Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 460/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 17 lutego 2022 r.nr OA.7721.19.32.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia 30 listopada 2021 r. nr NB.5160.32.2020.AP; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżącego B. S. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. S. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 17 lutego 2022 r. nr OA.7721.19.32.2021, wydana w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności robót budowlanych.

Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że w piśmie z dnia 11 września 2020 r. Skarżący zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB" lub "organ I instancji") o wszczęcie postępowania w przedmiocie nieprawidłowości związanych z budową kanalizacji deszczowej w obrębie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w [...]. Zawiadomieniem z dnia 23 września 2020 r. nr [...] organ I instancji poinformował strony o wszczęciu na wniosek Skarżącego postępowania administracyjnego w sprawie legalności robót budowlanych wykonanych na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w [...].

Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] umorzył w całości postepowanie administracyjne prowadzone we wskazanej wyżej sprawie.

Organ I instancji podał, że w dniu 12 stycznia 2021 r. przeprowadził oględziny w terenie, które potwierdziły zrealizowanie na wnioskowanych działkach sieć kanalizacji deszczowej. Ustalono, że pokrywy studzienek kanalizacji znajdują się na poziomie terenu działek, za wyjątkiem studzienki nr [...], która była zdewastowana i zaniżona o około 37 cm. Ponadto stwierdzono, ze do ww. studzienki spływa woda z wykonanego prowizorycznie rowu o długości około 40 m i głębokości 70 cm, przekopanego po przekątnej działki nr [...]. W dniu 27 maja 2021 r. przeprowadzono z kolei oględziny i rozprawę administracyjną z udziałem stron, które wykazały rozkopany teren wokół studzienki nr [...] oraz wykonany do niej przekop. Stwierdzono również, że teren działek objętych postępowaniem w pasie o szerokości 1,5 m w sąsiedztwie drogi dojazdowej do posesji przy ul. [...] znajduje się poniżej poziomu drogi, a dalej w kierunku posesji przy ul. [...] ukształtowany jest nieregularnie – odnotowano miejscowe podniesienia oraz obniżenia względem drogi dojazdowej. Teren działek nr [...] jest podniesiony względem drogi dojazdowej, natomiast teren działek nr [...] pozostał na poziomie drogi dojazdowej.

Ustalono, że sieć kanalizacji deszczowej została zrealizowana przez Gminę [...] na podstawie przyjętego bez sprzeciwu zgłoszenia z dnia 7 marca 2017 r., obejmującego budowę kanalizacji deszczowej w rejonie ulic: [...], [...], [...] i [...]., z wylotami do rowu [...] i rzeki [...], przebudowę sieci gazowej oraz przyłącza wodociągowego, m.in. na działkach nr [...] w [...]. Budowa obiektu została zakończona, a w dniu 25 maja 2020 r. inwestor zawiadomił PINB [...] o zakończeniu realizacji inwestycji. Zawiadomienie o zakończeniu budowy zostało przejęte bez sprzeciwu ze strony organu nadzoru budowlanego szczebla powiatowego. W toku postępowania uzyskano geodezyjną inwentaryzację powykonawczą spornej sieci, z której wynika, że różnice między projektowaną a wykonaną rzędną pokryw studzienek wynoszą od 1 cm do 18 cm, zaś sam geodeta stwierdził, że sieć został zrealizowana zgodnie z projektem budowlanym.

Zdaniem organu I instancji, zgromadzony materiał dowodowy, w tym zeznania świadków wskazuje, że sporna inwestycja została wykonana zgodnie z projektem budowlanym dołączonym do zgłoszenia. W okresie od lutego do listopada 2019 r. na działki objęte postępowaniem zwożono ziemię, która została następnie rozplantowana. Co istotne, nawożenie ziemi nie było elementem robót budowlanych związanych z wykonaniem sieci kanalizacji deszczowej i nie zostało dokonane przez inwestora. Z kolei przekop na działce nr [...] doprowadzony do studzienki nie odpowiada definicji rowu w rozumieniu art. 16 pkt 47 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm.) – dalej: "u.P.w.", został wykonany po zakończeniu budowy sieci, a jego wykonawcą nie był inwestor. Tym samym wykonanie przekopu nie stanowiło robót budowlanych. W ocenie PINB powyższe oznacza, że w opisywanej sprawie brak jest podstaw prawych i faktycznych do jej merytorycznego rozpatrzenia. To zaś obligowało do umorzenia postępowania w całości na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.".

Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji zarzucając rozstrzygniecie sprawy w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny. Odwołujący się podniósł, że poprzez podniesienie poziomu terenu, a co za tym idzie – podniesienie poziomu posadowienia studzienek, zmieniono istotnie zagospodarowanie terenu. W projekcie budowlanym dołączonym do zgłoszenia wskazano zaś wprost, że inwestycja nie spowoduje zmian w istniejącym stanie zagospodarowania terenu. Powyższe oznacza, że sieć kanalizacji deszczowej została wykonana niezgodnie ze zgłoszeniem i w sposób naruszający przepisy prawa. Brak było tym samym podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Tym bardziej, że geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza, wskazana przez organ I instancji jako zasadniczy dowód na wykonanie inwestycji zgodnie z projektem, dotyczy jedynie studzienek, a nie zagospodarowania terenu inwestycji.

Decyzją z dnia 17 lutego 2022 r. nr OA.7721.19.32.2021 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...].

Podzielając i powtarzając w całości stanowisko organu I instancji organ odwoławczy podał, że stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.) – dalej: "u.P.b.", terenem budowy w opisywanej sprawie był jedynie pas gruntu po obu stronach realizowanego kolektora, niezbędny dla pracy sprzętu i dowozu materiałów. Ocena ewentualnego naruszenia stosunków wodnych na skutek podniesienia poziomu terenu działek nie należy w kompetencji organów nadzoru budowlanego, lecz właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Tym samym brak było podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego o powołanie biegłego w celu wykonania geodezyjnej inwentaryzacji całości terenu objętego wnioskiem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, B. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 107 § 1 i art. 112 w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez wydanie decyzji nie spełniającej podstawowych wymogów przewidzianych dla tego typu aktu administracyjnego, bez odniesienia się do wszystkich zarzutów i wniosków dowodowych zgłaszanych przez Skarżącego w treści odwołania;

2. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 105 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego oraz nieprawidłową ocenę materiału dowodowego, zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, skutkujące niesłusznym przyjęciem, że brak jest materialno - prawnej podstawy do wydania merytorycznej decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty, zaś postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiotowej sprawie jest bezprzedmiotowe, co w konsekwencji prowadzi do jego umorzenia;

3. art. 78 § 1 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a., z uwagi na brak zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego oraz pominięcie wniosków dowodowych skarżącego;

4. art. 22 pkt 3, art. 34 ust. 3 pkt 1, art.35 ust. 2 u.P.b. poprzez uznanie, że roboty budowlane polegające na budowie kanalizacji deszczowej zostały wykonane w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa - wobec braku realizacji inwestycji zgodnie z treścią projektu budowlanego, bez aktualnej mapy do celów projektowych oraz braku zatwierdzenia zmian w zagospodarowaniu terenu;

5. art. 81 ust 1 pkt 1 w zw. z art. 83 ust 1 i 2 u.P.b. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy umarzającą decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika obowiązek zbadania legalności prowadzonych prac w kontekście nadzoru nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego;

6. art. 77 w związku z art. 80 k.p.a. z uwagi na dokonanie dowolnej i sprzecznej z zasadami logicznego rozumowania oceny zeznań świadków: B. U., T. S., S. J., E. S. poprzez przyjęcie, że dotyczą jedynie kwestii związanej ze zmianą stosunków wodnych na gruncie, podczas gdy z zeznań w sposób niezbity wynika, że na obszarze objętym wnioskiem Skarżącego prowadzone były prace związane z nawożeniem ziemi w związku z realizacją kanalizacji wraz z infrastrukturą techniczną. Ponadto jak wynika z treści nagrania rozmowy z dnia 2 lipca 2019 r. podczas spotkania na działce [...], kierownik budowy posiadał wiedzę w o nawożeniu ziemi i podwyższeniu poziomu gruntu zarówno w miejscu gdzie przebiega kanalizacja deszczowa, jak i na obszarze przylegającym. Ocena powyższych dowodów przyjęta przez organ skutkowała założeniem, że zachodzi przesłanka umorzenia postępowania;

7. art. 7 oraz art. 11 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia wszystkich, istotnych elementów stanu faktycznego sprawy oraz brak wystarczającego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Ponadto oparcie się jedynie na ustaleniach poczynionych przez organ I instancji, zignorowanie istotnych dla sprawy okoliczności oraz zaniechanie przeprowadzenia wskazanych przez Skarżącego dowodów, co przedłożyło się na niewystarczające dla pewnego pod względem prawnym rozstrzygnięcia - ustalenie stanu faktycznego sprawy.

W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako zasadna, została przez Sąd uwzględniona.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Sprawa niniejsza została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym wobec wniosku w tym przedmiocie złożonego przez organ i braku sprzeciwu ze strony skarżącej, czego podstawę stanowił art. 119 pkt 2 P.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli

strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 P.p.s.a.

Sąd po przeanalizowaniu zarzutów skargi oraz odniesieniu ich do przesłanych akt administracyjnych, w tym przede wszystkim argumentacji służącej uzasadnieniu decyzji umorzeniowej, zobligowany był stwierdzić, że decyzje PWINB i PINB zostały wydane w wyniku naruszenia zasady prawdy materialnej wyrażonej w przepisach art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ukształtowany na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Ta ocena zadecydowała o uwzględnieniu skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Przedmiotem żądania skarżącej Strony były opisane bardzo wyraźnie w podaniu z 11 września 2020 r. okoliczności dotyczące niezgodności zrealizowanego przedsięwzięcia kanalizacji deszczowej z dokumentacją projektową w sposób istotny, co miało polegać na zmianie rzędnych terenu działek inwestycji w stosunku do stanu pierwotnego, poprzez nawiezienie ziemi w trakcie realizacji w/w przedsięwzięcia budowlanego. Realizacja inwestycji z naruszeniem obowiązku zachowania rzędnych podanych w dokumentacji projektowej, doprowadziła według Strony do negatywnego oddziaływania na działki o nr [...] i [...] i powstania niebezpieczeństwa takiego oddziaływania na działkę [...].

Tak określone ramy zarzutów przedstawionych w podaniu strony obligowały do rozważania zastosowania przepisów o postępowaniu naprawczym. W myśl art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach. Przepisem o jakim mowa w w/w regulacji jest w szczególności § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225; zwane dalej rozporządzeniem), który stosować należy przy wykonywaniu urządzeń związanych z budynkami, do których należą sieci kanalizacyjne.

Rozpocząć wypada od wyjaśnienia, że w myśl art. 81 ust. 1 pkt 1 u.P.b. do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego. Przestrzeganie prawa budowlanego obejmuje z kolei procesy nazwane w ustawie robotami budowlanymi prowadzące do wykonania obiektów budowlanych, w tym budowli zdefiniowanych w art. 3 pkt 3 u.P.b. Budowlą według tego przepisu u.P.b. jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury. W katalogu definicyjnym podającym przykładowe formy budowli ustawodawca wymienił wyraźnie budowle ziemne, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Słusznie podkreśla NSA w swym wyroku z 22 października 2019 r., sygn. II OSK 2986/17, LEX, iż prawo budowlane nie definiuje wielu pojęć w tym także pojęcia "budowla ziemna". To orzecznictwo NSA przyjęło, że przez takie budowle należy rozumieć wytwory ludzkiej działalności, nie będące budynkiem lub obiektem małej architektury wykonane w ziemi lub z ziemi (gruntu lub podobnego materiału). Taka budowla musi mieć charakter kubaturowy, być widoczna, istnieć w kategoriach obiektywnych i co ważne spełniać jakąś rolę, stanowiąc całość techniczno-użytkową (vide: wyroki NSA z 20 listopada 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 1828/00, z 16 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1811/15, z 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1806/16, LEX).

Zdaniem orzekającego Sądu nie można wykluczyć, iż w określonych okolicznościach roboty polegające na nawiezieniu ziemi na teren nieruchomości gruntowej, należy rozpatrywać jako czynności podlegające prawu budowlanemu, nie tylko wówczas gdy doprowadziły one do powstania budowli ziemnej stanowiącej wraz innymi obiektami budowlanymi całość techniczna – użytkową. Wynik tego procesu kwalifikacji zależy od zbadania istnienia i charakteru związku funkcjonalnego pomiędzy nawiezieniem ziemi i innymi działaniami inwestorskimi oraz wpływem tych działań na nieruchomości sąsiednie. Wypada tu zgodzić się ze stanowiskiem WSA w Gliwicach, z którego wynika, że nie można uznać za "budowlę ziemną" każdego przesunięcia i rozplantowania warstwy ziemi, zwłaszcza przesunięcia, które nie powoduje powstania widocznej budowli i nie mającego na celu w bliższej lub dalsze przyszłości wykonanie jakiegokolwiek obiektu budowlanego (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 19 lipca 2019 r. o sygn. II SA/Gl 201/19, LEX). Jednakże jeżeli nawiezienie ziemi na powierzchnię nieruchomości jest częścią większego przedsięwzięcia inwestycyjnego, doprowadzając do zmiany dotychczasowego sposobu zagospodarowania nieruchomości, to kwestie legalności tych czynności nie mogą pozostawać obojętne z punktu widzenia celów obowiązywania regulacji prawa budowlanego. Sąd ma świadomość, że w myśl art. 29 ust. 2 pkt 24 u.P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia budowa budowli ziemnych. Sposób wykonania tego rodzaju budowli nie pozostaje jednak poza reżimem prawa budowlanego, skoro wszelkie roboty budowlane winny zostać wstrzymane na mocy postanowienia organu nadzoru budowlanego jeżeli istotnie odbiegają od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach. Stanowi o tym wyraźnie art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b. W zależności od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości ich wyeliminowanie może nastąpić w skutek wykonania jednej z decyzji wydawanych w ramach postępowania naprawczego, czyli decyzji opartych na art. 51 ust. 1 u.P.b.

Z tych względów wymaga korekty stanowisko Organów nadzoru budowalnego wypowiedziane w uzasadnieniach skontrolowanych decyzji o tym, że nawiezienie ziemi na teren działki budowlanej zupełnie pozostaje poza sferą ich zadań i kompetencji, bowiem nie zajmują się one naruszeniami stosunków wodnych. Przy zaistnieniu określonych warunków powstanie budowli ziemnej, jak również gdy nawiezieni ziemi było częścią większego procesu budowalnego nieprzewidzianego w dokumentacji projektowej, związane z tym kwestie, a przede wszystkim negatywne oddziaływanie wykonanych robót na stosunki wodne, powinno stanowić przedmiot sprawy administracyjnej należącej do właściwości rzeczowej organu nadzoru budowalnego.

Przekazane do WSA akta sprawy potwierdzają oświadczenia Strony skarżącej, o tym na działkach graniczących z działkami o nr [...] i [...], doszło w trakcie budowy kanalizacji deszczowej do nieprzewidzianego w zgłoszeniu nawiezienia ziemi, co mogło w końcowym efekcie doprowadzić do zalewania w/w działek. Do tego wniosku prowadzi przede wszystkim analiza zdjęć terenów działek o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], załączonych do wniosku skarżącego z 11 września 2020 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego. Przedłożone przez Stronę zdjęcia oraz wyprowadzone na ich podstawie wnioski są zbieżne z treścią zeznań świadków : B. U., T. S., S. J., E. S. Wiedza tych świadków ma dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy znaczenie kluczowe, bowiem osoby te zamieszkują w bezpośrednim sąsiedztwie terenu inwestycji Gminy [...]. Osoby te zgodnie oświadczyły do protokołów, że w lutym/marcu 2019 r. na teren w/w działek była zwożona ziemia. Niektóre z tych osób wskazały wykonawcę tych czynności tj. firmę [...]. E. S. zeznał, że po rozplantowaniu nawiezionej ziemi na terenie działek zostały podwyższone poziomy studzienek kanalizacyjnych. Z kolei S. J. oświadczył, iż włazy studzienek znajdują się znacznie wyżej terenu sprzed rozpoczęcia robót, tj. sprzed lutego 2019 r. Takie samo zdanie na temat podwyższenia terenu i studzienek sieci kanalizacyjnej wyraził T. . jak i B. U. Dodać do tego obrazu sprawy wypada także treść notatki służbowej z 16 października 2021 r. sporządzonej przez Zastępcę Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o różnicach w rzędnych projektowanych i wykonanych, gdzie w przypadku studni o nr [...] stwierdzono różnicę na plus o wartości 18 cm. Dodatkowo wątpliwości związane z rozmiarami prac budowlanych wykonanych w ramach realizacji kanalizacji deszczowej pogłębiają zeznania świadka B. W., który stwierdził że wykonawca wchodząc na działkę objętą inwestycją zastaje teren działki często inny niż uwidoczniony na mapie do celów projektowych; jest zobowiązany do dostosowania nakryć do istniejącego terenu, aby zrealizowana inwestycja nie powodowała zagrożenia dla ludzi. W/w świadek podkreślił również, iż każde obniżenie nakrywy studzienki względem terenu istniejącego może powodować zagrożenie bezpieczeństwa.

W okolicznościach tej sprawy materiał dowodowy nie wyklucza w sposób niepozostawiający wątpliwości, że nawiezienie ziemi przez wykonawcę zgłoszonych robót budowlanych miało na celu nieprzewidziane w projekcie budowlanym podniesienia całego terenu działek do rzędnych terenu podanych w projekcie budowlanym załączonym do zgłoszenia. Nie zostało też wykluczone, że te działania doprowadziły do powstania obiektu budowlanego w postaci budowli ziemnej niezbędnej do wykonania i do funkcjonowania kanalizacji deszczowej zrealizowanej na rzecz Gminy [...]. Ewentualne odstępstwa od treści projektu kanalizacji, jeżeli wystąpiły to miały charakter istotny z powodu negatywnego wpływu na teren sąsiadujący z terenem inwestycji w wyniku naruszenia naturalnego spływu wód (wniosek z art. 36a ust. 5 pkt 1 u.P.b.).

Zarówno PINB jak i PWINB twierdzą, że w sprawie należało ograniczyć się do zbadania legalności robót wykonanych na terenie budowy, czyli według tych Organów w granicach pasa gruntu po obu stronach realizowanego kolektora kanalizacji deszczowej, niezbędnego dla pracy sprzętu, dowozu materiałów. Decyzje w/w Organów nie przekonują jednak do tego, że wykonawca zgłoszonych robót budowlanych w celu ich pełnej realizacji celowo nie nawiózł ziemi dla potrzeby wyrównania zastanych w terenie rzędnych do rzędnych przyjętych w projekcie, tym samym powiększając teren budowy. Prawdą jest, że przez teren budowy w myśl art. 3 pkt 10 u.P.b. należy rozumieć przestrzeń, w której prowadzone są roboty budowlane wraz z przestrzenią zajmowaną przez urządzenia zaplecza budowy. Powyższa definicja ustawowa nie wyklucza jednak sytuacji jaka mogła w tej sprawie wystąpić, a więc gdy wykonawca zgłoszonych robót wykracza poza pierwotnie nakreślone w projekcie ramy przestrzenne, podejmując przy tym roboty budowlane w zgłoszeniu nieprzewidziane i to w odniesieniu do niewskazanej w projekcie przestrzenni terenu. Przyjęty przez PINB i PWINB sposób rozumieniu definicji terenu budowy, jest nieprawidłowy bowiem wyklucza przewidzianą w ustawie ewentualność istotnych odstępstw od treści wydanego pozwolenia na budowę, zgłoszenia czy projektu budowlanego. Innymi słowy, nie można wykonując kompetencje kontrolne zawężać się tylko do nakreślonego w zgłoszeniu obszaru robót; należy za pomocą dostępnych środków dowodowych ustalić jaki był rzeczywisty zakres merytoryczny i przestrzenny tych robót. Opisane wyżej dowody znajdujące się aktach sprawy mogą zaś świadczyć o istotnym poszerzeniu zarówno robót jak i terenu budowy względem tego co pierwotnie zostało zgłoszone organowi administracji architektoniczno – budowlanej. Zwłaszcza, że Skarżący w żądaniu wszczęcia postępowania wyraźnie zaznaczał, że niezgodność zrealizowanego przedsięwzięcia z dokumentacją projektową polega na zmianie rzędnych działek w stosunku do stanu pierwotnego wskutek nawiezienia ziemi. Jego podanie nie było więc ograniczone tylko do terenu budowy w zgłoszonym projekcie kanalizacji. Istota wyrażonego żądania zmierzała do zbadania zachowania przez inwestora zarówno określonego w zgłoszeniu rodzaju robót oraz ich rzeczywistego miejsca.

Skontrolowane przez Sąd decyzje Organów odwołują się do treści dokumentacji geodezyjno – powykonawczej z dnia 30 kwietnia 2020 r., która według nich potwierdza zgodność usytuowania kanalizacji deszczowej z zatwierdzonym projektem zagospodarowania działki lub terenu. Jednocześnie Organy potwierdziły fakt nawożenia ziemi. Nie zostało jednak wyjaśnione jakie rzeczywiste były rzędne terenu w.w działek przed wykonaniem kanalizacji i czy pokrywały się z tymi wartościami, jakie występowały w zgłoszonym projekcie. Zdaniem Sądu, potrzeba pogłębienia tej weryfikacji nie istniałaby, gdyby nie miało miejsca podwyższenie terenu działek na skutek udokumentowanego przez skarżącego nawiezienia ziemi i towarzyszące temu zalanie wodą opadową działek sąsiadujących z terenem inwestycji. Należało założyć, że stwierdzona przez wykonawcę różnica rzędnych wygenerowała zrealizowaną w marcu i lutym 2019 r. potrzebę nawiezienia ziemi, aby dostosować obszar w jakim budowano kolektor kanalizacji do stanu zaprojektowanego. Nie wyjaśniono jednak na ile nawieziona ziemia rzeczywiście podwyższyła teren nieruchomości i w rezultacie czy doszło do istotnego odstępstwa od zgłoszonego projektu kanalizacji. W tym celu należało przeprowadzić dowody wnioskowane przez Stronę, tj. określić grubości warstw nawiezionej ziemi oraz przesłuchać kierownika budowy P. C. PINB rozpoznał ten wniosek dowodowy, jednak postanowił go nie uwzględnić stwierdzając, że przedmiotem postępowania nie jest badanie zmiany stosunków wodnych a w aktach znajduje się dokumentacja geodezyjna powykonawcza. Motywy odmowy przeprowadzenia tych dowodów nie przekonują Sądu o ich nieistotności dla sprawy legalności robót budowlanych, bowiem mogły one przyczynić się do wszechstronnego wyjaśnienia przez Organ zarzutu Strony o istotnym odstąpieniu Inwestora od projektu budowlanego, którego efektem jest zalewanie działek sąsiadujących z terenem zakończonych robót. Ponadto, zarówno PINB jak i PINB nie wyjaśniły zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a. w swych rozstrzygnięciach przyczyn, dla których nie zapoznały się ze nagraniem dźwięku oraz ze stenogramami z tego nagrania przekazanego przez B. S. w oparciu o art. 75 § 1 K.p.a. ze spotkania strony z P. C. oraz B. W. Tymczasem załączona do akt treść stenogramu potwierdza wersje okoliczności konsekwentnie prezentowaną przez Skarżącego o przyjęciu w projekcie wadliwych rzędnych terenu oraz kształtowaniu terenu nieruchomości celowo zwiezionymi masami ziemi. Zatem należało przyjąć, iż w/w środki dowodowe zawierały informacje istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Reasumując, Organy obu instancji umarzając postępowanie z wniosku skarżącego nie rozważyły w sposób wymagany przepisami K.p.a. czy wykonane na zlecenie inwestora roboty budowlane nie odbiegają istotnie od treści projektu budowlanego załączonego do zgłoszenia, jak również od treści przepisu § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225). Z przedłożonego przez skarżącego materiału dowodowego, zeznań świadków, stenogramu rozmów wynika zaś, że wykonawca robót poprzez podniesienie terenu podanych we wniosku działek mógł doprowadzić do zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości. Dowiedzione przez Skarżącego zalewanie terenu sąsiednich nieruchomości na skutek podwyższenia terenu działek ujętych w zgłoszeniu, może zaś świadczyć o istotnym odstąpieniu od treści załączonych do zgłoszenia dokumentów w zakresie zagospodarowania terenu nieruchomości – art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b. To odstąpienie może wynikać z nieobjęcia zgłoszeniem zamiaru podwyższenia terenu inwestycji, które skutkowało znaczącym negatywnym oddziaływaniem tej zmiany na nieruchomości sąsiadujące, co obrazują załączone do akt zdjęcia wykonane przez skarżącego.

Dostrzeżone w skardze nieprawidłowości w stosowaniu przepisów o postępowaniu wyjaśniającym w administracji doprowadziły zatem do naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b. w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy ustalony na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę legalności wykonanych robót, należało będzie przede wszystkim wyjaśnić : 1) czy nawiezienie ziemi na teren podanych we wniosku działek zostało spowodowane koniecznością dostosowania rzędnych nieruchomości do rzędnych podanych w projekcie załączonym do zgłoszenia; 2) jaki był rzeczywisty zakres wysokościowy podniesienia terenu działek; 3) czy tak wykonane roboty odpowiadały treści dokumentacji projektowej; 4) czy doszło do naruszenia zakazu przewidzianego w § 29 w/w rozporządzenia. W zależności od tych ustaleń Organy rozważą sposób zakończenia postępowania przy uwzględnieniu reguł postępowania naprawczego. Bez wypełnienia powyższych wytycznych wydane w sprawie decyzje ponownie będą wadliwe w zakresie stosowania przepisów art. 50 – 51 u.P.b., co spowoduje naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej – art. 8 § 1 K.p.a.

Przedstawione motywy zadecydowały o uwzględnieniu skargi w sposób określony w pkt I sentencji niniejszego wyroku na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 209 P.p.s.a. obejmując nimi wysokość uiszczonego wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł.