Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 204/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. s.c. B. J. A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Łd 98/18 w sprawie ze skargi R. s.c. B. J. A. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. s.c. B. J. A. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 8 maja 2018 r., I SA/Łd 98/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę R. Spółki Cywilnej B. J. A. J. (dalej: "skarżąca", "strona", "spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 11 grudnia 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od zaległości w podatku od towarów i usług za I kwartał 2017 r. w kwocie 23 zł.

2. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku, spór prawny w niniejszej sprawie dotyczył kwestii spełnienia przez stronę przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej: "o.p."). Zdaniem sądu pierwszej instancji, odmowa umorzenia skarżącej odsetek objętych wnioskiem o umorzenie jest wynikiem prawidłowo ustalonego przez organy podatkowe stanu faktycznego i jego rzetelnej oceny w kontekście ustawowych przesłanek udzielania ulg (pełny tekst uzasadnienia orzeczenia dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: "CBOSA").

3. Od powyższego orzeczenia skarżąca wniosła skargę kasacyjną żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ewentualnie – w przypadku niepodzielenia zarzutów w przedmiocie uchybień procesowych sądu pierwszej instancji – rozpoznanie skargi co do istoty, a także zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 232 ze zm., dalej: "p.p.s.a."):

1. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy, polegającą na:

– błędnym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a. i nieuwzględnienie skargi zamiast zastosowania przez sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchylenie skarżonej decyzji gdyż nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, tak by ustalić istnienie ważnego interesu skarżącego i interesu publicznego co oznacza, że naruszono art. 67a § 1 pkt 3 o.p., a więc przepisów prawa, które miały wpływ na wynik sprawy;

– naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwą ocenę faktów, które organ administracji ustalił z naruszeniem art. 7 k.p.k., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. na skutek czego sąd błędnie zastosował art. 151 p.p.s.a. i nie uwzględnił skargi;

2. naruszenie prawa materialnego, a to:

– art. 67a § 1 pkt 3 ust. o.p. przez błędną wykładnię, prowadzącą do przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodził ważny interes podatnika przemawiający za umorzeniem należności;

– błędną wykładnię art. 67a § 1 pkt 3 o.p. w związku z art. 32 i art. 84 Konstytucji RP, poprzez brak dokonania przyjęcia, iż w ramach uznania administracyjnego obowiązuje zasada domniemania pozytywnego załatwienia sprawy od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji organ wykaże, że takie załatwienie sprawy jest nieuzasadnione, kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu podczas gdy w przedmiotowej sprawie należało tę zasadę zastosować;

– art. 67a § 1 pkt 3 w związku z art. 121 § 1 o.p. poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że zasadna jest odmowa umorzenia odsetek za zwłokę, mimo, że jest to uzasadnione umacnianiem poczucia sprawiedliwości w nakładaniu obowiązków podatkowych i zaufania obywateli do organów podatkowych i w przedmiotowej sprawie powinno mieć miejsce;

– art. 187 § 1 o.p. przez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, tak by ustalić istnienie ważnego interesu skarżącego i interesu publicznego, czego skutkiem było wydanie błędnej decyzji a w szczególności nie odniesienie się do faktu, iż ze względu na zwłokę w płatności po stronie kontrahentów skarżącej spółki i związany z tym okresowy brak płynności finansowej spółki po stronie skarżącego powstała zaległość w wysokości wskazanej we wniosku.

Błąd w ocenie ustaleń faktycznych spowodował w istocie niezastosowanie przez sąd art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w zw. z art. 134 §1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. nieuwzględnienie skargi mimo, iż naruszono art. 67a § 1 pkt 3 o.p.

Błąd sądu polegał na nieodniesieniu się do zarzutu skarżącej, a także na zaakceptowaniu błędnych ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracji skarbowej, które ustaliły, że nie zachodził ważny interes podatnika przemawiający za umorzeniem należności.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

4.1. Przed przystąpieniem do oceny podniesionych przez organ zarzutów, wskazać należy, że skarga kasacyjna, mimo zawartego w niej wniosku o rozpoznanie na rozprawie, stosownie do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z 2 września 2021 r. wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.), została skierowana na posiedzenie niejawne wyznaczone na 25 listopada 2021 r., o czym zarządzono poinformować pełnomocników stron postępowania.

Z akt sądowych wynika, że pełnomocnicy stron zostali powiadomieni o opisanym wyznaczeniu posiedzenia niejawnego przed planowanym jego terminem (pełnomocnik organu - 7 września 2021 r. drogą elektroniczną, pełnomocnik skarżącej - 16 września 2021 r. drogą pocztową).

W takim stanie rzeczy oraz mając na uwadze charakter rozpoznawanej sprawy, który nie wymagał stawiennictwa stron do jej dokładniejszego wyjaśnienia, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zasadne było skorzystanie z art. 90 § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a. i skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu jawnym z wyznaczeniem rozprawy. W konsekwencji poprzestał na przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w składzie trzech sędziów we wspomnianym terminie.

4.2. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych) chyba, że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Nie ujawniono także podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego nie podlegała uwzględnieniu.

4.3. Ze względu na sposób sformułowania skargi kasacyjnej na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami wskazanymi w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a tym samym zarzutami i wnioskami sformułowanymi przez wnoszącego skargę kasacyjną. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez sąd drugiej instancji. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez sąd drugiej instancji.

Zakres tej kontroli określa autor skargi kasacyjnej podnosząc naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma nie tylko obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe.

4.4. Przypomnienie powyższych, oczywistych i utrwalonych w orzecznictwie zasad ma w rozpoznawanej sprawie znaczenie istotne z uwagi na sposób sformułowania zarzutów wobec zaskarżonego orzeczenia. Przystępując do rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia, należy bowiem w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na istotne błędy konstrukcyjne, którymi obarczona jest skarga kasacyjna.

Po pierwsze, w ramach zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego zarzucono "wadliwą ocenę faktów, które organ administracji ustalił z naruszeniem art. 7 k.p.k., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a." Umknęło uwadze autora skardze kasacyjnej, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie stosował przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ani nie był zobowiązany do ich stosowania, w związku z czym nie mógł naruszyć żadnego z przepisów tej ustawy. Zgodnie z art. 1 pkt 3 o.p., ustawa ta normuje postępowanie podatkowe. Stosownie zaś do art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a., przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem przepisów działów IV, V i VIII, które w konkretnym przypadku nie mają zastosowania. Organy podatkowe obu instancji prowadziły zatem postępowanie w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, nie zaś przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie mogły więc naruszyć wskazanych w zarzucie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z niezrozumiałych również względów wskazano w analizowanym zarzucie "art. 7 k.p.k."

Po drugie, okoliczność, że organy podatkowe prowadzą postępowanie dowodowe na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej autor skargi kasacyjnej dostrzegł w dalszej części sformułowanych zarzutów, ale uczynił to w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego. To w tej bowiem części wskazał art. 121 § 1 o.p. oraz art. 187 § 1 o.p.

Przyjmując jednakże możliwie najbardziej liberalne, a jednocześnie zgodne z art. 183 § 1 p.p.s.a. stanowisko co do możliwości merytorycznego odniesienia się do zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznaje, że na zbadanie istoty sporu pozwala wskazanie w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego art. 67a § 1 pkt 3 o.p. oraz uznanie, że samo wadliwe umiejscowienie zarzutów naruszenia art. 121 § 1 o.p. oraz art. 187 § 1 o.p. nie przesądza o ich niezasadności.

4.5. W skardze kasacyjnej strony zarzucono więc zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają ostatnio wymieniony zarzuty. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., FSK 618/04, publik. CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie nie był jednak kwestionowany stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku. Podnosząc zarzuty procesowe ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a., art. 121 § 1 o.p. oraz art. 187 § 1 o.p.) kwestionowano jedynie ocenę sądu pierwszej instancji, który zaakceptował rozstrzygnięcie organów podatkowych obu instancji, że w ustalonym stanie faktycznym nie istniały przesłanki umorzenia powstałych zaległości podatkowych skarżących. Wbrew bowiem wskazaniu art. 187 § 1 o.p. (zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy) w skardze kasacyjnej nie wyjaśniono, jakich dowodów w przeprowadzonym postępowaniu zabrakło, zwłaszcza w kontekście tego, że – w przypadku wniosku o umorzenie zaległości podatkowych - to na stronie spoczywa obowiązek przedstawienia wszystkich dowodów uzasadniających, w jej ocenie, zastosowanie ulgi podatkowej. Także wskazanie art. 121 § 1 o.p. ustanawiającego zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie nie jest wystarczające do podważenia ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

4.6. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organ prawidłowo ocenił dowody odnośnie braku istnienia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego przemawiającego z umorzeniem na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 o.p. odsetek za zwłokę naliczonych od zaległości w podatku od towarów i usług za I kwartał 2017 r. w kwocie 23 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedstawionym stanie faktycznym ocenę dokonaną przez sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku należało uznać za prawidłową.

4.7. Wskazany przepis art. 67a § 1 pkt 3 o.p. stanowił materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia analizowanej sprawy, zainicjowanej wnioskiem spółki o umorzenie zaległości podatkowej. Z treści tego przepisu wynika, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b o.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może przyznać wskazaną w tym przepisie ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. W przytoczonej regulacji przewidziane zostały dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową – "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje, iż wystarczy spełnienie tylko jednej z nich. Organ ma obowiązek przeprowadzenia pełnych i precyzyjnych ustaleń co do stanu faktycznego i oceny, czy okoliczności sprawy odpowiadają przesłankom zastosowania ulgi. Użycie przez ustawodawcę ogólnych zwrotów: "ważny interes podatnika", czy "interes publiczny" stwarza konieczność dokonania przez organ szerokiej oceny różnych wartości, w tym również systemu ocen mieszczących się poza systemem prawa podatkowego, a nawet pozaprawnych.

W treści skargi kasacyjnej nie przedstawiono argumentacji, która podważa prawidłowość wykładni tego przepisu przyjętej w zaskarżonym wyroku. Autor skargi kasacyjnej wprawdzie wskazał jako formę naruszenia tego przepisu "błędną wykładnię", ale lektura uzasadnienia prowadzi do wniosku, że strona zarzuca organom podatkowym jego niewłaściwe zastosowanie. Wskazana nieścisłość nie pozbawiła jednakże Naczelnego sądu Administracyjnego możliwości odniesienia się do tak sformułowanego zarzutu.

Wobec nie podważenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę tego wyroku – brak w skardze kasacyjnej zarzutów procesowych w tym kierunku – należało ograniczyć się do stwierdzenia o prawidłowej ocenie w tym zakresie przedstawionej przez sąd pierwszej instancji. Z podanych już wcześniej powodów za zastosowaniem art. 67a § 1 pkt 3 o.p. w rozpoznawanej sprawie nie przemawiała ani argumentacja wspólników spółki dotycząca ich sytuacji życiowej i majątkowej (wysokość dochodów i wydatków), ani sytuacja samej spółki cywilnej, w tym specyfika prowadzonej działalności, brak możliwości weryfikacji zdolności płatniczej i wiarygodności kontrahentów. W szczegółowy sposób sąd pierwszej instancji odniósł się do tej argumentacji na s. 12-14 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, stąd też Naczelny Sąd Administracyjny – uznając ją za prawidłową - odstąpił od jej ponawiania. Autor skargi kasacyjnej w tym zakresie ograniczył się do zanegowania stanowiska organów podatkowych i oceny tego stanowiska sądu pierwszej instancji, wskazując ogólnikowo, że "organ nie przeprowadził w dostatecznym stopniu analizy sytuacji skarżącego oraz oceny w zakresie zaistnienia przesłanek uprawniających do uwzględnienia wniosku". Nie wyjaśnił również, dlaczego wskazana przez samą stronę kwota 150 zł, jaka pozostaje po uiszczeniu niezbędnych opłat, "zachwiałaby równowagę egzystencji skarżącego", skoro kwota odsetek, jakich umorzenia zażądano we wniosku to 23 zł. Nie wiadomo także, w jaki sposób "przymusowa egzekucja tej kwoty kładzie na szali dobro prowadzonego od lat przedsiębiorstwa" (s. 6 uzasadnienia skargi kasacyjnej).

Z tych względów zarzut naruszenia w sprawie art. 67a § 1 pkt 3 o.p. należy uznać za niezasadny.

4.8. W konsekwencji także zarzut błędnej wykładni art. 67a § 1 pkt 3 o.p. w związku z art. 32 i art. 84 Konstytucji RP jest niezasadny. W ocenie skarżącej, w ramach uznania administracyjnego obowiązuje zasada domniemania pozytywnego załatwienia sprawy od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji organ wykaże, że "takie załatwienie sprawy jest nieuzasadnione, kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu". W rozpoznawanej sprawie, jak już wyjaśniono powyżej, prawidłowo organy uznały, że uwzględnienie wniosku strony jest niezasadne.

4.9. Z przedstawionych powodów zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a., a także art. 121 § 1 i art. 187 § 1 o.p. należało uznać za nieskuteczne. Jak już wskazano powyżej podstawą faktyczną do uwzględnienia wniosku strony o umorzenie zaległości podatkowej stanowiły dowody zebrane w toku postępowania podatkowego. O zasadności tego wniosku nie mogą świadczyć twierdzenia samych wspólników spółki (a w zasadzie zaprzeczenia oceny dokonanej w sprawie przez organy) nie poparte jakimikolwiek dowodami oprócz tych, które znajdują się w aktach sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie prawidłowo sąd pierwszej instancji ocenił, że strona nie podważyła skutecznie oceny dokonanej przez organy podatkowe o braku podstaw zastosowania w sprawie ulgi podatkowej w oparciu art. 67a § 1 pkt 3 o.p.

4.10. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Wskazać należy, że powyższy przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną zasadniczo w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten odnosi się do formalnych wymogów uzasadnienia wyroku, a nie do prawidłowości wyrażonej w nim oceny skutków prawnych stanu faktycznego występującego w sprawie. Z treści tego przepisu wynika, że uzasadnienie ma być zwięzłe, syntetyczne i logicznie spójne (por. wyrok NSA z 27 listopada 2018 r., II FSK 3237/16, publik. CBOSA). Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania, przy czym naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni, bądź zastosowania prawa materialnego i procesowego (wyroki NSA: z 30 października 2018 r., I OSK 2842/16; z 10 marca 2020 r., II GSK 4077/17; publik. CBOSA). Dodatkowo należy wskazać, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy nie przesądza o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 8 września 2020 r., II FSK 1016/18, publik. CBOSA).

W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w przepisie art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia. Powyższy przepis nie został więc naruszony.

4.11. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

W wyroku nie orzeczono o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250, art. 254 § 1 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.

Paweł Dąbek Jan Rudowski Sławomir Presnarowicz