Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 484/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant asystent sędziego Sylwia Zdyb po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego oraz odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania E. P. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca) od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w sprawie uchylenia w całości decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego od kwietnia 2011 r. do czerwca 2011 r. oraz odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2011 r. skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku okresowego. Podała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ponadto choruje i jest na zwolnieniu lekarskim.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. przyznającej skarżącej zasiłek okresowy.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zostały ujawnione nowe okoliczności sprawy, które mają wpływ na uprawnienie do przyznanego zasiłku okresowego.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej uchylił w całości decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. w sprawie przyznania skarżącej pomocy w formie zasiłku okresowego od kwietnia 2011 r. do czerwca 2011 r. oraz odmówił wnioskodawczyni przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu wydania decyzji Nr [...] strona była właścicielem czterech nieruchomości oraz posiadała wyższy dochód od tego, który deklarowała w trakcie postępowania zakończonego tą decyzją. Jak wskazał organ I instancji, ustalono, że wnioskodawczyni jest właścicielką czterech mieszkań: w M., ul. W. - nieruchomość nabyta w drodze spadku po zmarłej C. S. (ustalono na podstawie pisma ze spółdzielni mieszkaniowej w K.), w R., ul. S.i w R., ul. B. (ustalono na podstawie pisma Burmistrza R.), w L., Al. R. - nieruchomość nabyta w drodze testamentu (ustalono na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym złożonym przez skarżącą).

W pisemnym oświadczeniu złożonym w dniu 15 kwietnia 2011 r. skarżąca wskazała, że jej jedynym dochodem jest zasiłek okresowy z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w wysokości 238,50 zł. Jest to składnik dochodu, którego nic wlicza się przy ustalaniu prawa do zasiłku okresowego, zatem wnioskodawczyni przyznano świadczenie w wysokości 238,50 zł. Strona nie poinformowała organu o tym, że jest właścicielem czterech nieruchomości oraz korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, które są wypłacane przez inne ośrodki pomocy społecznej. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalono, że wnioskodawczyni pobierała zasiłki okresowe w innych ośrodkach, tj. w marcu 2011 r. w wysokości 188,47 zł, w kwietniu 2011 r. w wysokości 238,50 zł, w maju 2011 r. w wysokości 238,50 zł, w czerwcu 2011 r. w wysokości 238,50 zł. Ponadto w okresie od lutego 2011 r. do kwietnia 2011 r. otrzymywała zasiłki celowe w Ośrodku Pomocy Społecznej w R.

Jak podkreślono, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W dniu 15 września 2011 r. podczas przeprowadzania dowodu z przesłuchania strony skarżąca zeznała, że mieszkanie w R. jest własnością córki, zaś w M. mieszka ciocia wnioskodawczyni C. S. Zgodnie z przesłaną dokumentacją urzędową spółdzielni mieszkaniowej w K. strona nabyła mieszkanie w M. w 2005 r. w drodze spadku po zmarłej C. S., zatem w dniu 15 września 2011 r. w chwili składania zeznań, jak i momencie ubiegania się o zasiłek okresowy w ośrodku w M. C. S. nic mogła tam mieszkać. Zgodnie z dokumentacją przesłaną przez Burmistrza R. skarżąca jest właścicielką dwóch mieszkań w R. Powyższe dokumenty są dokumentami urzędowymi.

Przepis art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) - zwanej dalej ustawą dotyczy takich stanów faktycznych, w których łącznie spełnione muszą być dwa warunki. Po pierwsze - udokumentowane, niskie dochody osoby korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej pozostają w sprzeczności z rzeczywistym stanem majątkowym, a po drugie - stan majątkowy takiej osoby wskazuje, że wnioskodawca jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna winna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Na podstawie art. 12 ustawy o pomocy społecznej w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji, można odmówić przyznania świadczeń. Ratio legis lego przepisu polega na dążeniu do udzielenia wsparcia w ramach pomocy społecznej osobom, które z uwagi na swoją trudną sytuacje życiową rzeczywiście tej pomocy potrzebują.

Jak podkreślił organ I instancji skarżąca w oświadczeniu o stanie majątkowym złożonym w dniu 16 września 2011 r. wykazała, że posiada tylko jedno mieszkanie.

Pismem z dnia 9 listopada 2011 r. poinformowano wnioskodawczynię o możliwości zapoznania i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów. Skarżąca nie zgłosiła się do pracownika socjalnego w wyznaczonym terminie 7 dni. Nie było zatem możliwości ustalenia w jakim stanie faktycznym są posiadane przez w/w nieruchomości, czy czerpie korzyści z ich posiadania, np. wynajmuje mieszkania. Niemożliwe także było ustalenie ze stroną jakie ponosi opłaty za posiadane mieszkania, czy ktoś w nich zamieszkuje. Za bezsporne organ administracji uznał, że wnioskodawczyni pobiera dodatek mieszkaniowy w K. na mieszkanie w M., co stanowi dochód strony, o czym nie poinformowała w złożonych przez siebie oświadczeniach. Organ pomocy społecznej nie dał wiary w zeznania wnioskodawczyni, że nie jest właścicielką wykazanych mieszkań.

Z uwagi na powyższe w opinii organu zasadne jest przyjąć, że posiadane przez wnioskodawczynie mieszkania są w stanie nadającym się do zamieszkania, a więc także do sprzedaży czy wynajmu. Skarżąca pobierając świadczenia w trzech różnych miastach przebywała w swoich lokalach. Z przesłanych wywiadów środowiskowych z Ośrodka w M. i Ośrodka w R. wynika, że mieszkania są czyste i zadbane. Skarżąca posiada własne zasoby, aby móc przezwyciężyć swoją trudną sytuację życiową. Jednakże niemożliwe jest ustalenie i zobowiązanie strony do wykorzystania swoich środków. Istotne jest także, że strona ponosi opłaty za mieszkanie w M. oraz na bieżąco opłaca gaz i energię elektryczną zużywaną w mieszkaniu w L., jednocześnie wskazując, że nic posiada żadnych środków finansowych.

Zważywszy na powołane okoliczności zachodzi w ocenie organu, dysproporcja między udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową strony.

Skarżąca jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełnienia warunków formalnych do przyznania świadczenia zwłaszcza, że utrzymuje przy swojej, jak twierdzi, trudnej sytuacji dochodowej cztery mieszkania.

Wymieniona okoliczność w ocenie organu pomocy społecznej, uzasadnia odmowę przyznania zasiłku okresowego, z uwagi na występujące dysproporcje między udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową strony.

Za odmową przyznania zasiłku okresowego przemawia również okoliczność braku współdziałania ze strony skarżącej z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej sytuacji życiowej. Brak współdziałania w tym zakresie przejawia się chociażby w składaniu nieprawdziwych oświadczeń co do swojej sytuacji majątkowej, dochodowej i osobistej. Powołane okoliczności przy uwzględnieniu celów, które mają służyć świadczeniom z pomocy społecznej uzasadniają w pełni uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. przyznającej zasiłek okresowy od kwietnia 2011 r. do czerwca 2011 r. i odmowę przyznania świadczenia.

Ponadto z uwagi na brak uprawnienia do zasiłku okresowego ustalonego na mocy wydanej decyzji w okresie od kwietnia 2011 r. do czerwca 2011 r. wystąpiły świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu art. 6 pkt 16 ustawy w wysokości 715,50 zł. Jednocześnie poinformowano stronę, że sprawa zwrotu nienależnie pobranego zasiłku okresowego od kwietnia 2011 r. do czerwca 2011 r. zostanie rozstrzygnięta odrębną decyzją po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego.

W odwołaniu z dnia 29 marca 2012 r. skarżąca stwierdziła, że pomoc społeczna jej przysługuje gdyż jest osobą bezrobotną na stałe zamieszkałą w danej miejscowości. Fakt, iż pobierała świadczenia z trzech różnych Ośrodków nie może mieć wpływu na uchylenie decyzji przyznającej jej zasiłek okresowy. Za te czyny, jak wskazuje skarżąca, będzie odpowiadać przed sądem. Ponadto strona poinformowała, że mieszkanie w M. sprzedała córka E. z przeznaczeniem na spłatę długów ciotki oraz wydatków na naukę. Mieszkanie w R. zajmuje chora córka, która opłaca za nie rachunki. Kolejne mieszkanie zajmowane jest przez byłego męża, natomiast mieszkanie w L. zajmuje strona. Zdaniem skarżącej pomoc społeczna nie może żądać aby usunęła córkę z mieszkania. Obowiązują ją bowiem nieformalne umowy. Strona wyjaśniła też, że rachunki za mieszkania opłacała z przyznanych jej zasiłków okresowych oraz z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży rzeczy po zmarłej ciotce. Ponadto w ocenie skarżącej, nie może ona współdziałać z pracownikiem socjalnym i być przesłuchiwana, ponieważ to powoduje u niej stres.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie akt i wniesionego odwołania stwierdziło, że zarzuty zawarte w odwołaniu, zdaniem organu odwoławczego są całkowicie niezasadne, zaś organ I instancji przeprowadził pełne, wszechstronne postępowanie dowodowe oraz w sposób logiczny i przekonujący uzasadnił swoje stanowisko.

Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania pozwalających na wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej. Tryb ten został uregulowany w rozdziale 12 działu II ustawy kodeks postępowania administracyjnego. Przepis art. 145 § 1 k.p.a określa w sposób ścisły podstawy w oparciu, o które można wznowić postępowanie administracyjne. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Z kolei kończąc wznowione postępowanie organ jest zobowiązany do podjęcia jednego z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 151 k.p.a. W myśl art. 151 § pkt 2 k.p.a organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

W niniejszej sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...]. W ramach tego postępowania przyznano skarżącej zasiłek okresowy w wysokości 238,50 zł miesięcznie w okresie od kwietnia 2011 r. do czerwca 2011 r. Świadczenie to przyznano w oparciu m. in. o oświadczenie strony z dnia 15 kwietnia 2011 r., z którego wynikało, że jedynym jej dochodem w marcu 2011 r. był zasiłek okresowy w kwocie 238,50 zł. Ponadto, jak oświadczyła wnioskodawczyni w toku wywiadu środowiskowego z dnia 15 kwietnia 2011 r. jej były mąż oraz córka mieszkają w Niemczech, natomiast ona posiada jedynie mieszkanie własnościowe w L.

Jak się jednak okazało, już po wydaniu wskazanej decyzji, skarżąca jest właścicielem czterech nieruchomości oraz jednocześnie korzystała ze świadczeń pomocy społecznej, które były wypłacane przez inne ośrodki pomocy społecznej. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalono, że wnioskodawczyni pobierała zasiłki okresowe w innych ośrodkach, tj. w marcu 2011 r. w wysokości 188,47 zł, w kwietniu 2011 r., w wysokości 238,50 zł, w maju 2011 r. w wysokości 238,50 zł, w czerwcu 2011 r. w wysokości 238,50 zł. Ponadto w okresie od lutego 2011 r. do kwietnia 2011 r. otrzymywała zasiłki celowe w Ośrodku Pomocy Społecznej w R. Wnioskodawczyni jest także właścicielką czterech mieszkań w M. ul. W. - nieruchomość nabyta w drodze spadku: po zmarłej C. S. (ustalono na podstawie pisma ze spółdzielni mieszkaniowej w K.), w R., ul. S. i w R., ul. B. (ustalono na podstawie pisma Burmistrza R.), w L., Al. R. - nieruchomość nabyta w drodze testamentu (ustalono na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym złożonym przez skarżącą). Wskazane okoliczności ustalono na podstawie szeregu dokumentów pochodzących z Ośrodków wypłacających stronie pomoc społeczną, jak też od zarządcy nieruchomości należących do skarżącej, sporządzonych po dacie podjęcia decyzji z dnia 26 kwietnia 2011 r. Podkreślenia przy tym wymaga, że nawet w trakcie wznowionego postępowania administracyjnego, w dniu 16 września 2011 r. strona oświadczyła, że jest właścicielką tylko jednego mieszkania w L. Wymagało to od organu I instancji skrupulatnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i kierowania szeregu pism do różnych podmiotów, które potwierdziły, że skarżąca jest właścicielem jeszcze trzech mieszkań (por. pismo Spółdzielni Mieszkaniowe "[...]" w K. z dnia 12 października 2011 r., pismo Burmistrza R. z dnia 20 października 2011 r.).

Zdaniem Kolegium powyższe zestawienie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przyznania zasiłku okresowego i następnie w sprawie wznowienia postępowania, wskazuje, iż organ pomocy społecznej, przyznając wnioskodawczyni zasiłek okresowy, nie wiedział o tych istotnych okolicznościach, mających ewidentny wpływ na prawo do zasiłku okresowego. Ujawniony fakt posiadania przez stronę czterech mieszkań, ich utrzymywania oraz pobierania pomocy społecznej z innych ośrodków powoduje konieczność ponownej oceny prawa strony do zasiłku okresowego w kontekście przepisów regulujących zasady pomocy społecznej.

I tak, podstawową zasadę udzielania świadczeń pieniężnych formułuje art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Z przepisu tego wynika zasada pomocniczości pomocy społecznej, co oznacza, że pomoc ta może być uruchomiona wyłącznie w sytuacji, gdy skończyły się możliwości danej osoby w radzeniu sobie z życiowymi problemami. Konsekwencją tej naczelnej zasady pomocy społecznej są kolejne szczegółowe regulacje zawarte w ustawie o pomocy społecznej m. in. art. 12 ustawy.

Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia.

Art. 12 ustawy dotyczy takich stanów faktycznych, w których łącznie spełnione muszą być dwa warunki. Po pierwsze - udokumentowane, niskie dochody osoby korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej pozostają w sprzeczności z rzeczywistym stanem majątkowym, a po drugie - stan majątkowy takiej osoby wskazuje, że wnioskodawca jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości.

W niniejszej sprawie niewątpliwie wystąpiły oba z powołanych warunków. Jak to szczegółowo udokumentował organ I instancji wnioskodawczyni jest właścicielką czterech mieszkań, które częściowo utrzymywała. Okoliczności te wskazują na to, iż skarżąca dysponuje znacznym majątkiem, który może zbyć lub wynająć i jest w stanie zabezpieczyć swoje wszelkie potrzeby bytowe takie jak zakup leków, żywności, odzieży itd. Twierdzenia tego nie podważają argumenty odwołania, iż strona nie może zbyć ani wynająć mieszkań z uwagi na relacje rodzinne. Należące do niej mieszkania stanowią niewątpliwie majątek, do którego wyłączne prawo ma strona i z punktu widzenia przepisów prawa ona decyduje o sposobie ich wykorzystania. Gdyby natomiast uwzględnić argumenty skarżącej to ewentualna pomoc społeczna w istocie finansowałaby nie potrzeby wnioskodawczyni, ale potrzeby osób korzystających z majątku należącego do strony, które nie są objęte pomocą społeczną. Ponadto, jak udowodniono, w czasie gdy strona oświadczała, że nie dysponuje żadnym dochodem, regularnie pokrywała częściowo koszty eksploatacji wskazanych mieszkań. Wskazuje to na sprzeczność pomiędzy deklarowaną przez stronę sytuacją dochodową, a rzeczywistym stanem majątkowym. Bardzo szczegółowe wywody w tym zakresie znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu I instancji i nie ma potrzeby powtarzania ich, z uwagi na ich pełną aprobatę przez organ odwoławczy.

Ponadto, zgodzić się trzeba z twierdzeniem Kierownika Działu Świadczeń MOPS, że podawanie nieprawdy pracownikowi socjalnemu może zostać uznane za brak współdziałania w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej. Wypada zauważyć bowiem, że jednym z zadań tej pomocy jest wspomaganie osób w poprawie ich trudnej sytuacji bytowej. Bez rzetelnej i zgodnej ze stanem faktycznym informacji od osoby ubiegającej się o pomoc nie można podjąć działań, których rezultatem miałoby być przezwyciężenie tej trudnej sytuacji.

Od powyższej decyzji, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu zarzuciła organom naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie przyczyn z powodu których organ II instancji odmówił wiary przedstawionym przez skarżącą dowodów. Ponadto skarżąca wskazała na sprzeczność ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Organ podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu obowiązującemu w dacie jej wydania.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 tej samej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia dwóch kwestii, czy organ orzekający w sprawie był uprawniony do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzja przyznającą skarżącej zasiłek okresowy, a także czy stwierdzone w toku tego postępowania okoliczności dawały podstawę do zamiany rozstrzygnięcia w świetle przepisu art. 12 ustawy.

Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a w spawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przy tym bez znaczenia jest fakt, czy przyczyny tego stanu rzeczy były zawinione przez stronę, czy też nie. Istotne jest natomiast, aby ujawniona nowa okoliczność miała bezpośredni związek przyczynowy z treścią rozstrzygnięcia.

W myśl art. 12 ustawy w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Przepis ten zwraca uwagę na subsydiarną funkcję pomocy społecznej. Pomoc ta nie powinna być udzielana, jeżeli osoba lub rodzina jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Możliwość samodzielnego pokonania sytuacji kryzysowych zależy zwykle od posiadania odpowiednich środków finansowych, a ich brak jest powodem nieszczęść i skłania do zwracania się o pomoc do instytucji publicznych. Przyznanie pomocy społecznej w zdecydowanej większości przypadków uzależnione jest od sytuacji majątkowej potencjalnego świadczeniobiorcy, w szczególności zaś od jego dochodów. Starając się o przyznanie wsparcia, należy złożyć stosowne oświadczenia i zaświadczenia dokumentujące stan dochodów (zob. art. 8). Zamożność nie może być powodem pozostawienia ich bez pomocy i opieki, zwłaszcza wobec unormowania zasad odpłatnego udzielania pomocy i zwrotu świadczeń (komentarz do art. 12 ustawy o pomocy społecznej, I. Sierpowska, System Informacji Prawnej Lex, ABC 2007).

Korzystanie z uprawnienia określonego w niniejszym przepisie oceniane jest w ramach uznania administracyjnego. Ustawa o pomocy społecznej w art. 12 wprowadza pewien punkt odniesienia, wskazując jakiego typu (rozmiaru) zasoby majątkowe winny być brane pod uwagę. Przesłanki określone w art. 12 ustawy uprawniają organ do wszczęcia postępowania w celu zmiany bądź uchylenia decyzji. Mimo, że są to działania fakultatywne, organ powinien je podejmować, mając zwłaszcza na uwadze ograniczone środki przyznane na pomoc społeczną oraz osoby, którym odmówiono wsparcia, udzielając go tym, którzy nie potrafią go właściwie spożytkować lub posiadają znaczne zasoby finansowe.

Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie organy orzekające prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Zmiana decyzji została poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym przyczyny weryfikacji oraz ustaleniem aktualnej sytuacji skarżącej. W wyniku ustaleń poczynionych przez organy ustalono różnicę w sytuacji dochodowej deklarowanej wcześniej przez skarżącą i sytuacji majątkowej skarżącej.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, postępowanie dowodowo - wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego są prawidłowe i wyczerpujące stwarzające dostateczną podstawę dla wydania decyzji. Podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stała się dyrektywa zawarta w przepisie art. 12 ustawy w myśl którego: "w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości", można odmówić przyznania świadczenia. Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego zawiera pełne ustalenia faktyczne i dowody, na jakich oparł się ten organ przy jej wydaniu. Wyraźnie wskazuje, dlaczego wnioskowane świadczenie nie może być przyznane i jakimi kryteriami kierowały się przy jej wydaniu. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że pomoc społeczna nie powinna być udzielana, jeżeli osoba lub rodzina jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Możliwość samodzielnego pokonania sytuacji kryzysowych zależy zwykle od posiadania odpowiednich środków finansowych, a ich brak skłania do zwracania się o pomoc do instytucji publicznych. Przyznanie pomocy społecznej w zdecydowanej większości przypadków uzależnione jest od sytuacji majątkowej potencjalnego świadczeniobiorcy, w szczególności zaś od jego dochodów. Organ II instancji wykazał w zaskarżonej decyzji dysproporcję pomiędzy dochodami ujawnionymi przez skarżącą z jednej strony oraz stanem majątkowym z drugiej strony i na tej podstawie stwierdził, że wystąpiły przesłanki z art. 12 ustawy w postaci dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową rodziny, wskazującą, że rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe.

Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skarżąca jest właścicielką czterech wskazanych mieszkań, co ustalono na podstawie pisma ze spółdzielni mieszkaniowej w K., pisma Burmistrza R. oraz oświadczenia o stanie majątkowym złożonego przez skarżącą. Mieszkania te stanowią znaczny majątek, który może przynosić określone dochody, czy to w postaci czynszu najmu czy też ze sprzedaży. Oceny tej nie zmieniają argumenty skarżącej zawarte w skardze do Sądu. Nie jest bowiem prawdą, że strona sprzedała jedno z mieszkań. Jak wynika bowiem z odpowiedzi na skargę, przedstawiona przez stronę przedwstępna umowa sprzedaży, nie przenosi własności nieruchomości, bowiem w przypadku sprzedaży nieruchomości wymagane jest zachowanie formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności tej czynności. Zatem skarżąca nadal jest właścicielką mieszkania w M., a dodatkowo dysponuje kwotą 20.000 zł (por. § 4 umowy) z tytułu zadatku na poczet przyszłej ceny sprzedaży lokalu, która została przekazana jej córce, działającej w imieniu strony. Okoliczność ta świadczy o tym, że skarżąca jest w stanie sama zabezpieczyć swoje potrzeby bytowe, czerpiąc korzyści z majątku, który posiada. Ponadto niezasadne są pozostałe argumenty co do braku możliwości uzyskiwania dochodów z mieszkań, bowiem strona jako ich właściciel ma wyłączne prawo do dysponowania nimi i osiągania pożytków. Użyczenie mieszkań córce, czy byłemu mężowi, stanowi suwerenną decyzję strony, która jednak w takim przypadku nie powinna liczyć, że działania te będą w istocie finansowane ze środków pomocy społecznej. Nie taki jest bowiem cel świadczeń z pomocy społecznej. Również zły stan techniczny jednego z lokali nie świadczy o tym, że nieruchomość jest pozbawiona jakiejkolwiek wartości i nie może być potencjalnie zbyta.

Powyższy stan majątku skarżącej wskazuje, że może ona wykorzystując własne zasoby oraz możliwości przezwyciężyć trudną sytuację życiową.

Prawidłowo zatem organy obu instancji uznały, że posiadanie owych dóbr majątkowych stanowi dysproporcję między udokumentowaną wysokością dochodu, a istniejącą sytuacją majątkową rodziny, wskazującą że jest ona w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe. Spełniona została zatem przesłanka ustawowa odmowy przyznania świadczenia określona w art. 12 ustawy.

W tym miejscu wypada podkreślić, że przepisy art. 2 ust. 1 i art. 4, art. 11 i art. 107 ust. 5 ustawy nakładają na osobę korzystającą z pomocy społecznej obowiązek podejmowania działań nakierowanych na wyjście z trudnej sytuacji życiowej oraz współdziałania w tym zakresie z organami administracji.

Z kolei art. 12 tej ustawy przewiduje, że w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania wartościowych przedmiotów majątkowych (np. kilka mieszkań), można odmówić przyznania świadczenia. W takich warunkach Sąd zaskarżoną decyzję uznał za zasadną.

Dokonując kontroli zaskarżonej w sprawie decyzji o charakterze uznaniowym, w oparciu o powołane wyżej przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i k.p.a., Sąd uznał, że w postępowaniu odwoławczym zostały podjęte wszelkie kroki mające na celu dokładne wyjaśnienie jej stanu faktycznego, uwzględniono również wszelkie zarzuty i wyjaśnienia skarżącej w zakresie mającym znaczenie dla sprawy, co miało istotny wpływ na jej wynik, jak również zastosowanie w niej przepisów prawa materialnego. Jak już wskazano organ odwoławczy w sposób szczegółowy i wyczerpujący wyjaśnił sytuację materialną i życiową skarżącej oraz wyraźnie określił przyczyny zajętego w sprawie stanowiska i wydanego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.