Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA 1083/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 247 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Potrącenie wierzytelności podatnika względem jego zobowiązań podatkowych nie jest możliwe, jeżeli wspomniana wierzytelność nie spełnia warunków, od których spełnienia ustawodawca uzależnił możliwość potrącenia. W szczególności nie jest możliwe potrącenie wierzytelności powstałej na skutek umowy zawartej pod warunkiem zawieszającym, który się nie ziścił.

TEZY

Potrącenie wierzytelności podatnika względem jego zobowiązań podatkowych nie jest możliwe, jeżeli wspomniana wierzytelność nie spełnia warunków, od których spełnienia ustawodawca uzależnił możliwość potrącenia. W szczególności nie jest możliwe potrącenie wierzytelności powstałej na skutek umowy zawartej pod warunkiem zawieszającym, który się nie ziścił.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter (spr.), Sędzia NSA (del.) Jerzy Rypina, Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Michał Gwardyś, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2004 r. sprawy ze skargi S.A. S. w K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zawiadomienia o potrąceniu zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Na wniosek skarżącej spółki "S." S.A. [...] Urząd Skarbowy

w K. dokonał potrącenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za luty 1995 roku z wierzytelności należnej spółce od Zespołu Szkół Zawodowych nr [...] w B., wydając w dniu 20 marca 1995 roku zawiadomienie nr RP VI/2/Z/346/95 w tym przedmiocie.

Dnia [...] stycznia 1996 roku Izba Skarbowa w K. decyzją

nr [...] z urzędu stwierdziła nieważność powyższego zawiadomienia z uwagi na to, że przyjęta do kompensaty wierzytelność spółki nie spełniała wymogów określonych w art. 28 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 roku

o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 z późn. zm.). Korzystając z prawa zaskarżenia powyższego rozstrzygnięcia, "S." S.A. odwołała się w dniu 10 stycznia 1996 roku do Ministra Finansów, zarzucając naruszenie art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 roku nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej w K. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na warunki, wymienione w przywoływanym przepisie art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, których łączne spełnienie było koniecznym warunkiem dokonania potrącenia zobowiązania podatkowego z wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa; w tym na fakt bezspornego charakteru tej wierzytelności. Zdaniem Ministra Finansów, nie ulegało wątpliwości, że umowa, z tytułu której skarżąca spółka domagała się potrącenia zobowiązania podatkowego, nie spełniała powyższego wymogu. Obejmowała bowiem warunek zawieszający, pozwalający kontrahentowi - ZSZ nr [...] w B. - na odstąpienie. Z tej możliwości szkoła skorzystała, informując skarżącą spółkę pismem z dnia

18 kwietnia 1995 roku o odstąpieniu od realizacji zamówienia. W związku

z powyższym Minister Finansów uznał, że w sytuacji, gdy umowa nie została zrealizowana, żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji i dokonanie potrącenia w trybie art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych było bezzasadne.

Na powyższą decyzję "S." S.A. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie jako wydanej

z naruszeniem art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Działając na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.) organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Oznacza to, że w przypadku wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa lub

z inną z wad, określonych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, na organie podatkowym ciąży obowiązek stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Istotą omawianej regulacji jest eliminowanie z obrotu prawnego indywidualnych aktów administracji, których treść nie da się pogodzić z zasadą praworządności.

Odnosząc się do zagadnienia rażącego naruszenia prawa Sąd stwierdza, że ma ono miejsce w szczególności wtedy, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją (por. wyrok NSA z dnia

4 grudnia 1986 roku, sygn. akt IV SA 716/86). Cechą rażącego naruszenia prawa jest więc to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale

o przekroczenie prawa w sposób oczywisty i niedwuznaczny (por. wyrok NSA

z dnia 29 czerwca 1987 roku, sygn. akt II SA 2145/86).

Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest zawiadomienie [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 20 marca 1995 roku, mocą którego Urząd ten, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej spółki "S." S.A. w K., potrącił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za luty 1995 roku w kwocie 463.185,73 zł na podstawie art. 28 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 roku

o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 z późn. zm.). Zgodnie z tym nieobowiązującym już przepisem zobowiązanie podatkowe podlegało, na wniosek podatnika, a także z urzędu, potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa, w tym również z należności wynikających z dostawy towarów, wykonywanych robót

i usług na rzecz państwowych jednostek budżetowych. Analiza powyższego przepisu wskazuje, że potrącenie wierzytelności jest możliwe, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki:

Wierzytelność podatnika wobec Skarbu Państwa musi mieć charakter wzajemny, być bezsporna i wymagalna. Z akt sprawy w sposób oczywisty wynika, że przedmiotowa wierzytelność nie była bezsporna, albowiem w sposób uprawniony treścią zawartej umowy z dnia 8 stycznia 1995 roku, Zespół Szkół Zawodowych Nr [...] w B. odstąpił od realizacji zamówienia i w efekcie do przeniesienia własności rzeczy de iure i de facto nie doszło. Sąd nie podziela argumentów skargi,

że zawarta w umowie z dnia 8 stycznia 1995 roku klauzula o zawarciu umowy pod warunkiem zawieszającym została kiedykolwiek anulowana. Brak jest bowiem jakiejkolwiek wzmianki w aktach sprawy, która by takie twierdzenie uzasadniała. Bez wpływu na taką ocenę pozostaje to, że ZSZ Nr [...] w B. w dniu

14 lutego 1995 roku potwierdził zaległość państwowej jednostki budżetowej oraz

w dniu 15 marca 1995 roku wydał oświadczenie o tym, że przedmiot umowy przelewu wierzytelności był jej własnością. Tego rodzaju oświadczenie było sprzeczne ze stanem faktycznym i stanem prawnym.

Reasumując powyższe rozważania Sąd uznał, że pozostawanie w obiegu prawnym zawiadomienia [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia

20 marca 1995 roku w sposób oczywisty kłóciłoby się z zasadą praworządności, gdyż tego rodzaju akt prawny w sposób rażący narusza przepis art. 28 ustawy z dnia

19 grudnia 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych.

Na marginesie powyższych wywodów Sąd stwierdza, że Minister Finansów, rozpoznając odwołanie od decyzji Izby Skarbowej w K. przez okres ponad siedmiu lat, dopuścił się oczywistego i niedopuszczalnego naruszenia zasady szybkości postępowania. Jakkolwiek to naruszenie przepisów postępowania nie miało wpływu na treść decyzji, to w sposób ewidentny rzutuje na obniżenie autorytetu organów państwa.

Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), Sąd orzekł jak w wyroku.