Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 523/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Podatki inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 146 § 1, art. 200 i art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 104 § 1 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: § 1
journal: Dz.U. 2006 nr 59 poz 421
law: Rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.
article: art. 60, art. 67
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 77 ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie WSA Felicja Kajut (spr.),, WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. S. i J. S. – S. na czynność Prezydenta Miasta z dnia 6 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu 1) stwierdza bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta z dnia 6 października 2011 r. nr[...]; 2) zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżących M. S. i J. S. – S. solidarnie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 18 listopada 2005 r. oraz 1 marca 2006 r. Prezydent Miasta po rozpatrzeniu wniosku J. S. – S. i M. S. dokonał rejestracji dwóch pojazdów ciężarowych marki Mercedes Benz.

Dla przedmiotowych pojazdów Wydział Komunikacji Urzędu Miejskiego w S. wydał karty pojazdów, za które w/w uiścili opłaty w kwocie po 500 zł.

Wnioskiem z dnia 27 września 2011 r. J. S. – S. oraz M. S. zwrócili się do Prezydenta Miasta o stwierdzenie nadpłaty w opłacie za wydanie kart pojazdów, stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłat pobranych przez organ za wydanie kart pojazdu oraz o zwrot nadpłaconej kwoty wraz z oprocentowaniem.

Uzasadniając przedmiotowy wniosek w/w powołując się na dyspozycję art. 67 w zw. z art. 60 ustawy o finansach publicznych, przepisy Działu III ustawy – Ordynacja podatkowa, wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wydany w sprawie C-134/07 (Piotr Kawala vs Gmina Jaworzno) oraz orzecznictwo polskich sądów administracyjnych podnieśli, iż opłata za wydanie karty pojazdu wynosząca w świetle § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) 500 zł powinna w zakresie nadwyżki ponad 75 zł zostać zakwalifikowana jako podlegająca zwrotowi. Kwota uiszczona za wydanie karty pojazdu powyżej 75 zł była bowiem kwotą nienależnie uiszczoną i organ zobowiązany jest tę kwotę zwrócić.

Co istotne, przedmiotowa opłata nie miała charakteru zobowiązania, co oznacza, że nie istnieje możliwość jej przedawnienia.

W związku z tym nie ma możliwości aby uznać, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa z uwagi na termin określony w art. 79 § 2 ustawy – Ordynacja podatkowa.

W piśmie z dnia 6 października 2011 r. znak [...] stanowiącym odpowiedź na w/w wniosek działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Dyrektor Wydziału Komunikacji wskazał, że powołane przez wnioskodawców rozporządzenie Ministra Infrastruktury w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. utraciło moc w dniu 1 maja 2006 r.

Obecnie obowiązuje zaś rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421), które przewiduje, że przedmiotowa opłata wynosi 75 zł.

W ocenie organu wnioski o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu pobranej w wysokości uznanej za zawyżona nie są procedowane w trybie administracyjnym. Rozpatrywanie takich spraw może być zaś prowadzone na drodze sądowej, przed sądami powszechnymi.

Pismem z dnia 17 października 2011 r. stanowiącym wezwanie do usunięcia naruszenia prawa J. S. – S. i M. S. wezwali Prezydenta Miasta do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie nadpłaty w opłacie za wydane karty pojazdu, stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty pobranej przez organ za wydanie kart pojazdu oraz zwrot nadpłaconej kwoty z oprocentowaniem.

W komparycji pisma błędnie wskazano organ, do którego kierowane jest przedmiotowe wezwanie, tj. Starostę [...].

W piśmie z dnia 24 października 2011 r. Prezydent Miasta wskazał, że nie wdając się w argumenty merytoryczne odmawia realizacji w/w roszczenia podnosząc zarzut przedawnienia. Pojazdy wnioskodawców zostały bowiem zakupione i zarejestrowane w latach 2005 – 2006. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 118 ustawy – Kodeks cywilny roszczenia związane z prowadzoną działalnością gospodarczą przedawniają się z upływem trzech lat.

W skardze na akt z zakresu administracji publicznej stwierdzony pismem Prezydenta Miasta z dnia 6 października 2011 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. S. – S. i M. S. wnieśli o:

- uchylenie w/w aktu Prezydenta Miasta;

- stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności;

- stwierdzenie obowiązku organu administracji publicznej dokonania zwrotu zaskarżonej części opłaty wynoszącej 425 zł za każdy z zarejestrowanych pojazdów;

- stwierdzenie obowiązku dokonania zwrotu powyższej kwoty wraz z oprocentowaniem od dat uiszczenia opłat za wydanie kart pojazdu, każdorazowo do dnia określonego zgodnie z art. 78 § 5 pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa, tj. do 30 – tego dnia od dnia publikacji sentencji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (Dz. U. C 64 z dnia 8 marca 2008 r.), a więc do dnia 7 kwietnia 2008 r.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący odnosząc się do dotychczasowego przebiegu postępowania wskazali, że w świetle jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych czynność polegająca na odmowie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo jako wydana bez podstawy prawnej. Tym samym istnieją zasadne podstawy do uwzględnienia skargi oraz wydania orzeczenia zgodnie z wnioskami zawartymi w jej petitum.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie.

W uzasadnieniu swojej odpowiedzi na skargę organ podniósł, że wskazane przez autora skargi pismo stanowiło w istocie informację o przepisach regulujących wysokość opłat za wydanie karty pojazdu obowiązujących w okresie 23 sierpnia 2003 r. – 15 kwietnia 2006 r. oraz informację o tym, że Urząd Miasta nie prowadzi postępowań w trybie administracyjnym dotyczących zwrotu opłat pobranych z tego tytułu.

Nadto organ wskazał, że w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa błędnie wskazano organ administracji publicznej, tj. Starostę [...].

W ocenie organu roszczenie skarżących jako roszczenie o charakterze cywilnoprawnym może być realizowane przed sądem powszechnym. Nie ma bowiem podstaw aby zwrotu opłaty dochodzić w oparciu o przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa regulujące problematykę zasad oraz trybu ustalania nadpłaty podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej w skrócie p.p.s.a.)) sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest czynność organu administracji publicznej – Prezydenta Miasta, polegająca na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie 2 kart pojazdu, której to czynności organ nadał formę pisma z dnia 6 października 2011 r. Dokonując takiej klasyfikacji w/w pisma Sąd nie podzielił tym samym poglądu pełnomocnika organu, który w odpowiedzi na skargę twierdził, że w/w pismo było jedynie informacją o przepisach regulujących wysokość opłat za wydanie karty pojazdu, jak też, że Urząd Miasta nie prowadzi postępowań w dotyczący zwrotu tych opłat w trybie administracyjnym. W/w pismo było odpowiedzią na wniosek pełnomocnika skarżących domagających się zwrotu nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu i jakkolwiek nie zawierało ono wprost stwierdzenia odmowy zwrotu nadpłaty, to z jego treści wynikało bezspornie, że organ zwrotu nadpłaty nie dokona. Z kolei w udzielonej odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ stwierdził, że odmawia realizacji roszczenia podnosząc zarzut przedawnienia ( pismo z dnia 27 stycznia 2012 r.).

Sąd nie podzielił również stanowiska organu, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 17 października 2011 r. nie czyni zadość wymaganiom przepisu art. 52 § 3 p.p.s.a., ponieważ nie zostało skierowane do właściwego organu. W/w pismo zostało skierowane do Prezydenta Miasta, zaś w jego treści wezwano do usunięcia naruszenia prawa, co – jak wskazywali skarżący – było omyłką pisarską. O powyższym świadczy zwłaszcza fakt, że na powyższe pismo Prezydent Miasta udzielił odpowiedzi nie mając wątpliwości do kogo zostało ono skierowane.

Kwestią wstępną jest rozważenie dopuszczalności skierowania żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu na drogę administracyjną. Według reguł określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przeprowadzana przez sądy administracyjne kontrola, w ramach sprawowanego przez nie wymiaru sprawiedliwości, mająca na celu zbadanie aktu prawnego lub czynności z punktu widzenia zgodności z prawem, obejmuje między innymi, orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie oraz akty lub czynności z zakresu administracji publicznej inne niż decyzje i postanowienia dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 1, 2 i 4 p.p.s.a.).

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący uiścili opłaty za dwie karty pojazdu w związku z rejestracją samochodów na podstawie § 1 ust.1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz.1310 ze zm.).

Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. (sygn. akt I OPS 3/07) przyjął, iż skierowanie do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.) jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały wskazano, że taka kwalifikacja sprawy jest spowodowana tym, iż do zwrotu opłaty za kartę pojazdu nie mogą mieć zastosowania przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa o zwrocie podatku, a jednocześnie nie ma podstaw by wniosek załatwić w drodze decyzji administracyjnej w oparciu o Kodeks postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił ponadto uwagę na szczególny charakter, jaki ma "opłata za wydanie karty pojazdu". Sąd podkreślił, że jej celem jest jedynie przeniesienie na właściciela pojazdu kosztów związanych z faktycznym wytworzeniem i wydaniem karty przez organ rejestrujący, co w innych przypadkach jest zasadniczo obowiązkiem producenta lub importera pojazdu. Należy również wspomnieć, iż "niepodatkowy charakter" opłaty za wydanie karty pojazdu potwierdził również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2007 r. (sygn. akt III CZP 35/07) dopuszczając możliwość dochodzenia jej zwrotu przed sądem powszechnym.

Powyższą uchwałą o sygn. akt I OPS 3/07 Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko przesądził dopuszczalność kognicji sądów administracyjnych w sprawach zwrotu opłat za wydanie kart pojazdów ale nadto określił charakter uiszczonych należności oraz wskazał tryb i formę, w jakiej powinny być załatwione żądanie ich zwrotu.

Co oczywiste, uchwała ta od dnia jej ogłoszenia nakładała na sądy administracyjne obowiązek (w zakresie określonym przez ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oceniania legalności aktów lub czynności w sprawie zwrotu opłaty za karty pojazdu, z perspektywy zawartego w niej stanowiska, co przekładało się na stosowaną formę rozpatrywania tych spraw przez organy administracji.

Należy jednak zauważyć, że w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), która ma istotnie znaczenie dla spraw dotyczących zwrotu opłat za kartę pojazdu. W myśl art. 60 pkt 7 tej ustawy środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw.

Dochodami publicznymi są m.in. daniny publiczne, do których zalicza się: podatki, składki, opłaty, wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, a także inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw ( art. 5 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy).

W ocenie Sądu opłaty za wydanie karty pojazdu należy zaliczyć do niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w powołanym wyżej przepisie. Ich pobranie następowało na podstawie odrębnej ustawy, tj. art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym ((Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.) i były one pobierane przez właściwe organy administracji (starostę lub prezydenta miasta) na pokrycie poniesionych prze te podmioty kosztów druku i dystrybucji zamówionych i wydawanych właścicielom pojazdów kart. (zob. m.in. C. Kosikowski, Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, Warszawa 2011, s. 105).

Z kolei w art. 67 powołanej ustawy wskazuje się, iż do spraw należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych wymienioną ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nadto odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Ustawodawca przesądził zatem w sposób generalny tryb postępowania w sprawie środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe, będące dochodami pobieranymi przez samorządowe jednostki budżetowe na mocy odrębnych ustaw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 marca 2012 r. (sygn. akt III SA/Łd 45/12; www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje, że skoro w art. 67 ustawy o finansach publicznych postanowiono ogólnie o "sprawach dotyczących należności", zatem w takim zakresie znajdą się również sprawy dotyczące zwrotu opłaty za kartę pojazdu. Dział III Ordynacji podatkowej zawiera bowiem m.in. regulacje dotyczące zwrotu nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku (art. 72 i nast.) co – przy odpowiednim stosowaniu działu III (według dyspozycji art. 67 ustawy o finansach publicznych) – odnosić się będzie także do nadpłaconej części należności za wydanie karty pojazdu.

Mając na uwadze, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 27 września 2011 r., zatem jej rozpoznanie winno nastąpić z zastosowaniem przepisów zmienionej ustawy o finansach publicznych, jak wskazuje bowiem wyraźnie art. 115 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 147 poz. 1241), przepisy dotychczasowe stosuje się nadal do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych z art. 60 powoływanej ustawy o finansach publicznych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie wskazanej ustawy (wprowadzającej).

Wobec powyższego, z uwagi na treść art. 67 ustawy o finansach publicznych, wniosek skarżących winien był zostać rozpoznany z zastosowaniem ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, do których odsyła dyspozycja art. 67 ustawy o finansach publicznych. Wskazane w tym przepisie odpowiednie stosowanie działu III Ordynacji podatkowej i Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza, że wniosek o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu należało potraktować odpowiednio jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty, zaś jego rozpoznanie winno nastąpić w formie decyzji administracyjnej (zgodnie z art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego) zawierającej elementy wskazane w art. 107 § 1 i 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.

Z uwagi na zastosowanie odmiennego trybu załatwienia wniosku, pismo organu z dnia 6 października 2011 r. - nie będące w ocenie Sądu wyłącznie pismem informacyjnym - nie spełnia wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Wprawdzie w treści pisma zawarto oznaczenie organu, datę wydania i podpis osoby sporządzającej przedmiotowy dokument (działającej z upoważnienia Prezydenta Miasta), lecz brakuje mu najistotniejszych elementów, tj. wyraźnego wskazania strony (wskazano na kancelarię radcy prawnego [...]), wyraźnego podania podstawy prawnej, uzasadnienia faktycznego oraz prawnego, a także pouczenia o przysługujących stronie środkach zaskarżenia. Nie ulega zatem wątpliwości, iż powyższe pismo Prezydenta Miasta naruszyło przepisy postępowania, tj. art. 104 § 1 i art. 107 § 1 i 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do meritum sprawy tj. kwestii odmowy dokonania przez organ zwrotu nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu, to jak wskazano wcześniej podstawę jej uiszczenia w wysokości 500 zł stanowił § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, który to przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 (Dz. U Nr 15 poz.119) został uznany za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji, ponieważ określona w tym przepisie wysokość opłaty (500 zł) za wydanie karty pojazdu nie uwzględniała wytycznych ustawowych co do określenia wysokości tej opłaty i była to opłata zbyt wysoka.

Wskazany powyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie 1 maja 2006 r., a w związku z tym Minister Transportu i Budownictwa wydał w dniu 28 marca 2006 r. nowe rozporządzenie, w którym określił opłatę za kartę pojazdu w kwocie 75 zł (Dz. U. Nr 59, poz. 421).

Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006 r. i z tym dniem utraciło moc obowiązującą rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r.

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że opłata za wydanie karty pojazdu została pobrana na podstawie przepisu, który Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją i ustawą - Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Sądu, pomimo że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006r. przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 178 Konstytucji RP sędziowie, w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Nie ma rozbieżności zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie co do tego, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (por. wyrok NSA z 24.02. 2009 r. sygn. akt I OSK 418/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, uchwała NSA z 30 października 2000 r. sygn. akt OPK 13/00, ONSA z 2001 r., Nr 2, poz. 63 oraz wyrok NSA w składzie 7 sędziów z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39).

W konsekwencji należało uznać, że objęta kontrolą sądową czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy zwrotu opłat za kartę pojazdu podjęta została bez podstawy prawnej.

Wbrew stanowisku organu, bez znaczenia jest w okolicznościach niniejszej sprawy, że omawiane rozporządzenie utraciło moc dopiero w dniu 15 kwietnia 2006 r., gdyż Sąd dokonując kontroli legalności czynności Prezydenta Miasta, polegającej na odmowie zwrotu opłat za karty pojazdu, uprawniony jest do dokonania oceny przepisów prawa na dzień dokonania czynności będącej źródłem żądania zwrotu. Pobrane przez organ od skarżących kwoty po 500 zł na postawie § 1 pkt 1 rozporządzenia, wbrew treści art. 77 ust. 4 i 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, nie pozostawały w związku z kosztami związanymi z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, a znacząco je przekraczała, co oznacza, iż Minister Infrastruktury wdając akt wykonawczy – rozporządzenie z 2003 r. przekroczył zakres udzielonego mu upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy.

Ponadto, ustalenie w rozporządzeniu z 2003 r. wysokości opłaty za kartę pojazdu na wskazanym powyżej poziomie spowodowało, iż przejawia ona cechy daniny publicznej, skutkując tym samym naruszeniem art. 217 Konstytucji RP. Przepis ten upoważnia do nakładania danin publicznych tylko w drodze ustawy, a nie aktu wykonawczego.

Wskazana powyżej przez Sąd argumentacja uzasadnia stwierdzenie, że zaskarżona czynność organu polegająca na odmowie skarżącym zwrotu części opłat jest niezgodna z prawem.

Wyjaśnić również należy organowi, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1734/10 wskazał na sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Art. 90 TWE stanowi zaś, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku).

Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r., wydanego w trybie prejudycjalnym w sprawie Piotr Kawala v. Gmina Miasta Jaworzna, C 134/07 (LEX nr 354541), w którym stwierdzono, że art. 90 akapit 1 TWE sprzeciwia się opłacie takiej, jaką ustalono w § 1 powyższego rozporządzenia. W orzeczeniu tym Trybunał orzekł, że sporna opłata jest objęta zakazem z art. 90 akapit pierwszy TWE. Trybunał stwierdził też, że art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany. Postanowienie to ma skutek ex tunc, tj. wywołuje skutek retroaktywny. W świetle tego postanowienia, nakładanie opłaty za kartę pojazdu było od początku sprzeczne z prawem unijnym, co oznacza, że kupujący nie był zobowiązany do uiszczenia tej opłaty.

W końcu odnosząc się do podniesionej w piśmie organu z dnia 24 października 2011 r. kwestii przedawnienia stosownie do art. 118 K.c., w ocenie Sądu, nie można tego stanowiska organu zaakceptować, jako mającego znaczenie dla oceny legalności w niniejszej sprawie. Przedawnienie roszczenia skarżących z tytułu zwrotu części opłaty za kartę pojazdu, winno być bowiem ocenione na gruncie przepisów działu III Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając w oparciu o treść art. 146 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności (punkt I wyroku) z uwagi na brak zastosowania prawidłowego trybu postępowania.

Odnosząc się z kolei do sformułowanych w skardze wniosków o stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku obowiązku Prezydenta Miasta dokonania zwrotu skarżącym części opłaty w wysokości łącznej 825 zł wraz z oprocentowaniem od dnia uiszczenia opłat za wydanie kart pojazdu do dnia określonego zgodnie z art. 78 § 5 pkt 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, wskazać należy, że jakkolwiek Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, brak było możliwości zastosowania w sprawie art. 146 § 2 p.p.s.a.

W orzecznictwie wskazuje się na, że przepis art. 146 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi wyjątek od kasacyjnego charakteru kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego. Niewątpliwie bowiem wyrok sądu uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji ( por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2011 r., I OSK 1747/10, LEX nr 990191). Jako, że w niniejszej sprawie, na skutek orzeczenia Sądu, dojdzie do wydania decyzji załatwiającej sprawę, tym samym Sąd nie był uprawniony do jej rozstrzygania sprawy zamiast organu administracyjnych, przejmując w ten sposób jego ustawowe obowiązki.

Stąd też Sąd nie znalazł podstaw do orzekania w przedmiocie jej wykonania, w trybie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje z kolei swoją podstawę w dyspozycji art. 200 i art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1649 ze zm.). Na zasadzoną na rzecz skarżących kwotę składają się: kwota wpisu od skargi wynosząca 200 zł, opłata za czynności radcy prawnego w wysokości 240 zł oraz kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Rozpoznając ponownie wniosek skarżących datowany na dzień 27 września 2011 r. Prezydent Miasta winien uwzględnić powyższe stanowisko Sądu i wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie nadpłaty za wydanie kart pojazdów mając na uwadze koszty i nakłady poczynione przez organ na ich wydanie.