Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 838/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 178 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium ministra za wybitne osiągnięcia - oddala skargę -


UZASADNIENIE

W dniu [...] października 2016 r. Rektor Uniwersytetu [...] w [...] przedstawił wniosek, zaopiniowany przez Wydział [...], o przyznanie A.K. stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2016/2017. Wniosek zawierał osiągnięcia naukowe.

W dniu [...] listopada 2016 r. odbyło się posiedzenie Zespołu do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, zwanego dalej "Zespołem", powołanego Zarządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 października 2015 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. Urz. MNiSW poz. 58). W trakcie obrad Zespołu uchwalono wytyczne, dotyczące sposobu oceny wniosków na rok akademicki 2016/2017. Następnie członkowie Zespołu rozpoczęli proces oceny wniosków zgodnie z przyjętymi wytycznymi.

Z protokołu oceny wniosku A.K. wynika, że Zespół przyznał 4 punkty za 4 wystąpienia na konferencjach. Pozostałe 18 osiągnięć (6 publikacji, 1 projekt i 11 wystąpień na konferencjach) uzyskało 0 pkt.

W dniu [...] listopada 2016 r. Zespół uchwalił zmianę obliczania punktacji w przypadku gdy liczba wniosków z danego obszaru nie przekroczyła pięciu (uchwała nr [...]), ranking wniosków studentów (uchwała nr [...]) i przekazał ww. uchwały Ministrowi.

W dniu [...] grudnia 2016 r. - na podstawie przedstawionego przez Zespół rankingu - Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego ustalił próg punktowy uprawniający do otrzymania stypendium. W przypadku stypendium dla studentów wynosił on 10 pkt. Jednocześnie Minister zgodził się z opinią Zespołu, dotyczącą wniosku studentki.

Mając na uwadze powyższe ustalenie, w dniu [...] grudnia 2016 r. - na podstawie protokołu oceny wniosku przedstawionego przez Zespół - Minister wydał decyzję nr [...] odmawiającą przyznania A.K. stypendium ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2016/2017.

Od powyższej decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, działając na podstawie art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm., dalej P.s.w.), decyzją nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że w wyniku ponownej oceny wniosku A.K. liczba przyznanych punktów nie uległa zmianie. Zespół szczegółowo przeanalizował załączoną do akt sprawy dokumentację. W wyniku rozbieżności dołączonego przez studentkę zaświadczenia ze stanem faktycznym (str. 125 akt sprawy), ekspert Zespołu przedstawił materiały pochodzące ze źródeł internetowych, świadczące o pokonferencyjnym charakterze publikacji. Uchwałą z dnia [...] marca 2017 r. Zespół pozytywnie zaopiniował rozstrzygnięcia podjęte przez Przewodniczącego Zespołu oraz członków Zespołu dotyczące wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznania studentom oraz doktorantom stypendium ministra za wybitne osiągnięcia (protokół z posiedzenia i uchwała nr [...]). Zespół przekazał uchwałę Ministrowi, który uznał argumenty Zespołu wskazując, że zgodnie z protokołem ponownej oceny wniosku o przyznanie A.K. stypendium, stwierdzono, że spośród 25 przedstawionych osiągnięć Zespół uwzględnił 4, za które przyznał 4,00 pkt - w kategorii "referaty własne wygłoszone samodzielnie na konferencjach naukowych" (za 4 referaty). Przy ocenie nie uwzględniono 6 publikacji, udziału w 1 projekcie badawczym oraz udziału w 14 konferencjach. Powód nieprzyznania punktów za wymienione osiągnięcia to: pokonferencyjny charakter publikacji (a-f), nienaukowy charakter udziału w projekcie (a) oraz niska ranga konferencji (c, e-n, p-r). Po ponownej analizie wniosku Zespół nie znalazł podstaw do podwyższenia punktacji za przedstawione osiągnięcia. Zespół podtrzymał ocenę osiągnięć dokonaną w pierwszej instancji i przyznał po 1 pkt za wygłoszenie referatów na konferencjach naukowych oznaczonych we wniosku literami (a-b, d, o). Zespół nie uznał przedstawionych przez studentkę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 3 nowych referatów z okresu objętego oceną i nie przyznał punktów za te osiągnięcia, z uwagi na niską rangę konferencji. W przypadku 6 publikacji, oznaczonych we wniosku literami (a-f), Zespół ponownie stwierdził, że były to publikacje o charakterze pokonferencyjnym, za które Zespół nie przyznawał punktów. Pomimo zaświadczenia o niepokonferencyjnym charakterze publikacji, na podstawie tematów wygłoszonych referatów oraz tytułów monografii Zespół ocenił i zidentyfikował publikacje, jako wydane po/przed konferencją. Liczba publikacji wydanych przez wskazane wydawnictwo sugeruje brak merytorycznej weryfikacji i selekcji tekstów do druku.

Zespół nie przyznał także punktów za udział studentki w projekcie badawczym, realizowanym przez uczelnię we współpracy z innymi uczelniami lub jednostkami naukowymi - z uwagi na nienaukowy cel projektu. Zespół stwierdził także brak projektu w bazie POL-on. W systemie tym uczelnie zobowiązane są publikować dane na temat prowadzonych przez nie projektów badawczych.

W odniesieniu do referatów wygłoszonych na konferencjach naukowych oznaczonych we wniosku literami (c, e-n, p-r) Zespół stwierdził niską rangę konferencji, która wynikała głównie ze statusu organizatora (koła naukowe), udziału w konferencji głównie magistrów i licencjatów. Ponadto Zespół stwierdził, że duża liczba zgłoszonych we wniosku konferencji poddaje w wątpliwość wybitny charakter wystąpień.

Jak wynika z powyższego, jedynie niewielki odsetek osiągnięć studentki został zakwalifikowany do kategorii wybitnych osiągnięć naukowych (uznano 4 z 25 wskazanych we wniosku osiągnięć). Część osiągnięć przedstawionych we wnioskach studentów — wbrew opiniom uczelni zawartym w części A pkt 10 wniosku - nie została zweryfikowana przed przekazaniem Ministrowi pod kątem ich wybitności oraz spełniania warunków określonych w przepisach rozporządzenia. Organ zauważył, że § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienia także warunek posiadania wysokiej rangi lub wysokiego poziomu innowacyjności, odnoszący się do wszystkich aktywności wymienionych w pkt 1-6. Nadto podkreślił, że Słownik Języka Polskiego PWN definiuje słowo "wybitny" jako "wybijający się ponad przeciętność". W związku z tym Zespół - oceniając wniosek - starał się wyłonić spośród przedstawionych osiągnięć tylko takie, które wyróżniały studenta na tle innych studentów i cechowały się ponadprzeciętnością. Powszechność i powtarzalność niektórych osiągnięć przedstawionych we wnioskach studentów (publikacji, monografii, konferencji) sprawiła, że wiele z nich straciło walor ponadprzeciętności. Przy ocenie Zespół nie mógł się kierować wyłącznie aspektem ilościowym. Zawarte w wytycznych oceny przedziały punktowe pozwalały na ocenę pod kątem jakościowym. Brak takiej możliwości odbierałoby sens istnienia zespołu ekspertów i czyniłoby ocenę automatyczną, a tym samym sprowadzałoby rolę organu wyłącznie do obliczenia punktów zgodnie z kluczem oceny. Tak więc w przypadku wniosków zawierających kilkanaście lub kilkadziesiąt osiągnięć danego typu, z zasady nie wszystkie te dokonania mogły mieć wybitny charakter. Uzyskanie wybitnego osiągnięcia wymaga bowiem dużego zaangażowania, pracy i talentu, a więc statystycznie nie zdarza się często. Kilkuletnie doświadczenie Zespołu w zakresie oceny wniosków wskazuje na często występujące zjawisko prezentowania w pojedynczych wnioskach wielu referatów o niskiej innowacyjności i wartości naukowej, często z różnych dziedzin, wygłoszonych w krótkich odstępach czasowych na różnych konferencjach. Dotyczy to również udziału w projektach badawczych (często prowadzonych równolegle), który obejmował działania o charakterze technicznym, pomocniczym. Zdaniem Zespołu nie świadczy to wysokiej jakości tych referatów lub projektów. Np. przygotowanie wartościowego pod względem naukowym referatu na konferencję o wysokiej randze to najczęściej efekt wielotygodniowych prac. Według Zespołu, wspomniane wyżej praktyki podyktowane były w dużej mierze chęcią ilościowego (a nie jakościowego) podwyższenia dorobku naukowego przy ubieganiu się o różne stypendia, w tym stypendium ministra. Referaty o niskiej wartości naukowej, czy też udział w projektach mających charakter nienaukowy nie były więc punktowane przy ocenie wniosków. Minister wskazał tym samym, iż ilościowe, sztuczne zwiększanie dorobku naukowego nie może być sposobem do uzyskania stypendium za wybitne osiągnięcia.

Ocena wniosków przez Zespół była oceną porównawczą. To, że dane osiągnięcie nie uzyskało maksymalnej liczby punktów, oznaczało, że we wnioskach innych studentów znajdowały się dokonania o wyższej randze lub o wyższym poziomie innowacyjności, które - w porównaniu z wnioskiem danego studenta - zasługiwały na większą liczbę punktów. Ocena danego osiągnięcia pod kątem rangi lub poziomu innowacyjności pozwalała na dokładniejsze jego pozycjonowanie względem osiągnięć innych studentów i prawidłowe umiejscowienie wniosku w rankingu. Należy podkreślić, że ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym plasuje stypendium ministra za wybitne osiągnięcia wyżej w hierarchii niż stypendium rektora dla najlepszych studentów, gdzie występuje kryterium nie tylko wysokiej średniej ocen, ale również osiągnięć naukowych, artystycznych i sportowych. W tym kontekście, przy przyznawaniu stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia dopuszczalna była gradacja osiągnięć i pomijanie tych niebędących wyjątkowymi i szczególnie wyróżniającymi danego studenta na tle innych studentów. Nie oznacza to, że osiągnięcia o średniej i niskiej randze lub o średnim i niskim poziomie innowacyjności nie mają znaczenia, mogły być bowiem podstawą przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów.

Wyjaśniono, że zawarta w wytycznych, dotyczących sposobu oceny wniosku, liczba punktów za dany typ osiągnięcia (typ publikacji, rolę w projekcie, rodzaj konferencji, miejsce w konkursie) była wartością maksymalną, a nie sztywno zdeterminowaną. Wyznaczała ona górny limit punktów, które ekspert Zespołu mógł przyznać za typ osiągnięcia. Oznacza to, że Zespół mógł przyznać za dany typ osiągnięcia dowolną wielokrotność 1 pkt, aż do osiągnięcia ww. limitu; mógł też przyznać 0 pkt.

Odnosząc się do zarzutu nieprzyznania punktów za autorstwo lub współautorstwo publikacji naukowych wyjaśniono, że publikacje (w znaczeniu teksty, artykuły) pokonferencyjne mogą być zamieszczane zarówno w czasopismach, jak i w książkach (monografiach). Przepis § 3 ust. 1 pkt 1 wykluczał z dokonania oceny nie tylko typowe publikacje pokonferencyjne (księgi abstraktów, materiały z konferencji, etc.), ale również artykuły w czasopismach (także tych z wykazu czasopism punktowanych) oraz rozdziały książkach lub monografiach, które zawierały referaty z konferencji lub artykuły oparte na tych referatach. Jest bowiem praktyką, że po zakończeniu konferencji są wydawane monografie składające się z prac prelegentów, co stanowi często zachętę do uczestnictwa w danym wydarzeniu. Monografie z definicji dotyczą jednego zagadnienia, a więc są naturalną formą publikacji referatów z konferencji obejmujących dane zagadnienie. Publikacje były weryfikowane na podstawie wiedzy ekspertów oraz dostępnych baz wydawnictw naukowych - bez względu na to, czy w czasopiśmie lub monografii była zamieszczona adnotacja o pokonferencyjnym charakterze publikacji. Do uznania przez Zespół danej publikacji za pokonferencyjną wystarczyła zbieżność nazwy referatu z nazwą artykułu, a także zgodność daty, miejsca i nazwy konferencji z datą i nazwą publikacji oraz siedzibą danego wydawcy.

Odnosząc się do zarzutu nieprzyznania punktów za udział w projekcie badawczym wskazano, że nawet jeżeli udział studenta w projekcie badawczym spełniał warunki określone w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, tj. dotyczył projektu prowadzonego przez uczelnię, do uznania tego osiągnięcia za wybitne konieczna była również wysoka ranga projektu lub jego wysoki poziom innowacyjności. Określając rangę projektu Zespół kierował się przede wszystkim renomą danego zespołu badawczego, wartością naukową projektu i jego znaczeniem dla nauki. W tej kategorii, za osiągnięcie wyróżniające studenta na tle innych studentów Zespół uznawał przeważnie udział studenta w charakterze członka zespołu badawczego w projekcie, który prowadzili pracownicy naukowi uczelni, czy to w ramach badań statutowych czy finansowanych z innych źródeł w ramach programów zewnętrznych (np. granty NCN). Nie mógł być to jednak udział o charakterze nienaukowym, charakteryzujący się wykonywaniem przez studenta czynności organizacyjnych lub technicznych (np. wprowadzanie danych do bazy, przeprowadzanie ankiet, etc.). Ponadto Zespół nie uwzględniał przy ocenie udziału w projektach, które były prowadzone przez studentów na zlecenie poszczególnych jednostek uczelni i wykonywane zbiorowo np. w ramach prac kół naukowych, jak również udziału w projektach realizowanych przez studentów, ale w ramach projektów własnych (samodzielnych), np. na potrzeby przygotowania pracy dyplomowej lub referatu na konferencję. Liczba punktów przyznawanych w tej kategorii była tym wyższa, im bardziej student wyróżniał się swoim udziałem w pracach badawczych na tle innych studentów ubiegających się o stypendium.

Odnosząc się do zarzutu nieprzyznania punktów za wszystkie referaty wygłoszone na konferencjach (Zespół uwzględnił 4 z 18 referatów) wskazano, że nawet jeżeli dany referat spełniał warunki formalne określone w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, tj. był wyłącznego autorstwa oraz został samodzielnie wygłoszony przez studenta, a w konferencji uczestniczyli prelegenci co najmniej z pięciu ośrodków akademickich, aby uznać to osiągnięcia za wybitne, konferencja musiała mieć wysoką rangę, a referat powinien był cechować się wysokim stopniem innowacyjności. Największy wpływ na rangę konferencji miał jej organizator. Z uwagi na powszechny charakter konferencji organizowanych przez koła naukowe, Zespół w dużej mierze nie uznawał ich za konferencje o wysokiej randze, a wygłaszanie referatów na tego typu konferencjach nie stanowiło wybijającego się (wybitnego) osiągnięcia na tle osiągnięć innych studentów. Duży wpływ na rangę konferencji miał również: odsetek studentów wśród wszystkich prelegentów, innowacyjność tematyki referatów przedstawianych na konferencji, renoma uczelni lub instytucji patronującej konferencji, liczba uczestników z zagranicy, renoma zaproszonych gości czy konkurencyjność warunków uczestnictwa w konferencji. Nie bez znaczenia jest fakt, że w przypadku wielu konferencji możliwość wygłoszenia referatu była uzależniona jedynie od wniesienia opłaty na rzecz organizatorów - bez uprzedniej szczegółowej selekcji prezentowanych referatów. Liczba punktów przyznawanych w tej kategorii była tym wyższa, im bardziej student wyróżniał się swoim referatem wygłoszonym na konferencji na tle innych studentów ubiegających się o stypendium.

Po proporcjonalnym przeliczeniu liczby punktów uzyskanych przez studentkę do 100 pkt względem średniej arytmetycznej z pięciu wniosków z najwyższą liczbą punktów w obszarze nauk społecznych (tj. 58 pkt) oraz po zaokrągleniu w dół do pełnej jedności wniosek uzyskał ostatecznie 6,00 pkt.

Organ zgodził się z punktacją wniosku oraz opinią Zespołu wyrażoną w protokole ponownej oceny wniosku o przyznanie A.K. stypendium ministra. Liczba uzyskanych punktów, w stosunku do oceny wniosku w pierwszej instancji, nie uległa zmianie. W roku akademickim 2016/2017 stypendium ministra za wybitne osiągnięcia otrzymali studenci, których wniosek uzyskał co najmniej 10,00 pkt. Minister uznał zatem, że nie miał podstaw do zmiany decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r.

W dniu 2 maja 2017 r. skargę na powyższą decyzję złożyła A.K.. Wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania wg. norm przepisanych Zarzuciła ona Ministrowi:

1. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące przeanalizowanie materiału dowodowego w sprawie, niepodjęcie wszelkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy czynności oraz wydanie rozstrzygnięcia bez dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego, co doprowadziło do sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym ustalenia, że spośród 25 osiągnięć studentki tylko 4 miały charakter wybitny, zaś pozostałe, tj. 6 publikacji, udział w 1 projekcie badawczym oraz udział w 14 konferencjach nie zostały uznane za wybitne osiągnięcia naukowe, w sytuacji gdy spełniają wymogi do uznania ich za wybitne osiągnięcia naukowe,

b) art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez ograniczenie się do stwierdzenia, iż 21 osiągnięć skarżącej nie spełnia wymogów "wybitnych osiągnięć studenta" z uwagi na: pokonferencyjny charakter publikacji, nienaukowy charakter udziału w projekcie oraz niską rangę konferencji, bez żadnego wyjaśnienia, dlaczego organ doszedł do takiego przekonania i jakimi kierował się przesłankami ustalając powyższe, jak i nie wyjaśnił co oznacza nienaukowy charakter udziału skarżącej we wskazanym projekcie oraz niska ranga każdej z nieuznanych przez organ konferencji,

c) art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i formułowanie wniosków z niego nie wynikających, a polegające na zupełnie dowolnym:

- wskazaniu w uzasadnieniu decyzji, że liczba publikacji wydanych przez wydawnictwo Katedra [...] sugeruje brak merytorycznej weryfikacji i selekcji tekstu do druku, że duża liczba zgłoszonych we wniosku konferencji poddaje w wątpliwość wybitny charakter wystąpień oraz że ilościowe, sztuczne zwiększanie dorobku naukowego nie może być sposobem do uzyskania stypendium za wybitne osiągnięcia, jak i niewyjaśnieniu, co oznacza zdaniem organu sztuczne zwiększanie dorobku naukowego w owym przypadku;

- zastosowaniu niejednolitych kryteriów co do referatów przedstawionych na konferencjach naukowych i uwzględnienie jako wybitne osiągnięcia jedynie 4 spośród 18 referatów, podczas gdy ranga i innowacyjność tych nieuwzględnionych była równa, a nawet większa od 4 uznanych przez organ;

- nieuznaniu osiągnięcia za wybitne, tj. udziału w projekcie badawczym realizowanym przez uczelnię w współpracy z innymi uczelniami lub jednostkami naukowymi z uwagi na nienaukowy charakter i nieznajdowanie się go w bazie POL-ON, pomimo że w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznanych studentom nie ma wymogu dotyczącego występowania projektu w bazie POL-ON;

- ustaleniu, że publikacje skarżącej miały charakter pokonferencyjny, podczas gdy odmienne okoliczności wynikają z zaświadczenia z [...] Uniwersytetu [...] wydanego przez ks. prof. dr hab. J.Z.;

- nie uznaniu za wybitne 21 osiągnięć, pomimo oświadczenia Pani Dziekan prof. dr hab. A.P., że zgłoszone w wniosku z dnia 31 grudnia 2016 r. osiągnięcia - są wybitnymi osiągnięciami o wysoce innowacyjnym charakterze, o których mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznanych studentom (Dz. U. poz. 1050) i są związane ze studiami odbywanymi przez skarżącą na kierunku prawo, jak i oświadczenia Pani Dziekan prof. dr hab. A.P., że zgłoszone przez skarżącą w piśmie z dnia 31 grudnia 2016 r. dodatkowe osiągnięcia - są wybitnymi osiągnięciami o wysoce innowacyjnym charakterze, o których mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznanych studentom (Dz. U. poz. 1050) i są związane ze studniami odbywanymi przeze mnie na kierunku prawo;

- wskazaniu, że nie bez znaczenia jest fakt, że w przypadku wielu konferencji możliwość wygłoszenia referatu była uzależniona jedynie od wniesienia opłaty na rzecz organizatorów - bez uprzedniej szczegółowej selekcji prezentowanych referatów, podczas gdy organ wydał taką opinię bez żadnej podstawy prawnej oraz w sprzeczności z stanem faktycznym, nie przedkładając na poczet wyżej wskazanego żadnych dowodów;

d) art. 6, art. 8 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji o określonej treści po przeprowadzeniu przez organ porównania osiągnięć skarżącej z osiągnięciami innych wnioskodawców i na tej podstawie dokonywanie ocen, czy osiągniecie miało charakter wybitny, co zostało uczynione bez podstawy prawnej do czynienia takiej gradacji, przez co naruszone zostały zasady praworządności i związania organów administracji przepisami prawa oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

a) art. 181 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 i § 3 ust. 1 pkt 1, 3, 5 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych studentom, poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż wskazywane osiągnięcia skarżącej nie stanowią osiągnięć wybitnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a przedstawione zarzuty są bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji są prawidłowe.

Przypomnieć należy, że stosownie do art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1283 ze zm., dalej P.s.w.), stypendia za osiągnięcia w nauce i za wybitne osiągnięcia sportowe przyznaje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rady podstawowej jednostki organizacyjnej, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej oraz uczelni zawodowej - na wniosek senatu uczelni, przedstawiony przez rektora tej uczelni. Szczegółowe kwestie związane z przyznawaniem stypendium reguluje, wskazane przez organ rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia naukowe przyznawanych studentom (Dz. U z 2015, poz. 1050, dalej rozporządzenie).

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny, czy organ wykazał w należyty sposób, iż mógł nie przyznawać stronie przedmiotowego stypendium.

Wskazać należy, że w § 2 ust. 1 rozporządzenia określającego tryb i kompetencje przyznania studentowi stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, ustawodawca użył zwrotu "może być przyznane ...", co oznacza, że rozwiązanie prawne opisane w przedmiotowej normie zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1334/11 oraz wyrok NSA z dnia 28 luty 2013 r., sygn. akt I OSK 2913/12).

Tego rodzaju działania organu nie zostały oczywiście wyłączone spod kontroli sądowej. Jednakże kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona do oceny ich zgodności z prawem. Rozpatrując skargę, Sąd zobowiązany jest zatem badać, czy przy podejmowaniu decyzji nie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego. Nie może natomiast ingerować w słuszność dokonanego przez organ wyboru i tym samym oceniać celowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Powyższe stwierdzenia znajdują potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym jednolicie akcentuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola w takich przypadkach dotyczy jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która powiązana jest z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej, czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10). Sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji, wypełniając treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych, czy celowościowych, realizują określoną politykę stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 301/11).

W konsekwencji, w sprawach dotyczących uznania administracyjnego, sądy badają jedynie, czy decyzja organu nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać, czy dana osoba powinna otrzymać sporne stypendium.

Przechodząc do materii niniejszej sprawy i kierując się powyższymi kryteriami, wskazać należy, iż okolicznością niesporną jest to, że oceną wniosku dotyczącego skarżącej, w myśl § 7 ust. 2 wyżej powołanego rozporządzenia, zajmował się zespół do spraw oceny wniosków, powołany zarządzeniem Ministra z 26 października 2015 r. Zespół ten składał się z 26 członków reprezentujących 8 obszarów wiedzy określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 8 sierpnia 2011 r. W dniu 6 listopada 2015 r. uchwalił on szczegółowe wytyczne dotyczące sposobu oceny wniosków o przyznanie stypendium Ministra w roku akademickim 2015/2016. Uchwała ta zawierała wskazówki dla ekspertów, dotyczące uznawania określonych osiągnięć za wybitne.

Powyższe wskazuje więc na to, że organ dochował należytej staranności i postępował zgodnie z przepisami prawa, przy dokonywaniu oceny wniosku A.K. o przyznanie stypendium. Oceny tej dokonał bowiem uprawniony organ, opierając się na wytycznych, do których uchwalenia również doszło zgodnie z przepisami prawa.

Z punktu widzenia formalnego, nie sposób więc skutecznie zarzucić organowi działań bezprawnych.

Analizując powyższą materię dodać należy, że oddanie uprawnień do oceny wniosków ściśle określonemu gremium ekspertów, które dodatkowo działało w oparciu o jednakowe kryteria, dawało gwarancję stosowania jednakowych zasad przy ocenie wszystkich wniosków. Taki sposób oceny gwarantował w konsekwencji maksymalny poziom obiektywizmu i bezstronności przy jej dokonywaniu, co jest szczególnie ważne, bowiem w § 8 ust. 1 rozporządzenia ustawodawca ograniczył liczbę stypendiów, które mogł przyznać Minister w danym roku do 845. Organ zobowiązany był zatem do dokonania selekcji przedstawionych wniosków kierując się wymogami finansowymi.

Uzasadniając skarżoną decyzję Minister odniósł się zarówno do treści wniosku i opisanych w nim osiągnięć strony, jak też do wytycznych uchwalonych przez Zespół do spraw oceny wniosków, omawiając przesłanki nieprzyznania stypendium za wybitne osiągnięcia. Organ odniósł się również do liczby punktów, jakie zostały przyznane przez Zespół za poszczególne osiągnięcia Skarżącej oraz wyjaśnił wyczerpująco, dlaczego po ponownym rozpatrzeniu sprawy A.K. nie uzyskała liczby punktów kwalifikującej do otrzymania stypendium.

Taki sposób sporządzenia uzasadnienia pozwalał stronie, jak też tutejszemu Sądowi na zapoznanie się z zastosowanymi przez organ kryteriami oceny. Tym samym więc organ dochował wymogów stawianych decyzjom o charakterze uznaniowym, i sprawił, że badane rozstrzygnięcie, nie nosi cech dowolności.

Nawiązując do rozważań zawartych w części pierwszej prawnego uzasadnienia wyroku, uwypuklenia wymagała okoliczność, że Sąd administracyjny nie był władny do dokonywania merytorycznej oceny wybitności osiągnięć strony skarżącej. Do tej oceny uprawniony był jedynie organ pierwszej instancji, w ramach uznania administracyjnego oraz w związku z wiedzą fachową jaką dysponował. Procedura opisana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje tutejszemu Sądowi instrumentów, umożliwiających weryfikację tej problematyki, która wiąże się z fachową wiedzą z określonych dziedzin nauki.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.