Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 265/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 2 ust. 1, art. 76 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 674
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania pobranego zasiłku dla bezrobotnych za świadczenie nienależnie pobrane oraz zobowiązania do jego zwrotu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 9 pkt 14 lit. "c" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.) oraz art. 104 kpa, uznał, że zasiłek dla bezrobotnych wypłacony M. K. za okres od dnia 22 sierpnia 2011 r. do dnia 23 maja 2012 r. jest nienależnie pobranym świadczeniem pieniężnym. Ponadto Prezydent orzekł o obowiązku zwrotu tego zasiłku – w kwocie 6.542,40 zł - przez M. K., w terminie czternastu dni od doręczenia decyzji.

Odwołanie M. K. od powyższej decyzji nie zostało uwzględnione i Wojewoda decyzją z dnia 25 listopada 2013 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, ust. 6 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta.

Stan faktyczny i prawny sprawy zakończonej decyzja Wojewody z dnia 25 listopada 2013 przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia [...] 2011 r. Prezydent Miasta uznał M. K. za osobę bezrobotną od dnia 16 maja 2011 r. (k. 3 akt adm.) a następnie decyzją z dnia [...] 2011 r. [...] Marszałek Województwa przyznał M. K. prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 24 maja 2011 r., na okres dwunastu miesięcy (k. 4 akt adm.). Zasiłek ten wypłacono M. K. za okres od 24 maja 2011 r. do 23 maja 2012 r.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. znak [...] Prezydent Miasta orzekł o utracie przez M. K. statusu osoby bezrobotnej z dniem 16 sierpnia 2012 r., z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby przez nieprzerwany okres dziewięćdziesięciu dni (k. 6 akt adm.).

Decyzją z dnia 4 lipca 2013 r. znak [...] Prezydent Miasta uchylił w/w ostateczną decyzję z dnia [...] 2012 r. zna [...], oraz orzekł o utracie przez M. K. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 22 sierpnia 2011 r. (k. 11/1 akt adm.). Decyzja ta została wydana w wyniku ustalenia przez organ, na podstawie pisma z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych z dnia 8 kwietnia 2013 r. znak [...], że M. K. został wypłacony przez instytucję brytyjską zasiłek chorobowy za okres od 22 sierpnia 2011 r. do 23 sierpnia 2012 r. M. K. odwołał się od tej decyzji, lecz postanowieniem z dnia [...] 2013 r. Wojewoda stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu (k. 12 akt adm.) i decyzja z dnia [...] 2013 r. o utracie statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 22 sierpnia 2011 r. stała się ostateczna. Biorąc pod uwagę opisane wyżej okoliczności faktyczne i prawne, Prezydent Miasta wydał opisaną na wstępie decyzję. Organ uznał, że stan sprawy wyczerpuje przesłanki uznania wypłaconego M. K. zasiłku dla bezrobotnych za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne, o którym mowa w przepisie art. 76 ust. pkt. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wskazano, że od chwili podpisania "oświadczenia bezrobotnego" tj. od dnia 16 maja 2011 r. M. K. był pouczony o okolicznościach powodujących utratę prawa do zasiłku dla bezrobotnych, oraz o obowiązku informowania o tych okolicznościach organu. Taką okolicznością było nabycie prawa do pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia u pracodawcy zagranicznego. Organ wskazał też, że informację o skutkach pobierania po ustaniu zatrudnienia zasiłku chorobowego zawiera pouczenie dla osób bezrobotnych zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy (część II pkt l tiret 7). W zaistniałych okolicznościach Prezydent uznał, że w związku z pobieraniem zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia, wykluczającym możliwość posiadania statusu bezrobotnego, a tym samym prawa do zasiłku, zasiłek dla bezrobotnych pobrany przez M. K. za okres od 22 sierpnia 2011 r. do 23 maja 2012 r. był świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. zarzucił naruszenie art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 9 ust. 1 pkt. 14 lit. "c", art. 71 ust. 1 oraz art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wskazał, że znajduje się w niezwykle trudnej sytuacji materialnej, a podstawowym źródłem jego utrzymania jest renta ZUS przyznana 4 kwietnia 2013 r. Podał, że ponosi wysokie koszty utrzymania gospodarstwa domowego, tj. opłaty za wodę w wysokości 206, 18 zł, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 111 zł, opłaty za energię elektryczną w kwocie 342.64 zł, a także podatek rolny w kwocie 167 zł., a dochody osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (żona, córka i teściowa) nie sięgają nawet kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Podkreślił też, że nie posiada żadnych oszczędności, ani nie jest w stanie ich poczynić. Zdaniem odwołującego się organ powinien był uwzględnić jego wyjątkową sytuację materialną. Podkreślił nadto, że nie działał w zamiarze umyślnego wyłudzenia zasiłku, a niedopełnienie przez niego czynności formalnych było wynikiem nieznajomości przepisów, a także nieświadomości konsekwencji niedopełnienia obowiązku zgłoszenia zaistnienia okoliczności powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej.

Wojewoda, uznając zarzuty odwołania za niezasadne, zaskarżoną do Sądu, opisaną wyżej decyzją z dnia 25 listopada 2013 r. znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta.

W ocenie Wojewody w sprawie decydujące znaczenie miał przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 c) ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, z którego wynika, iż osobą bezrobotną nie może być ten kto, pobiera zasiłek chorobowy. Wojewoda podkreślił, że M. K. został wypłacony zasiłek chorobowy za okres od 22 sierpnia 2011 r. do 23 sierpnia 2012 r. przez instytucję brytyjską. Tym samym zgodnie z dyspozycją powołanego przepisu, od 22 sierpnia 2011 r. M. K. przestał spełniać przesłanki do bycia osobą bezrobotną, a tym samym zasiłek dla bezrobotnych od 22 sierpnia 2011 r. nie przysługiwał i stał się on świadczeniem nienależnym zgodnie z przepisem art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wojewoda stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż w dniu rejestracji M. K. został prawidłowo pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej m.in. o tym, iż utrata statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku następuje w przypadku pobierania po ustaniu zatrudnienia zasiłku chorobowego oraz, że jest zobowiązany do poinformowania Urzędu Pracy w ciągu siedmiu dni o zaistnieniu okoliczności powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. Ponadto odwołującego się pouczono, że za nienależne świadczenie uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania. Dlatego w ocenie Wojewody decyzja organu I instancji była prawidłowa. Wojewoda wyjaśnił, że opisana w odwołaniu trudna sytuacja materialna strony nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia zaskarżonej przez decyzji, lecz może stanowić podstawę umorzenia, odroczenia płatności, czy rozłożenia na raty nałożonego na odwołującego się obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody wniósł M. K., zarzucając naruszenie:

1) art. 2 ust. 1 pkt 2 i pkt. 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przez przyjęcie, że skarżący nie spełniał przesłanek w/w przepisów, aby być uznanym za osobę bezrobotną od 22 sierpnia 2011 r., bowiem otrzymał zasiłek chorobowy od instytucji brytyjskiej, podczas gdy domniemanie, iż wypłacone przez instytucję brytyjską świadczenie stanowi zasiłek chorobowy jest zupełnie błędne;

2) art. 9 ust. 1 pkt. 14 lit c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przez uznanie, że skarżący obowiązany jest zwrócić pobrany zasiłek dla bezrobotnych;

3) art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przez uznanie, że pobrany zasiłek, stanowi nienależnie pobrane świadczenie i że skarżący winien je zwrócić,

4) art. 6 kpa, poprzez błędną ocenę materiału dowodowego przez przyjęcie przez organy obu instancji, że nie zachodziły przesłanki pozwalające na uznanie, iż wypłacone świadczenie przez instytucję brytyjską nie stanowią zasiłku chorobowego, lecz inny rodzaj świadczenia;

5) art. 7 kpa, poprzez wydanie decyzji z naruszeniem słusznego interesu obywatela i tym samym pozbawienie go statusu osoby bezrobotnej oraz ubezpieczenia zdrowotnego, w okresie od 22 sierpnia 2011 r. do 23 maja 2012 r., podczas gdy skarżący faktycznie spełniał przesłanki aby uznać go za osobę bezrobotną,

6) § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy z dnia 26 listopada 2004 r. (Dz. U. nr 262, poz. 2607), poprzez brak wezwania skarżącego do przedłożenia dokumentów niezbędnych do ustalenia jego uprawnień, tj. dokumentacji pozwalającej ustalić jakiego rodzaju świadczenie zostało mu wypłacone przez instytucję brytyjską.

Zarzucono także naruszenie przepisów art. 7, 10 § 2, 76 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, dowolną jego ocenę, niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezapewnienie skarżącemu możliwości czynnego udziału w postępowaniu, sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia decyzji, oraz art. 9 kpa poprzez wydanie niekorzystnej dla skarżącego decyzji, w sytuacji niepoinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. rozpoznał wniosek skarżącego i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a. W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt. 1 ust. 3 i 6 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt. 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.), dalej ustawa.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że zgodnie z naczelnymi zasadami wynikającymi z przepisów art. 7, 8, 9, 75 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności, obowiązane są do podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organy obowiązane są także do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także do czuwania, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W tym celu obowiązane są do udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W toku postępowania organy obowiązane są dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Materiał dowodowy winien być zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Tylko ustalenie stanu faktycznego z zachowaniem powyższych zasad daje podstawę do uznania, iż zachodzą okoliczności spełniające przesłanki zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do uznania, że wydana ona została z naruszeniem zasad postępowania wynikających z powyższych przepisów kpa, ponieważ stan faktyczny sprawy, w świetle zebranych przez organ pierwszej instancji dowodów nie został ustalony w sposób nie budzący wątpliwości. Stan ten, wynikający z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych nie dawał wystarczającej podstawy do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Stosownie do treści art. 76 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z treścią ust. 2 pkt. 1) tego przepisu, za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Z powyższej regulacji wynika, że dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane, co jest warunkiem sine qua non nakazania przez właściwy organ obowiązku jego zwrotu, muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze – musi zaistnieć okoliczność powodująca ustanie prawa do świadczenia, po drugie – osoba, która pobrała świadczenie musi być wcześniej pouczona o konsekwencjach takich okoliczności, które powodują ustanie prawa do świadczenia. Zdaniem Sądu, w toku kontrolowanego postępowania organy nie wyjaśniły w stopniu wystarczającym i nie budzącym wątpliwości wystąpienia ani pierwszej, ani drugiej z przesłanek uznania, iż pobrany przez M. K. zasiłek dla bezrobotnych stanowi świadczenie nienależnie pobrane i wobec tego podlega zwrotowi. Podkreślić nadto należy – co w kontrolowanej sprawie ma istotne znaczenie, że w świetle jednolitego i utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu przepisu art. 76 ust. 2 pkt. 1 ustawy uznać można tylko i wyłącznie świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek zwrotu wynikający z przepisu art. 76 ust. 1 ustawy, obciąża tylko osobę, która przyjęła świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy (tak np. NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 1009r. I OSK 826/09, WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 18 grudnia 2013 r., II SA/Go 872/13, LEX nr 1406820). Jak wynika z powyższego, istnienie ostatecznej decyzji orzekającej o utracie statusu bezrobotnego, oraz o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie powoduje automatycznie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych i nie stanowi jedynej przesłanki orzeczenia o obowiązku jego zwrotu. O powstaniu obowiązku zwrotu decyduje bowiem łączne spełnienie przesłanek, o których mowa w przepisie art. 76 ust. 2 pkt. 1 ustawy. Zaistnienie tych przesłanek musi wynikać z dowodów przeprowadzonych w toku odrębnego postępowania administracyjnego, z uwzględnieniem wskazanych wyżej zasad postępowania. Inne rozumowanie byłoby sprzeczne ze stanem prawnym wynikającym z przepisów art. 76 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy. Zatem w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją organy miały obowiązek ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, iż : po pierwsze w stosunku do skarżącego zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 22 sierpnia 2011 r. do dnia 23 maja 2012 r., po wtóre, że skarżący był pouczony o konsekwencjach prawnych tych okoliczności. Organy winny były nadto ustalić ponad wszelką wątpliwość, że pobranie przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych w w/w okresie było wynikiem działania lub zaniechania zawinionego, że skarżący był świadomy tego, że zasiłek dla bezrobotnych nie należy mu się, czyli, że przyjął go w złej wierze. Tymczasem, jak wynika z akt postępowania administracyjnego, ustalenie, iż spełniona została pierwsza z przesłanek orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia czyli, że wystąpiły okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych w okresie wskazanym w decyzji, oparły organy wyłącznie na piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, skierowanym do PUP, z którego to pisma wynika, że ZUS otrzymał informację "instytucji brytyjskiej o zasiłkach chorobowych wypłaconych za okres od 22 sierpnia 2011 r. do 23 sierpnia 2012 r." Pismo to nie stanowi wystarczającej podstawy do poczynienia ustaleń o zaistnieniu okoliczności uzasadniających ustanie prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych przez skarżącego. Nie jest ono dokumentem pochodzącym od instytucji, która miała wypłacić skarżącemu zasiłki chorobowe. Organy winny były samodzielnie przeprowadzić postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie, czy i w jakim okresie skarżący pobierał zasiłek chorobowy w znaczeniu, o jakim mowa w przepisie art. 2 ust. 1 pkt. 2 lit. c) ustawy i dokonać oceny przeprowadzonych dowodów w z uwzględnieniem przepisu art. 76 ust. 2 pkt. 1 ustawy. W aktach brak jakiegokolwiek dokumentu pochodzącego z brytyjskiej instytucji wypłacającej zasiłki chorobowe, świadczącego o wypłacaniu skarżącemu, za okres objęty zwrotem, świadczenia w postaci zasiłku chorobowego. Z zalegającej w aktach kopii dokumentu U002 w języku angielskim wynika jedynie, że skarżący był zatrudniony w okresie od 13 września 2004 r. do 13 maja 2011 r. Organ pierwszej instancji nie zwrócił się nawet do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o nadesłanie chociażby kopii dokumentu świadczącego bezpośrednio o pobieraniu przez skarżącego zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia, nie żądał także od skarżącego wyjaśnienia tej okoliczności i przedstawienia jakichkolwiek dowodów z dokumentów. Z wynikającego z przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a., obowiązku wydania przez sąd wyroku na podstawie akt sprawy wynika, że podstawą rozstrzygnięcia są akta sądowe i przedstawione sądowi akta administracyjne. Oznacza to zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach a co za tym idzie zakaz przyjęcia istnienia jakiegoś faktu nie znajdującego żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy, bądź dowodu niedopuszczonego w trybie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. (tak NSA w wyroku z 14 stycznia 2014r., II GSK 1975/12, LEX nr 1452745). Pismo o charakterze informacyjnym, skierowane przez ZUS do organu nie mogło więc stanowić wystarczającej podstawy do podzielenia stanowiska organów, iż spełniona została pierwsza z przesłanek z art. 76 ust. 2 pkt. 1 ustawy. Po wtóre organy nie rozważyły w sposób dostateczny, czy uzasadnione jest przyjęcie, iż skarżący był należycie pouczony o konieczności poinformowania UP o tym, że pobieranie za granicą zasiłku chorobowego (jeżeli istotnie skarżący zasiłek taki pobierał), powoduje konieczność poinformowania o tym fakcie UP, oraz rodzi negatywne konsekwencje w postaci utraty statusu bezrobotnego i ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, w przypadku nie poinformowania UP o tym fakcie. Istotnie, nie można zaprzeczyć, że skarżący podpisał pouczenie znajdujące się w pkt II.1 "Pouczenia dla osób bezrobotnych zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy". Samo jednak złożenie podpisu pod pouczeniem przez skarżącego nie oznacza, że skarżący zrozumiał jego treść, oraz że zrozumienie to polegało na zaistnieniu świadomości co do skutków prawnych sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący po zarejestrowaniu się w Polsce jako osoba bezrobotna. Jak jednolicie wskazuje się bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych, pouczenie powinno być jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Nie może ono odnosić się do wszystkich hipotetycznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Pouczenie powinno zawierać treść, którą osoba pouczana może odnieść do własnej, indywidualnej sytuacji. Niewątpliwie, z treści pouczenia, z którym zapoznał się skarżący nie wynika, aby organ informował o konsekwencjach pobierania zasiłku dla bezrobotnych po ustaniu zatrudnienia poza granicami kraju i konsekwencjach pobierania poza granicami kraju zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia. Kwestia ta wiąże się bezpośrednio z koniecznością ustalenia przez organy, czy w istocie świadczenie w postaci zasiłku dla bezrobotnych pobranego przez skarżącego można uznać za świadczenie nienależnie pobrane, tj. czy skarżący pobierając zasiłek dla bezrobotnych miał świadomość, iż mu się on nie należy, czyli czy działał w złej wierze. Treść uzasadnienia zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji nie wskazuje, aby organy rozważały powyższe kwestie. Nie jest natomiast uzasadniony zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy przepisu § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy z dnia 26 listopada 2004r. (Dz.U. 2004.262.2607), obowiązującego w dacie rejestracji skarżącego jako bezrobotnego, zastąpionego rozporządzeniem Min. Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 listopada 2012r. (Dz.U. 201.1299), które weszło w życie dnia 11 grudnia 2012r. Prowadząc postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia i obowiązku jego zwrotu, organy ustalają, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy, nie kontrolują jednakże prawidłowości całego postępowania rejestracji osoby jako bezrobotnej, oraz przyznania prawa do zasiłku. Ustalanie stanu faktycznego w sprawie dotyczącej obowiązku zwrotu świadczenia dotyczy kwestii mających wpływ na zaistnienie przesłanki należytego pouczenia o okolicznościach powodujących utratę prawa do zasiłku dla bezrobotnych, o której mowa w art. 76 ust. 2 pkt. 1 ustawy. Zarzut ten można więc rozpatrywać jedynie jako zarzut dotyczący niezaistnienia tej przesłanki. Stwierdzić nadto należy, że prowadząc postępowanie organy naruszyły nie tylko przepisy ustanawiające reguły i podstawowe zasady postępowania dowodowego. W aktach administracyjnych brak zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia pobranego zasiłku dla bezrobotnych za nienależnie pobrany i obowiązku jego zwrotu (art.61 § 4 kpa), organ pierwszej instancji nie pouczył skarżącego o możliwości składania wyjaśnień i wniosków dowodowych, nie zawiadomiono skarżącego o zebraniu materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Uchybienia te niewątpliwie mogły mieć wpływ na wynik sprawy zważywszy, że skarżący działał w toku postępowania pierwszoinstancyjnego bez pełnomocnika. Z powyższych przyczyn należało uznać, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, 8, 9, 10 § 1, 61§ 4, 75, 77 kpa , mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organy winny przede wszystkim ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy skarżący pobierał zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia, w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt. 2 lit. c) ustawy, czy też był to inny rodzaj świadczenia, a w razie pozytywnego wyniku tych ustaleń rozważyć, czy spełniona została przesłanka pouczenia o okolicznościach powodujących utratę prawa do tego zasiłku w sytuacji skarżącego, a także ustalić, czy skarżący pobierał zasiłek dla bezrobotnych będąc w złej wierze, wiedząc, że mu się on nie należy. Postępowanie dowodowe winno być prowadzone z zachowaniem reguł wynikających ze wskazanych wyżej przepisów kpa, z uniknięciem naruszeń, które miały miejsce przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Uchybienia proceduralne, których dopuściły się organy w kontrolowanym postępowaniu doprowadziły do wydania decyzji przedwcześnie, przy braku przesłanek pozytywnych wynikających z przepisu art. 76 ust. 2 pkt. Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, co stanowi o wydaniu decyzji z naruszeniem tego przepisu jako materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, mającym wpływ na wynik sprawy. Wobec wpływu do akt sprawy pisma zawierającego wniosek dowodowy po ogłoszeniu wyroku, wniosek ten nie mógł być rozpoznany.

W związku ze stwierdzeniem opisanych wyżej uchybień, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i lit. a p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.