Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 843/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 6 pkt 2, art. 113 ust. 6-7, art. 124 ust. 1-3, art. 124a, art. 129 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 195
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] października 2020 r. "A" Sp. z o.o. (dalej jako: "spółka") wystąpiła do Starosty [...] o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości położonej w obrębie D. gm. M., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni [...] ha, w celu wykonania prac polegających na posadowieniu gazociągu [...] relacji M.-T., stanowiącego sieć gazową wysokiego ciśnienia. Jako podstawę prawną wniosku spółka podała art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. – w skrócie: "u.g.n."). Spółka wskazała, że nieruchomość posiada nieuregulowany stan prawny, bowiem jeden ze współwłaścicieli nieruchomości (T. B.) nie żyje, a postępowanie spadkowe po nim nie zostało przeprowadzone.

W uzasadnieniu wniosku spółka podała, że prace, które zamierza wykonać na terenie ww. nieruchomości zostaną przeprowadzone w technologii przewiertu. Prace te, realizowane w ramach zadania dotyczącego budowy dystrybucyjnego gazociągu wysokiego ciśnienia [...] relacji M.-T. wraz ze śluzą nadawczą tłoka czyszczącego na terenie gminy M., stanowią inwestycję celu publicznego, dla której na rzecz spółki wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przebieg inwestycji przechodzącej przez teren ww. nieruchomości, a także powierzchnia strefy kontrolowanej i niezbędny do wykonania prac obszar zajęcia nieruchomości (pas montażowy) zaznaczone zostały na złożonej wraz z wnioskiem mapie.

Starosta [...] decyzją z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości położonej w obrębie D. gm. M., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni [...] ha, poprzez udzielenie zezwolenia spółce na budowę na terenie ww. nieruchomości dystrybucyjnego gazociągu wysokiego ciśnienia [...] relacji M.-T.. Trasa przebiegu gazociągu przez teren nieruchomości ([...] m) oraz powierzchnia strefy kontrolowanej ([...] m2) i niezbędny do wykonania prac, które zostaną przeprowadzone w technologii przewiertu, obszar zajęcia nieruchomości (pas montażowy o powierzchni [...] m2) zostały zaznaczone na mapie stanowiącej załącznik do decyzji.

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że ograniczenie sposobu korzystania z objętej wnioskiem nieruchomości zostało przez ustawodawcę uzależnione od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: 1) wykazania, że nieruchomość posiada nieuregulowany stan prawny i przed wszczęciem postępowania administracyjnego do publicznej wiadomości została przekazana informacja o zamiarze wywłaszczenia i w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia nie zgłosiły się osoby, które wykazałyby, że przysługują im prawa rzeczowe do tej nieruchomości; 2) stwierdzenia zgodności planowanej inwestycji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Odnośnie pierwszej z przesłanek organ ustalił, że w ewidencji gruntów i budynków, jako współwłaściciele nieruchomości ujawnieni zostali: T. B. (udział: [...]), M. B. (udział: [...]) i A. J. (udział: [...]). T. B. zmarła w dniu [...] września 2009 r., a postępowanie spadkowe po niej nie zostało przeprowadzone. Organ zwrócił uwagę, że dla nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym nie znajduje zastosowania ust. 3 art. 124 u.g.n. dotyczący udokumentowania rokowań. 30 grudnia 2020 r. do publicznej wiadomości zostało podane ogłoszenie o zamiarze ograniczenia sposobu korzystania z objętej wnioskiem nieruchomości. Ogłoszenie zostało zamieszczone w prasie o zasięgu ogólnopolskim: MONITORURZĘDOWY.PL nr [...], a także na stronie internetowej Starostwa Powiatowego w T. : [...] i na tablicy ogłoszeń w siedzibie urzędu. W terminie 2 miesięcy od dnia publikacji ogłoszenia nie zgłosiły się osoby, którym przysługują prawa rzeczowe do ww. nieruchomości. W związku z powyższym organ stwierdził, że w sprawie ziściła się pierwsza z przesłanek warunkujących wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 i art. 124a u.g.n.

Odnośnie drugiej z przesłanek organ wskazał, że dla ww. nieruchomości Wójt Gminy [...] wydał decyzję z [...] stycznia 2019 r., nr [...], o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, mocą której ustalił na rzecz "A" Sp. z o.o. lokalizację inwestycji celu publicznego, polegającą na budowie dystrybucyjnego gazociągu wysokiego ciśnienia [...] relacji M. - T. wraz ze śluzą nadawczą tłoka czyszczącego na terenie gminy [...]. Organ I instancji podkreślił, że wnioskowany przez spółkę zakres ograniczenia sposobu korzystania z ww. nieruchomości i cel, na jaki ma zostać wykorzystany (budowa dystrybucyjnego gazociągu wysokiego ciśnienia [...]) są w pełni zgodne z wydaną przez Wójta Gminy [...] decyzją ustalającą lokalizację inwestycji celu publicznego i obejmującą teren tej nieruchomości.

W kontekście powyższych ustaleń organ I instancji uznał, że w sprawie ziściły się obie przesłanki, warunkujące wydanie w trybie art. 124 ust. 1 w zw. z art. 124a u.g.n. decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości położonej w obrębie D. gm. M. oznaczonej nr ewid [...]

W odwołaniu z [...] kwietnia 2021 r. M. B. (jeden ze współwłaścicieli nieruchomości) wniósł o uchylenie powyższej decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu odwołujący się wskazał, że spółka zaproponowała mu kwotę [...]zł w zamian za udzielenie zgody na wejście na grunt w celu przeprowadzenia prac związanych z budową gazociągu. Ponadto podał, że zawarł ze spółką umowę wstępną pod warunkiem uzgodnienia kosztów udostępnienia nieruchomości.

Wojewoda decyzją z [...] sierpnia 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie było obowiązku przeprowadzenia rokowań, gdyż co do udziału [...] części nieruchomości istnieje nieuregulowany stan prawny. Organ zaznaczył przy tym, że nie ma znaczenia w sprawie, czy właściciele posiadający obecnie łącznie udział [...] części w nieruchomości wyraziliby zgodę na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, czy też nie, gdyż istnieje jeszcze pozostały udział ([...] części). Co do udziału [...] części inwestor nie miałby z kim prowadzić rokowań, bowiem obecnie ten udział nie ma właściciela. Organ wskazał, że do postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym rokowania zastępuje się informacją o zamiarze ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, która to informacja zostaje podana do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości.

Organ odwoławczy stwierdził także, że w sprawie ziściły się przesłanki uprawniające do wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na wykonanie na terenie tej nieruchomości prac polegających na posadowieniu i pozostawieniu w tej działce, na odcinku ok. [...] m dystrybucyjnego gazociągu wysokiego ciśnienia [...] relacji M. T..

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji stwierdził, że bez znaczenia w sprawie jest treść rzekomych rokowań pomiędzy inwestorem a odwołującym. W tym kontekście organ zaznaczył, że w przypadku gdy nawet tylko w części nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny, inwestor nie jest zobowiązany do prowadzenia rokowań z pozostałymi właścicielami, posiadającymi jakiś udział w prawie własności i organ administracji nie ma kompetencji, by żądać od inwestora dokumentów potwierdzających przeprowadzenie rokowań. Wojewoda wskazał, że pismem z [...] maja 2021 r. zażądał od inwestora przedłożenia dokumentów potwierdzających prowadzenie negocjacji ze współwłaścicielami nieruchomości - M. B. i A. J., lecz wezwanie to miało na celu wyłącznie zasięgnięcie informacji, czy takie rozmowy w ogóle się toczyły. Wojewoda uznał także, że w sprawie nie ma znaczenia to, że odwołujący jest faktycznym użytkownikiem całej działki, ponieważ nie dysponuje on tytułem prawnym do całości działki, lecz tylko co do udziału [...] części. Ponadto organ zaznaczył, że inwestor nie był zobowiązany do uzyskania zgody od odwołującego do przejazdu po prywatnych drogach polnych położonych na działce nr [...], a wynika to z nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości i zastosowania odmiennej procedury z pominięciem przepisu art. 124 ust. 3 u.g.n. Wojewoda zwrócił także uwagę, że organ administracji nie ma kompetencji by ingerować w to, gdzie dokładnie na danej nieruchomości ma gazociąg przebiegać, lecz ma jedynie obowiązek sprawdzić czy planowany przebieg gazociągu jest zgodny z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a przypadku jego braku - czy jest zgodny z treścią decyzji lokalizacyjnej.

Organ odwoławczy uznał, że M. B. miał możliwość odwołania się od decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], bowiem był stroną postępowania, jako właściciel nieruchomości w udziale [...] części.

W skardze z [...] września 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. B. wniósł o ustalenie przez Sąd, czy skarżący jest stroną w postępowaniu. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg rokowań ze spółką i stwierdził, że wartość działki ulegnie zmniejszeniu na skutek przeprowadzenia przez jej teren gazociągu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do kwestii spadku wartości działki organ wskazał, że w treści zaskarżonej decyzji pouczył strony postępowania, w tym skarżącego, że osobie, której prawo własności bądź prawo użytkowania wieczystego zostało naruszone wskutek zdarzeń, o jakich mowa w art. 124 u.g.n., przysługuje odszkodowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W toku przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, na podstawie kryterium jej zgodności z prawem i w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze, Sąd badał, czy organy zasadnie zastosowały w sprawie art. 124 ust. 1 i art. 124a u.g.n. i w konsekwencji prawidłowo ograniczyły sposób korzystania z części nieruchomości położonej w obrębie D. gm. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni [...] ha, poprzez udzielenie zezwolenia "A" Sp. z o.o. na budowę na terenie ww. nieruchomości dystrybucyjnego gazociągu wysokiego ciśnienia [...] relacji M.-T..

Skarżący w skardze kwestionował przede wszystkim brak przeprowadzenia z nim przez firmę A Sp. z o.o. (inwestora) negocjacji w celu ustalenia odszkodowania za zezwolenie na wykonanie na nieruchomości prac związanych z budową gazociągu. Ponadto zaznaczył, że organ I instancji nie uznał go za stronę postępowania.

Zdaniem organów, wykonanie przez spółkę prac na terenie nieruchomości nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia rokowań ze skarżącym, albowiem nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny, co do udziału [...] jej części. W tym kontekście organy uznały, że art. 124 ust. 1 i art. 124a u.g.n. nie wymagają przeprowadzenia rokowań. Ponadto organ II instancji stwierdził, że skarżący jest stroną postępowania, gdyż jest on współwłaścicielem nieruchomości – posiada udział [...] części nieruchomości.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w związku z tym brak jest podstaw aby wyeliminować ją z obrotu prawnego.

Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji musi w pierwszej kolejności dotyczyć tych ewentualnych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na prawidłowe ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięć organów administracji. Jak trafnie wskazano w orzecznictwie, rozważania w przedmiocie zastosowania określonego przepisu prawa materialnego mają uzasadnienie dopiero na tym etapie stosowania prawa, na którym nie ma już żadnych wątpliwości, co do stanu faktycznego. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 2 lutego 2018 r., sygn. akt I FSK 579/16; wyrok ten i orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dokonując oceny wskazanych zarzutów kwalifikowanych jako naruszenia przepisów postępowania, Sąd miał na uwadze wyrażony w piśmiennictwie pogląd, według którego, chodzi tu o pewne wady stosowania przez organy regulacji proceduralnych, które mogą polegać na:

- niedopełnieniu przez organy obowiązków wynikających z tych regulacji,

- uniemożliwieniu stronie skorzystania z zawartych w tych regulacjach uprawnień,

- błędnej wykładni poszczególnych przepisów regulacji proceduralnej stosowanej przez organ (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck W-wa 2011, s. 529).

Wszystkie wymienione wyżej postaci naruszeń, muszą mieć jednak wspólną cechę istotności, co oznacza, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wpływanie istotne na wynik sprawy, to prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (por. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt I GSK 363/12, wyrok NSA z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1490/11). Podkreśla się także, że aby jednoznacznie uznać, że tego rodzaju naruszenie wystąpiło, nieodzowne jest wykazanie przez stronę, że wytykane naruszenie taki wpływ mogło mieć.

Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, że w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – w skrócie: "k.p.a."]). Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skonstruowanym stosownie do wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się do spornej kwestii podstaw zastosowania w sprawie art. 124 ust. 1 u.g.n. wyjaśnić należy, że zgodnie z tym przepisem starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W myśl art. 124 ust. 2 u.g.n. zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 starosta udziela na wniosek osoby lub jednostki organizacyjnej. Udzielenie tego zezwolenia, stosownie do art. 124 ust. 3 u.g.n., powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem (współwłaścicielami) nieruchomości w przedmiocie udzielenia zgody na wejście w teren w związku z realizacją planowanej inwestycji.

Zdaniem Sądu, zezwolenie na zajęcie nieruchomości wydane na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest równoznaczne z przyznaniem szczególnego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Mając jednak na względzie fakt, że urządzenia, o których mowa w tym przepisie, stanowią po ich wybudowaniu własność przedsiębiorstwa (nie stanowią części składowych gruntu) zasadny jest wniosek, że ograniczenia dotyczące właściciela nieruchomości wynikające z decyzji podjętej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. odpowiadają w swej istocie służebności gruntowej. Wynika to także z treści art. 124 ust. 5-7 u.g.n., określających obowiązki właściciela lub użytkownika wieczystego z jednej strony i jednostki występującej o zezwolenie z drugiej strony (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1404/20). Zgodnie z art. 124 ust. 6 u.g.n. właściciel nieruchomości (jej użytkownik wieczysty) ma obowiązek udostępniać nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i innych urządzeń infrastruktury technicznej, to można zasadnie przyjąć, że przedmiotowa decyzja stanowi również zezwolenie na eksploatację wybudowanej w tym trybie inwestycji liniowej.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że planowana inwestycja będzie realizowana na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2019 r., nr [...], o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającą na budowie dystrybucyjnego gazociągu wysokiego ciśnienia [...] relacji M.-T. wraz ze śluzą nadawczą tłoka czyszczącego na terenie gminy [...]. Realizacja wskazanej inwestycji jest bez wątpienia celem publicznym przewidzianym w art. 6 pkt 2 u.g.n.

Ponadto z akt sprawy jednoznacznie wynika, że nieruchomość położona w obrębie D. gm. M., oznaczona w ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni [...] ha, jest objęta współwłasnością (M. B. i A. J. posiadają po [...] udziału w nieruchomości, a T. B. posiadała [...] udziału w nieruchomości). Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma fakt, że po zmarłej T. B. nie było przeprowadzone postępowanie spadkowe, ani nie sporządzono poświadczenia dziedziczenia. W związku z tym Sąd stwierdza, że organy słusznie uznały, że ww. nieruchomość posiada nieuregulowany stan prawny, lecz nie w całości, a tylko w części – w udziale [...] części przypadającym zmarłej T. B.. Jednocześnie należy zaznaczyć, że organy nie kwestionowały, ani nie negowały faktu, że skarżący oraz A. J. są współwłaścicielami nieruchomości w udziale po [...] części. Mając jednak na względzie, że nieruchomość posiada nieuregulowany stan prawny, co do [...] udziału, organy zasadnie przyjęły, że w sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. W tym kontekście należy podkreślić, że z art. 124a u.g.n. jednoznacznie wynika, że przepisy art. 124 ust. 1-2 i 4-7, art. 124b oraz art. 125 i art. 126 stosuje się odpowiednio do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Wyraźne jest tu wyłączenie ustępu 3 (dotyczącego udokumentowania rokowań) z uwagi na niemożliwość przedstawienia takich dokumentów. Do postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z takich nieruchomości stosuje się art. 114 ust. 3 i 4, art. 115 ust. 3 i 4 oraz art. 118a ust. 2 i 3 u.g.n. Rokowania zastępuje się informacją o zamiarze ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, która to informacja zostaje podana do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Jeżeli w ciągu 2 miesięcy od dnia ukazania się ogłoszenia nie zgłoszą się osoby, którym przysługują prawa rzeczowe to można wszcząć postępowanie, zgodnie z art. 114 ust. 3 i 4 i wydać decyzję o zezwoleniu na ingerencję w nieruchomość w ramach określonych w art. 124 ust. 1 u.g.n.

Z powołanych wyżej przepisów jasno wynika, że w przypadku nieruchomości z nieuregulowanym stanem prawnym, podmiot wnioskujący o zezwolenie na udostępnienie takiej nieruchomości, nie przedkłada się dokumentów z rokowań, gdyż takie dokumenty nie będą mogły zostać wytworzone. Nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym to zgodnie z art. 113 ust. 6 i 7 u.g.n. nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe. Pojęcie to stosuje się również, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1701/18).

Ponadto Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm. – w skrócie: "k.c.") własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom - jest to tzw. współwłasność rzeczy. Współwłasność jest szczególną postacią prawa własności, polegającą na tym, że jedna rzecz stanowi równocześnie przedmiot własności kilku osób, których prawa i obowiązki są, co do istoty, jednakowe. Powyższa zasada oznacza, że w braku przepisów szczególnych uzasadnione jest stosowanie do współwłasności powszechnych zasad reżimu prawnego własności. Stosunek współwłasności charakteryzują trzy cechy: jedność przedmiotu, wielość podmiotów i niepodzielność wspólnego prawa. Współwłasność prowadzi do sytuacji, w której żaden ze współwłaścicieli nie ma wyłącznego prawa do fizycznie wydzielonej części rzeczy, a każdemu z nich przysługuje jednakowe prawo do całej rzeczy, ograniczone jedynie takim samym prawem pozostałych współwłaścicieli.

Powyższe argumenty prowadzą do wniosku, że organy orzekające nie popełniły błędu w zakresie przyjęcia, że przedmiotem postępowania jest nieruchomość o nieustalonym stanie prawnym. Jeżeli konfiguracja podmiotowa prawa własności składa się z kilku podmiotów, to brak ustalenia następców prawnych po jednym nieżyjącym właścicielu/współwłaścicielu wobec niepodzielności prawa własności jest zgodne z prawem (por. powołany już wyżej wyrok WSA w Rzeszowie z 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1404/20).

Mając zatem na względzie ustalony w sprawie bezsporny stan faktyczny stwierdzić należy, że organy słusznie uznały, że skoro ww. nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny, co do udziału [...] (po zmarłej T. B.), to na spółce wnioskującej o ograniczenie sposobu korzystania z tej nieruchomości, stosownie do art. 124a u.g.n., nie ciążył obowiązek przeprowadzenia rokowań z jej współwłaścicielami, którzy władają łącznie [...] udziału w nieruchomości, w tym ze skarżącym. Faktyczne dysponowanie przez skarżącego całą nieruchomością nie ma dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotnego znaczenia. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały, że realizacja art. 124 i art. 124a u.g.n. musi odnosić się do całej nieruchomości, a zatem do całego prawa, a nie tylko do ułamkowego udziału we współwłasności.

W kontekście powyższych rozważań Sąd stwierdza, że skarżący, jako współwłaściciel nieruchomości, posiadający [...] udziału w nieruchomości, jest stroną postępowania dotyczącego ograniczenia sposobu korzystania z tej nieruchomości. Kwestię tę w sposób prawidłowy rozstrzygnął organ II instancji w zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazując na stronie [...] decyzji, że zarówno skarżący, jak i A. J. są stronami postępowania.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego zaznaczenia wymaga, że przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie części nieruchomości, której skarżący jest współwłaścicielem. Jednocześnie Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n., Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa m.in. w art. 124-126 u.g.n. W przypadku ograniczenia sposobu korzystania z objętej decyzją nieruchomości, wysokość odszkodowania ustala się odrębną decyzją. Ustalenie wysokości odszkodowania może nastąpić dopiero po zakończeniu okresu czasowego ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, gdyż dopiero wtedy wiadomo, jaka jest wartość poniesionych szkód i czy doszło do zmniejszenia wartości nieruchomości. Należy także zauważyć, że nie ma przeszkód, by wskazane odszkodowanie było ustalone w formie zatwierdzonej ugody administracyjnej - w tym bowiem przypadku nie ma wątpliwości, że postępowanie odszkodowawcze jest postępowaniem odrębnym od tego dotyczącego czasowego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2088/19). W związku z powyższym Sąd stwierdza, że Wojewoda prawidłowo w zaskarżonej decyzji pouczył skarżącego, że osobie, której prawo własności bądź prawo użytkowania wieczystego zostało naruszone wskutek zdarzeń, o jakich mowa w art. 124 u.g.n., przysługuje odszkodowanie. Przy czym przyznanie skarżącemu odszkodowania nastąpić może na skutek odrębnego postępowania administracyjnego.

W podsumowaniu przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organy zgromadziły w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy, który należycie oceniły, dokonując (bez istotnego naruszenia przepisów postępowania) prawidłowych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, dokonując ich prawidłowej wykładni.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.