Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 784/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 28 ust 1 , ust 2 ust 3
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art 7, art 11, art 77  par. 1 i art 80 , art 107  par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia[...] . nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., działający z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia[...] . nr [...] odmawiającą B. K. umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych w łącznej kwocie [...] zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że pismem z dnia [...] r. B. K. reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o umorzenie zadłużenia wobec ZUS na podstawie art. 28 ust. 1 i w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną i finansową, uniemożliwiającą choćby częściową spłatę zobowiązań. W treści wniosku wskazał, że w dniu 16 luty 2006 r. Sąd Rejonowy w Koszalinie Wydział Gospodarczy ds. upadłościowych i naprawczych, oddalił jego wniosek o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak majątku umożliwiającego pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Poinformował również, że w związku z orzeczonym zakazem nie prowadzi działalności gospodarczej. Nadto, skarżący wskazał, że nie pracuje, nie pobiera stałych świadczeń ani nie osiąga innych dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziny i toczą się przeciwko niemu liczne postępowania egzekucyjne.

W sprawie przedłożył szereg dokumentów m. inn: kopię postanowienia Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 16 lutego 2006r. o oddaleniu wniosku o upadłość, wezwania wydanego przez Bank P. S.A. z dnia[...] . w sprawie zapłaty kwoty [...] zł, kopię decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia[...] . o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 30 sierpnia 2007r. o pozbawieniu prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek, zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, kserokopie dokumentów z dnia [...] r. sporządzonych przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. dotyczących zaległości wobec wierzycieli (20 szt.), zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracyw K. z dnia[...] . stwierdzające, że B. K. jest zarejestrowany jako osoba poszukująca pracy.

Rozpoznając sprawę Zakład ustalił, że zadłużenie dotyczy składek B. K. na ubezpieczenie własne jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą oraz składek za osobę współpracującą i za zatrudnionych pracowników.

Do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek w myśl art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów o umorzeniu, dlatego Zakład wskazał, że składki za pracowników w części przez nich finansowanej nie podlegają umorzeniu z mocy prawa. Z tego względu wniosek skarżącego w tym zakresie, nie podlegał rozpatrzeniu a postępowanie w tej sprawie umorzono (decyzja ZUS z dnia [...] r. nr[...] ).

Odnośnie składek finansowanych przez płatnika, Zakład przytoczył treść przepisu art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazując, iż mogą być one umarzane w całości lub w części, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w opisanych w przepisie przypadkach. Nadto Zakład wskazał, że istnieje również możliwość umarzania należności z tytułu składek pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

• Rozpatrując wniosek o umorzenie Zakład ustalił, że podstawą oddalenia przez Sąd Rejonowy w Koszalinie, wniosku o ogłoszenie upadłości skarżącego był art.13 ust.1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. tj: brak po stronie dłużnika środków na zaspokojenie postępowania upadłościowego i obciążenie majątku dłużnika w takim stopniu, że nie wystarcza na zaspokojenie kosztów. Organ rentowy wskazał, że powyższe jest okolicznością, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ale w przedmiotowej sprawie nie jest to okoliczność uzasadniająca i przesądzająca o umorzeniu.

• Organ wskazał dalej, iż z akt sprawy wynika, że ciążące na skarżącym zobowiązania zostały skierowane na drogę postępowania egzekucyjnego, które jest prowadzone za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.. Postępowanie to trwa nadal, co oznacza, że do czasu jego zakończenia istnieje potencjalna możliwość wyegzekwowania długu. Zakład wskazał ponadto, że B.K. posiada majątek ruchomy w postaci środków transportu oraz jest współwłaścicielem nieruchomości o nr[...] , na których ZUS dokonał zabezpieczeń hipotecznych.

• Wobec powyższych okoliczności, Zakład stwierdził brak podstaw do umorzenia B.K. zobowiązań z powodu całkowitej nieściągalności.

Zakład rozpoznał sprawę także pod kątem wystąpienia okoliczności, o których mowa w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek. Z dokumentów przedłożonych do sprawy wynikało, że Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia[...] . pozbawił B. K., prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu na okres pięciu lat. Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza została z dniem [...] r. wykreślona z ewidencji. Nadto organ ustalił, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która jest zatrudniona w Regionalnym Szpitalu w K. i otrzymuje z tego tytułu następujące wynagrodzenie: za marzec 2010r. – [...] zł, za kwiecień 2010r. – [...] zł, za maj 2010r. – [...] zł (brutto). Według złożonego oświadczenia, B. K. mieszka wraz z żoną u córki – M. K. w należącym do niej mieszkaniu położonym w K. przy ul.[...] , nie posiada rachunku bankowego ani lokat. Koszty utrzymania swojej rodziny skarżący oszacował na kwotę [...] zł, na którą składają się: czynsz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, koszty zakupu leków [...] zł, wyżywienie [...] zł i środki czystości [...] zł.

Wnioskodawca jak ustalił organ, posiada majątek ruchomy w postaci środków transportu oraz nieruchomość położoną w S., gm. U. o nr [...] (pow. [...] ha) o wartości [...] tys. zł. Z przedłożonej dokumentacji lekarskiej wynika, że leczy się z powodu nadciśnienia i zwyrodnienia kręgosłupa. Oprócz zaległości wobec ZUS B. K. posiada zobowiązania podatkowe, kredytowe oraz wobec wielu innych wierzycieli. W ocenie Zakładu, powyższe okoliczności nie dały podstaw do przyjęcia, że sytuacja w jakiej znajduje się skarżący jest sytuacją szczególną, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. W ocenie organu rentowego, dokonane ustalenia wskazują, że wnioskodawca ma problemy zdrowotne ale nie jest osobą niepełnosprawną czy niezdolną do pracy, co wykluczałoby możliwość uzyskiwania dochodu. W aktach sprawy brak również jakichkolwiek dowodów świadczących o poniesieniu przez skarżącego bądź rodzinę, strat materialnych związanych z nadzwyczajnym zdarzeniem losowym. Zakład wskazał ponadto, że posiadanie zobowiązań z innych tytułów niż z tytułu składek, nie może stanowić okoliczności uzasadniającej umorzenie. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek korzystają z wysokiego uprzywilejowania w stosunku do innych wierzytelności i winny być zaspokojone przed zobowiązaniami z tytułu kredytów i podatków. W przypadku zaś problemów finansowych, przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dają dłużnikowi prawo do ubiegania się o spłatę długu w ratach.

Wobec powyższych ustaleń, Zakład decyzją z dnia [...] r.

nr [...] odmówił B. K. umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pełnomocnik skarżącego pismem z dnia [...] r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. uchylenie w całości decyzji z dnia[...] . i umorzenie należności. W uzasadnieniu wskazał, że Zakład błędnie uznał, że sytuacja B. K., w świetle przedstawionych dowodów, nie wypełnia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 2 i 3 oraz 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nadto, odwołujący stwierdził, że Zakład wydając decyzję z dnia 16 czerwca 2010 r. naruszył art. 7, 8, 9, 10 § 1, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazał, że do wydania decyzji umarzającej zadłużenie z tytułu składek, wystarczy spełnienie jednego z warunków określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tymczasem B. K. powołał się na okoliczności i przedstawił dowody, które świadczą o spełnieniu aż dwóch przesłanek wymienionych w powołanych wyżej przepisach, co powinno tym bardziej skłonić Zakład do wydania decyzji umarzającej. Zdaniem odwołującego, Zakład nie odniósł się w sposób wystarczający do wszystkich przedstawionych w toku postępowania dowodów, co stanowi naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz art. 7, 8 i 11 kpa. Ponadto, wskazał że w aktach sprawy brak jest końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że strona została pouczona o przysługującym jej prawie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 kpa.

Organ ponownie rozpoznający sprawę, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] r., odmawiającą B. K. umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych stwierdzając, że powołane przez skarżącego okoliczności nie dają podstaw do zmiany decyzji Zakładu.

Uzasadniając swoje stanowisko podjęte w sprawie organ odwoławczy podkreślił, że skorzystanie z prawa umorzenia należności z tytułu składek uzasadnione jest wówczas, gdy faktycznie nie ma szansy na odzyskanie tych należności przed upływem okresu przedawnienia bądź z uwagi na szczególną sytuację zobowiązanego. Ponadto w świetle art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, możliwość umorzenia należności jest uprawnieniem Zakładu, a nie obowiązkiem. Szczególnie, że ustawodawca przewidział również inną formę ulgi w płatnościach składek w postaci układu ratalnego. Podejmując decyzję o umorzeniu, Zakład musi stwierdzić zaistnienie choćby jednej z przesłanek określonych w powołanym wyżej przepisie. Jednakże mimo stwierdzenia takich przesłanek nie jest obowiązany do przysporzenia dłużnikowi korzyści w postaci umorzenia długu. Jak wskazał organ, szczególnie ważna w sprawach o umorzenie jest ocena, czy mimo wystąpienia ustawowych przesłanek do umorzenia, uzasadnione jest uszczuplenie państwowych funduszy celowych dla poprawy sytuacji finansowej dłużnika. W ramach tej oceny bierze się pod uwagę zarówno stan obecny, jak również możliwości zmiany sytuacji finansowej dłużnika.

Organ odwoławczy wskazał dalej, iż w sprawie istotnie wystąpiła formalna przesłanka, która zgodnie z powołanymi wyżej przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pozwala na umorzenie zobowiązań tj: postanowieniem z dnia 16 lutego 2006r. Sąd Rejonowy w K. oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z przyczyn, o których mowa w art. 13 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze. Jednakże jak wskazał organ, rozważając możliwość umorzenia zadłużenia z tytułu składek należy wziąć pod uwagę nie tylko fakt zaistnienia formalnej przesłanki, ale także wszelkie okoliczności występujące w sprawie. Tymczasem ustalono, że zobowiązania B. K. wobec ZUS, są przedmiotem wciąż prowadzonej egzekucji co oznacza, że do czasu jej zakończenia istnieje potencjalna możliwość wyegzekwowania długu. Poza tym skarżący posiada majątek, z którego możliwe jest zaspokojenie zaległych składek.

Organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego o wystąpieniu w sprawie również przesłanki wymienionej w pkt 3 w/w artykułu, z uwagi na fakt bycia właścicielem zarówno ruchomości jak i nieruchomości, z których można egzekwować należności.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że sprawa umorzenia B. K. należności prowadzona było zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego wyrażonymi w rozdziale 2 kpa. Zakład samodzielnie, a także przy udziale skarżącego zebrał materiał dowodowy, na jego podstawie wyjaśnił stan faktyczny w zakresie potrzebnym do załatwienia sprawy i oparł rozstrzygnięcie o przepisy regulujące kwestię umorzeń należności z tytułu składek. Skarżący został powiadomiony o wszczęciu postępowania i o możliwości brania czynnego udziału w każdym jego stadium. Został również poinformowany o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pismo tej treści zostało skierowane i odebrane przez pełnomocnika skarżącego w dniu[...] . a jego kopia, wbrew podniesionemu zarzutowi o naruszeniu art. 10 § 1 kpa, znajduje się w aktach sprawy. W uzasadnieniu faktycznym Zakład wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się odmawiając umorzenia należności. Reasumując organ stwierdził, że sytuacja B. K. jest trudna, gdyż skarżący nie pracuje i ma zakaz prowadzenia działalności gospodarczej do 30 sierpnia 2012 r., a utrzymuje się z wynagrodzenia żony. Jednakże jako osoba zdolna do pracy, skarżący ma możliwość zarobkowania i podjęcia spłaty długu choćby w części, zanim zaległe składki się przedawnią. Poza tym, B. K. posiada majątek, z którego sprzedaży możliwe jest zaspokojenie przynajmniej części roszczeń Zakładu.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, B. K. wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów:

- art.28 ust.1, art. 28 ust.3 pkt.2, art.28 ust.3 pkt.3 oraz 28 ust.3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne uznanie, że sytuacja skarżącego w świetle przedstawionych przez niego dowodów nie stanowi przesłanek do umorzenia zaległości;

- art.7,8,9,10§1,11,77§1,80,107§1Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W obszernym uzasadnieniu skargi, skarżący opisał stan faktyczny sprawy wskazując, iż we wniosku z dnia 16 marca 2010 r. powołał się na okoliczności wypełniające przesłanki określone w art. 28 ust.3 pkt.2 oraz w art.28 ust.3 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zakład wydając decyzję w przedmiotowej sprawie, działał w granicach uznania administracyjnego, co nie oznacza jednak pełnej dowolności działania organu jak wskazuje przytoczone orzecznictwo sądowe. Skarżący wskazał dalej, iż przedstawił dowody na okoliczność spełnienia dwóch warunków, określonych w powołanych przepisach, co powinno tym bardziej skłaniać organ do wydania decyzji uwzględniającej jego wniosek. Nadto, że organ nie odniósł się w wystarczającym zakresie do wszystkich przedstawionych w toku postępowania dowodów co stanowi naruszenie art.77 §1 i art.80 kpa oraz zakwestionował sposób oceny materiału dowodowego przez organ przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art.7 kpa. Powołując orzecznictwo sądowe skarżący wskazał, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest staranne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji oraz, że interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela.

W ocenie skarżącego, organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopełnił nałożonych na niego obowiązków należytego uzasadnienia faktycznego decyzji określonych w art.107 §3 kpa, świadczy o tym brak odniesienia się organu do szeregu przedstawionych przez skarżącego dowodów i tym samym nie została zrealizowana zasada przekonywania.

Ponadto B.K. podniósł, iż organ wydający zaskarżoną decyzję był zobowiązany przed jej wydaniem umożliwić wnioskodawcy wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie uzasadnia zdaniem skarżącego wniosek, że organ naruszył obowiązek ustalony w art.10 kpa.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentowany przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. działającego w sprawie przez pełnomocnika, wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić legalność działania organu orzekającego. Oznacza to, iż Sąd nie może kształtować sytuacji prawnej skarżącego poprzez zmianę treści zaskarżonej decyzji.

Podkreślić należy, że w świetle art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz.1270 ze zm.) sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j: Dz.U. z 2009 r. Nr 205,poz.1585 ze zm.), należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem treści ust. 2-4. Jest to regulacja określająca prawo wierzyciela do zwolnienia dłużnika z długu oparta na uznaniu administracyjnym.

Przepis art. 28 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a w ust. 3 wymienione są w siedmiu punktach sytuacje, w których zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy. Są to: śmierć dłużnika i brak następców prawnych (pkt 1), oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości (pkt 2), zaprzestanie prowadzenia działalności przy braku majątku, następców prawnych i podstaw do odpowiedzialności osób trzecich (pkt 3), nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym (pkt 4), wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (pkt 4a), stwierdzenie przez organ egzekucyjny braku majątku (pkt 5), oraz brak możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne( pkt 6). Z zestawienia tych sytuacji wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy dalsze prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tzn. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tych składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

O ile powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami tych składek, ustawa ta przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytuł składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmujący decyzję w takim przypadku, wskazane zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w którego § 3 ust. 1 przewidziano, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1) lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialne, opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2). Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, jest kolejną przesłanką wymienioną w tym rozporządzeniu wykonawczym (pkt 3).

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Dopiero w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzenia (nieściągalności) organ zyskuje swobodę wyboru, czy ulgi udzielić, czy też nie. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzeniaw sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Z kolei sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno zastosowania prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego, wynikające z przepisów k.p.a., reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa powyżej.

W rozpoznawanej sprawie w toku postępowania administracyjnego organ –Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że wprawdzie wystąpiła formalna przesłanka umożliwiająca umorzenie długu – postanowieniem z dnia 16 lutego 2006 r. Sąd Rejonowy w Koszalinie, oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości skarżącego z przyczyn o których mowa w art. 13 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze tj: braku po stronie dłużnika, środków na zaspokojenie postępowania upadłościowego i obciążenie majątku dłużnika w takim stopniu, że nie wystarcza na zaspokojenie kosztów, to jednak biorąc pod uwagę wszelkie okoliczności występujące w sprawie, organ rentowy zasadnie uznał, że nie jest to okoliczność uzasadniająca i przesądzająca o umorzeniu.

Jak prawidłowo ustalił organ, ciążące na skarżącym zobowiązania zostały skierowane na drogę postępowania egzekucyjnego, które jest prowadzone za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.. Postępowanie to trwa nadal, co oznacza, że do czasu jego zakończenia istnieje potencjalna możliwość wyegzekwowania długu. Uprawniony do oceny obecnej sytuacji majątkowej i finansowej, organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku z którego można prowadzić egzekucję bądź też, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Nadto, należności dochodzone przez organ rentowy zabezpieczone są hipoteką przymusową ustanowioną na nieruchomościach, których skarżący jest współwłaścicielem. Oznacza to, iż w przypadku braku spłaty zadłużenia istnieje możliwość sprzedaży tych składników majątkowych i pokrycia choćby części zobowiązań z tytułu składek. Organ ustalił również, że skarżący posiada majątek ruchomy w postaci środków transportu.

Wobec tego, uprawnionym było przyjęcie przez skarżony organ, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji w stosunku do skarżącego nie było podstaw do umorzenia zobowiązań z powodu całkowitej nieściągalności.

Mając na uwadze powyższe okoliczności zasadnie organ uznał, że w sprawie pomimo zaprzestania prowadzenia działalności przez skarżącego (art.28 ust.3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) brak jest wskazań przemawiających za umorzeniem należności składkowych.

Organ rentowy rozpoznał sprawę także pod kątem wystąpienia okoliczności o których mowa w powołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Sąd Rejonowy w K.postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2007r. pozbawił skarżącego prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek. Skarżący nie pracuje, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną która jest zatrudniona w Regionalnym Szpitalu w K. i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie. Ustalono również, że skarżący mieszka wraz z żoną u córki. Koszty utrzymania swojej rodziny skarżący oszacował na kwotę [...] zł. Oprócz zaległości wobec ZUS skarżący posiada zobowiązania podatkowe, kredytowe oraz wobec innych wierzycieli.

Organ rentowy potwierdził, że sytuacja skarżącego jest trudna jednakże uznał, że skarżący jako osoba zdolna do pracy ma możliwość zarobkowania i podjęcia spłaty długu choćby w części, zanim zaległe składki się przedawnią. Nadto, skarżący

posiada majątek ruchomy w postaci środków transportu oraz nieruchomość położoną w S., gm. U. o nr [...] o wartości [...] tys. zł, z którego sprzedaży możliwe jest zaspokojenie przynajmniej części roszczeń Zakładu.

W ocenie organu, powyższe okoliczności nie dają podstaw do przyjęcia, że sytuacja w jakiej znajduje się skarżący jest sytuacją szczególną o której mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o poniesieniu przez skarżącego bądź jego rodzinę, strat materialnych związanych z nadzwyczajnym zdarzeniem losowym.

Mając na uwadze zatem podniesione wyżej okoliczności i uznając, że skoro ww. przepisy określające przesłanki umorzenia zaległości, uzależniają zastosowanie tego rodzaju ulgi od stanowiska organu a w tej sprawie organ po rozważeniu zaistnienia w sprawie tych przesłanek i należytego ich uzasadnienia, podjął decyzję o odmowie ich umorzenia, to nie ma podstaw do uznania, że w spawie naruszone zostały przepisy regulujące zasady umarzania tych zaległości, w tym te wskazane w skardze.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a.) należy stwierdzić, że organ prowadzący postępowanie obowiązany jest podejmować w postępowaniu wyjaśniającym, wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy, będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia.

Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika że skarżący był wzywany w toku postępowania do dostarczenia zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o stanie zobowiązań i ewentualnym prowadzeniu działań egzekucyjnych, kwestionariusza o możliwościach płatniczych (stanie rodzinnym, źródłach utrzymania, zobowiązaniach i wierzytelnościach), oświadczenia o posiadanych składnikach majątku, innych dokumentów mogących mieć znaczenie w sprawie umorzenia należności składkowych.

W ocenie Sądu, organ rentowy wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Organ odwoławczy nie dopuścił się również obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), albowiem oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku postępowania, dokonując jego wszechstronnej i jasnej oceny.

Według Sądu, taka ocena, jaką przedstawił organ w zaskarżonej decyzji, mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej. To, że skarżący odmiennie ocenia materiał dowodowy nie znaczy, że ocena dowodów została dokonana przez organ z przekroczeniem granic zasady swobodnej oceny dowodów.

Również sposób uzasadnienia decyzji nie budzi zastrzeżeń, bowiem wynika z niego podstawa faktyczna i prawna rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Powinny być one tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja spełnia powyższe kryteria.

Organ w uzasadnieniu przedstawił ustalony stan faktyczny oraz wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się odmawiając umorzenia należności składkowych.

Wbrew podniesionemu zarzutowi, skarżący został również poinformowany o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, pismem z dnia 20 maja 2010 r. odebranym przez pełnomocnika w dniu [...] r., co wynika z akt sprawy.

Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada prawu materialnemu, względnie że wydana została z mającym, co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,

poz. 1270 ze zm.) orzec należało jak w sentencji wyroku.

[pic]