Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 820/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-16 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt. 2, art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 820/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług. W skardze kasacyjnej od tego wyroku skarżący zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej oraz załączył formularz wniosku.

W uzasadnieniu wniosku podał, że nie może ponosić kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania bowiem toczą się przeciwko niemu liczne postępowania egzekucyjne na ponad [...] zł. Z tego też względu pozostaje na utrzymaniu rodziny. Oświadczył, że cały jego majątek jest zajęty w postępowaniach egzekucyjnych. W części wniosku obejmującej dochody osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący podał, że jego żona osiąga dochód miesięczny w wysokości [...] brutto, córka – [...] brutto natomiast studiujący syn nie osiąga żadnego dochodu.

W wyniku uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nadesłał zeznanie podatkowe żony za 2008 r., z którego wynika, że z tytułu zatrudnienia oraz innych źródeł osiągnęła ona dochód w wysokości [...] zł, natomiast dochód skarżącego za 2008 r. wyniósł [...] zł. Do pisma załączono kserokopię faktury za energię – [...] zł i [...] zł, gaz - [...] zł i wodę – [...] zł. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że nie posiada on rachunku bankowego oraz, że aktualnie z tytułu zatrudnienia jego miesięczne wynagrodzenie wynosi [...] zł i jest zajęte w postępowaniu egzekucyjnym.

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa).

Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wniosek skarżącego dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, do których na obecnym etapie postępowania zaliczyć należy wpis od skargi kasacyjne tj. ok. [...] zł.

Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Skarżący nie wykazał w sposób przekonywający, że istotnie brak jest po jego stronie możliwości zgromadzenia środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów postępowania związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej. Ze złożonych dokumentów wynika, że zarówno skarżący jak i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie należą do osób ubogich. Jedynie dochód małżonków za 2008 r. wyniósł ponad [...] zł., przy czym skarżący nie wykazał dochodu osiągniętego przez pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym córkę. Nie wykazał również jakoby jego syn osiągający dochody już w 2007 r. w dalszym ciągu był studentem. Ponadto z zaświadczenia wydanego przez pracodawcę skarżącego wynika, że otrzymywane przez niego wynagrodzenie jest wolne od obciążeń.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wywiązał się w pełni z nałożonego obowiązku (pismo z dnia [...] listopada 2009 r.) wykazania sytuacji materialnej swojej rodziny. Nie przedłożył bowiem wyciągów z rachunków bankowych osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe. Uchylenie się od powyższego obowiązku nie pozwala na prawidłowe zweryfikowanie aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, zwłaszcza wobec bardzo dużych dochodów jakie w 2007 i 2008 r. osiągnęła jego rodzina. Dotyczy to w szczególności kondycji finansowej żony skarżącego osiągającej dochody z tytułu zatrudnienia oraz działalności gospodarczej. Podkreślić bowiem w tym miejscu należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm. - dalej k.r.o.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny.

Interpretacja powołanych regulacji prowadzi do wniosku, że skarżący inicjujący spory sądowe powinien liczyć na wsparcie finansowe współmałżonka, który jest zobowiązany nieść pomoc także w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. Koszty takie należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Podkreślić również należy, że skarżący w przedmiotowej sprawie korzystał już z dobrodziejstwa instytucji prawa pomocy, bowiem postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2009 r. został zwolniony do wpisu sądowego od skargi ponad kwotę [...] zł. Uiszczenie wpisu w pozostałej części nie spowodowało uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jego rodziny. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że konieczność poniesienia kosztów postępowania kasacyjnego mogłaby wywołać taki uszczerbek, tym bardziej, że sytuacja rodziny nie uległa pogorszeniu.

Mając na uwadze powyższe ustalenia stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w sanie ponieść kosztów postępowania kasacyjnego.

W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.