Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2578/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Jóźków (spr.), Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Zielińska, Protokolant Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2005 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. B. kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) oraz art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] o odmowie przyznania J. B. uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego przepisami powołanej ustawy w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pan J. B. złożył do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W uzasadnieniu wniosku w rubryce "dane o doznanych represjach" podał, iż represje, którym podlegał to deportacja do pracy przymusowej we wsi S., gmina L. od stycznia 1941 r. do lipca 1944 r., (kod represji 1 – III Rzesza deportacja do pracy przymusowej w okresie 1 września 1939 r. – 8 maja 1945 r.) oraz osadzenie w obozie pracy (kod represji 2 - III Rzesza obóz pracy w okresie 1 września 1939 r. – 8 maja 1945 r.).

Decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania uprawienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z przedstawionych materiałów dowodowych wynika, iż J. B. pracował przymusowo w okresie od stycznia 1941 r. do czerwca 1944 r. w miejscowości S. powiat Ł., a zatem na terenie II Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Praca wykonywana na terenie państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. nie jest represją w rozumieniu cytowanej ustawy i świadczenie za jej wykonywanie nie przysługuje. Organ wskazał ponadto, iż represją jest także osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939 –1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych. W ocenie organu pobyt skarżącego w więzieniu nie wypełnia dyspozycji tego przepisu.

Powyższą decyzję J. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zakres kognicji sądów administracyjnych ogranicza się do badania zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa, w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny. Badając zaskarżoną decyzję w tym zakresie stwierdzić należy, że została ona wydana z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich nakładających na organ państwowy obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia całości materiału dowodowego. Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kpa, będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wynika, iż organy administracji publicznej, prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji, [v. wyrok NSA z 17 10 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516]. Z kolei przepis art. 77 § 1 Kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zatem zobligowany do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie nasuwających się w sprawie wszystkich wątpliwości. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji [v. wyrok NSA z 19 03 1981 r., sygn. SA 234/81, ONSA z. 1/1981, poz. 23].

Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zmianami) określając przesłanki przyznania świadczenia, czyni to dla dwóch kategorii osób, a mianowicie dla "osób deportowanych do pracy przymusowej" oraz dla "osób osadzonych w obozach pracy" przez III Rzeszę i ZSRR. Osoba ubiegającą się o świadczenie na podstawie niniejszej ustawy winna wykazać istnienie po swej stronie przesłanek uzasadniających zaliczenie jej do jednej z dwóch wymienionych w art. 2 ustawy kategorii osób represjonowanych. Skarżący w swoim wniosku o przyznanie świadczenia powoływał się zarówno na deportację do pracy przymusowej, jak i na osadzenie w obozie pracy.

Stosownie do art. 2 pkt 2 cytowanej ustawy represją (w rozumieniu tej ustawy) jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa w jego obecnych granicach.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżący pracował przymusowo w miejscowości S., powiat Ł., znajdującej się na terytorium państwa polskiego w granicach sprzed 1 września 1939 r., a więc nie można mówić o tym, że został deportowany (wywieziony) z terytorium państwa polskiego.

W świetle powyższego organ administracyjny prawidłowo uznał, iż nie została spełniona przez skarżącego przesłanka określona w art. 2 pkt 2 cytowanej ustawy uzasadniająca przyznanie świadczenia pieniężnego i zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pieniężnego z tego tytułu.

Skarga zasługuje jednak na uwzględnienie z uwagi na to, iż organ orzekający nie zbadał drugiej przesłanki przyznania uprawnienia z tytułu represji określonej w art. 2 pkt 1 tj. osadzenia w obozie pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych, na którą skarżący również się powoływał od początku postępowania w przedmiotowej sprawie. Organ orzekający nie przeprowadził stosownego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącego w decyzji czym naruszył zasady postępowania administracyjnego. Okoliczności te jako istotne w sprawie winny zostać zbadane. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ orzekający winien dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy i dokonać oceny dowodów i twierdzeń skarżącego na temat jego pracy w obozie pracy przymusowej. Zarówno z dokumentów gromadzonych w toku postępowania jak i z wyjaśnień skarżącego złożonych na rozprawie w dniu 12 maja 2005 r. wynika, że po zakończeniu pracy przymusowej u niemieckiego gospodarza a przed osadzeniem w więzieniu, tj. od połowy 1944 r. do końca roku skarżący został przymusowo skierowany do pracy przy budowie fortyfikacji wokół P.. W ocenie skarżącego był to obóz pracy przymusowej. W uzasadnieniu decyzji brak jest oceny charakteru tej pracy skarżącego.

W ocenie Sądu braki w postępowaniu wyjaśniającym, spowodowane nie przeprowadzeniem postępowania w celu zbadania okoliczności i dowodów, na które powoływał się skarżący, skutkują naruszeniem art. 7 i art. 77 Kpa i uzasadniają uwzględnienie skargi.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności w świetle art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zbędne, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

-----------------------

wyrok z dnia 12 maja 2005 r.

Sygn. Akt V SA/Wa 2578/04 jest prawomocny od dnia 15 lipca 2005 r.

...................................

podpis sędziego