Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 548/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy inspektor Magdalena Futyma, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi A SA w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1854/, po rozpatrzeniu zażalenia A S.A. w W. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2006 r. w sprawie kosztów egzekucyjnych w wysokości 3482,70 zł – utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji.

Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego - jako organ egzekucyjny - otrzymał do egzekucyjnej realizacji tytuł wykonawczy z dnia 22 lipca 2004 r. nr [...] (zmieniony na [...]) wystawiony na PKP S.A. Centrala - Zakład Gospodarowania Nieruchomościami przez Urząd Miasta. Tytułem tym objęto zaległy podatek od nieruchomości za maj 2004 r. w kwocie 52439 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Pismem z dnia 16 sierpnia 2004 r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że zaległość objęta przedmiotowym tytułem wykonawczym uległa zmianie i wynosi 52385,50 zł. W celu realizacji w/w tytułu wykonawczego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego pismem z dnia 28 stycznia 2005 r. numer [...] zawiadomił PKO Bank Polski I Oddział w L. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone bankowi w dniu 2 lutego 2005 r. i przyjęte do realizacji. Nadto, organ egzekucyjny w dniu 1 lutego 2005 r. doręczył Wschodniemu Bankowi Cukrownictwa S.A. w L. zawiadomienie z dnia 28 stycznia 2005 r. numer [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego.

W dniach 22 lipca, 16 i 17 sierpnia 2005 r. wyegzekwowano kwotę 2708,42 zł z której zaspokojono w części koszty egzekucyjne. Pismem z dnia 7 grudnia 2005 r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że zaległości w podatku od nieruchomości zostały uregulowane. Dnia 3 stycznia 2006 r. wyegzekwowano kwotę 774,30 zł z której zaspokojono pozostałe koszty egzekucyjne.

W dniu 23 stycznia 2006r. Spółka wystąpiła do Naczelnika Pierwszego Urzędu skarbowego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, o ile postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułu zostało zakończone.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego z tytułu realizacji tytułu wykonawczego [...] w kwocie 3482,70 zł.

Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie w którym zaskarżonemu rozstrzygniecie zarzuciła naruszenie art. 64c § 1 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej również "ustawą egzekucyjną") poprzez bezpodstawne naliczenie i pobranie od PKP S.A. kosztów postępowania egzekucyjnego, pomimo że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, z uwagi na naruszenie art. 19, art. 22 § 2 i 3, art. 27 § 1 pkt. 1, 3, 4, 5 i 7 oraz art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej. Dodatkowo wskazano, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego nie był właściwy do prowadzenia egzekucji, bowiem PKP S.A. spełnia kryteria uznania jej za duży podmiot stosownie do art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych, stąd od 1 stycznia 2004 r. urzędem właściwym miejscowo do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych był inny urząd, utworzony dla obsługi tzw. "dużych podatników". Według Spółki tytuł wykonawczy zawierał wady formalne, albowiem zamiast wskazania jako wierzyciela Urzędu Miasta powinien być wskazany Burmistrz. Ponadto nie umieszczono na nim pieczęci urzędowej wierzyciela i nie wskazano podstawy pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej w myśl art. 115 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej. Jak wskazała, prawidłowa realizacja przez organ egzekucyjny przepisu art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej uniemożliwiłaby powstanie kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego. Tym samym nienależnie pobrane od PKP S.A. koszty egzekucyjne, powinny zostać stronie zwrócone wraz z odsetkami ustawowymi od dnia ich pobrania.

Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił zarzutów i wniosków w nim zawartych. Wskazując na dyspozycję art. 26 § 1 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zauważył, iż zawiadomienie numer [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego doręczone zostało Wschodniemu Bankowi Cukrownictwa S. A. w L. w dniu 1 lutego 2005 r., zaś zawiadomienie numer [...] Powszechnej Kasie Oszczędności Bank Polski I Oddział w L. w dniu 2 lutego 2005 r. Odbiór odpisu tytułu wraz z odpisami w/w zawiadomień zobowiązana Spółka potwierdzała w dniu 9 lutego 2005 r.

Wskazano, iż odpis tytułu wykonawczego w część G zawierał stosowne pouczenie o przysługującym zobowiązanemu prawie wniesienia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego – w terminie 7 dni, a stosownie do art. 33 pkt 9 i 10 ustawy egzekucyjnej, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być również prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ oraz niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej.

Skarżąca spółka z uprawnienia tego nie skorzystała, tym samym podnoszenie przedmiotowych zarzutów na etapie postępowania zażaleniowego w przedmiocie kosztów egzekucyjnych - nie znajduje uzasadnienia prawnego.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił ponadto, że w celu wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne przewidziane w art. 1a pkt 12 ustawy egzekucyjnej. Na koszty egzekucyjne obciążające zobowiązanego w wysokości 3482,70 zł składa się opłata manipulacyjna w wysokości 580,45 zł oraz opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnych i innych praw majątkowych w wysokości 2902,23 zł. Podkreślił, iż opłata za dokonane czynności egzekucyjne pobrana została zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy egzekucyjnej. Wysokość opłat została naliczona na podstawie art. 64 § 7 ustawy egzekucyjnej, od kwoty należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę.

Organ odwoławczy podał, iż stosownie do art. 64 § 8 ustawy egzekucyjnej zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych nie zwalnia z obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych, a obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych u dłużnika zajętej wierzytelności, powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności, zawiadomienia o zajęciu, zaś uiszczenia opłaty manipulacyjnej z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego zgodnie z art. 64 § 9 pkt 2 i § 10 ustawy egzekucyjnej. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.

Z akt egzekucyjnych wynika, iż odpis tytułu wykonawczego doręczony został skarżącemu w dniu 9 lutego 2005 r., natomiast zawiadomienie nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zostało doręczone Powszechnej Kasie Oszczędności Bank Polski I Oddział w dniu 2 lutego 2005 r. Zatem obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych powstał w dniu 2 lutego 2005 r.

W tym stanie rzeczy stosownie do art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, obciążenie Spółki kosztami egzekucyjnymi było jak najbardziej uzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A S.A. w W. wniosły o uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2006 r. oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

1.a/ art. 64c § 1 i 3 ustawy egzekucyjnej przez przyjęcie, iż naruszenie art. 22 § 2 i 3, art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 pkt 1, 3, 4, 5 i 7 tej ustawy może być tylko podstawą zarzutu z art. 33 ustawy, a nie świadczy o niezgodnym z prawem wszczęciu i prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w sprawie, a więc nie stanowi przesłanki, o której mowa w art. 64c § 3 ustawy;

b/ art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez nie zawarcie w zaskarżonym postanowieniu uzasadniania faktycznego i prawnego przyczyn nie uznania podniesionego przez A S.A. naruszenia przez organ egzekucyjny art. 22 § 2 i 3, art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 pkt 1, 3, 4 5, i 7 ustawy egzekucyjnej;

c/ naruszeniem art. 7 kpa, poprzez nie wyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego w sprawie, merytoryczne nie ustosunkowanie się do podniesionej przez Spółkę okoliczności wszczęcia egzekucji z naruszeniem prawa, która to okoliczność, zgodnie z art. 64c § 3 ustawy, stanowi bezwzględną przyczynę zwrotu zobowiązanemu pobranych w toku postępowania kosztów egzekucyjnych;

d/ naruszeniem art. 7 i 8 kpa, poprzez uznanie za dopuszczalne czerpanie przez organ egzekucyjny – kosztem majątku zobowiązanego – zysków z postępowania egzekucyjnego wszczętego i prowadzonego z naruszeniem prawa, podczas gdy ustawa w art. 64c § 3 wyraźnie stanowi, że koszty postępowania egzekucyjnego wszczętego i prowadzonego niezgodnie z prawem, nie mogą obciążać zobowiązanego.

Żądała nadto orzeczenia, że:

2. orzeczenia, że A S.A. należy się zwrot kwot, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, pobranych z tytułu kosztów egzekucyjnych;

3. zasądzenie o kosztach postępowania według norm prawem przypisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym opatrzonym datą 8 listopada 2006 r. (k. 25) A S.A. w W. ustosunkowały się do stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, zawartego w odpowiedzi na skargę. Strona skarżąca w pełni podtrzymała dotychczas reprezentowały stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż sąd administracyjny, stosownie do swojej kognicji dokonuje kontroli zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej: "ppsa"), nie jest zaś trzecią instancją w postępowaniu administracyjnym i nie orzeka merytorycznie w sprawie rozpatrzonej przez organ administracji.

Z uwagi na powyższe żądania sformułowane w pkt. 2 nie mogły być, nawet w razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem, uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Przechodząc do rozważań związanych z kontrolą zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane wyżej przepisy prawa Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.

Zgodnie z dyspozycją do art. 134 § 1 ppsa, sądowa kontrola legalności zaskarżonych aktów dokonywana jest w granicach sprawy administracyjnej rozstrzygniętej danym aktem. Dla określenia granic sądowej kontroli niezbędne jest więc oznaczenie podmiotowych i przedmiotowych elementów wyznaczających sprawę administracyjną, rozstrzygniętą zaskarżonym aktem. W sytuacji, gdy postępowanie wszczęte zostało na wniosek uprawnionego do jego wniesienia podmiotu, treść wniosku przesądza o przedmiotowym zakresie sprawy podlegającej rozstrzygnięciu przez organ administracyjny.

W niniejszej sprawie nie nasuwa wątpliwości fakt, iż wobec skarżącej Spółki toczyło się postępowanie egzekucyjne, a po jego zakończeniu wskutek wyegzekwowania dochodzonej należności, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r., stosownie do wniosku skarżącej Spółki z dnia 23 stycznia 2006 r. organ egzekucyjny określił wysokość kosztów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie w oparciu o dyspozycję art. 64c § 1 i 7 ustawy egzekucyjnej. Bezsporne jest, że powstałe w egzekucji koszty egzekucyjne pobrane zostały na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego, a więc stosownie do art. 64c § 6 ustawy egzekucyjnej.

W odpowiedzi na wniosek skarżącej, organ egzekucyjny wydał postanowienie określające wysokość kosztów egzekucyjnych, wskazując podstawę prawną ich obliczenia z wymienieniem tytułu pobrania i przytoczeniem odpowiednich przepisów ustawy egzekucyjnej (k. 10 akt podatkowych).

W postępowaniu odwoławczym Spółka domagała się przede wszystkim wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji oraz zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia pobrania, wskazując na niewłaściwość organu, który przeprowadzał egzekucję oraz wadliwość tytułu wykonawczego.

Organ odwoławczy prawidłowo podniósł, że sformułowane w zażaleniu zarzuty faktycznie zmierzały do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Postanowienie organu egzekucyjnego zasadnie nie obejmowało rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania zarzutów mających podstawę w art. 33 pkt 9 i 10 ustawy egzekucyjnej. Skarżąca Spółka w sprawie prowadzenia egzekucji nie zgłaszała zarzutów do organu egzekucyjnego, pomimo pouczenia o przysługującym jej uprawnieniu.

Wprawdzie przepis art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej nakłada na organ egzekucyjny obowiązek zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, a w § 2 obowiązek zwrotu tytułu egzekucyjnego wierzycielowi, jeżeli tytuł ten nie spełnia wymogów z art. 27 ustawy egzekucyjnej, jednakże kontrola i ocena działań organu egzekucyjnego przez zobowiązanego, znajduje swoje urzeczywistnienie we wskazanym już art. 33 ustawy egzekucyjnej.

Zakres rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy wyznaczony był zakresem rozstrzygnięcia organu I instancji – organu egzekucyjnego, organ odwoławczy nie mógł zmienić rodzaju sprawy, bowiem w postępowaniu odwoławczym mogła być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa.

Konkludując, należy podkreślić, iż organ odwoławczy nie był uprawniony do badania okoliczności mających - zdaniem skarżącej Spółki -wskazywać na niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji. Powyższe okoliczności oraz ich ocena prawna mogły być bowiem rozpoznawane wyłącznie na podstawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2006 r., (sygn. akt III SA/Wa 1750/06) iż organy podatkowe prawidłowo wywiodły, iż skarżąca Spółka nie składając zarzutów w trybie art. 33 ustawy egzekucyjnej, pozbawiła się możliwości uniknięcia postępowania egzekucyjnego, wszczętego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego. Na obecnym etapie postępowania podnoszenie takich zastrzeżeń może mieć jedynie charakter polemiczny, nie wpływający na byt zakończonego już postępowania egzekucyjnego.

Strona skarżąca nie mogła zatem, skutecznie wskazywać, zarówno na etapie postępowania odwoławczego jak i w skardze na naruszenie przez ten organ przepisów art. 22 § 2 i 3, art. 27 § 1 pkt 1, 3, 4, 5 i 7 i art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej.

Wbrew również zarzutom skargi, art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej nie stanowi podstawy prawnej do rozstrzygnięcia o niezgodnym z prawem wszczęciu i prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, lecz stanowi podstawę prawną do zwrotu kosztów egzekucyjnych zobowiązanemu i ewentualnego obciążenia nimi wierzyciela w sytuacji, gdy po pobraniu należności – stosownie do art. 64c § 1 zd. 2 ustawy"okaże się", że egzekucja prowadzona była niezgodnie z prawem. Fakt ten może zostać stwierdzony w orzeczeniu właściwego organu, we właściwym postępowaniu. Będzie to więc stosowna decyzja organu administracji publicznej, bądź wyrok sądowy, które w swej treści przesadzają, że tytuł wykonawczy nie powinien być wydany lub, że został niewłaściwie wprowadzony do obrotu prawnego. Jedynym postępowaniem, w którym powyższy fakt organ egzekucyjny może stwierdzić, jest postępowanie w sprawie zgłoszonych, na podstawie art. 33 ustawy egzekucyjnej zarzutów egzekucyjnych, bowiem pobranie kosztów egzekucyjnych wskazuje, że organ ten uznał dopuszczalność egzekucji administracyjnej i przystąpił do egzekucji.

Zgodnie z art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej zobowiązanemu zwraca się koszty egzekucyjne, gdy okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Zatem zwrot tych kosztów następuje po wcześniejszym stwierdzeniu tego faktu, co również przesądza, że przepis ten nie może stanowić podstawy do czynienia co do tego faktu ustaleń.

Przepisy ustawy egzekucyjnej, podobnie jak inne powszechnie obowiązujące przepisy prawa, zawierają domniemanie, iż organy administracji publicznej działają na podstawie prawa, a dla obalenia tego domniemania przewidują określone tryby postępowania, które uruchomić mogą uczestnicy postępowania.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że wyegzekwowany obowiązek był od skarżącej Spółki wymagalny oraz, że jak stwierdziła, nie złożyła ona zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, a brak wniosku zawierającego zarzuty egzekucyjne wykluczył możliwość czynienia tych zarzutów, w toku odrębnego postępowania – w sprawie kosztów postępowania. Postępowanie to toczy się zawsze z udziałem jednego z uczestników postępowania egzekucyjnego, co również uniemożliwia podnoszenie w jego ramach zarzutów, co do których musi mieć możliwość wypowiedzenia się każdy z uczestników postępowania egzekucyjnego. Wniosek skarżącej złożony został w sprawie kosztów egzekucyjnych, a tym samym zakreślał ramy wszczętego postępowania w obu instancjach administracyjnych oraz granice sprawy, w ramach której sąd administracyjny mógł badać legalność podjętych przez te organy rozstrzygnięć.

Badanie zarzutów skarżącej Spółki, zgłoszonych w postępowaniu odwoławczym w sprawie kosztów egzekucyjnych, powodowałoby rażące naruszenie art. 138 kpa przez organ odwoławczy, a badanie ich przez Sąd naruszałoby art. 134 § 1 ppsa.

Reasumując stwierdzić należy, iż skoro treść podjętych w sprawie rozstrzygnięć odpowiadała wyczerpująco wskazanej w nich podstawie prawnej, a strona skarżąca nie wykazała, że nie można obciążyć jej kosztami egzekucyjnymi, bowiem nie wynikły one z jej winy, to za bezzasadny również uznać należy zarzut skargi o naruszeniu zaskarżonymi postanowieniami art. 7, art. 8 i art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i § 3 kpa w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej.

Z tych względów Sąd uznał, że brak jest podstaw do kwestionowania legalności zaskarżonego postanowienia i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.