Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2510/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 42a § 1, art. 41 § 1, art. 41 § 3, art. 228 § 1 pkt 1, art. 247 § 1 pkt 5, art. 46h § 1 pkt 1. art. 46h § 1 pkt 2, art. 180 § 1, art. 187
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka, Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2019 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 3 czerwca 2015 r. do Urzędu Skarbowego w P. wpłynął wniosek J.G. (dalej Wnioskodawca) o wykreślenie zastawu skarbowego ustanowionego wpisem dokonanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dalej NUS) w celu zabezpieczenia zobowiązań B.P. (dalej Skarżący) wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS). Wnioskodawca wskazał, że stanowiący przedmiot zastawu koń wyścigowy [...] nie stanowi własności Skarżącego. Ponadto wartość wspomnianego konia nie przekracza kwoty umożliwiającej ustanowienie na nim zastawu skarbowego.

Decyzją z [...] grudnia 2015 r. (wydaną wobec J.G.) NUS, na podstawie art. 207 i art. 42a § 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej Op), odmówił Wnioskodawcy wykreślenia zastawu na koniu wyścigowym [...]. Organ uznał, że zgromadzone w sprawie dowody potwierdzały, iż na dzień ustanowienia zastawu właścicielem konia był Skarżący.

Wspomniana decyzja została doręczona Wnioskodawcy, Skarżącemu oraz ZUS. Pismem z 4 lutego 2016 r. Skarżący złożył od niej odwołanie, w którym wniósł o wykreślenie ustanowionego zastawu z rejestru zastawów skarbowych.

Decyzją z [...] maja 2016 r. (wydaną wobec B.P.) Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej DIS), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 42a § 1 i 2 Op, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego została doręczona Skarżącemu oraz NUS.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B.P. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wyrokiem z 11 lipca 2017 r., III SA/Wa 2106/16 (prawomocnym od 4 stycznia 2018 r.) tut. Sąd stwierdził nieważność decyzji DIS z [...] maja 2016 r.

W uzasadnieniu Sąd przywołał treść art. 42a § 1 Op i wskazał, że jedynie właściciel rzeczy objętej zastawem lub osoba, której przysługuje prawo będące przedmiotem zastawu ma interes prawny w postępowaniu prowadzonym na podstawie tego przepisu. Stroną postępowania o wykreślenie zastawu skarbowego nie może być natomiast podatnik, którego zobowiązanie zastaw skarbowy ma zabezpieczać.

W związku z tym Sąd uznał, że Skarżący nie był stroną tego postępowania. Wspomnianego statusu nie uzyskał wskutek doręczenia mu decyzji NUS z [...] grudnia 2015 r. Skarżący nie posiadał legitymacji do wniesienia odwołania od tej decyzji, a zatem DIS winien na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Op wydać postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania.

Z uwagi natomiast na fakt wydania decyzji przez DIS wobec podmiotu niebędącego stroną, Sąd stwierdził nieważność tego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) w zw. z art. 247 § 1 pkt 5 Op.

Sąd, formułując zalecenia dla organu odwoławczego nakazał uwzględnić ocenę prawną zawartą w wyroku i na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Op stwierdzić niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Skarżącego.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r., wydanym wobec B.P., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej DIAS), na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Op, stwierdził niedopuszczalność odwołania.

W uzasadnieniu DIAS przytoczył ocenę prawną zaprezentowaną przez tut. Sąd w wyroku z 11 lipca 2017 r., III SA/Wa 2106/16.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B.P. wniósł o dołączenie akt postępowań prowadzonych pod sygn. III SA/Wa 2027/16 i III SA/Wa 3037/15, uchylenie zaskarżonego ostanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił DIAS naruszenie:

1) art. 153 Ppsa, poprzez przyjęcie, wbrew treści wyroku tut. Sądu, że Skarżący nie byłby stroną gdyby rzecz lub prawo obciążone zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia nie stanowiły własności podatnika, w sytuacji gdy ustanowienie zastawu nastąpiło właśnie z powodu ustalenia, iż w dacie jego ustanowienia był właścicielem konia;

2) art. 46h § 1 pkt 1 Op, poprzez uznanie, że Skarżący nie jest stroną postępowania skoro nie jest właścicielem rzeczy, na której ustanowiono zastaw, w sytuacji gdy ustanowienie zastawu zostało skierowane do Skarżącego jako do właściciela rzeczy ruchomej;

3) art. 180 § 1 i art. 187 Op, poprzez przyjęcie przez organ, że Skarżący nie posiada interesu prawnego, bez wcześniejszego zbadania czy koń, na którym ustanowiono zastaw skarbowy swoją wartością przekraczał kwotę 12.400 zł.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej Ppsa) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Na podstawie art. 120 Ppsa, w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Tytułem przypomnienia wskazać należy, że tut. Sąd, w wyroku z 11 lipca 2017 r., III SA/Wa 2106/16, uznał, iż z brzmienia zdania drugiego art. 42a § 1 Op wynika, że podmiotem, któremu przysługuje ustanowione tym przepisem uprawnienie do żądania wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych jest osoba będąca właścicielem rzeczy będącej przedmiotem zastawu lub, której przysługuje prawo będące przedmiotem zastawu, niebędąca podatnikiem, płatnikiem, inkasentem, następcą prawnym lub osobą trzecią odpowiadającą za zaległości podatkowe, których rzeczy ruchome lub prawa majątkowe na podstawie art. 41 § 1 i 3 Op mogą być przedmiotem zastawu skarbowego. Innymi słowy Sąd stwierdził, że osoba, której zaległości publicznoprawne zostały zabezpieczone zastawem nie może wnioskować o wykreślenie zastawu na podstawie powołanego przepisu. Może to uczynić podmiot powołujący się na swoje prawo własności, które zostało naruszone ustanowieniem zastawu zabezpieczającego zaległości publicznoprawne innej osoby. Wówczas organ rozstrzyga, czy ustanawiając zastaw prawidłowo przyjął, że przedmiot zastawu stanowił własność dłużnika, a nie podmiotu wnioskującego o wykreślenie zastawu.

Reasumując z powołanego wyroku wynika, że:

- stroną postępowania przed NUS był wnioskodawca J.G.; przymiot strony nie przysługiwał natomiast dłużnikowi B.P.;

- Skarżący nie mógł złożyć odwołania od decyzji NUS wydanej wobec J.G.;

- złożone przez Skarżącego odwołanie było niedopuszczalne, a zatem DIS winien wydać postanowienie na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Op;

- decyzja DIS wydana wobec B.P. została wydana wobec podmiotu niebędącego stroną, była więc dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 Op.

Na obecnym etapie postępowania przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie organu odwoławczego wydane w następstwie prawomocnego wyroku tut. Sądu, który wypowiedział się w sposób wiążący w kwestii sposobu rozstrzygnięcia postępowania odwoławczego zainicjowanego odwołaniem złożonym przez Skarżącego. Sąd w związku z tym kontroluje, czy DIAS prawidłowo wykonał zalecenia tut. Sądu, zawarte w wyroku z 11 lipca 2017 r., III SA/Wa 2106/16, tj. czy wydał postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania B.P. na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Op.

Zgodnie bowiem z art. 153 Ppsa, ocena prawna i wskazania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że DIAS wydał postanowienie z [...] sierpnia 2018 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania Skarżącego. Organ odwoławczy zrealizował zatem zalecenia tut. Sądu zarówno co do formy rozstrzygnięcia jak i jego treści.

Skarżący w złożonej skardze dąży natomiast w istocie do wykazania, że skoro uznano go w postępowaniu przed organami za właściciela przedmiotu zastawu, to ma on legitymację do tego, aby kwestionować imputowane mu prawo własności oraz podważać w ten sposób skuteczność zastawu. Skarżący pomija tym samym ocenę prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku z 11 lipca 2017 r., III SA/Wa 2106/16, wykluczającą możliwość uznania, że przymiot strony w takim postępowaniu służy dłużnikowi, który posiada zaległość zabezpieczoną zastawem na rzeczy ruchomej i kwestionuje prawidłowość uznania go za właściciela tej rzeczy.

Wspomniana ocena prawna została wyrażona w prawomocnym wyroku, który jest wiążący w tej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 170 Ppsa, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Niezasadny okazał się zatem zarzut naruszenia art. 153 Ppsa, gdyż organ odwoławczy uwzględnił ocenę prawną i zalecenia zawarte w wyroku tut. Sądu z 11 lipca 2017 r., III SA/Wa 2106/16.

Jeśli chodzi natomiast o zarzut naruszenia art. 46h § 1 pkt 1 Op wskazać należy, że ów przepis wszedł w życie 1 lipca 2017 r. na mocy ustawy z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1649 ze zm.). Treść tego przepisu potwierdziła uprzedni stan prawny, wynikający z treści uchylonego z dniem 1 lipca 2017 r. art. 42a § 1 Op, co do możliwości wniesienia wniosku o wykreślenie zastawu przez podmiot powołującej się na swoje prawo własności przedmiotu zastawu.

Dla Skarżącego ważniejszy jest natomiast obecnie art. 46h § 1 pkt 2 Op w brzmieniu nadanym wspomnianą nowelą, gdyż wskazuje on, że także dłużnik, którego zaległość zabezpieczono zastawem, może wnioskować o jego wykreślenie wykazując, iż nie był właścicielem rzeczy ruchomej w dniu powstania zastawu. Skarżący w obecnym stanie prawnym może zatem sam wnioskować o wykreślenie przedmiotu zastawu, powołując się na treść wspomnianego przepisu Op i wykazując, że przedmiot zastawu w dniu jego ustanowienia nie był jego własnością.

Nie mniej jednak treść art. 46h § 1 pkt 2 Op nie czyni odwołania wniesionego w tej sprawie dopuszczalnym, gdyż w tej kwestii wypowiedział się tut. Sąd. Nastąpiło to w prawomocnym wyroku III SA/Wa 2106/16, który zapadł 11 lipca 2017 r., a więc w dacie gdy obowiązywał już art. 46h § 1 pkt 2 Op i nie obowiązywał art. 29a ust. 1 tej ustawy.

W konsekwencji DIAS był związany wytycznymi tut. Sądu na podstawie art. 153 Ppsa, gdyż od dnia orzekania przez Sąd do dnia wydania postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania przepisy prawa nie uległy zmianie.

Wbrew zarzutowi naruszenia art. 180 § 1 i art. 187 Op, organ odwoławczy nie musiał badać interesu prawnego Skarżącego, gdyż w tej kwestii, w analogicznym stanie prawnym, wypowiedział się prawomocnie tut Sąd w wyroku z 11 lipca 2017 r., III SA/Wa 2106/16. Dodać należy że Sąd w tym wyroku badał interes prawny Skarżącego na dzień składania odwołania, a zatem na dzień 4 lutego 2016 r. Wówczas Skarżący, wobec treści obowiązującego w tej dacie art. 42a § 1 Op, takowego interesu prawnego nie posiadał. Ponadto obwołanie zostało wniesione od decyzji wydanej wskutek wniosku J.G. Jak wskazał Sąd w tym wyroku, decyzją z [...] grudnia 2015 r. NUS odmówił wyłącznie J.G. uwzględnienia jego wniosku złożonego na podstawie art. 42a § 1 Op. Wobec braku interesu prawnego po stronie podmiotu wnoszącego odwołanie i zastosowania art. 228 § 1 pkt 1 Op nie było również podstaw do badania w postępowaniu odwoławczym, czy koń, na którym ustanowiono zastaw skarbowy swoją wartością przekraczał kwotę 12.400 zł. W sprawie zapadło bowiem postanowienie kończące postępowanie w sprawie, w którym DIAS badał wyłącznie legitymację do wniesienia odwołania przez Skarżącego. Wobec stwierdzenia, że Skarżący takowej nie posiadał, DIAS nie miał podstaw by merytorycznie oceniać legalność odmowy wykreślenia zastawu, w tym także w kwestii wartości przedmiotu zastawu.

Ze względu na powyższe okoliczności skarga okazała się bezzasadna i należało orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 151 Ppsa.