Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2189/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 68 - 69
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2008 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz L. W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] na podstawie art. 69 ust. 2 w związku z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zmianami) sprzeciwił się wpisowi L. W. na listę adwokatów w Okręgowej Izbie Adwokackiej w W., dokonanego uchwałą tego organu z dnia [...] sierpnia 2007 r.

Powyższa decyzja Ministra Sprawiedliwości zapadła w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

W dniach 11, 12, 13 i 20 kwietnia 2007 roku L. W. (zwany dalej skarżącym) złożył w Okręgowej Radzie Adwokackiej w W. egzamin adwokacki z wynikiem pozytywnym i wystąpił z wnioskiem o wpis na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W. Okręgowa Rada Adwokacka w W. uchwałą z dnia [...] sierpnia 2007 r. dokonała wpisu L. W. na listę adwokatów Okręgowej Izbie Adwokackiej w W. W uzasadnieniu uchwały powołała się na przebieg aplikacji adwokackiej, zaliczenie wszystkich kolokwiów i zamknięcie cyklu szkolenia merytorycznego prowadzonego przez Okręgową Radę Adwokacką.

W stosunku do powyższej uchwały, Minister Sprawiedliwości skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i wniósł sprzeciw.

W decyzji z dnia [...] października 2007 r. Ministra Sprawiedliwości wskazał, że skarżący złożył w dniach 28 listopada i 15 grudnia 2003 r. egzamin konkursowy na aplikację adwokacką i następnie uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej we W. z dnia [...] grudnia 2003 r. został wpisany na listę aplikantów tej Izby. W dniu 31 marca 2004 r. skarżący złożył ślubowanie przed Dziekanem Okręgowej Izby Adwokackiej we W. W dniach 11 - 13 i 20 kwietnia 2007 r. przystąpił egzaminu adwokackiego.

Mając powyższe okoliczności na uwadze organ podkreślił, że od momentu wpisania skarżącego na listę aplikantów adwokackich do dnia rozpoczęcia egzaminu adwokackiego upłynęły 3 lata, 3 miesiące i 24 dni. Tym samym nie został zachowany ustawowy trzyipółletni okres odbywania aplikacji, wynikający z art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze.

Ponieważ ustawa nie określa momentu rozpoczęcia aplikacji organ powołał się na § 1 ust. 3 tekstu jednolitego uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej nr 20/03 z dnia 29 marca 2003 r. oraz uchwały nr 27/03 NRA z dnia 7 czerwca 2003 r. w sprawie regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego, zgodnie z którym aplikacja adwokacka rozpoczyna się z dniem złożenia ślubowania. Licząc okres aplikacji od tego momentu skarżący odbył aplikację w wymiarze 3 lat i 11 dni, czyli o 5 miesięcy i 19 dni krótszym niż wymagany. Natomiast licząc okres aplikacji w oparciu o art. 78 ustawy Prawo o adwokaturze w brzmieniu sprzed 10 września 2005 r. od dnia podjęcia chwały o wpisaniu skarżącego na listę aplikantów adwokackich (18 grudnia 2003 r.), a ostatnim dniem aplikacji przypadającym na dzień egzaminu zawodowego (20 kwietnia 2007 r.), to czas trwania aplikacji adwokackiej wynosił 3 lata, 4 miesiące i 2 dni. Z powyższych danych wynika więc, ze skarżący nie odbył aplikacji w wymaganym trzyipółletnim okresie czasu.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wniósł o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 65 pkt 4 w zw. z art. 76 ust. 1 oraz art. 78 Prawa o adwokaturze w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1631 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż okres trwania aplikacji adwokackiej definitywnie kończy się z chwilą zakończenia egzaminu adwokackiego i w konsekwencji uznanie, że skarżący w chwili podejmowania przez Izbę uchwały o wpisie na listę adwokatów nie spełniał niezbędnego do uzyskania wpisu na listę adwokatów warunku, o którym mowa w art. 65 pkt 4 tj. odbycia aplikacji adwokackiej.

Skarżący wyraził pogląd, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 roku (Dz. U. Nr 149, poz. 1075) aplikanci adwokaccy, radcowscy i notarialni wpisani na listę aplikantów przed datą wejścia w życie ustawy przystępują do egzaminu zawodowego na dotychczasowych zasadach. Zgodnie z art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze aplikacja adwokacka trwa trzy lata i sześć miesięcy. Organ w zaskarżonej decyzji odwołując się do treści tego przepisu uznał, że skarżący odbył aplikację w okresie krótszym niż wskazany w tym przepisie. Skarżący nie zgodził się z tym stanowiskiem i wskazał, że takie dosłowne zastosowanie tego przepisu jest sprzeczne z całokształtem przepisów regulujących kwestie związane z aplikacją adwokacką. Przepisami tymi są Konstytucja RP, ustawa Prawo o adwokaturze oraz regulamin aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego przyjęty uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nr 20/03 z dnia 29 marca 2003 roku i następnie zmieniony uchwałą nr 27/03 z dnia 7 czerwca 2003 r. Z przepisów tych nie wynika, kiedy zaczyna się aplikacja adwokacka oraz, w którym momencie ta aplikacja się kończy. Na powyższą okoliczność zwrócił również uwagę Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji.

Skarżący wskazał na brzmienie art. 78 Prawa o adwokaturze, zgodnie z którym aplikacja adwokacka kończy się egzaminem adwokackim. W jego ocenie, z przepisu tego nie wynika, że ostatnim dniem aplikacji jest ostatni dzień egzaminu. Wskazuje on jedynie, że egzamin adwokacki powinien odbyć się w końcowej fazie aplikacji. Samo zaś sformułowanie "kończy się", według wykładni językowej wskazuje, że egzamin adwokacki ma się odbyć jeszcze w trakcie trwania aplikacji. W przeciwnym razie ustawodawca wyraźnie wskazałby, że egzamin adwokacki odbywa się po ukończeniu aplikacji. Tym samym z art. 65 pkt 4 Prawa o adwokaturze nie można wywodzić, że zdanie egzaminu adwokackiego powinno nastąpić po ukończeniu aplikacji adwokackiej. Przepis ten wskazuje jedynie, że do wpisania na listę adwokatów niezbędne jest łączne spełnienie warunku odbycia aplikacji adwokackiej oraz zdania egzaminu adwokackiego, który powinien mieć miejsce w końcowej fazie aplikacji. Na poparcie tego stanowiska skarżący wskazał na obowiązujące obecnie przepisy, zgodnie z którymi do egzaminu adwokackiego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację adwokacką i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu.

W ocenie skarżącego Minister Sprawiedliwości dokonując interpretacji art. 78 i art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze ograniczył się jedynie do wykładni językowej, jednocześnie pominął inną, dopuszczalną wykładnię językową, za której przyjęciem przemawia wykładnia systemowa i celowościowa. Tym samym stanowisko organu, zgodnie z którym ostatni dzień egzaminu adwokackiego stanowi jednocześnie koniec aplikacji jest nieuprawnione i może pociągać za sobą poważne konsekwencje praktyczne. Właściwa interpretacja przywołanych przepisów powinna mieć miejsce w połączeniu z przepisami ustawy Prawo o adwokaturze. Natomiast Minister Sprawiedliwości wyliczając czas trwania aplikacji oparł się na § 1 ust. 3 regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego. W ocenie skarżącego, przywołany regulamin określa jedynie te kwestie dotyczące aplikacji, które na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 58 pkt 12 lit. b) Prawa o adwokaturze mogą stanowić przedmiot jego regulacji - zasady odbywania aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego. Delegacji tej nie można interpretować w sposób rozszerzający i przyjmować, że określone w § 1 ust. 3 regulaminu rozpoczęcie aplikacji następuje z chwilą złożenia ślubowania jest tożsame z rozpoczęciem aplikacji jako takiej. Chwila ślubowania wyznacza jedynie początek odbywania aplikacji w korporacyjnym stosunku szkolenia z ORA, co oznacza, że od tej chwili aplikant ma obowiązek stosować się do postanowień regulaminu dotyczących obowiązku udziału w zajęciach szkoleniowych, przystępowania do kolokwiów i innych obowiązków określonych w regulaminie. Tak samo jak nie można wywodzić prawa Naczelnej Rady Adwokackiej do określenia w regulaminie początkowego momentu aplikacji, tak nie można na podstawie tego wewnątrz-korporacyjnego aktu określić momentu zakończenia aplikacji. Ponadto termin "aplikacja adwokacka" zawarty w § 1 ust. 3 ww. regulaminu został użyty jedynie w znaczeniu szkolenia zawodowego. Tym samym zakres tego pojęcia wynikający z regulaminu nie jest tożsamy z pojęciem aplikacji jako takiej wynikającym z ustawy Prawo o adwokaturze. Dlatego też przyjęte w decyzji stanowisko Ministra Sprawiedliwości, w ocenie skarżącego, jest błędne.

Natomiast pojęcie "aplikacji adwokackiej" na gruncie ustawy Prawo o adwokaturze obejmując swym zakresem kształcenie zawodowe i przygotowanie do wykonywania zawodu adwokata. Jest to okres, w którym danej osobie przysługują uprawnienia związane ze statusem aplikanta adwokackiego. Status ten przysługuje zaś danej osobie w okresie, w którym osoba ta wpisana jest na listę aplikantów adwokackich, czyli od chwili podjęcia uchwały o wpisie na listę do chwili skreślenia z listy aplikantów adwokackich, w tym skreślenia wynikającego z jednoczesnego wpisu danej osoby na listę adwokatów. Złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu adwokackiego nie stanowi automatycznie o zakończeniu okresu trwania aplikacji. Okres pomiędzy złożonym egzaminem, a przed wpisaniem na listę adwokatów także należy zaliczyć na okres trwania aplikacji. Tak więc pojęcie aplikacja adwokacka oznacza okres, w którym dana osoba odbywa szkolenie zawodowe i w trakcie którego to okresu, z racji posiadania statusu aplikanta adwokackiego osobie tej przysługują określone w ustawie uprawnienia, w tym prawo zastępowania adwokatów, a w określonych sytuacjach także radców prawnych przed sądami, organami ścigania i organami administracji w zakresie określonym w art. 77 Prawa o adwokaturze oraz możliwość przystąpienia do egzaminu zawodowego.

W ocenie skarżącego, z uwagi na niejednoznaczne przepisy ustawy Prawo o adwokaturze, organ powinien kierować się przy załatwieniu sprawy słusznym interesem obywateli, wynikającym z art. 7 kpa. W niniejszej sprawie organ nie ustalił wszystkich możliwych do przyjęcia, na gruncie obowiązujących przepisów, terminów rozpoczęcia i zakończenia odbywania aplikacji. Tym samym nie wybrał z nich takiego, który uwzględniałby słuszny interes obywateli, a mianowicie interes skarżącego. Polega on na wpisaniu skarżącego na listę adwokatów i umożliwieniu jak najszybszego rozpoczęcia wykonywania tego zawodu zaufania publicznego. W ocenie skarżącego, w sprawie niniejszej nie miała miejsca sytuacja, która uniemożliwiałaby wzięcie pod uwagę słusznego interesu obywateli, bowiem takiemu działaniu nie sprzeciwia się żaden przepis prawa materialnego oraz istotny interes społeczny. Ten ostatni bowiem jest, według skarżącego, zbieżny ze słusznym interesem skarżącego.

W ocenie skarżącego działanie Ministra Sprawiedliwości naruszyło art. 8 kpa, to jest zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Organ bowiem dokonał sprzecznych wykładni, a w konsekwencji rozbieżnego zastosowania tych samych przepisów, to jest art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 oraz art. 78 Prawa o adwokaturze w brzmieniu sprzed nowelizacji - wobec osób znajdujących się w takich samych okolicznościach faktycznych i w konsekwencji, zgłoszenie wobec skarżącego sprzeciwu wpisowi na listę adwokatów z powołaniem daty uchwały o wpisie na listę aplikantów do daty ostatniego dnia egzaminu adwokackiego, mimo braku zgłoszenia sprzeciwu wobec wszystkich aplikantów tej samej Izby z poprzedniego rocznika znajdujących się w analogicznej. Na poparcie tego stanowiska skarżący wskazał, że Minister Sprawiedliwości w przypadku uchwał dotyczących wpisu na listę adwokatów aplikantów adwokackich Izby, którzy zdali egzamin adwokacki w listopadzie 2005 r. nie zgłosił sprzeciwu. Sprzeciwu tego nie zgłosił mimo, iż aplikacja nie odbyła się w wymiarze 3 lat i 6 miesięcy. Uchwały o wpisie na listę aplikantów były bowiem podjęte w dniu 18 lipca 2002 roku a ostatni dzień egzaminu adwokackiego przypadał na dzień 26 listopada 2005 roku. Tym samym powyższy okres, w przypadku aplikantów adwokackich zdających egzamin w 2005 roku wynosił 3 lata, 4 miesiące i 8 dni. Tym samym, takie działanie organu, w ocenie skarżącego narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa, konstytucyjną zasadę równości oraz zaufania obywatela do Państwa i tworzonego przezeń prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości stanął na stanowisku, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W ocenie organu, bezzasadny jest zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 oraz art. 78 Prawa o adwokaturze poprzez jego błędną interpretację. Minister Sprawiedliwości na uzasadnienie swojego stanowiska wskazał na brzmienie przywołanych przepisów. Wynika z nich, w ocenie organu, że czas aplikacji adwokackiej określony w art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze to termin prawa materialnego, którego zarówno skracanie jak i wydłużanie jest niedopuszczalne i musi być spełniony na dzień złożenia egzaminu adwokackiego. Tym samym, nie można uznać, że termin określony w art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze ma charakter instrukcyjny i wskazuje jedynie przybliżony czas trwania aplikacji. Wprowadzenie dowolności w określeniu przez organy samorządu adwokackiego długości okresów trwania aplikacji powodowałaby iluzoryczność tych uregulowań.

Minister Sprawiedliwości wskazał również, że termin "odbycie aplikacji adwokackiej" zawiera w sobie obowiązek nie tylko zaliczenia wszystkich przewidzianych szkoleniem aplikacyjnym egzaminów, ale także obowiązek przyswojenia sobie wiedzy w określonym przez ustawodawcę okresie 3 lat i 6 miesięcy. Bowiem do tak wyznaczonego okresu zostały dostosowane w ustawie inne terminy i związane z nimi obowiązki i uprawnienia aplikantów adwokackich, jak np. ustalone okresy odbywania szkoleń w sądzie, prokuraturze i innych instytucjach.

Zdaniem organu, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że skarżący nie odbył wymaganej trzy i pół letniej aplikacji uprawniającej do wpisu na listę adwokatów. Organ powołując się, podobnie jak w zaskarżonej decyzji na brzmienie § 1 ust. 3 regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego wskazał, że przyjmując najkorzystniejszą z możliwych interpretację liczenia terminów odbycia aplikacji adwokackiej to czas trwania aplikacji adwokackiej wynosił 3 lata 4 miesiące i 2 dni. Oznacza to, że aplikacja adwokacka skarżącego nie trwała ustawowo określonego terminu trzech lat i sześciu miesięcy.

Organ odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego wskazał, że nie miało miejsca rozbieżne zastosowanie przepisów wobec osób znajdujących się w takich samych okolicznościach faktycznych, co doprowadziło do zgłoszenia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu wobec niektórych z nich (między innymi skarżącego) i nie zgłoszenia tego sprzeciwu do aplikantów z tej samej Izby z poprzedniego rocznika, których aplikacja trwała krócej nie trzy lata i sześć miesięcy. Na poparcie swojego stanowiska organ wskazał, ze to organ samorządu adwokackiego wpisując skarżącego na listę adwokatów rażąco naruszył prawo, czemu sprzeciwił się Minister Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją. Zatem działanie organu administracji było nie tylko prawidłowe, ale wręcz konieczne. Kwestionowanie zasady równego traktowania nawet przy przyjęciu, że sytuacja opisywana przez skarżącego mogłaby mieć miejsce, prowadziłoby w tym konkretnym przypadku do usankcjonowania uchwały rażąco naruszającej prawo.

Zaskarżona do Sądu decyzja nie naruszała również, w ocenie Ministra Sprawiedliwości, art. 7 kpa, to jest zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu strony. Działanie Ministra nie nadużywało prawa do zgłoszenia sprzeciwu. Organ wskazał, że jego prawo do wyrażenia sprzeciwu wobec wpisu określonej osoby na listę korporacji prawniczej nie jest ograniczone w żaden sposób, poza względami wynikającymi z charakteru tego aktu jako decyzji administracyjnej, osadzonej w konkretnej materii normatywnej. Rozważając zasadność wniesienia sprzeciwu uprawniony jest do ustalania, czy zostały spełnione przesłanki wymagane dla dokonania wpisu wynikające z art. 76 ust. 1, art. 78, art. 65 pkt. 4 Prawa o adwokaturze i stanowiły podstawę podjęcia uchwały przez samorząd zawodowy.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości w interesie społecznym leży, aby konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów dawała rękojmię należytego wykonywania zawodu. Przesłankami tej oceny winny być między innymi: czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez L. W. skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, iż zgodnie z ustawą z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, pozycja i rola samorządu adwokackiego polega m. in. na tym, że adwokatura sama zarządza swoimi sprawami i sama decyduje o składzie osobowym korporacji.

Zakres uprawnień Ministra Sprawiedliwości ograniczony jest do konkretnych regulacji. I tak stosownie do art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze Minister Sprawiedliwości może sprzeciwić się wpisowi kandydata na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich. Sprzeciw następuje w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że na pewnym etapie postępowania o wpis, Minister Sprawiedliwości włącza się do niego jako organ administracji państwowej wkraczając władczo, wprost w uprawnienia samorządu, ze sprzeciwem przeciwko jego decyzjom. Na podstawie tego samego materiału dowodowego, który stanowił podstawę pozytywnego rozpoznania wniosku podejmuje arbitralną i władczą decyzję odmawiającą uprawnień konkretnej osobie do wykonywania zawodu adwokata. Decyzja taka ma charakter uznaniowy (pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lutego 1999 r. w sprawie II SA 1888/98).

Uznanie administracyjne stanowi uprawnienie administracji do kształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach swobody administracyjnej ograniczonej przez przepisy prawa materialnego i obowiązujące reguły procesowe.

Sądowa kontrola decyzji uznaniowych cechuje się ograniczonym zakresem, sprowadzając się do ustalenia, czy decyzja podjęta została przez uprawniony organ, w przepisany sposób, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji oraz czy badane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.

Istota sprawy niniejszej dotyczy kontroli przez Sąd prawidłowości przeprowadzonej przez Ministra Sprawiedliwości oceny osoby skarżącego jako kandydata do wykonywania zawodu adwokata w oparciu o wszystkie wymagane przepisami ustawy Prawo o adwokaturze kryteria i w kontekście zachowania wymienionych wyżej wymogów niezbędnych przy wydawaniu decyzji uznaniowej.

Sprzeciw jak każda decyzja administracyjna musi być uzasadniony w sposób niebudzacy wątpliwości pod względem tak prawnym jak i faktycznym (art. 107 § 3 kpa.

W przedmiotowej sprawie Minister Sprawiedliwości wyraził sprzeciw wobec wpisu skarżącego na listę adwokatów Okręgowej Rada Adwokackiej w W. dokonanego na podstawie art. 68 ust. 1, 3 i 4, art. 65 ust. 1-4 oraz art. 69 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze. Sprzeciw zarzucał organowi samorządu naruszenie prawa polegające na niezachowaniu w przypadku skarżącego trzyipółletniego okresu odbywania aplikacji, wynikającego z art. 76 ust. 1 ustawy prawo o adwokaturze.

L. W. nie odbył aplikacji adwokackiej trwającej trzy lata i sześć miesięcy. Norma prawa materialnego, wynikająca z art. 76 ust. 1 ustawy uniemożliwia skracanie aplikacji adwokackiej. Dopuszczenie skarżącego do egzaminu adwokackiego przed upływem trzech lat i sześciu miesięcy zdeterminowało ocenę organu o skrócenie tejże aplikacji i faktycznie nieodbyciu ustawowego okresu szkolenia. Zdaniem Ministra aplikacja nie może być kontynuowana po zdanym egzaminie adwokackim, albowiem aplikacja adwokacka kończy się egzaminem adwokackim.

Zgodnie z art. 76 ust.1 ustawy Prawo o adwokaturze aplikacja adwokacka trwa trzy lata i sześć miesięcy. Rację ma Minister Sprawiedliwości, że przepis ten jest przepisem prawa materialnego, przy czym ustawowy okres trwania aplikacji nie może być utożsamiany z pojęciem terminu, czy to w znaczeniu materialnym, czy procesowym (takie stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 stycznia 2008 r. IIGSK 428/07). Oznacza to, że niedochowanie terminu nie implikuje automatycznie konsekwencjami wynikającymi z niedochowania tych terminów. Ustawodawca nie przewidział takich skutków. Dotyczy to zwłaszcza takiej sytuacji, gdy aplikant mimo nieodbycia wymaganego okresu aplikacji, trwającego trzy i pół roku, zostaje dopuszczony do egzaminu adwokackiego, egzamin ten zdaje z wynikiem pozytywnym. Osoba dopuszczona do egzaminu, mimo nieodbycia wymaganego okresu aplikacji, miała prawo przypuszczać, działała w zaufaniu do organu - art. 8 kpa, że okres aplikacji odbyła, zwłaszcza w sytuacji dokonania wszystkich zaliczeń i odbycia wszystkich praktyk, czyli odbyciu pełnego cyklu szkolenie tyle, że w krótszym okresie. Oczywiście, że ustawa nie przewiduje skrócenia okresu aplikacji. Nie przewiduje także sytuacji, będącej przedmiotem niniejszej sprawy. Brak jest regulacji odnośnie osób, działających w zaufaniu organu, które zdały egzamin, mimo nieodbycia pełnego okresu aplikacji. Czy osoby te mają powtarzać aplikację, czy ją uzupełniać, a może ponownie zdawać egzamin adwokacki?

"Brak uzasadnienia prawnego dla przyjęcia stanowiska, iż można wymagać, by zdany egzamin adwokacki był zdawany jeszcze raz tylko z tej racji, iż w momencie przystąpienia do egzaminu istniały jakieś przeszkody formalne w dopuszczeniu do jej złożenia" - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1992 r. sygn. akt I PA 1/92.

Skarżący ma stwierdzone, przez uprawnione do tego organy, uprawnienia do wykonywania zawodu. Realizacja prawa do wykonywania zawodu, stanowi jego słuszny interes, słuszny interes obywatela w rozumieniu art. 7 kpa. Wady formalne cyklu szkolenia polegające na faktycznym skróceniu aplikacji nie mogą podważać uzyskanych przez skarżącego kwalifikacji. Wątpliwym jest także, aby w interesie społecznym było kwestionowanie złożenia egzaminu, mimo nieodbycia trzyipółletniej aplikacji.

Obowiązkiem organu administracji jest zebrać materiał dowodowy, dokonać jego oceny pod kątem spełnienia warunków określonych przepisem prawa przy jednoczesnym wyważeniu interesu strony postępowania i interesu publicznego.

Tych zasad, wynikających z art. 7 i 8 kpa, Minister Sprawiedliwości nie rozważył wnosząc sprzeciw, pozbawiając tym samym uprawnień zawodowych skarżącego bez oceny, czy uchybienia organu samorządu adwokackiego, w zaufaniu do których pozostawał skarżący, a sprowadzające się do skrócenia okresu aplikacji mogą podważyć uzyskane przez kandydata kwalifikacje.

Nie ulega bowiem wątpliwości, z czym należy zgodzić się z Ministrem, że organ samorządu naruszył przepisy regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego. Zbliżające się zmiany legislacyjne niewątpliwie nie usprawiedliwiały działań organu samorządu adwokackiego zmierzających do przyspieszenia terminu egzaminu zawodowego tym aplikantom, którzy wpisani zostali na listę aplikantów przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz.U.05.163.1361), a którym nie upłynął jeszcze trzyipółletni okres aplikacji.

Za zasadny Sąd uznał zarzut naruszenia Konstytucji RP polegający na tym, że kwestionowana decyzja wydana została z naruszeniem konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz prawa do równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) w zakresie konstytucyjnej swobody wyboru i wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP).

Nie jest sporne, że w 2005 roku miało miejsce skrócenie aplikacji przez niektóre Rady Adwokackie w Polsce, w tym w Okręgowej Radzie Adwokackiej w W. Przypadki te nie zostały zakwestionowane z powodu ich wielości. Dopuszczana została zatem możliwość skrócenia aplikacji poza wymogiem ustawowym, na który Minister powołuje się w sprawie niniejszej. Dotyczyło to wprawdzie innego rocznika, jednakże w identycznym stanie prawnymi i faktycznym.

Minister Sprawiedliwości naruszył art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w przedmiotowej sprawie w ten sposób, ze dokonał sprzecznych wykładni, a w konsekwencji rozbieżnego zastosowania tych samych norm tj. art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 oraz art. 78 ustawy Prawa o adwokaturze (w brzmieniu sprzed nowelizacji) wobec osób znajdujących się w takich samych okolicznościach faktycznych i stanie prawnym i zgłoszenia sprzeciwu wobec wpisu skarżącego na listę adwokatów, mimo braku sprzeciwu wobec osób z poprzedniego rocznika, którzy także nie odbyli pełnego, trzyipółletniego okresu aplikacji. Wykładnia Ministra z poprzedniego roku była wskazówką tak dla skarżącego, który w zaufaniu do organów państwa przystąpił do egzaminu i go zdał, ale także organów samorządu, które pozostawały w zaufaniu do dotychczasowej wykładni ministerialnej.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1) a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. Organ naruszył przepisy postępowania tj. art. 7 i 8 kpa w związku z art. 32 Konstytucji RP i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącego o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci zaświadczenia i protokołu rozprawy głównej.

Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne

do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Wnioski skarżącego zmierzały do wykazania, iż skarżący kontynuował aplikację po zdanym egzaminie adwokackim. Tymczasem przepis art. 78 ustawy (w brzmieniu sprzed nowelizacji) był jasny. Zgodnie z jego treścią aplikacja kończy się egzaminem adwokackim, co oznacza, że po zdanym egzaminie zdający staje się egzaminowanym aplikantem i nie może kontynuować aplikacji. Ta bowiem zakończyła się z momentem zdania egzaminu. Wnioski nie zmierzały więc do wyjaśnienia wątpliwości w sprawie. Ta okoliczność jest jasna w świetle czytelnej regulacji prawnej, a wszystkie argumenty odnoszące się do zdarzeń po zdanym egzaminie są w ocenie Sądu niezasadne.

Zaskarżona decyzja została uchylona z przyczyn opisanych wyżej.

W przedmiocie wykonalności uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zsądzona kwotę kosztów składają się wpis i koszty zastępstwa procesowego.