Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 529/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone zarządzenie pokontrolne
Powołane przepisy: article: art. 180,  art. 193  ust. 3,
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A" sp. z o.o. w K. na zarządzenie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązków w zakresie ochrony środowiska 1) uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne z dnia [...], 2) określa, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Opolu na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa "A" sp. z o.o. w K. kwotę 457 zł ( słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych ).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Przedsiębiorstwo "A" sp. z o.o. w K. jest zarządzenie pokontrolne Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia [...], Nr [...].

Organ, działając na podstawie art. 180 i art. 193 ust. 2, ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006 r. nr 129, poz. 902) dokonał zmiany treści punktu 3 własnego zarządzenia pokontrolnego nr [...] z dnia 26 października 2007 r. i postanowił w zaskarżonym akcie, iż w naliczeniach opłat za korzystanie ze środowiska należy uwzględnić zwyżkę za wprowadzenie pyłów i gazów do powietrza bez pozwolenia zintegrowanego (od 1 maja 2007 r.) dla źródeł emisji, których eksploatacja wymagała uzyskania ww. pozwolenia oraz zawnioskował o dokonanie wyjaśnień z marszałkiem województwa w zakresie ustalenia istnienia obowiązku lub braku obowiązku ponoszenia zwyżki w opłatach za korzystanie ze środowiska, za wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza z wentylacji mechanicznej hal, eksploatowanej bez pozwolenia na wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza (za okres eksploatacji i wprowadzania pyłów i gazów do powietrza) oraz nakazał poinformowanie WIOŚ Opole o sposobie realizacji ww. obowiązku.

Opolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym stwierdził, w odpowiedzi na wezwanie skarżącego do usunięcia naruszeń w zarządzeniu pokontrolnym nr [...] z dnia 26 października 2007 r., oraz po uzupełnieniu przez Spółkę materiałów dotyczących udokumentowania okresu rozpoczęcia eksploatacji "Filtra stanowiskowego typu FS-3x2-225x1000, nr fabryczny [...], iż zgodnie z treścią art. 193 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska – pozwolenia, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 2-4 tej ustawy oraz pozwolenie wodno prawne na pobór wody, wygasają w części dotyczącej instalacji wymagającej pozwolenia zintegrowanego z chwilą upływu terminu, w którym prowadzący instalacje powinien uzyskać pozwolenie zintegrowane, chyba że prowadzący instalację uzyskał pozwolenie zintegrowane przed tym terminem. Zdaniem organu wydającego zarządzenie pokontrolne, skarżący z dniem 1 maja 2007 r., prowadząc instalację wymagającą uzyskania pozwolenia zintegrowanego, wprowadzał pyły i gazy do powietrza z tej instalacji bez pozwolenia. Organ stwierdził również, iż po przeanalizowaniu przedłożonych przez skarżącego uzupełniających materiałów dotyczących udokumentowania okresu eksploatacji filtra stanowiskowego, przychylił się do wprowadzenia zmiany aktualnego brzmienia punktu 3 zarządzenia pokontrolnego nr [...] z dnia 26 października 2007r.,w zakresie usunięcia zapisu mówiącego o uwzględnieniu w opłatach za korzystanie ze środowiska zwyżki za wprowadzenie pyłów do powietrza z emitora przesypu zregenerowanej masy formierskiej stacji regeneracji mas, eksploatowanego bez pozwolenia na wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza, bowiem aktualnie obowiązek poniesienia zwyżki w opłacie ze emisję ze wskazanego źródła zostanie określony przez tą część zarządzenia z dnia [...] (zmieniony punkt 3), dotyczącą zwyżki za wprowadzenie pyłów i gazów do powietrza bez pozwolenia zintegrowanego (za okres od 1 maja 2007r. do daty uzyskania pozwolenia zintegrowanego), przy czym obowiązek ten dotyczy zarówno emisji z emitora filtra zainstalowanego na przedmiotowym źródle jak i emisji z wentylacji mechanicznej hali.

Jednocześnie Opolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, podał, iż zwrócił się pismem z dnia 12.12.2007 r. [...] do Marszałka Województwa Opolskiego o opinię w kwestii obowiązku ponoszenia opłaty podwyższonej w okresie eksploatacji instalacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, która to opinia wskazała konieczność poniesienia podwyższonej opłaty, natomiast, zdaniem Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, skarżący nie złożył właściwemu organowi wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego z wyprzedzeniem umożliwiającym temu organowi wydanie pozwolenia przed upływem wskazanego w ustawie terminu.

W zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym podkreślono, że Przedsiębiorstwo "A" sp. z o.o. [...] w N. jest w posiadaniu instalacji, dla której używania wymagane jest, zgodnie z dyspozycją art. 180 ustawy Prawo ochrony środowiska, zezwolenie na wprowadzanie do powietrza pyłów i gazów. Wyjaśniono dalej, że od dnia 12 stycznia 2004 r. skarżący posiadał w tym zakresie pozwolenie sektorowe, z uwagi na konieczność, zgodnie z przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska, uzyskania pozwolenia zintegrowanego na emisję, zaś skarżący dopiero w dniu 23 marca 2007 r. złożył w tym zakresie stosowny wniosek. Pozwolenie zintegrowane uzyskał skarżący z dniem 22 października 2007 r., dysponując w tym czasie decyzją Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Opolu ustalającą termin na uzyskanie pozwolenia do 30 października 2007 r.

Jednocześnie wydane w dniu [...] zarządzenie pokontrolne Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Opolu Nr [...] stwierdza, iż skarżący począwszy od dnia 1 maja 2007 r. wprowadza do środowiska pyły i gazy z eksploatowanej instalacji bez wymaganego przepisami pozwolenia. Organ stwierdził ponadto, iż nieuzyskanie przez skarżącego pozwolenia zintegrowanego na emisję w terminie do 30 kwietnia 2007 r. spowodowało wygaśnięcie posiadanego przez skarżącego wcześniej pozwolenia na wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza. Organ wywodził, iż w dniu 1 maja 2007 r. skarżący utracił posiadane wcześniej pozwolenia sektorowe, jak też nie uzyskał jeszcze stosownego pozwolenia zintegrowanego. Równocześnie organ w naliczeniach opłat za korzystanie ze środowiska uwzględnił zwyżkę za wprowadzenie pyłów i gazów do powietrza bez pozwolenia zintegrowanego (od 1 maja 2007 r.) dla źródeł emisji, których eksploatacja wymagała uzyskania ww. pozwolenia oraz zawnioskował o dokonanie wyjaśnienia z marszałkiem województwa w zakresie ustalenie istnienia obowiązku lub braku obowiązku ponoszenia zwyżki w opłatach za korzystanie ze środowiska, za wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza z wentylacji mechanicznej hal, eksploatowanej bez pozwolenia na wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza.

W skardze do Sądu skarżący zaskarżył zarządzenie pokontrolne z dnia [...] w zakresie punktu nr 3, zarzucając temu aktowi naruszenie przepisu art. 193 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, polegające na błędnym przyjęciu, iż pozwolenia o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 2-4 ustawy Prawo ochrony środowiska tzw. pozwolenia sektorowe wygasają z chwilą upływu terminu do uzyskania pozwolenia zintegrowanego określonego w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 września 2003 r. w sprawie późniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego.

W uzasadnieniu złożonej skargi skarżący podniósł, że wskazane przez niego przepisy art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw wskazują termin 31 października 2007 r. jako ostateczny do uzyskania tzw. pozwolenia zintegrowanego, przy jednoczesnym wygaśnięciu z tą datą dotychczas posiadanych pozwoleń sektorowych. Zdaniem skarżącego, skoro przepis przejściowy do ustawy zakreślał termin maksymalny, prawa strony nie mogą zostać w tym zakresie skrócone mocą rozporządzenia. Skarżący za błędne uznał stanowisko WIOŚ w Opolu, iż termin uzyskania pozwolenia zintegrowanego upłynął dla skarżącego w dacie 30 kwietnia 2007 r. tym bardziej, iż jak wskazuje skarżący, sam organ ochrony środowiska wydał na jego rzecz decyzję przedłużającą termin do uzyskania pozwolenia zintegrowanego do dnia 30 października 2007 r. Skarżący wywodził, iż uzyskał wspomniane pozwolenie w dniu 22 października 2007 r., a więc jak stwierdził spełnił wszystkie wymagane przepisami obowiązki w tym zakresie i brak było podstaw do obciążenia go opłatami podwyższonymi za korzystanie ze środowiska.

W odpowiedzi na skargę, Opolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej odrzucenie twierdząc, iż zarządzenia pokontrolne nie stanowią decyzji, postanowień i nie należą do innych czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które "konkretyzują", a zatem nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego.

Ponadto organ stwierdził, że argumenty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, skarżący, prowadzący istniejącą instalację, winien uzyskać zintegrowane pozwolenie do dnia 1 stycznia 2004 r. Zdaniem organu, dopiero ustawowa delegacja zawarta w ww. przepisie dała skarżącemu możliwość określenia późniejszego terminu do uzyskania pozwolenia zintegrowanego i termin ten organ określił na dzień 30 kwietnia 2007 r. W ocenie WIOŚ w Opolu, wydana w przedmiotowej sprawie decyzja nie przedłużała terminu uzyskania pozwolenia zintegrowanego, a jedynie ustalała termin usunięcia naruszenia polegającego na braku stosownego pozwolenia zintegrowanego. Naruszenie, jakiego dopuścił się skarżący polegające na eksploatacji instalacji bez wymaganego pozwolenia, w ocenie organu uzasadniało nałożenie na skarżącego obowiązku poniesienia opłaty podwyższonej, w trybie art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, skarżący w piśmie z dnia 10 czerwca 2008 r., podtrzymał swoje stanowisko, uznając za błędne twierdzenia organu, iż termin uzyskania pozwolenia zintegrowanego upłynął dla skarżącego w dacie 30 kwietnia 2007 r., skoro OWIOŚ w Opolu wydał na rzecz skarżącego decyzję przedłużającą ten termin do 30 października 2007 r. Jednocześnie skarżący podniósł, iż zaskarżone zarządzenie pokontrolne podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako akt lub czynność zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Co więcej, zdaniem skarżącego, sam organ przyznał, iż środek zaskarżenia przysługuje skoro w zarządzeniu pokontrolnym pouczył o tym skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W oparciu o zasadę, że sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, konsekwencją takiego działania jest fakt, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego danej sprawy oraz trafność wykładni tych przepisów. Zasada powyższa znajduje również zastosowanie wobec aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast z mocy art. 135 P.p.s.a., środki przewidziane ustawą stosuje się w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż w niej wywiedzionych.

Wskazać należy na wstępie, iż Sąd nie podzielił stanowiska organu, że na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wydane w trybie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991r. o Inspekcji Ochrony Środowiska ( tekst jedn. Dz.U. z 2007r. Nr 44, poz. 287 ze zm. ) nie służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Odnosząc się do kwestii dopuszczalności skargi, Sąd przyjął bowiem, iż zarządzenie pokontrolne wydane w niniejszej sprawie stanowi jedną z prawem przewidzianych form działania administracji publicznej, inną niż decyzja lub postanowienie, oraz dotyczy obowiązku nałożonego na stronę skarżącą i wynikającego z obowiązujących norm prawnych. Zgodnie z ukształtowanym dość jednolicie stanowiskiem sądów administracyjnych akt lub czynność organu administracji publicznej ( nie mające charakteru decyzji lub postanowienia ) podlegają kontroli sądu, jeżeli mają charakter publicznoprawny, są skierowane do indywidualnego podmiotu i dotyczą bezpośrednio sfery jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa ( zob. m. in. red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 59-63 ). Zarządzenie pokontrolne Inspekcji Ochrony Środowiska wydane w trybie art. 12 ust. 1 pkt 1 powołanej powyżej ustawy ma, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, niewątpliwie charakter aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm. ), skoro ma charakter władczy i rozstrzyga indywidualną kwestię konkretnego podmiotu. Wpływa ono również na prawa i obowiązki kontrolowanego, już chociażby z tego względu, że nie poinformowanie o zakresie wykonania zarządzenia lub niezgodne z prawdą poinformowanie o wykonaniu zarządzenia zagrożone jest odpowiedzialnością karną ( art. 31a ust. 1 ustawy ).

W konkluzji należy stwierdzić, iż zarządzenie pokontrolne, jako akt organu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 52 § 3 i art. 53 § 2 tej ustawy ( zob. m. in. postanowienie NSA z 28 lutego 2008r. II OSK 216/08; wyrok WSA w Poznaniu z 24 września 2008 r., II S.A./Po 135/08). Sąd nie podzielił tym samym stanowiska wyrażonego w opinii prawnej prof. dr hab. W. R. z Instytutu Nauk Prawnych PAN, odmawiającej zarządzeniu pokontrolnemu charakteru aktu zaskarżalnego do sądów administracyjnych ( jako czynności wyłącznie kontrolnej ). Należy przy tym podkreślić, iż w samej opinii uznano, że ostateczna konkluzja odnośnie charakteru prawnego zarządzenia pokontrolnego nie może być jednoznaczna ze względu na "niejednolitość orzecznictwa sądów administracyjnych i brak wypracowanego zgodnego stanowiska doktryny" ( k. 39 akt ).

Odnosząc się natomiast do merytorycznego badania legalności zaskarżonego aktu (pkt 3 zarządzenia pokontrolnego) Sąd uznał, że został on wydany z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przypomnijmy, przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest zarządzenie pokontrolnego Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia [...] Nr [...], które w swoim rozstrzygnięciu "uwzględnia zwyżkę w naliczaniu opłat za korzystanie ze środowiska poprzez wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza bez pozwolenia zintegrowanego począwszy od 1 maja 2007 r. oraz poleca zwrócić się do marszałka województwa o dokonanie wyjaśnienia w zakresie określenia o obowiązku lub braku obowiązku ponoszenia zwyżki w ww. opłatach bez wymaganego prawem pozwolenia zintegrowanego". Przede wszystkim należy wyjaśnić, że stosownie do przepisów art. 2 przywołanej wyżej ustawy do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy między innymi:

1) kontrola przestrzegania przepisów o ochronie środowiska i racjonalnym użytkowaniu zasobów przyrody;

2) kontrola przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji.

Natomiast, stosownie do art. 12 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy, na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może:

- wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej,

- wydać na podstawie osobnych przepisów decyzję administracyjną,

- wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej.

Zgodnie z tym przepisem zarządzenie obejmować może zobowiązanie kontrolowanego do przedstawienia informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń - w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym (art. 12 ust. 2) oraz przeprowadzenia postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem postępowania przeciwko osobom winnym dopuszczenia do uchybień i poinformowania, w określonym terminie, o wynikach tego postępowania i o podjętych działaniach (art. 12 ust. 3).

W ocenie Sądu, rację ma skarżący twierdząc, iż niedopuszczalna jest rozszerzająca interpretacja tego przepisu, w wyniku której możliwym byłoby nałożenie na kontrolowanego "obowiązku w naliczeniach opłat za korzystanie ze środowiska uwzględnić zwyżkę za wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza bez pozwolenia zintegrowanego do maja 2007r. oraz nałożenie obowiązku dokonania wyjaśnień z innym organem (marszałkiem województwa) w zakresie ustalenia wysokości opłaty za korzystanie ze środowiska za wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza z wentylacji mechanicznej hal, eksploatowanej bez pozwolenia na wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza, za okres eksploatacji i poinformowanie o tym obowiązku Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska". Podkreślenia wymaga, iż zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa i doktryny, jeżeli w sprawie wymagane jest jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o wiążących konsekwencjach obowiązującej normy prawa administracyjnego dla indywidualnie określonego podmiotu i konkretnego stosunku administracyjnoprawnego, to oznacza to, że sprawa wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej.

Badając treść przedmiotowego zarządzenie pokontrolnego Sąd doszedł do przekonania, iż Opolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przekroczył zakres uprawnień określony w art. 12 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Wskazać należy, że jeśli organ uznał, iż istnieje konieczność nałożenia na stronę skarżącą obowiązków w związku z zaistnieniem emisji pyłów i gazów do powietrza, to nie mógł dokonać konkretyzacji tych obowiązków w drodze zarządzenia pokontrolnego, ale winien był wydać decyzję. Jeżeli chodzi o zasady przeprowadzania kontroli przez organy inspekcji ochrony środowiska, to zostały one określone w art. 9-11 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Powtórzyć warto, że ustawa ta w art. 12 wskazuje, iż na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może m.in. wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Jednocześnie kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. Wskazany artykuł ustawy określa więc zakres działania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, przyznając mu narzędzia, przy pomocy których może on wskazać kontrolowanemu podmiotowi naruszenia oraz zdeterminować go do podjęcia działań mających na celu eliminację wskazanych naruszeń. Nie daje to jednak podstaw organowi do uzyskania stanowiska marszałka województwa i podejmowaniu na tej podstawie swoich ustaleń w zakresie prowadzonego postępowania kontrolnego. Zakres działania marszałka województwa w przedmiocie opłat za korzystanie ze środowiska jest bowiem wyraźnie określony w przepisach ustawy z 27 kwietnia 2001r. (Dz. U. z 2006r. Nr 129, poz. 902) Prawo ochrony środowiska. Na podstawie art. 288 tej ustawy, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska: nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat - marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska; lub jeżeli zamieścił w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia – marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu. Jednocześnie wspomniany przepis wskazuje, iż marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie: pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat; innych danych technicznych i technologicznych. Z postanowień powyższych przepisów wynika więc, że organ administracji (marszałek województwa) w ramach prowadzonego postępowania może automatycznie wykorzystywać ustalenia własne lub ustalenia wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Ustawodawca odstąpił w tej kwestii od ogólnych reguł zawartych w K.p.a. Zgodnie z postanowieniami art. 288 ust. 2 ustawy, mogą się one opierać na pomiarach dokonanych przez organy administracji lub podmiot korzystający ze środowiska oraz na innych danych technicznych i technologicznych.

Z gramatycznej wykładni postanowień art. 288 ust. 2 ustawy wynika więc, że marszałek województwa nie może wykorzystywać do ustalenia podstawy wymierzonej opłaty za korzystanie ze środowiska jednocześnie ustaleń własnych oraz dowodów dostarczonych przez podmiot korzystający ze środowiska. W każdym z tych przypadków, zgodnie z art. 288 ust. 2 pkt 2 ustawy, organ administracji powinien uwzględnić inne dane techniczne i technologiczne (procesu, w którym ma miejsce korzystanie ze środowiska). Sąd zauważa jednak, iż żaden ze wskazanych przepisów nie uprawnia inspektora ochrony środowiska do zobowiązania organu jakim jest marszałek województwa do zajęcia stanowiska w tym wypadku w sprawie istnienia lub braku obowiązku zwyżki opłaty za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia i następnie przedstawienia tych ustaleń inspektorowi, aby ten posłużył się nimi wydając swoje stanowisko pokontrolne.

Odnosząc się natomiast do merytorycznego badania zaskarżonego aktu zauważyć należy, że został on wydany w oparciu o przepis art. 193 ust. 3 Prawa ochrony środowiska, zgodnie z którym pozwolenia, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 2-4 ww. ustawy wygasają w części dotyczącej instalacji wymagającej pozwolenia zintegrowanego z chwilą upływu terminu, w którym prowadzący instalację powinien uzyskać pozwolenie zintegrowane, chyba że prowadzący instalację uzyskał pozwolenie zintegrowane przed tym terminem. Przy czym należy mieć na uwadze również przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 września 2003 r. w sprawie późniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego (Dz. U. nr 177, poz. 1736), wskazujące maksymalny termin do uzyskania pozwolenia zintegrowanego w zakresie działalności prowadzonej przez skarżącego, określając go na 30 kwietnia 2007 r. Zgodnie natomiast z treścią art. 19 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085 z późn. zm.), wprowadzone zostały okresy dostosowawcze, a minister właściwy do spraw środowiska został upoważniony do wskazania późniejszych terminów uzyskania pozwoleń zintegrowanych, jednak nie dłużej niż do 31 października 2007 r. Korzystając z ustawowego upoważnienia, Minister Środowiska wydał wspomniane wyżej rozporządzenie z dnia 26 września 2003 r., w którym wskazał terminy, po upływie których wygasały dotychczasowe pozwolenia sektorowe wydane na rzecz podmiotu korzystającego dotychczas ze środowiska, który w wymaganym terminie nie uzyskał pozwolenia zintegrowanego. W przypadku skarżącego wskazanym terminem był dzień 30 kwietnia 2007 r. Jednocześnie zauważyć, iż działanie organu w niniejszej sprawie , a dotyczące nałożenia obowiązku uzyskania wyjaśnienia i stanowiska marszałka województwa w zakresie istnienia lub braku obowiązku o poniesieniu zwyżki opłaty za korzystanie ze środowiska kłóci się z zakresem czynności, jakie przepisy prawa przyznają w kwestii kontroli inspekcji ochrony środowiska oraz naruszają zasadę wyrażoną w art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanym dalej K.p.a., o przestrzeganiu z urzędu przez organy administracji publicznej swojej właściwości miejscowej i rzeczowej.

Zgodnie ze wskazaną zasadą, organy zmuszone są kontrolować swoją właściwość od momentu wszczęcia postępowania do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, kończącą postępowanie w sprawie (tak m.in. wyrok SN z 29 maja 1991, r., sygn. akt: III ARN 17/91). Tym samym, przed wszczęciem postępowania z urzędu, organ bada swoją właściwość nie podejmując czynności w razie uznania się za niewłaściwym, natomiast w przypadku postępowań wszczętych na żądanie strony, w razie wyniku negatywnego, przekazuje podanie do organu właściwego w sprawie albo, gdy na podstawie danych podania nie można ustalić organu właściwego lub gdy właściwym jest sąd, zwraca podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. W toku postępowania, jak i przy wydaniu aktu bądź wykonaniu czynności, organ również jest obowiązany badać swoją właściwość. Jednocześnie należy zaznaczyć, że organy właściwe w sprawie nie mogą swojej właściwości przekazać organowi zarówno wyższego, jak i niższego stopnia, chyba że przepis szczególny przewiduje taką możliwość. Takie rozwiązanie wprowadza np. art. 22 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska, który stanowi, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska może podejmować wszelkie czynności należące do właściwości wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, jeżeli uzna to za celowe ze względu na wagę lub zawiłość sprawy.

Reasumując, po przeanalizowaniu akt w niniejszej sprawie, Sąd uznał, nie oceniając słuszności argumentacji organu wyrażonej w zaskarżonym zarządzeniu odnośnie kwestii terminu uzyskania przez skarżącego pozwolenia zintegrowanego na emisję pyłów i gazów, iż należy wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżone zarządzenie pokontrolne jako naruszające jedną z podstawowych zasad wyrażonych w przepisach postępowania administracyjnego o przestrzeganiu z urzędu właściwości organów administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a, uchylono zaskarżone zarządzenie pokontrolne, orzekając jak w sentencji.

Zalecenia do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań i wobec wyeliminowania z obiegu prawnego wydanego zarządzenia pokontrolnego, sprowadzają się do ponownego przeprowadzenia przez organ postępowania kontrolnego, z uwzględnieniem odpowiednich przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska i ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska.

Rozstrzygnięcie Sądu, a zwłaszcza przedstawione podstawy tego rozstrzygnięcia, zwalniają Sąd z konieczności ustosunkowania się do niektórych zarzutów skargi. Zarzuty te będą jeszcze bowiem przedmiotem oceny w postępowaniu, jakie powinien przeprowadzić organ kontrolujący według wskazań wynikających z rozważań przedstawionych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a także przyszłych rozstrzygnięć organów.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.