Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2391/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Zatrudnienie
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. "a"
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: 1. Odszkodowanie otrzymane przez pracownika w związku ze skróceniem przez strony okresu wypowiedzenia na mocy porozumienia stron stosunku pracy jest świadczeniem związanym bezpośrednio ze stosunkiem pracy i stanowi przychód, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.

2. Odszkodowanie otrzymane na podstawie umowy zawartej pomiędzy pracodawcami jest typowym odszkodowaniem wypłaconym na podstawie przepisów prawa cywilnego. Bez znaczenia jest fakt, iż pracownik nie był stroną tej umowy.

TEZY

1. Odszkodowanie otrzymane przez pracownika w związku ze skróceniem przez strony okresu wypowiedzenia na mocy porozumienia stron stosunku pracy jest świadczeniem związanym bezpośrednio ze stosunkiem pracy i stanowi przychód, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.

2. Odszkodowanie otrzymane na podstawie umowy zawartej pomiędzy pracodawcami jest typowym odszkodowaniem wypłaconym na podstawie przepisów prawa cywilnego. Bez znaczenia jest fakt, iż pracownik nie był stroną tej umowy.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 stycznia 1998 r. Izba Skarbowa w W. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 20 listopada 1997 r. odmawiający Annie T. zwrotu pobranej zaliczki na podatek dochodowy w 1997 r. od odprawy pieniężnej wypłaconej przez zakład pracy w związku z niemożnością dalszego zatrudnienia.

W uzasadnieniu Izba Skarbowa stwierdziła, iż stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ zwolnione z opodatkowania są odszkodowania na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw.

W związku z tym, że podstawę wypłacania odwołującej odprawy pieniężnej stanowiła umowa zawarta pomiędzy Bankiem SA i Narodowym Bankiem Polskim nie zachodzą przesłanki przewidziane w wyżej cytowanym przepisie. Wywodziła, że odwołująca nie była stroną tejże umowy zaś wypłacona odprawa nie jest odszkodowaniem w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Powyższa odprawa jest przychodem ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 cyt. ustawy i w związku z tym podlegał opodatkowaniu.

W skardze Anna T. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego a mianowicie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W uzasadnieniu wywodziła, iż otrzymana odprawa pieniężna jest nie odszkodowaniem związanym ze stosunkiem pracy, a więc odszkodowaniem otrzymanym na podstawie ustawy kodeks pracy.

Ponadto wywodziła, iż wypłacone odszkodowanie ma charakter cywilnoprawny, gdyż jego podstawę stanowi art. 471 Kc i art. 393 par. 1 Kc.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosiła o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest dochód stanowiący nadwyżkę przychodów nad kosztami /art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j. Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./. Natomiast źródłami przychodu są między innymi stosunek służbowy, stosunek pracy /art. 10 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy/. Za przychody ze stosunku pracy, stosunku służbowego, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, w myśl art. 12 ust. 1 cyt. ustawy, uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń.

Art. 77[1] kodeksu pracy stanowi, iż warunki wynagrodzenia za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą ustalają układy zbiorowe pracy, zgodne z przepisami działu jednostkowego, z zastosowaniem art. 77[2] - 77[4] Kp.

Powyższy przepis przyjmuje generalną zasadę, że warunki wynagradzania za pracę oraz przyznawanie innych świadczeń ustalone są w zakładowych i ponadzakładowych układach zbiorowych pracy. Przyjęte w nich postanowienia w tym zakresie stanowią podstawę konkretyzowania przez strony w umowie o pracę składników i wysokości wynagrodzenia danego pracownika. Przez warunki wynagrodzenia za pracę należy rozumieć zarówno system wynagradzania za pracę jak i jego poszczególne składniki /wynagrodzenie zasadnicze, premia, dodatki płacowe/. Natomiast przez inne świadczenia związane z pracą należy rozumieć zarówno świadczenia pieniężne /np. na czas zatrudnienia od pracy, czas przestoju/ jak i świadczenia w naturze /np. różnego rodzaju deputaty/. W zakładach pracy, dla których nie zawarto układów zbiorowych pracy, do czasu objęcia pracowników zakładowym układem zbiorowym, warunki wynagrodzenia ustala regulamin wynagrodzenia.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca otrzymała odszkodowanie za dwa miesiące ustawowego okresu wypowiedzenia oraz odszkodowanie w wysokości 9-krotnego wynagrodzenia w związku z rozwiązaniem z nią umowy o pracę w wyniku niezastosowania się przez pracodawcę do umowy zawartej pomiędzy NBP a K. Bankiem SA gwarantującej pracownikom K. Banku P. SA zatrudnienie do września 1998 r.

Odszkodowanie otrzymane przez skarżącą w związku ze skróceniem przez strony stosunku pracy na mocy porozumienia okresu wypowiedzenia jest świadczeniem związanym bezpośrednio ze stosunkiem pracy i stanowi przychód, o którym mowa w art. 12 cyt. ustawy natomiast odszkodowanie otrzymane na podstawie umowy zawartej pomiędzy Narodowym Bankiem Polskim a Bankiem SA jest typowym odszkodowaniem wypłaconym na podstawie przepisów prawa cywilnego.

Bez znaczenia jest fakt, iż skarżąca nie była stroną tej umowy.

Istotne jest to, że ewentualnych roszczeń z tytułu tejże umowy skarżąca dochodziłaby na podstawie przepisów prawa cywilnego nie zaś w oparciu o przepisy kodeksu pracy.

Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji wyroku.