Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1082/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2012-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 7 poz 24
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
article: art. 102
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: § 4 ust. 1 pkt 5 i § 5
journal: Dz.U. 2001 nr 152 poz 1732
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do okresu służby uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1082/11

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi T. C. jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji (zwanym także KWP) z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] o odmowie zaliczenia do wysługi lat okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco;

T. C. w dniu 29 listopada 2010 r. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji z raportem o wliczenie okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym dziadka J. C. od 10 marca 1994 r. do 28 grudnia 1997 r. oraz ojca J. C. od 29 grudnia 1997 r. do 31 maja 1999 r., do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego oraz nagrody jubileuszowej.

Komendant Powiatowy Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. odmówił zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika do łącznej wysługi lat ustalanej dla celów uposażeniowych nagrody jubileuszowej.

Po rozpoznaniu odwołania T. C. Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podstawową kwestią podniesioną przez organ II instancji było to, iż sprawa wliczenia bądź odmowy wliczenia okresu pracy policjanta w gospodarstwie rolnym przed przyjęciem do służby nie jest samodzielną sprawą administracyjną. Według KWP jest ona bowiem elementem postępowania w przedmiocie określenia terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia. Nie powinna być więc rozstrzygnięta decyzją.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Komendant Powiatowy Policji pismem z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] odmówił T. C. zaliczenia okresu wskazanego w raporcie z dnia [...] listopada 2010 r. do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w analizowanym okresie obowiązywała ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm., określanej dalej jako ustawa lub u.s.r.). Naprowadził, że zawarta w art. 6 pkt 2 tej ustawy definicja domownika oznacza osobę, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W/w ustawa przewidywała obowiązkowe objęcie domownika rolniczym ubezpieczeniem społecznym i obowiązek opłacenia składek. Wyjaśnił, że art. 37 ust. 1 ustawy obliguje rolnika, bez czekania na wezwania do zgłoszenia w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej jako KRUS) osoby podlegającej ubezpieczeniu w jego gospodarstwie rolnym oraz informować KRUS o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności. Organ podniósł, że do swego raportu T. C. nie dołączył zaświadczenia potwierdzającego opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne w okresie od dnia 10 marca 1994 r. do dnia 31 maja 1999 r., a w związku z tym zwrócił się z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych do KRUS w Placówce Terenowej [...], celem ustalenia czy T. C. podlegał w tym okresie ubezpieczeniu społecznemu rolników. W nadesłanym zaświadczeniu KRUS nr [...] stwierdzono, że w/w nie figuruje w ewidencji osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników. Reasumując organ stwierdził, że brak podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jest negatywną przesłanką do zaliczenia okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika.

W odwołaniu od tej decyzji (pisma) T. C. zarzucił, że wydana została niezgodnie z obowiązującym prawem. W jego ocenie brak opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie powoduje utraty statusu rolnika, czy też domownika, bowiem nie przewiduje tego jakikolwiek przepis ustawy, lecz ma jedynie wpływ na nabycie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r., opisanym na wstępie Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że w jego ocenie Komendant Powiatowy Policji właściwie rozpatrzył raport T. C. z dnia 29 listopada 2010 r.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał podobnie jak organ I instancji, odwołując się do stosownych przepisów, że u.s.r. przewidywała obowiązkowe objęcie domowników rolniczym ubezpieczeniem społecznym i obowiązek opłacania składek. Stwierdził, że T. C. nie posiada zaświadczenia potwierdzającego opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne w okresie od 10 marca 1994 r. do 31 maja 1999 r. Podniósł, że brak zaświadczenia o odprowadzaniu składek na ubezpieczenie społeczne jest negatywną przesłanką do zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika. Na poparcie swojego stanowiska powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 r., sygn. akt II UKN 230/98.

W skardze na to pismo T. C. wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz decyzji poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucił pozbawienie prawa do wliczenia do wysługi lat okresów pracy w charakterze domownika w gospodarstwie dziadka jak i ojca. Natomiast organowi odwoławczemu zarzucił błędną wykładnię pojęcia domownika. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że status domownika jest uzależniony od odprowadzenia składek na ubezpieczenie KRUS. W jego ocenie dla wliczenia okresów pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika pozostaje bez znaczenia, czy za okresy te opłacono składki na wskazane ubezpieczenie. Nadto skarżący zarzucił organowi pozbawienie prawa dochodzenia swoich roszczeń przed sądem administracyjnym z uwagi na brak pouczeń oraz błędne wydawanie rozstrzygnięć bez nadania im formy decyzji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonym piśmie.

Skarga T. C. była przedmiotem sprawy zawisłej przed tut. Sądem pod sygn. II SA/Rz 584/11, gdzie została prawomocnie odrzucona postanowieniem z dnia 14 października 2011 r. z uwagi na przekroczenie terminu do jej zaskarżenia. Ponieważ skarżący w piśmie z dnia 12 kwietnia 2011 r. nie został pouczony o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, Sąd postanowieniem z dnia 9 listopada 2011 r. na jego wniosek przywrócił mu termin do złożenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Poza sporem pozostaje wyżej przedstawiony stan faktyczny sprawy, który Sąd przyjmuje za własne ustalenia.

W pierwszej kolejności należało rozważyć, czy zaskarżone pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] jest w ogóle decyzją, bądź innym aktem, który podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Punktem wyjścia musiało być rozstrzygnięcie, czy sprawa wliczenia policjantowi okresu pracy w gospodarstwie rolnym, sprzed przyjęcia do służby w Policji, do okresu wysługi lat jest w ogóle sprawą administracyjną, która powinna być rozstrzygnięta przez organy decyzją.

Mimo odosobnionych poglądów nadal wyrażanych w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych tożsamych ze stanowiskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji, wydaje się, że kwestia ta w aktualnym stanie prawnym nie powinna już budzić wątpliwości. Naczelny Sąd Administracyjny w wielu swoich orzeczeniach przesądził bowiem, że jest to sprawa administracyjna podlegająca rozstrzygnięciu w drodze decyzji (tak m.in. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 365/11, uzasadnienia wyroków: z dnia 12 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 376/09, z dnia 7 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 817/08, z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 812/08 – LEX Nr 570293, z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1506/10, z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 2015/10, z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1845/10 – wszystkie dostępne na stronach internetowych www.cbois.nsa.gov.pl). Co prawda niektóre z tych orzeczeń dotyczą odliczenia poprzednio zaliczonych już do wysługi lat okresów, lecz gdyby co do zasady kwestia zaliczenia bądź odliczenia okresów pracy do wysługi lat nie była samodzielną sprawą administracyjną, która powinna być rozstrzygana decyzją, to także w przypadku odliczenia uprzednio zaliczanych okresów nie byłaby dopuszczalna merytoryczna kontrola takich decyzji przez sąd administracyjny.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko wyrażane m.in. w uzasadnieniach w/w wyroków, według którego przedmiot niniejszej sprawy stanowi jednak w aktualnym stanie prawnym sprawę administracyjną.

Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) od decyzji, o których mowa w ust. 1 tegoż przepisu tj. decyzji o mianowaniu policjanta na stanowiska służbowe, przeniesieniu oraz zwolnieniu z tych stanowisk, policjantowi służy odwołanie do wyższego przełożonego, a w sytuacjach określonych w ust. 3 do ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

Stosunek służbowy policjanta powstaje w drodze mianowania ( art. 28 ust. 1 ustawy o Policji). Początek służby liczy się od dnia określonego w rozkazie o mianowaniu funkcjonariusza Policji ( art. 28 ust. 3 ustawy ). Decyzje o mianowaniu policjanta na stanowiska służbowe wydają właściwi przełożeni (art. 32 ust. 1 ustawy o Policji ).

Z tytułu służby policjant otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie ( art. 99 ust. 2 ustawy). Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia ( art. 100 ustawy ). Prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe ( art. 99 ust. 1 ustawy o Policji), przy czym wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat ( art. 101 ust. 1 ustawy o Policji).

Skoro zaś ustalenie składników uposażenia ( okresu wysługi lat uwzględnianego przy obliczeniu uposażenia ) następuje w związku ze złożeniem przez policjanta dokumentów celem zaliczenia do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów, to zasadne jest przyjęcie, że dla takiego działania organu Policji przewidziana jest forma decyzji administracyjnej, od której służy odwołanie. Sprawa należy więc do spraw określonych w art. 32 ust. 2 ustawy o Policji tj. spraw załatwianych decyzją (rozkazem personalnym ), a okresy zaliczone do wysługi lat określa § 4 Rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego ( Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm. – zwanego dalej Rozporządzeniem).

Jak już wyżej wskazano przepis art. 101 ust. 1 ustawy o Policji uzależnia wysokość uposażenia zasadniczego policjanta od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Przepis art. 101 ust. 2 tej ustawy upoważnił ministra właściwego do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, do określenia, w drodze Rozporządzenia, szczegółowych zasad otrzymywania oraz wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, uwzględniając grupy zaszeregowania i odpowiadające im stawki uposażenia, zaszeregowanie stanowisk służbowych do poszczególnych grup i odpowiadające im policyjne stopnie etatowe, warunki podwyższania tego uposażenia, a także sposób ustalania jego wzrostu z tytułu wysługi lat, zaś art. 102 tej ustawy upoważnił ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia, w drodze Rozporządzenia, szczegółowych zasad ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, uwzględniając rodzaje okresów służby, pracy i innych okresów podlegających zaliczeniu do wysługi, sposób jej dokumentowania oraz tryb postępowania w tych sprawach. Na podstawie powyższych delegacji ustawowych Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał Rozporządzenie z dnia 6 grudnia 2001 r. Przepis § 3 powyższego Rozporządzenia, zawarty w rozdziale 1 – "Uposażenie zasadnicze" stanowi, iż uposażenie zasadnicze policjanta wzrasta z tytułu wysługi lat o 2% po dwóch latach służby i o 1% za każdy następny rok służby, aż do wysokości 20% po dwudziestu latach służby, oraz o 0,5% za każdy następny rok służby powyżej 20 lat - łącznie do wysokości 25% po trzydziestu latach służby. W rozdziale 2 tego Rozporządzenia - "Ustalanie wysługi lat" uregulowano kwestie dotyczące okresów zaliczanych do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego ( § 4 Rozporządzenia ) oraz tryb postępowania w tych sprawach ( § 5 Rozporządzenia). Z przepisów dotyczących trybu postępowania wynika, że policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 - 5 Rozporządzenia - § 5 ust. 1 Rozporządzenia. Wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu ( § 5 ust. 2 Rozporządzenia). Jak stanowi przepis § 5 ust. 4 Rozporządzenia termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu. Jednocześnie § 5 ust. 5 Rozporządzenia przewiduje, że dalszy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w Policji nie wymaga wydania odrębnej decyzji. Powyższe oznacza, że policjanci przyjmowani do służby pod rządami przepisów tego Rozporządzenia mają ustalane okresy zaliczane do wysługi lat w Policji. Przepis § 5 ust. 2 Rozporządzenia znajduje odpowiednie zastosowanie w przypadku zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, o których mowa w ust. 1 ( § 5 ust. 3 Rozporządzenia). To z kolei oznacza, że jeżeli policjant nie dysponował przy przyjęciu do służby odpowiednimi dokumentami dotyczącymi okresów zaliczanych do wysługi lat w Policji, to po ich dostarczeniu możliwa jest zmiana ustaleń w tym zakresie i zaliczenie mu dalszych udokumentowanych okresów. Odbywa się to w drodze decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w § 5 ust. 2 i 3 powołanego Rozporządzenia, która określa termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu, przy czym dalszy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w Policji nie wymaga wydania odrębnej decyzji (§ 5 ust. 4 i 5 Rozporządzenia). A zatem, zaliczenie okresów, o których mowa w § 4 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. następuje w myśl § 5 ust. 4 Rozporządzenia w decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu brak racjonalnych przesłanek, aby tryb zaliczenia do wysługi lat okresów, co do których policjant nie dysponował odpowiednią dokumentacją w dniu przyjęcia do służby mógł być stosowany jedynie dla tych policjantów, którzy zostali przyjęci do służby pod rządami Rozporządzenia z 2001 r., z tym jedynie zastrzeżeniem, że jeśli nie istnieje decyzja w tym przedmiocie, którą można byłoby zmienić to należy wydać decyzję ustalającą, o której mowa w § 5 ust. 4 Rozporządzenia z 2011 r.

Z przedstawionych akt administracyjnych wynika, że skarżący został przyjęty do służby w Policji rozkazem personalnym Nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] listopada 2000 r. W decyzji tej ustalono łączną wysługę lat pracy w Policji dla celów uposażenia i nagrody jubileuszowej na dzień 20.11.2000 r. na 1 rok 5 miesięcy i 6 dni.

Skoro więc sprawa, w której skarżący zwrócił się do swego przełożonego raportem z dnia [...] listopada 2010 r. jest sprawą administracyjną i powinna być - w myśl wyżej przedstawionych rozważań – rozstrzygnięta stosowną decyzją, w następnej kolejności należało rozważyć, czy zaskarżone pismo jest taką decyzją. Brak wymaganej przepisami formy nie może bowiem przesądzać o wyjęciu zaskarżonego aktu spod kontroli sądowej, o ile tylko zawiera minimalne elementy niezbędne dla zakwalifikowania go jako decyzji. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 20 lipca 1981 r., sygn. akt SA 1163/81 (OSPiKA 1982, Nr 9-10, poz. 169), pisma zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a., jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. To minimum pozwala na ustalenie podmiotów i przedmiotu stosunku meterialnoprawnego, a jego nawiązanie jest celem, dla zrealizowania którego następuje wydanie decyzji administracyjnej (zob. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 9. Wydanie. Wydawnictwo C.H. Beck – Warszawa 2008 str. 515-516).

W ocenie Sądu w kontekście powyższych wskazań pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] kwietnia 2011 r. spełniało minimum pozwalające je uznać za decyzję administracyjną. Zostało bowiem wydane w imieniu Komendanta Wojewódzkiego Policji przez I Zastępcę – insp. K. M. w oparciu o upoważnienie Komendanta z dnia 11 kwietnia 2011 r. L.dz. [...] znajdujące się w aktach sprawy i mieści się w granicach tego umocowania. Pismo zostało skierowane do skarżącego a w nim, co do zasady odmówiono adresatowi aktu (skarżącemu) wliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym jako domownika w okresie od dnia 10 marca 1994 r. do dnia 31 maja 1999 r. do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego oraz nagrody jubileuszowej, a priori podzielając przy tym stanowisko Komendanta Powiatowego Policji, że w sytuacji kiedy nie były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne rolników za domownika w znaczeniu określonym w art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, brak podstaw do zaliczenia tego okresu do wysługi lat w oparciu o § 4 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia z 2001 r. w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. Nr 54 poz. 310).

Ostatnim elementem, który musi istnieć, aby dany akt można było uznać za decyzję, jest podpis osoby reprezentującej organ i na piśmie z dnia [...].04.2011 r. taki podpis osoby upoważnionej się znajduje. Wszystkie w/w minimalne elementy zawiera także pismo Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] lutego 2001 r.

[...]. Z tych powodów należało uznać, że mimo braku właściwej formy obydwa w/w pisma są decyzjami administracyjnymi.

Kwestią kolejną była kontrola sądowa tych decyzji w aspektach przedstawionych na wstępie rozważań. Oczywistym jest, że brak pełnej formy decyzji jest uchybieniem, które zwłaszcza wobec braku stosownych pouczeń o sposobie i terminie zaskarżenia – mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ostatecznie jednak nie miały, bo organ II instancji rozpoznał odwołanie, zaś tut. Sąd przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Żaden z organów nie dokonał jednak oceny przedstawionych przez T. C. dokumentów (protokołów zeznań świadków) mających dowodzić jego pracy w gospodarstwie rolnym we wskazanym w raporcie okresie jako domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy u.s.r. Także ta kwestia już wielokrotnie była przedmiotem rozstrzygania przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne (zob. m.in. uzasadnienia wyroków NSA: z dnia 5.05.2009 r. w sprawie sygn. akt I OSK 730/08, z dnia 22.10.2010 r. sygn. akt I OSK 650/10, z dnia 27.07.2010 r. sygn. akt I OSK 244/10, wyrok tut. WSA z dnia 8.11.2011 r. sygn. akt II SA/Rz 778/11, WSA w Łodzi z dnia 30.09.2010 r. sygn. akt IIISA/Łd 448/10 i wiele innych – dostępnych na www.cbois.nsa.gov.pl).

Jak to wcześniej wskazano zgodnie z treścią art. 101 ustawy o Policji wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Na podstawie tego przepisu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał Rozporządzenie z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Na mocy § 4 ust. 1 pkt 5 tego Rozporządzenia, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalania wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Samą problematykę wliczania okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu reguluje natomiast także wcześniej powoływana ustawa z dnia 20 lipca 1990 r., która pozwala zaliczyć okresy pracy w gospodarstwie rolnym pod warunkiem spełniania kryterium domownika. Na mocy bowiem art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

W okresie, którego zaliczenia do stażu pracy domaga się skarżący, kwestie powyższe regulowała ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. (u.s.r.). Istotę sporu stanowi wykładnia pojęcia "domownik" zawarta w/w ustawie. Organy stoją na stanowisku, że wykładania literalna przepisu art. 6 pkt 2 ustawy u.s.r. nie jest wystarczająca. Stąd też, zdaniem Komendanta, należy przy interpretacji tej normy prawnej wziąć pod uwagę również zapisy art. 7 ust. 1 pkt 2 i art. 16 ust. 1 pkt 1 i 2 wskazanej ustawy. Powoduje to uznanie, iż "domownikiem" w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jest osoba spełniająca wymogi określone w art. 6 pkt 2 tej ustawy, a ponadto podlegająca jako domownik obowiązkowi ubezpieczenia, za którą były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne rolników.

W ocenie Sądu takie stanowisko nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach.

Definicja pojęcia "domownik" zawarta została bowiem w art. 6 pkt 2 ustawy u.s.r. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku - rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która:

a) ukończyła 16 lat,

b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie,

c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Dodatkowo jedynie wskazać należy, iż przywołany przez organ przepis art. 7 ust. 1 tej ustawy, stanowi, że ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy: 1) rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, 2) domownik rolnika, o którym mowa w pkt 1 - jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Natomiast przepis art. 16 wskazuje na przypadki obowiązkowego i fakultatywnego podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników. Analiza powołanych przepisów prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, iż aby skarżącemu funkcjonariuszowi Policji zaliczyć do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego wnioskowany przez niego okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, należało ustalić, czy w podanym okresie wnioskodawca posiadał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracował w tym gospodarstwie, nie będąc przy tym związany z rolnikiem stosunkiem pracy. Innych przesłanek, niż zostały powyżej wymienione, skarżący spełniać nie musi, bowiem nie wymienia ich zarówno przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jak przepis art. 6 pkt 2 ustawy u.s.r., definiujący pojęcie "domownika".

Nie znajduje zatem oparcia w analizowanym stanie prawnym pogląd zaprezentowany przez organy Policji, iż aby uznać osobę pracującą w gospodarstwie rolnym za domownika w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, osoba taka musi legitymować się opłaceniem składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie, o którym mowa w art. 7 tej ustawy. Gdyby taki warunek był niezbędny dla posiadania statusu domownika, ustawodawca zawarłby dodatkową przesłankę w samej definicji, bądź też uczyniłby stosowne odesłanie także do innego przepisu ustawowego. Należy zaznaczyć, iż obowiązująca wcześniej ustawa z dnia 14 grudnia 1982 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 260 ze zm.) w art. 2 pkt 2 wyraźnie odwoływała się właśnie do kwestii podlegania ubezpieczeniu i stanowiła, że nie może być uznana za domownika osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów. Uczniowie podlegali w tym czasie ubezpieczeniu społecznemu na podstawie art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 28 marca 1933r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. Nr 51, poz. 396), co wykluczało ich z ustawowego kręgu definicji "domownika". Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w art. 6 pkt 2 takiej przesłanki już nie zawiera, co oznacza, że ustawodawca inaczej uregulował znaczenie pojęcia "domownik". Ponadto, biorąc pod uwagę systematykę aktu prawnego, umiejscowienie powołanego przez organ art. 7 ustawy w odrębnym rozdziale 2 zatytułowanym: "Zakres podmiotowy ubezpieczenia, składki na ubezpieczenie i świadczenia pieniężne z ubezpieczenia, A. Ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie" stwierdzić należy, iż brak opłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie powoduje utraty statusu rolnika, czy też domownika, bowiem nie przewiduje tego jakikolwiek przepis ustawy, lecz ma to jedynie wpływ na nabycie uprawnień do świadczeń, o których mowa w art. 9 tej ustawy.

Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 maja 2009 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 730/08 wskazując, że odczytanie treści pojęcia domownika wyłącznie w odniesieniu do tych przesłanek pozwala na sformułowanie tezy o braku innych wymogów, w szczególności podlegania ubezpieczeniu społecznemu, czy też konieczności uiszczania składek z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Taki jest rezultat, zdaniem Sądu, wykładni językowej przepisu art. 1 ust.1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w związku z art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ponadto NSA zwrócił uwagę w uzasadnieniu tego wyroku, iż brak podstaw do utożsamiania domownika z osobą ubezpieczoną wynika nie tylko z norm materialnych, ale istotne są także regulacje proceduralne. Sąd stwierdził, iż: "zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym stwierdza urząd gminy, wydając stosowne zaświadczenie. Jeśli zaś urząd nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia, okresy pracy mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków (art. 3 ust. 2 i 3). Podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników jest natomiast ustalane w drodze decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (art. 36 ust.1, art. 38 pkt 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy u.s.r.). Skoro zaś, jak wynika z art. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, zaświadczenie lub zeznania świadków miały potwierdzać, zgodnie z art. 1, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, to nie mogły one stanowić konkurencyjnego trybu wobec decyzji. W konsekwencji przyjęto, że zakres przedmiotowy tego zaświadczenia nie obejmował okoliczności w postaci podlegania ubezpieczeniu i opłacania składek, a mimo to zaświadczenie stwierdzające, zgodnie z art. 1, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym było wystarczające dla określenia, czy były to okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników" . Cytowane orzeczenie wydane zostało w związku z postępowaniem dotyczącym ustalania wysokości dodatku za wysługę lat funkcjonariusza Straży Granicznej, jednak ze względu zbieżność przepisów, w ocenie Sądu pozostaje aktualne również w stosunku do postępowań prowadzonych wobec funkcjonariuszy Policji. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela interpretację przepisów zaprezentowaną w powyższym wyroku.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym dziadka i ojca we wskazanym przez skarżącego okresie organ powinien wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i rozważyć zastosowanie regulacji zawartej w § 4 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów (...) oraz art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Mając na uwadze powyższe oraz niewątpliwą okoliczność, że błędna wykładnia prawa materialnego niewątpliwie miała istotny wpływ na wynik postępowania i doprowadziła do naruszenia przez organy przepisów postępowania takich jak art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., co w rezultacie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.