Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 175/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Anna Dawidowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. S. z Kancelarii Adwokackiej w W. kwotę 240 zł. (dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o 22% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 15 zł. (piętnaście złotych) tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. 3. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 9 września 2004 r. H. M., urodzona [...] kwietnia 1935 r. wystąpiła o przyznanie jej uprawnień kombatanckich .Jako okoliczności, które miałyby uzasadniać przyznanie uprawnień kombatanckich wskazała: aresztowanie w 1948 r. przez UB jej ojca W., wielokrotne rewizje i przesłuchania w 1948 r., konieczność ciężkiej pracy w gospodarstwie rolnym i opieki nad rodzeństwem w latach 1948-1953 i niemożność uczęszczania do szkoły. Do wniosku załączyła życiorys, rekomendację Stowarzyszenia [...], kopię artykułu, z gazety w którym jest mowa o skazaniu jej ojca na karę pozbawienia wolności . Następnie do akt sprawy dołączyła oświadczenie świadka S. z dnia [...] października 2005 r. Dnia 25 października do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynęło upoważnienie udzielone przez wnioskodawczynię H. J. do dalszego prowadzenia jej sprawy dotyczącej przyznania uprawnień kombatanckich

Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i osób Represjonowanych odmówił przyznania H. M. uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w [...]. Decyzja ta została uchylona decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Przyczyną uchylenia decyzji, był fakt doręczenia decyzji bezpośrednio wnioskodawczyni, a nie ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi, co w ocenie organu orzekającego stanowiło naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. ponownie odmówił przyznania H. M. uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Zrzeszeniu "[...]".

Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że brak jest dowodów świadczących o pełnieniu przez stronę służby w organizacji niepodległościowej w rozumieniu art. 1 ust.2 pkt 5 ustawy o kombatantach oraz osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, zgodnie z którym za działalność kombatancką uznaje się "pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR), do końca 1956 r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej." W swoim życiorysie wnioskodawczyni podała, że zakończeniu wojny jej ojciec utrzymywał kontakty z organizacjami niepodległościowymi - Armią Krajową, następnie z organizacją "[...]", będąc łącznikiem. Strona podaje: "Do naszego domu, w nocy przychodzili ludzie z AK i [...]. Rodzice udzielali im noclegów, dawali żywność, ubrania, buty i pieniądze." Za tę działalność, jak podaje strona, jej ojciec został aresztowany w 1948 r. przez UB i więziony do 1953 r., natomiast w ich domu przeprowadzano rewizje i przesłuchania. Strona w swoim życiorysie nie wskazała, aby prowadziła jakąkolwiek działalność kombatancką określoną w ustawie o kombatantach, w szczególności żeby przynależała do organizacji niepodległościowej. Zainteresowana opisuje wyłącznie działalność swojego ojca. Warto również zauważyć, iż jak wynika z postanowienia Sądu Wojewódzkiego w W.z dnia [...].08.1996 r. sygn. akt [...] działalność ojca strony w Armii Krajowej, następnie w [...] nie została potwierdzona.

Zainteresowana dopiero w piśmie z dnia 12.01.2005 r. wskazała, iż pomimo młodego wieku, była czynnym żołnierzem partyzantki. Nie pamięta czy składała przysięgę, czy przyrzeczenie, ale razem z innymi młodymi partyzantami przenosiła ulotki, broń, meldunki i amunicję, donosiła również żywność i opatrunki. Na potwierdzenie powyższego przedstawiła oświadczenie świadka E. S., który oświadczył: "Znam całą rodzinę. Mieszkałem w tej samej wsi. Wiem, że mimo młodego wieku była łączniczką w naszej organizacji. Była bardzo odważna, przenosiła meldunki, odzież, jedzenie."

Powyższe oświadczenie zostało przez organ orzekający ocenione jako niewiarygodne. Z oświadczenia tego wynika, w ocenie organu orzekającego, iż strona raczej pomagała organizacji niepodległościowej, niż pełniła w niej służbę. W szczególności świadek nie wskazał, aby w przypadku strony zostały spełnione podstawowe atrybuty służby w podziemnej organizacji niepodległościowej tj. złożenie przysięgi, posiadanie stopnia wojskowego oraz stałego przydziału organizacyjnego. Ponadto sam świadek nie udokumentował w jakikolwiek sposób swojej działalności powojennej, natomiast uprawnienia kombatanckie posiada z tytułu służby w Armii Krajowej w okresie od czerwca 1944 r. do stycznia 1945 r.

Organ orzekający zauważył również, iż wprawdzie w powołanym wyżej przepisie ustawodawca nie wprowadził granicy wieku jako warunku przyznania uprawnień, jednakże konieczne jest wykazanie, że osoba ubiegająca się o uprawnienia pełniła służbę w organizacji, zaś możliwość pełnienia służby wiązała się ściśle z osiągnięciem odpowiedniego wieku. Strona jako kilkunastoletnie dziecko nie byłaby w stanie podporządkować się surowym regulaminom i rozkazom przełożonych, wykonywać odpowiedzialne zadania, czy brać udział w akcjach zbrojnych.

Na powyższą decyzję z dnia [...] grudnia 2005 r. skarżąca, pismem z dnia 20 grudnia 2005 r., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze stwierdziła, iż wie że uprawnienia kombatanckie się jej przysługują, bowiem przeszła "może więcej niż starsi koledzy", mimo wieku kwaterowała ze wszystkimi partyzantami, przestrzegała surowej dyscypliny, regulaminu i wykonywała sumienne wszystkie polecenia dowody, ona sama była łączniczką, a cała jej rodzina udzielała się w oddziałach w różny sposób, w oddziale były dzieci, młodzi, starsi i starzy. Podniosła, że jeszcze młodsze znane jej osoby walczyły w W. i na L.

Podniosła ponadto , że świadek S. zeznał prawdę oraz, że było wielu innych świadków, ale już nie żyją. Podniosła również, że nie wie dlaczego działalność jej ojca nie została potwierdzona przez sąd.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej adwokat M. S. uzupełnił zarzuty skargi, zarzucając Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów I osób Represjonowanych, że w postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów art. 78§1 w zw. z art. 7 i 77 kpa poprzez nierozpoznanie złożonego przez skarżącą wniosku dowodowego o przesłuchanie jej w charakterze strony w celu uzupełnienia oświadczeń dotyczących prowadzonej działalności oraz poprzez nie przeprowadzenie z urzędu dowodu z przesłuchania świadka E. S. na okoliczności podane przez skarżącą we wniosku.

Ponadto pełnomocnik skarżącej podniósł zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego - art. 1 ust.1 pkt 5 ustawy o kombatantach poprzez niewłaściwą wykładnię tego przepisu oraz art.1 ust. 1 pkt 3 poprzez niezastosowanie tego przepisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Oceniając zaskarżoną decyzję sąd w pierwszej kolejności zobowiązany był ocenić, czy w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując tej oceny sąd stwierdził naruszenie przez organ orzekający przepisów kpa .W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w toku postępowania doszło do naruszenia art. 40 §2 kpa, stanowiącego, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W toku postępowania pełnomocnikowi doręczona została tylko decyzja z dnia [...] grudnia 2005 r. pozostałe pisma doręczano wyłącznie wnioskodawczyni. Sąd podzielił podniesione przez pełnomocnika skarżącej zarzuty naruszenia przepisów kpa dotyczących postępowania dowodowego, przede wszystkim poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącej o przesłuchanie jej w charakterze strony w celu uzupełnienia oświadczeń dotyczących jej działalności. Za naruszenie przepisów kpa należało uznać również nie przesłuchanie świadka S. na okoliczności podnoszone przez skarżącą, w szczególności w celu wyjaśnienia w jakiej organizacji i w jakim okresie według wiedzy świadka skarżąca prowadziła działalność oraz skąd świadek posiada wiedzę na ten temat. Należy zauważyć, że wiarygodność świadka można ocenić dopiero po przeprowadzeniu dowodu z jego przesłuchania.

Wobec stwierdzenia naruszenia przez organ orzekający przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na ustalenie stanu faktycznego sprawy sąd nie odniósł się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Z powyższych względów, nie przesądzając o tym czy skarżąca spełnia warunki do przyznania jej uprawnień kombatanckich, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 lit. c, art. 152 oraz art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.