Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 123/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zawieszenie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 125 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku [...] o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 713/13 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia: oddalić wniosek o zawieszenie postępowania sądowego. NSA/post.2 – postanowienie dot. wniosku w toku postępowania


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 713/13 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła [...] (dalej: skarżąca, spółka lub wnioskodawca).

Pismem z dnia [...] marca 2015 r. (data wpływu do NSA k. 159 akt sądowych) skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie zainicjowanej skargą kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z [...] września 2013 r. do czasu rozstrzygnięcia postępowania sądowego przed Sądem Okręgowym w Warszawie.

Uzasadniając wniosek o zawieszenie postępowania sądowego spółka podniosła, że przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym jest powództwo przeciwko Skarbowi Państwa – Ministrowi Finansów z powodu szkody poniesionej przez skarżącą skutkiem zapłacenia nienależnego podatku akcyzowego. Powyższe jest również przedmiotem sporu z organami celnymi w postępowaniu sadowoadministracyjnym.

W ocenie skarżącej wyrok sądu powszechnego pozwoli rozstrzygnąć, czy dochodzenie roszczeń z tytułu nienależnie zapłaconego podatku akcyzowego na drodze cywilnej jest drogą właściwą, czy też konieczna jest droga sądowoadministracyjna. W związku z tym rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego toczącego się postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek spółki o zawierzenie postępowania sądowego w rozpoznawanej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zgodnie z ww. przepisem Sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii.

Przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na jego wynik (vide wyrok NSA z 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FSK 845/05). Warunkiem skorzystania z tej podstawy, mającej związek z wynikiem innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego (vide postanowienie NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 278/11), przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej – vide np. postanowienie NSA z 6 lipca 2011 r. sygn. akt II FZ 278/11) oraz przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte.

Zawieszenie postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. Rozstrzygnięcie sądu w tym przedmiocie nie może być jednak dowolne. Analizując celowość zawieszenia postępowania, sąd winien wziąć pod uwagę wystąpienie w przyszłości przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym, już toczącym się postępowaniu (Komentarz M. Niezgódki–Medek do art. 125 p.p.s.a., LEX/el).

Ponadto, podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego postępowania wówczas, gdy orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić jedną z głównych podstaw rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie występuje zagadnienie wstępne, którego uprzednie rozstrzygnięcie może wpływać na wynik postępowania. Celem korzystania przez sąd z możliwości fakultatywnego zawieszenia postępowania jest uniknięcie konieczności wznawiania postępowania sądowoadministracyjnego lub administracyjnego, w wypadku, gdyby zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez ten sąd odmiennie. Regulacja art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oznacza zatem, że między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem, o którym stanowi cyt. przepis istnieć musi związek tego rodzaju, że wynik, toczącego się już postępowania, będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Innymi słowy rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie wtedy tylko upoważniać będzie do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona (por.: uwagi S. Dmowskiego do art. 177 K.p.c., będącego odpowiednikiem analizowanego tu przepisu [w:] "Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz" pod red. prof. K. Piaseckiego, Wyd. C. H. Beck W – wa 1996 r., str. 578 – 579).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, związek taki w niniejszej sprawie - wbrew twierdzeniom wnioskodawcy - nie zachodził. Wskazane we wniosku o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego okoliczności, nie stanowią kwestii prejudycjalnych, które uzasadniałyby zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że

spółka wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 września 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 713/13, wydanego w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Rozpoznawana sprawa jest skonkretyzowana poprzez swój przedmiot, tj. kwestię kontroli kasacyjnej wyroku Sądu I instancji wydanego w ramach kontroli aktów organów celnych w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Dla Sądu kwestią wstępną jest wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. W tej sprawie sądy administracyjne są władne samodzielnie dokonać ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej zależy od wyniku innego postępowania, jeżeli rozstrzygnięcie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem pierwszego postępowania. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie. Powyższe z tego względu, że przyjęte wyżej rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku między sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek postępowań, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. musi być bezpośredni, bo wtedy zależą one od siebie (tak: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 488, Nb 3). Takiego ścisłego związku brakuje na gruncie tej sprawy. Wpływ pośredni nie jest przesłanką zawieszenia postępowania w trybie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a,

Przedłożony do wniosku o zawieszenie postępowania pozew o zapłatę oparty został o podstawę z art. 4171 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121 dalej: Kodeks cywilny lub K.c.). Przepis ten dotyczy przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez m.in. niewydanie aktu normatywnego (tzw. zaniechanie legislacyjne). Powyższe nie może stanowić kwestii wstępnej dla sądu administracyjnego w przedmiocie postępowania w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną będzie wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi o tym, czy zakwestionowany w skardze akt zgodny jest z prawem materialnym, albo czy przed wydaniem tego aktu nie doszło do takich uchybień formalnych, które mogłyby mieć wpływ na jego treść (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2004 r., sygn. akt I FSK 845/05, Lex nr 212145).

Należy stwierdzić, że postępowanie i rozstrzygnięcie dotyczące ewentualnej odpowiedzialności Skarbu Państwa - Ministra Finansów za szkodę wyrządzoną przez niewydanie aktu normatywnego - nie ma bezpośredniego wpływu na możliwość dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli legalności wyroku Sądu I instancji w związku z dokonaną przez ten Sąd kontrolą decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Powyższe z tego względu, że przedmiot toczącego się przed sądem powszechnym postępowania, a w szczególności ustalenie kwestii przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa, o jakich mowa w art. 4171 K.c. nie ma istotnego prawotwórczego znaczenia w postępowaniu o odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Są to dwa różne rodzaje postępowań uregulowane w odrębnych aktach prawnych. W zakresie obu prowadzone są rozbieżne postępowania, których celem jest ustalenie zaistnienia przesłanek określonych w odrębnych przepisach prawa materialnego.

Z tych wszystkich względów orzeczenie, które zapadnie w toku postępowania przed sądem powszechnym - nie stanowi podstawy rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Kwestie ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa nie mają też znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 131 i 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.