Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 256/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Sz. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 2172/14 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. Sz. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 kwietnia 2014 r. nr 1401/PDM-I/4117-280/13/DP w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2172/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. Sz. (zwanemu dalej "Skarżącym") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia 27 września 2013 r.

W ocenie Sądu, uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji sprowadza się w istocie do ogólnego stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Sąd wskazał, że przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz przekonania Skarżącego o wydaniu decyzji z naruszeniem przepisów prawa. Wykazanie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji mogłoby polegać na uprawdopodobnieniu, że w konkretnej sytuacji wyegzekwowanie zobowiązań podatkowych na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, spowoduje szkodę inną niż tylko pomniejszenie majątku o kwotę tych zobowiązań lub wywoła skutki niemożliwe do odwrócenia przez zwrot tych kwot, w sytuacji gdyby w wyniku kontroli sądowej okazało się, iż decyzje podatkowe ustalające ich wysokość były wadliwe.

Sąd zauważył, że w postępowaniu dotyczącym rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący nie wykonał w pełni wezwania referendarza sądowego i nie przedłożył, mimo że był do tego zobowiązany, wyciągów z rachunków bankowych. Nie nadesłał informacji o sytuacji finansowej żony Skarżącego A. Sz. (wyciągów z rachunków bankowych, zeznań podatkowych i in. dokumentów). Nie nadesłał też oświadczenia w zakresie oznaczenie wszystkich źródeł utrzymania – swoich i żony.

Zdaniem Sądu, sposób przedstawiania kondycji majątkowej przez Skarżącego powoduje, że niemożliwe jest jej zweryfikowanie. Tym samym Skarżący nie wykazał, by wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji spowodowałoby dla niego trudne do odwrócenia skutki, czy groźbę wystąpienia znacznej szkody. Egzekwowanie zaległości podatkowych powoduje dolegliwość w postaci "uszczerbku finansowego", który, ponoszony przez Skarżącego przy regulowaniu zobowiązań podatkowych - nawet znacznych - nie jest pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody w konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji we wskazywanej we wniosku o wstrzymanie wykonania formie, czy też, spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie jest to jednak sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżący może otrzymać zwrot uiszczonych kwot.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zaskarżył je w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 oraz art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a.") naruszenie przepisów regulujących zasady wstrzymania wykonania decyzji podatkowych oraz naruszenie zasad postępowania w przedmiocie błędnego ustalenia stanu faktycznego.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że przesłankami złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji było rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej oraz drugiej instancji, w tym w szczególności rażące naruszenie przez te organy zarówno procedury (w zakresie chociażby ustalenia skrajnie nieprawdziwego stanu faktycznego), jak i przepisów prawa materialnego (w zakresie błędnej wykładni przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także błędnego zastosowania przepisów tej ustawy do sytuacji w jakiej znalazł się podatnik).

Podatnik w tym zakresie przedstawił obszerną argumentację w ramach postępowania podatkowego i odwoławczego, która to argumentacja znajduje pełne zastosowanie w sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Wskazana argumentacja została uzupełniona o dane oraz rozstrzygnięcia z innych spraw podatkowych, toczących się w ramach tej samej istoty i w ramach tego samego postępowania (dotyczących innych podatników). W ramach tych postępowań, opartych na tym samym stanie faktycznym i prawnym, Wojewódzkie Sądy Administracyjne nie tylko wstrzymywały wykonanie decyzji, ale przede wszystkim uchylały decyzje podatkowe organów pierwszej oraz drugiej instancji.

Skarżący stwierdził, że przekazał do Sądu wszystkie dane, które dotyczyły jego osoby i które zawierały wszelkie istotne dane o sytuacji ekonomicznej. Braku przekazania danych finansowych dotyczących byłej małżonki nie można uznać za niewykonanie żądania Sądu, gdyż podatnik nie miał dostępu do tych danych i nie mógł ich zdobyć w sposób legalny. Z uwagi na orzeczony rozwód podatnik utracił możliwość wpływu na działania swojej małżonki, w tym dokumenty, które posiadała.

Wskazał, że nie jest okolicznością wyłączającą wstrzymanie wykonania decyzji poziom miesięcznego wynagrodzenia W wyniku sprawy rozwodowej obowiązany jest do ponoszenia ciężarów utrzymania swoich dzieci (które ciągle pobierają naukę i nie są ekonomicznie samodzielne). Orzeczone alimenty w sposób znaczący ograniczają budżet podatnika, którym może swobodnie dysponować - uwzględniając prowadzoną egzekucję podatnik w istocie nie posiada środków, którymi może swobodnie dysponować. Dokonanie wpłaty wpisu od skargi wymagało od podatnika zapożyczenia się na rynku pozabankowym.

W ocenie Skarżącego, prowadzenie egzekucji nie tylko powoduje, że nie może dysponować jakimikolwiek środkami na swoje utrzymanie, ale przede wszystkim wymaga od niego zdobywania środków na bieżące funkcjonowanie na rynku pozabankowym, co z kolei wiąże się z ogromnymi odsetkami. Uchylenie decyzji wymiarowej (co w aspekcie analogicznych spraw toczących się wobec pozostałych wspólników wydaje się bardzo prawdopodobne, a wręcz pewne) spowoduje, że nawet zwrócone od organu egzekucyjnego środki nie pokryją kosztów pozyskania środków na bieżące funkcjonowanie na rynku pozabankowym. Zatem w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki (nieodwracalnej szkody) do wstrzymania wykonania decyzji podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z art. 61 § 3 "p.p.s.a. wynika, że wnioskodawca powinien uprawdopodobnić istnienie przesłanek w nim określonych. Stosownie bowiem do jego treści sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte więc w tym przepisie pojęcia nieostre, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wymagają skonkretyzowania w postaci argumentacji strony skarżącej, względnie gdy okaże się to konieczne, zobrazowania opisanej we wniosku sytuacji za pomocą odpowiednich dokumentów (por. post. NSA z dnia 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FZ 633/05, niepubl.).

W myśl zaś art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie ww. przepisu dla postępowania wpadkowego, które kończy się postanowieniem dotyczącym wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danej sprawie. Rozpoznając ww. wniosek, wojewódzki sąd administracyjny nie może zatem pomijać w swoim rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu. Poprzestawanie tylko na treści wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wniosku jest niedopuszczalnym naruszeniem obowiązku wojewódzkiego sądu administracyjnego do rzetelnego rozpoznania danej sprawy zgodnie z wymogami prawa (por. postanowienie NSA z dnia 15 września 2010 r., II FZ 417/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo odwołał się do zawartego w aktach sprawy postanowienia dotyczącego odmowy przyznania Skarżącemu prawa pomocy, omawiającego zaoferowane przez Skarżącego dokumenty źródłowe.

Tym niemniej Sąd kasacyjny postanowił uchylić zaskarżone orzeczenie z uwagi na argumentację podniesioną w zażaleniu, co jest dopuszczalne, zważywszy na odformalizowany charakter trybu zażaleniowego. W zażaleniu strona przedstawiła okoliczności, które wskazują, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenie skutki.

Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie pozbawi Państwa wpływu środków do budżetu, gdyż w przypadku niekorzystnego dla żalącego się rozstrzygnięcia decyzja zostanie wykonana.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.

[pic]