Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1681/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje
Powołane przepisy: article: art. 138
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 32zq
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 266
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Piotr Głowacki WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skarg K. D. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 grudnia 2020 r. nr [...] [...] [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień, maj 2020 r. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje z dnia 10 sierpnia 2020 r.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] trzema odrębnymi decyzjami z dnia 7 grudnia 2020 r.

Znak: [...] – (marzec 2020 r.)

Znak: [...] – (kwiecień 2020 r.)

Znak: [...] – (maj 2020 r.)

na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm. dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm.)

- utrzymał w mocy decyzję z 10 sierpnia 2020 r. znak [...] odmawiającą skarżącemu K. D. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec 2020 r.

- utrzymał w mocy decyzje z 10 sierpnia 2020 r. znak [...] odmawiającą skarżącemu K. D. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r.

- utrzymał w mocy decyzje z 10 sierpnia 2020 r. znak [...] odmawiającą skarżącemu K. D. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Na mocy z art. 31zq ust. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik jest zwolniony z obowiązku ich składania.

Trzema decyzjami z 10 sierpnia 2020 r. Oddział ZUS odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec/kwiecień /maj 2020 r. Powodem odmowy było nieterminowe złożenie przez skarżącego deklaracji rozliczeniowej za te miesiące, czyli nie spełnienie jednego z warunków udzielenia tego rodzaju ulgi, tj. złożenia w ZUS dokumentów rozliczeniowych do 30.06.2020 r. Decyzje odebrał skarżący 18 sierpnia 2020r.

20 sierpnia 2020 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł, że przekazał deklaracje rozliczeniowe za okres od marca do maja z opóźnieniem, ponieważ deklaracja za luty 2020 r., która miała obowiązywać przez cały 2020 rok nie sklonowała się oraz, że zamieszanie ze składaniem deklaracji powstało w lutym w momencie zmiany możliwości korzystania z ZUS PLUS. Dlatego nie zgadza się z decyzjami i wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rozpatrując ponownie wnioski skarżącego o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec/kwiecień/maj 2020 r. organ ustalił, że skarżący nie był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za te miesiące.

Wskazując na treść art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.) organ wskazał, że w przypadku płatników korzystających z "małego ZUS" zobowiązani są oni złożyć za styczeń każdego roku (a w 2020 r. wyjątkowo również za luty) deklarację rozliczeniową ZUS DRA cz.ll w komplecie rozliczeniowym ze "zwykłą" deklaracją ZUS DRA. Na podstawie powołanego wyżej art. 47 ustawy o s.u.s. płatnik jest zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc w sytuacji gdy ostatnia deklaracja została złożona w terminie i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego. Skarżący 4 stycznia 2019 r. złożył zgłoszenie do ubezpieczeń od 01 stycznia 2019r. i kodem tytułu ubezpieczenia 0590 "mały ZUS". Deklaracje rozliczeniowe za 02/2020 - ZUS DRA cz. ll i ZUS DRA - złożył skarżący w jednym komplecie rozliczeniowym dopiero 20 kwietnia 2020r. czyli po obowiązującym terminie. Zakład nie miał możliwości utworzenia dokumentów rozliczeniowych tzw. Klonów za marzec 2020r., a skarżący z powodu nieterminowego złożenia dokumentów rozliczeniowych za luty 2020 r., miał obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc. Organ nie mógł utworzyć klonu deklaracji za kwiecień i maj 2020 r., ponieważ dokumenty rozliczeniowe za marzec i kwiecień 2020 r. również złożył skarżący po obowiązującym terminie na ich złożenie, tj. 2 lipca 2020r.

Podstawowy, wynikający z ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266, ze zm.) termin na złożenie dokumentacji rozliczeniowej za marzec 2020 r. upływał 10 kwietnia 2020 r; za kwiecień 2020 r. upływał 11 maja 2020 r.; a za maj 2020 r. upływał 10 czerwca 2020 r. Termin ten, na potrzeby działań związanych z pomocą w ramach Tarczy Antykryzysowej został wydłużony do 30 czerwca 2020 r., aby z rozwiązań w niej przyjętych mogło skorzystać jak najwięcej płatników. 14 kwietnia 2020 r. tj. w obowiązującym terminie złożył skarżący wniosek, spełniony został warunek zgłoszenia jako płatnika składek przed dniem 1 lutego 2020r. W ocenie organu nie spełnił skarżący warunku dotyczącego terminowego przekazania dokumentów rozliczeniowych, wskazanego w art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CON/ID-19 (...) ponieważ deklarację ZUS DRA za marzec/kwiecień/maj 2020 r. złożył 2 lipca 2020 r.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący, zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 47 ust. 2g i art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że nieterminowe złożenie deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, nie zwalnia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie, ze składania deklaracji rozliczeniowych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, podczas gdy przepisy niniejsze nie sankcjonują nieterminowego złożenia pierwszej deklaracji tym, iż kolejne deklaracje nie będą się klonowały i zachodzi ich potrzeba comiesięcznego składania,

1. obrazę prawa procesowego, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji:

- art. 7 i art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie przy załatwianiu sprawy słusznego interesu skarżącego oraz przekroczenie zasady zaufania do organów państwa oraz zastosowanie sankcji wobec płatnika nie przewidzianej w przepisach prawa, podczas gdy ustawodawca przykładowo w art. 48 u.s.u.s. przewidział wyłącznie sankcje "dyscyplinujące" dla płatników składek zobowiązanych do składania deklaracji rozliczeniowych, nie wyłączył możliwość korygowania wymiaru składek dla osób, które w terminie opłaciły składki od nowo zadeklarowanej podstawy wymiaru, jeśli wcześniej opłacały składki ustalone od minimalnej podstawy wymiaru, a deklaracje rozliczeniowe złożyły po terminie i nie wyłączył możliwości nieskładania deklaracji rozliczeniowych za kolejne miesiące po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji. Wskazał, że składki za luty 2020 r. opłacane były od nowej podstawy wymiaru składek. Skarżący złożył deklarację rozliczeniową za luty 2020 r. - 20 kwietnia 2020 r. Deklaracja ta skorygowała podstawę wymiaru składek. Skoro podstawa została skorygowana, to niekonieczne jest składanie deklaracji rozliczeniowych za kolejne miesiące, skoro skarżący tej podstawy nie zmieniał. Zwolnienie ze składania kolejnych deklaracji następuje do końca roku kalendarzowego. Żaden przepis nie sankcjonuje nieterminowego złożenia deklaracji rozliczeniowej tym, aby nie można było zaniechać składania kolejnych deklaracji.

Z powyższego jednoznacznie wynika, iż skarżący zwolniony był z obowiązku składania deklaracji za kolejne miesiące, począwszy od marca 2020 r. Skoro tak, to organ nieprawidłowo uznał, iż nie spełnił przesłanki z art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Skarżący podniósł, iż deklaracje rozliczeniowe za miesiące marzec, kwiecień, maj 2020 r. zostały przez płatnika złożone 2 lipca 2020 r. Uchybienie terminowi wynikającemu z art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych było wynikiem błędnej interpretacji przepisów, o których mowa wyżej, przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i wezwaniem o złożenie przedmiotowych deklaracji - pomimo tego, iż płatnik nie miał takiego obowiązku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przypadku stwierdzanie braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejsze połączone do wspólnego rozpoznania sprawy w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Powodem, dla którego ZUS odmówił skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec - maj 2020 r. było niezłożenie w terminie, tj. do dnia 30 czerwca 2020r. wymaganej dokumentacji rozliczeniowej.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19 ... na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony, jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r, do dnia 31 marca 2020 r, i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest zatem przesłanie, w myśl art. 31zq ust. 3 tej ustawy, deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8, należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. - do dnia 31 października 2020 r., a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 10, należnych za listopad 2020 r. - do dnia 31 grudnia 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że płatnik tego obowiązku nie spełnił. Zatem w okolicznościach sprawy kwestią sporną jest niedopełnienie przez stronę obowiązku terminowego złożenia dokumentów rozliczeniowych za okres, za który ubiegała się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

Zdaniem Sądu – w przedstawionych wyżej okolicznościach faktycznych sprawy - stanowisko organu jest nieprawidłowe.

Oceniając zaistniały stan faktyczny, stwierdzić należy, iż istotnie warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy "covidowej", jest przesłanie, w myśl art. 31zq ust. 3 tej ustawy, deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Zważyć jednak należy, iż do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s. mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art, 10 § 1 k.p.a), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto należy zauważyć, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Ze wskazanego przepisu wynika obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy i zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów albo instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

W niniejszej sprawie zastosowanie winien również znaleźć art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia i sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ winien uwzględnić także treść art. 9 k.p.a., stosownie do którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Istotne znaczenie ma w sprawie również art. 79a k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Oceniając postępowanie prowadzone przez organ rozpoznający wniosek strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, stwierdzić należy, że nie spełnia ono wymogów wynikających z wyżej powołanych przepisów. Należy podkreślić, że celem ustawodawcy wprowadzającego i przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej. W tym czasie wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej zadbania o zaspokojenie środków podstawowej egzystencji, ale również dopełnienia formalności dotychczas im nieznanych, wprowadzonych nowymi regulacjami prawnymi, z których uprzednio i nie korzystali.

W tych okolicznościach szczególne znaczenie ma wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygniecie o treści żądanej przez stronę. Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2001 r. sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158, teza pierwsza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 1997 r. sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816).

W rozpoznawanej sprawie organ nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a.. W następstwie złożenia przez stronę wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym organ mając na uwadze zasadę informowania stron zawartą w powyższym przepisie, powinien był udzielić stronie skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m. in. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ, kierując się treścią art. 9 k.p.a., powinien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w sprawie, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku brakuje.

Tymczasem wbrew nakazowi wynikającemu z art. 9 k.p.a. organ, pomimo, iż wniosek wpłynął 20 kwietnia 2020r., nie poinformował w toku postępowania o brakach w zakresie wymaganej dokumentacji., nie informując też w sposób wymagany o skutkach prawnych nie złożenia wymaganych deklaracji. Skoro wniosek złożono w kwietniu 2020r., a termin upływał dopiero 30 czerwca 2020r., to możliwe było złożenie wymaganych dokumentów przed tą datą, w przypadku odpowiedniego poinformowania strony o brakach. O braku strona dowiedziała się od organu już po tym terminie, uzupełniając je dopiero 2 lipca 2020r.

Z powyższego wynika, iż organ nie poinformował strony w wymaganym terminie, jeszcze przed wynikającym z ustawy, 30 czerwca 2020r. o ewentualnym braku deklaracji rozliczeniowych mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także jak wynika z przesłanych przez organ akt, nie wezwał o te braki. Zatem organ pomimo takiego obowiązku nie wezwał strony w odpowiednim czasie do złożenia wymaganych dokumentów, które miały istotny wpływ na i rozstrzygnięcie sprawy i nie czuwał tym samym, aby strona nie poniosła szkody na skutek swojej niewiedzy prawnej. W aktach sprawy brak jest nadto jakichkolwiek dowodów, które mogłyby świadczyć o tym, że organ podjął starania, by w porę poinformować stronę skarżącą, że bez złożenia brakujących dokumentów jej wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony.

W następstwie wpływu wniosku organ winien by zweryfikować, czy jest on kompletny i czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne wniosku, przy czym zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. zobligowany był działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Niewątpliwie organ w niniejszej sprawie tej zasadzie uchybił, co ostatecznie spowodowało negatywne rozpatrzenie wniosku strony.

Wskazać należy, że organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji odmownej nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co stanowi o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a.. W konsekwencji naruszył również obowiązek wynikający z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Zgodnie z intencją ustawodawcy strona nie powinna zostać zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zostać zmuszona do kwestionowania decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie zaskarżania rozstrzygnięć (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Poznaniu z 19 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Po 211/21, w Szczecinie z 23 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 239/19). W niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co skutkowało w stanie faktycznym sprawy wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem.

Naruszenie wyżej wskazanych przepisów uniemożliwiło zatem stronie skarżącej uzyskanie wiedzy, że nieprzedłożenie dokumentów rozliczeniowych w wymaganym terminie wyłączyło jej prawo do uzyskania zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek i w konsekwencji doprowadziło do negatywnego dla strony rozstrzygnięcia.

Ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych wyżej przepisów kpa, mając na uwadze, że strona skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu. Ponadto, uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, organ rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020 r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491). Uwzględniając powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie.

Z uwagi na powyższe, stwierdzając naruszenie wyżej powołanych przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje, oraz poprzedzające je decyzje z dnia 10 sierpnia 2020r, które obarczone były tymi samymi wadami.

O kosztach postepowania nie orzeczono ponieważ skarżący był z urzędu zwolniony od obowiązku ich ponoszenia.