Postanowienie NSA, sygn. akt IV SA 200/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 609  Gospodarka wodna, w tym ochrona wód, budownictwo wodne, melioracje, zaopatrzenie w wodę
Powołane przepisy: article: art. 36
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 230
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne.
Teza: Skoro wybudowanie wspólnej instalacji kanalizacyjnej wewnętrznej nastąpiło na podstawie porozumienia wnioskodawcy i właścicieli działek sąsiednich, to powstały spór związany z likwidacją tej instalacji podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów Prawa cywilnego. Przepisy tego prawa byłyby podstawą rozstrzygnięcia powstałego sporu również wówczas, gdyby zgody wnioskodawcy nie było. W każdym z tych przypadków bowiem roszczenia wnioskodawcy mogłyby znaleźć oparcie w przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących wykonania i ochrony własności.

TEZY

Skoro wybudowanie wspólnej instalacji kanalizacyjnej wewnętrznej nastąpiło na podstawie porozumienia wnioskodawcy i właścicieli działek sąsiednich, to powstały spór związany z likwidacją tej instalacji podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów Prawa cywilnego. Przepisy tego prawa byłyby podstawą rozstrzygnięcia powstałego sporu również wówczas, gdyby zgody wnioskodawcy nie było. W każdym z tych przypadków bowiem roszczenia wnioskodawcy mogłyby znaleźć oparcie w przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących wykonania i ochrony własności.


UZASADNIENIE

Pełnomocnik Franciszka B. w piśmie nazwanym skarga na bezczynność organów wnosił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między organami i zobowiązaniu organu właściwego do wydania decyzji zgodnie z art. 36 pkt 3 Prawa wodnego.

Wyjaśnił, że Franciszek B. od 1991 r. domagał się wydania decyzji nakazującej odłączenie przyłączy posesji Nr 7 i 6 przy ul. K. w P. od studzienki położonej na posesji F.B. znajdującej się również przy tej ulicy. Zawierający takie żądanie wniosek został przez Prezydenta miasta pismem z 28.09.1995 r. przekazany Wydziałowi Ochrony środowiska UW według właściwości.

Urząd Wojewódzki 11.10.1995 r. przekazał ten wniosek Urzędowi Miejskiemu. Następnie Urząd Wojewódzki przekazany mu przez Urząd Miejski wniosek 19.12.95 r. przekazał Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji z prośbą o załatwienie sprawy. Przedsiębiorstwo 18 stycznia 1996 r. poinformowało Urząd Wojewódzki, co należy zrobić w danej sprawie, nie wydając jednak w tym przedmiocie decyzji. Na wniosek pełnomocnika Franciszka B. Przedsiębiorstwo poinformowało go, że Franciszek B. może samowolnie dokonać odłączenia /pismo z 22.03.1996 r./. Pełnomocnik złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które pismem z 30.08.1996 r. stwierdziło swoją niewłaściwość.

W odpowiedzi na skargę Prezydent miasta wnosił o odrzucenie skargi. Stwierdzono, że art. 36 Prawa wodnego reguluje administracyjny tryb orzekania w sprawach sporów powstałych w związku z wykonywaniem pozwoleń wodnoprawnych. Stan faktyczny, na jaki powołuje się skarżący /istnienie wspólnej dla 4 właścicieli instalacji kanalizacyjnej wraz ze zbiorczą studzienką na nieruchomości skarżącego/, nie jest związany z żadnym ze sposobów korzystania z wód, jaki reguluje Prawo wodne. Powołany art. 36 Prawa wodnego ani żaden inny przepis tego prawa nie daje Prezydentowi podstawy wszczęcia w tej sprawie postępowania administracyjnego. W szczególności nie ma tu zastosowania art. 101 ust. 1 Prawa wodnego a rozstrzygnięcie sporu powinno nastąpić na podstawie Prawa cywilnego. Skarga na bezczynność powinna być odrzucona zaś postępowanie o rozstrzygnięcie sporu o właściwości - umorzone.

W odpowiedzi na skargę Wojewody zawarty jest wniosek o oddalenie skargi. Według twierdzeń Wojewody, art. 36 pkt 3 Prawa wodnego nie ma w tej sprawie zastosowania. Mają natomiast zastosowanie przepisy rozdziału 3 Prawa wodnego i rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1996 r. w sprawie urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych oraz zasad ustalania opłat za wodę i wprowadzanie ścieków /Dz.U. nr 151 poz. 716/. Powołując się na przepisy cyt. wyżej rozporządzenia oraz na to, że urządzenia kanalizacyjne stały się mieniem komunalnym, a sprawy dot. kanalizacji stanowią zadania własne gminy, a także na pogląd zawarty w wyroku NSA z dnia 29 kwietnia 1994 r. /IV SA 342/93 - ONSA 1995 Nr 1 poz. 48/ stwierdzono, że Wojewoda nie jest organem właściwym w tej sprawie, a skarga na bezczynność tego organu jest bezprzedmiotowa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z treści pisma z 9 stycznia 1997 r. nazwanego skargą na bezczynność organów administracji wynika, że jest to wniosek o rozstrzygnięciu sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą a Prezydentem Miasta. Ma tu więc zastosowanie tryb określony w art. 18 ust. 1 ustawy o NSA, a nie art. 17 i art. 26 tej ustawy.

Nieobecność stron na rozprawie i ograniczona dokumentacja znajdująca się w aktach administracyjnych nie pozwoliły na dokonanie nie budzących wątpliwości ustaleń co do tego, czy przyłącza kanalizacyjne do studzienki znajdującej się na gruncie Franciszka B. zostały dokonane za jego zgodą czy też mimo braku takiej zgody. Nie ma również pewności czy wspomniane przyłącza wykonano na podstawie pozwolenia na budowę, choć z treści pisma z 20 stycznia 1998 r. wynika, że takiego pozwolenia nie było. Brak możliwości dokonania powyższych ustaleń nie stanowi jednak przeszkody do stwierdzenia, że nie mają tu zastosowania zarówno wskazane we wniosku przepisy art. 36 pkt 3 Prawa wodnego, jak i inne przepisy tego prawa. Nie mają zastosowania również powołane w piśmie Wojewody przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1996 r. w sprawie urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych oraz zasad ustalania opłat za wodę i wprowadzanie ścieków /Dz.U. nr 151 poz. 716/. Jak wynika z treści wniosku oraz wspomnianego pisma z 20 stycznia 1998 r., wnioskodawcy chodzi o rozstrzygnięcie nakazujące właścicielom nieruchomości Nr 63, 65, 67 i 69 wykonania nowych przyłączy do sieci kanalizacyjnej przy ul. K. przy jednoczesnej likwidacji istniejących przyłączeń prowadzących od budynków mieszkalnych do studzienki zbiorczej usytuowanej na działce wnioskodawcy. Oczywistym jest, że w tej sytuacji podstawą rozstrzygnięcia nie mogą być przepisy cytowanego wyżej rozporządzenia, skoro dotyczą utrzymania i eksploatacji urządzeń, opłat za wodę i ścieki oraz odszkodowania w przypadku szkody związanej z wykonaniem, utrzymaniem i eksploatacją urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych. Wyłączone jest również stosowanie art. 36 pkt 3 Prawa wodnego, bo przepis ten dotyczy rozstrzygnięcia sporów o przekazywanie nadwyżek wody.

Generalnie zaś art. 36 Prawa wodnego reguluje rozstrzyganie sporów powstałych w związku z pozwoleniami wodnoprawnymi. Żaden z tych sporów w niniejszej sprawie nie występuje.

Nie mają tu zastosowania również inne przepisy Prawa wodnego, gdyż chodzi o likwidację urządzeń znajdujących się na cudzej nieruchomości.

Jak słusznie podkreślono w odpowiedzi na wniosek Prezydenta miasta, że skoro wybudowanie wspólnej instalacji kanalizacyjnej wewnętrznej nastąpiło na podstawie porozumienia wnioskodawcy i właścicieli działek sąsiednich, to powstały spór związany z likwidacją tej instalacji podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów Prawa cywilnego. Przepisy tego prawa byłyby podstawą rozstrzygnięcia powstałego sporu również wówczas, gdyby zgody wnioskodawcy nie było. W każdym z tych przypadków bowiem roszczenia wnioskodawcy mogłyby znaleźć oparcie w przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących wykonania i ochrony własności.

Art. 18 ust. 1 ustawy o NSA przyznaje temu Sądowi kompetencje w zakresie rozstrzygania sporów między organami samorządu terytorialnego a terenowymi organami administracji rządowej. Rozstrzygnięcie sporu następuje przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy /art. 28 ustawy o NSA/.

Wydanie postanowienia wskazującego organ właściwy do rozpoznania sprawy może więc, przy takiej regulacji, dotyczyć spraw należących do kompetencji organów administracyjnych. Nie dotyczy zatem spraw z zakresu Prawa cywilnego, które podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego /art. 1 Kpc/. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego dotyczący takich spraw byłby więc niedopuszczalny. Niedopuszczalność wniosku powoduje, podobnie jak niedopuszczalność skargi, jego odrzucenie stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy o NSA.