Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2967/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sąd. Szymon Widłak (spr.) Protokolant : sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lipca 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A" w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izb Celnej na rzecz Spółki "A" w W. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/Sz. Widłak /-/M. Kosewska /-/M.Kwiecińska


UZASADNIENIE

W 2001 roku działając z upoważnienia Spółki "A" w W., Agencja Celna "B" z S. zgłaszała do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towary określone jako "ciągnik drogowy nowy, do ciągnięcia naczep" marki DAF.

Do zgłoszeń celnych dołączono m.in: rachunki importowe wystawione w PLN zgodnie z którymi deklarowano wartość towaru w poszczególnych zgłoszeniach celnych.

Ponieważ zgłoszenia celne odpowiadały wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 celnego funkcjonariusze celni przyjęli je, co spowodowało objęcie zgłoszonego towaru procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego.

W dniu [...] maja 2002 roku strona zwróciła się z wnioskiem o uznanie za nieprawidłowe 829 zgłoszeń celnych z 2001r. dotyczących dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochodów ciężarowych. We wniosku jak też w uzupełniającym je piśmie z dnia [...] czerwca 2003r. strona wskazała, iż zadeklarowana w zgłoszeniach celnych wartość celna towaru uległa zmianie ze względu na istnienie porozumienia między firmami, ustalającego wzajemną politykę cenową na rok 2001 w myśl którego wartość transakcyjną określono w złotych polskich jako równowartość kwot wyrażonych w EUR przy zastosowaniu kursu przeliczeniowego jednakowego dla wszystkich dostaw w wysokości [...] za 1 EUR.

Z porozumienia tego wynika, że w okresie styczeń - grudzień 2001 roku producent będzie obciążał importera za pojazdy sprzedane importerowi w złotych polskich (PLN) jako równowartość kwot wyrażonych w euro (EUR), przy zastosowaniu stałego kursu przeliczeniowego w wysokości [...]. W grudniu 2001 roku producent dokona dostosowania ceny sprzedaży z rzeczywistym kursem przeliczeniowym PLN do EUR obowiązującym w dniu każdej dostawy. Dostosowanie dotyczyć będzie wyłącznie pojazdów sprzedanych przez importera i będzie odbywać się przy pomocy noty obciążeniowej lub noty uznaniowej wystawionej przez producenta. Producent uprawniony jest do wystawienia not obciążeniowych lub not uznaniowych również w ciągu roku, przy czym noty wystawione w tym okresie traktowane będą jedynie jako zaliczkowe rozliczenie pomiędzy stronami. Ponieważ w roku 2001 rzeczywisty kurs złotego wobec EUR był niższy od kursu planowanego w chwili podpisania porozumienia, nastąpiła zdaniem strony zmiana wartości celnej towaru.

W dniu [...] lipca 2002 roku Zarząd spółki "A" z siedzibą w W. udzielił pełnomocnictwa pracownikom Spółki "C" w osobach T. M. - doradcy podatkowego, A. B. - doradcy podatkowego oraz K. F. do reprezentowania spółki wobec organów administracji państwowej w przed urzędami i izbami celnymi, organami skarbowymi oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w zakresie:

- przygotowania i składania wyjaśnień, odwołań i zażaleń od decyzji i postanowień wydanych przed organami celnymi, podatkowymi, skarg w tym skarg do Naczelnego Sądu Administracyjnego;

- składania wszelkich innych pism i wniosków w toku postępowania;

- dokonywania wszelkich innych czynności w ramach prowadzonych postępowań.

Z treści tegoż pełnomocnictwa wynika, iż ma ono charakter szczególny. Obejmuje umocowanie pełnomocników do reprezentowania mocodawcy w postępowaniach w sprawie uznania za nieprawidłowe zgłoszeń celnych dopuszczających do obrotu samochody ciężarowe, a także wszelkich innych postępowań celnych, podatkowych i administracyjnych i pozostających w związku z w/w kwestią. Każdy z pełnomocników ma prawo do samodzielnego reprezentowania spółki w granicach określonych pełnomocnictwem z prawem substytucji.

W dniu [...] października 2002 roku doradca podatkowy T. M. działając na podstawie pełnomocnictwa z dnia [...] lipca 2002 roku udzielonego przez Spółkę "A" z siedzibą w W. upoważnił adwokat M. S. do osobistego występowania w imieniu spółki wobec organów administracji państwowej w tym przed urzędami celnymi, izbami celnymi, organami skarbowymi i innymi, w zakresie: przygotowania i składania wyjaśnień, skarg, zażaleń i odwołań od decyzji i postanowień wydanych w postępowaniu przed organami celnymi i skarbowymi, składania wszelkich innych pism i wniosków w toku postępowania, odbioru decyzji i postanowień i innych dokumentów wydanych przez organy administracyjne dla spółki.

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] uznał zgłoszenia celne E13 z 2001r objęte postanowieniem [...] z dnia [...] o połączeniu spraw od [...] do [...] za prawidłowe w zakresie zadeklarowanej wartości towaru. Decyzja ta doręczona została adwokat M. S., która pismem z dnia [...] sierpnia 2003 roku złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o orzeczenie co do istoty sprawy przez uznanie względnie z wnioskiem strony zgłoszeń celnych za nieprawidłowe. Zaskarżonej decyzji zarzucano:

naruszenie art. 191 Ordynacji Podatkowej przez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, co w konsekwencji przyczyniło się do ustalenia błędnego stanu faktycznego;

naruszenie art. 23 § 1 i § 9 w związku z art. 85 Kodeksu celnego poprzez uznanie za wartość celną towarów kwoty ujawnionej na fakturze załączonej do zgłoszenia celnego.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazuje, że zgodnie z art. 65 § 2 Kodeksu celnego podstawą do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno zostać dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu zgodnym z wzorem przewidzianym do objęcia towaru określoną procedurą celną. Powinno być podpisanie i winno zawierać wszelkie niezbędne dane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany (art. 64 § 1 Kodeksy celnego).

Do zgłoszenia celnego zgłaszający powinien dołączyć dokumenty, których przedstawienie wymagane jest do objęcia towaru określoną procedurą celną (art. 64 §2 Kodeksu celnego).

W ocenie organu celnego jest bezsporne, iż w chwili dokonywania odprawy celnej strona nie kwestionowała stanu towaru, a w aktach sprawy brak jest dowodu wskazującego, iż przed lub w czasie odprawy celnej strona miała jakiekolwiek wątpliwości co do wartości celnej towaru.

W dalszym ciągu uzasadnienia organ drugiej instancji podkreśla, że zgodnie z art, 21 Kodeksu celnego wartość celna towarów określona jest w celu ustalenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz innych należności pobieranych przez organ celny, jak również stosowania środków polityki handlowej. W celu ustalenia wartości celnej w przypadku transakcji dokonywanych w walutach obcych stosuje się kursy średnie waluty krajowej w stosunku do walut obcych, określone zgodnie z zasadami podanymi w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie sposobu stosowania kursów walut obcych ogłoszonych przez Narodowy Bank Polski, przy czym obowiązujący jest średni kurs, z zasady niezmienny w ciągu dwóch tygodni. Dopuszczalne jest przyjmowanie faktur wystawionych w złotych polskich, wtedy w polu 22 SAD (Waluta i ogólna wartość transakcji) oprócz wartości faktury podaje się symbol waluty (w tym przypadku PLN) zaś w polu 23 SAD (kurs waluty) wpisuje się wartość "1,0000".

Organ celny wskazuje, że wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, tzn. cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalona - o ile jest to konieczne - z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 ustawy (art. 23 § 1 Kodeksu celnego).

W ocenie organu drugiej instancji, wskazana przez stronę okoliczność, iż zadeklarowana w dniu zgłoszenia wartość celna towaru była wartością prowizoryczną, obliczoną na podstawie kursu budżetowego, należy uznać za błędną i nie znajdującą odzwierciedlenia w materiale dowodowym. W świetle decyzji Komitetu Ustalenia Wartości Celnej Światowej Organizacji Handlu (WTO) oraz wyjaśnień Komitetu Technicznego Ustalenia Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) pod pojęciem sprzedaż należy rozumieć określone działanie handlowe spełniające pewne warunki i wymagania (art. 1 ust. 1 Porozumienia w sprawie stosowania Artykułu VIII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu).

Ponadto w art. 23 § 9 Kodeksu celnego podano, iż ceną faktycznie zapłaconą lub należną jest całkowita kwota płatności dokonanej lub mającej zostać dokonana przez kupującego wobec lub na korzyść sprzedawcy za przywożone towary.

Z załączonych przez stronę do zgłoszeń celnych faktur wynika, że transakcja kupna została dokonana. Potwierdzeniem dokonania płatności stanowią nadesłane i potwierdzone przez stronę kopie dokumentów bankowych, zgodnie z którymi importer dokonał przelewu kwot wymienionych w fakturach w kwotach odpowiadających kwotom umiejscowionym na rachunkach dołączonych przez stronę do zgłoszeń celnych. Również w polu 24 SAD jako rodzaj transakcji podano kod "11", co oznacza "kupno za zapłatą". Biorąc powyższe pod uwagę organ celny stwierdza, że nie można uznać, że ceną faktycznie zapłaconą była cena ustalona na podstawie zawartego przez stronę z kontrahentem zagranicznym porozumienia o kształtowaniu polityki cenowej.

Organ celny wskazuje nadto, że w art. 85 § 1 Kodeksu celnego ustanowiono zasadę, że należności celne przywozowe są wymaganie według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących.

W ocenie organu celnego w dniu dokonania zgłoszenia celnego deklarowana wartość celna nie budziła żadnych wątpliwości i jako taka została przyjęta przez organ celny.

W orzecznictwie NSA utrwalił się pogląd, iż cena faktycznie zapłacona lub należna za towar nie jest elementem "stanu towaru w chwili dokonania zgłoszenia celnego" i w związku z tym może zostać w późniejszym czasie zmieniona, jeżeli tylko od samego początku (jeszcze przed zgłoszeniem) istniały okoliczności, według których cena ta powinna być z całą pewnością inna niż została podana, jednak wiarygodne wskazanie tych okoliczności obciąża importera, który jest odpowiedzialny za prawidłowe deklarowanie wartości celnej sprzedanego towaru.

Z powyższego wynika, że konieczne jest ustalenie jest, jaki był stan towaru w momencie dokonania zgłoszenia towaru do procedury celnej. Samo zaś stwierdzenie, że obniżka ceny towaru nastąpiła ze względu na stosowaną politykę cenową między firmami nie jest wystarczającym powodem do korekty wartości celnej.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając przedmiotowej decyzji:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. 23 § 1 i 9 ustawy Kodeks celny, poprzez odmowę skorygowania wartości celnej towarów, których wartość transakcyjna w dniu importu była niższa niż wynikało to ze zgłoszenia celnego.

- naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 120, art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, przez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący istniejących dowodów oraz naruszenie zasady swobodnej ich oceny co w konsekwencji przyczyniło się do ustalenia błędnego stanu faktycznego;

Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W ocenie skarżącej, zawartej w uzasadnieniu, istotą sporu pomiędzy spółką a Dyrektorem Izby Celnej nie jest rozstrzygnięcie kwestii, czy możliwe jest obniżenie wartości celnej po imporcie towarów ponieważ analiza obowiązujących przepisów w tym zakresie a także orzecznictwa NSA, stanowiska organów administracji państwowej, jednoznacznie wskazuje, że obniżenie wartości celnej po imporcie towarów jest możliwe jeżeli redukcja ceny znajduje swoje oparcie w zdarzeniach prawnych mających miejsce przed importem towarów. Powyższe oznacza, w ocenie skarżącej, że istotą sporu pomiędzy spółką a Dyrektorem Izby Celnej jest ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także sposobu prowadzenia postępowania i na tej podstawie odpowiedź na pytanie, czy ceny importowanych towarów ujawnione w fakturach dołączonych do zgłoszenia celnego zostały obniżone, w oparciu o zastosowanie kursu rzeczywistego, którego użycie było uzgodnione pomiędzy skarżącą a "D" w porozumieniu z dnia [...] grudnia 2000 roku - a zatem przed importem towarów.

Skarżąca wskazuje w uzasadnieniu, że spełniła wszystkie przesłanki oraz przedstawiła niezbędne dokumenty do uznania zgłoszeń celnych za nieprawidłowe przytaczając w tym względzie orzecznictwo NSA.

Skarżąca wskazała na naruszenie przez Dyrektora Izby Celnej zasady prawdy obiektywnej poprzez prowadzenie postępowania w sposób dążący do udowodnienia z góry ustalonych założeń oraz nie wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego - ponieważ Dyrektor Izby Celnej twierdzi, iż o braku obniżenia cen towarów świadczą przelewy bankowe potwierdzające płatność według pierwotnych, nie obniżonych cen, chociaż skarżąca oraz jej kontrahent zgodnie potwierdzili, że ostatecznie rozliczenie pomiędzy nimi zostało dokonane przez kompensatę wzajemnych wierzytelności.

W ocenie skarżącej naruszono również zasadę swobodnej oceny dowodów - ponieważ Dyrektor Izby Celnej uznał za nie udowodnione, że cena towaru podana w zgłoszeniu celnym została obniżona, pomimo przedstawienia przez skarżącą m.in. not kredytowych wraz z załącznikami odwołującymi się do pierwotnych faktur załączonych do zgłoszeń celnych oraz oświadczenia "D" potwierdzającego obniżenie pierwotnych cen.

Skarżąca podkreśla również, iż nastąpiło naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, gdyż odmowa obniżenia wartości celnej - w przypadku gdy cena towarów została obniżona przez wystawienie not kredytowych - narusza przepis art. 23 § 1 i 9 w zw. z art. 85 Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł ojej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. W wyniku tej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub gdy doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogły w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 lit a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Stosownie do postanowień art. 134 § 1 wskazanej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpoznając mniejszą sprawę Sąd znalazł podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ w ocenie Sądu w sprawie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, a w szczególności art. 240 §1 pkt 4 Ordynacji Podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu Celnego, albowiem strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Z dokumentów w aktach sprawy wynika, że w dniu [...] lipca 2002 roku Zarząd spółki "A" w W. udzielił pełnomocnictwa T. M. - doradcy podatkowemu, A. B. - doradcy podatkowemu oraz K. F., określając jednocześnie zakres umocowania.

Z treści pełnomocnictwa wynika, iż wydane zostało w celu reprezentowania spółki wobec organów administracji państwowej w przed urzędami i izbami celnymi, organami skarbowymi oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w zakresie:

- przygotowania i składania wyjaśnień, odwołań i zażaleń od decyzji i postanowień wydanych przed organami celnymi, podatkowymi, skarg w tym skarg do Naczelnego Sądu Administracyjnego;

- składania wszelkich innych pism i wniosków w toku postępowania;

Zgodnie z dyspozycją art. 253 §2 pkt 1 Kodeksu celnego w treści obowiązującej w dniu udzielenia pełnomocnictwa podmiotami uprawnionymi do reprezentowania strony w postępowaniu celnym jako przedstawiciel bezpośredni, jeżeli postępowanie przed organem celnym dotyczy towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, mógł być wyłącznie pracownik strony, agencja celna, adwokat lub radca prawny.

Wynika z tego w sposób jednoznaczny, iż doradca podatkowy nie mógł być pełnomocnikiem strony w postępowaniu celnym. Prawo do występowania w sprawach celnych nie wynikało także z Ustawy o doradztwie podatkowym z dnia 05 lipca 1996r. (Dz.U.02.09.86). W szczególności art. 41 ust. 1 wskazanej ustawy wskazuje jednoznacznie, że w postępowaniu przed organami administracji publicznej w sprawach obowiązków podatkowych pełnomocnikiem podatnika, płatnika, inkasenta oraz osób, o których mowa w art. 2 ust. 1a, może być doradca podatkowy.

W dniu [...] października 2002 roku doradca podatkowy T. M. działając na podstawie pełnomocnictwa z dnia [...] lipca 2002 roku udzielonego przez Spółkę "A" w W. upoważnił adwokat M. S. do osobistego występowania w imieniu swego mandanta wobec organów administracji państwowej w tym przed urzędami celnymi, izbami celnymi, organami skarbowymi i innymi, w zakresie: przygotowania i składania wyjaśnień, skarg, zażaleń i odwołań od decyzji i postanowień wydanych w postępowaniu przed organami celnymi i skarbowymi, składania wszelkich innych pism i wniosków w toku postępowania, odbioru decyzji i postanowień i innych dokumentów wydanych przez organy administracyjne dla spółki.

Pełnomocnictwo substytucyjne udzielone adwokat M. S. nie mogło nieść ze sobą prawa do reprezentowania strony w postępowaniu celnym w sytuacji, gdy doradca podatkowy T. M nie posiadał prawa do występowania w imieniu Spółki "A" w postępowaniu celnym.

W konsekwencji prowadzi to do wniosku, iż adwokat M. S. w postępowaniu przed organami celnymi w niniejszej sprawie działała bez należytego umocowania. Trzeba w tym miejscu zauważyć, iż nowelizacja ustawy Kodeks celny i przepisu 253 §2 wprowadzająca prawo do reprezentowania strony przed organami celnymi przez doradców podatkowych obowiązywała dopiero od 10.08.2003 (ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej - Dz. U. z dnia 10 lipca 2003 r.), tym samym także w chwili udzielania substytucji T. M. nie miał prawa reprezentacji spółki w tej sprawie.

W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stwierdził, że nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania i orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.

/-/Sz. Widłak /-/M. Kosewska /-/M.Kwiecińska