Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 134/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 134/16 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 15 listopada 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), , Sędziowie, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , , Protokolant, sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 listopada 2016 r., sprawy ze skargi J. B., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], w przedmiocie przyznania zasiłku celowego, , oddala skargę w całości., ,


UZASADNIENIE

W dniu 27 sierpnia 2015 r., J. B., dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca, zwróciła się do ośrodka pomocy społecznej o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z poniesionymi stratami powstałymi w wyniku intensywnych opadów deszczu w lipcu 2015 r.

W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 7 września

2015 r. ustalono, że wnioskodawczyni lat 52, panna, bezdzietna, jak deklaruje, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje, nie dorabia. Jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, a od dnia 9 listopada 2010 r. utraciła prawo do zasiłku. Poszukuje zatrudnienia na własną rękę i za pośrednictwem PUP. Oceniano przy tym, że z uwagi na posiadane wykształcenie wyższe ekonomiczne (pracowała na stanowisku księgowej), nie w pełni wykorzystuje swoje uprawnienia i wykształcenie. Stan jej zdrowia uznano zaś za stabilny. Wnioskodawczyni cierpi na schorzenia kręgosłupa (brak aktualnej dokumentacji medycznej w tym zakresie). Ustalono też, że strona - w 1/3 udziału - współwłaścicielka, starego (poniemieckiego) domu, w którym zajmuje jeden pokój z dostępem do kuchni, wyposażonej w podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego. W pozostałej części dom należy do ojca wnioskodawczyni, K. B., deklarującego prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego, oraz siostry H. (według oświadczenia wnioskodawczyni wykorzystującej I piętro domu). Na tej nieruchomości położony jest również - nadający się do zamieszkania, lecz nieposiadający odbioru technicznego - nowo wybudowany dom, którego właścicielem jest J. B..

Wnioskodawczyni otrzymuje od ojca (pobierającego świadczenie z ZUS w kwocie 1922,02 zł), środki finansowe, które przeznacza na utrzymanie starego i nowego domu. Jej dochodem był również zasiłek okresowy, przyznany od lipca do września 2015 r. na zakup żywności i biletów (300 zł miesięcznie).

Na skutek nawałnicy, która przeszła w dniu 19 lipca 2015 r. w starym domu doszło do następujących zniszczeń: na dachu uszkodzeniu uległy dwa gąsiory, powypadały i uszkodzone zostały pojedyncze dachówki, powstała dziura w dachu, przez którą dostała się woda i doszło do zalania na piętrze dwóch pokoi i przedpokoju. W jednym pokoju powstały zacieki na ścianach i suficie, co wymaga nałożenia tynków i malowania, a w drugim pokoju i przedpokoju widoczne są niewielkie zacieki na ścianach i suficie, co wymaga malowania. Na parterze woda wdarła się do pokoju (zalany dywan) i kuchni przez okno, a do wiatrołapu przez drzwi. W wiatrołapie został uszkodzony częściowo sufit, co wymaga wymiany tynku i malowania Z kolei w nowym domu przez wiatr naruszone (podniesione) zostały dachówki (ponowny montaż) i zalany został mały pokój na piętrze, gdzie uszkodzone zostały panele, które rozebrano, wysuszono i ponownie ułożono.

W dniu 8 sierpnia 2015 r. strona otrzymała z firmy ubezpieczeniowej odszkodowanie w wysokości 622,97 zł, a jej ojciec - w kwocie 1.570, 34 zł, co potwierdziła w pisemnie złożonym oświadczeniu. Potwierdziła jednocześnie, że w sierpniu 2015 r. z otrzymanych środków finansowych wraz z ojcem sfinansowała naprawę dachu. Wnioskodawczyni do dokumentacji dołączyła, sporządzone na siebie i ojca, kosztorysy wykonawcze likwidacji szkody na stary dom - w wysokości 5436,58 zł oraz na nowy dom - w wysokości 1764,39 zł.

Uwzględniają powyższy stan faktyczny sprawy decyzją z dnia [...] listopada

2015 r., nr [...] Prezydent W. przyznał stronie pomoc w formie zasiłku celowego w kwocie 1200 zł, w związku ze zdarzeniem losowym, które miało miejsce w dniu 19 lipca 2015 r. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z faktem, że prawo do lokalu, w którym doszło do zdarzenia (stary dom) posiadają trzy osoby, to kosztorys remontu (5436, 58 zł), podzielono na te osoby, co daje na osobę kwotę 1812,19 zł. Biorąc pod uwagę, że rodzina wykonała już częściowo roboty remontowe starego domu z otrzymanych od ubezpieczyciela środków finansowych, organ uznał, że zasiłek celowy w kwocie 1200 zł, jest proporcjonalny do poniesionych strat w wyniku zdarzenia losowego. Jednocześnie wskazano, że nie uwzględniono kosztorysu strat w nowym domu, bowiem to w starym domu prowadzone jest gospodarstwo domowe i koncentruje się życie wnioskodawczyni.

W złożonym odwołaniu strona podniosła, że decyzja została obarczona licznymi błędami rachunkowymi i merytorycznymi. Wskazała, że jej siostra – H.L., nie mieszka "we wskazanym miejscu" i nie ponosi za nie opłat. Ponadto podniosła, że jest w 1/3 jest współwłaścicielem nowego domu (postanowienie Sądu Rejonowego dla W. - Fabryczna we W., I Wydział Cywilny, z dnia 1 czerwca 2009 r. sygn. akt I Ns [...]). W kwestii stanu zdrowia wskazała, że do MOPS dostarczona była dokumentacja o stwierdzonej niepełnosprawności. Podniosła, że stawała na komisję lekarską w PZU i tam jej stan zdrowia został oceniony, iż posiada 29 % trwałego uszczerbku na zdrowiu. Zakwestionowała zawarte w decyzji wyliczenia rachunkowe, dotyczące ponoszonych opłat, oraz wielkość obliczonego dochodu, wskazując, że jej dochód wynosi nie 749,41 zł, lecz 540,72 zł. Odnosząc się do kwestii, że zgłosiła się o zasiłek dopiero w dniu 27 sierpnia 2015 r., a więc już po częściowej naprawie szkód, podniosła, że nie wiedziała, że w tym przypadku może starać się o pomoc (o tym dowiedziała się od przypadkowych ludzi). Wskazała, że pożyczyła pieniądze na bieżące naprawy, bowiem nie chciała, "by lało się na głowę", a pokoje niszczały. Nie wykonała tynków i malowania, bo nie ma pieniędzy, a ponadto skuwanie tynków i malowanie przewidziała nie w zimie, a w miesiącach letnich. Odnoszą się do treści decyzji, podniosła, że niezrozumiałe jest dlaczego kwotę kosztorysu podzielono na trzy osoby, zamiast na dwie - na wnioskodawczynię i jej ojca, a ponadto dlaczego nie uwzględniono kosztorysu nowego domu, który jest wykorzystywany (świadczą o tym ponoszone za niego opłaty). W kwestii zarzutu zawartego w decyzji, iż zgłosiła się po upływie dłuższego czasu od wystąpienia zjawiska losowego podniosła, że w momencie klęski żywiołowej ludzie ratują swój dobytek i chociażby doraźnie go zabezpieczają, a nie szukają pomocy w MOPS.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy omówioną wyżej decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w związku ze zdarzeniem losowym - nawałnicą, jaka przeszła w dniu 19 lipca 2015 r. m.in. nad posesją przy ul. [...] we W. nie zostały wprowadzone żadne przepisy prawa powszechnie obowiązującego, które ustalałyby szczegółowe zasady przyznawania pomocy pieniężnej na usuwanie jej skutków, tj. określałyby warunki nabywania prawa do tej pomocy oraz zasady jej ustalania, przyznawania i wypłacania.

Mając powyższe na względzie, pomocy finansowej związanej z usuwaniem skutków nawałnicy, która miała miejsce w dniu 19 lipca 2015 r. udziela się na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Tak rozumiana pomoc w myśl przepisu art. 3 ust. 1 ustawy, wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Przyznanie wsparcia finansowego z pomocy społecznej niezależnie od kryterium dochodowego i w związku z wystąpieniem zdarzenia losowego, przewiduje art. 40 ustawy o pomocy społecznej. W myśl przywołanego przepisu, osobie, albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego może zostać przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Świadczenie to może być przyznane niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3).

Z przywołanych przepisów wynika, że pomoc społeczna nie ma na celu rozwiązywania wszystkich problemów życiowych jednostki. Jej celem jest wsparcie jednostki w dążeniach do przezwyciężania trudnej sytuacji życiowej, w której się znalazła, poprzez wsparcie w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, których nie jest w stanie zaspokoić wykorzystując własne możliwości, uprawnienia i zasoby. Pod pojęciem niezbędnych potrzeb życiowych należy przy tym rozumieć potrzeby związane z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędne do normalnej, godnej egzystencji. Wsparcie ze środków pomocy społecznej nie jest i nie powinno być zatem ukierunkowane na wyrównywanie, rekompensowanie szkód poniesionych przez jednostkę zarówno majątkowych, jak i osobistych, w tym w następstwie zdarzeń losowych. Celom tym służą inne niż pomoc społeczna systemy świadczeniowe. Użycie przez ustawodawcę w treści przywołanego na wstępie art. 40 ustawy o pomocy społecznej sformułowania, że zasiłek celowy może być przyznany osobom lub rodzinom, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, należy zatem rozumieć w ten sposób, że celem tego świadczenia jest udzielenie doraźnej pomocy osobom, które poniosły straty na skutek zdarzenia losowego, jeżeli z powodu tych strat nie mogą zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych, a nie jako świadczenie, które te straty ma rekompensować (odszkodowanie) (por. wyroki NSA: z dnia 18 maja 2012 r. I OSK 77/12, LEX nr 1218901; z dnia 19 września 2012 r. I OSK 1293/1, LEX nr 1260081; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14 października 2011 r., II SA/Rz 625/11, LEX nr 1132413; wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 września 2011 r., I SA/Wa 968/11, LEX nr 966118). Ponadto rozmiar poniesionych szkód, którego pomoc w żadnym wypadku przekroczyć nie może, nie powinien być także wyłącznym kryterium przyznawania zasiłku, lecz kryterium uwzględnianym obok sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej wnioskującego. Przepisu art. 40 ust. 1 ustawy nie można bowiem interpretować w oderwaniu od całokształtu rozwiązań prawnych ustawy o pomocy społecznej w tym przepisów wyznaczających istotę, cel i zadania tej instytucji (tj. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 4). Ponadto przewidziany w art. 40 zasiłek celowy jest świadczeniem rodzajowo tożsamym z zasiłkiem określonym w art. 39 ustawy, którego istotą jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, przyznawanym tylko w innych okolicznościach. Treść art. 40 ustawy wskazuje również, że zasiłek ten należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że oceny okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia, jak i samo jego przyznanie, a także określenie kwoty zasiłku oraz zastrzeżenie jego zwrotu (częściowego lub całkowitego) pozostawiono swobodnej ocenie organu. Z przepisu art. 40 omawianej ustawy nie wynika zatem indywidualne roszczenie o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, w tym zasiłku w określonej kwocie.

Z okoliczności faktycznych sprawy, zdaniem organu wynika, że na skutek nawałnicy z dnia 19 lipca 2015 r., która przeszła nad posesją przy ul. [...] we W., uszkadzając m.in. stary budynek, należący do wnioskodawczyni, jej ojca i siostry, nie zostały zagrożone dotychczasowe warunki egzystencji strony. Wnioskodawczyni w dniu nawałnicy zamieszkiwała i prowadziła w uszkodzonym mieszkaniu gospodarstwo domowe. Wskazano, że rodzaj uszkodzeń w starym budynku (zacieki na ścianach i suficie pomieszczeń na piętrze, spowodowane dostaniem się wody opadowej przez zerwane i uszkodzone dachówki), nie stanowi o utracie przez stronę możliwości przebywania i prowadzenia gospodarstwa domowego, bowiem możliwość taka istniała chociażby na poziomie parteru budynku. Ponadto w zaistniałej sytuacji kryzysowej, do ewentualnej, tymczasowej dyspozycji wnioskodawczyni pozostawał także nowy dom. Wykonana naprawa dachu w sierpniu 2015 r., sfinansowana wspólnie z ojcem z otrzymanych środków finansowych od firmy ubezpieczeniowej, zabezpieczyła stary przed degradacją, spowodowaną nawałnicą. Oznacza to, że niezależnie od przejścia nawałnicy, strona ma możliwość zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych w godziwych warunkach. Zdaniem Kolegium, w ramach środków przeznaczonych na pomoc społeczną nie można - bowiem nie jest taki cel ustawy - remontować, usuwać wszelkie szkody mieszkaniowe.

W świetle powyższych okoliczności faktycznych wskazano, że zasiłek celowy z tytułu zdarzenia losowego nie jest odszkodowaniem (rekompensatą), mającym na celu wyrównanie wszystkich (jakichkolwiek) strat spowodowanych zdarzeniem losowym.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu strona zarzuciła, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 8 i art. 11 ustawy o pomocy społecznej, poprzez uznanie, że organ w kontrolowanym postępowaniu w sposób dokładny zbadał sytuację skarżącej oraz art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek z art. 40 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy i oparcie osądu na lakonicznych stwierdzeniach organu biorącego udział w postępowaniu, który nie został poparty wnikliwym zbadaniem sprawy. Zarzuciła, że Kolegium w swojej decyzji nie zakwestionowało, że organ pierwszej instancji: 1) nie uwzględnił kosztorysu strat na nowy dom, pomimo że tam też jest częściowo prowadzone gospodarstwo domowe (skarżąca korzysta z łazienki i częściowo przygotowuje posiłki, 2) podzielił kosztorys na trzy części, a nie na dwie jak należało, będąc w posiadaniu wiedzy na temat opłat związanych z nieruchomościami, 3) uzależnił przyznanie zasiłku celowego od sytuacji życiowej, majątkowej i dochodowej skarżącej, wbrew art. 40 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Skarżąca zarzuciła, że Kolegium w sposób nieuprawniony zajęło stanowisko, że pomocy finansowej związanej z usuwaniem skutków nawałnicy, która miała miejsce w dniu 19 lipca 2015 r. udziela się na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej wskazując, że nie zostały wprowadzone żadne przepisy prawa powszechnie obowiązującego, które ustalałyby szczegółowe zasady przyznawania pomocy pieniężnej do usuwania skutków nawałnicy. Podniosła, że osoby poszkodowane składały w MOPS wnioski o pomoc opisując w nich straty i wyceniając je kwotowo oraz przedkładając kosztorysy, a pracownicy MOPS wysyłali komisje w celu weryfikacji wniosków. Skarżąca wskazała, że decyzją Ministra Finansów pieniądze na zdarzenia losowe są uruchamiane z tzw. rezerwy, następnie przekazywane na tzw. dofinasowanie zadań własnych gminy. Ponadto skarżąca zarzuciła, że Kolegium nie zakwestionowało źle wyliczonego dochodu, bazując na jego błędnym wyliczeniu. Dodatkowo podniosła, że nieuprawniona jest zawarta w kwestionowanej decyzji uwaga, dotycząca posiadania przez skarżącą wyższego wykształcenia ekonomicznego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wskazano, że dla opisanej sprawy nie ma znaczenia kwestia, z jakiego źródła pochodzą środki finansowe na dokonywanie przez MOPS wypłat zasiłków celowych dla osób poszkodowanych w wyniku zdarzenia z dnia 19 lipca 2015 r. Nadmieniono, że w dniu 27 lipca 2015 r. Minister Administracji i Cyfryzacji wydał wytyczne, dotyczące uruchomienia środków na zasiłki celowe w kwotach do 20 tys. zł dla osób lub rodzin poszkodowanych w wyniku zdarzeń klęskowych, mających miejsce w lipcu 2015 r. Organy administracji, w tym Kolegium, rozstrzygając tego typu sprawy, orzekały na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a nie ww. wytycznych Ministra Administracji i Cyfryzacji, które prawa nie stanowią. Podkreślono, że w sytuacji, gdy nie zostały wprowadzone żadne przepisy prawa powszechnie obowiązującego, które ustalałyby szczegółowe zasady przyznawania pomocy pieniężnej na usuwanie skutków nawałnicy z dnia 19 lipca 2015 r., pomocy tej udzielano na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej.

Odnośnie zarzutu dotyczącego nieprawidłowego wyliczenia dochodu skarżącej wyjaśniono, że ani organ I instancji, ani Kolegium nie badały spełnienia kryterium dochodowego. Wskazano, że kwestia dochodu nie miała znaczenia dla sprawy, bowiem zasiłek celowy przyznano na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który może być przyznany niezależnie od osiąganego dochodu. Natomiast zawarte w decyzji Kolegium uwaga, dotycząca posiadania przez skarżącą wyższego wykształcenia ekonomicznego, wynikała z ustaleń organu I instancji, znajdujących się w zgromadzonym materiale dowodowym, a dotyczących oceny sytuacji zawodowej skarżącej.

Odnosząc się do stanowiska organu odwoławczego wyrażonego w odpowiedzi na skargę, w piśmie procesowym z dnia 3 listopada 2016 r. ustosunkowała się do stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę skarżąca podniosła, że organ odwoławczy działał sprzecznie z zasadami współżycia społecznego. Zdaniem skarżącej zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy nadużywają prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny bierze z urzędu pod rozwagę wszelkie naruszenia prawa niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Jednocześnie należy stwierdzić, że kryterium legalności podlega uwzględnieniu w fazie orzekania w granicach wyznaczonych w art. 145-150 p.p.s.a. albo w przepisach szczególnych.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że jedynie w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Sąd administracyjny nie rozpoznaje zatem spraw merytorycznie, a bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przy wydaniu rozstrzygnięcia nie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania. Jednocześnie, odnosząc się do zarzutu skarżącej wyrażonego w piśmie procesowym z dnia 3 listopada 2016 r. podkreślenia wymaga, że przyznanie zasiłku z art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest uzależnione od spełnienia wskazanych w przepisach tej ustawy przesłanek, a nie od zasady słuszności czy też sprawiedliwości społecznej, a nawet współżycia społecznego.

Sądowa kontrola legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu skarżącej zasiłku celowego w związku ze zdarzeniem losowym w kwocie 1200 zł nie wykazała istotnych naruszeń prawa materialnego i procesowego, w związku z czym brak było podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie podstawową kwestią sporną jest wysokość przyznanego skarżącej zasiłku celowego w związku ze zdarzeniem losowym, które miało miejsce w dniu 19 lipca 2015 r. - w ocenie skarżącej jest on za niski.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia, stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 163), której wszystkie zasady i reguły organy administracyjne zobowiązane są stosować.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.

Stosownie do art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany również osobie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego lub klęski żywiołowej czy ekologicznej. Jednocześnie taki zasiłek celowy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (art. 40 ust. 3). Oznacza to, że zasiłek celowy można przyznać podmiotom, które poniosły straty spowodowane wymienionymi w ustawie okolicznościami, a jego celem ma być zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 40 ustawy o pomocy społecznej należy rozumieć w kontekście art. 39, gdyż są one ze sobą połączone, uzupełniają się, tworząc jedną normę prawną.

Art. 40 ustawy o pomocy społecznej nie jest zatem zupełnie odrębną podstawą przyznania zasiłku celowego. Do jego otrzymania niezbędne jest spełnienie wszystkich przesłanek wynikających z ustawy o pomocy społecznej. Przyznanie tego zasiłku możliwe jest jedynie takim podmiotom, które w wyniku wymienionych zdarzeń, doświadczyły braku zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Takie rozumienie tej normy prawnej zgodne jest z celem ustawy o pomocy społecznej oraz orzecznictwem sądowym. Zgodnie bowiem z wyrokiem NSA z 8 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2801/12 (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń NSA) środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej winny być przede wszystkim kierowane do osób, które zostały pozbawione lokalu, gdzie koncentrowało się ich życie i nie posiadają innego lokalu, w którym mogą mieszkać. Przeznaczenie zasiłków dla tych osób odpowiada ustawowemu celowi polityki społecznej, polegającemu na pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (por. wyrok NSA z dnia: 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 491/12; 1 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2176/11; 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 866/11; 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 570/11; 25 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1265/11, wszystkie są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Zasiłek taki nie musi być zatem wypłacony każdemu, kto jest właścicielem nieruchomości dotkniętej zdarzeniem losowym lub klęską żywiołową czy też ekologiczną. Słusznie zatem organ stwierdził, że analiza tego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wydanego na tej podstawie. Jednakże wyposażenie organu administracji publicznej w kompetencje o charakterze uznaniowym nie oznacza jego pełnej swobody, co do kształtowania treści podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności wniosku złożonego przez osobę ubiegającą się o pomoc. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony i jej rodziny, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków, liczbę osób wymagających pomocy. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, co odnosi się również do wysokości przyznanej pomocy. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia.

Należy w tym miejscu zaakcentować, iż norma prawna zawarta w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej zobowiązuje organy pomocy społecznej do uwzględnienia ich możliwości finansowych, pozwalających na realizację potrzeb zgłoszonych przez osoby ubiegające się o pomoc. W sytuacji ograniczonych środków przeznaczanych na cele pomocy społecznej i stale wzrastającej liczby osób ubiegających się o jej uzyskanie, konieczne jest stworzenie gradacji potrzeb i powiązanie jej z możliwościami finansowymi ośrodków pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza więc załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06, Lex 299415).

Organy orzekające zasady te miały na uwadze, bowiem w toku postępowania administracyjnego zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji skarżącej i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Z zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że skarżąca w dniu nawałnicy zamieszkiwała i prowadziła w uszkodzonym mieszkaniu gospodarstwo domowe. Uznano, że rodzaj uszkodzeń w starym budynku (zacieki na ścianach i suficie pomieszczeń na piętrze, spowodowane dostaniem się wody opadowej przez zerwane i uszkodzone dachówki), nie stanowi o utracie przez skarżącą możliwości przebywania i prowadzenia gospodarstwa domowego, bowiem możliwość taka istniała chociażby na poziomie parteru budynku. Ponadto w zaistniałej sytuacji kryzysowej, do ewentualnej, tymczasowej dyspozycji strony pozostawał także nowy dom. Wykonana naprawa dachu w sierpniu 2015 r., sfinansowana przez skarżącą wspólnie z jej ojcem z otrzymanych środków finansowych od firmy ubezpieczeniowej, zabezpieczyła stary przed degradacją, spowodowaną nawałnicą. Oznacza to, że niezależnie od przejścia nawałnicy, strona ma możliwość zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych w godziwych warunkach. Środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym w wyniku klęski żywiołowej i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ust. 2 ustawy winny być kierowane w pierwszej kolejności do osób, które zostały pozbawione lokalu, w którym koncentrowało się ich życie i nie posiadają innego lokalu, w którym mogą mieszkać na czas usuwania skutków klęski. W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o zasiłek celowy na pokrycie skutków takiej klęski ma zapewnione warunki bytowe, uznać należy, że ma zabezpieczone minimum egzystencji, co organ musi uwzględnić, rozważając zarówno samo przyznanie, jak i wysokość pomocy. Nie jest bowiem rolą pomocy społecznej rekompensowanie ze środków budżetu Państwa wszelkich strat poniesionych przez wnioskodawcę (por. wyroki NSA z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2120/12; z dnia 9 lutego

2012 r., sygn. akt I OSK 2249/11 oraz z dnia 8 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2801/12, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Zastosowanie przez organ powyższych kryteriów w pełni odpowiada celom ustawy o pomocy społecznej.

Co istotne, zasiłki przyznawane w trybie art. 40 ustawy nie mają charakteru odszkodowania za poniesione w wyniku zdarzeń losowych szkody. Nie mają zatem na celu zrekompensowania powstałego w majątku wnioskodawcy uszczerbku majątkowego.

Zastosowanie przez organ powyższych kryteriów w pełni odpowiada celom ustawy o pomocy społecznej.

Wbrew twierdzeniu skarżącej podstawą przyznania wnioskowanej pomocy nie jest pismo Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 27 lipca 2015 roku, nr DUSKŻiZK-WOP.865.15.2015 określające wytyczne uruchamiania środków z rezerwy celowej budżetu państwa pn. "Przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych (...)", na zasiłki celowe w kwotach do 20 tys. zł dla osób lub rodzin poszkodowanych w wyniku zdarzeń klęskowych mających miejsce w lipcu 2015 r. Pismo to ustala jedynie zasady określające sposób postępowania organów pomocy społecznej wnioskujących o udzielenie pomocy finansowej z budżetu państwa na usuwanie skutków klęsk żywiołowych. Pismo to nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego i ma charakter wewnętrznego stosowania przez organy administracji w ramach ubiegania się przez jednostki samorządu terytorialnego o pomoc finansową z budżetu państwa na usuwanie skutków klęsk żywiołowych.

Nie ulega natomiast wątpliwości, że wypłata świadczeń z pomocy społecznej w dalszym ciągu następuje na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Dodatkowy tryb postępowania, weryfikacja wniosków przez wojewodę ma jedynie na celu uruchomienie dodatkowych środków. W tym właśnie celu wójt gminy (burmistrz, prezydent miasta) przedstawia wojewodzie listę uszkodzonych lub zniszczonych budynków/lokali mieszkalnych w poszczególnych miejscowościach z adresem, opisem szkody i szacowaną kwotą każdego zasiłku. Wojewoda dokonuje wstępnej weryfikacji danych zawartych w ww. listach, sporządza zbiorczą listę zasiłków z terenu województwa i wnioskuje do Ministra Administracji i Cyfryzacji o uruchomienie środków z rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych. Następnie Wojewoda dokonuje rozdziału środków z rezerwy celowej budżetu państwa do poszczególnych jednostek.

Co do wysokości przyznanego zasiłku, prawidłowo Kolegium stwierdziło w zaskarżonej decyzji, że pomoc socjalna ze strony Państwa, w tym zasiłek celowy na pokrycie skutków powodzi ma zapewnić minimalne warunki bytowe niezbędne dla egzystencji potrzebujących, jego rolą nie jest natomiast całkowita rekompensata w szkód wyrządzonych przez ulewę. Zasiłku bowiem nie należy utożsamiać z odszkodowaniem ale z pomocą doraźną.

Zdaniem Sądu organ działający w ramach określonych przez prawo dokonał wszelkich niezbędnych kroków celem właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

W świetle powyższego zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego jak i procesowego są nieuzasadnione.

Odnośnie zarzutu dotyczącego nieprawidłowego wyliczenia dochodu skarżącej, stwierdzić trzeba, że ani organ I instancji, ani Kolegium nie badały spełnienia kryterium dochodowego. Kwestia dochodu nie miała znaczenia dla sprawy, bowiem zasiłek celowy przyznano na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który może być przyznany niezależnie od osiąganego dochodu. Natomiast zawarta w decyzji Kolegium uwaga, dotycząca posiadania przez skarżącą wyższego wykształcenia ekonomicznego, wynikała z ustaleń organu I instancji, znajdujących się w zgromadzonym materiale dowodowym, a dotyczących oceny sytuacji zawodowej skarżącej co dodatkowo przemawia za wszechstronnym zebraniem i rozpatrzeniem przez organ materiału dowodowego sprawy.

Powyższe prowadzi do wniosku, że pozbawienie dziecka skarżącego możliwości kształcenia specjalnego zgodnie z oczekiwaniami skarżącego i skierowanie go do szkoły, w której wszystkie dzieci opanowują w odpowiednim czasie umiejętności przewidziane podstawą edukacyjną może spowodować nieodwracalne problemy psychologiczne i kłopoty wychowawcze, na co też słusznie zwrócił uwagę pełnomocnik organu.

Podsumowując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty skargi są nieuzasadnione. Organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny i uznały, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania zasiłku celowego w wysokości żądanej przez skarżącą. Organy nie naruszyły granic uznania administracyjnego, obszernie uzasadniając wydane decyzje.

W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.