Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 920/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 2 pkt 2 i pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 627
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kowalczyk,, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Michał Białowski, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], którą Starosta [...] cofnął skarżącemu K. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, z wyłączeniem kategorii C i C+E, od dnia 8 sierpnia 2015 r. do dnia 8 sierpnia 2019 r. oraz odmówił K. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C i C+E w okresie obowiązywania wyżej wymienionego zakazu, to jest od dnia 8 sierpnia 2015 r. do dnia 8 sierpnia 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] zatrzymał K. dokument prawa jazdy w związku z podejrzeniem popełnienia w dniu 8 sierpnia 2015 r. przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., tj. prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości.

Wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r., wydanym w sprawie o sygn. akt [...], prawomocnym od dnia 14 listopada 2015 r., Sąd Rejonowy w [...] uznając K. winnym wyżej wymienionego czynu, orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, z wyłączeniem kategorii C i C+E.

W związku z orzeczonym w wyroku zakazem Starosta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. cofnął K. uprawnienia do kierowania pojazdami, z wyłączeniem kategorii C, C+E na okres czterech lat liczonych od daty zatrzymania prawa jazdy, tj. od dnia 8 sierpnia 2015 r. do dnia 8 sierpnia 2019 r. Jednocześnie tą samą decyzją Starosta [...] odmówił zwrotu zatrzymanego prawa jazdy C, C+E.

W odwołaniu K. wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i wydanie wtórnika prawa jazdy kategorii C, C+E.

Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że decyzja organu pierwszej instancji rozstrzyga dwa odrębne zagadnienia, regulowane odrębnymi przepisami prawnymi.

Odnosząc się do rozstrzygnięcia o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami Kolegium wskazało, że cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami jest sankcją przewidzianą przez przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627 z późn. zm.) w stosunku do osób, które utraciły pewne przymioty wymagane od kierowców, w tym predyspozycje zdrowotne lub psychiczne, bądź kwalifikacje do prowadzenia pojazdów oraz osób, które nie podporządkowały się władczym rozstrzygnięciom organów administracji publicznej, np. nie zgłosiły się we wskazanym terminie na egzamin państwowy (art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy). Jedną z przesłanek wydania przez starostę decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami jest stosownie do art. 103 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów. Orzeczenie sądu karnego stanowi podstawę dla właściwego organu administracji do cofnięcia uprawnień, przy czym cofnięcie to następuje w orzeczonym przez sąd karny zakresie. Decyzje wydawane są przez starostę na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 182 k.k.w. i mają charakter decyzji związanych.

W okolicznościach sprawy orzeczenie o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych stało się z prawomocne z dniem 14 listopada 2015 r. W konsekwencji organ pierwszej instancji zobowiązany był cofnąć skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, z wyłączeniem kategorii C, C+E. Wskazany w decyzji okres obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów wynikał z treści wyroku Sądu Rejonowego w [...], który zaliczył na poczet orzeczonego środka karnego okres faktycznego zatrzymania prawa jazdy od dnia 8 sierpnia 2015 r.

Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, C+E we wskazanym wyżej okresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Jednocześnie stosownie do treści art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 października 2014 r. prawo jazdy nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:

1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A;

2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;

3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

Na mocy art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970) przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 października 2014 r. ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy.

Organ wskazał, że K. posiada prawo jazdy wydane w dniu [...] czerwca 2012 r. przez Starostę [...], obejmujące uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B, B+E, C, C+E. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r. orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, z wyłączeniem kategorii C, C+E. Zatem zastosowanie w sprawie znajduje przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w znowelizowanym brzmieniu. W konsekwencji prawo jazdy w zakresie kategorii C, C+E nie może być zwrócone skarżącemu, ponieważ zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy kategorii C oraz C+E nie może być zwrócone w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Sąd Rejonowy w [...] orzekł bowiem wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów obejmujący także i posiadaną przez niego kategorię B.

Kolegium podkreśliło, że w świetle regulacji obowiązującej w dniu wydania decyzji organu pierwszej instancji ustawodawca rozszerzył krąg podmiotów, wobec których prawo jazdy nie może być wydane o osoby ubiegające się, tak jak skarżący, o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.

Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie z orzeczenia Sądu Rejonowego w [...] wynika bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów z wyłączeniem kategorii C oraz C+E, a pośrednio, w oparciu o art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, zakaz ten obejmuje także kategorię C, C+E, gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, w tym kategorie C oraz C+E.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego żądania wydania wtórnika prawa jazdy kategorii C, C+E Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w tym zakresie stanowi przepis art. 18 ustawy o kierujących pojazdami, zaś szczegółowe czynności organów i innych jednostek z tym związane oraz wzory dokumentów stosowanych w tych sprawach określone zostały w wydanym na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy rozporządzeniu w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Przepis art. 18 ust. 1 ustawy stanowi, że wydanie wtórnika jest możliwe wyłącznie osobie posiadającej prawo jazdy w razie jego utraty lub zniszczenia w stopniu powodującym nieczytelność, a także w wypadku zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Organ pierwszej instancji orzekał w oparciu o inną podstawę prawną, a mianowicie art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 182 § 2 k.k.w., wobec czego zarzuty odwołania w przedmiocie odmowy wydania wtórnika prawa jazdy są chybione.

K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2016 r. w zakresie rozstrzygającym o odmowie wydania dokumentu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C oraz C+E. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, poprzez błędne przyjęcie, że prawo jazdy kategorii C i C+E nie może być wydane osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnym wyrokiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kategorii C i C+E, podczas gdy przepis ten wyklucza wydanie prawa jazdy w zakresie obowiązywania tego zakazu, zaś w stosunku do skarżącego nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii C i C+E;

2. art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten ma zastosowanie do osób ubiegających się o nowe uprawnienia, zaś skarżący takie uprawnienie posiada i wnosił o wydanie prawa jazdy w zakresie, w jakim nie dotyczył go zakaz prowadzenia pojazdów z uwagi na to, że uprzednio zostało mu ono zatrzymane, a następnie na mocy wyroku Sądu Rejonowego w [...] orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych nie obejmował uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat. C i C+E;

3. art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP i art. 42 k.k. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu wykładni rozszerzającej na niekorzyść osoby prawomocnie skazanej, zabronionej ustawą karną materialną, wobec odmowy wydania dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień w zakresie prowadzenia pojazdów kategorii C i C+E, w sytuacji w której sankcja nałożona przez sąd karny nie obejmowała pozbawienia uprawnień do kierowania wskazaną kategorią pojazdów, co w rezultacie stanowi o zastosowaniu przez organ administracji dodatkowej represji, która to pozbawia go prawa do wykonywania pracy zarobkowej, wobec niemożności uzyskania nowego świadectwa kwalifikacji (brak dokumentu prawa jazdy), pomimo posiadania uprawnień do wykonywania takiego rodzaju pracy, jak również decyzja organu narusza konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego, wobec odstąpienia od zasady sprawiedliwości społecznej, gdzie sąd karny nie pozbawia obywatela prawa do normalnej egzystencji rozumiejąc jego potrzeby w zakresie wykonywania pracy zarobkowej, a organ administracji wydając decyzję tego prawa go pozbawia oraz narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności naruszając prawa fundamentalne (prawo do wykonywania pracy), stanowiące istotę wolności człowieka, oraz dyskryminuje obywatela w stosunku do innych osób posiadających prawo jazdy kategorii C, C+E, a nie pozbawionych uprawnień w zakresie kierowania pojazdami kategorii B.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z następującym pytaniem prawnym: czy art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w zakresie, w jakim przepisy te nie pozwalając na wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii C i C+E powodują dodatkową represję dla osoby, wobec której prawomocnie orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem wskazanych wyżej kategorii, jest zgodny z wzorcem konstytucyjnym określonym w art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Nadto skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dołączonych do skargi dokumentów w postaci zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w [...], umowy pożyczki ekspresowej, karty bezrobotnego, umowy kredytu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn.zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontrolują zgodność zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także kontrolują prawidłowość zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.

Po przeprowadzeniu według wskazanych kryteriów kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi skutkującymi koniecznością jej uchylenia.

Istotą sporu prawnego w badanej sprawie jest zgodność z prawem odmowy zwrócenia skarżącemu prawa jazdy w zakresie kategorii C oraz C+E.

Materialnoprawną podstawę kwestionowanych w tym zakresie decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. por. 155 z późn. zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r., poz. 970), obowiązującym od dnia 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy zmieniającej).

W związku z tym w pierwszym rzędzie wskazać należy, że zgodnie z przepisem przejściowym zawartym w art. 3 ustawy zmieniającej przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w znowelizowanym brzmieniu ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wyrok Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt [...], którym orzeczono zakaz prowadzenia przez skarżącego pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem tych, do prowadzenia których uprawnia kategoria C i C+E, na okres czterech lat, z zaliczeniem na poczet orzeczonego środka karnego okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia 8 sierpnia 2015 r., został wydany w dniu 5 listopada 2015 r. Zatem zgodnie z przytoczonym przepisem intertemporalnym w sprawie należało stosować art. 12 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu znowelizowanym.

Z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 października 2014 r. wynika, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przy tym ustawa przewiduje wprost, że art. 12 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (art. 12 ust. 2 pkt 2), a także kategorii: B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 pkt 3).

W świetle powołanych przepisów nie można zatem uznać, że decyzja odmawiająca wydania prawa jazdy w zakresie kategorii: C i C+E skarżącemu, w stosunku do którego prawomocnie orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B i w okresie obowiązywania tego zakazu, została wydana z naruszeniem przepisów prawa.

Trzeba zauważyć, że nowelizując (ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r.) art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami ustawodawca wyraził w sposób jednoznaczny wolę, aby osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych m.in. kategorii B nie mogło być zarówno wydane, jak również zwrócone prawo jazdy, a także przywrócone uprawnienia w zakresie m.in. kategorii: C i C+E. Potwierdza to treść uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej, w którym wskazano, że proponowane zmiany mają na celu ujednolicenie stosowania przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami (Sejm VII kadencji, druk sejmowy nr 1957).

Przy tym już w odniesieniu do stosowania art. 12 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2014 r. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego był wyrażany pogląd, zgodnie z którym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie o kierujących pojazdami (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14, z dnia 29 października 2015 r., I OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14, z dnia 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14 oraz z dnia 15 lipca 2016 r., I OSK 2514/14)).

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela przedstawione stanowisko.

Nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut odwołujący się do przepisu art. 42 k.k.

Stosownie do art. 42 § 1 k.k., w brzmieniu obowiązującym także w dacie wydania przez Sąd Rejonowy w [...] wyroku w sprawie [...] przeciwko K., sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju w razie skazania osoby uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności jeżeli z okoliczności popełnionego przestępstwa wynika, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Zgodnie z § 2 powołanego artykułu sąd orzeka, na okres nie krótszy niż 3 lata, zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa wymienionego w § 1 był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173, art. 174 lub art. 177.

Powołany art. 42 § 2 k.k. daje zatem podstawy do orzeczenia zarówno całkowitego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, jak i pojazdów określonego rodzaju, przy czym w orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtowała się linia orzecznicza wskazująca na tendencję do uściślania, in concreto, zakresu orzekanego zakazu prowadzenia pojazdów (por. Z. Sienkiewicz, Komentarz do art. 42, pkt 3, w: Kodeks karny. Komentarz, red. M. Filar, Warszawa 2014, LEX; A. Marek, Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2010, Komentarz do art. 42, pkt 11, LEX oraz powoływane tam orzecznictwo).

Z kolei art. 182 k.k.w. w § 1 stanowi, że w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony. W myśl zaś § 2 art. 182 k.k.w. organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.

W związku z tym pojawia się zagadnienie relacji między treścią wyroku sądu karnego orzekającego, jak w niniejszej sprawie, zakaz prowadzenia pojazdów w określonym zakresie, a mianowicie z wyłączeniem kategorii C i C+E, a przepisami ustawy o kierujących pojazdami, przewidującymi zakaz wydania i zwrotu prawa jazdy kategorii "wyższych" (m.in. kategorii C i C+E), w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii "niższej" (m.in. kategorii B). Należy przy tym wyjaśnić, że umowne określenie kategorii prawa jazdy jako "wyższych" i "niższych" opiera się na fakcie, że uzyskanie uprawnień w zakresie kategorii wyższej (np. C) wymaga dodatkowo spełnienia przesłanek odbycia szkolenia i zdania egzaminu państwowego wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B (art. 11 ust. 4 ustawy).

Problem ten stanowi podstawę argumentacji skarżącego, który zarzuca naruszenie zaskarżoną decyzją szeregu fundamentalnych zasad porządku prawnego, w tym zasad konstytucyjnych, poprzez swoiste rozszerzenie sankcji karnej wynikającej z prawomocnego wyroku sądu karnego (wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r.) poprzez odmowę zwrotu prawa jazdy w zakresie uprawnień, które nie zostały objęte zakazem orzeczonym w tym wyroku (kategorie C i C+E).

W ocenie Sądu, argumentacja ta nie zasługuje jednak na uwzględnienie.

Jak podniesiono już wyżej, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie o kierujących pojazdami.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że za taką interpretacją omawianych przepisów przemawia wykładnia językowa i celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić, by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kategorii B) zezwolił na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kategorii C i C+E). Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje ponadto, że celem przyjętych rozwiązań prawnych jest niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które swoim postępowaniem, przez prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Przy tym zarówno przy interpretacji, jak i stosowaniu wymienionych przepisów należy mieć na względzie, że przepisy i zasady ruchu drogowego odznaczają się rygoryzmem służącym przede wszystkim zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego.

Jak wskazuje w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny, wyjaśniając relacje między orzeczeniem sądu karnego, a przepisami ustawy o kierujących pojazdami, decyzja organów administracji konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego przez sąd karny środka karnego. Przy tym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego się o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14).

Nie można zatem uznać, iż w świetle przywołanych wyżej przepisów kodeksu karnego oraz kodeksu karnego wykonawczego brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami mogłoby być oceniane jako podważające treść i powagę wyroku karnego orzekającego o zastosowaniu wobec skarżącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C i C+E. Z treści wyroku karnego wynika bowiem jednoznacznie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie obejmującym kategorię B, z czym ustawa o kierujących pojazdami wiąże konsekwencje określone między innymi w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawione stanowisko. Przyjęcie odmiennej interpretacji stanowiłoby zaprzeczenie naczelnej wartości bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jakiej mają służyć zarówno przepisy karne, sankcjonujące przestępstwa i wykroczenia godzące w tę wartość, jak i przepisy administracyjne dotyczące wydawania i zwrotu prawa jazdy, których naczelnym ratio legis również jest gwarancja bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Trzeba zauważyć, że prezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko w zakresie wykładni art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami znajduje bardzo istotne uzasadnienie w aktualnym stanie prawnym, po wejściu w życie nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami z 2014 r. Nowelizacja art. 12 ust. 2 tej ustawy poprzez dodanie do jego treści instytucji zwrotu prawa jazdy i instytucji przywrócenia uprawnień była świadomym i zamierzonym zabiegiem ustawodawcy. Celem tych zmian było niedopuszczenie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu komunikacji, a w szczególności osób prowadzących pojazd w stanie nietrzeźwości. Z analizowanych przepisów wynika jednoznaczny nakaz dla organu administracji publicznej niewydawania, niezwracania i nieprzywracania uprawnień w zakresie prawa jazdy określonej kategorii w okresie obowiązywania sądowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych np. kategorii B (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 listopada 2015 r., III SA/Kr 679/15 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 stycznia 2016 r., III SA/Lu 1153/15).

Wymaga także podkreślenia, że kwestionowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy nie zostały wydane w wykonaniu wyroku karnego wydanego przez Sąd Rejonowy w [...] w sprawie [...]. Te kwestie zostały uregulowane w rozstrzygnięciu cofającym skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, z wyłączeniem kategorii C i C+E. Natomiast w rozstrzygnięciu zaskarżonym w niniejszej sprawie organ administracji publicznej w zakresie swojej kompetencji ustawowej rozpatrzył złożony przez skarżącego wniosek dotyczący zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Nie można więc przyjąć, że odmowa zwrotu prawa jazdy kategorii C i C+E stanowi niedopuszczalne decyzją administracyjną rozszerzenie sankcji orzeczonej wyrokiem sądu karnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14).

Nie ma także podstaw do uznania sprzeczności przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 z przepisami art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 zawiera ogólny zakaz wydania prawa jazdy osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, co odnosi się do praw jazdy każdej kategorii, w zakresie której sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Natomiast w przepisach art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy wprowadzono dodatkowe zakazy wydania lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, a także przywrócenia uprawnienia w zakresie prawa jazdy w odniesieniu do wymienionych w tych przepisach konkretnych kategorii, mających charakter kategorii "wyższych", w okresie obowiązywania wynikającego z wyroku karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy konkretnych kategorii "niższych".

Wobec kategorycznego brzmienia zakazów określonych w art. 12 ust. 2 w związku z art. 12 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, bez wpływu dla prawidłowości zaskarżonej decyzji pozostają powołane w skardze okoliczności dotyczące negatywnego wpływu zaskarżonej decyzji administracyjnej na sytuację majątkową i życiową skarżącego oraz zgłoszone na te okoliczności dowody z dokumentów.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzić należy, że w stanie prawnym sprawy w istocie zarzuty te stanowią zakwestionowanie regulacji ustawowej, którą zastosowały organy, to jest art. 12 ustawy o kierujących pojazdami.

Należy zauważyć, że w świetle utrwalonych poglądów orzecznictwa sądowoadministracyjnego związanie sędziego ustawą, przewidziane w art. 178 ust. 1 Konstytucji, obowiązuje dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca. Jeżeli w ocenie sądu istnieją istotne wątpliwości co do konstytucyjności przepisu ustawowego, który ma być zastosowany w sprawie, wątpliwości te powinny zostać rozstrzygnięte poprzez skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego (por. przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 września 2008 r., II FSK 852/07; z dnia 5 listopada 2010 r., II GSK 1208/10; z dnia 21 stycznia 2011 r., II OSK 101/10; z dnia 10 lutego 2011 r., II OSK 269/10; postanowienie z dnia 12 sierpnia 2014 r., II FSK 2070/14).

Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie nie ma jednak tego rodzaju wątpliwości, które nakazywałyby mu skierowanie do Trybunału wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 12 ustawy o kierujących pojazdami.

Przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie narusza zasady państwa prawnego. Organ działający na podstawie tego przepisu nie ingeruje w prawomocny wyrok sądu karnego. To właśnie prawomocny wyrok sądu karnego orzekający zakaz prowadzenia pojazdów leży u podstaw możliwości zastosowania art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Adresatem tego przepisu jest organ administracji publicznej, a sfera jego stosowania nie dotyczy sprawy sankcji karnej, o której rozstrzygał sąd karny, lecz odrębnej, choć powiązanej funkcjonalnie, sprawy rozstrzygnięcia w sferze prawa administracyjnego o uprawnieniach do prowadzenia pojazdów. Sposób orzekania sądu karnego w sprawie zakazu prowadzenia pojazdów jest determinowany specyfiką sankcji karnej, która musi być bardzo ściśle powiązana z zachowaniem sprawczym. Stosowanie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami przez organy administracji publicznej opiera się na zupełnie innych przesłankach – chodzi tu nie o sankcję, lecz o ochronę bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Ponadto trzeba przypomnieć, że wartością chronioną konstytucyjnie jest również bezpieczeństwo publiczne, co wynika z art. 31 ust. 3 Konstytucji, dopuszczającego ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Bez systemu sankcjonowania działań godzących w tę wartość, jej ochrona nie byłaby możliwa. Jak wskazano już wyżej, regulacja zawarta w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami ma bardzo istotne uzasadnienie celowościowe. Jej celem jest (czasowe) wykluczenie z ruchu drogowego tych kierowców, którzy swoim zachowaniem wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu publicznemu (bezpieczeństwu ruchu drogowego). Z punktu widzenia chronionej konstytucyjnie wartości bezpieczeństwa publicznego nie da się bowiem zaakceptować sytuacji, w której osoba naruszająca w bardzo poważnym stopniu zasady ruchu drogowego, która swoim działaniem (prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwym) stwarza realne niebezpieczeństwo w ruchu drogowym, mogłaby nadal być użytkownikiem ruchu drogowego prowadząc bez ograniczeń pojazdy wymagające wyższej kategorii uprawnień, niż te, których czasowo została pozbawiona.

Z omówionych względów uznać należy, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2016 r., pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej interpretacji i właściwie zastosowały przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Nie zachodzą zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Z przyczyn i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.