Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1177/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Magdalena Durzyńska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] stwierdzającą nabycie własności nieruchomości.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę [...], własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha i działka nr [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogi gminne - ul. [...] i PI. [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Zarząd Spółki [...] w S..

Minister Inwestycji i Rozwoju rozpatrując sprawę przywołał treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Minister wskazał, że z akt sprawy, w szczególności z pisma Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz zaświadczenia Starosty [...] z dnia [...] marca 2017 r., wynika, że w operacie ewidencji gruntów i budynków gminy [...], według stanu na dzień [...] grudnia 1998 r., figurowały działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha stanowiące własność Spółki [...] w S.. Następnie na mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. dokonano aktualizacji operatu ewidencji gruntów, polegającej na wykreśleniu działek nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha i wpisaniu w ich miejsce m.in. działki nr [...] o pow. [...] ha, która to działka uległa następnie podziałowi, m.in. na działkę nr [...] i działkę nr [...].

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że aktualnie, właścicielem działki nr [...] i nr [...] nadal pozostaje Spółka [...] w S..

W myśl art. 11 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 1963 r. Nr 28, poz. 169 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] grudnia 1998 r., dla nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową, nie prowadzi się ksiąg wieczystych.

Zgodnie zaś z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt V CSK 309/16, wypis z ewidencji gruntów stwierdzający, że spółka sprawująca zarząd nad wspólnotą gruntową jest właścicielem działki wchodzącej w skład tej wspólnoty jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania zgodności jego treści ze stanem rzeczywistym, stanowiącym - wobec braku księgi wieczystej - dowód prawa spółki do rozporządzania tą nieruchomością.

Mając na uwadze powyższe, Minister stwierdził, że w dniu [...] grudnia 1998 r. przedmiotowa działka, nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego.

Na mocy uchwały nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych i lokalnych miejskich, ulica [...] i PI. [...] zostały zaliczone do kategorii dróg lokalnych miejskich.

Następnie w myśl art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, ulica [...] i PI. [...] stały się, z dniem 1 stycznia 1999 r., drogami gminnymi.

Zgodnie z opinią geodety uprawnionego A. G. z dnia [...] stycznia 2019 r., wydaną na potrzeby niniejszego postępowania działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, wydzielone z działki nr [...], były zajęte pod drogę - ul. [...] i PI. [...], w stanie na dzień [...] grudnia 1998 r.

W aktach sprawy znajduje się mapa z projektem podziału nieruchomości, wykonanego w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] listopada 2016 r. pod nr [...]. Z treści ww. mapy wynika, że działki nr [...] i nr [...] stanowią użytki drogowe, granice działek obejmują tereny jezdni z chodnikami i poboczami.

W zgromadzonej dokumentacji znajdują się także kopie metryk ulicy [...] oraz placu [...]. Metryka ulicy [...] została sporządzona w dniu [...] maja 1983 r. Wynika z niej, że ulica [...] przebiega od skrzyżowania z ul. [...] (obecnie ul. [...]) do Placu [...], została wybudowana w 1973r., szerokość ulicy wynosi od [...] m do [...] m. W pasie ulicy usytuowane były linia telekomunikacyjna, kanalizacja deszczowa, linia wodociągowa, elektryczna oraz latarnie. Nawierzchnia jezdni wykonana z asfaltobetonu. Z opisu technicznego wynika m.in., że obrzeże jezdni na całej długości stanowi krawężnik betonowy, ulica wyposażona była w chodnik z płyt betonowych o szerokości 1 m na odcinku od ul. [...] (obecnie ul. [...]) do budynku nr [...], na pozostałym odcinku lewostronny o szerokości [...] m, prawostronny o szerokości [...] m. W granicach działki znajduje się jezdnia, chodniki oraz pobocze.

Metryka placu [...] została sporządzona w dniu [...] sierpnia 1983 r., wynika z niej, że plac [...] usytuowany jest w północnej części miasta i posiada włączenie do ulic [...] i [...]. Szerokość ulicy wynosi od [...] m do [...] m. W pasie ulicy usytuowane były sieć telekomunikacyjna, kanalizacyjna, wodociągowa i energetyczna. Nawierzchnia jezdni wykonana z asfaltobetonu oraz płyt kamienno-betonowych. Z opisu technicznego wynika m.in., że na placu znajduje się parking oraz miejsca postoju, a także chodniki z płyt betonowych o łącznej długości [...] m. W granicach działki znajduje się jezdnia, chodnik oraz pobocze.

Znajdujące się w aktach sprawy wydruki ortofotomap z lat 1996, 2002-2003, 2009 i 2015 dla obszaru obejmującego położenie działek nr [...] i [...] wydzielonych z działki nr [...], wskazują, że przebieg drogi i stan zagospodarowania na terenie przedmiotowych działek na przestrzeni lat nie uległ zmianie.

Zebrane w sprawie dokumenty geodezyjne wraz z opinią geodety uprawnionego należy uznać zdaniem Ministra za wystarczające do udowodnienia zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną w dniu [...] grudnia 1998 r.

Następną z przesłanek zastosowania art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest przesłanka władania publicznoprawnego. Dla spełnienia przesłanki władztwa w rozumieniu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. istotne jest to, by jednostka samorządu terytorialnego, poprzez swoje jednostki organizacyjne wykonywała faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności naprawami, remontami itp., a nie posiadaniem nieruchomości w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego, czy też na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 366/14).

Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym dla jej udowodnienia należy wykazać wykonywanie prac związanych m. in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1471/2007 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1955/2012, I SA/Wa 1960/2012, I SA/Wa 1961/2012, I SA/Wa 812/2012, I SA/Wa 894/2012, I SA/Wa 953/2012, I SA/Wa 2308/2011, I SA/Wa 381/2012, I SA/Wa 2473/2011, I SA/Wa 1740/2011, I SA/Wa 1454/2011, I SA/Wa 105/2011, publ. CBOSA).

Minister wskazał, iż do spełnienia omawianej przesłanki nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią, nawet wbrew woli jej właściciela. Ustawodawca nie związał bowiem skutków nabycia własności nieruchomości z mocy prawa z jej posiadaniem, lecz odniósł się do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli jej właściciela, pod warunkiem, że nieruchomość nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności publicznej. Na takie rozumienie art. 73 wskazuje także Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 14 marca 2000 r., sygn. akt P. 5/99 (OTKZU 2000/2, poz. 60). Takie stanowisko zostało również zaprezentowane w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. akt I SA 2398/02 oraz z dnia 17 czerwca 2009 r" sygn. akt I SA/Wa 375/2009 (publ. CBOSA).

Ponadto Minister podniósł, że władztwo publicznoprawne dotyczy całego odcinka drogi, a nie poszczególnych działek gruntu. Trudno bowiem uznać, że istnieje możliwość wykazania dokonywania czynności związanych z utrzymaniem danej drogi publicznej tylko w stosunku do konkretnych działek. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w licznym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 381/12, z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1961/12, z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 601/12, publ. CBOSA).

Na potwierdzenie zaistnienia w sprawie przesłanki władztwa publicznoprawnego, organ wojewódzki dołączył do akt postępowania oświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., zgodnie z którym ul. [...] i PI. [...] w S. były w utrzymaniu Gminy [...], w okresie przed [...] grudnia 1998 r.

Jak wynika z ww. oświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., w skład pasa drogowego ul. [...] i PI. [...] wchodziły pobocza zielone, chodniki oraz jezdnie z nawierzchni bitumicznej. Ponadto Gmina [...], jako zarządca ul. [...] i PI. [...], pokrywała i nadal pokrywa koszty wynikające z tytułu utrzymania przedmiotowych dróg, takie jak utrzymanie czystości i porządku, koszenie poboczy, bieżące naprawy nakładki asfaltowej oraz chodnika, pielęgnacji i wycinki drzew oraz krzewów, oznakowania pionowego i poziomego, odśnieżania i usuwania śliskości w okresie zimy oraz budowy kanalizacji deszczowej.

Powyższe znajduje potwierdzenie w znajdujących się w aktach sprawy metrykach ulicy [...] i PI. [...].

Z treści metryki ulicy [...] wynika, że w pasie ulicy usytuowane były linia telekomunikacyjna, kanalizacja deszczowa, linia wodociągowa, elektryczna oraz latarnie. Nawierzchnia jezdni wykonana była z asfaltobetonu. Natomiast z opisu technicznego wynika m.in., że obrzeże jezdni na całej długości stanowił krawężnik betonowy, a ulica wyposażona była w chodnik z płyt betonowych.

Natomiast z treści metryki PI. [...], wynika, że w pasie ulicy usytuowane były sieć telekomunikacyjna, kanalizacyjna, wodociągowa i energetyczna. Nawierzchnia jezdni wykonana była z asfaltobetonu oraz płyt kamienno-betonowych.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r., poz. 994), również w wersji obowiązującej w dniu 31 grudnia 1998 r., zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego, a także wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i utylizacji unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną (a od 1 stycznia 1999 r. również w gaz), należy do zadań własnych gminy. Oznacza to, że wykonując te zadania jednostka samorządu terytorialnego musiała wykonywać co najmniej władztwo faktyczne nad przedmiotową nieruchomością. Wszelkie czynności związane z naprawą, konserwacją, czy modernizacją posadowionej w pasie ul. [...] i PI. [...] sieci i urządzeń elektrycznych musiały być zlecane przez Gminę lub z nią konsultowane. Z powyższego wynika, że czynności zarządcze w stosunku do ul. [...] i PI. [...], wykonywane były przez podmiot publicznoprawny zarówno przed dniem [...] grudnia 1998 r. jak i w tej dacie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 145/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 833/15).

Wobec powyższego, Minister uznał, iż przesłanka władztwa publicznoprawnego nad drogami gminnymi - ul. [...] i PI. [...] została dostatecznie wykazana w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się natomiast do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, Minister wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r" II OSK 1125/17). W odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2018 r. skarżąca wskazała, że organ uniemożliwił stronie zwrócenie uwagi na przebieg drogi wewnętrznej - ul. [...], a także na brak chodników wzdłuż znacznej części ul. [...] i [...] w dacie [...] grudnia 1998 r.

W ocenie organu odwoławczego podniesione przez skarżącą ww. zarzuty nie mają oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Postępowanie dotyczy działki nr [...] i nr [...], które to działki, zgodnie z zawartą w aktach dokumentacją geodezyjną, znajdują się w granicach pasa dróg gminnych - ul. [...] i PI. [...]. Tym samym ustalenie przebiegu ul. [...] w niniejszym postępowaniu uznać należy za bezprzedmiotowe i nie mające znaczenia dla sprawy.

Skoro na gruncie przedmiotowej sprawy zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., Minister obowiązany był utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody.

Skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółka [...] w S. zarzucając jej:

1.naruszenie prawa materialnego a to:

- art. 73 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, poprzez przeoczenie, że wywłaszczeniu (deklaratoryjnemu przejęciu pod drogi) podlegają wyłącznie te nieruchomości (lub ich części), które w dacie [...] grudnia 1998 r. były we władaniu jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne;

- art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, poprzez przeoczenie, że drogi wewnętrzne oraz prywatne parkingi, nie stanowią dróg publicznych;

2. naruszenie przepisów postępowania poprzez :

- zaniechanie zawiadomienia skarżącej w trybie art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 136 § 1 i 2 k.p.a. o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego (geodety uprawnionego –A. G.") i o prawie udziału w postępowaniu dowodowym w przedmiocie "analizy akt sprawy". Organ odwoławczy uznał, iż bez przeprowadzenia wymienionego dowodu nie jest możliwe rozstrzygnięcie w zakresie oceny prawidłowości przedmiotowej decyzji Wojewody. Był to zatem dowód mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Pozbawiono stronę możliwości skierowania pytań do geodety. MRI w istocie nie wskazał na jaką okoliczność powołano wymienionego biegłego;

- twierdzenie, iż działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] i [...], bez wskazania dokumentu podziałowego oraz daty tego podziału ("...działka następnie uległa podziałowi m.in. na działkę [...] i działkę [...]." . Skarżąca wskazuje, iż do chwili obecnej na aktualizowanym na bieżąco geoportalu prowadzonym przez Starostę [...] nie ujawniono działek nr [...] i [...] oraz innych uzyskanych z podziału działki nr [...], zatem nie ujawniono również granic tych działek (w załączeniu aktualny wydruk);

- wadliwe ustalenia faktyczne, w tym przyjęcie, że chodniki, stanowiące część drogi publicznej, powstałe w roku 2017 i 2018 istniały [...] grudnia 1998 r. z jednoczesnym pominięciem okoliczności, że teren pod wymienionymi chodnikami nie był we władaniu Gminy w dniu [...] grudnia 1998 r.;

- wadliwe ustalenie, że parking stanowiący drogę wewnętrzną (art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych) stanowi drogę publiczną, nadto nie dokonanie opisu położenia przejętego parkingu;

- wadliwe przyjęcie, że władanie jezdnią (część drogi) jest tożsame z władaniem drogą publiczną;

- wadliwe zaliczenie drogi wewnętrznej ul. [...], na odcinku przebiegającym przed Domem Kultury, do Placu [...] (patrz w/w wydruk z geoportalu);

- wadliwe ustalenie, że droga wewnętrzna ul. [...] -stanowi część PI. [...];

- szereg wadliwych twierdzeń, odnośnie ulicy [...], np. iż ..obrzeże jezdni na całej długości stanowi krawężnik betonowy" tymczasem brak takiego krawężnika (nigdy go nie było) w miejscu granicy działki [...] z działką nr [...] w części stanowiącej parking. Nie odpowiada także stanowi faktycznemu twierdzenie, iż w tym miejscu znajdują się chodniki i pobocze;

- wadliwe zaliczenie parkingu stanowiącego drogę wewnętrzną w rozumieniu ustawy, przyległego od strony południowej do drogi wewnętrznej [...], na odcinku przebiegającym przed Domem Kultury, do Placu [...];

- oparcie ustaleń odnośnie władania jezdnią wyłącznie na oświadczeniu strony wnioskującej.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty w niej podniesione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie uczestnika postępowania Gminy [...] z dnia [...] listopada 2019 r. wniesiono o odrzucenie skargi ewentualnie o jej oddalenie z uwagi na to, że decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Główny Geodeta Kraju stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. stanowiącej podstawę ujawnienia skarżącej w operacie ewidencji gruntów w odniesieniu do przedmiotowych działek. Skarga na decyzję tego samego organu utrzymującą w mocy ww decyzję wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2619/18 została oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Przesłanki wymienione w powyższym przepisie muszą być spełnione łącznie by mogła zostać wydana decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego własności nieruchomości zajętej pod drogę publicznej.

W pierwszej kolejności organ administracyjny prowadzący postępowanie w trybie ww. przepisu zobligowany jest do ustalenia czy nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego a zatem przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem ustalenia jakiego podmiotu stanowiła własność w dniu [...] grudnia 1998 r. i jaki podmiot oprócz Skarbu Państwa czy właściwej jednostki samorządu terytorialnego powinien być stroną takiego postępowania.

W rozpoznawanej sprawie organy orzekające opierając się na zaświadczeniu Starosty [...] z dnia [...] marca 2017 r. ustaliły, że na dzień [...] grudnia 1998 r. przedmiotowe działki stanowiły własność Spółki [...] w S.. Przy czym organ II instancji powołując się na art. 11 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r. (Dz.U. nr 28, poz. 169 ze zm.) zasadnie stwierdził, że dla nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową nie prowadzi się ksiąg wieczystych. Zasadnie również przywołał postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt V CSK 309/16, zgodnie z którym wypis z ewidencji gruntów stwierdzający, że spółka sprawująca zarząd nad wspólnotą gruntową jest właścicielem działki wchodzącej w skład tej wspólnoty jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania zgodności jego treści ze stanem rzeczywistym, stanowiącym - wobec braku księgi wieczystej - dowód prawa spółki do rozporządzania tą nieruchomością.

W aktach sprawy znajduje się również zaświadczenie Starosty [...] z dnia [...] marca 2012 r. (k. [...] akt administracyjnych), z którego wynika, że działka nr [...] (pierwotnie nr [...]) od założenia ewidencji gruntów tj. od 1966 r. figurowała jako własność [...], a na dzień wydania zaświadczenia własność Spółki [...] na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r.

Jak wynika z załączonej do pisma uczestnika postępowania Miasta i Gminy [...] z dnia [...] listopada 2019 r. decyzji Głównego Geodety Kraju z dnia [...] marca 2018 r., że została stwierdzona nieważność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] orzekającej o uchyleniu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lutego 1997 r. nr [...] w zakresie zmiany w operacie ewidencji gruntów miasta [...] i przywróceniu dla działek ewidencyjnych ujawnionych w jednostce rejestrowej nr [...] (m.in. dla przedmiotowych działek) zapisu – Spółka [...] jako właściciela nieruchomości wymienionych w tej jednostce rejestrowej.

Jak wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2619/18, znanemu Sądowi obecnie orzekającemu z urzędu, powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], a skarga wniesiona przez Spółkę [...] w S. została oddalona.

W tej sytuacji w obrocie prawnym pozostaje decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lutego 1997 r. przywracająca zapis o własności [...] dla działek wykazanych w jednostce rejestrowej [...] z wyjątkiem dwóch wskazanych w pkt 1.

Organy orzekające w powyższym zakresie nie poczyniły żadnych ustaleń, nie odniosły się do przedstawionych wyżej zdarzeń prawnych, czym uchybiły zasadom określonym w art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Organy nie wyjaśniły bowiem w sposób wyczerpujący okoliczności faktycznych sprawy i nie rozpoznały sprawy w jej całokształcie. Nie uczyniły też w związku z tym zadość obowiązkowi dotyczącemu uzasadnienia decyzji, określonemu w art. 107 § 3 k.p.a. Z zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek organu do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego urzeczywistnia się poprzez nałożenie na organ obowiązku wyczerpującego zebrania i zbadania całego materiału dowodowego, a następnie dokonanie oceny znaczenia i wartości tego materiału i oceny czy dana okoliczność została udowodniona.

Przy czym należy wskazać, że rolą organu odwoławczego, wynikającą z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przyjętej w art. 15 k.p.a., jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy już uprzednio rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Wynika to z istoty zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy, tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z chwilą zainicjowania postępowania przed organem II instancji, w wyniku wniesienia skutecznego środka odwoławczego, powstaje zatem obowiązek powtórnego rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Wniesienie odwołania przenosi bowiem na organ II instancji kompetencję do ponownego rozpoznania oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. Dlatego też do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarczy stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia organów różnych stopni. Konieczne natomiast jest, aby wydanie tych rozstrzygnięć zostało poprzedzone ustaleniem stanu faktycznego sprawy i dokonaniem jego oceny przez każdy z organów postępowania.

Co istotne, organy obydwu instancji powinny ustalić i uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejący na dzień podejmowania rozstrzygnięcia przez dany organ. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może poprzestać jedynie na przyjęciu stanu faktycznego ustalonego przez organ I instancji, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie w wyżej przedstawionym zakresie, lecz zobowiązany jest samodzielnie ustalić okoliczności faktyczne istotne dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, w tym uwzględnić także te, które nie zostały rozważone przez organ I instancji i to bez względu na przyczynę takiego stanu rzeczy. Tym samym organ odwoławczy, jako organ o charakterze reformacyjnym, ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji (patrz: R. Hauser, M. Wierzbowski red., Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 1019; a także por. wyrok NSA z 17 maja 2011 r., II OSK 672/10, LEX nr 1081834).

Biorąc pod uwagę powyższe uchybienia przedwczesne jest odnoszenie się do merytorycznych zarzutów skargi.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę powyższe rozważania i dokona oceny materiału dowodowego w jego całokształcie. Przy czym dokona ustalenia czy [...] wymieniona w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] w decyzji z dnia [...] lutego 1997 r. stanowi podmiot inny niż wspólnota gruntowa, która utworzyła Spółkę [...] w S., zważywszy na okoliczność, że jak wynika z historycznego opracowania znajdującego się w aktach sprawy wspólnota gruntowa w S. powstała już w XVIII wieku oraz biorąc pod uwagę treść art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, który stanowi, że osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty. Art. 18 zaś stanowi, że statut, jego zmiany, zatwierdza starosta w drodze decyzji. Z dniem, w którym decyzja o zatwierdzeniu statutu spółki stała się ostateczna, spółka nabywa osobowość prawną.(ust. 1), nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów, wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki (ust. 2).

Z opracowania historycznego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że Spółka [...] w S. osobowość prawną uzyskała [...] kwietnia 1965 r., a jeżeli tak, to obowiązkiem organu będzie zbadanie i zweryfikowanie tej informacji w kontekście powołanych wyżej przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.