Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 240/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 208 par. 1, art. 233 par. 1 pkt 2 lit a 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 36 ust. 1,
journal: Dz.U. 2004 nr 4 poz 27
law: Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych - tekst jednolity.
article: art. 8, art. 135 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej we W., opisane w sentencji niniejszego wyroku, zostało wydane w następującym okolicznościach.

Skarżąca spółka dysponowała zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w punktach gier na terenie województwa d., udzielonym decyzją Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2004 r. (Nr [...]).

W dniu [...] września 2009 r. do tego organu wpłynął wniosek spółki o zmianę tegoż zezwolenia, w zakresie wymiany trzech punktów gier. W związku z wejściem w życie (z dniem 31 października 2009 r.) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 168, poz. 1323), wniosek, o którym mowa, wraz z całym materiałem dowodowym zebranym w sprawie, został przekazany Dyrektorowi Izby Celnej we W., celem jego rozpatrzenia.

Ten ostatni organ wydał w dniu [...] stycznia 2010 r. decyzję, w której odmówił dokonania zmiany zezwolenia, powołując się na art. 135 ust.1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540 ze zm.).

Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] marca 2010 r. utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie (z dnia [...] stycznia 2010 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki na decyzję organu celnego z dnia [...] marca 2010 r. (wyrok z dnia [...] sierpnia 2010 r., III SA/Wr [...]). Jednak Naczelny Sąd Administracyjny – po rozpoznaniu skargi kasacyjnej spółki – uchylił wyrok z dnia [...] sierpnia 2010 r i decyzję z dnia [...] marca 2010 r. (wyrok NSA z dnia [...] listopada 2013 r., II GSK [...]). Wskazał w uzasadnieniu, że ta sama osoba podpisała decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. jak i decyzję z dnia [...] marca 2010 r.

Dyrektor Izby Celnej we W. wydał w dniu [...] lutego 2014 r., na poziomie drugiej instancji, decyzję (nr [...]), w której uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2010 r. i umorzył postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu takiego zakończenia sprawy – po przedstawieniu przebiegu dotychczasowego postępowania – Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zezwolenia z dnia [...] sierpnia 2004 r. utraciło ważność w dniu [...] sierpnia 2010 r. Tym samym brak jest przedmiotu postepowania w sprawie zmiany lokalizacji punktów gier. Nie można bowiem zmieniać lokalizacji punktów gier w zezwoleniu, które utraciło ważność. Tym samym postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Dlatego też, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, należało uchylić decyzje organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie.

Niezależnie od powyższego, wskazano w uzasadnieniu, że nie można w sprawie powoływać na przepisy przejściowe (w tym przepis art. 135 ust. 2) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE") z dnia 19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11 i C-217/ 11 ("A" i inni przeciwko Polsce).

W tym zakresie organ stwierdził, że ustawy o grach hazardowych z 2009 r. nie notyfikowano, gdyż jej postanowienia nie są przepisami technicznymi w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998r., ze zm.). Tym samym mogą być nadal legalnie stosowane, w tym art. 135 ust. 1 i 2 ustawy o grach hazardowych.

W końcowym fragmencie uzasadnienia, Dyrektor Izby Celnej powołał się na liczne judykaty tutejszego Sądu, w których podzielił on stanowisko organu. Przywołano także postanowienie SN z dnia 28 listopada 2013 r. (I KZP 15/13), w którym wyrażono zapatrywanie, w myśl którego sądy i urzędy powinny stosować przepisy ustawy o grach hazardowych mimo braku ich notyfikacji, a wątpliwości co do ich obowiązywania może jedynie rozstrzygnąć Trybunał Konstytucyjny.

Spółka wniosła na opisaną decyzję (z dnia [...] lutego 2014 r.) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając:

Naruszenie art. 165a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 1 pkt 4 i 11 w zw. z art. 8 ust. 1 Dyrektywy nr 98/34/WE z uwzględnieniem wykładni tych przepisów podanej w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19.07.2012 r. w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11, C-217/11, przez błędną systemową wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu, że przepis art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych w powiązaniu z innymi przepisami tej ustawy, w szczególności art. 129 ust. 1 i 2 art. 138 ust. 1,

art. 144 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1 ustawy, nie jest przepisem technicznym w rozumieniu ww. dyrektywy, podczas gdy z orzecznictwa TSUE, stanowiącego część porządku prawnego UE, wynika wniosek przeciwny. W konsekwencji organ powinien odmówić zastosowania tegoż przepisu i procedować zgodnie ze złożonym przez stronę wnioskiem.

W związku z powyższym wniosła o: 1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, 2) zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej złożonej przez skarżącą od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. - sygn. akt II GSK [...], 3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ rozważył także charakter kwestionowanych w skardze przepisów, czy regulacje te są zgodne z celem dyrektywy 98/34/WE. Organ stwierdził, że kwestionowane przepisy ustawy o grach hazardowych (art. 129 ust. 1 i 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 , art. 144), stanowią jedynie potencjalnie przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 (art. 1 pkt 4 – a inne wymagania) dyrektywy 98/34/ WE. W przywoływanym orzeczeniu, Trybunał nie przesądził kwestii, że stanowią one normy o technicznym charakterze, lecz uzależnił uznanie wskazanych przepisów za podlegające notyfikacji, gdy sąd krajowy ustali, że przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów. Trybunał przesądził, że nowe przepisy nie doprowadzają do marginalizacji użytkowania automatów do gier o niskich wygranych (pkt 34 wyroku), a zakaz wydawania, przedłużania i zmiany zezwoleń może wpływać bezpośrednio na obrót automatami, jeżeli towarzyszy temu zmniejszenie ogólnej liczby kasyn gry, jak również liczby automatów, jakie mogą w nich być użytkowane.

Według organu, uznanie przepisu za techniczny nie przesądza o obowiązku jego notyfikacji. Dała temu wyraz Komisja Europejska w piśmie z 5 września 2011 r. skierowanym do Prezesa i Członków Trybunału Sprawiedliwości w uwagach pisemnych w połączonych sprawach C- 213/11, C-214/11 i C-217/11, gdyż dyrektywa

98/34/WE przewiduje zwolnienia z tego obowiązku w art. 10 i art. 9 ust. 7. Komisja odesłała do ustaleń sądu krajowego składającego pytanie prejudycjalne, który przyjął założenie, że wydaniu nowej ustawy o grach hazardowych nie towarzyszyła pilna potrzeba wywołana przez poważne i nieprzewidziane okoliczności, do której odwołuje się art. 9 ust. 7 dyrektywy (pkt 70 pisma). W pkt 76-78 Komisja podkreśliła, że TSUE w orzecznictwie w sprawach gier hazardowych wiele razy uznał, że względy przeciwdziałania zagrożeniu uzależnienia graczy od hazardu należą do celów, które mogą być uznane za nadrzędne względy interesu ogólnego uzasadniające ograniczenia podstawowych swobód traktatowych. Według Komisji, regulacje krajowe, stanowiące ograniczenie swobodnego przepływu towarów, nie muszą pozostawać w sprzeczności z prawem unijnym, jeżeli mogą być uzasadnione względami interesu ogólnego wymienionymi w art. 36 TFUE lub wskazanymi w orzecznictwie Trybunału. W przypadku ograniczeń dotyczących użycia produktów służących wyłącznie organizacji gier hazardowych państwa członkowskie zachowują większą swobodę wyboru środków w celu przeciwdziałania uzależnieniu od hazardu. Dyrektywa 98/34/WE nie reguluje natomiast skutków prawnych przyjęcia przez państwo członkowskie określonych przepisów technicznych przy braku uprzedniej notyfikacji tych przepisów Komisji Europejskiej.

Co do "techniczności" przepisów ustawy o grach hazardowych organ zauważył, że przepisami technicznymi w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, podlegającymi obowiązkowi uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej, są tylko przepisy krajowe, które stanowią przeszkody w swobodnym przepływie towarów według przepisów Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Są więc środkami o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych w przepływie towarów (według art. 34 TFUE). Przepisy ustawy o grach hazardowych regulujące udzielanie zezwoleń na działalność gospodarczą w zakresie gier hazardowych i przepisy przejściowe tej ustawy w tej kwestii stanowią według organu niedyskryminacyjne ograniczenia niektórych sposobów sprzedaży. Nie dotyczą bowiem bezpośrednio samych towarów, a określają jedynie pewne sposoby korzystania z określonych towarów w obrocie prawnym.

Organ stwierdził, że według stanowiska Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zawartego w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r., przepisy krajowe można uznać za "inne wymagania" w rozumieniu art. 1 pkt 4 dyrektywy 98/34, jeśli ustanawiają one

"warunki" determinujące w istotny sposób skład, właściwości lub sprzedaż produktu. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu, takie warunki nie zachodzą. Przede wszystkim automaty do gier o niskich wygranych nie stanowią jednorodnego produktu. Są grupą urządzeń o różnych cechach i parametrach technicznych, posiadających tylko pewne cechy wspólne (określoną wysokość stawki i wygranej za jedną grę). Często wystarczy dokonać niewielkich zmian parametrów technicznych lub programowych, aby zmienić ich funkcje. To tak, jakby urządzenie w postaci komputera, w zależności od użytego oprogramowania, mogłoby być używane do różnych celów, nawet jako automat do gier o niskich wygranych. Wystarczy zatem dokonać niewielkich modyfikacji programowych, aby nawet "zwykły" komputer stał się automatem do gier o niskie wygrane lub automat o niskich wygranych stracił takie cechy. Przedmiotowe automaty mogą nadal służyć i być komercyjnie eksploatowane jako automaty do gier o niskich wygranych, w Polsce (w kasynach gry) czy za granicą. Wiele krajów członkowskich dopuszcza bowiem urządzanie gier na automatach poza kasynami.

Na poparcie stanowiska, iż przepisy ustawy o grach hazardowych nie wymagały uprzedniej notyfikacji jako przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/ WE organ przywołał także orzecznictwo sądowoadministracyjne, według którego przepisy ustawy o grach hazardowych nie tyle ograniczają działalność w zakresie gier hazardowych, co mają na celu ucywilizowanie tej działalności, która nota bene nie jest zwykłą działalnością gospodarczą i niesie ze sobą wiele poważnych zagrożeń dla społeczeństwa. Powołano się również na takie stanowisko przyjęte przez Parlament Europejski czy Rzecznika Generalnego w opinii z dnia 17 grudnia 2009 r., który stwierdził, że państwom członkowskim przysługuje swoboda uznania, wystarczająca do określenia wymogów niezbędnych dla ochrony uczestników gier oraz porządku społecznego, przy uwzględnieniu ich specyfiki społeczno-kulturowej.

W dalszej części swojej wypowiedzi organ argumentował, że nawet gdyby uznano, że przepisy ustawy o grach hazardowych są przepisami technicznymi w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, to nie podlegałyby one obowiązkowi ich uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej. Są one bowiem wyłączone spod obowiązku notyfikacji na mocy klauzuli z art. 10 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE, który stanowi, iż przepisów dyrektywy o obowiązku uprzedniej notyfikacji przepisów technicznych oraz zawierających klauzulę standstill nie stosuje się m. in. do takich przepisów krajowych, które "stosują klauzule bezpieczeństwa, wprowadzone przez obowiązujące wspólnotowe akty prawne".

Następnie, w bardzo obszernym wywodzie – wspartym licznymi cytatami i odniesieniami do orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości – wskazano na zagrożenia społeczne wynikające z gier hazardowych i zamiar w związku z tym ustawodawcy objęcia nadzorem i kontrolą nad rynkiem gier hazardowych, ochrony społeczeństwa przed negatywnymi skutkami hazardu, stopniowego wygaszania działalności w zakresie gier na automatach w salonach.

Przedstawiono obrót automatami do gier w latach 2007-2011. Organ stwierdził na tej podstawie, że nie doszło do znacznego ograniczenia obrotu automatami do gry, a na sytuację w tym zakresie miała wpływ nie tylko ustawa o grach hazardowych, a także takie okoliczności, jak nasycenie rynku i wzmożenie kontroli w sektorze gier hazardowych w związku z wykrytymi nieprawidłowościami. Podkreślił ponownie, że na rynku istnieją różnorodne produkty, które mogą być używane do gier o niskie wygrane. Stąd podział na automaty do gier i automaty do gier o niskich wygranych był podziałem sztucznym. Definicja automatów do gier o niskich wygranych różni się od definicji automatów do gier przede wszystkim w zakresie stawki i wysokości wygranej. Dla gracza, wizualnie i użytkowo automaty do gier o niskich wygranych i automaty do innych gier niczym się nie różnią. Czynnikiem decydującym o przeznaczeniu danego automatu jest zainstalowany w nim program. Sam automat jako towar nie ulega natomiast zmianom.

Organ nie wykluczył jakiegokolwiek wpływu analizowanych przepisów ustawy o grach hazardowych, zmierzających do ograniczenia i stopniowej likwidacji działalności w postaci gry na automatach o niskich wygranych na ich sprzedaż. Popyt na takie automaty na rynku polskim musi bowiem ulec spadkowi. Aby je legalnie użytkować, będzie niezbędna zmiana ich właściwości, na przykład przekształcając je w urządzenia do gier zręcznościowych. Nie przesądza to o obowiązku notyfikacji omawianych przepisów. Trybunał stwierdził, że marginalizacja obrotu w ramach Unii nie przesądza o obowiązku notyfikacji danego przepisu. Na ocenę charakteru przepisów przejściowych ustawy o grach hazardowych nie ma wpływu ocena wielkości całego rynku wspólnotowego i to, czy obrót automatami do gier w skali europejskiej uległ istotnym zmianom wskutek wejścia w życie polskiej ustawy o grach hazardowych.

Nawet minimalny wpływ na rynek wspólnotowy nie rodzi obowiązku notyfikacji. Ustawa nie zawiera żadnych przepisów ograniczających, bądź nakładających jakiekolwiek ograniczenia w obrocie automatami o niskich wygranych między Państwami Członkowskimi.

Dyrektor Izby Celnej stwierdził w konkluzji, że przepisy art.129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych nie podlegały notyfikacji i mogą stanowić podstawę prawną decyzji.

Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2012 r. (VI SA/Wa 1899/12) organ dodał, że sposób postępowania w przypadku naruszenia przepisów traktatowych określa art. 258 TFUE (dawny 226 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską; Dz. Urz. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.), zgodnie z którym "Jeśli Komisja uzna, że Państwo Członkowskie uchybiło jednemu z zobowiązań, na nim ciążą na mocy Traktatów, wydaje ona uzasadnioną opinię w tym przedmiocie, po uprzednim umożliwieniu temu Państwu przedstawienia swych uwag. Jeśli Państwo te zastosuje się do opinii w terminie określonym przez Komisję, może ona wnieść sprawę do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej". Wynika z tego możliwość dyscyplinowania państw członkowskich w kwestii respektowania przepisów traktatowych. Musi to jednak nastąpić z inicjatywy Komisji Europejskiej. Organy administracji publicznej zobligowane są do ustalenia obowiązywania normy prawnej, stwierdzenia, czy konkretna norma prawna weszła w życie oraz nie została w okresie jej stosowania formalnie derogowana.

W dalszej części wywodów odwołano się do unormowań Konstytucji, z której wynika obowiązek poszanowania i przestrzegania prawa powszechnie obowiązującego tak długo, jak długo prawo to nie utraciło mocy obowiązującej z punktu widzenia kształtowania indywidualnych i konkretnych praw i obowiązków. Organ podkreślił, że nie można odmówić przestrzegania prawa tylko ze względu na powzięcie wątpliwości co do zgodności określonego przepisu z prawem unijnym. Zgodnie z przepisem art. 7 Konstytucji, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Organy władzy wykonawczej nie mogą więc odmawiać stosowania i egzekwowania przepisów ustawowych, dopóki uprawnione do tego organy nie stwierdzą niezgodności danego aktu prawnego z Konstytucją czy z aktami prawa unijnego. Dyrektor Izby

Celnej nie jest zatem uprawniony do oceny zgodności z Konstytucją przepisów ustawy o grach hazardowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno orzeczenia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Dokonując tak określonej kontroli skład orzekający Sądu stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej we W. uchylił decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych odnośnie lokalizacji punktów gier i umorzył postępowanie w sprawie.

U podstaw załatwienia sprawy, zainicjowanej wnioskiem spółki, legło ustalenie, że wydane na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2009 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. 2004 r. nr 4, poz. 27 ze zm.) zezwolenie - w postaci decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2004 r. (Nr [...] – zgodnie z art. 36 ust. 1 tej ustawy, udzielone było na okres 6 lat, a zatem bezpowrotnie utraciło ważność z upływem [...] sierpnia 2010 r.

Zastosowanie w tej sytuacji znajduje art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej w skrócie jako " O.p.") w związku z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, ze zm.; w skrócie dalej - "u.g.h.").

Zgodnie z art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r., III SA 2225/01, Biul. Skarb. 2003, nr 6, s. 25). Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może mieć charakter pierwotny, czyli powstać przed wszczęciem postępowania, jak też wtórny i pojawić się w toku już trwającego postępowania, lecz bez względu na moment jej powstania wszczęte postępowanie podlega umorzeniu.

Odnosząc to do okoliczności sprawy trzeba podkreślić, że jej materia dotyczy zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie lokalizacji punktu gier na automatach o niskich wygranych. Zezwolenie to jednak wydane zostało na czas określony - okres sześciu lat, czyli realizacja uprawnień z jego tytułu wynikających była ograniczona w czasie. Upływ bowiem terminu powoduje ustanie skutku prawnego w postaci umożliwienia prowadzenia opisanej działalności, a inaczej ujmując – oznacza wygaśnięcie stosunku materialnoprawnego, obejmującego to uprawnienie, gdyż wydana decyzja w przedmiocie zezwolenia przestaje funkcjonować w obrocie prawnym z mocy prawa – z chwilą w niej oznaczoną. Wystąpienie tej okoliczności czyni bezprzedmiotowym postępowanie w zakresie zmiany zezwolenia. Wobec zaprzestania bowiem istnienia materialnoprawnego stosunku stanowiącego podstawę nabytego prawa, zachodzi brak podstaw prawnych do dokonywania jakichkolwiek zmian w decyzji kształtującej ten stosunek materialnoprawny w sferze administracji publicznej.

W sytuacja wygaśnięcia, tak jak w sprawie, przez upływ czasy zezwolenia (wynikającego z niego uprawnienia) na etapie postepowania odwoławczego, organ zasadnie uchylił decyzje organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie (art. 233 § 1 pkt 2 lit a 1 O.p.). Utrzymanie w obrocie prawnym decyzji organu pierwszej instancji sugerowałoby, że spółka ma ważne zezwolenie i wynikające z niego uprawnienie.

W tym stanie, zdaniem Sadu, nie ma konieczności odnoszenia się do zarzutów skargi co do charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych, w szczególności art. 135 ust. 2 tej ustawy. Wniosek o zawieszenie postępowanie został rozpoznany na rozprawie

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.