Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 571/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Asesor WSA Elżbieta Granatowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2022 r. sprawy ze skargi B. P. i A. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących B.P. i A. P. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją z [...]stycznia 2022 r., Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud.") po rozpatrzeniu odwołania B. i A.P., reprezentowanych przez r. pr. P. G.o od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") Nr [...] z [...] listopada 2021 r. umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy kurnika (oznaczonego nr 7 i 8 na wydruku z systemu informacji przestrzennej powiatu pruszkowskiego), znajdującego się na terenie działki nr ewid. [...], położonej przy ul. [...] w N[...] – utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie.

Uzasadniając decyzję [...] wyjaśnił, że [...] 2020 r. do PINB wpłynął wniosek B. i A.P., reprezentowanych przez r. pr. P. G., o wszczęcie postępowania względem obiektów budowlanych usytuowanych na działce nr ewid. [...] w [...], w którego treści wskazano na ich "wzniesienie w warunkach samowoli budowlanej". PINB zawiadomieniem z [...]lutego 2020 r. poinformował o zamiarze przeprowadzenia kontroli w sprawie legalności powstania tych budynków, a pismem z [...] lipca 2020 r. organ powiatowy wyznaczył kolejny termin kontroli, która przeprowadził 17 września 2020 r., ustalając, że: "Na w/w działce istnieją następujące budynki: budynek nr 4 i 3 - kurnik z częścią gospodarczą. Pozwolenie na budowę z dnia 04.07.1974r. Budynek 8 i 7 - kurnik nr 2 z częścią gospodarczą - pozwolenie na budowę z dn. 07.07.1993r. Nr [...] oraz zmiana sposobu użytkowania z magazynu na kurnik- decyzja 07.04.1995 r. oraz decyzja [...] z dn. [...].07.1995 r. Nie przedłożono pozwoleń na budowę dla budynków nr 2, 5, 6, 9- budynki gospodarcze i nr 1 budynek mieszkalny. Budynek nr 10 - decyzja legalizacyjna PINB w [...] Nr [...] z dnia [...].05.2019 r."

Następnie PINB postanowieniem Nr [...] z [...] stycznia 2021 r., odmówił B. i A. P. wszczęcia na ich wniosek postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy kurnika (oznaczonego nr 7 i 8 na wydruku z systemu informacji przestrzennej powiatu pruszkowskiego), znajdującego się na terenie działki nr ew. [...], położonej przy ul. [...] w [...]

W wyniku rozpatrzenia ich zażalenia MWINB postanowieniem Nr [...] z [...]kwietnia 2021 r. uchylił ww. postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zawiadomieniem z [...] lipca 2021 r. PINB poinformował strony o wszczęciu na wniosek B. i A. P. postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy kurnika (oznaczonego nr 7 i 8 na wydruku z systemu informacji przestrzennej powiatu pruszkowskiego), na terenie działki nr ewid. 45/2, przy ul. [...] w [...]oraz o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a.

Decyzją Nr [...] z 3 listopada 2021 r. umorzono postępowanie administracyjne w tej sprawie. Odwołanie złożyli B. i A. P., reprezentowani przez r. pr. P.G..

[...]wyjaśnił, że PINB umorzył postępowanie wszczęte na wniosek B. i A.P. z uwagi na to, że zostało wszczęte na wniosek podmiotów nielegitymowanych. Takie stanowisko jest prawidłowe i nie stoi w sprzeczności z treścią postanowienia [...]Nr [...] Wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony.

Organ wyjaśnił treść art. 28 k.p.a. i omówił cechy interesu prawnego oraz interesu faktycznego, przytaczając § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Z materiału dowodowego wynika, że B.i A. P. są właścicielami działki nr ewid. [...] w [...], zaś L.i T. Ż. działki nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...]. Sprawa dotyczy budynku kurnika (oznaczonego nr 7 i 8 na wydruku z systemu informacji przestrzennej powiatu pruszkowskiego), zlokalizowanego na terenie działki nr ewid. [...], przy ul. [...] w [...], który jest zlokalizowany w odległości około 27 m od granicy z działką skarżących nr ewid[...] która jest działką drogową. Sam fakt sąsiedztwa z działką, na której znajduje się inwestycja nie powoduje powstania interesu prawnego po stronie skarżących, gdyż musi on wynikać z naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego administracyjnego, które dają możliwość konkretnemu podmiotowi dochodzenia swych praw w postępowaniu administracyjnym.

W omawianej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Odległość kurnika od granicy z działką skarżących nr ewid. [...] wynosi około 27 m; działka ta nie ma charakteru działki budowlanej, a zatem przepisy ww. rozporządzenia dotyczące odległości od granic nieruchomości (a których naruszenie mogłoby stanowić o interesie prawnym wnioskodawców) nie znajdują zastosowania. Takie usytuowanie obiektu oraz charakter działki skarżących (działka drogowa) wyklucza uznanie, że skarżący posiadają interes prawny w sprawie.

Art. 3 pkt 20 Pr. bud. stanowi, iż przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Zdaniem [...]nie można mówić, że przedmiotowy obiekt budowlany, który jest usytuowany zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi powoduje ograniczenie w zagospodarowaniu terenu działki skarżących o nr ewid. [...], jak też uniemożliwia im korzystanie z ich nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem, a obiekt budowlany, który znajduje się w odległości około 27 m od granicy z działką należącą do B. i A. P. (będąca działką drogową) nie narusza przepisów, a tylko takie naruszenie mogłoby stanowić podstawę do uznania skarżących za stronę postępowania. Okoliczności wskazywane przez skarżących nie wskazują na naruszenie innych przepisów, z którego mogliby wywodzić interes prawny na podstawie art. 28 k.p.a.

Właściwe ustalenie stron postępowania jest bezwzględną przesłanką prawidłowości postępowania administracyjnego i wydanego w jego wyniku orzeczenia, obwarowaną sankcją nieważności (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Organ administracji publicznej zobowiązany jest z urzędu ustalić, czy wnoszący podanie jest stroną w sprawie, a zatem, czy powołuje się na własny interes prawny (lub obowiązek). Stosownie do przyjętej linii orzeczniczej wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania Gdy brak interesu prawnego podmiotu wnioskującego o wszczęcie postępowania jest oczywisty, organ powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., a gdy brak nie jest oczywisty i podlega wyjaśnieniu, jak również gdy postępowanie zostało wszczęte na skutek wniosku nieuprawnionego podmiotu, a organ zorientował się o przesłance negatywnej postępowania później - prawidłowym rozstrzygnięciem jest umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Uznać zatem należy, że decyzja PINB odpowiada prawu.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu[...] wyjaśnił, że i w postanowieniu Nr [...] przesądził, że uzasadnienie zawarte w postanowieniu organu powiatowego o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w kwestii interesu prawnego skarżących było niewystarczające, gdyż nie wskazywało na jakiekolwiek motywy jego podjęcia. [...] nie przesądził jednak, że skarżącym przysługuje przymiot strony w sprawie. Z uwagi, ze umorzenie postępowania nastąpiło z przyczyny formalnej, [...] odstąpił od zajmowania stanowiska wobec merytorycznych podstaw umorzenia postępowania (na które również wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji). Kwestie merytoryczne, na które wskazano w odwołaniu badane mogłyby być przez organ powiatowy w momencie wszczęcia przez organ I instancji postępowania z urzędu.

Z tą decyzją nie zgodzili się skarżący, wnosząc pismem swego pełnomocnika, datowanym na 15 lutego 2022 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości. Pełnomocnik zarzucił organowi II instancji naruszenie:

"1. art. 28 KPA w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie polegające na uznaniu, że w okolicznościach niniejszej sprawy B.i A. małż. P., jako właściciele nieruchomości sąsiedniej, ze względu na regulacje prawne zawarte w treści w/w § 12 rozporządzenia z 12.04.2002 r., nie mogą być uznani za strony postępowania w sprawie dot. legalności budowy kurnika na działce nr [...]w [...];

2. art. 28 KPA w związku z przepisami prawa miejscowego wprowadzonymi Uchwałą Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 4.10.2004 r. o uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...](dalej oznaczany, jako "m.p.z.p. Gminy [...]" lub "m.p.z.p."), zgodnie, z którymi [stanowi o tym § 50 punkt 1) w związku z § 50 punkt 3) litera c) w/w m.p.z.p. oraz załącznik graficzny do planu] na działce nr 45/2 w Nadarzynie jest dopuszczalne usytuowanie tylko jednego kurnika z określoną "strefą" oddziaływania na działkę 45/2, a także na nieruchomość B. i A. małż. P.składającą się z szeregu działek powstałych po podziale działki nr [...] poprzez pominięcie i niezastosowanie w/w przepisów, co doprowadziło do uznania, że B.i A. małż. P.nie posiadają interesu prawnego mogącego stanowić podstawę żądania wszczęcia postępowania w sprawie legalności budowy drugiego kurnika na w/w nieruchomości i występowania w takim postępowaniu, jako strona;

3. art. art. 6, 7, 8, 11, w zw. z art. 77 KPA polegające na naruszeniu następujących zasad postępowania administracyjnego:

1) zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości, co do bezstronności i równego traktowania stron oraz poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie,

2) zasady praworządności poprzez uznanie za prawidłowe umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy kurnika (oznaczonego nr 7 i 8 na wydruku z systemu informacji przestrzennej powiatu pruszkowskiego) wybudowanego na działce o numerze ew. [...] w [...] przy ul. [...], z powołaniem się na brak przymiotu strony małż. B. i A.P., mimo braku podstaw faktycznych i prawnych dla takiej decyzji,

3) zasady prawdy obiektywnej oraz uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co wyraża się w krytyce przedstawionych w odwołaniu argumentów i przyjęcie wyłącznie tych elementów stanu prawnego, które mają znaczenie dla interesu organu, a pominięcie zapisów m.p.z.p., które wykluczają możliwość funkcjonowania na działce nr [...] w [...] przy ul. [...] dwóch kurników oraz nie odniesienie się w treści uzasadnienia do wszystkich zarzutów przedstawionych przez skarżących,

4. art. 138 § 1 KPA poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo że w sprawie istnieją przesłanki do jej uchylenia".

Pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji [...] i zasądzenie kosztów postępowania, wyjaśniając w uzasadnieniu skargi, że B.a i A.małż. P.posiadają interes prawny w sprawie, a wynika on wprost z obowiązujących w Gminie [...] przepisów prawa miejscowego tj. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Nadarzyn uchwalonego przez Radę Gminy [...] Uchwałą Nr [...] z [...]października 2004 r.

Obowiązujący w Gminie [...]m.p.z.p. zaakceptował istnienie na działce nr [...], należącej do małżonków Żak jednego kurnika. Był to budynek istniejący już w czasie uchwalania m.p.z.p. Przepisy prawa miejscowego nie dopuszczają jednak większej ilości kurników na ww. działce, stąd też na działce nr [...] w[...]nie może istnieć drugi kurnik, a jeżeli istnieje, to jest to sprzeczne z prawem. Gdyby nawet zignorować zapisy planu miejscowego i uznać, że drugi kurnik może być usytuowany na działce [...], to należałoby przyjąć dla niego podobną "strefę", jak w przypadku kurnika, który został opisany w przepisach m.p.z.p. wsi[...], a ta wykraczałaby daleko poza granicę działki [...] i obejmowałaby części działek powstałych po podziale działki [...] stanowiących własność skarżących.

Zgodnie z § 50 pkt 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Nadarzyn dla obszaru, w którego obrębie znajdują się działki Nr [...] oraz [...] przy ul. [...] w [...] funkcją podstawową jest "zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna". W § 50 pkt 3 lit. c) m.p.z.p. postanowiono, że "plan dopuszcza przejściowo zachowanie siedlisk rolniczych wskazanych na rysunku planu, jako działki [...] oraz zachowanie kurnika na dz. nr. ew. [...] wraz ze strefą określoną, jako granica wymaganych odległości zabudowy mieszkaniowej i niektórych obiektów".

Rada Gminy [...] wyznaczyła zatem "strefę" rozumianą, jako linia oddziaływania kurnika usytuowanego na działce nr 45/2, ale strefa ta wykracza poza granice działki [...] obejmując m. in. część działki dawnej nr [...] Prawdopodobnym powodem przyjęcia w m.p.z.p. zacytowanego zapisu było przede wszystkim rozważenie racji i wzięcie pod uwagę sytuacji właścicieli kurnika, dla których hodowla niosek stanowiła źródło dochodów.

Przepis prawa miejscowego zawierał jednocześnie postanowienie, które jedynie przejściowo dopuszczało istnienie kurnika na działce [...] co oznacza, że nie wprowadzono możliwości rozwoju fermy na tej nieruchomości. Przyjęto zatem, że uciążliwość jednego kurnika na działce nr [...] przy ul. [...] w[...], gdzie, jako funkcję podstawową przyległych terenów przyjęto jednorodzinną zabudowę mieszkaniową, jest jedyną dopuszczalną uciążliwością. Tak skonstruowane prawo miejscowe miało stanowić ochronę dla właścicieli nieruchomości sąsiednich i dla ich zamiarów zagospodarowania własnych nieruchomości, zgodnie z m.p.z.p. Przepisy prawa miejscowego są źródłem interesu prawnego dla właścicieli nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością, na której organ stanowiący gminy dopuścił jedynie czasowo istnienie kurnika, którego istnienie i eksploatacja stanowi niewątpliwą uciążliwość dla otoczenia.

Mając na uwadze obowiązujące prawo miejscowe nie można uznać za zgodny z prawem stan faktyczny, w którym na działce nr [...] w [...] istnieją dwa kurniki. Sytuacja, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, gdy na działce nr [...] w [...] znajdują się dwa kurniki (oraz trzeci budynek usytuowany tuż przy granicy z działką [...], który także był czasowo wykorzystywany, jako kurnik, co zostało zakwestionowane w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej względem tego budynku), a ponadto budynki nr 2, 5, 6 i 9 - stoi w oczywistej sprzeczności z prawem miejscowym. Nieuwzględnianie tej okoliczności przez organy mające stać na straży przestrzegania prawa już na początku intensywnego zagospodarowywania działki nr [...], stanowiło jedynie zachętę do wykonywania kolejnych budynków w warunkach samowoli budowlanej.

Pomimo wielokrotnego wskazywania w pismach kierowanych do organów nadzoru budowlanego, jak również w odwołaniu wniesionym w niniejszej sprawie, opisanych powyżej uwarunkowań oraz m.p.z.p., a także ewidentnych naruszeń m.p.z.p. w zakresie zagospodarowania działki nr [...] w [...], organy nadzoru budowlanego obu instancji uporczywie ignorują ten fakt, powołując się w swoich rozstrzygnięciach jedynie na przepisy pasujące do koncepcji przyjętych w kolejnych rozstrzygnięciach - koncepcji zaakceptowania samowoli budowlanych.

Stąd też uporczywe odwoływanie się wyłącznie do przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. i wykazywanie na ich podstawie, że skarżący nie są stroną postępowań dotyczących samowoli budowlanych na sąsiedniej działce, ponieważ zabudowa ta znajduje się w odległościach od nieruchomości skarżących większych niż minimalne odległości dopuszczane w/w przepisami, a ponadto, że bezpośrednio z działką nr [...] graniczy działka, która jest przewidziana, jako przyszła droga obsługująca działki powstałe z podziału działki [...], która w ogóle nie wymaga zachowania żadnej odległości od granicy.

Jest to bardzo wybiórcze stosowanie prawa. Organy obu instancji z niewiadomych przyczyn pomijają zapisy m.p.z.p. i to pomimo przywołania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji definicji pojęcia "obszar oddziaływania obiektu" zawartej w art. 3 punkt 20 Pr. bud.

W zaskarżonej decyzji (str. 4) znajduje się wskazanie, że "przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu". Rada Gminy [...] w m.p.z.p. określiła obszar oddziaływania jednego kurnika na działce [...] i jednocześnie pośrednio wprowadziła zakaz sytuowania podobnych obiektów na w/w nieruchomości postanawiając, że istniejący na tej działce jeden kurnik jest na obszarze objętym planem dopuszczalny przejściowo.

W odpowiedzi na skargę [...]podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji naruszały prawo, a skarga była zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że organa podjęły swoje rozstrzygnięcia w oparciu o ustalenie podmiotowej bezprzedmiotowości postępowania. Jednakże, całkowicie błędnie organa obu instancji wiązały interes prawny skarżących z obszarem oddziaływania na ich nieruchomość obiektu budowlanego w postaci kurnika oznaczonego nr 7 i 8 na wydruku z systemu informacji przestrzennej powiatu pruszkowskiego, znajdującego się na terenie działki nr ewid. [...], położonej przy ul. Sosnowej 3 w Nadarzynie. Wyjaśnić bowiem należy, że postępowanie administracyjne, które usiłowali zainicjować skarżący nie było "postępowaniem w sprawie pozwolenia na budowę" w rozumieniu art. 28 ust. 2 Pr. bud. Ma to o tyle istotne znaczenie, że wyłącznie w sprawach pozwolenia na budowę został ustawowo zawężony krąg stron przez określenie, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

Powołany przez [...] art. 3 pkt 20 Pr. bud. – jak słusznie zauważył organ – zawiera definicję owego "obszaru oddziaływania". Tym niemniej, w sprawie niniejszej, w której skarżący domagali się kontroli legalności budowy krąg stron powinien być ustalony nie na podstawie art. 28 ust. 2 Pr. bud., ale art. 28 k.p.a., który nie zawęża kręgu stron w taki sposób. Stroną – zgodnie z art. 28 k.p.a. - jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny może – ale nie musi – wynikać z takiego oddziaływania obiektu budowlanego, które wprowadza ograniczenia w zabudowie terenu danego podmiotu.

Art. 28 k.p.a. nie jest przepisem, z którego wynika legitymacja materialnoprawna. Jest przepisem dyspozycyjnym, nakazującym osobie uważającej się za stronę wskazanie przepisu o charakterze materialnoprawnym, z którego wywodzi swój interes prawny. Utrwalonym w orzecznictwie poglądem jest, że nie jest koniecznym, aby taki interes prawny był naruszony. Przy ocenie czy podmiot jest stroną postępowania ze względu na posiadany interes sprawny, nie ma znaczenia, czy interes ten został naruszony, a jedynie, czy interes taki podmiotowi przysługiwał. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym wymaga więc istnienia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu, z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności sprzecznych z potrzebami danej osoby (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2544/19, CBOSA).

Interes prawny powinien wywodzić się z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, a więc nie tylko z przepisów prawa administracyjnego. Takimi przepisami są przepisy cywilnoprawne – art. 140 i art. 144 Kodeku cywilnego. Zgodnie z tym pierwszym przepisem, właściciel ma prawo do niezakłóconego korzystania z przedmiotu własności, zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. Jeżeli więc jest właścicielem gruntu zabudowanego budynkiem mieszkalnym, to ma prawo do tego, aby działania osób trzecich – o ile nie są zgodne z prawem – nie zakłócały korzystania z jego nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych (art. 144 k.c.).

Jest rzeczą oczywistą, że masowa hodowla kur i funkcjonowanie kurników powodować może znaczna emisję odoru, który na terenie zabudowanym budynkami mieszkalnymi może zakłócać korzystanie z gruntów sąsiednich. Takiemu negatywnemu oddziaływaniu może zapobiec prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego kurnika i udzielenia pozwolenia na budowę. Dlatego też działanie właściciela gruntu (niekoniecznie bezpośrednio przyległego do nieruchomości zabudowanej kurnikiem lub – jak w sprawie niniejszej - kurnikami) polegające na domaganiu się od organu nadzoru budowlanego sprawdzenia legalności budowy takiego obiektu mieści się w ramach interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. w zw. z art. 140 i 144 k.c.

Zdaniem organów, skoro nieruchomość skarżących nr ewid. [...], sąsiadująca z gruntem, na którym wybudowano przedmiotowy kurnik jest działką drogową a nie budowlaną, zaś odległość budynku kurnika od granicy z działką skarżących o nr ewid. [...] wynosi około 27 m to nie jest możliwe powstanie interesu prawnego, wysnuwanego z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Co do zasady, takie stwierdzenie było prawidłowe. Uszło jednak uwadze organów obu instancji, że przepisy dotyczące odległości budynków od granicy nie są jednymi przepisami, z których wywodzony może być interes prawny. Organa nie odniosły się również do faktu, że B. i A. małż. P. są właścicielami innych działek, powstałych w wyniku podziału nieruchomości nr ewid. [...]

Rację miał również pełnomocnik skarżących, wskazując na przepisy prawa miejscowego. Należy bowiem zauważyć, że – zgodnie z art. 140 k.c. – prawo (w tym miejscowe) kształtuje granice wykonywania własności. Jeżeli więc analiza zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie dotyczącym zarówno nieruchomości skarżących, jak i inwestora, prowadziłaby do wniosku, że prawo miejscowe przewidywało możliwość zabudowy działki nr ewid. [...] wyłącznie jednym kurnikiem, to tym samym plan ten ograniczałby prawo własności skarżących wyłącznie przez znoszenie uciążliwości jednego takiego obiektu, a nie kilku. Skoro profesjonalny pełnomocnik skarżących wskazuje na § 50 pkt 1 w zw. z § 50 pkt 3 lit. c) tego planu miejscowego (oraz na załącznik graficzny), to tym samym wskazuje na zakres ograniczenia własności w rozumieniu art. 140 k.c. Każde przekroczenie tego zakresu – o ile w inny sposób nie wynika z prawa – jest tym samym niedozwolone i uzasadnia w postępowaniu administracyjnym interes prawny właściciela, którego prawo może być naruszane (art. 28 k.p.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje również na to, że skarżący byli już stronami innych postępowań administracyjnych dotyczących obiektów budowlanych wzniesionych na działce nr ewid. [...] w [...] przy ul. [...] Rozstrzygnięcia organów administracji publicznej w tych sprawach były przedmiotem kontroli sądowej - w sprawach o sygn. akt VII SA/Wa 206/15 (prawomocny wyrok z 22 października 2015 r.), VII SA/Wa 2252/17 (prawomocny wyrok z 5 lipca 2018 r.), VII SA/Wa 2161/19 (prawomocny wyrok z 27 lutego 2020 r.). Ani w postępowaniach administracyjnych w ww. sprawach, ani w postępowaniu sądowym nie został zakwestionowany przymiot strony skarżących.

Dlatego też organa obu instancji naruszyły art. 105 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. przez umorzenie postępowania wszczętego na wniosek skarżących z powodu podmiotowej bezprzedmiotowości. Co więcej, naruszyły również art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez nienależyte ustalenie stanu faktycznego i zgromadzenie dowodów na okoliczność możliwego wpływu budowy kurnika oznaczonego nr 7 i 8 na wydruku z systemu informacji przestrzennej powiatu pruszkowskiego, na terenie działki nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w [...] na inne działki skarżących, wydzielone z nieruchomości o nr ewid. [...]. Tym samym naruszony został art. 80 k.p.a. wobec niemożliwości dokonania swobodnej oceny dowodów, wskazujących na interes prawny strony.

Zarówno PINB, jak i [...] nie dokonały też należytej oceny zapisów uchwały Nr [...] Rady Gminy [...] z [...] października 2004 r. o uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] w zakresie, w jakim prawo miejscowe określało dopuszczalne zagospodarowanie działki nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...]

Dlatego też [...]naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, gdyż przepis ten nie umożliwia utrzymania w mocy błędnego rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego.

PINB, w warunkach związania dokonana oceną prawną tut. Sądu i wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.), ponownie rozpoznając sprawę już formalnie wszczętą na wniosek B. i A.P.przeprowadzi postępowanie w sprawie legalności budowy kurnika oznaczonego nr 7 i 8 na wydruku z systemu informacji przestrzennej powiatu pruszkowskiego, na działce nr ewid. [...], przy ul. [...] w [...]

Nie przesądzając o sposobie rozstrzygnięcia tej sprawy (jej potencjalnej przedmiotowej bezprzedmiotowości lub zasadności twierdzeń skarżących) organ weźmie również pod uwagę, że w tej sprawie nie będzie miał zastosowania art. 53a ust. 1 Pr. bud., gdyż został on dodany przez art. 1 pkt 42 lit. a ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471) i wszedł w życie z dniem 19 września 2020 r. – a więc po wpłynięciu do PINB wniosku skarżących z [...]lutego 2020 r. W związku z tym, że postanowienie PINB Nr [...] z [...] stycznia 2021 r., odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy kurnika zostało w całości uchylone przez MWINB postanowieniem Nr [...] z [...]kwietnia 2021 r. - za datę wszczęcia postępowania rozumieć należy ww. datę wpływu wniosku skarżących do PINB. Zgodnie zaś z art. 25 ww. ustawy, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 256) zasądzając na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu i kosztów zastępstwa procesowego.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.