Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 876/00
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 2003-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Armia Ludowa nie była "organizacją niepodległościową" w rozumieniu art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, przeciwnie - była organizacją która współtworzyła ustrój, z którym walczyły organizacje niepodległościowe.

TEZY

Armia Ludowa nie była "organizacją niepodległościową" w rozumieniu art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, przeciwnie - była organizacją która współtworzyła ustrój, z którym walczyły organizacje niepodległościowe.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Czesława Sz. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 16 marca 2000 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 16 marca 2000 r., (...) Skarżący Czesław Sz. został pozbawiony uprawnień kombatanckich, z których wcześniej korzystał. Jako podstawę tej decyzji wskazano art. 138 par. 1 pkt 1 i art. 127 par. 3, art. 129 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" i art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 29 grudnia 1999 r., (...), która na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy pozbawiła uprawnień kombatanckich Czesława Sz., jako osobę, która była zatrudniona w strukturze Urzędu Bezpieczeństwa.

W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych napisał, że po otrzymaniu decyzji z dnia 29 grudnia 1999 r. Czesław Sz. zarzucił organowi administracyjnemu, że nie wziął pod uwagę, że strona została do Urzędu Bezpieczeństwa skierowana przez AL, a także pominięto udział Czesława Sz. w wojnie obronnej 1939 r. Organ administracyjny stwierdził, że strona nie udokumentowała swego udziału w wojnie w 1939 r. Natomiast praca strony w PUBP w K. została potwierdzona przez samego zainteresowanego, który do akt byłego ZBoWiD złożył oświadczenie następującej treści: w latach 1945-1946 brałem udział w walce z bandami i reakcyjnym podziemiem na terenie powiatu koneckiego jako pracownik byłego PUBP w K.

Mając to na uwadze Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. powołał przepisy art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy pozbawiające uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów te osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa. Natomiast art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy ustalił, że osobom takim nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnego tytułu. Po nowelizacji z 1999 r. obowiązuje wyjątek od powyższej reguły, tj. nie są pozbawione uprawnień kombatanckich osoby, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Ponieważ Strona nie udokumentowała, aby podjęła pracę w aparacie bezpieczeństwa w tym trybie, więc organ administracyjny utrzymał w mocy decyzję pozbawiającą Czesława Sz. uprawnień kombatanckich.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Czesław Sz. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji, jako niesprawiedliwej i krzywdzącej. Skarżący powołuje się na swój udział w wojnie obronnej 1939 r. Jako dowód przedłożył kserokopię książeczki wojskowej.

W czasie okupacji Skarżący wstąpił do Gwardii Ludowej /przemianowanej następnie na Armię Ludową/, gdyż właśnie ta organizacja działała na terenie zamieszkania Skarżącego. Na mocy dekretu Krajowej Rady Narodowej z dnia 21 lipca 1944 r., oddziały Armii Ludowej zostały wcielone do Ludowego Wojska Polskiego. W 1945 r. na rozkaz dowódcy znalazłem się w szeregach funkcjonariuszy PUB, skąd wydostałem się z ogromnym trudem po 10 miesiącach.

Skarżący powołuje się ponadto na swój wiek /86 lat/, zły stan zdrowia /I grupa inwalidzka/ oraz na trudną sytuację materialną.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniósł o oddalenie skargi Czesława Sz. Były ZBoWiD przyznał Czesławowi Sz. uprawnienia kombatanckie w 1976 r. z następujących tytułów: /1/ działalność w ruchu oporu, /2/ walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej. Postępowanie weryfikacyjne wykazało, że praca Czesława Sz. w strukturach UB, tj. w PUBP w K. jest faktem bezspornym. Potwierdza to zaświadczenie KW Policji w Ł. z dnia 8 grudnia 1999 r., (...). Fakt ten uzasadnia zastosowanie przepisów art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) i pozbawienie Czesława Sz. uprawnień kombatanckich.

Skarżący nie wykazał, aby do PUBU został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielenia im pomocy. Tym samym Skarżący nie może korzystać z uprawnień kombatanckich na zasadzie art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach (...).

Rozpoznając skargę Czesława Sz., Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga została wniesiona w przepisanym terminie. Zaskarżona decyzja została Skarżącemu doręczona w dniu 24 marca 2000 r., zaś w dniu 10 kwietnia 2000 r. skarga została wysłana do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należało więc uznać, że skargę wniesiono z zachowaniem ustawowego terminu i podlega ona rozpoznaniu na rozprawie.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. prawidłowo zastosował dyspozycję art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...).

Zarówno zgromadzona dokumentacja, jak i oświadczenia składane przez Skarżącego /łącznie ze skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego/ potwierdzają 10-miesięczny okres służby Czesława Sz. w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w K.

Spełniona więc została przesłanka pozbawienia Czesława Sz. uprawnień kombatanckich w trybie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach (...) powołanego w zaskarżonej decyzji Uprawnienia określone w ustawie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa. Dlatego nie ma wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji udział w wojnie obronnej 1939 r., na co powołuje się Skarżący.

Pomimo pracy w byłym PUBP, Skarżący mógłby zachować uprawnienia kombatanckie gdyby wykazał, że został tam skierowany przez organizacje niepodległościowe /art. 21 ust. 4 ustawy o kombatantach (...)/. Skarżący powołuje się na dekret Krajowej Rady Narodowej oraz rozkaz dowódcy w Armii Ludowej.

Gwardia Ludowa została utworzona przez Polską Partię Robotniczą, /wyrok NSA z dnia 26 listopada 1999 r., V SA 894/99 - nie publ./. Taki sam charakter zachowała Armia Ludowa, która została następnie wcielona do Ludowego Wojska Polskiego, co potwierdza sam Skarżący. Krajowa Rada Narodowa postanawia zjednoczyć Armię, Ludową z Armią Polską w ZSRR. Zjednoczone Armie noszą nazwę Wojska Polskiego. Dekret niniejszy nie narusza operacyjnego podporządkowania Dowództwu Naczelnemu Armii Czerwonej formacji Wojska Polskiego, /dekret z dnia 21 lipca 1944 r. o przejęciu zwierzchnictwa nad Armią Polską w ZSRR i o scaleniu Armii Ludowej i Armii Polskiej w ZSRR, w jednolite Wojsko Polskie /Dz.U. 1944 nr 1 poz. 12 ze zm./

Tymczasem art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach (...) dokonuje przeciwstawienia "aparatu bezpieczeństwa publicznego" - "organizacjom niepodległościowym" Jest to bezpośrednie nawiązanie do ustawowej definicji działalności kombatanckiej obejmującej m.in. pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich /ZSRR/ do końca 1956 r., jeżeli byty to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej /art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o kombatantach (...)/.

Armia Ludowa nie była "organizacją niepodległościową" w rozumieniu art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach (...), przeciwnie - była organizacją która współtworzyła ustrój, z którym walczyły organizacje niepodległościowe. W konsekwencji skierowanie Czesława Sz. do aparatu bezpieczeństwa publicznego przez Armię Ludową nie spełnia ustawowego wymogu skierowania przez organizacje niepodległościową.

Po rozpatrzeniu skargi Czesława Sz. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 16 marca 2000 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że decyzja ta jest zgodna z prawem.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, orzekając na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.