Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1310/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Asesor WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...]r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS lub organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.; dalej: u.s.u.s.), utrzymał w mocy decyzję z [...]r. odmawiającą I.K. (dalej zobowiązany, skarżący) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 2006 r. do grudnia 2016 r. w łącznej kwocie 44.458,22 zł, w tym z tytułu: składek - 29.901,22 zł, odsetek liczonych na dzień 13 lutego 2017 r. - 14.557 zł.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z 7 lutego 2017 r. zobowiązany zwrócił się do ZUS o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek. Wyjaśnił, że w związku z zawieszoną działalnością gospodarczą nie był zobligowany do opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Postanowieniem z [...]r. Sąd Okręgowy w C. [...] Wydział Pracy Ubezpieczeń Społecznych przekazał wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne do rozpoznania przez ZUS.

ZUS decyzją z [...]r. odmówił umorzenia składek stwierdzając, że nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s.

Zobowiązany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał, że w ww. okresie nie prowadził działalności gospodarczej, ponieważ była ona zawieszona ze względu na jego stan zdrowia, nie otrzymał również zawiadomienia o stanie zaległości. Podniósł, że okres wymagalności składek wynosi 5 lat, co uzasadnia ich umorzenie; powołał art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Wyjaśnił, że 13 marca 2014 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Do wniosku załączył:

- wypis z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG),

- orzeczenie nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA z [...]r.

ZUS analizując przesłanki przedawnienia należności wyjaśnił, że zadłużenie zobowiązanego, jako płatnika składek, powstało po wydaniu decyzji z [...]r. przez Narodowy Fundusz Zdrowia o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Dalej wyjaśnił, że:

- po decyzji wydanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia z [...]r. została wydana decyzja dotycząca zaległości za okres od 10/2006 do 9/2017, która zawiesiła bieg terminu przedawnienia od 31 maja do 22 października 2016 r.,

- należności za okres od 4 marca 2017 r. do 7 czerwca 2017 r. ‒ bieg terminu przedawnienia zawiesiło odwołanie do sądu od 23 czerwca 2017 r. do 4 stycznia 2019 r.,

- wobec należności za okres od stycznia 2007 r. do grudnia 2016 r. wydano decyzję określającą wysokość zaległości, która zawiesiła bieg terminu przedawnienia od 31 stycznia 2017 r. do 7 czerwca 2017 r., natomiast odwołanie do sądu zawiesiło bieg terminu przedawnienia od 23 czerwca 2017 r. do 4 stycznia 2019 r.,

- wobec należności za okres styczeń-luty 2017 r. wydano decyzję określającą wysokość zaległości, która zawiesiła bieg terminu przedawnienia od 13 kwietnia 2017 r. do 25 października 2017 r., odwołanie do sądu zawiesiło bieg terminu przedawnienia od 2 października 2017 r. do 4 stycznia 2019 r.,

- wobec należności za okres marzec-kwiecień 2017 r. wydano decyzję określającą wysokość zaległości, która zawiesiła bieg terminu przedawnienia od 5 czerwca 2017 r. do 25 października 2017 r., odwołanie do sądu zawiesiło bieg terminu przedawnienia od 2 października 2017 r. do 4 stycznia 2019 r.,

- wobec należności za okres lipiec-wrzesień 2017 r. wydano decyzję określającą wysokość zadłużenia, która zawiesiła bieg terminu przedawnienia od 2 listopada 2017 r. do 7 marca 2018 r., odwołanie do sądu zawiesiło bieg terminu przedawnienia od 12 lutego 2018 r. do 4 stycznia 2019 r.

Podkreślono, że ZUS nadal prowadzi postępowanie wyjaśniające celem ponownego ustalenia okresu prowadzenia działalności przez zobowiązanego, w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej od 2014 r.

W ocenie organu nie można stwierdzić czy i jakie należności się przedawniły.

Organ odniósł się do przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 oraz ust. 3a u.s.u.s. i stwierdził, że ma obowiązek badania na bieżąco sytuacji finansowej zobowiązanego a na podstawie art. 24 ust. 2 ww. ustawy należności podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej.

Na podstawie dokumentów złożonych do akt (w tym oświadczenia) ustalono, że zobowiązany:

- pobiera świadczenie emerytalne z MSWiA - netto 2.017 zł,

- gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, z żoną R.K. posiada rozdzielność majątkową (nie przedstawił dokumentu),

- nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej ani nie korzysta z innych form pomocy,

- ponosi następujące stałe wydatki związane z utrzymaniem: opłaty eksploatacyjne w kwocie 300 zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości 100 zł,

- nie posiada innych zobowiązań finansowych, jak również majątku ruchomego oraz nieruchomości,

- powołał się na sytuację zdrowotną - stan po [...].

ZUS przyjął powyższe dokumenty jako dowód w sprawie. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że:

- zobowiązany jest zgłoszony do ubezpieczeń z dwóch tytułów: z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia - podstawa wymiaru składek w czerwcu 2019 r. wyniosła 2.691 zł oraz z tytułu świadczenia emerytalnego z MSWiA,

- żona zgłoszona jest do ubezpieczeń jako pracownik podlegający ubezpieczeniom w firmie A S.A.,

- posiadająca ten sam adres zameldowana córka K.K., osiąga dochód z tytułu zatrudnienia w firmie B,

- zobowiązany figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako właściciel samochodu osobowego marki Volkswagen Passat z 1998 r. (niska wartość pojazdu),

- wraz z żoną jest właścicielem gruntu przeznaczonego pod budowę domu mieszkalnego o powierzchni [...] ha, dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...]; w dniu 27 lipca 2017 r. ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości.

Wyjaśnił, że obliczając dochody gospodarstwa domowego zobowiązanego uwzględnił dochody małżonków, bowiem rozdzielność majątkowa nie ma znaczenia "dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego oraz dla obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynikającego z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (...)".

W skardze zobowiązany wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Podał, że decyzja zawiera wiele sprzeczności, powołuje się na decyzję ZUS oddział w R. z [...]r., której nigdy nie otrzymał.

Zwrócił uwagę, że z żoną posiada rozdzielność majątkową, a ponadto kredyt we frankach, którego rata wynosi około 1.400 zł. Spłaca linię debetową w wysokości 6.000 zł - po 100 zł miesięcznie i kartę debetową C 2.500 zł - także około 100 zł miesięcznie. Opłaty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego to około 300 zł miesięcznie a koszty leczenie 150-200 zł. Jego córka prowadzi odrębne gospodarstwo. Łącznie jego wydatki wynoszą około 2.100 zł miesięcznie.

Dalej podał, że wznowiono postępowanie, które toczy się w Narodowym Funduszu Zdrowia w K. w celu ustalenia okresu zakończenia prowadzenia działalności jak również okresu jej zawieszenia.

Do skargi zobowiązany załączył Akt notarialny z dnia [...]r. (Rep. A nr [...]) zawarty przed notariuszem z Kancelarii Notarialnej w C., z którego wynika, że małżonkowie K. wyłączają wspólność ustawową majątku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Pismem z 20 listopada 2019 r. Sąd zwrócił się do ZUS-u o nadesłanie dokumentów potwierdzających zawieszenie bądź przerwanie biegu terminu przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres objęty niniejszym postępowaniem (październik 2006 ‒ grudzień 2016) z dokładnym wyjaśnieniem i podaniem podstawy prawnej, na jakiej nastąpiło zawieszenie bądź przerwanie ww. terminu.

W odpowiedzi (pismo z 28 listopada 2019 r.) organ przekazał dokumenty wraz z pismem kierowanym do Wydziału Obsługi Prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontroli Sądu – w ramach art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegała decyzja ZUS utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Skarga spowodowała uchylenie zaskarżonej decyzji, ponieważ ZUS niedostatecznie wyczerpująco wyjaśnił kwestię braku przedawnienia należności składkowych, a przede wszystkim zaznaczył w zaskarżonej decyzji, że nadal prowadzi postępowanie wyjaśniające celem ponownego ustalenia okresu prowadzenia działalności przez zobowiązanego, w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej od 2014 r., zatem nie mógł stwierdzić czy i jakie należności się przedawniły. Nie wyjaśnił również jednoznacznie tej kwestii w piśmie z 28 i 29 listopada 2019 r.

Z decyzji wydanej w I instancji wynika, że dotyczy ona odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 2006 r. do grudnia 2016 r. Z relacji organu, przedstawionym w nadesłanym piśmie z 28 listopada 2019 r. wynika, że należności nie przedawniły się z uwagi na podjęte czynności:

1) za okres od maja do grudnia 2006 r. oraz za styczeń 2017 r. poprzez:

- wydanie decyzji przez NFZ w dniu [...]r. (ostateczna [...]r.),

- doręczenie zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności - [...]r.,

- wydanie decyzji z tytułu nieopłaconych składek - [...]r.,

- odwołanie płatnika z 31 maja 2017 r. oraz prawomocne postanowienie sądu z [...]r. (prawomocne 4 stycznia 2019 r.),

2) za okres od stycznia 2007 r. do grudnia 2016 r. poprzez:

- wydanie decyzji przez NFZ w dniu [...]r. (ostateczna [...]r.),

- doręczenie zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności - [...]r.,

- wydanie decyzji z tytułu nieopłaconych składek - [...]r.,

- odwołanie płatnika z 31 maja 2017 r. oraz prawomocne postanowienie sądu z [...]r. (prawomocne 4 stycznia 2019 r.).

Problem przedawnienia należności z tytułu składek reguluje art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s., który ulegał wielokrotnej nowelizacji.

Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Również przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonała w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. Ustawa zmieniająca nie zawiera wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. – 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu, a nie jak dotychczas przedawnieniu 5-letniemu. Taki pogląd wyrażony został m.in. w dwóch uchwałach Sądu Najwyższego: z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt II UZP 5/08 (Lex nr 396253) i z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I UZP 4/08 (Lex nr 396249) oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt II GSK 1102/08, Lex nr 552737).

Przyjmuje się, że do nieprzedawnionych do 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (zob. wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt II GSK 72/09, Lex nr 597062).

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232 poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy z dnia 16 września 2011 r., do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt III AUa 1656/12, Lex nr 1350353).

Organ pominął kwestię ww. nowelizacji przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i nie odniósł się wprost do kwestii, czy w sprawie znajdzie zastosowanie 5-letni okres przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012 r. Wydając zaś skarżoną decyzję starał się wywieść, że podejmowane czynności w latach 2016-2017 skutecznie zawiesiły bieg terminu przedawnienia.

Zgodnie z art. 24 ust. 5e u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata.

Organ powołał się na decyzję Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...]r., która stwierdza, że zobowiązany podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego m.in. w okresie od 1 lutego 2003 r. do nadal z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Jednocześnie na str. 3 skarżonej decyzji podaje, że: "w dalszym ciągu prowadzi postępowanie wyjaśniające - celem ponownego ustalenia okresu prowadzenia przez Pana działalności, w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej od 2014 r. W związku z czym nie można stwierdzić czy i jakie należności się przedawniły. Po jego zakończeniu slado na Pana koncie jako płatnika składek może ulec zmianie." Wskazanej rozbieżności organ nie zdołał skutecznie wyjaśnić w nadesłanej faxem korespondencji.

Ponadto wydając decyzję w I instancji organ w sentencji, odmawiając umorzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne, podał okres "10/2006 r. do 12/2016 r." Natomiast orzekając w II instancji w uzasadnieniu decyzji wskazuje także na składki za okres od marca do września 2017 r., które w ogóle nie były objęte postępowaniem w I instancji. Ponadto powołuje się na decyzje Narodowego Funduszu Zdrowia z [...]r. oraz z [...]r. wyjaśniając jednocześnie, że zawiesiły one bieg terminów przedawnienia na okres od 31 maja do 22 października 2016 r. (str. 2-3 decyzji).

Rozpoznając ponownie sprawę ZUS jednoznacznie określi w decyzji:

- czy uległo zakończeniu postępowanie w sprawie okresu w jakim skarżący faktycznie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnym, a jeżeli tak to jakim okresem jest objęte postępowanie w sprawie ich ewentualnego umorzenia w związku z wnioskiem zobowiązanego,

- jaką datę przyjął jako początek biegu terminu przedawnienia oraz z jaką datą doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia i na jakiej podstawie prawnej, co winno zostać także udokumentowane.

Zaniechania organu powodują, że nadal nie jest wiadome, które składki były wymagalne w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o umorzenie zaległości. Obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek o umorzenie należności z tytułu składek jest ustalenie kwoty istniejących należności składkowych faktycznie obciążających stronę, gdyż nie może toczyć się postępowanie o przyznanie ulgi w stosunku do należności, co do których toczy się postępowanie wyjaśniające. Jeżeli zobowiązany w swoim wniosku o umorzenie należności wskazałby również te, które dotyczyły okresu po zaprzestaniu prowadzenia działalności, to w tym zakresie organ powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 105 K.p.a.). Winien również ponownie poddać analizie należności, które ewentualnie mogły ulec przedawnieniu, orzekanie organu w przedmiocie wniosku skarżącego, byłoby również w tej części bezprzedmiotowe.

W każdym ww. przypadku niezbędne jest ustalenie wymagalności składek na ubezpieczenie zdrowotne na dzień wydania decyzji. Tylko prawidłowe określenie kwoty należności pozwala na obiektywną ocenę możliwości ich wyegzekwowania lub dobrowolnej spłaty przez dłużnika. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że można umorzyć tylko należności istniejące, ponieważ skoro należności się przedawniły, to nie ma już czego umarzać (por. wyroki NSA: z 27 sierpnia 2009 r., II GSK 15/09, Lex nr 552752; z 14 grudnia 2010 r., II GSK 1073/09 i z 3 kwietnia 2014 r., II GSK 236/13). Podobnie nie można objąć takim postępowaniem składek na ubezpieczenie zdrowotne, co do których organ nie zakończył jeszcze postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia, czy skarżący będzie im w ogóle podlegał.

Organ podał także, że wnioskiem z 7 lipca 2017 r. wystąpił o wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącego. Zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Wykładnia art. 24 ust. 5 u.s.u.s. powinna zostać dokonana przez pryzmat zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. Dokonując prokonstytucyjnej wykładni normy art. 70 § 8 O.p. wskazać należy, że cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który dotyczy normy prawnej wynikającej z art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., potwierdza także niekonstytucyjność normy art. 70 § 8 O.p., która to norma zawiera analogiczne do art. 70 § 6 O.p. uregulowanie. W tej sytuacji uprawnione jest twierdzenie o oczywistej niezgodności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP także w odniesieniu do art. 70 § 8 O.p. w zakresie, o którym mowa w ww. wyroku TK. Podkreślenia nadto wymaga, że stosowanie wykładni prokonstytucyjnej obowiązuje nie tylko sądy, ale też organy administracji publicznej. Przepis art. 24 ust. 5 u.s.u.s. objęty jest takimi samymi zastrzeżeniami co do jego konstytucyjności jak uregulowanie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który brzmi analogicznie jak obowiązujący do 31 grudnia 2002 r. art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. Sąd, biorąc pod uwagę wyżej wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdza, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącego nie wyklucza przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia należności składkowych biegł na zasadach ogólnych. Podkreślić zatem należy, że sąd administracyjny rozstrzygając konkretną sprawę dokonuje wykładni przepisów prawa materialnego mających w niej zastosowanie, a wykładnia ta powinna uwzględniać podstawowy akt prawny, jakim jest Konstytucja RP (tzw. wykładnia prokonstytucyjna). Celem zastosowania wykładni prokonstytucyjnej jest zapobieżenie sytuacji, w której doszłoby do zróżnicowania uprawnień lub obowiązków podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej. W konsekwencji, ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia składek zabezpieczonych hipoteką, z tym, że termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych.

Mając na uwadze przepisy art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w toku ponownego rozpoznania sprawy ZUS powinien mieć na uwadze powyższe stanowisko Sądu dotyczące wymogów podstawy dowodowej rozstrzygnięcia, które należy poprzedzić podjęciem wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia podstawy faktycznej decyzji, w tym zgromadzić w aktach tej sprawy wszystkie dokumenty, z których ta podstawa wynika.

Sąd nie rozważał natomiast zasadności podnoszonych w skardze zarzutów, w zakresie zbadania przesłanek z art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s., ponieważ odniesienie się do kwestii, których one dotyczą zaktualizuje się dopiero po prawidłowym zgromadzeniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, dotyczącego istniejących należności składkowych. W każdym przypadku wniosku o umorzenie zaległych składek niezbędne jest ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Tylko bowiem prawidłowe określenie kwoty należności pozwala na obiektywną ocenę możliwości ich wyegzekwowania lub dobrowolnej spłaty przez dłużnika. To zaś jest możliwe dopiero po ustaleniu zarówno okresu w jakim były one wymagalne oraz ich wysokości.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności wyczerpana została przesłanka uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.