Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 38/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego zarządzenia
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie WSA Grażyna Jeżewska NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi B. K. - K. na zarządzenie Wójta Gminy Tułowice z dnia 6 grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odwołania nauczyciela ze stanowiska urzędniczego 1) stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia, 2) określa, że zaskarżone zarządzenie w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Wójta Gminy Tułowice na rzecz B. K. - K. kwotę 300 (trzysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem Wójta Gminy Tułowice Nr [...] z dnia 6 grudnia 2011 r., wydanym na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), po uzyskaniu pozytywnej opinii Opolskiego Kuratora Oświaty, odwołano z dniem 6 grudnia 2011 r. B. K.-K. ze stanowiska dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w [...] bez zachowania okresu wypowiedzenia (§ 1) oraz postanowiono, że uzasadnienie stanowi załącznik do zarządzenia (§ 2) i że zarządzenie wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 3). Uzasadniając podjęty akt Wójt przypomniał, że zarządzeniem Nr [...] z dnia 8 lipca 2010 r. powierzył z dniem 1 września 2010 r. B. K.-K. stanowisko dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w [...] (dalej: GZS). Niemal z dniem objęcia tego stanowiska powstał konflikt pomiędzy dyrektorem a częścią pracowników dotyczący sposobu przyznania dodatku motywacyjnego dla nauczycieli. Wprawdzie do kompetencji dyrektora szkoły należy przyznawanie tych dodatków, jednak z zachowaniem zasad przepisów prawa miejscowego, tj. obowiązującej wówczas uchwały Nr [...] Rady Gminy Tułowice z dnia 21 kwietnia 2009 r. w sprawie ustalenia Regulaminu określającego wysokość stawek i szczegółowe warunki przyznawania nauczycielom dodatków..., która nie dawała podstaw do powoływania jakiejkolwiek komisji do składania propozycji dyrektorowi w zakresie przyznawania dodatków motywacyjnych.

Następnym zarzewiem konfliktu była decyzja dotycząca przyznania nagród dyrektora z okazji Dnia Edukacji Narodowej, na mocy której B. K.-K. przyznała z naruszeniem zasad współżycia społecznego oraz przepisów uchwały Nr XXIX/184/05 Rady Gminy Tułowice z dnia 10 czerwca 2005 r., nagrody m.in. byłej dyrektor I. S., w stosunku do której były podejrzenia dopuszczenia się rażących nadużyć w związku z pełnioną funkcją, a także swojemu mężowi - S. K. Po wstrzymaniu wypłaty nagród i po wezwaniu do złożenia stosownych wyjaśnień Wójt zarządzeniem nr [...] z dnia 18 września 2010 r. uchylił decyzję dyrektora GZS w części dotyczącej przyznania nagród dla tych osób.

Kolejnym rażącym naruszeniem prawa przez B. K.-K. było ogłoszenie naboru na stanowisko sekretarza w GZS w czasie, gdy na tym stanowisku zatrudniona była inna osoba. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458 ze zm.) nabór ogłasza się tylko na wolne stanowisko, a okoliczność, że nie ma obowiązku ogłaszania naboru na stanowiska pomocnicze lub obsługi nie znaczy, że pracodawca nie może obsadzić tych stanowisk w drodze naboru, jednakże taki nabór winien być prowadzony w oparciu o obowiązujące przepisy.

Jak dalej podkreślono, niechlubnym zwyczajem B. K.-K. stało się poświadczanie nieprawdy zarówno w składanych wyjaśnieniach ustnych oraz w dokumentach. I tak, pismem z dnia 14 grudnia 2010 r. dyrektor poinformowała prezesa Regionalnej Izby Obrachunkowej w Opolu (RIO) o wykonaniu części zaleceń pokontrolnych m.in. odnośnie prowadzenia akt osobowych oraz wypłaty wynagrodzeń i innych świadczeń pracownikom GZS (pkt 4 pisma), natomiast zarządzona przez Wójta kontrola, przeprowadzona w dniach 3-10 stycznia 2011 r., ujawniła szereg nieprawidłowości w tym zakresie i poświadczenie nieprawdy odnośnie wykonania zaleceń pokontrolnych RIO. Dopiero pismem z dnia 25 marca 2011 r. dyrektor GZS poinformowała Wójta Gminy, iż "stwierdzone w trakcie kontroli nieprawidłowości ujęte w protokole z dnia 12 stycznia 2011 r. zostały wyeliminowane i podjęte działania naprawcze zapewniają prawidłowe funkcjonowanie jednostki", co również okazało się twierdzeniem nieprawdziwym, bo kontrola prowadzona przez Państwową Inspekcję Pracy w Opolu (PIP) ujawniła szereg nieprawidłowości w funkcjonowaniu jednostki w zakresie stosowania przepisów prawa pracy oraz prawidłowego kształtowania stosunków międzyludzkich wśród pracowników przez dyrektora GZS. W odpowiedzi na wystąpienie pokontrolne PIP, B. K.-K. stwierdziła, że "wniosek pani T. o dofinansowanie studiów z dnia 27.09.2010 r. nigdy nie został złożony, załącznik nr 3 księga korespondencji szkoły", lecz jest to oświadczenie nieprawdziwe, gdyż z oświadczenia M. T. wynika, że pismo w tej sprawie oddała osobiście pani dyrektor. Fakt ten został potwierdzony również w protokole kolejnej kontroli PIP (w dniach 22, 23, 24, 30 listopada oraz 1 grudnia 2011 r.). Zdaniem Wójta, z powyższego wynika jeszcze jeden niepokojący wniosek o fałszowaniu w GZS w [...] zapisów w księdze korespondencji szkoły, gdyż nie wszystkie pisma wpływające do jednostki są ewidencjonowane. Podsumowując ten fragment wywodów organ przyznał, że wprawdzie B. K.-K. nie ponosi odpowiedzialności za zaniechania poprzedniego dyrektora GZS, jednakże zobowiązana była do uporządkowania stwierdzonych nieprawidłowości oraz do przestrzegania prawa w czasie pełnienia przez nią funkcji dyrektora.

Za kolejne istotne naruszenie prawa uznano wypowiedzenie umów o pracę z naruszeniem art. 30 § 4 Kodeksu pracy, tj. bez wskazania przyczyny wypowiedzenia stosunku pracy, co spowodowało, że Sąd zasądził od pozwanego GZS w [...] odszkodowanie na rzecz zwolnionych niezgodnie z prawem pracowników. O obowiązku wypłaty odszkodowań dyrektor powzięła wiadomość w dniu 6 października 2011 r. i wówczas powinna była złożyć wniosek do organu prowadzącego o dokonanie zmian w planie finansowym, jak to czyniła wielokrotnie w razie konieczności dokonania zmian. Wójt podnosił, że dla prawidłowości gospodarowania środkami finansowymi jednostki bez znaczenia jest to, czy obsługę finansową sprawują pracownicy jednostki, czy też podmiot zewnętrzny. Wszystkie sprawozdania finansowe, a także wnioski o dokonanie zmian w planie finansowym oraz projekt planu finansowego na rok 2011 dotyczące GZS w [...] były podpisane przez B. K.-K., a zatem brak jest podstaw aby twierdzić, że nie posiadała informacji w zakresie dysponowania środkami finansowymi jednostki. Poza tym dyrektor wyjaśniła na posiedzeniu Komisji Społecznej Rady Gminy w Tułowicach w dniu 24 października 2011 r., że w sprawie zwolnionych sprzątaczek nie dostała jeszcze nic z Sądu i "nie wiadomo jak to będzie", choć z wyciągów z kont bankowych należących do osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania wynika, że w dniu 19 października 2011 r. na ich konta dokonano wpłat gotówkowych należnych odszkodowań. Na pytanie organu prowadzącego dyrektor nie wyjaśniła, skąd pochodziły środki na ten cel, potwierdzając jedynie, że nie były to środki GZS, choć na tytułach wpłaty wpisano odmienną informację.

Następny zarzut Wójta dotyczył sprawy związanej ze zwolnieniem nauczyciela j. angielskiego - J. S., co stało się przyczyną konfliktów B. K.-K. z nauczycielami i rodzicami uczniów. W maju 2011 r. Wójt zatwierdził przedłożony przez dyrektor projekt arkusza organizacyjnego na rok szkolny 2011/2012, z którego jednoznacznie wynikało, że dalsze zatrudnienie J. S. będzie niemożliwe na skutek zmniejszenia liczby oddziałów, a tym samym liczby godzin j. angielskiego. Od złożonego wypowiedzenia wskazana nauczycielka wniosła odwołanie do Sądu. W czasie sesji Rady Gminy Tułowice w dniu 1 września 2011 r., przedmiotem której było m.in. rozpatrywanie skargi rodziców na dyrektora GZS, ujawnione zostały okoliczności, w świetle których zachodziło podejrzenie, iż arkusz organizacyjny na rok szkolny 2011/2012 został ułożony w ten sposób, aby wykazać, że dalsze zatrudnienie J. S. było niemożliwe. W rozpatrywanej skardze podnoszono również fakt braku współpracy pomiędzy dyrektorem GZS i rodzicami, a atmosfera jaka towarzyszyła dyskusji w przedmiocie rozpatrzenia skargi ujawniła ostry konflikt w środowisku związanym z placówką oświatową. Rada Gminy Tułowice uznała zasadność skargi rodziców, natomiast odmienne było stanowisko w tej sprawie Kuratora Oświaty, który stwierdził, że "dyrektor szkoły po dokonaniu analizy wprowadziła z dniem 26.09.2011 r. zmiany w szkolnym planie nauczania". Po zwiększeniu przez organ prowadzący liczby godzin języków obcych, polecono dyrektor złożenie zwolnionej nauczycielce propozycji powrotu do pracy, czego nie uczyniła, natomiast zaproponowała radzie pedagogicznej rozdzielenie dodatkowych godzin j. angielskiego pomiędzy nauczycieli zatrudnionych w GZS. W protokole z dnia 15 września 2011 r. istnieje zapis, iż w tej sprawie "Rada wyraziła zgodę w głosowaniu jawnym jednogłośnie". Do Wójta Gminy Tułowice wpłynęło oświadczenie, z którego wynika, że zapis ten jest sprzeczny ze stanem faktycznym, a protokolant został zmuszony w dniu 27 września 2011 r. przez B. K.-K. do dokonania w protokole "wpisu dotyczącego informacji niezgodnych z faktem rzeczywistym, jaki miał miejsce podczas obrad Rady Pedagogicznej". Wójt podkreślił, że okoliczność fałszowania protokołów z zebrań rady pedagogicznej podnosili również inni nauczyciele, twierdząc, iż protokoły zawierają zapisy o sprawach, które nie były omawiane na zebraniu lub w których zapadały inne rozstrzygnięcia. Uwagi w tym zakresie zostały wpisane do księgi protokołów, a pod uwagami podpisało się pięciu nauczycieli, za co otrzymali ustne upomnienie, gdyż wedle dyrektor zastrzeżenia do protokołu należało wnieść odrębnym pismem. Organ za nieusprawiedliwione uznał takie stanowisko, ponieważ protokoły z zebrań rady pedagogicznej nie są zatwierdzane na kolejnym zebraniu i nie ma w placówce w tym zakresie regulaminu. Nauczyciele odwołali się od udzielonego na zebraniu upomnienia, uznając je - odmiennie niż dyrektor - za karę porządkową. Organ zaś podzielił stanowisko nauczycieli, argumentując, że publiczne udzielenie upomnienia z zapisaniem tego faktu do protokołu świadczy o nieznajomości prawa pracy w zakresie udzielania kar porządkowych, a zapisy protokołów wskazują na głęboki konflikt pomiędzy znaczną częścią rady pedagogicznej a dyrektor. Reakcją Wójta na powyższe było ponowne polecenie wystąpienia na piśmie do J. S. z propozycją powrotu do pracy w GZS w [...], które to polecenie nie zostało wykonane. Dopiero na kolejnym posiedzeniu Sądu, tj. w dniu 17 października 2011 r. doszło do zawarcia ugody pomiędzy stronami. Pismem z dnia 21 września 2011 r. Wójt - widząc narastający konflikt w GZS w [...] i mając świadomość społecznej szkodliwości takiej sytuacji oraz negatywnego jej oddziaływania na funkcjonowanie placówki - zwrócił się do B. K.-K. o podjęcie działań zmierzających do unormowania stosunków zarówno wewnątrz jednostki, jak i w kontaktach z rodzicami. Nie ingerował natomiast w sferę dydaktyczną szkoły. Wobec braku należytej reakcji i kolejnych przypadków naruszania prawa przez dyrektora GZS zorganizowano w dniu 8 listopada 2011 r. zebranie rady pedagogicznej, w trakcie którego podjęto uchwałę uchwałą Nr [...] stanowiącą wniosek o odwołanie B. K.-K. z zajmowanego stanowiska.

Źródłem kolejnych zarzutów organu stały się zarzucane dyrektor nieprawidłowości związane z gospodarowaniem mieniem szkoły, o czym poinformowali Wójta w dniu 4 listopada 2011 r. pracownicy Referatu Obsługi Finansowej, powołanego do obsługi finansowej GZS w [...], a co miało polegać na likwidacji sprzętu komputerowego "bez przeprowadzonej formalnej likwidacji i odzwierciedlenia tego faktu w dokumentach". W tym samym dniu do Wójta wpłynęły również pisma obydwu zastępców dyrektora GZS, tj. B. P. i B. G.-P., z których wynika, że odmówiły wykonania polecenia dotyczącego rozliczenia sprzętu komputerowego w dniu 4 listopada 2011 r. Z uwagi na obowiązek nadzoru nad działalnością finansową jednostki, organ prowadzący zarządzeniem Nr [...] z dnia 7 listopada 2011 r. postanowił o niezwłocznym przeprowadzeniu inwentaryzacji sprzętu komputerowego wg. stanu na dzień 7 listopada 2011 r., o czym poinformowano dyrektor o godz. 10.00 tego dnia. Zdaniem Wójta, kolejne pisma dotyczące przeprowadzenia wskazanej inwentaryzacji składane przez pracowników Referatu Obsługi Finansowej dowodzą faktu próby uniemożliwienia przeprowadzenia tego spisu wyznaczonym do tego pracownikom. Dyrektor GZS próbowała nakłonić pracowników Referatu do sfałszowania dokumentacji likwidacyjnej, a B. G.-P. zamknęła na klucz w gabinecie. Na zebraniu rady pedagogicznej w dniu 8 listopada 2011 r. wskazana nauczycielka nie zakwestionowała zaistniałej okoliczności i odmówiła odpowiedzi na zadane pytanie, jednak 9 listopada 2011 r. złożyła w Urzędzie Gminy pismo, w którym jednoznacznie potwierdza fakt pozbawienia jej wolności w celu uniemożliwienia uczestnictwa w spisie z natury sprzętu komputerowego szkoły.

W dalszej kolejności organ podał, że po otrzymaniu wniosku o odwołanie B. K.-K. ze stanowiska dyrektora GZS w [...] i po ujawnieniu w toku postępowania wyjaśniającego licznych przypadków naruszenia prawa przez obecną dyrektor, wystąpił w dniu 14 listopada 2011 r. z wnioskiem do Opolskiego Kuratora Oświaty o wyrażenie opinii w sprawie odwołania nauczyciela B. K.-K. ze stanowiska dyrektora GZS w [...] w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Pismem z dnia 17 listopada 2011 r. Opolski Kurator Oświaty pozytywnie zaopiniował powyższy wniosek, stwierdzając, że "Dalsze kierowanie szkołą stanowi istotne zagrożenie dla osiągania jej celów. Zaniedbanie obowiązków może destabilizować działalność szkoły, w tym również realizację jej zadań w zakresie nauczania i wychowania". Następnie B. K.-K. została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie odwołania nauczyciela ze stanowiska dyrektora GZS w [...] i pouczona o przysługujących jej prawach i obowiązkach. W związku z toczącym się postępowaniem, wobec uzasadnionych obaw wykorzystywania stanowiska do wywierania nacisków na pracowników, którzy składali oświadczenia w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ prowadzący zawiesił B. K.-K. w pełnieniu obowiązków, zarządzeniem Nr [...] z dnia 21 listopada 2011 r. Organ powiadomił też strony postępowania o możliwości zapoznania się z zebranymi w sprawie dowodami i materiałami oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie siedmiu dni od otrzymania pisma. W dniu 1 grudnia 2011 r. do Urzędu Gminy w Tułowicach wpłynęło pismo B. K.-K., w którym ustosunkowała się do wniosku skierowanego do Opolskiego Kuratora Oświaty, i w którym domagała się m.in. przesłuchania w charakterze świadków osób, które złożyły oświadczenia, oraz powołania biegłego z zakresu księgowości. Wójt uznał za niecelowe przesłuchanie objętych wnioskiem osób, gdyż złożyły już stosowne oświadczenia w przedmiotowej sprawie, natomiast wniosek o powołanie biegłego nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ kwestia prowadzenia ksiąg rachunkowych nie była przedmiotem postępowania.

W podsumowaniu podjętego zarządzenia Wójt Gminy Tułowice stwierdził, że z uwagi na ilość i ciężar zarzutów wobec B. K.-K., zachodzą przesłanki do odwołania jej ze stanowiska dyrektora GZS w [...] na zasadach określonych w art. 38 ust. 1 pkt. 2 ustawy o systemie oświaty, tj. w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia, gdyż dalsze zajmowanie przez tę osobę stanowiska dyrektora grozi paraliżem organizacyjnym placówki oświatowej i budzi poważne wątpliwości co do możliwości prawidłowego wykonywania zadań przez tę placówkę

Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 16 grudnia 2011 r.), B. K.-K. pismem z dnia 29 grudnia 2011 r. wniosła skargę na przedmiotowe zarządzenie, zarzucając, że doszło do rażącego naruszenia art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, gdyż wspomniane zarządzenie wydała osoba nieuprawniona i nie zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające odwołanie skarżącej z pełnionej funkcji. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu, przeprowadzenie zgłoszonych dowodów, zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym lub poza kolejnością. Uzasadniając stawiane zarzuty skarżąca dokonała analizy art. 5c i art. 36 a ustawy o systemie oświaty dla wykazania, że w realiach rozpoznawanej sprawy jedynym kompetentnym organem do powołania na stanowisko dyrektora oraz odwołania z tego stanowiska jest wójt, a nie jego zastępca, jak stało się w niniejszej sprawie. Poza tym, posiłkując się orzecznictwem sądowoadministracyjnym, wywodziła, że organ nie wykazał, by zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające podjęcie spornego zarządzenia; w tym zakresie brak jest wystarczających wywodów. Podkreśliła, że z uwagi na szczególny tryb obsadzania stanowiska dyrektora szkoły nie stała się pracownikiem organu prowadzącego szkołę i z uwagi na treść art. 7 ust. 1 Karty Nauczyciela nie jest zobowiązana do reprezentowania stanowiska tegoż organu. Z kolei różnice poglądów w kwestiach związanych z kierowaniem placówką, obsadą stanowisk nauczycieli oraz współpracy z organami szkoły nie są podstawą do formułowania tezy o niemożności dalszego sprawowania funkcji dyrektora, zwłaszcza gdy stawiane zarzuty w stosunku do jej osoby nie zostały poparte argumentacją prawną i ujawniają tylko konflikt pomiędzy dyrektorem placówki i przedstawicielami organu prowadzącego. Dalej skarżąca zakwestionowała zgłoszone w stosunku do niej zarzuty, tj.:

1. Zarzut nierzetelnego dysponowania środkami finansowymi szkoły, gdyż posiadała uprawnienie m.in. do dysponowania środkami określonymi w planie finansowym szkoły oraz do przyznawania nagród. Natomiast w kwestiach finansowych jej uprawnienia zostały znacznie ograniczone z uwagi na fakt podlegania głównej księgowej Wójtowi Gminy Tułowice i związany z tym brak wpływu (także wglądu) na wydatkowanie środków, np. w związku z wypłatą zasądzonych pracownicom odszkodowań. Ponadto zastosowany tryb procedury oceny pracowników przed przyznaniem dodatków motywacyjnych nie narusza żadnego przepisu prawa, natomiast przyznanie zakwestionowanych przez Wójta nagród z okazji Dnia Edukacji Narodowej miało swą podstawę w przepisach stosownej uchwały. W tym zakresie skarżąca zwróciła uwagę, że jej konflikty z Wójtem w opisanych kwestiach nie mogą być uznane za "szczególnie uzasadniony przypadek", zwłaszcza że nie uniemożliwiają sprawowania kierownictwa palcówką i nie uniemożliwiają jej efektywnego funkcjonowania co do nauczania i wychowywania.

2. Zarzut dotyczący nieprzestrzegania zasad współżycia społecznego, gdyż przyznanie nagrody I. S. i S. K. podyktowane było wysoką oceną ich pracy dydaktyczno-wychowawczej oraz osiągnięciami, czego nikt nie kwestionował, i nie mogło mieć nic wspólnego z faktem, iż chodzi o męża skarżącej oraz z podejrzeniami - co do pierwszej osoby - odnośnie popełnienia nieprawidłowości w zarządzaniu finansami placówki (komisja dyscyplinarna dla nauczycieli odmówiła wszczęcia postępowania w tej sprawie).

3. Zarzut poświadczenia i nakłaniania do poświadczenia nieprawdy oraz utrudnianie czynności kontrolnych, uznając go za krzywdzący i nieprawdziwy, gdyż złożyła oświadczenie dla RIO w kwestiach wyeliminowania większości nieprawidłowości (za lata, gdy nie była dyrektorem), polegając na informacjach swojej pracownicy, i tego zdarzenia nie można kwalifikować jako czyn z art. 271 § 1 Kodeksu karnego, bo nie miało ono charakteru umyślnego i nie wynikało ze świadomego działania. Dalej skarżąca podniosła, że uchybienia stwierdzone w kontroli Wójta (pismo z dnia 25.01.2011 r.) i nie zostały wcześniej stwierdzone przez RIO, dlatego nie odnosił się do nich dokument z dnia 14.12.2010 r. W dniu 25.03.2011 r. skarżąca poinformowała Wójta o wykonaniu zaleceń pokontrolnych z dnia 25.01.2011 r., a przeprowadzona w następnych miesiącach kontrola Inspekcji Pracy nie stwierdziła uchybień w prowadzeniu akt osobowych. Z kolei w sprawie M. T. skarżąca wyjaśniła, że nie wpłynęło do niej, ani też do sekretarza szkoły, do którego obowiązków należy rejestrowanie korespondencji, żadne formalne pismo pochodzące od tej nauczycielki, zatem miała podstawy myśleć, że M. T. odstąpiła od ubiegania się o dofinansowanie na studia.

4. Zarzut nakłaniania do poświadczenia nieprawdy, gdyż z oświadczenia protokolantki nie wynika, jakich niezgodnych z faktami informacji dotyczy. Na tę okoliczność należało przesłuchać protokolantkę. Skoro inni świadkowie posiadają wiedzę, że w głosowaniu nad przydziałem godzin z języka angielskiego nie było głosów przeciwnych, to treść oświadczenia protokolantki należy traktować jako omyłkę lub celowe wprowadzenie w błąd.

5. Zarzut utrudniania czynności kontrolnych, gdyż jest nieprawdziwy i pozbawiony podstaw dowodowych. Zarządzona kontrola - jak to określiła z-ca Wójta - dotyczyła nieprawidłowości w zakresie gospodarowania mieniem przez poprzedniego dyrektora i miała polegać na inwentaryzacji sprzętu komputerowego. Jeden z członków komisji zgłosił fakt uniemożliwienia przeprowadzenia inwentaryzacji, lecz poza oświadczeniem odnośnie zamknięcia w pokoju na klucz innego członka komisji, tj. B. G.-P., nie wyjaśnia, na czym miało polegać to uniemożliwianie, zwłaszcza że w kolejnym dniu inwentaryzacja została zakończona, a zamknięcie sekretariatu nastąpiło tylko na czas nieobecności w nim pracownicy i było podyktowane obawą, by coś nie zginęło. Poza tym skarżąca ma wątpliwości, czy B. G.-P. samodzielnie spisała oświadczenie z dnia 7.11.2011 r., więc należałoby przesłuchać ją na okoliczność przebiegu całego zdarzenia, podobnie jak i Z. B., która pracuje w sąsiadującym z gabinetem dyrektora sekretariacie.

6. Zarzut niewłaściwego realizowania przepisów prawa w zakresie zwalniania pracowników (nauczycielki i trzech sprzątaczek), gdyż zwolnienia były podyktowane informacją Wójta o konieczności redukcji zatrudnienia (pismo z 11.04.2011 r.) i poparte rachunkiem ekonomicznym. Zwolniona nauczycielka interweniowała w Radzie Gminy, w Kuratorium oraz wpływała na rodziców uczniów, co w efekcie spowodowało przyznanie przez Wójta dodatkowych godzin, i co także umożliwiło ponowne zatrudnienie tej nauczycielki. Kolejne zwolnienia związane były z likwidacją trzech etatów sprzątaczek, jednak z uwagi na brak obsługi prawnej w wypowiedzeniach zabrakło wskazania (opisu) ich przyczyny, stąd Sąd uwzględnił odwołania pracownic i zasądził im odszkodowania. Ponieważ sprawa właściwej redakcji tekstu wypowiedzenia umowy jest różnie postrzegana w orzecznictwie sądowym, to zarzut niewłaściwego realizowania przepisów prawa pracy jest nieuzasadniony, zwłaszcza że nie wynikał z niedbalstwa lub umyślnego działania. Poza tym Wójt, pomimo wiedzy o sprawach sądowych i posiadając w swojej dyspozycji komórkę księgowości obsługująca sprawy finansowe GZS w [...] nie utworzył rezerwy środków z przeznaczeniem na zabezpieczenie roszczeń pracowniczych i odmówił przyjęcia prawomocnych wyroków do realizacji. W tej sytuacji pracownica sekretariatu zaciągnęła prywatny kredyt gotówkowy i uregulowała należności sądowe.

7. Zarzut naruszenia prawa pracy w zakresie nakładania kar porządkowych, gdyż kary takie nie zostały zastosowane i nie można za nie uznać odnotowanie w protokole z posiedzenia rady pedagogicznej zwrócenia uwagi nauczycielom na niewłaściwe wpisanie w księdze protokołów swych zastrzeżeń, z jednoczesnym poinformowaniem o prawidłowej formie składania wniosków o sprostowanie lub uzupełnienie treści protokołu. Za przyjęciem takiej oceny zdarzenia przemawia fakt, że skarżąca nie zastosowała procedury poprzedzającej nałożenie kary porządkowej i nie umieściła wzmianki o karze w aktach osobowych pracowników, a ponadto nie jest to materia nadająca się do zastosowania tego typu kary (art. 108 § 1 Kodeksu pracy).

8. Zarzut braku współpracy z rodzicami, gdyż prawidłowo przebiega współpraca skarżącej z kolejnymi radami rodziców, do których nie wpłynęły skargi rodziców, poza jedną, która dotyczyła przywrócenia do pracy J S., co i tak nastąpiło. Znamienne jest również to, że część rodziców wyraźnie zaprotestowała przeciwko uczeniu ich dzieci przez tą nauczycielkę.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Tułowice wniósł o jej oddalenie, rozpoznanie skargi w trybie zwykłym i zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania, według norm przepisanych. Organ podkreślił, że zarzut wydania zarządzenia przez osobę nieuprawnioną jest bezzasadny, gdyż zgodnie z art. 28g ust. 1 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym Zastępca Wójta, tj. T. K.-J. z dniem 4 listopada 2011 r. przejęła zadania i uprawnienia Wójta w związku z jego nieobecnością spowodowaną chorobą trwającą ponad 30 dni i posiadała kompetencje organu do wydania przedmiotowego aktu. Po wpłynięciu wniosku rady pedagogicznej oraz po uzyskaniu opinii Opolskiego Kuratora Oświaty organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające i na tej podstawie uznał, że zachodzą podstawy do odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska. W uzasadnieniu podkreślono, że nie istniał spór pomiędzy skarżącą a Wójtem, który podejmował działania jedynie w sytuacjach wymagających interwencji z racji niewłaściwego wykonywania obowiązków przez dyrektora szkoły. Przyznanie przez skarżącą nagrody swojemu mężowi w wysokości 1600 zł a innym nauczycielom w kwotach kilkusetzłotowych stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego oraz zapisów uchwały Rady Gminy Nr [...] z dnia 10 czerwca 2005 r., gdyż zgodnie z jej § 4 wysokość nagrody dyrektora nie może przewyższać kwoty nagrody Wójta. Fakt naruszenia zasad współżycia społecznego potwierdziła również Inspekcja Pracy (protokół z dnia 30.03.2011 r.). Fakt zorganizowania obsługi finansowej jednostki poza jej strukturą nie miał wpływu na podejmowane przez dyrektora decyzje w zakresie dysponowania środkami finansowymi i jego odpowiedzialność z tego tytułu, zwłaszcza że skarżąca miała nieograniczony dostęp do dokumentów finansowych i do niej należało ich podpisywanie. Skarżąca nie składała wniosku o dokonanie zmian w planie finansowym na zabezpieczenie środków na wypłatę odszkodowań pracownikom, choć w innych przypadkach tak robiła, a ponadto już po dokonaniu wpłat na konta uprawnionych oświadczyła, że nic jej na ten temat nie wiadomo. Nie stawiano skarżącej zarzutu odnośnie przyznania dodatków motywacyjnych, lecz wskazywano jedynie, że na tym tle powstał konflikt z nauczycielami, gdyż niezrozumiały był sposób przyznawania tego dodatku, a uchwała Nr [...] Rady Gminy Tułowice z dnia 21 kwietnia 2009 r. nie przewiduje przekazywania uprawnień w tym zakresie innym osobom, czy komisji. W konsekwencji więc można stwierdzić, że przyczyną zaistniałego konfliktu w tym zakresie było złamanie prawa. Z kolei sprawa toczącego się postępowania dyscyplinarnego w stosunku do byłej pani dyrektor nie została jeszcze zakończona. Dalej organ wyjaśnił, że fakt poświadczenia przez skarżącą nieprawdy w dokumentach szkoły oraz naruszenia prawa potwierdzają stosowne dokumenty oraz wyniki kontroli PIP (wystąpienie z 9.12.2011 r.) i protokół kontroli RIO. Natomiast fakt niezgodnego z prawem zwolnienia pracowników szkoły został potwierdzony wyrokami sądowymi, zaś nieprzestrzeganie przez skarżącą przepisów prawa pracy stwierdziła PIP, która potwierdziła również zarzut nieprawidłowego nałożenia kar porządkowych na nauczycieli. Ponadto skarżącej zarzucono jedynie niezaproponowanie powrotu do pracy zwolnionemu nauczycielowi w sytuacji, gdy zwiększono liczbę godzin z języka angielskiego, zaś podjęte przez Wójta działania w celu unieważnienia konkursu spowodowane było okolicznością pozaprawnego ogłoszenia naboru na stanowisko, które nie było wolne. Kolejny zarzut, odnośnie uniemożliwienia przeprowadzenia inwentaryzacji potwierdza oświadczenie z dnia 9 listopada 2011 r. Nadto za nieprawdziwy należy uznać argument o braku obsługi prawnej, bowiem skarżąca sama decydowała o potrzebie zorganizowania takiej obsługi i w miarę potrzeby korzystała z tego uprawnienia. Natomiast skargi rodziców, o których mowa w zakwestionowanym zarządzeniu były kierowane zarówno do organu, do Rady Gminy oraz do Kuratora. Poza tym wniosek o przesłuchanie świadków nie dotyczy osób, z którymi skarżąca była w konflikcie.

W dniu 8 lutego 2012 r. skarżąca przesłała do Sądu kserokopię postanowienia Rzecznika Dyscyplinarnego dla Nauczycieli przy Wojewodzie Opolskim, którym to postanowieniem umorzono prowadzone w stosunku do niej postępowanie wyjaśniające. W ocenie skarżącej dokument ten potwierdza zasadność złożonej przez nią skargi.

W trakcie rozprawy sądowej pełnomocnik organu wniosła o oddalenie skargi, powołując się na argumentację zarządzenia i odpowiedzi na skargę. Dodatkowo podniosła, że każdy dzień to "kolejna potyczka z panią dyrektor", co powoduje paraliż szkoły. Pokreśliła, że atmosfera wśród "uczniów i nauczycieli była okropna" oraz wskazała na brak zaufania do dyrektor szkoły w świetle jej nieprawdziwych oświadczeń składanych Radzie. Natomiast Wójt Gminy zwrócił uwagę na fakt potwierdzonych przez PIP nieprawidłowych zachowań związanych z nałożeniem na nauczycieli kar porządkowych. Także wystąpienie pokontrolne RIO (złożone do akt) świadczy o złamaniu prawa przez dyrektor GZS. Na pytanie Sądu pełnomocnik organu oświadczyła, że nie wysłuchali wnioskowanych przez stronę świadków, gdyż uznali, że wystarczające są oświadczenia, którymi już dysponują.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego zarządzenia, którym odwołano skarżącą z zajmowanego stanowiska dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w [...], Sąd stwierdził, że zostało ono podjęte z naruszeniem prawa. Przed wskazaniem motywów takiego stanowiska odnotowania w pierwszym rzędzie wymaga, że niniejsza sprawa nie dotyczy dochodzenia indywidualnych roszczeń pracowniczych, dla których właściwym jest sąd powszechny - sąd pracy. Przedmiotem kontroli Sądu jest natomiast zgodność z prawem aktu organu jednostki samorządu terytorialnego, innego niż mający walor aktu prawa miejscowego, podjętego w sprawie z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.), a do rozpatrzenia tej sprawy właściwy jest sąd administracyjny (zob. uzasadnienie uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 1996 r., OPS 6/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 48). Sąd, uwzględniając skargę na tego typu akt - po myśli art. 147 § 1 P.p.s.a. - stwierdza jego nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że został on wydany z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jego nieważności.

Podstawę do wniesienia skargi w niniejszej sprawie przewiduje art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), wedle którego każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Niesporne jest, że skarżąca pismem z 16 grudnia 2011 r. wezwała Wójta Gminy Tułowice do usunięcia naruszenia prawa, kwestionując zarządzenie tego organu z 6 grudnia 2011 r. w sprawie odwołania jej ze stanowiska dyrektora GZS w [...], i że wezwanie to było bezskuteczne. W tej sytuacji pismem z 29 grudnia 2011 r. (wpływ do organu 3 stycznia 2012 r.) wniosła na przedmiotowe zarządzenie skargę, uznając je za podjęte z naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy uznać należało, że skarga została wniesiona w terminie określonym w art. 53 § 2 P.p.s.a., po wyczerpaniu wymaganego trybu. Odnotowania również wymaga, że skarżąca posiadała legitymację do zaskarżenia zarządzenia organu gminy wydanego w jej sprawie, ponieważ - jak słusznie zauważono w judykaturze - akt odwołujący daną osobę ze stanowiska dyrektora szkoły przed upływem kadencji dotyka wprost jej uprawnień, mających swe źródło w przepisach prawa administracyjnego, z tego względu przyjąć należy, że taka osoba ma własny interes prawny do skarżenia do sądu administracyjnego aktu odwołującego ze stanowiska dyrektora szkoły (por. uzasadnienie wyroku NSA z 9 grudnia 2008 r., I OSK 637/08, Lex nr 526646).

Powyższe ustalenia pozwoliły Sądowi na przejście do oceny merytorycznej skargi. Na wstępie rozważań celowe jest przypomnienie, że kwestionowane zarządzenie wydane zostało na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), zwanej dalej także uso. Po myśli tego przepisu organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 7, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Jednocześnie w art. 38 ust. 1 pkt 1 uso postanowiono, że wskazany organ odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie: złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem (lit. a), ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 34a ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia (lit. b) oraz złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 34 ust. 2a (lit. c). Opinię, o której mowa w ust. 1 pkt 2, wydaje się w terminie 5 dni roboczych od dnia otrzymania wystąpienia organu, o którym mowa w ust. 1, zaś niewydanie opinii w tym terminie jest równoznaczne z wydaniem opinii pozytywnej (ust. 2 art. 38 uso).

Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że pismem z 17 listopada 2011 r. Kurator Oświaty wyraził pozytywną opinię w sprawie odwołania B. K.-K. ze stanowiska dyrektora GZS w [...], zatem organ prowadzący - przed podjęciem zarządzenia - dochował wymaganej procedury.

Natomiast sporne w sprawie stały się przyczyny odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora szkoły. Skarżąca zakwestionowała również sposób uzasadnienia zarządzenia oraz zarzuciła, że akt został wydany przez nieuprawnioną osobę. Odnośnie tego ostatniego zarzutu Sąd stwierdził, że jest on niezasadny, bowiem w aktach sprawy znajdują się dokumenty, z których wynika, że na czas nieobecności Wójta spowodowanej chorobą, zadania i kompetencje Wójta przejął jego zastępca T. K.-J., która podpisała zaskarżone zarządzenie. Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi Sąd uznał, że w dużej mierze są one zasadne. Stosownie do treści przepisu, o który oparto kontrolowane rozstrzygnięcie (cyt. już wyżej), odwołanie następuje na podstawie "innych szczególnie uzasadnionych przypadków", których ustawa nie definiuje, stąd sformułowanie to powinno być interpretowane wąsko, a wykładnia rozszerzająca tego przepisu jest niedopuszczalna (por. np. wyrok NSA z 19.11.2010 r., sygn. akt I OSK 1530/10, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 745066). Słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 września 2010 r. (sygn. akt I SA 933/10, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 602589), że ustawa o systemie oświaty posługuje się zarówno pojęciem "uzasadniony przypadek", jak i "szczególnie uzasadniony przypadek", co oznacza, że nie jest to rozróżnienie przypadkowe. Taką redakcję przepisu, odwołującą się do zwrotu niedookreślonego należy uznać za swoistą klauzulę generalną, odsyłającą do systemu ocen pozaprawnych. Daje to organowi prowadzącemu pewną swobodę, która nie może jednak oznaczać całkowitej dowolności, skoro wkracza w stabilność wykonywania funkcji dyrektora szkoły, któremu powierzono jej wykonywanie na czas kadencji. Innymi słowy, organ stosujący uprawnienie z tak zredagowanego przepisu musi wykazać stosowną argumentacją, czy zaktualizowała się przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", co w praktyce polega na przedstawieniu oceny, czy stawiane dyrektorowi zarzuty dają podstawę do władczej ingerencji w łączący go z nim stosunek prawny. Ocena ta niewątpliwie nie może nosić cech dowolności, a podejmowana uchwała nie może być traktowana jako jeden z przypadków tzw. uznania administracyjnego. Z przepisów ustawy o systemie oświaty wynika bowiem, że obowiązuje szczególny tryb obsadzania stanowisk dyrektorów szkół (kandydata na to stanowisko wyłania się w drodze konkursu, kandydatowi co do zasady nie można odmówić powierzenia stanowiska, kandydatowi gwarantuje się powierzenie stanowiska na pięć lat, a w szczególnych przypadkach na okres nie krótszy niż jeden rok), świadczący o woli ustawodawcy zapewnienia cech trwałości stosunkowi pracy na stanowisku dyrektora szkoły, a wszelkie ingerencje w tego rodzaju stosunek muszą być traktowane jako odstępstwo od powyższej zasady i sprowadzać się do sytuacji, które nie należą do działań codziennych, rutynowych, gdy dalsze pozostawienie wybranej w konkursie osoby na stanowisku dyrektora groziłoby wywołaniem negatywnych i szkodliwych skutków. Dlatego przy odwołaniu dyrektora tak ważne jest wykazanie odpowiednią argumentacją zaistnienie "przypadku szczególnie uzasadnionego", rozumianego jako sytuacja wyjątkowa, gdy zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania pełnienia przez dyrektora swej funkcji z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego. Naruszenie popełnione przez dyrektora musi być przy tym na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie przez niego obowiązków (tak: WSA w Bydgoszczy z dnia 2.02.2010 r., sygn. akt II SA/Bd 1010/09, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 629066). Przypadki szczególnie uzasadnione należy więc odnosić do sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych, kiedy organ odwołujący ma pełne prawo ocenić, że dalsze kierowanie szkołą, placówką lub jej wyodrębnioną organizacyjnie częścią stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych obiektywnie ważnych względów jest nie do przyjęcia (por. powołany wyżej wyrok NSA z 1.09.2010 r.).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, uznając tym samym zasadność zarzutów skargi, że w podjętym zarządzeniu Wójt Gminy w Tułowicach - oprócz wymienienia i opisu zarzutów kierowanych pod adresem B. K.-K. oraz ogólnego, bez przedstawienia głębszej analizy, stanowiska o groźbie paraliżem organizacyjnym placówki oświatowej i wątpliwościach co do możliwości prawidłowego wykonywania przez nią zadań - nie wyjaśnił, czy i w jakim zakresie zarzucone uchybienia uniemożliwiają dalsze funkcjonowanie placówki i jakie skutki negatywne dla kierowanej przez skarżącą szkoły wywołałoby pozostawienie jej na stanowisku dyrektora. Mówiąc inaczej, w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia organ nie dokonał wystarczającego omówienia wystąpienia przesłanki, o jakiej mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 uso, ponieważ nie wskazał związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonymi uchybieniami, a dalszą działalnością szkoły. Poza tym podnieść należy, że Wójt nie zaprezentował własnego sposobu rozumienia zwrotu "szczególnie uzasadniony przypadek", co zdaniem Sądu było konieczne w sytuacji stosowania niedookreślonego pojęcia, jako podstawy prawnej zarządzenia. Od razu powiedzieć też trzeba, że nie wszystkie stawiane skarżącej zarzuty mogły być ocenianie w kontekście przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Podkreślenia bowiem wymaga, że nie każde - nawet potencjalnie występujące - naruszenie, czy zaniedbanie przez dyrektora obowiązków może uzasadniać zastosowanie trybu z art. 38 ust. 1 pkt 2 uso. Z oczywistych względów odwołanie dyrektora na podstawie tej regulacji nie może obejmować sytuacji uzasadniających przeprowadzenia trybu, o którym mowa w innych przepisach, np. w art. 38 ust. 1 pkt 1b uso (por. np. wyrok NSA z 19.11.2010 r., sygn. akt I OSK 1530/10, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 745066, a także uzasadnienia cyt. wcześniej orzeczeń i powołane w nich orzecznictwo). Ostatnio poczynione uwagi dotyczą formułowanych w stosunku do skarżącej zarzutów odnośnie prowadzenia nieprawidłowej polityki kadrowej (nabór na stanowisko sekretarza podczas gdy nie było ono wolne, zwolnienie nauczycielki języka angielskiego), uchybień w zakresie prawidłowego ułożenia szkolnego planu nauczania (odmienny od oczekiwanego podział godzin języka angielskiego), naruszenia przepisów prawa pracy (m.in. przy wypowiadaniu umów o pracę), wadliwego przyznawania nagród i dodatków motywacyjnych, nieusunięcia nieprawidłowości w aktach osobowych i odnośnie wypłaty świadczeń, wadliwego gospodarowania mieniem (brak formalnej likwidacji sprzętu) oraz środkami finansowymi (narażenia Gminy na konieczność zapłaty odszkodowań bezprawnie zwolnionym pracownicom, niewystąpienie z wnioskiem o zmianę planu finansowego), a także pozaprawnego ukarania nauczycieli karą porządkową. Wszystkie zarzuty w tym zakresie nie stanowiły o zaistnieniu szczególnie uzasadnionego przypadku, rozumianego w sposób podany wyżej. W zasadzie dotyczyły one negatywnej ocen pracy oraz negatywnej oceny wykonywanych zadań przez skarżącą i mogły stanowić ewentualnie przyczyny zastosowania innego trybu odwołania. Jedynie w pewnym bardzo wąskim zakresie część tych zarzutów, tj. odnoszących się do różnicy poglądów w kwestiach związanych z kierowaniem szkołą, obsadą poszczególnych stanowisk i współpracy z organami szkoły, rodzicami uczniów oraz Radą Gminy, mogła być przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie, a mianowicie tylko w kontekście wskazywanych konfliktów, które - jak podnosił organ prowadzący - znacznie utrudniają funkcjonowanie szkoły. Sąd przyznaje, że zarzuty skonfliktowania środowiska nauczycieli i rodziców, wprowadzania w błąd podmiotów uprawnionych do kontrolowania placówki oświatowej, przekazywania Radzie Gminy nieprawdziwych informacji, a także brak prawidłowego kształtowania stosunków ludzkich, w zależności od okoliczności sprawy, mogłyby teoretycznie doprowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, jednak w badanym zarządzeniu o odwołaniu - co sygnalizowano już wcześniej - zabrakło w tej mierze jakiejkolwiek argumentacji. Ponadto, jak się wydaje, część tych konfliktów (między dyrektor a kadrą nauczycielską, rodzicami uczniów i Radą) wygasła jeszcze przed podjęciem zaskarżonego zarządzenia, skoro ich główną przyczyną był fakt zwolnienia J. S., a ta została ponownie zatrudniona w GZS w [...]. Pamiętać też trzeba, że fakt powołania dyrektora szkoły w wyniku konkursu zorganizowanego przez organ prowadzący szkołę nie oznacza, że staje się on pracownikiem tego organu, czy też osobą bezwzględnie zobowiązaną do reprezentowania stanowiska Wójta we wszystkich kwestiach wynikających z jego zamiarów. To dyrektor kieruje szkołą i reprezentuje ją na zewnątrz, a więc także w stosunkach z organem prowadzącym. Tak więc podnoszenie argumentu o niewykonywaniu przez B. K.-K. poleceń Wójta co do zatrudnienia konkretnej nauczycielki jest co najmniej niezasadne, zaś naturalne, bo codziennie i raczej powszechnie występujące, różnice poglądów w kwestiach związanych z kierowaniem szkołą, zatrudnianiem i zwalnianiem nauczycieli, współpracą z organami szkoły i rodzicami uczniów, którzy zgłaszają pewne postulaty, nie mogą stanowić podstawy do formułowania tezy o niemożności dalszego sprawowania funkcji dyrektora i konieczności stosowania wyjątkowego rozwiązania wynikającego z art. 38 ust. 1 pkt 2 uso. Z kolei odnośnie eksponowanego w zarządzeniu konfliktu B. K.-K. z nauczycielami na tle przyznawanych nagród i dodatków motywacyjnych stwierdzić trzeba, że organ prowadzący nie wyjaśnił, czy w jakikolwiek sposób przekładał się on na sposób realizacji funkcji dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej szkoły. Ponadto zauważyć przyjdzie, że wprawdzie rada pedagogiczna, składająca się głównie z nauczycieli szkoły, może występować z wnioskiem o odwołanie dyrektora szkoły, to jednak taki wniosek nie ma w sprawie przesądzającego znaczenia i nie dowodzi jeszcze zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 38 ust. 1 pkt 2 uso ( por. wyrok NSA z dnia 19.09.2001 r., sygn. akt II SA 1657/01, System Informacji Prawnej Lex nr 50411). Wszystkie bowiem istotne dla podjęcia zarządzenia o odwołaniu okoliczności powinny być ustalone i samodzielnie ocenione przez organ w toku postępowania wyjaśniającego. Podkreślić należy, że działania lub zaniechania dyrektora mające potwierdzić zasadność stawianych zarzutów muszą być każdorazowo dowiedzione w stosownym postępowaniu, poprzedzającym podjęcie aktu. W tym zakresie Sąd dopatrzył się wielu nieprawidłowości, gdyż część zarzutów nie została oparta na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, a w niektórych przypadkach nie wynikała z własnej oceny organu. I tak np. tezę o konflikcie z "ukaranymi" nauczycielami wywiedziono głównie z wniosków pokontrolnych PIP i z oceny dokonanej przez samych nauczycieli, natomiast w zarządzeniu nie odniesiono się do wyjaśnień B. K.-K., która zakwestionowała, by taki fakt miał miejsce i nie bez racji wywodziła, że publiczne upomnienie kilku nauczycieli nie może świadczyć o nałożeniu na nich kary porządkowej, przewidzianej dla innych sytuacji i która powinna przybrać odpowiednią formę, nie mówiąc już że skarżąca - jak podnosi w skardze - nie umieściła wzmianki o karze w aktach osobowych. Podobnie, organ prowadzący oparł się na ustalenia pokontrolnych Inspekcji Pracy w kwestii podnoszonego w zarządzeniu zarzutu nierzetelnego prowadzenia księgi korespondencji, co wiązało się z zarzucanym brakiem odnotowania wpływu pisma w sprawie dofinansowania studiów. Jednocześnie dano wiarę twierdzeniom samej zainteresowanej nauczycielki i nie zapewniono dyrektor możliwości ich weryfikacji, choć o to wnosiła. Za nieprawidłowy należy uznać taki sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego, który daje możliwość wypowiedzi tylko jednej stronie sporu, pozbawiając przy tym drugą stronę prawa udowodnienia swoich racji, np. poprzez wnioskowanie przesłuchania wskazanych świadków. W konsekwencji, stanowisko Wójta odnośnie uniemożliwiania przez dyrektor przeprowadzenia inwentaryzacji, zmuszania protokolanta do dokonania nieprawdziwych informacji w protokole z zebrania rady pedagogicznej, nakłaniania do sfałszowania dokumentacji likwidacyjnej, oparte wyłącznie na oświadczeniach osób je składających, abstrahując oczywiście od oceny ich prawdziwości, należy uznać za dowolne. Zauważyć także przyjdzie, że w sytuacji gdy tylko pięciu nauczycieli zgłosiło zarzuty odnośnie treści protokołu, jak najbardziej zasadnym było wysłuchanie w tej sprawie pozostałych uczestników zebrania. Ponadto, w wyjaśnieniu zdarzenia z "zamknięciem" w gabinecie członka komisji inwentaryzacyjnej niewątpliwie pomocne byłoby wysłuchanie wnioskowanych przez skarżącą osób. W tym miejscu odnotowania również wymaga, że materiał dowodowy sprawy potwierdza podniesione w zarządzeniu wprowadzanie przez B. K.-K. w błąd Rady Gminy, przekazywanie niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy informacji odnośnie wykonania zaleceń pokontrolnych oraz realizacji wyroku zasądzającego odszkodowania pracownikom szkoły, jednakże zadaniem organu prowadzącego było dokonanie oceny - także w tym zakresie - czy wobec wyjaśnień skarżącej i z uwagi na skutki tego zachowania zachodziła konieczność odwołania jej w trybie natychmiastowym z zajmowanego stanowiska w trakcie roku szkolnego.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że brak prawidłowych wywodów we wskazanym wyżej zakresie oznacza, iż zaskarżone zarządzenie dotknięte jest istotnym naruszeniem prawa, gdyż nie pozwala na ocenę, czy w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek", o jakim mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 uso. W tym miejscu celowe jest odnotowanie trafnego - zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie - poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, który podejmując próbę odkodowania komentowanego pojęcia uznał za nie zdarzenia (działania, zaniechania) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), które mają charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień, przy czym stwierdzone naruszenia są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny (patrz: wyrok z 13.10.2011 r. o sygn. akt II SA/Bk 386/11, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1101371). Jak podniesiono już kilkakrotnie, w kwestionowanym zarządzeniu wywodów w tym zakresie brak. Ponadto zauważyć również przyjdzie, że ani z uzasadnienia aktu o odwołaniu, ani z materiału dokumentacyjnego sprawy nie wynika, by GZS w [...] funkcjonowała nienależycie w sferze nauczania i wychowania uczniów, choć - jak sam stwierdził organ - konflikty z dyrektor pojawiły się niemal z dniem objęcia przez nią tego stanowiska. Także podnoszony przez pełnomocnika organu prowadzącego argument o praktycznie codziennie występujących "potyczkach" z dyrektor GZS, braku do niej zaufania oraz o złej atmosferze panującej wśród uczniów pojawił się dopiero na rozprawie, zatem nie mógł być brany pod uwagę przy kontroli legalności zaskarżonego zarządzenia.

Końcowo już tylko wyjaśnienia wymaga, że w świetle art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Brak było zatem podstaw prawnych do przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów w postaci przesłuchania podanych świadków, natomiast inne wskazywane przez nią dowody nie były konieczne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Z tych wszystkich przyczyn Sąd stwierdził, że wskazane wyżej wady ocenianego aktu, podjętego z naruszeniem norm prawa materialnego, czynią koniecznym stwierdzenie jego nieważności na podstawie art. 147 P.p.s.a. Orzeczenie co do niewykonywania zaskarżonego zarządzenia oparto o przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast orzeczony zwrot kosztów postępowania, które obejmują uiszczony przez skarżącą wpis sądowy, uzasadnia przepis art. 200 P.p.s.a.