Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 617/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
*Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 120 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędzia WSA Anna Siedlecka /spr./ Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant Edyta Forysiak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skarg Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. P. [...] we W., T. S. i P. S. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na usunięciu nieprawidłowości w stanie technicznym budynku I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. odrzuca skargę T. S. i P. S. ; IV. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. P. [...] we W. kwotę 340,00 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego; V. zwraca T. S. od Skarbu Państwa -Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100, 00 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. P. [...] we W. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 40 000, 00 zł zobowiązaną do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji tegoż organu z dnia [...] r. Nr [...], polegającego na usunięciu nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy ul. P. wezwał do uiszczenia wymierzonej grzywny w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia na wskazany rachunek bankowy organu egzekucyjnego. Jednocześnie zagroził, że w razie niewykonania w terminie 30 dni wymaganego obowiązku, orzeczone będzie wykonanie zastępcze.

Na powyższe postanowienie wniesione zostało zażalenie przez zarządcę przymusowego Wspólnoty Mieszkaniowej, w imieniu której działał profesjonalny pełnomocnik. Wydanemu postanowieniu zarzucone zostało: zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wobec podjętych i wykonanych działań przez zobowiązanego oraz naruszenie zasad postępowania określonych w art. 7, art. 8 i art. 11 K.p.a. W uzasadnieniu zażalenia podniesione zostało, że okres 6-miesięczny na wykonanie wszystkich robót budowlanych przez Wspólnotę, określony w decyzji nakładającej obowiązki był od początku nierealny. Pomimo podjęcia przez obecnego zarządcę przymusowego działań związanych z przedłużeniem terminu wykonania nałożonych obowiązków, organy obu instancji wydały decyzję odmawiającą zmiany terminu. W zakreślonym okresie już choćby załatwienie zgody na zajęcie pasa drogowego(chodnika) w celu wykonania zabezpieczeń, trwało od miesiąca kwietnia 2011 r. do 9 maja 2011 r. (zlecono wykonanie projektu organizacji ruchu zastępczego). A od 9 maja 2011 r. trwała procedura uzyskania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego prowadzona przez ZDiUM. W chwili składania zażalenia Wspólnota dysponowała już kosztorysami inwestorskimi na wykonanie robót i trwała procedura wyłonienia wykonawcy. Niezależnie od działań zmierzających do realizacji decyzji nr [...]. w części możliwej do realizacji już w 2011 r. dokonano zabezpieczenia dachu i gzymsów. Obok obowiązków nałożonych decyzją możliwych do wykonania lecz w dłuższym czasie niż 6 miesięcy, decyzja zawiera także wskazanie obowiązków obiektywnie niemożliwych do wykonania w danym stanie faktycznym i prawnym. Budynek jako całość architektoniczna należy do dwóch Wspólnot Mieszkaniowych, tj. przy ul. [...] i [...].

Biorąc zatem pod uwagę zakres obowiązku nałożonego na zobowiązanego oraz zbyt krótki termin określony decyzją na ich wykonanie, jak również krótki termin w skarżonym postanowieniu, odwołujący podnosi zastosowanie w tych okolicznościach zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Przy czym nałożona grzywna uszczupli znacząco budżet Wspólnoty.

Działaniem takim PINB narusza zasadę określoną w art. 11 k.p.a., z której to zasady wynika, że w miarę możliwości organ ma doprowadzić do wykonania decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. W tej sprawie oczywistym jest, że decyzja jest w trakcie wykonywania. Opóźnienie w jej wykonaniu nie jest jednoznaczne z unikaniem jej wykonania. Dlatego też zastosowanie grzywny w celu przymuszenia z wyznaczonym 30 dniowym terminem do wykonania obowiązku jest nie tylko przedwczesne ale i nieuzasadnione w obecnym stanie faktycznym i na obecnym stanie działań podjętych przez Wspólnotę.

Postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach orzeczenia organ odwoławczy wskazał, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. W przypadku, gdy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. W dalszej części rozważań prawnych DWINB przywołał treść przepisów art. 1a pkt 12, art. 7 § 2, art. 121 § 2 i art. 126 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( u.p.e.a.), wyjaśniając ich znaczenie w niniejszej sprawie. Następnie odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu odnośnie zastosowania przez PINB dla miasta W. zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organ odwoławczy wyjaśnił, że zarzuty są odrębnym od zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia środkiem prawnym służącym zobowiązanemu do zwalczania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Z przepisu art. 122 § 3 u.p.e.a. wynika, iż ustawa odrębnie traktuje możliwość zgłaszania zarzutów co do sposobu prowadzenia egzekucji z przyczyn, o których mowa w art. 33 ustawy i odrębnie możliwość zaskarżenia postanowienia o nałożeniu grzywny. Przepis art. 33 pkt 8 u.p.e.a. stanowi z kolei, iż podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Tym samym przyjąć należy, że zastosowanie przez organ zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, może być zgłoszony w formie zarzutu, w terminie 7 dni od daty doręczenia tytułu wykonawczego, co też strona uczyniła, o czym świadczy zawarte w aktach przedmiotowej sprawy pismo z dnia 30 kwietnia 2012 r. skierowane do PINB.

Organ II instancji zgodził się z oceną dokonaną przez PINB, iż w przedmiotowej sprawie to właśnie grzywna w celu przymuszenia jest najłagodniejszym środkiem egzekucyjnym. Zgodnie bowiem z art. 125 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieziszczone lub nieściągnięte grzywny podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego. Z kolei zastosowanie wykonania zastępczego generuje koszty w postaci wydatków na przeprowadzenie przetargu na wykonawcę, a następnie koszty w postaci wynagrodzenia wykonawcy. Powyższe przemawia więc za zastosowaniem grzywny w celu przymuszenia.

Podnoszona z kolei kwestia zbyt krótkiego terminu wykonania obowiązku zakreślonego przez PINB w decyzji ostatecznej z dnia [...] r.(nr [...]) nie podlega rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. W kontekście powyższego, jedynie na marginesie organ podał, że PINB po rozpoznaniu wniosku Wspólnoty o zmianę decyzji nr [...] z dnia [...] r., odmówił zmiany terminu wykonania obowiązku nałożonych ww. decyzją , która została utrzymana w mocy decyzją DWINB nr [...] z dnia [...]r.

Odnosząc się do zarzutu, że "decyzja zawiera wskazanie obowiązków obiektywnie niemożliwych do wykonania w danym stanie faktycznym i prawnym", organ wskazał, że zawiera on dyspozycję art. 33 pkt 5 u.p.e.a., który stanowi, że to podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, nie zaś przesłanką zażalenia na postanowienie w sprawie grzywny w celu przymuszenia.

Ponadto kwestionowanie przez stronę skarżącą zbyt krótkiego terminu do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] r. (30 dni) jest w ocenie organu nieuzasadnione. Ustawodawca pozostawił uznaniu organowi administracyjnemu kwestię wyznaczenia powyższego terminu. Organ II instancji przypomniał stronie odwołującej, że obowiązek zawarty w ww. tytule wykonawczym nałożony został na Wspólnotę Mieszkaniową ostateczną decyzją PINB z dnia [...] r. Zatem nieuzasadnionym jest zarzucanie organowi I instancji, iż wymaga od zobowiązanego wykonania obowiązku w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienie z dnia [...]r., skoro obowiązek ten istniał już w dacie wydania decyzji z [...] r.

Organ nie podziela również stanowiska skarżącej, że wykonanie kosztorysów inwestorskich może dowodzić wykonanie obowiązku, bowiem gromadzenie dokumentacji poprzedzającej przystąpienie do realizacji obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji z [...] r. nie może uzasadniać niecelowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienie Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. P. [...], reprezentowana przez zarządcę przymusowego M. G., zastępowaną przez pełnomocnika profesjonalnego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając mu:

1) przekroczenie zasady swobodnej oceny faktów oraz nie ustosunkowanie się do podniesionego w zażaleniu zarzutu zamiany środka przymusowego w środek karny,

2) naruszenie zasad ogólnych postępowania określonych w art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a.,

3) nieuwzględnienia faktu złożenia do GINB przez członków Wspólnoty T. S. i P. S. zażalenia na postanowienie DWINB z dnia [...] r. i niezawieszenia postępowania do czasu uzyskania rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego skarżąca Wspólnota wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia o orzeczenie o kosztach postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono te same okoliczności co w zażaleniu na postanowienie, tj. zbyt krótki termin na wykonanie obowiązków ustalony w decyzji nr [...]; zaawansowanie prac związanych z wykonaniem obowiązków (dokonano zabezpieczeń gzymsu, przygotowano kosztorysy i prowadzono procedurę wyłonienia wykonawcy, gromadzono środki pieniężne na sfinansowanie remontu na utworzonym w czerwcu 2011 r. funduszu remontowym); fakt zmiany zarządcy przymusowego (obecny zarządca wykonuje swoje obowiązki praktycznie dopiero od stycznia 2011 r.), który to zarządca dopiero rozpoczął realizację prac koniecznych do wykonania decyzji. Oczywistym jest, w ocenie strony skarżącej, że w tak krótkim czasie nie jest możliwe wykonanie remontu, tym samym grzywna mająca stanowić środek przymuszenia traci ten charakter i staje się rzeczywistą karą za niedotrzymanie terminu wskazanego w decyzji PINB nr [...].

Takim działaniem PINB oraz DWINB narusza zasadę określoną w art. 11 k.p.a., z której wynika, że w miarę możliwości organ ma doprowadzić do wykonania decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. W tej sprawie oczywistym jest, że decyzja jest w trakcie wykonywania i nie stanowi to o woli jej niewykonania. Dlatego też zastosowanie grzywny w celu przymuszenia jest nie tylko przedwczesne, ale i nieuzasadnione w obecnym stanie faktycznym i na obecnym etapie działań podjętych przez Wspólnotę. Celem podstawowym i nadrzędnym postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia jest doprowadzenie do wykonania obowiązku, a nie karanie za jego nieterminowe wykonywanie.

W odrębnej skardze T. S. i P. S. na postanowienie DWINB z dnia [...] r. (nr [...]) zarzucono naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia PINB z dnia [...] r. nr [...], pomimo, że postanowienie to wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 120 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

2) art. 7 w zw. z art. 77 ust. 1 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego co do osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku nałożonego na zobowiązaną Wspólnotę Mieszkaniową z pominięciem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] r.(sygn. akt [...]) ustanawiającego M. G. zarządcą przymusowym nieruchomości przy ul. P. [...] w celu reprezentowania Wspólnoty oraz wykonywania zarządu nieruchomością w zakresie czynności zwykłego zarządu i załatwiania w postępowaniu egzekucyjnym sprawy nałożenia grzywny z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu właścicieli lokali w tym skarżących, tworzących Wspólnotę Mieszkaniową,

3) art. 8 k.p.a. poprzez nie dostrzeżenie, iż organ I instancji w podstawie prawnej postanowienia pominął przepis art. 120 § 2 u.p.e.a. i poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o nałożeniu grzywny na Wspólnotę Mieszkaniową z pominięciem zarządcy przymusowego,

4) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. i art. 120 § 2 u.p.e.a. poprzez nie wskazanie w treści uzasadnienia ustawowych przesłanek warunkujących nałożenie grzywny na zobowiązana Wspólnotę Mieszkaniową z pominięciem zarządcy przymusowego, w sytuacji gdy organ obligatoryjnie nakłada grzywnę na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem przez zobowiązanego obowiązku, a fakultatywnie może na jednostkę organizacyjną, pod warunkiem wykazania, iż nałożenie grzywny jest niezbędne dla przymuszenia wykonania obowiązku,

5) art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 140 k.p.a., art. 6 ustawy o własności lokali w zw. z art. 33¹ § 1 k.c. i w zw. z art. 38 k.c., art. 26 ust. 1 ustawy o własności lokali i art. 935 § 1 i § 3 w zw. z art. 615 k.p.c. poprzez przyjęcie, że "poszczególni członkowie Wspólnoty dojdą do porozumienia i podejmą skuteczne kroki w celu wykonania nakazanego obowiązku bez ponoszenia zbędnych kosztów" w sytuacji, gdy osoba uprawnioną do składania oświadczeń woli za Wspólnotę Mieszkaniową jest zarządca przymusowy, który kieruje sprawami Wspólnoty Mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz.

Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia PINB i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wspólnoty Mieszkaniowej i skargę T. S. i P. S., D. Wojewódzki Inspektor nadzoru Budowlanego wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. Sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Wr 617/12 i o sygn. akt II SA/Wr 618/12 i prowadzić pod sygn. akt II SA/Wr 617/12.

Na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. pełnomocnik organu wniósł jak w odpowiedzi na skargę oraz o odrzucenie skargi T. S. i P. S..

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga Wspólnoty Mieszkaniowej podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 169 ze zm.), kognicji sądowoadmnistracyjnej została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie legalności.

W badanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. (nr [...]) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] r. (nr [...]) o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w kwocie 40.000,00 zł na Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. P. [...] we W..

Zastosowana przez organ instytucja grzywny w celu przymuszenia jest środkiem stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym, którego celem jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jako środek przymuszający, jak już sama nazwa tego środka wyjaśnia jego charakter, ma na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego określonego obowiązku. W badanej sprawie źródłem tego obowiązku jest ostateczna decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] r. Nr [...] zobowiązująca Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. P. [...] we W. do usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, poprzez wykonanie robót budowlanych szczegółowo wymienionych w osnowie decyzji.

Nie ulega wątpliwości, że dopóki istnieje w obrocie prawnym wymieniona decyzja, wynikające z niej obowiązki muszą być wykonane, a w razie bezczynności zobowiązanego wierzyciel obowiązany jest, na mocy art. 6 ustawy egzekucyjnej, uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonych obowiązków.

W tych warunkach analizując treść zaskarżonych postanowień (I i II instancji) o zastosowaniu środka egzekucyjnego, Sąd doszedł do przekonania, że są one wadliwe, z powodu naruszenia przepisu art. 120 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz.U. z 2012 r. poz.1015). Przepis ten (§2) wyraźnie określa na kogo nakłada się grzywnę w celu przymuszenia, gdy zobowiązanym do wykonania obowiązku jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Tak więc według wskazanego przepisu grzywnę nakłada się na ustawowego przedstawiciela zobowiązanego lub na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju, jakim jest egzekwowany obowiązek. Tak więc te podmioty powinny być adresatami postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Dopiero wówczas, jeżeli jest to niezbędne dla przymuszenia wykonania obowiązku, dodatkowo już tylko organ egzekucyjny może nałożyć taką grzywnę na zobowiązaną osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej.

Przepis ten, zdaniem Sądu, wyraźnie zatem rozróżnia osobę zobowiązaną do wykonania obowiązku i osobę na którą organ egzekucyjny nakłada grzywnę w celu przymuszenia. W przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, osobami na które można nałożyć grzywnę w celu przymuszenia, będą osoby (określone co do tożsamości), do których należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Najczęściej będą to konkretni pracownicy danej jednostki, którzy w zakresie swoich obowiązków będą mieli zlecone zadania, do bezpośredniej realizacji obowiązku podmiotu zobowiązanego. Ale również w określonych sytuacjach, mogą to być np. organy danej osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadajacej osobowości prawnej. W sytuacji zaś, gdy zobowiązanym jest wspólnota mieszkaniowa, osoby odpowiedzialne za wykonanie obowiązku należy poszukiwać w oparciu o uchwały konkretnej wspólnoty, podejmowane na postawie przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. Nr 85, poz. 388 ze zm.), ewentualnie inny podmiot działający w imieniu wspólnoty ustanowiony np.przez sąd powszechny. Podkreślenia wymaga, że instytucja wspólnoty mieszkaniowej została wprowadzona do polskiego systemu prawnego w art. 6 tej ustawy. Ustawodawca formułując wskazany przepis, stwierdził, że ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Konkretna wspólnota powstaje więc ex lege(z mocy prawa), w chwilą ustanowienia pierwszej własności lokalu w danej nieruchomości. Omawiany podmiot nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego. Wspólnoty mieszkaniowe nie są też rejestrowane w urzędzie rejestrowym. Stąd wątpliwości budziła pozycja prawna wspólnoty mieszkaniowej o obrocie prawnym, a mianowicie, czy wspólnota mieszkaniowa jest stosunkiem cywilnoprawnym łączącym właścicieli lokali – powiązanych stosunkiem przymusowej współwłasności nieruchomości wspólnej, czy też odrębną jednostką organizacyjną (w świetle art. 6 zdanie 2 ustawy o własności lokali, wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana). O pozycji prawnej wspólnoty mieszkaniowej przesądził Sąd Najwyższy w chwale 7 sędziów z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt III CZP 65/07, stwierdzając, że "Wspólnota mieszkaniowa, działając w ramach przyznanej jej zdolności prawnej, może nabywać prawa i obowiązki do własnego majątku i nadał jej moc zasady prawnej". Oznacza to, że wspólnotę mieszkaniową tarkować należy jako jednostkę organizacyjną, osobę ustawową (art. 33¹ k.c.).

Zatem obowiązkiem organu egzekucyjnego jest ustalenie, kto bezpośrednio jest odpowiedzialny za realizację egzekwowanego obowiązku zobowiązanego, i wówczas dopiero możliwe będzie zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Grzywnę kieruje się bowiem do podmiotu konkretnie zindywidualizowanego, albowiem jak to już wcześniej zostało stwierdzone grzywna ta jest środkiem przymuszającym konkretną osobę do realizacji obowiązku. Tak więc

art. 120 § 2 u.p.e.a. wyraźnie precyzuje tę zasadę poprzez określenie w stosunku do kogo personalnie należy taką grzywnę skierować, w sytuacji gdy zobowiązanym jest jednostka organizacyjna, osoba prawna lub osoba fizyczna działająca przez ustawowego przedstawiciela ustawowego. W przepisie tym chodzi o wywarcie presji na właściwą osobę odpowiedzialną za zapewnienie wykonania egzekwowanego obowiązku.

Dopiero w ostatnim zdaniu art. 120 § 2 ustawodawca dodał, że jednocześnie może być nałożona grzywna bezpośrednio na zobowiązaną osobę prawną lub jednostkę organizacyjną, jeżeli jest to niezbędne dla przymuszenia wykonania obowiązku.

Właściwe odkodowanie normy prawnej, która ma zastosowanie w danej sprawie, ma istotne znaczenie do poprawnego wydania orzeczenia przez organ administracyjny.

Z przedłożonych Sądowi akt kontrolowanej sprawy wynika, że stroną zobowiązaną do wykonania obowiązku jest Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. P. [...] we W.. Oznacza to, że w postępowaniu jurysdykcyjnym prawidłowo organ uznał, że wspólnota mieszkaniowa stanowi jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej ( osobę ustawową, ułomną osobę prawną). Tak funkcjonujący podmiot musi posiadać przede wszystkim zarząd (art. 20 u.w.l.), który będzie kierował sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentował ją na zewnątrz i w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali ( art. 21 u.w.l.), ewentualnie, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. P. [...] posiada zarządcę przymusowego ustanowionego przez sąd powszechny, który działa w jej imieniu i reprezentuje ją na zewnątrz.

Zatem w niniejszej sprawie dla określenia osoby, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem egzekwowanego obowiązku przez wspólnotę, konieczne jest sięgniecie do dokumentów wspólnoty i dokonanie ich analizy pod kątem wymogu art. 120 § 2 u.p.e.a. i ustalenia osoby bezpośrednio odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku zobowiązanego (Wspólnoty).

W niniejszej sprawie organy obu instancji pominęły ustalenie tej kwestii, nakładając grzywnę w celu przymuszenia wyłącznie na jednostkę organizacyjną (Wspólnotę) z pominięciem regulacji art. 120 § 2 u.p.e.a. Nałożenie grzywny w celu przymuszenia wyłącznie na jednostkę organizacyjną – Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. P. [...] we W., z pominięciem osoby odpowiedzialnej w tej jednostce za wykonanie egzekwowanego obowiązku, stanowi naruszenie art. 120 § 2 u.p.e.a.

W tej sytuacji rozpoznając ponownie sprawę, organ egzekucyjny winien dokonać ustaleń w zakresie wskazania osoby odpowiedzialnej we Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. P. [...] za wykonanie egzekwowanego obowiązku i wówczas dopiero, w przypadku gdyby w dalszym ciągu obowiązek nie był wykonany, należy zastosować środek prawny w stosunku do właściwego podmiotu.

W konsekwencji Sąd uznał, że z powodu naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uchylić. Zamieszczenie w wyroku orzeczenia stwierdzającego niemożność wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku wynika z treści art. 152 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach oparto o przepis art. 200 tej ustawy.

Odnośnie zaś orzeczenia zawartego w pkt III wyroku odrzucającym skargę T. S. i P. S., Sąd uznał, że skarżący nie mają interesu prawnego w skarżeniu postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia na Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. P. [...] we W., w postępowaniu sądowoadministracyjnym..

Zgodnie z treścią art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Druga kategoria natomiast to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2004).

W związku z powyższym bezspornym jest, iż o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa materialnego. Przymiotu strony nie ma natomiast osoba, która swój udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu faktycznego.

W postępowaniu administracyjnym, do którego zalicza się też postępowanie egzekucyjne, interes prawny musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, zaś w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Uprawnienie do złożenia skargi uzależnione jest więc od wykazania interesu prawnego pojmowanego jako istnienie związku między strefą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Stąd osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego.

Do uznania za podmiot uprawniony do wniesienia skargi, a w konsekwencji rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym sporu o zgodność z prawem zaskarżonego aktu na zasadzie art. 50 p.p.s.a. nie wystarczy fakt bycia właścicielem jednego z wyodrębnionych lokali w budynku przy ul. P. [...] we W.. Ponadto o tym czy ma się interes prawny nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie strony skarżącej, ale okoliczność czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako interes prawny. Legitymacja do wniesienia skargi wynikająca z tak rozumianego interesu prawnego musi istnieć obiektywnie, a nie dlatego, że ocenę taką wyraża podmiot wnoszący skargę. W badanym postępowaniu egzekucyjnym stroną jest zobowiązany, a nie pojedynczy właściciel lokalu mieszkalnego. Adresatem skarżonego postanowienia była Wspólnota Mieszkaniowa, wobec czego interes skarżących T. S. i P. S. - członków Wspólnoty Mieszkaniowej – jest zdaniem Sądu tylko interesem faktycznym.

Aby można było więc mówić o interesie prawnym uprawniającym dany podmiot do wniesienia skargi, podmiot ten musi wykazać, że winien brać udział w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jako strona tych postępowań.

W niniejszej sprawie skarżący nie wykazali swojego indywidualnego, konkretnego i aktualnego interesu prawnego uprawniającego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na skarżone postanowienie.

W tych okolicznościach na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a. skargę T. S. i P. S. należało odrzucić jako niedopuszczalną.