Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1991/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2017 poz 2365 art. 113a ust. 10
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 52/19 w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie nieustalenia prawa do nagrody rocznej za 2018 rok 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. Z. na rzecz Komendanta Głównego Straży Granicznej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 52/19, oddalił skargę S. Z. (dalej: skarżący) na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie nieustalenia prawa do nagrody rocznej za 2018 rok.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zaskarżając go w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 113a ust. 1, 7, 9 i 10 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (dalej u.s.g.) - poprzez ich błędną wykładnię i bezzasadne przyjęcie, że w okolicznościach toczącego się względem skarżącego postępowania karnego zastosowanie znajduje przepis art. 113 a ust. 10 u.s.g., podczas gdy w 2018 r., za który została wstrzymana nagroda roczna, skarżący pełnił służbę, został zwolniony i przede wszystkim nie był w tym roku aresztowany, nie zawieszono go w czynnościach służbowych, ani też nie zakończyło się prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne, natomiast w poprzednich latach od popełnienia zarzucanego mu czynu nagroda roczna była wypłacana.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto pełnomocnik skarżącego oświadczył, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że brak jest takiego przepisu, z którego treści wynikałoby, że nagroda roczna miałaby nie być wypłacana funkcjonariuszowi za kolejne lata od momentu stwierdzenia popełnienia czynu karalnego, bądź prowadzenia postępowania w tym zakresie. Wskazano, że nagroda roczna została skarżącemu wypłacona za rok 2016, w którym to roku miał się dopuścić popełnienia przestępstwa, a także za rok 2017. W 2018 r. skarżący nadal pełnił służbę w Straży Granicznej, nie był w tym roku aresztowany, był zawieszony w wykonywaniu czynności służbowych jedynie przez miesiąc. Nie można także zapominać o tym, że pierwotnie rozkazem personalnym nr 2835 z dnia 8 maja 2018 r. skarżącemu zostało przyznane prawo do nagrody rocznej za 2018 r., i że w przypadku innych osób w analogicznych sytuacjach organ nie miał wątpliwości, co do zasadności przyznawania nagród rocznych. Przyznawanie nagród rocznych funkcjonariuszom karanym za podobny czyn, lub wobec których prowadzono postępowanie karne o podobne czyny, w kontekście odmowy przyznania skarżącemu nagrody rocznej jest naruszeniem równości obywateli wobec prawa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik organu na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, pomimo wniosku o rozpoznanie jej na rozprawie. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 - dalej jako ustawa COVID) oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił bowiem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 P.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona przez pełnomocnika skarżącego opiera się na jednym zarzucie, a mianowicie zarzucie nieprawidłowego zastosowania przez Sąd I instancji art. 113a ust. 10 ustawy o Straży Granicznej.

Wprawdzie autor skargi kasacyjnej wymienia jako naruszony także ust. 1, 7 i 9 w/wym. przepisu, to jednak w żaden sposób nie uzasadnia na czym miałoby polegać naruszenie art. 113a ust. 1, który to przepis przyznaje funkcjonariuszowi SG prawo do nagrody rocznej, podczas gdy w rozpoznawanej sprawie kwestia ta (czy skarżący ma prawo do nagrody rocznej za 2018r.) nie została ostatecznie rozstrzygnięta, lecz została oceniona jako przedwczesna, z uwagi na prowadzone wobec skarżącego postępowanie karne.

Również zarzut naruszenia art. 113a ust. 7 ustawy nie może wpływać na ocenę zaskarżonego wyroku, w sytuacji gdy przedmiotem sprawy nie było obniżenie nagrody rocznej, ani jej nie przyznanie, a czasowe nie ustalenie prawa do nagrody rocznej.

Także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 113a ust. 9 ustawy o Straży Granicznej, w myśl którego nagrodę roczną wypłaca się zwalnianemu funkcjonariuszowi SG w ostatnim dniu służby, nie został w skardze kasacyjnej rozwinięty, podczas gdy jego ocena jest bezpośrednio związana z wynikiem oceny zarzutu naruszenia ust. 10 art. 113 ustawy. Innymi słowy zarzut naruszenia art. 113a ust. 9 miałby znaczenie dla oceny zaskarżonej decyzji tylko w przypadku uznania, że organy oraz Sąd I instancji nieprawidłowo zastosowały w sprawie art. 113a ust. 10.

W przeciwnym przypadku, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, zarzut naruszenia art. 113a ust. 9 jest nieuzasadniony.

Przechodząc zatem do kontroli poprawności zastosowania w sprawie art. 113a ust. 10 ustawy o Straży Granicznej , należy w pierwszej kolejności odwołać się do treści w/wy. przepisu.

Zgodnie z art. 113a ust. 10 ustawy o Straży Granicznej funkcjonariuszowi o jakim mowa w ust. 9 (zwalnianemu ze służby), wobec którego toczy się postępowanie karne lub dyscyplinarne , nagrodę roczną wypłaca się po zakończeniu tego postępowania. Przepisy ust. 4 i 5 stosuje się.

W przekonaniu autora skargi kasacyjnej, skoro skarżący w 2018r. pełnił służbę, nie był aresztowany, ani zawieszony w czynnościach służbowych, nie zakończyło się prowadzone wobec niego postępowanie karne, to winien znaleźć zastosowanie art. 113a ust. 9 ustawy, a więc w ostatnim dniu służby należało mu wypłacić należną nagrodę roczną. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej w ustawie o Straży Granicznej brak jest przepisu, z treści którego wynikałoby, że nagroda roczna nie mogła być wypłacona funkcjonariuszowi za kolejne lata od momentu stwierdzenia popełnienia czynu karalnego, bądź prowadzenia postępowania karnego w tym zakresie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej jest całkowicie sprzeczne z treścią art. 113a ustawy.

W przepisie art. 113a ust. 9 ustawy o Straży Granicznej ustalona została data ( ostatni dzień służby ) w jakiej organ winien wypłacić nagrodę roczną funkcjonariuszowi zwalnianemu ze służby. Od zasady przewidzianej w w/wym. przepisie ustawodawca przewidział wyjątek w odniesieniu do zwalnianego ze służby funkcjonariusza, wobec którego wszczęto postępowanie karne, które nie zostało zakończone w dacie zwolnienia ze służby.

W takim wypadku, a z takim mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, nagrodę roczną wypłaca się po zakończeniu postępowania karnego.

Jest to rozwiązanie w pełni uzasadnione i korespondujące z treścią ust. 4 i 5 art. 113 a ustawy, które to przepisy określają sytuacje w jakich nagroda roczna podlega obniżeniu lub w ogóle nie przysługuje. Z ust. 4 pkt. 1 art. 113a wynika, że nagrodę obniża się za rok kalendarzowy, w którym funkcjonariusz został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo nieumyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe nieumyślne. Zgodnie a art. 113a ust. 5 ustawy nagroda roczna nie przysługuje w przypadku skazania funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. Oznacza to, że dopóki nie zostanie wobec funkcjonariusza zakończone postępowanie karne, w wyniku którego funkcjonariusz zostanie skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo określonego rodzaju (umyślne, nieumyślne), nie można ustalić czy i w jakiej wysokości funkcjonariuszowi przysługuje nagroda roczna.

Prawidłowo zatem Sąd I instancji oddalił skargę S. Z. na decyzję w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do nagrody rocznej za 2018r. do czasu zakończenia postępowania karnego.

Do czasu zakończenia wobec skarżącego postępowania karnego ustalenie prawa do nagrody jest bowiem przedwczesne, a co za tym idzie wypłata nagrody rocznej jest niemożliwa.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 15zzs4 ust. 3 u COVID-19. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Koszty te wynoszą 240 złotych. Na koszty te składają się wyłącznie koszty wynagrodzenia dla pełnomocnika organu za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną w terminie określonym w art. 179 P.p.s.a.