Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 792/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt. 1 lit a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 4 listopada 2022 r., nr SKO.420.157.2022 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Słupska z dnia 27 września 2022 r., nr MOPR.VI-5413/1285/DW/09/2022/O.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 4 listopada 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Słupska z dnia 27 września 2022 r. o odmowie przyznania H. S. (dalej również jako "strona", "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") dodatku węglowego.

Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2022 r. H. S. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku o przyznanie dodatku węglowego, oświadczając, że wraz J. A. S. zamieszkuje w S. przy ul. [...] w budynku wielorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania. Wnioskodawczyni oświadczyła we wniosku, że głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. W formularzu wniosku zaznaczono, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej jako "u.d.w.") informacje przedstawione we wniosku o wypłatę dodatku węglowego składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Decyzją z dnia 27 września 2022 r. (nr MOPR.VI.-5413/1285/DW/09/2022/O) Prezydent Miasta Słupka odmówił wnioskodawczyni przyznania dodatku węglowego.

W decyzji zacytowano treść art. 2 ust. 1 u.d.w., który stanowił, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowy, w przypadku gdy głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchunia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe zasilane paliwami stałymi (rozumianymi zgodnie z art. 2 ust. 3 u.d.w. jako węgiel kamienny, brykiet, lub palet zawierający co najmniej 85 % węgla kamiennego), wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438 ze zm., dalej jako "u.c.e.e.b") do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Powołano także treść art. 2 ust. 15 u.d.w., który stanowił, że prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 u.c.e.e.b.

Mając na uwadze powyższe organ wskazał, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródle spalania paliw, która została zgłoszona do centralnej ewidencji emisyjności budynków, jako główne źródło ogrzewania wskazany został kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy. Z tego względu odmówiono przyznania dodatku węglowego, ponieważ jak ustalił organ do ewidencji zgłoszono i ujawniono w niej inne źródłowo ogrzewania niż to, które uprawnia do otrzymania dodatku węglowego stosownie do art. 2 ust 1 u.d.w.

Jak wynika z akt sprawy powyższe organ ustalił w oparciu o deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w odniesieniu do nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] jako budynku wielorodzinnego (11 lokali mieszkalnych), która została pierwotnie złożona w dniu 7 marca 2022 r. poprzez wypełnienie formularza zgłoszenia przez zarządzającego tą nieruchomością to jest P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej jako "P. S."), gdzie jako jedyne źródło c.o. wpisano kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy.

Stronie doręczono decyzję w dniu 4 października 2022 r. Pismem złożonym osobiście w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Słupsku w dniu 10 października 2022 r. H. S. wskazała, że "odwołuje się od decyzji MOPR.VI.-5413/1285/DW/09/2022/O". Treść uzasadnienia odwołania została ograniczona do następującego wskazania: "Nastąpiła pomyłka mam centralne etażowe na węgiel PGM pomylił się".

Decyzją z dnia 4 listopada 2022 r. (nr SKO.420.157.2022) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako prawidłową.

Organ odwoławczy stanął bowiem na stanowisku, że nawet uwzględniając błędne podanie źródła ciepła przez P. S. i późniejsze skorygowanie deklaracji przez zarządcę, fakt ten w świetle przepisów ustawy o dodatku węglowym nie mógł mieć znaczenia dla rozpoznania wniosku strony, ponieważ nastąpił po dniu 11 sierpnia 2022 r. wskazanym w art. 2 ust. 1 u.d.w.

W uzasadnieniu podkreślono, że w związku wnioskiem strony dokonano jego weryfikacji, biorąc pod uwagę, że ze złożonej w dniu 7 marca 2022 r. deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dla lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...] wynika, że jako główne źródło ogrzewania wskazany został kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy. Wykluczało to zatem w ocenie organu przyznanie stronie wnioskowanego dodatku węglowego. Dodatek węglowy przysługuje bowiem wyłącznie w sytuacji, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest paliwo stałe, przez które rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Bezsprzecznie zatem gazu nie sposób uznać za paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w.

Kolegium dostrzegło, że w dniu 5 października 2022 r., dokonano zmiany w złożonej uprzednio deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw dla lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...]. Zmiana ta polegała na wpisaniu obok dotychczas deklarowanego źródła ogrzewania i wykorzystywanego paliwa, kotła na paliwo stałe.

W tym miejscu organ zauważył jednak, że z treści art. 2 ust. 1 u.d.w. w sposób jednoznaczny wynika, że dokonana po 11 sierpnia 2022 r. modyfikacja złożonej deklaracji, poprzez wskazanie źródła ogrzewania i paliwa, która spowodowała uzyskanie uprawnienia do pobrania dodatku węglowego, który wcześniej by nie przysługiwał, sprawia, że dodatek węglowy nie może być przyznany. Wiążący bowiem dla organów administracji jest stan ujawniony przez stronę w złożonej deklaracji na dzień 11 sierpnia 2022 r. Skoro więc w przedmiotowej sprawie, deklarację poprawiono dopiero po 11 sierpnia 2022 r., wykluczało to przyznanie dodatku węglowego.

Odnosząc się zatem do zarzutów strony, jakoby pierwotnie złożoną deklarację dotyczącą ogrzewania zajmowanego przez nią lokalu mieszkalnego wypełnił błędnie profesjonalny zarządca budynku i poprawił ją dopiero w dniu 5 października 2022 r., Kolegium stwierdziło, że w świetle obowiązujących przepisów ustawy o dodatku węglowym, okoliczności te pozostawały bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustawodawca bowiem w sposób jednoznaczny ustalił datę końcową (11 sierpnia 2022 r.), do której można dokonywać zmian w złożonej deklaracji. Zobowiązał przy tym organy administracji, do weryfikowania wniosków o dodatek węglowy, w oparciu o dane z deklaracji zawarte w centralnej ewidencji emisyjności budynków - według stanu na dzień 11 sierpnia 2022 r. Tym samym w ocenie Kolegium, żaden przepis ustawy, nie daje organom uprawnienia do badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., a stanem rzeczywistym, ani tym bardziej ustalania przyczyn i osób ponoszących odpowiedzialność za wadliwe wypełnienie deklaracji. Rolą organów administracji jest de facto sprawdzenie, czy wniosek o przyznanie dodatku węglowego znajduje oparcie w danych w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. i bezwzględna odmowa przyznania rzeczonego świadczenia w przypadku stwierdzenia, że strona nie deklarowała ogrzewania gospodarstwa domowego węglem i paliwami węglopochodnymi. Końcowo wskazano, że jeśli zdaniem strony odpowiedzialność za wadliwe wypełnienie deklaracji dotyczącej jej lokalu mieszkalnego ponosi profesjonalny zarządca nieruchomości, to dla ewentualnych roszczeń wobec niego właściwa wydaje się droga procesu cywilnego, a nie postępowanie administracyjne.

H. S. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku dotyczącą dodatku węglowego (decyzja nr SKO.420.157.2022) w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Skarżąca zaznaczyła, że sprawa z jej wniosku została rozparzona negatywnie z przyczyny błędnego wykazania źródła ogrzewania przez P. Sp. z o.o. w S. Skarżąca podniosła, że informacje dostarczone przez "wspólnotę mieszkaniową" były nieprawdziwe, ponieważ skarżąca od prawie 20 lat nie korzysta z ogrzewania gazowego, jak i nie ma podłączenia gazowego w mieszkaniu, które ogrzewa od 20 lat tylko kotłem węgłowym. W załączeniu do skargi przesłano "sprostowany wniosek z P. Sp. z o.o. w S.", to jest deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w której wskazano, że wypełnienie formularza nastąpiło w dniu 5 października 2022 r., a jako rodzaj i liczbę źródeł ciepła zainstalowanych w budynku oraz eksploatowanych w lokalu przy ul. [...] w S. wskazano równolegle ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny (w liczbie 1) oraz kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy (w liczbie 1).

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że wniesiona skarga jest zasadna.

Przedmiotem skargi strona uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 4 listopada 2022 r. (nr SKO.420.157.2022), utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Słupska z dnia 27 września 2022 r. (nr MOPR.VI.-5413/1285/DW/09/2022/O), którą odmówiono skarżącej przyznania dodatku węglowego.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm., dalej jako "u.d.w."), a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.

Poza sporem pozostaje, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełniania warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Ustalenie zatem w toku sprawy, że mieszkanie ogrzewane jest przez urządzenie grzewcze zasilane gazem istotnie wyklucza możliwość przyznania dodatku węglowego.

Co jednak istotne wskazana okoliczność nie została jednoznacznie ustalona w toku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania. Organy uznały bowiem, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. główne źródłowo ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. - nawet jeżeli stanowi to wynik pomyłki zarządcy budynku wielorodzinnego, a zatem być może sprzecznie z rzeczywistym stanem faktycznym - stanowi to wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.

Organy ustaliły zatem w sprawie jedynie to, że główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącej jako zasilane gazem zostało zgłoszone w deklaracji w dniu 7 marca 2022 r. i takie też figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków we wskazanej w art. 2 ust. 1 u.d.w. dacie, to jest w dniu 11 sierpnia 2022 r. Mając na uwadze, że w złożonym wniosku o przyznanie dodatku węglowego skarżąca pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń wskazała, że ogrzewa gospodarstwo domowe kotłem na paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w., poczynione przez organy ustalenie należy uznać za niewystarczające dla dokonania oceny wniosku skarżącej. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącej, a treścią ujawnioną w centralnej ewidencji emisyjności budynków zaistniały bowiem wątpliwości co do faktycznego źródła jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącej.

Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle treści art. 2 ust. 1 u.d.w. Szczególnie, że w sprawie dostrzeżono, że deklaracja dotycząca źródła ogrzewania została następnie w dniu 5 października 2022 r. zmieniona przez P. S. jako zarządcę nieruchomości budynku wielogodzinnego przy ul. [...] w S., który to podmiot - a nie skarżąca - jest zgodnie z art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, podmiotem obowiązanym i uprawnionym do złożenia deklaracji o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c tej ustawy. W aktach sprawy znajduje się bowiem deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w odniesieniu do nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] jako budynku wielorodzinnego (11 lokali mieszkalnych), która została ponownie złożona przez P. S. na podstawie wypełnionego w dniu 5 października 2022 r. formularza zgłoszenia, gdzie wskazano dwa zainstalowane i eksploatowane źródła ciepła, to jest: "ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny" oraz "kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy"). W chwili wydania zaskarżonej decyzji (4 listopada 2022 r.) w centralnej ewidencji emisyjności budynków nie można było już zatem odnaleźć zapisu aby ogrzewanie mieszkania przy ul. [...] w S. było zasilane gazem, lecz przeciwnie, że jednym z głównych źródeł ogrzewania tego gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe.

W ocenie Sądu, powyższe jednoznacznie ilustruje, że dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wykładnia art. 2 ust. 1 u.d.w. prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem. Organ zajął bowiem stanowisko, że wskazana w powołanym przepisie data, to jest 11 sierpnia 2022 r. stanowi jedyny wyznacznik dla weryfikacji źródła ogrzewania danego gospodarstwa domowego poprzez sprawdzenie jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków.

Dokonana przez organ wykładnia wskazanego przepisu jest błędna. Z literalnego brzmienia wskazanego przepisu art. 2 ust. 1 u.d.w., w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, przede wszystkim nie wynikają przyjęte przez organ wnioski, to jest powiązanie go z art. 15 u.d.w. w ten sposób, iż przyjęto, że dokonywana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta weryfikacja wniosku o dodatek węglowy, o której mowa w tym przepisie, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, musi i może być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie jakiego rodzaju źródło ogrzewania figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nawet jeśli okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że w tej dacie mieszkanie było ogrzewane w inny sposób niż to wykazano w ewidencji (np. tak jak w przedmiotowej sprawie na skutek błędu zarządcy wielorodzinnego budynku, w którym mieszczą się mieszkania komunalne).

W zaskarżonej decyzji organ stanął bowiem na stanowisku, że nawet uwzględniając błędne podanie źródła ciepła przez P. S. i późniejsze skorygowanie deklaracji przez zarządcę, fakt ten w świetle przepisów ustawy o dodatku węglowym nie mógł mieć znaczenia dla rozpoznania wniosku strony, ponieważ nastąpił po dniu 11 sierpnia 2022 r. wskazanym w art. 2 ust. 1 u.d.w. Stanowisko to w ocenie Sądu, nie tylko nie znajduje uzasadnienia w literalnej treści art. 2 ust. 1 w zw. z art. 15 u.d.w., ani nie uzasadnia go cel wprowadzenia wskazanych przepisów, ale przede wszystkim wprost przeczy mu treść art. 15a-15e cytowanej ustawy.

W przedmiotowej sprawie nie uwzględniono bowiem, że na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm., dalej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 15 u.d.w. do treści tej ustawy art. 15a-15b.

Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Jednocześnie na mocy przepisu o charakterze przejściowym (art. 52 ustawy zmieniającej) jednoznacznie doprecyzowano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą zmieniającą.

Mając na uwadze powyższą nowelizację, stwierdzić więc trzeba, że postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącej o przyznanie dodatku węglowego złożonym w dniu 29 sierpnia 2022 r. było już wszczęte, lecz jeszcze nie zakończone w dniu 20 września 2022 r. Jednocześnie też organy rozpoznając ten wniosek po wskazanej dacie (20 września 2022 r.) miały obowiązek respektować treść art. 15a - 15e ustawy u.d.w.

Zgodnie z art. 15a ustawy u.d.w. dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).

Już z treści wskazanego przepisu wynika więc, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty. Tym samym pominięcie przez organ w toku postępowania dowodów wskazujących i zawierających informację, że złożona do dnia 11 sierpnia 2022 r. deklaracja dotycząca mieszkania przy ul. [...] w S. została błędnie wypełniona przez zarządcę budynku, jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako "k.p.a."). Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postepowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały wskazanym w art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom. Do wydania zaskarżonej decyzji zostało bowiem pomimo posiadania przez organ informacji znajdujących potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, że zarządca nieruchomości skorygował deklarację wskazując, że mieszkanie komunalne zajmowane przez skarżącą jest ogrzewane jednym z urządzeń, którego użytkowanie z wykorzystaniem paliwa stałego powoduje spełnienie podstawowej przesłanki przyznania dodatku węglowego.

Dostrzec też należy, że z akt administracyjnych nie wynika, aby organy poinformowały wcześniej stronę stosownie do obowiązku wynikającego z art. 79a ustawy k.p.a. o możliwości wydania decyzji niezgodnej z żądaniem strony poprzez wskazanie przesłanek zależnych od strony, które w ocenie organu na dzień wysłania informacji nie zostały spełnione lub wykazane.

Kolejne wprowadzone nowelizacją przepisy to jest art. 15b-15e ustawy u.d.w. w ocenie Sądu potwierdzają, że stanowisko organu zasadzające się na tym, że w sprawach dotyczących dodatku węglowego nie przeprowadza się postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza zbadanie stanu ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nie znajduje oparcia w przepisach prawa.

Zgodnie bowiem z art. 15b ustawy u.d.w. jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.

Dalej zaś wskazano, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art.15c) oraz że w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 15d ), gdzie niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 15e).

W świetle powołanych przepisów art. 7 i art. 77 § k.p.a. oraz przepisów art. 15a i następnych u.d.w. Sąd uznał za nieuprawniony wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku pogląd, jakoby żaden przepis ustawy nie dawał organom uprawnień do badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., a stanem rzeczywistym. Przeciwnie, ustalenie powyższego stanowiło obowiązek organu. Jego naruszenie w przedmiotowej sprawie jest zaś tym bardziej oczywiste, że organ w istocie nie zakwestionował, ani tego, że mieszkanie skarżącej może być jak wskazała we wniosku ogrzewane węglem, ani też, że widniejący w okresie od 3 marca 2022 r. do 5 października 2022 r. w ewidencji emisyjności budników zapis, że mieszkanie jest ogrzewane gazem wynikał z dokonanego przez zarządcę budynku niezgodnego ze stanem faktycznym zgłoszenia, które zostało skorygowane.

Zdaniem Sądu sytuacja, w której analiza wniosku o przyznanie dodatku węglowego już na wstępie wykazuje, że wnioskodawca wskazuje w nim inne źródło ogrzewania niż widniejące w centralnej ewidencji emisyjności budynków powinna być uznana za wystąpienie w sprawie wątpliwości co do faktycznego stanu sprawy, które powinny zostać wyjaśnione przy zastosowaniu ogólnych zasad postępowania dowodowego wynikających z k.p.a., przy uwzględnieniu że nie są one wyłączone z zastosowania na mocy przepisów ustawy o dodatku węglowym, w której m.in. poprzez regulację zawartą w art. 15a-15e podkreślono konieczność ich wyjaśnienia. Odnosząc się zaś do okoliczności przedmiotowej sprawy dodać trzeba, że tego rodzaju rozbieżność należy uznać za rozstrzygniętą, jeżeli już na etapie rozpoznawania wniosku strony organ posiada jednoznaczne dowody, że tego rodzaju rozbieżność nie wynikała ze zmian stanu faktycznego (np. zmiany sposobu ogrzewania mieszkania) ale tylko i wyłącznie z błędnego (a więc właśnie sprzecznego ze stanem faktycznym) wypełniania przed dniem 11 sierpnia 2022 r. deklaracji dotyczącej źródeł ogrzewania przez zarządcę budynku wielorodzinnego, w ramach którego mieści się mieszkanie wnioskodawcy. Nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, do której w istocie prowadzi dokonana przez ograny interpretacja art. 2 ust. 1 w zw. z art. 15 u.d.w., przy pominięciu art. 15a -15e tej ustawy, że nawet jeśli mieszkanie jest ogrzewane kotłem na paliwo stałe, kominkiem, kozą, ogrzewaczem powietrza, trzonem kuchennym, piecokuchnią, kuchnią węglową lub piecem kaflowym na paliwo stałe zasilane paliwami stałymi, to wnioskodawca nie może otrzymać dodatku węglowego, z uwagi na błąd zarządcy budynku co do podania w zgłoszeniu odpowiadającego temu stanowi faktycznemu źródła ogrzewania. Dotyczy to w ocenie Sądu tylko sytuacji oczywistych, to jest takich, w których na prawdziwość danych wskazanych we wniosku o przyznanie dodatku węglowego wskazuje dokonana przez uprawniony podmiot korekta zgłoszenia do centralnej ewidencji emisyjności budynków.

Z powyższych względów z uwagi na błędną wykładnię art. 2 ust. 1 w zw. z art. 15 u.d.w. oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 15a i następnych ustawy u.d.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Słupska.

Wskazania co dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie dodatku węglowego, powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, art. 15, art. 15a-15e ustawy u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego, gdzie zadaniem organów będzie jednoznaczne ustalenie głównego źródła ogrzewania mieszkania zajmowanego przez wnioskodawczynię przy ul. [...] w S. na podstawie już posiadanych informacji oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej.