianę sposobu użytkowania budynku chlewni na pieczarkarnię wraz z dobudową części socjalnej w miejscowości J., ul. [...], dz. nr [...] na rzecz i [...] i W. Ł., zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] znak [...], z dnia [...] stycznia 2009r.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że kontrolą sądową w analizowanej sprawie objęte zostały postanowienia wydane w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, czyli w trybie wznowienia postępowania.

Postępowanie wznowieniowe zmierza do weryfikacji decyzji ostatecznej. W tym znaczeniu jest to postępowanie, które stanowi zaprzeczenie zasady trwałości decyzji administracyjnej. Wynikająca z art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, ale jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, w tym w trybie wznowienia postępowania.

Istotą postępowania wznowieniowego jest zbadanie, czy postępowanie poprzedzające wydanie kwestionowanej decyzji, dotknięte jest kwalifikowanymi wadami prawnymi, a w wypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie - wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty (art. 151 §1 pkt 2 k.p.a.). Ze względu na szczególny charakter tego trybu postępowania, które zmierza do weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, przesłanki warunkujące wznowienie postępowania administracyjnego nie mogą być interpretowane rozszerzająco.

Ponieważ wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji przyjmuje się, że wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II GSK 889/09 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wymienione zostały w art. 145 §1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Celem postępowania wznowieniowego jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, a w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.).

W wyniku przeprowadzenia wznowionego postępowania mogą zapaść następujące rozstrzygnięcia: decyzja odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.); decyzja uchylająca decyzję dotychczasową i rozstrzygająca o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub decyzja stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa i wskazująca okoliczności, z powodu których nie może ona zostać uchylona (art. 151 § 2 k.p.a.). Zgodnie z regulacją art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a.

Co istotne w niniejszej sprawie, przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji podejmuje czynności zmierzające do oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzwyczajnego: bada czy decyzja jest ostateczna, czy wnioskodawca powołał jedną z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy zachowany został termin do złożenia podania o wznowienie postępowania (art. 148 k.p.a.). Dopiero w razie ustalenia, iż powyższe przesłanki zezwalają na wszczęcie postępowania wznowieniowego organ wznawia postępowanie postanowieniem, które stanowi podstawę do przeprowadzenia dalszego postępowania odnoszącego się do przyczyn wznowienia oraz do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Dopiero na tym etapie organ bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, a w razie pozytywnego ustalenia powyższej okoliczności w dalszej kolejności bada, czy treść decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania odpowiadać będzie w swej treści decyzji ostatecznej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się zgodnie, że organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (m.in. wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt. II OSK 2411/15, wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1585/11).

Należy wskazać, iż wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem, a nie obowiązkiem oraz że żaden z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje możliwości wyegzekwowania od właściwego organu inicjatywy w tym zakresie w toku kontroli instancyjnej. Tym samym, w przypadku wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego, a następnie wydania przez organ postanowienia odmawiającego jego wznowienia z uwagi na niedochowanie przez stronę terminu do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie, strona w zażaleniu a następnie w skardze nie może domagać się skontrolowania przez organ II instancji oraz Sąd bezczynności organu w przedmiocie podjęcia postanowienia o wznowieniu postępowania z urzędu. W przeciwnym razie doszłoby do sytuacji, w której strona mogłaby w istocie w każdym czasie, po upływie miesięcznego terminu wskazanego w art. 148 k.p.a., domagać się od organu wznowienia postępowania z urzędu w oparciu o przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1-3, 5-8 k.p.a., a organ byłby zobligowany do podjęcia rozstrzygnięcia w tym zakresie. Nieskorzystanie przez organ z możliwości wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania nie może być objęte kontrolą legalności, gdyż w takiej sytuacji nie wydaje się postanowienia odmowie wznowienia postępowania, które zarezerwowane jest jedynie do sytuacji, gdy został złożony wniosek o wznowienie postępowania (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt. II SA/Bd 1350/15).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że organy jedynie w niewielkim zakresie (nieistotnym dla prawidłowości zapadłego rozstrzygnięcia) błędnie oceniły zebrany materiał dowodowy w sprawie, czym naruszyły art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Istotą sporu w kontrolowanym postępowaniu jest to, czy skarżący dochowali ustawowy termin, określony w art. 148 k.p.a., do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie bowiem z art.148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W myśl zaś § 2 termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Z akt administracyjnych bezspornie wynika, że wniosek skarżących o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...].01.2009 r. o pozwoleniu na budowę, został złożony w dniu [...].02.2018 r. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie organu w piśmie z dnia [...].08.2018 r. wskazali, że o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania dowiedzieli się z decyzji SKO w P. z [...].11.2017 r., którą otrzymali w dniu [...].01.2018 r.

Jednakże w ocenie Sądu orzekającego nie sposób przyjąć dzień [...].01.2018 r. za moment, w którym skarżący dowiedzieli się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Z ww. decyzji dowiedzieli się bowiem, że podstawy wznowieniowe z k.p.a. nie mogą stanowić przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazaną przesłanką wznowieniową we wniosku z [...].02.2018 r. jest wydanie decyzji z [...].01.2009 r. na podstawie sfałszowanych dokumentów. Należy wskazać, że o sfałszowaniu dokumentów (oświadczenia z dnia [...].05.2008 r. oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością) skarżący wiedzieli prawdopodobnie od [...] sierpnia 2017 r., kiedy to B. P. wskazała do protokołu przesłuchania świadka, że podejrzewa że dokumenty przy składaniu wniosku o pozwolenie na budowę zostały również sfałszowane. Ponadto w piśmie z [...] grudnia 2017 r. (k.34-40 akt admin. I instancji) skarżące B. P. i J. M. wskazały, że po otrzymaniu z Sądu dokumentów (w związku z wnioskiem [...] o zasiedzenie) złożyli zawiadomienie do prokuratury rejonowej. Policja w trakcie czynności ujawniła i okazała im "oświadczenie z [...].05.2008 r." Dalej w/w w tym piśmie m.in. wskazały, że dla nich "istotne jest zafałszowanie dokumentów przez [...], a następnie wykorzystanie takiego stanu rzeczy i okradanie nas". Wyjaśniły też, że "na podstawie dokumentów będących w posiadaniu W. Ł. ujawnionych we wrześniu 2017r. przed Sądem Rejonowym w [...] w prawie o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości sygnatura akt I Ns [...] dowiedziałyśmy się o pierwszym zafałszowaniu dokumentów w sprawie naszej działki [...]". (s.2 w/w pisma) Stwierdziły też, że W. Ł. nas oszukiwał i fałszował dowody" (s.4 w/w pisma). Tak więc skarżące z pewnością miały wiedzę i przekonanie o fałszowaniu istotnych dla sprawy dokumentów od [...] grudnia 2017 r.

Organy w swych postanowieniach nie przeanalizowały prawidłowo stanu faktycznego sprawy. Organ II instancji w uzasadnieniu wskazał, że skarżący wskazali, że okoliczności związane z pozyskaniem informacji o sfałszowaniu dokumentów [...] uzyskali z Sądu Rejonowego w [...]. w momencie kiedy złożony został wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości oznaczonej nr [...]. Organ pominął bowiem, że skarżący w odpowiedzi na wezwanie organu w piśmie z dnia [...].08.2018 r. wskazali, że o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania dowiedzieli się z decyzji SKO z [...].11.2017 r., którą otrzymali w dniu [...].01.2018 r.

Jednak w świetle treści przywołanego wyżej pisma skarżących B. P. i J. M. z [...].12.2017r. nie sposób uznać, że skarżący o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania dowiedzieli się dopiero z decyzji SKO w P. z dnia [...] listopada 2017r., znak SKO[...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy R. z dnia [...] lutego 1981 r. nr [...] w sprawie podziału nieruchomości położonej w J. , dz. nr [...]. z której powstała działka nr [...], którą otrzymali w dniu [...].01.2018 r. Okoliczności te były wskazywane przez skarżących wielokrotnie wcześniej i były przede wszystkim podstawą wszczęcia postępowania przez Komisariat Policji. Śledztwo to zostało umorzone. Faktem jest, że okoliczność sfałszowania podpisów na oświadczeniu z [...].05.2008 r. nie była wprost wyrażana aktach sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżących nie jest istotne, że we wskazanych przez nich dokumentach nie ma wzmianek o decyzji z dnia [...].01.2009 r. o pozwoleniu na budowę. Należy podkreślić, że w piśmie [...] grudnia 2017 r. (k.34-40 akt adm.) Skarżące B. P. i J. M. wskazały, że po otrzymaniu z Sądu dokumentów (w związku z wnioskiem [...] o zasiedzenie) złożyli zawiadomienie do prokuratury rejonowej. Policja w trakcie czynności ujawniła i okazała im "oświadczenie z [...].05.2008 r. Już wtedy pisały one o sfałszowaniu oświadczenia, a to wystarcza do przyjęcia, że skoro w piśmie datowanym na [...] grudnia 2017 r. poruszają one kwestię sfałszowania oświadczenia z [...].05.2008 r., będącą podstawą do wznowienia postępowania, to wniosek o wznowienie postępowania z tej przyczyny, złożony [...] lutego 2018 r. (w uzasadnieniu organ II błędnie wskazał datę 2 sierpnia.2018 r.), jest wnioskiem złożonym po terminie określonym w art. 148 k.p.a.

Organy I i II instancji przedwcześnie więc przyjęły, że skarżący wiedzieli o okolicznościach wznowienia co najmniej od [...] sierpnia 2017 r. Choć nie jest to wykluczone, to jednak z akt sprawy nie wynika to bezpośrednio i w bezsprzeczny sposób. Mimo tego rozstrzygnięcia organów obu instancji są prawidłowe, ponieważ z pisma B. P. i J. M. z [...].12.2017r. jednoznacznie wynika, że o przesłance sfałszowania oświadczenia z [...].05.2008 r. skarżący z pewnością wiedzieli najpóźniej w dacie sporządzenie tego pisma. To powoduje, że miesięczny termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania upłynął z dniem [...].01.2018r. Organ II instancji błędnie wskazał, że skoro wnioskodawcy o przyczynie wznowienia dowiedzieli się w dniu [...] sierpnia 2017, to termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął z dniem [...] września 2017 r. Jest to błędne założenie ponieważ, termin z art. 148 k.p.a. to termin miesiąca. Terminy liczone w miesiącach upływają w tym samym dniu który odpowiada dniowi miesiąca początkowego (art. 57 k.p.a.), czyli w tym przypadku byłby to [...] września 2017 r. Jest to jednak uchybienie bez wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż niewątpliwie skarżący swój wniosek o wznowienie postępowania złożyli po dniu [...].01.2018r.

W ocenie Sądu, organy administracji dokonały prawidłowej wykładni prawa i choć przedwcześnie przyjęły wcześniejsze terminy w których skarżący dowiedzieli się o możliwości fałszowania dokumentów, to jednak nie miało to wpływu na prawidłowość ich decyzji, gdyż skarżący bezsprzecznie złożyli przedmiotowy wniosek z naruszeniem ustawowego terminu.

W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych i opisanych wyżej Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.