Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 937/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 107 par. 3, art. 268 a, art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 111 pkt. 10, art. 8 ust. 2 pkt. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 2, art. 193
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 9, art. 11
journal: Dz.U. 1977 nr 38 poz 169
law: MIĘDZYNARODOWY PAKT PRAW GOSPODARCZYCH, SPOŁECZNYCH I KULTURALNYCH otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19  grudnia 1966 r.
article: art. 26
journal: Dz.U. 1977 nr 38 poz 167
law: Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig Maciszewska Sędziowie NSA Jolanta Rajewska (spr.) Ewa Dzbeńska Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 25/08 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 25/08 oddalił skargę J. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 19 pkt 2, art. 20 ust. 1 i 2, ust. 3 pkt 1, art. 44 ust. 1 pkt 1 oraz art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, oraz § 22 ust. 2 i § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie trybu wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe i zwalniania z tych stanowisk (Dz. U. Nr 108, poz. 1144 ze zm.), orzekł o zwolnieniu J. K. z zajmowanego stanowiska służbowego Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w Żywcu i przeniesieniu go z dniem 1 lipca 2007 r. na okres od 1 lipca 2007 r. do 30 września 2007 do rezerwy kadrowej.

Następnie Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazem personalnym z dnia [...] września 2007 r. nr [...], na podstawie art. 111 pkt 10 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 8 i § 13 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwolnienia żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483), zwolnił J. K. z dniem 30 września 2007 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 kpa, uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej daty zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej oraz ustalił nową datę rozwiązania stosunku służbowego na dzień 31 stycznia 2008 r., natomiast w pozostałej części rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) i § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483) właściwy organ wojskowy wskutek niewyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej zwalnia go z zawodowej służby wojskowej i w wydanej w tym celu decyzji określa datę zwolnienia. J. K. nie został wyznaczony na inne stanowisko w okresie przebywania w rezerwie kadrowej, gdyż brak było możliwości wyznaczenia go na stanowisko służbowe stosownie do posiadanego stopnia wojskowego, kwalifikacji i doświadczenia zawodowego. W związku z tym Dyrektor Departamentu Kadr, na podstawie § 8 rozporządzenia cyt. Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. wystąpił o rozwiązanie z wymienionym stosunku służbowego. Podjęta w tym zakresie decyzja, w myśl przepisu art. 110 § 2 kpa, nie mogła zostać wykonana, gdyż J. K. złożył od niej odwołanie. Dlatego należało zmienić datę zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy, tak aby decyzja organu odwoławczego uzyskała przymiot ostateczności po dacie jej doręczenia zainteresowanemu.

Decyzję Ministra Obrony Narodowej J. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia w całości oraz uchylenia utrzymanej nią w mocy decyzji Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] września 2007 r., nr [...] (pkt 4).

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 8 i § 13 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, co doprowadziło do sytuacji niemalże natychmiastowego zwolnienia ze służby z pominięciem przepisów regulujących kwestie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ, 2) art. 128, art. 136 i art. 110 k.p.a. poprzez bezpodstawną i niczym nieuzasadnioną odmowę rozpatrzenia wszystkich zarzutów stawianych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji, 3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo ewidentnych naruszeń prawa mających miejsce w toku zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, w szczególności zaś naruszeń przepisów art. 7, 8, 9, 10 § 1, 11, 35 § 3, 77 § 1, 80, 81, 107 § 1 i § 3 k.p.a., 4) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie odwołującemu się czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, a przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, 5) art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez pominięcie w zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego, a nadto nieuwzględnienie słusznego interesu odwołującego się, 6) art. 35 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przekroczenie terminu rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym, 7) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż brak było możliwości wyznaczenia go na stanowisko służbowe, stosownie do posiadanego stopnia wojskowego, kwalifikacji i doświadczenia zawodowego.

Skarżący wnosił ponadto o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), pytania prawnego, czy art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 8 § 13 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wspomnianym wyrokiem z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 25/08, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.), skargę J. K. oddalił.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący został zwolniony z zajmowanego stanowiska i przeniesiony do rezerwy kadrowej od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 30 września 2007 r., co wyczerpuje jedną z przesłanek warunkujących dopuszczalność zwolnienia żołnierza ze służby na podstawie art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Spełniony jest też drugi z warunków zawartych we wskazanym przepisie, a mianowicie skarżącego w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej nie wyznaczono na stanowisko służbowe, stosownie do posiadanego stopnia wojskowego, kwalifikacji i doświadczenia zawodowego, z uwagi na brak takiej możliwości, co potwierdza notatka służbowa w sprawie możliwości zagospodarowania żołnierza zawodowego w dalszej służbie wojskowej (k. 121 akt personalnych). W tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, zasadnym było zwolnienie J. K. przez Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z zawodowej służby wojskowej, z uwzględnieniem przepisu § 8 i § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, a więc po wystąpieniu przez Dyrektora Departamentu Kadr z wnioskiem o rozwiązanie stosunku służbowego oraz określeniem przez organ zwalniający daty zwolnienia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie art. 111 pkt 10 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 8 i § 13 powoływanego rozporządzenie, Sąd I instancji stwierdził, że wywody skarżącego w tym zakresie dotyczą w istocie nie zaskarżonej decyzji, lecz decyzji o zwolnieniu skarżącego przez Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego ze stanowiska służbowego i przeniesieniu do rezerwy kadrowej na okres trzech miesięcy, podczas gdy okres wypowiedzenia stosunku służbowego nie może być krótszy niż sześć, co narusza - zdaniem skarżącego - zasadę równości wobec prawa. Zauważyć zatem należy, iż zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzowi nie przysługuje skarga do właściwego sądu administracyjnego na decyzję w sprawie zwolnienia ze stanowiska służbowego oraz przeniesienia do rezerwy kadrowej, a zatem w sprawie niniejszej Sąd nie mógł oceniać prawidłowości takiej decyzji.

Sąd I instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o skierowanie w tym przedmiocie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego, bowiem przepisy nie budzą, w ocenie Sądu, żadnych wątpliwości, co do ich zgodności z Konstytucją RP.

Chybione są także zarzutu skarżącego dotyczące naruszenia szeregu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, a w szczególności bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa. Wprawdzie uzasadnienie rozkazu szefa Sztabu Generalnego WP o zwolnieniu skarżącego ze służby jest lakoniczne to jednak organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji konwalidował te braki, a zatem nie może być mowy o naruszeniu tego przepisu. Ponadto organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony, a zatem działały zgodnie z określoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej. Z teczki akt personalnych oficera wynika, iż aktywnie uczestniczył on w postępowaniu, miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, o czym dobitnie świadczy obszerna korespondencja prowadzona z organami. Zwrócić trzeba przy tym uwagę na specyfikę postępowania w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, które to postępowanie ogranicza się wyłącznie do dowodów w postaci dokumentów zawartych w teczce akt personalnych, do których zainteresowany miał dostęp. Oficer miał możliwość działania w każdym stadium postępowania oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto, jeżeli jego zdaniem postępowanie prowadzone było w sprawie przewlekle, to mógł złożyć zażalenie przewidziane w art. 37 § 1 kpa oraz skargę na bezczynność sądu administracyjnego. Skarżący zaś z takich środków, jak wynika z akt sprawy nie skorzystał.

Zdaniem WSA w Warszawie nie można również zgodzić się z zarzutem, jakoby wbrew ustaleniom organów, istniały możliwości wyznaczenia skarżącego na równorzędne stanowisko. Do akt sprawy dołączona została notatka służbowa, która jako dokument urzędowy korzysta z domniemania, iż zawarte w niej twierdzenia są zgodne z prawdą. Potwierdza ona jednoznacznie, że takich możliwości nie było. Zauważyć przy tym należy, iż uprawnione organy wojskowe w zakresie polityki kadrowej są autonomiczne. Wobec tego nawet istnienie nieobsadzonego stanowiska służbowego, nie przesądza jeszcze o możliwości i obowiązku wyznaczenia J. K. na to stanowisko.

Potwierdzenia nie znalazły ponadto zarzuty, iż zaskarżoną decyzję oraz rozkaz personalny z dnia [...] września 2007 r. podpisały nieuprawnione osoby. Stosownie bowiem do postanowienia zawartego w pkt. 1 lit. g upoważnienia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 października 2007 r. (Dz. U. MON z 2007 r. Nr 21, poz. 218) Podsekretarz Stanu w MON - J. K. został upoważniony przez Ministra do wydawania w jego imieniu decyzji i postanowień w II instancji, w sprawach żołnierzy zawodowych i byłych żołnierzy zawodowych, zajmujących stanowiska służbowe (pozostających w rezerwie kadrowej albo w dyspozycji) do stopnia etatowego podpułkownika (komandora porucznika) włącznie oraz pracowników resortu obrony narodowej, dotyczących zwalniania z zawodowej służby wojskowej. Natomiast zgodnie z przedłożonym na rozprawie rozkazem nr [...] Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] września 2007 r. dot. zastępstwa na czas wyjazdu służbowego za granicę, organ ten powierzył Pierwszemu Zastępcy Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego - gen. broni M. S. pełnienie obowiązków Szefa Sztabu Generalnego WP w dniach 4 -18 września 2007 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. K., reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.s.a.a poprzez oddalenie skargi i rezygnacje z uchylenia kwestionowanej decyzji Ministra Obrony Narodowej w sytuacji gdy postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które polegały na:

1. naruszeniu przepisów prawa materialnego, tj. w szczególności art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie art. 111 pkt. 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179 poz. 1750 z późn. zm.) w zw. z § 8 i § 13 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 50 poz. 483) pomimo tego, że zastosowanie wyżej wskazanych przepisów prowadzi do sytuacji, w której żołnierz może być zwolniony z zawodowej służby wojskowej w trybie niemalże natychmiastowym, z ewidentnym pominięciem przepisów regulujących kwestie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ;

2. naruszeniu przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności:

a. art. 67 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne i niczym nieuzasadmone zastąpienie protokołu treścią notatki urzędowej na okoliczność braku możliwości wyznaczenia skarżącego na równorzędne stanowisko służbowe;

b. art. 128 k.p.a., art. 136 k.p.a. i art. 140 k.p.a. poprzez bezpodstawną i niczym nieuzasadnioną odmowę rozpatrzenia wszystkich zarzutów stawianych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji;

c. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie przez organ II instancji w mocy decyzji organu I instancji, pomimo ewidentnych naruszeń prawa mających miejsce w toku zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, w szczególności zaś naruszeń przepisów regulujących przebieg postępowania administracyjnego: art. 7, 8, 9, 10 § 1, 11, 35 § 3, 77 § 1, 80, 81, 107 § 1 i 3 k.p.a.;

d. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie odwołującemu się czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, a przed wydaniem decyzji w sprawie, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów;

e. art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i pominięcie w zaskarżonej decyzji obligatoryjnego elementu każdej decyzji, jakim jest uzasadnienie faktyczne i uzasadnienie prawne;

f. art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie w sprawie słusznego interesu odwołującego się;

g. art. 268a k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż powierzenie pełnienia obowiązków Szefa Sztabu Generalnego WP na czas wyjazdu służbowego za granicę jest równoznaczne z udzieleniem upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych;

3. błędzie w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, przejawiającym się w wyrażeniu mylnego poglądu, jakoby istniał brak możliwości wyznaczenia skarżącego na stanowisko służbowe stosownie do posiadanego stopnia wojskowego, kwalifikacji i doświadczenia zawodowego.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor stwierdził, iż art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179 poz. 1750 z późn. zm.) w zw. z § 8 i § 13 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 50 poz. 483) nie odpowiada wymogom przyzwoitej legislacji, gdyż zastosowanie wskazanych przepisów dopuszcza możliwość niemalże natychmiastowego zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, z ewidentnym pominięciem przepisów regulujących wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Zdaniem skarżącego organy wojskowe orzekające w niniejszej sprawie wykorzystały wadliwie skonstruowaną przez ustawodawcę w ustawie pragmatycznej instytucję rezerwy kadrowej, tylko po to, aby w bardzo krótkim czasie rozwiązać ze skarżącym stosunek służbowy. Potwierdza to nowelizacja art. 45 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179 poz. 1750 z późn. zm.) dokonana przez art. 1 pkt. 28 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 176 poz. 1242) polegająca na dodaniu do art. 45 ustawy pragmatycznej ust. 2a, zgodnie z którym żołnierz zawodowy zwolniony z zajmowanego stanowiska służbowego z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych może być przeniesiony do rezerwy kadrowej na okres nie krótszy niż 6 miesięcy - a więc okres identyczny jak okres wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Ustawodawca dokonując takiej nowelizacji dostrzegł zatem niekonstytucyjność wcześniejszego uregulowania. Natomiast WSA w Warszawie bezpodstawnie odmówił przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w kwestii zgodności art.111 pkt.10 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003 r. i powołanych przepisów rozporządzenia z Konstytucją, uznając, że powołane normy nie budzą wątpliwości co do ich zgodności z ustawą zasadniczą.

Zdaniem kasatora istotne w sprawie okoliczności powinny być przez właściwe organy wojskowe utrwalone w formie protokołu, a nie adnotacji określonej mianem notatki urzędowej (k. 121 akt personalnych). Tymczasem odnośnie do możliwości wyznaczenia skarżącego na równorzędne stanowisko służbowe sporządzono jedynie notatkę urzędową. Przedmiotowa notatka służbowa stała się przy tym "dowodem koronnym" również dla WSA w Warszawie. Sąd I instancji nie tylko stwierdził, że notatka ta jako dokument urzędowy korzysta z domniemania, iż zawarte w niej twierdzenia są zgodne z prawdą, ale zupełnie pominął sformułowany przez skarżącego w piśmie z dnia 4 lutego 2008 r. wniosek o zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej, ewentualnie również Dyrektora Departamentu Kadr, który sporządził przedmiotową notatkę, do przedłożenia szczegółowego zestawienia wolnych w okresie od dnia 1 lipca 2007 r. do dnia 31 stycznia 2008 r. stanowisk służbowych odpowiadających stopniowi wojskowemu, kwalifikacjom i doświadczeniu życiowemu, jakie posiada skarżący, a także do udzielania informacji, w jakim okresie realizowany był nabór do Dowództwa Wojsk Specjalnych, czy nabór się już zakończył oraz na jakie stanowiska służbowe.

W sprawie niniejszej Minister Obrony Narodowej zaniechał ponownego rozpoznania rozstrzygnięcia sprawy, jak również w ogóle nie rozpatrzył podniesionych przez skarżącego w odwołaniu zarzutów dotyczących m.in. naruszenia art. 7 , art. 10 § 1 , czy art. 77 §1, 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa, stwierdzając, co do ostatniego z podniesionych zarzutów, iż jest on nietrafny, bowiem przedmiotowa decyzja odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem kasatora, bezpośredni i najważniejszy wpływ na dokonany w stosunku do skarżącego ciąg czynności przez właściwe organy wojskowe (tj. w pierwszej kolejności przeniesienie do rezerwy kadrowej, a następnie, wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe, przeniesienie do rezerwy) miał wadliwie przeprowadzony proces opiniowania. Opinia okresowa, z którą skarżący został zapoznany, i od której miał możliwość wnieść odwołanie, przewidywała wyznaczenie skarżącego w prognozie bliższej na stanowisko Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w Żywcu. O weryfikacji tych prognoz skarżący został poinformowany dopiero w dniu 2 lipca 2007 r., a więc równocześnie z wręczeniem mu decyzji o przeniesieniu do rezerwy kadrowej. Skarżący nie miał zatem żadnej możliwości przedstawienia argumentów, które przemawiałyby za wyznaczeniem go na stanowisko Komendanta WKU w Żywcu. Takich możliwości nie zapewnili mu również Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, a następnie Minister Obrony Narodowej. Organy te nie pozwoliły ponadto wypowiedzieć się skarżącemu co do zebranych dowodów i materiałów, a przede wszystkim nie zapoznały go z treścią notatki służbowej, której treść była decydująca przy podjęciu decyzji o przeniesieniu skarżącego do rezerwy.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 107 kpa, kasator wskazał, że organy wojskowe w uzasadnieniu decyzji nie wskazały, jakie kryteria były brane pod uwagę przy wydaniu rozstrzygnięcia polegającego na przeniesieniu skarżącego do rezerwy, z wyjątkiem wskazania, iż zadecydowało o tym niewyznaczenie skarżącego na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. W szczególności Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nie wskazał przyczyn, z powodu których przez okres trzech miesięcy pozostawania w rezerwie kadrowej, nie zaproponowano skarżącemu objęcia żadnego równorzędnego stanowiska służbowego, pomimo tego, że pozostawały nieobsadzone stanowiska m.in. Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w Żywcu czy Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w Bielsku - Białej, do których objęcia wymagane są takie kwalifikacje, które posiada skarżący. Wydaje się zasadne stwierdzenie, iż z pewnością decydującym kryterium nie była tutaj ocena dotychczasowej pracy skarżącego, gdyż w okresie piastowania przez niego stanowiska Komendanta, Wojskowa Komenda Uzupełnień dwukrotnie zajęła I (2004 r. i 2006 r.) i jednokrotnie III (2005 r.) miejsce we współzawodnictwie komend podległych Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach. W trakcie licznych kontroli omawianej jednostki nie stwierdzono żadnych poważniejszych nieprawidłowości w jej funkcjonowaniu. Co więcej wyniki kontroli przeprowadzonej przez Sztab Generalny Wojska Polskiego w dniu 14 marca 2007 r., mającej właśnie na celu dokonanie oceny funkcjonowania Wojskowej Komendy Uzupełnień i sposobu kierowania tej jednostki przez Komendanta, wskazują, iż Komenda ta uzyskała najwyższą ocenę w skali całego kraju. Nadto w okresie pełnienia funkcji Komendanta WKU w Żywcu żadna wydana przez skarżącego decyzja nie została uchylona przez organ wyższego stopnia czy przez sąd administracyjny, co z pewnością stanowi ewenement w funkcjonowaniu organów administracji publicznej. Ponadto zdaniem strony skarżącej zarówno decyzja organu I jak i II instancji nie zawiera uzasadnienia prawnego w takim kształcie jak wymagają tego przepisy kpa oraz utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Kasator wskazał, iż wyznaczenie skarżącego na stanowisko równorzędne do stanowiska Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień na co najmniej 2 - letnią kadencję, lub też przedłużenie skarżącemu okresu rezerwy kadrowej na ten okres, pozwoliłoby nabyć skarżącemu uprawnienia emerytalne w pełnym wymiarze. Natomiast definitywne zwolnienie z zawodowej służby wojskowej znacznie skomplikowało sytuację rodzinną i finansową skarżącego. Ma on utrzymaniu troje pobierających naukę dzieci, w tym dwoje dzieci uczy się poza stałym miejscem zamieszkania, co wymaga dodatkowych nakładów finansowych związanych z zapewnieniem im dojazdu i zakwaterowania. Nie bez znaczenia również jest to, że zwolnienie skarżącego z zajmowanego stanowiska, a następnie przeniesienie do rezerwy, z pewnością wpłynęło negatywnie na opinię skarżącego w miejscu służby i zamieszkania.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, z samego faktu, iż rozkazem nr [...] Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] września 2007 r. dot. zastępstwa na czas wyjazdu służbowego zagranicę, organ ten powierzył Pierwszemu Zastępcy Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego - gen. broni M. S. pełnienie obowiązków Szefa Sztabu Generalnego WP w dniach 4 - 18 września 2007 r., nie można wyprowadzić wniosku, iż doszło do udzielenia stosownego upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych na podstawie art. 286a k.p.a., zwłaszcza, że przedmiotowy rozkaz personalny Szefa Sztabu Generalnego Nr [...] z dnia [...] września 2007 r. nie został wydany "z upoważnienia", lecz "w zastępstwie", co jest niezgodne z treścią wyżej wskazanego przepisu k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż podniesione w niej zarzuty w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie mogły być uznane za zasadne.

Zgodnie z art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że jeżeli w sprawie nie zachodzi żadna z sytuacji przewidzianych w art. 183 § 2 P.p.s.a., to zakres postępowania kasacyjnego wyznacza sam kasator przez sformułowane przez siebie podstawy kasacyjne. Strona wnosząca skargę kasacyjną zobowiązana jest zatem wskazać konkretne przepisy, którym - jej zdaniem - miał uchybić Sąd I instancji, określić i należycie umotywować postać tych naruszeń (błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie), a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazać dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na wskazane wymogi ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, co miało zapewnić sporządzenie skargi kasacyjnej na odpowiednim poziomie merytorycznym i formalnym. Rozpoznawana skarga została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, ale nie czyni zadość wszystkim przedstawionym warunkom. Kasator, zarzucając wydanie zaskarżonego wyroku z naruszeniem art.145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., powiązał ten przepis między innymi z przepisami prawa materialnego. Tymczasem art.145 § 1 pkt.1 lit.c P.p.s.a. jednoznacznie odnosi się jedynie do uchybień procesowych. Zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi trzeba wykazać, że mimo naruszenia przepisów proceduralnych przez organ w toku postępowania administracyjnego Sąd I instancji oddalił skargę. Stąd, stawiając zarzut naruszenia przepisów ustawy P.p.s.a. (art. 145 - 151) normujących uprawnienia orzecznicze Sądu I instancji, jako normy odniesienia należy podać stosowne przepisy kodeksu postępowania administracyjnego lub inne przepisy procedury, które miały być naruszone w postępowaniu przed organami administracji publicznej, a nie - jak to uczynił w niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej - przepisy prawa materialnego.

Wadliwość sformułowanych przez kasatora podstaw kasacyjnych polega ponadto na tym, że powołując wspomniany już art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a., powiązał go jedynie z "w szczególności" wymienionymi przepisami. Taka stosowana w praktyce adwokacko-radcowskiej konstrukcja zarzutów kasacyjnych jest wadliwa. We wnoszonym środku zaskarżenia należy bowiem wskazać wszystkie kwestionowane przepisy, a nie podać przykładowo tylko niektóre z nich. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie ustalać złamanie, jakich jeszcze norm zamierzała ona zarzucić, oprócz tych wskazanych "w szczególności". Nie jest bowiem dopuszczalne ani konkretyzowanie, uściślanie, korygowanie skargi kasacyjnej, ani wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2006r sygn. akt II FSK 1401/05, Lex nr 262797).

Podniesiony przez autora skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. nie tylko nie został w pełni prawidłowo skonstruowany, ale przede wszystkim nie zawiera on usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do tego przepisu wojewódzki sąd administracyjny uwzględnia skargę i uchyla decyzję (postanowienie) w całości lub w części, gdy stwierdzi, że naruszenia przez organ przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie i literaturze przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy rozumie się prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść zaskarżonego aktu. Podkreśla się ponadto, że tylko kwalifikowane wady dające podstawę do wznowienia postępowania obligują zawsze do uchylenia decyzji lub postanowienia, bez względu na możliwość ich oddziaływania na sposób zakończenia sprawy. W przypadku pozostałych naruszeń przepisów procesowych ich potencjalny wpływ na wynik sprawy jest warunkiem niezbędnym uwzględnienia skargi. Sformułowanie "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem zachodzi związek przyczynowy. Brzmienie art.145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów procesowych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi.

W zaskarżonym wyroku dokonano w pełni prawidłowej oceny zastosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organ odwoławczy. Trafnie przede wszystkim WSA w Warszawie zauważył, że Minister Obrony Narodowej nie przeprowadzał żadnych dowodów, opierając się wyłącznie na dokumentach i faktach znanych skarżącemu oraz wynikających z jego akt osobowych. Ponadto J. K. aktywnie uczestniczył w prowadzonym postępowaniu i nie został pozbawiony możliwości dokonania w nim żadnych istotnych dla sprawy okoliczności procesowych. Dlatego też niezawiadomienie przez organ odwoławczy strony o możliwości realizacji uprawnienia wynikającego z art. 10 § 1 kpa w okolicznościach niniejszej sprawy nie miało istotnego wpływy na prawidłowość podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia.

Podobnego charakteru nie można przypisać naruszeniu art. 35 § 3 kpa, zwłaszcza, że kasator w żaden sposób nie wykazał, w jaki sposób przekroczenie przewidzianego w tej normie terminu mogło mieć wpływ na treść zapadłego orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie nie miało również miejsca naruszenie art.145 § 1 pkt.1 lit.c P.p.s.a. w zw. z art.107 § 3 kpa. Uzasadnienie decyzji organu I instancji wprawdzie nie odpowiadało standardom przewidzianym w powołanym przepisie kodeksu postępowania administracyjnego, ale WSA w Warszawie zasadnie nie zakwalifikował tej wady do naruszeń, które obligowałyby organ odwoławczy do eliminacji rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego z obrotu prawnego. Minister Obrony Narodowej, ponownie rozpoznając sprawę, konwalidował bowiem mankamenty decyzji Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] września 2007 r. oraz w wystarczającym stopniu wyjaśnił podstawę i motywy rozstrzygnięcia.

Nie jest ponadto zasadny zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w związku z art.268 a kpa. Przepis art.268a kpa ważność upoważnienia pracowników organu administracji publicznej uzależnia jedynie od zachowania formy pisemnej. Sąd I instancji trafnie ustalił, że takie upoważnienie dla gen. broni M. S. zawierał rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] września 2007 r. nr [...]. Z rozkazu tego jednoznacznie wynika, iż ogólne uprawnienia nieobecnego w dniach od 4 do 18 września 2007 r. Szefa Sztabu Generalnego służyły jego Pierwszemu Zastępcy. We wspomnianym okresie gen. broni M. S. pełnił funkcję organu, a zatem był uprawniony do podejmowania decyzji, w tym kwestionowanego przez skarżącego rozkazu personalnego z dnia [...] września 2007 r.

Rozważania nad zasadnością zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w związku z pozostałymi podniesionymi w skardze kasacyjnej przepisami postępowania, w tym przede wszystkim art.7, art. 77 § 1 kpa, należy poprzedzić ogólną uwagą. Otóż wynikający z przepisów procedury administracyjnej obowiązek organu administracji publicznej zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprowadza się do zgromadzenia dowodów mających znaczenie prawne dla konkretnej sprawy i do poczynienia w oparciu o nie ustaleń faktycznych. O tym, jakie ustalenia faktyczne są konieczne dla załatwienia sprawy decyduje nie subiektywnie przekonanie strony ale prawidłowo wyłożone przepisy prawa materialnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowił art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Według J. K. wadliwość zastosowania tego przepisu oraz mankamenty prowadzonego na jego podstawie postępowania polegały na niezasadnym przeniesieniu go do rezerwy kadrowej tylko na okres 3 miesięcy oraz na niepodjęciu w tym okresie przez organy wojskowe niezbędnych działań zmierzających do wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe, a ponadto rozwiązanie stosunku służbowego bez uwzględnienia sytuacji rodzinnej i majątkowej oficera. Tymczasem okoliczności te, albo nie dotyczą niniejszej sprawy, albo nie mają dla niej istotnego znaczenia. Odnoszą się one bowiem do odrębnych decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] i z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia J. K. z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesienia do rezerwy kadrowej oraz do kwestii wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. Stosownie zaś do art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych skarga do właściwego sądu administracyjnego nie przysługuje w sprawach wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego oraz przeniesienia do rezerwy kadrowej lub do dyspozycji. Skoro sprawy te nie podlegają w ogóle kognicji sądów administracyjnych, to podejmowane w nich działania organów wojskowych nie mogą być kontrolowane przez te sądy także pośrednio, przy okazji skargi na decyzje o zwolnieniu ze służby. Oczekiwania skarżącego, aby przy ocenie legalności decyzji w przedmiocie rozwiązania z nim stosunku służbowego kontroli sądowej zostały poddane sprawy nieobjęte właściwością sądów administracyjnych, nie znajdują zatem żadnego uzasadnienia prawnego, przeciwnie zmierzają do obejścia zakazu przewidzianego w art. 8 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy.

Zauważyć ponadto należy, że art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że J. K. w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej nie został wyznaczony na inne stanowisko służbowe. W tej sytuacji w świetle powołanego przepisu rozwiązanie ze skarżącym stosunku służbowego było obligatoryjne, na co jednoznacznie wskazuje zawarte w omawianej normie sformułowanie "zwania". Decyzje w tym zakresie mają charakter związany. Nie są one natomiast podejmowane przez organy wojskowe w ramach uznania administracyjnego, a w konsekwencji na treść rozstrzygnięcia nie może mieć jakiegokolwiek wpływu sytuacja rodzinna i materialna żołnierza. Ponadto powołany przepis nie zawiera warunku uzależniającego jego zastosowanie od uprzedniego wykazania przez organ wojskowy działań zmierzających do wyznaczenia na inne stanowisko służbowe. W tej sytuacji oraz z uwagi na treść powołanego art.8 ust.2 pkt 1 ustawy powyższe kwestie nie mogą być badane w sprawach zwolnienia żołnierza ze służby na omawianej podstawie prawnej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP przez zastosowanie art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, podkreślić przede wszystkim należy, że zasady demokratycznego państwa prawnego, przewidzianej w powołanym przepisie ustawy zasadniczej, nie można rozważać w oderwaniu od wynikającej z art.7 Konstytucji RP zasady praworządności, tj. działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa. Ustawa o służbie wojskowej żołnierz zawodowych przewiduje różne podstawy i odrębne dla nich przesłanki rozwiązania stosunku służbowego. Przepis art.111 pkt 10 ustawy stanowi samodzielną podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby, która nie pozostaje w jakimkolwiek związku z odrębną instytucją wypowiedzenia stosunku służbowego. Ponadto sądy administracyjne kontrolują legalność a nie celowość zaskarżonych działań organów administracji publicznej. Mogą zatem tylko badać czy zaskarżona decyzja o zwolnieniu ze służby znajduje oparcie w treści obowiązującego prawa, nie są zaś uprawnione do oceny polityki kadrowej organów wojskowych.

Na zakończenie dodać należy, że w myśl art.193 Konstytucji RP sądowi administracyjnemu przysługuje uprawnienie przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu RP pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego z ustawą zasadniczą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygniecie sprawy toczącej się przed sądem. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym jest wątpliwość powstała u składu orzekającego co do zgodności przepisu prawa z Konstytucja RP. Z całą pewnością dla wystąpienia z pytaniem prawnym nie wystarczy powstanie takich wątpliwości oraz zgłoszenie wniosku w tym przedmiocie przez stronę postępowania.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Dlatego orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.