Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1826/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184 i art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1 i art. 6
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 61 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Adam Jutrzenka- Trzebiatowski Protokolant asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 707/16 w sprawie ze skargi M. P. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 22 września 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. P. na rzecz Prezesa Sądu Okręgowego [...] w W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 707/16 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę M. P. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 22 września 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wnioskiem tym skarżący zwrócił się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 30 lipca 2015 r. w rejestrze akt udostępnianych do wglądu w czytelni Sądu odnotowano przegląd akt dokonany przez M. M., aplikantkę adwokacką z substytucji adwokata T. K.

2. Czy w tym okresie na innych urządzeniach ewidencyjnych Sądu odnotowano przegląd akt lub inną czynność dokonaną przez osobę, o której mowa w punkcie pierwszym.

3. W ilu sprawach rozpoznawanych przez Sąd w tym okresie (poza sprawami wymienionymi we wniosku) występował jako pełnomocnik albo obrońca adwokat T. K.

4. Czy w kartach kontrolnych akt (kartach przeglądu akt) spraw, o których mowa w punkcie trzecim, odnotowano przegląd akt dokonany przez M. M.

5. W razie odpowiedzi twierdzącej na pytanie z punktu czwartego: czy w aktach tych spraw znajduje się upoważnienie (pełnomocnictwo, substytucja) udzielone przez T. K. aplikantce adwokackiej M. M.

Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył M. P., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.) w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez bezzasadne przyjęcie, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia konstytucyjnego prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne i przyjęcia, że organ nie pozostawał w bezczynności i bezzasadnego oddalenia skargi;

2. naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. 2 pkt 2 u.d.i.p. poprzez przyjęcie, że z żądania udostępnienia informacji publicznej musi wynikać interes obiektywny i w związku z tym skarżący nie był legitymowany do złożenia wniosku o udostępnienie takiej informacji ze względu na niewykazanie interesu prawnego, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że wniosek skarżącego uznany został za niestanowiący wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

W uzasadnieniu podniesiono, że informacje dotyczące czynności podejmowanych przez adwokata i pozostających w związku z wykonywaniem tego zawodu stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., ponieważ adwokat jako osoba wykonująca zawód zaufania publicznego powinna dawać rękojmię należytego i zgodnego z interesem publicznym wykonywania tego zawodu. Podkreślono, że wszelkie czynności podejmowane przez adwokata, a mogące pozostawać w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa i zasadami etyki adwokackiej, winny być ujawnione w celu ochrony interesu publicznego, ponieważ działania takie mogą stanowić zagrożenie dla obowiązku zapewnienia obywatelom fachowej pomocy prawnej. Zwrócono uwagę na publicznoprawny charakter działalności adwokata.

Ponadto w ocenie autora skargi kasacyjnej zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.i.p. od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego, zatem stwierdzenie Sądu I instancji, że z żądania udostępnienia informacji publicznej musi wynikać obiektywny interes pozostaje w sprzeczności z treścią tego przepisu. Podkreślono, że z treści powołanego przepisu wynika wprost, że podmiot domagający się udostępnienia informacji publicznej nie musi legitymować się interesem prawnym ani obiektywnym, ani subiektywnym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Sądu Okręgowego [...] w W. wniósł o jej oddalenie w całości i obciążenie skarżącego kasacyjnie kosztami postępowania kasacyjnego, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W ocenie organu zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że rozpoznając skargę kasacyjną – po myśli art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm.) – Naczelny Sąd Administracyjny czyni to w granicach zakreślonych przez ramy tego środka odwoławczego, gdyż jest nimi związany, biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania. Przy braku przesłanek nieważnościowych w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Spór w sprawie zasadniczo sprowadza się do kwalifikacji żądanych informacji jako informacji publicznych. Definiując informację publiczną nie można oczywiście pominąć treści art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Stosownie do tych zapisów Konstytucji obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Pojęcie informacji publicznej zostało ponadto uregulowane w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Za sądem pierwszej instancji należy powtórzyć, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w jej art. 6. W świetle tego przepisu informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są nimi zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Jednocześnie na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, władza publiczna lub inny podmiot w niej wskazany obowiązany jest do udzielenia żądanej informacji publicznej, która jest w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 ustawy), w sposób i formie wskazanej we wniosku bądź do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie o art. 16 tej ustawy. Podkreślić należy, że przedmiotowy zakres dostępu do informacji publicznej – jak to wynika z samego tytułu i definicji zawartej w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej – odnosi się przede wszystkim do informacji o sprawach publicznych. Zatem poza zakresem regulacji tej ustawy są informacje innego rodzaju, a w szczególności o charakterze prywatnym. Należy też zwrócić uwagę na to, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotnym jest, iż zarówno ze wskazanych przepisów Konstytucji jak i ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że informacjami publicznymi są tylko informacje w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej.

Sąd kasacyjny zgadza się, ze skarżącym kasacyjnie, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, także przytoczonego w skardze kasacyjnej, działalność adwokata, który z racji tego, że jest zawodem zaufania publicznego, należy zakwalifikować jako zawierającą element spełniania funkcji publicznej jakim jest zapewnienie obywatelom fachowej pomocy prawnej i zastępstwa procesowego.

Biorąc pod uwagę tak zdefiniowane pojęcie informacji publicznej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji zasadnie zaaprobował stanowisko Prezesa Sądu Okręgowego, kwalifikującego żądane informacje jako informacje niedotyczące spraw publicznych tj. prywatne. Nie wszystkie informacje dotyczące adwokata są związane z wykonywaniem zadań władzy publicznej. Takimi informacjami nie są informacje żądane przez skarżącego. Informacje te dotyczą występowania przez adwokata jako pełnomocnika albo obrońcy w sprawach rozpoznawanych przez Sąd, przeglądania akt sądowych oraz czynności wykonywanych w tych sprawach przez aplikanta adwokackiego, działającego z upoważnienia tego adwokata. Zatem ogólnie rzecz ujmując, żądane informacje dotyczą aktywności zawodowej adwokata i aplikanta adwokackiego w sprawach dotyczących innych podmiotów. Dobór żądanych informacji nie wskazuje, aby dotyczyły one spraw publicznych, w szczególności aby zawierały w sobie element wykonywania władzy publicznej. Żądanych przez skarżącego informacji nie można zrównywać z informacjami dotyczącymi wykształcenia adwokata, jego tytułu naukowego, czy ewentualnych informacji z postępowań dyscyplinarnych prowadzonych przez samorząd zawodowy. Przy tym zauważyć tu można, że sposób wykonywania zawodu przez adwokata i aplikanta adwokackiego oraz ocena jego zgodności z prawem lub zasadami etyki, dokonywana jest w innych trybach (przez stosowne organy państwowe i organy samorządu zawodowego) niż regulacje zawarte w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Zatem nie doszło do zarzucanego naruszenia art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, bowiem Sąd prawidłowo przyjął, że żądane informacja nie są informacjami publicznymi, co skutkowało trafnym uznaniem, że organ nie był bezczynny i zasadnym oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 2 ust. 2 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, że od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Przepis ten nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Należy jednak przypomnieć, że podstawą oddalenia przez Sąd skargi na bezczynność Prezesa Sądu było to, że żądane informację nie dotyczyły spraw publicznych lecz prywatnych. Sąd pierwszej instancji nie przyjął, że podstawą oddalenia skargi jest brak interesu prawnego lub faktycznego u skarżącego. Byłoby to bowiem oczywiste naruszenie art. 2 ust. 2 u.d.i.p. Uważna analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku, prowadzi jednak do wniosku, że wywody Sądu dotyczące obiektywnego i subiektywnego interesu oraz wymogu obiektywizacji wniosku, zostały użyte na marginesie jego rozważań w kontekście nadużycia prawa. Kwestia ta nie była podstawą oddalenia skargi.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania kasacyjnego, od skarżącego kasacyjnie na rzecz Prezesa Sądu Okręgowego [...], ograniczających się do poniesionych kosztów wynagrodzenia radcy prawnego, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.