Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 457/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153, art. 190
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 129 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Wyrokiem z dnia 3 lutego 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. II GSK 661/14 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 grudnia 2013 r. wydany w sprawie sygn. II SA/Rz 1006/13 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2010 r. przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w [...], znajdującego się w kawiarni [...] automatu o niskich wygranych o nazwie [...], numer fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...] (data rejestracji na okres sześciu lat: 14 listopada 2007 r.), stwierdzono, że automat ten umożliwia grę za stawki przekraczające 0,50 zł, a więc wyższe niż dopuszcza art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (u.g.h.). W związku z powyższym decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] orzekł względem podmiotu: A. Sp. o.o. z siedzibą w [...] (strona skarżąca) o cofnięciu rejestracji automatu o niskich wygranych o nazwie [...], numer fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...]. W wyniku odwołania strony skarżącej Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r.

Wyrokiem z dnia 27 marca 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. II SA/Rz 1246/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] października 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że od dnia 14 lipca 2011 r. organ drugiej instancji miał obowiązek zastosować przepisy art. 23 oraz art. 23a-f ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (u.g.h.) w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z art. 14 ustawy nowelizującej. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 23b ust. 1 u.g.h. podstawą wydania decyzji o cofnięciu rejestracji jest wynik badania przeprowadzonego przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych, które powinno zostać przeprowadzone na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że wynik eksperymentu kontrolnego może być dowodem na okoliczność spełniania przez automat wymogów określonych w art. 129 ust. 3 u.g.h. Zgodnie z treścią art. 23b ust. 1 u.g.h. jedynym dowodem spełniania przez automat powyższych wymogów może być tylko opinia jednostki badawczej upoważnionej do badań technicznych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych (art. 23f ust. 1 u.g.h.).

Realizując wytyczne wynikające z powyższego prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 marca 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] na podstawie art. 23b ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (u.g.h.) zlecił przeprowadzenie badań kontrolnych jednostce badającej upoważnionej przez Ministra Finansów – Laboratorium Celnemu Izby Celnej w [...] (upoważnienie Ministra Finansów z dnia 8 kwietnia 2011 r., [...]). Zgodnie z opinią z badań sprawdzających powyższej jednostki z dnia 5 kwietnia 2013 r., nr [...], sporny automat nie spełnia warunków określonych w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych oraz w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier, w tym: 1) warunku ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania; 2) warunku wyposażenia urządzenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych; 3) warunku określonego w art. 129 ust. 3 u.g.h. w zakresie maksymalnej stawki za grę (stawki w grach rozgrywanych na automacie wyniosły 9-10 PLN, co przekroczyło ustawowy limit 0,50 PLN) oraz maksymalnej jednorazowej wygranej (wartości maksymalnych jednorazowych wygranych przekroczyły dopuszczalny limit 60 PLN); 4) warunku zabezpieczenia liczników elektronicznych przed próbą zmiany wskazań; 5) warunku wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu.

Na podstawie powyższych ustaleń jednostki badającej z przeprowadzonego badania sprawdzającego automatu do gier organ stwierdził, że przedmiotowy automat nie spełnia wymogów wynikających z ustawy o grach hazardowych. W konsekwencji organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie norma przewidziana w art. 23a ust. 7 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (u.g.h.), zgodnie z którą właściwy naczelnik urzędu celnego w Rzeszowie zobowiązany jest cofnąć, w drodze decyzji, rejestrację przedmiotowego automatu. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] orzekł o cofnięciu cofnięcia względem podmiotu: względem podmiotu: A. Sp. o.o. z siedzibą w [...] o cofnięciu rejestracji automatu o niskich wygranych o nazwie [...], numer fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...].

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, podnosząc następujące zarzuty:

1) naruszenia art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 229 o.p. poprzez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, wyrażające się zaniechaniem dopuszczenia szeregu dowodów, w szczególności dowodu z przesłuchania pracowników Laboratorium Celnego Izby Celnej w [...], dowodu z przesłuchania biegłych z jednostki badającej oraz dowodu z przesłuchania strony;

2) naruszenia art. 191 o.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny całkowicie dowolnej wyrażającej się w przyjęciu, że zabezpieczone urządzenie nie spełnia wymogów przewidzianych przez ustawę;

3) naruszenia art. 191 o.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny całkowicie dowolnej wyrażającej się w przyjęciu, że automat nie posiadał nienaruszonych plomb;

4) naruszenia § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier poprzez bezzasadne zastosowanie w sprawie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego w [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził m.in., że przedmiotowy automat nie spełnia wymogów wynikających z ustawy o grach hazardowych. Zarówno możliwość rozgrywania gier za stawki znacznie przekraczające ustawowy limit 0,50 PLN, możliwość uzyskiwania wygranych wyższych niż 60,00 PLN, jak również sam sposób zabezpieczenia automatu, który daje możliwość ingerencji w oprogramowanie automatu oraz wskazania liczników elektronicznych stanowiły naruszenie przepisów prawa. W konsekwencji organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie norma przewidziana w art. 23a ust. 7 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (u.g.h.), zgodnie z którą właściwy naczelnik urzędu celnego zobowiązany jest cofnąć, w drodze decyzji, rejestrację przedmiotowego automatu. Organ wskazał ponadto, że warunki rejestracji automatu do gier o niskich wygranych określało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 102, poz. 946 z późn. zm.). Zgodnie z § 7 cytowanego rozporządzenia warunkiem dopuszczenia automatu do eksploatacji i użytkowania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest rejestracja takiego automatu poprzedzona badaniem urządzenia przez jednostkę badającą. W stanie prawnym obowiązującym na dzień złożenia wniosku o rejestrację przedmiotowego automatu zakres badań poprzedzających rejestrację automatu określał § 8 ust. 2 oraz ust 3. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych. Badanie przedrejestracyjne polegało między innymi na sprawdzeniu, czy konstrukcja automatu lub urządzenia do gier zapewnia: 1) bezpieczeństwo użytkowania; 2) poprawność działania układów elektromechanicznych i elektronicznych; 3) możliwość określenia stopnia losowości gry; 4) zabezpieczenie przed ingerencją z zewnątrz; 5) prawidłowe ustalenie wartości maksymalnej stawki i wartości maksymalnej jednorazowej wygranej. Badanie poprzedzające rejestrację obejmowało również sprawdzenie, czy automat jest wyposażony w: 1) widoczną dla grających informację, umieszczoną w sposób uniemożliwiający jej usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu, określającą: a) nazwę gry, b) stawkę za grę, c) tabelę wygranych, d) opis sterowania grą, d) oznaczenie zezwolenia, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 1 a ustawy; 2) system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, które pozwalają na ustalenie kwoty stanowiącej podstawę opodatkowania podatkiem od gier - w przypadku automatu do gier albo uzyskanych przychodów - w przypadku automatów do gier o niskich wygranych. Natomiast prawidłowe wartości maksymalnej dopuszczalnej stawki oraz wartości maksymalnej dopuszczalnej wygranej określone zostały w art. 2 ust. 2b, obowiązującej do dnia 31 grudnia 2009 r., ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. Zgodnie z powyższym przepisem grami na automatach o niskich wygranych były gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż równowartość 15 euro, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,07 euro. Równowartość 15 euro i 0,07 euro ustala się według kursu kupna, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z ostatniego dnia poprzedniego roku kalendarzowego. W dalszej kolejności organ wskazał, że z dniem 1 stycznia 2010r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych. Zgodnie z brzmieniem art. 129 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych prowadzona na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia wżycie ustawy może być prowadzona do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z art. 129 ust. 3 u.g.h. pod pojęciem "gra na automacie o niskich wygranych" należy rozumieć grę na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa nie 0,50 zł. Organ stwierdził również, że ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., Nr 134, poz. 779) wprowadzono szczegółowe uregulowania co do warunków eksploatacji oraz określono wymogi, jakie muszą spełniać automaty i urządzenia do gry, w tym automaty do gier o niskich wygranych. Poświadczenia rejestracji wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych zachowały ważność do czasu ich wygaśnięcia albo cofnięcia w trybie przewidzianym w art. 23a ust. 7u.g.h., jednak zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw przepisy ustawy o grach hazardowych w nowym brzmieniu, w zakresie warunków eksploatacji automatów i urządzeń do gry, należy stosować odpowiednio również do eksploatacji automatów o niskich wygranych przez podmioty określone w art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, a więc podmioty, którym udzielono zezwoleń na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych przed dniem wejścia w życie ustawy o grach hazardowych. Powyższe – zdaniem organu – oznacza, że pomimo zachowania ważności poświadczeń rejestracji automatów o niskich wygranych dokonanych na podstawie cyt. rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2003 r., podmioty urządzające gry na automatach o niskich wygranych mają obowiązek eksploatować automaty zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o grach hazardowych w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw. Organ wskazał w dalszej kolejności, że zgodnie z brzmieniem dodanego przepisu art. 23a ust. 1 u.g.h. automaty i urządzenia do gier mogą być eksploatowane po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celnego. Naczelnik urzędu celnego rejestruje automaty i urządzenia do gier spełniające warunki określone w ustawie na podstawie pozytywnej opinii jednostki badającej. Ponadto art. 23d u.g.h. upoważnia ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów do gier. Warunki, jakie powinien spełniać legalnie działający automat zostały określone w § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 roku w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 roku poz. 312 ze zm.). Natomiast z treści art. 23a ust. 7 jednoznacznie wynika, że każda rejestracja może być cofnięta przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier. Również kwestie dotyczące sposobu cofania rejestracji automatów lub urządzeń do gier zostały wyraźnie uregulowane w art. 23a oraz art. 23b u.g.h. zmienionej nowelą z 26 maja 2011 r. (Dz. U. 134 poz. 779). Przepis art. 23b ust. 1 u.g.h. stanowi, iż na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. Badanie sprawdzające przeprowadza, na zlecenie naczelnika urzędu celnego, jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów (art. 23b ust. 3u.g.h.). Zgodnie z przepisem § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 roku w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier badanie sprawdzające przeprowadza się w zakresie uregulowanym w § 2 rozporządzenia. Oznacza to, że zakres badania sprawdzającego automatu odpowiada zakresowi badań przedrejestracyjnych. Dodatkowo dla automatów do gier o niskich wygranych, eksploatowanych przez podmioty w oparciu o zezwolenia udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy o grach hazardowych, badanie sprawdzające automatu do gier o niskich wygranych obejmuje również sprawdzenie, czy konstrukcja automatu zapewnia prawidłowe ustalenie:

- wartości maksymalnej stawki i uniemożliwienie przekraczania wartości maksymalnej stawki, o której mowa w art. 129 ust. 3 ustawy, w wyniku kontynuacji gry za uzyskane wygrane,

- wartości jednorazowej wygranej i uniemożliwienie uzyskania jednorazowej wygranej w kwocie wyższej niż określona w art. 129 ust. 3 ustawy i niższej niż kwota, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy.

Jednostka badająca w rozumieniu art. 23b ust. 3 u.g.h. to jednostka posiadająca specjalne upoważnienie ministra właściwego do spraw finansów publicznych do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Tryb powoływania jednostek badających określa art. 23f ustawy o grach hazardowych.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał m.in., że art. 23a ust. 7 u.g.h. przyznaje naczelnikowi urzędu celnego uprawnienie do cofnięcia rejestracji automatu przed wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat nie spełnia warunków określonych w ustawie, przy czym przepisy art. 23a-f u.g.h. nie pozostawiają wątpliwości, że podstawą wydania decyzji o cofnięciu rejestracji jest wynik badania przeprowadzonego przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Z przepisu art. 23b ust. 1 u.g.h. wynika obowiązek poddania automatu badaniu sprawdzającemu przez jednostką badającą w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat nie spełnia warunków określonych w ustawie. Zatem dopiero opinia jednostki badającej może być dowodem na okoliczność, że automat nie spełnia wymogów ustawy określonych w art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Zgodnie z opinią jednostki badającej upoważnionej przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych (art. 23f u.g.h.) do badań technicznych automatów i urządzeń do gier – Laboratorium Celnego Izby Celnej w [...], z badań sprawdzających przedmiotowego automatu o niskich wygranych wynika, że automat ten nie spełnia warunków określonych w ustawie, a w szczególności warunku, o którym mowa w art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc następujące zarzuty naruszenia prawa:

1) naruszenia fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający WE z dnia 13 grudnia 2007 r., zwanym Traktatem o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2009 r. nr 203, poz. 1569), oraz naruszenie art. 2, 31 ust. 3 w zw. z art. 22, 61, 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów u.g.h., która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji, a zatem w sposób bezprawny i jako taka nie obowiązuje,

2) naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, a to art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 229 o.p. poprzez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, wyrażające się zaniechaniem dopuszczenia szeregu dowodów, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności dowodu z przesłuchania pracowników Laboratorium Celnego w [...], dowodu z przesłuchania biegłych z jednostki badawczej, która wydała opinię techniczną, dowodu z "konfrontacji biegłych" oraz dowodu z przesłuchania strony;

3) naruszenia art. 191 o.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny całkowicie dowolnej wyrażającej się w przyjęciu, że zabezpieczone urządzenie nie spełnia wymogów przewidzianych przez ustawę;

4) naruszenia art. 191 o.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny całkowicie dowolnej wyrażającej się w przyjęciu, że automat nie posiadał nienaruszonych plomb;

5) naruszenia § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier poprzez bezzasadne zastosowanie w sprawie.

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2013 r. wydanym w sprawie sygn. II SA/Rz 1006/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Dyrektora Izby Celnej w [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. W uzasadnieniu powyższej wyroku Sąd stwierdził, że zarzuty naruszenia fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający WE z dnia 13 grudnia 2007 r., zwanym Traktatem o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, naruszenia art. 2, 31 ust. 3 w zw. z art. 22, 61, 7 Konstytucji RP, naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, a to art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 229 o.p. poprzez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, wyrażające się zaniechaniem dopuszczenia szeregu dowodów, naruszenia art. 191 o.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny całkowicie dowolnej oraz naruszenia § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier poprzez bezzasadne zastosowanie w sprawie, są całkowicie bezzasadne. Sąd dostrzegł natomiast z urzędu podstawę do uwzględnienia skargi ze względu na naruszenie przez organ odwoławczy obowiązku rozważenia i oceny przepisów art. 129 ust. 1 i 3 u.g.h. w świetle posiadania cechy "potencjalnie technicznego charakteru" w rozumieniu przepisów dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11. Zgodnie z tym wyrokiem przepis art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34 WE należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju, jak przepisy ustawy o grach hazardowych, które mogą spowodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy wymienionej dyrektywy, w wypadku ustalenia, że przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów, a dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego. W ocenie Sądu Dyrektor Izby Celnej błędnie przyjął, że przepis art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r., a ponadto ocenił go jedynie w kontekście normatywnym ("wyznaczającym rynek gier na automatach o niskich wygranych w okresie przejściowym"). Oznacza konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Dyrektor Izby Celnej w [...] zaskarżając ten wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a, poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji mimo braku podstaw do jej uchylenia oraz poprzez nie zamieszczenie w uzasadnieniu wyroku wszystkich elementów tj. wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia (jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd wskazał przepis 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., ale jej nie wyjaśnił tzn. nie wskazał naruszenia jakiego przepisu prawa materialnego i przepisów postępowania dopuścił się organ oraz nie wykazał, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy), ponadto w uzasadnieniu wyroku uchylającego decyzję brak wskazań co do dalszego postępowania.

Wyrokiem z dnia 3 lutego 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. II GSK 661/14 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 grudnia 2013 r. wydany w sprawie sygn. II SA/Rz 1006/13 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd odwoławczy stwierdził, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać należy za oczywiście uzasadniony, a tym samym za skutecznie podważający zgodność z prawem zaskarżonego wyroku. W ocenie Sądu drugiej instancji treść uzasadniania zaskarżonego wyroku - ani też jego analiza - nie udziela odpowiedzi na pytanie odnośnie do motywów, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji stwierdzając, że kontrolowana decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie są zgodne z prawem. Wskazanie i wyjaśnienie podstawy prawnej wydanego w sprawie rozstrzygnięcia - w tym zarzucone i przypisane organowi administracji celnej uchybienia - a w tym kontekście, wytyczne co do dalszego postępowania, które zawarte zostały w uzasadnieniu kontrolowanego orzeczenia, mają bowiem bardzo enigmatyczny charakter. Należy ponadto – zdaniem NSA – podważyć prawidłowość sposobu, w jaki Sąd pierwszej instancji sformułował adresowane do organu administracji celnej zalecenia co do dalszego postępowania w sprawie. Wysoki stopień ogólności sformułowanych zaleceń powoduje, że nie czynią one zadość wymogowi określonemu w art. 141 § 4 zd. drugie p.p.s.a. W tej mierze, nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że wskazania co do dalszego postępowania muszą być konkretne i jednoznacznie sformułowane, to jest tak, aby w ponownym postępowaniu umożliwić organowi usunięcie wszystkich uchybień prawa, z powodu których sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, a w konsekwencji, aby doprowadzić do wydania w sprawie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem. Nie spełnia omawianych kryteriów uzasadnienie wyroku, z którego zaleceń i wskazań co do dalszego postępowania w sprawie trzeba się domyślać. Wadliwość tego rodzaju może bowiem skutkować uzasadnioną niepewnością organu administracji i strony odnośnie do dalszych czynności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1492/13).

Odnosząc się z kolei do rozważań Sądu pierwszej instancji na tle orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., Sąd odwoławczy podniósł, że z orzeczenia tego nie sposób wywodzić dalej idących konsekwencji, niż te które wyraźnie wynikają z jego treści, a w tym kontekście z treści zawartych w tym orzeczeniu wytycznych. W tej mierze – zdaniem NSA – wyjaśnić i przypomnieć należy, że zaniechanie realizacji obowiązku notyfikacji przepisów technicznych nie uzasadnia odmowy stosowania przepisów, które charakteru takiego nie mają, tylko na tej podstawie, że zawarte one zostały w tym samym akcie prawnym, to jest w akcie, który z uwagi na zawarcie w nim przepisów technicznych notyfikacji tej podlegał. Sąd krajowy ma bowiem obowiązek odmowy stosowania jedynie nienotyfikowanego przepisu technicznego (por. wyrok TSUE z dnia 8 września 2005 r., C-303/04). Podkreślając również, że z pkt. 41 przywołanego judykatu Trybunału Sprawiedliwości wprost wynika, że warunkiem koniecznym oceny odnośnie do technicznego charakteru przepisów przejściowych ustawy o grach hazardowych jest ustalenie, "(...) iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów", w analizowanym zakresie nie można tracić z pola widzenia i tego, że dyrektywa 98/34/WE zawiera autonomiczną definicję produktu zawartą w jej art. 1 pkt 1. Powyższe skonfrontować należy więc z tą konstatacją, że służący zasadniczo rozrywce automat do gier, po "zadaniu" mu odpowiednich funkcji (tj. po zaaplikowaniu odpowiedniego oprogramowania), może być wykorzystywany do urządzania na nim gier tak wysoko, jak i nisko hazardowych, a także i gier zręcznościowych. Zaaplikowana funkcja ma więc wtórny charakter w relacji do urządzenia – automatu do gier (produktu) – stanowiącego jej nośnik. Stąd też, za uzasadnione uznać należałoby twierdzenie, że w rozumieniu przywołanego przepisu aktu prawa unijnego, "produktem" nie jest funkcja przypisana (wprowadzona, zaaplikowana) danemu urządzeniu, tj. automatowi do gier, lecz samoistnie ten właśnie automat do gier. To w odniesieniu do niego bowiem – nie zaś w odniesieniu do "zadanych" mu funkcji, których może być przecież wiele – można w ogóle mówić, że posiada on określone właściwości, w sensie możliwości zaaplikowania mu odpowiednich funkcji, zasadniczo służących rozrywce. Ponadto, to w odniesieniu do niego właśnie można także w ogóle mówić, że stanowić on może przedmiot sprzedaży, a to dlatego, że to nie tyle możliwie do zaaplikowania (w drodze odpowiedniego programowania) funkcje, w tym funkcje umożliwiające grę hazardową, stanowią przedmiot ogólnorynkowego obrotu (sprzedaży), lecz że przedmiot tego obrotu (sprzedaży) stanowi nośnik tych (obiektywnie zmiennych i wielu) funkcji, a mianowicie – automat do gier. W konkluzji Sąd odwoławczy nakazał, aby ponownie orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przeprowadził ponownie ocenę o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz wyjaśnił jej podstawy w uzasadnieniu wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, które uwzględniać powinno wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie ponownie rozpoznając sprawę rozważył, co następuje:

W razie uchylenia przez NSA zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi administracyjnemu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zasadą jest, że sąd ten rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną – w granicach wyznaczonych zakresem uchylenia – w jej całokształcie, nie będąc związany pierwotnymi zarzutami i wnioskami oraz będąc związany wykładnią dokonaną w tej sprawie przez NSA (art. 190 p.p.s.a.) oraz oceną prawną wynikającą z tej części zaskarżonego orzeczenia uwzględniającego skargę, która uległa uprawomocnieniu (art. 153 p.p.s.a.).

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonych form działania lub zaniechania organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności), nie będąc związany granicami skargi oraz biorąc z urzędu pod rozwagę także te naruszenia prawa, które nie zostały podniesione przez stronę skarżącą (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie Sąd jest związany wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego ustaloną wyrokiem z dnia 3 lutego 2016 r. wydanym w sprawie o sygn. II GSK 661/14. Uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 grudnia 2013 r. wydany w sprawie sygn. II SA/Rz 1006/13, w którym uchylono decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Dyrektora Izby Celnej w [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego w [...], Sąd odwoławczy nakazał Sądowi pierwszej instancji ponownie orzekającemu w sprawie dokonać ponownej oceny legalności zaskarżonej decyzji oraz sporządzić wyjaśnienie prawnych podstaw tej oceny w sposób uwzględniający wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Ponadto Sąd drugiej instancji odnosząc się do zagadnienia "potencjalnie technicznego" – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakteru przepisu art. 129 ust. 3 u.g.h. autorytatywnie wskazał, że z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. należy wyprowadzić wniosek, że warunkiem koniecznym oceny odnośnie do technicznego charakteru przepisów przejściowych ustawy o grach hazardowych jest ustalenie, "iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów", natomiast dyrektywa 98/34/WE zawiera autonomiczną definicję produktu zawartą w jej art. 1 pkt 1. Zdaniem Sądu odwoławczego służący zasadniczo rozrywce automat do gier, po "zadaniu" mu odpowiednich funkcji (tj. po zaaplikowaniu odpowiedniego oprogramowania), może być wykorzystywany do urządzania na nim gier tak wysoko, jak i nisko hazardowych, a także i gier zręcznościowych. Zaaplikowana funkcja ma więc wtórny charakter w relacji do urządzenia – automatu do gier (produktu) – stanowiącego jej nośnik. Stąd też, za uzasadnione uznać należałoby twierdzenie, że w rozumieniu przywołanego przepisu aktu prawa unijnego, "produktem" nie jest funkcja przypisana (wprowadzona, zaaplikowana) danemu urządzeniu, tj. automatowi do gier, lecz samoistnie ten właśnie automat do gier. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że przepis art. 129 ust. 3 u.g.h. jako nieodnoszący się bezpośrednio do automatu o niskich wygranych jako produktu w rozumieniu analizowanej dyrektywy, lecz dotyczący jedynie określonych funkcji tego rodzaju produktu, nie może być uznany "przepis techniczny" w świetle dyrektywy 98/34/WE, a zatem rozważania na temat skutków braku nieistniejącego obowiązku notyfikacji tego rodzaju przepisu są bezprzedmiotowe.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy ze skargi podmiotu: A. Sp. o.o. z siedzibą w [...] na decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Dyrektora Izby Celnej w [...] utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego w [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych o nazwie [...], numer fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...], mając na względzie wskazania interpretacyjne Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd uznał, że skarga jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, albowiem podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa są bezzasadne, a ponadto Sąd działając – w granicach kryterium legalności oraz z urzędu – nie stwierdził, aby organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy prawa materialnego lub procesowego w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy, to jest na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy zawarte w treści zaskarżonej decyzji. W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do ingerencji w moc obowiązującą zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Uzupełniając rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego można jedynie wskazać, że pogląd wyrażony w wyroku tego Sądu z dnia 3 lutego 2016 r. wydanym w sprawie o sygn. II GSK 661/14 znajduje pełne potwierdzenie w orzeczeniu TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. wydanym w połączonych sprawach Fortuna sp. z o.o. i in. W punkcie 29 i 30 tego wyroku Trybunał jednoznacznie stwierdził, że przepisy przejściowe ustawy o grach hazardowych (w tym art. 129) dotyczą zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Nie odnoszą się więc do automatów do gier o niskich wygranych ani do ich opakowania, nie określają żadnej ich cechy. W konsekwencji przepisy te nie zawierają specyfikacji technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. W związku z tym przepis art. 129 ust. 3 u.g.h. nie może być uznany za tzw. przepis techniczny. Jeżeli natomiast chodzi o przepisy ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (w tym nowe przepisy art. 23a-23f wprowadzone do ustawy do grach hazardowych powyższą nowelizacją), to nie podlega dyskusji fakt, że przepisy te zostały poddane w dniu 16 września 2010 r. – jako co najmniej potencjalnie przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – notyfikacji Komisji Europejskiej (notyfikacja nr 2010/0622/PL).

Odnosząc się do dalszych zarzutów sformułowanych w skardze, należy stwierdzić, że Sąd uznaje je za całkowicie pozbawione podstaw.

W pierwszej kolejności należy uznać oczywistą bezzasadność zarzutu "naruszenia fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający WE z dnia 13 grudnia 2007 r., zwanym Traktatem o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (....)" oraz naruszenia art. 2, 31 ust. 3 w zw. z art. 22, 61, 7 Konstytucji RP, "poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów u.g.h., która została uchwalona z pominięciem procedury notyfikacji, a zatem w sposób bezprawny i jako taka nie obowiązuje". Zgodnie z wiążącym tutejszy Sąd stanowiskiem wyrażonym przez Sąd odwoławczy podlegające stosowaniu przepisy ustawy o grach hazardowych (w tym art. 129 ust. 3 u.g.h.) nie mają charakteru technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, gdyż nie odnoszą się bezpośrednio do produktu, którym niewątpliwie jest automat do gier, a zatem nie może odnosić się do nich nawet potencjalnie sankcja w postaci bezskuteczności i niestosowalności nienotyfikowanych przepisów krajowych. Tym samym również podnoszone w tym kontekście zarzuty naruszenia przepisów polskiej Konstytucji trzeba uznać za oczywiście bezzasadne.

W drugiej kolejności należy stwierdzić oczywistą bezzasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, a to art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 229 o.p. poprzez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, wyrażające się zaniechaniem dopuszczenia szeregu dowodów, które "miałyby istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności dowodu z przesłuchania pracowników Laboratorium Celnego w [...], dowodu z przesłuchania biegłych z jednostki badawczej, która wydała opinię techniczną, dowodu z konfrontacji biegłych oraz dowodu z przesłuchania strony".

Sąd po dokonaniu kontroli przebiegu postępowania oraz na podstawie analizy akt sprawy doszedł do wniosku, że organy prowadzące postępowanie podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, nie naruszając reguł procesowych gwarantujących prawidłowość ustalenia podstawy faktycznej oraz ochronę praw strony. Również materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący i pełny. Wątpliwości Sądu nie budzi także sposób oceny dowodów zebranych w sprawie. Ocena ta bowiem – dokonana na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego – mieści się w granicach swobody przyznanej organom, nie popadając w dowolność lub sprzeczność. Organy nie naruszyły zatem – wbrew zarzutom skargi – art. 191 o.p.

W przedmiotowej sprawie wyniki eksperymentu oraz opinii Laboratorium Celnego Izby Celnej w [...] były jednoznaczne, spójne i pełne, co uzasadniało zakończenie prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, albowiem wszystkie istotne okoliczności w sprawie zostały już dostatecznie wyjaśnione. Organ podatkowy nie ma obowiązku przeprowadzania dowodów zaoferowanych przez stronę w sytuacji, gdy istotne dla sprawy okoliczności zostały już stwierdzone na podstawie innych dowodów, a strona jedynie kwestionuje wnioski, jakie organy wyprowadziły z przeprowadzonych dotychczas dowodów. Nie doszło zatem do naruszenia art. 188 o.p., który stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

W trzeciej kolejności należy stwierdzić oczywistą bezzasadność zarzutu naruszenia § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier "poprzez bezzasadne zastosowanie w sprawie". Organy orzekające w sprawie wyczerpująco i wnikliwie wyjaśniły podstawy zastosowania powyższych przepisów w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji. Sąd podziela ustalenia i ocenę prawną organów w całej rozciągłości, odstępując od ponownego jej przytaczania w części rozważającej wyroku.

W związku z powyższym – wobec upadku sporności zagadnienia – przynajmniej na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego – technicznego charakteru przepisów analizowanej ustawy należało oddalić wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu wydania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzeczenia w sprawie C-303/15. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie zależy bowiem od odpowiedzi Trybunału Luksemburskiego na pytanie co do sposobu wykładni art. 8 ust. 1 dyrektywy nr 98/34/WE w odniesieniu do nienotyfikowanych przepisów prawa polskiego mających charakter techniczny ("Czy przepis art. 8 ustęp 1 Dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego może być interpretowany w ten sposób, że brak notyfikacji przepisów uznanych za mające charakter techniczny dopuszcza możliwość zróżnicowania skutków tj. dla przepisów dotyczących swobód niepodlegających ograniczeniom przewidzianym w art. 36 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej brak notyfikacji skutkować powinien tym, że nie mogą być one stosowane w konkretnej sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, zaś dla przepisów odnoszących się do swobód podlegających ograniczeniom z art. 36 Traktatu dopuszczalna jest ich ocena przez sąd krajowy, będący jednocześnie sądem unijnym, czy mimo nienotyfikacji są one zgodne z wymogami art. 36 Traktatu i nie podlegają sankcji braku możliwości ich stosowania?"), albowiem sprawa o sygn. C-303/15 została zainicjowana pytaniem prejudycjalnym sądu karnego, dla którego bezpośrednią podstawą orzekania jest przepis art. 107 § 1 k.k.s., a ponadto – jak już wyjaśniono – podlegające zastosowaniu w niniejszej sprawie przepisy ustawy o grach hazardowych nie mają charakteru technicznego i jako takie nie podlegały obowiązkowi notyfikacji (art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Mając na względzie wskazane wyżej argumenty, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.