Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1233/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant referent stażysta Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2013 r. sprawy ze skarg T. W., M. K., E. R., L. S., A. S. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] 1. oddala skargi; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. H. O. - kuratora spadku po K. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem wynagrodzenia.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] odmawiającą T. W., E. R., A. S., L. S., M. K. oraz nieznanym z miejsca pobytu: W. Z., L. B., E. L., S. J. reprezentowanym przez kuratora w osobie adwokata R. N. i nieznanego z miejsca pobytu K. K. reprezentowanego przez kuratora w osobie adwokat H. O., ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] o pow. [...] m² pochodzącego z dawnych nieruchomości hipotecznych hip. [...] lit. [...], stanowiącego aktualnie część działek ewidencyjnych nr: [...] z obrębu [...] uregulowanej w księdze wieczystej nr [...];[...] z obrębu [...] uregulowanej w księdze wieczystej nr [...];[...] z obrębu [...], dla której nie jest prowadzona księga wieczysta.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] znajduje się

na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności

i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Z zaświadczenia Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w W. z dnia [...].12.1947 roku Nr [...] wynika, iż zgodnie ze stanem wykazu hipotecznego nieruchomości nr [...] tytuł własności uregulowany był jawnym wpisem na imię: Z. A., W. Z., M. K., J. S., K. K., L. B., E. L. i S. J.

Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. z dniem 21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły

na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy

z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U.

Nr 14, poz.130) - na własność Skarbu Państwa. Obecnie grunt przedmiotowej nieruchomości stanowi własność W.

Wnioskiem z dnia 15 lutego 1949 r. Z. A., K. K., M. K., L. B. i W. Z. wystąpili o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1959 roku Prezydium Rady Narodowej w W. Nr [...] odmówiło dawnym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości.

Zaś decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność w/w decyzji Prezydium Rady Narodowej.

Rozpoznając ponownie wniosek z dnia 15 lutego 1949 r. Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] odmówił T. W., E. R., A. S., L. S., M. K. oraz nieznanym z miejsca pobytu: W. Z., L. B., E. L., S. J. reprezentowanym przez kuratora w osobie adwokata R. N. i nieznanego z miejsca pobytu K. K. reprezentowanego przez kuratora w osobie adwokat H. O., ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] o pow. [...] m² pochodzącego z dawnych nieruchomości hipotecznych hip. [...], stanowiącego aktualnie część działek ewidencyjnych nr: [...] z obrębu [...] uregulowanej w księdze wieczystej nr [...];[...] z obrębu [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...];[...] z obrębu [...], dla której nie jest prowadzona księga wieczysta.

W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że od czasu złożenia wniosku nastąpiła zmiana stanu prawnego i faktycznego nieruchomości.

Dawna nieruchomości hipoteczne zostały podzielone, powstały nowe działki ewidencyjne oraz zmienił się sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Grunt nieruchomości hipotecznych hip. [...] o łącznej powierzchni [...] sążeni kwadratowych (co obecnie stanowi ok. [...] m²) wszedł w skład działek ewidencyjnych nr: [...] z obrębu [...] uregulowanej w księdze wieczystej nr W [...] o łącznej powierzchni [...] m², która zabudowana jest powojennym budynkiem wielorodzinnym oraz działki nr [...] z obrębu [...] uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] o łącznej powierzchni [...] m², która zabudowana jest ciągiem garaży. Grunt ten znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni [...] mającej siedzibę w W. przy ul. [...] oraz osób fizycznych będących właścicielami lokali mieszkalnych.

Ponadto podniósł, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez Gminę m. st. Warszawy do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnego prawa użytkowania wieczystego) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.

Objęcie niniejszego gruntu w posiadanie przez Gminę W. nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r. – zatem wniosek został złożony w terminie.

Następnie Prezydent stwierdził, iż nieruchomość ta nie jest objęta żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, lecz Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego W. (Uchwała Rady W. Nr [...] z dnia [...] października

2006 r.) - zgodnie z którym obszar powyższej nieruchomości znajduje się w strefie oznaczonej symbolem [...]. W strefie tej ustalono priorytet dla lokalizowania funkcji mieszkaniowej wielorodzinnej jak również niezbędnych inwestycji celu publicznego z zakresu infrastruktury społecznej.

Zatem przesłanki przewidziane w art. 7 ust. 2 ww. dekretu w odniesieniu do tej nieruchomości zostały spełnione.

Dodał, że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni oraz późniejsze przeniesienie tego prawa na rzecz osób trzecich spowodowało trwałe rozdysponowanie gruntu - co również w konsekwencji uniemożliwia ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnego właściciela hipotecznego. Ponadto organ administracji nie jest właściwy do zmiany powstałych stosunków cywilno - prawnych, jakim są umowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste i wpisy jawne w księgach wieczystych.

Natomiast grunt nieruchomości hipotecznych hip. [...], który wchodzi w skład działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m² - do którego odmawia się ustanowienia prawa użytkowania wieczystego - stanowi teren pasa ulicy [...] pełniącego rolę ciągów komunikacyjnych i spełniających funkcje publiczne.

Podniósł także, iż Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w G. w wyroku z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt: II SA/Gd 1206/2001 stwierdził, że z art. 2a ustawy o drogach publicznych wynika zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie.

Zaś zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie sygn. akt I S.A. 1986/99 z dnia 8.11.2000 r. "celami publicznymi są cele których realizacja służy ogółowi i jest przeznaczona dla zaspokojenia potrzeb powszechnych, a realizatorami tych celów są jednostki organizacyjne lub osoby reprezentujące Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Mówi o tym przepis art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami w którym zgodnie z pkt. 1 wydzielenie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa, utrzymanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego - są celami publicznymi."

Podsumowując organ stwierdził, że mając na uwadze fakt, iż grunt ten został rozdysponowany na cel publiczny, brak jest możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli hipotecznych.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył adwokat M. Ł, reprezentujący T. W., M. K., E. R., L. S. i A. S., wnosząc o "naprawienie uszczerbku majątkowego powstałego wskutek niezaspokojenia uprawnienia do przyznania własności czasowej".

Odwołanie złożyła również adwokat H. O., reprezentująca Z. A., K. K., M. K., L. B. i W. Z., wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. oraz zarzucając jej rażące naruszenie przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez nieudowodnienie sprzeczności pomiędzy korzystaniem z gruntu przez dotychczasowego właściciela a przeznaczeniem gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego. Pełnomocnik wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r.

Po rozpoznaniu odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...].

W uzasadnieniu zapadłego rozstrzygnięcia organ w pierwszym rzędzie odniósł się do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. stwierdzając, że wniosek ten nie może być rozpoznany. Przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2004 r. (I SA 1782/02, www.nsa.gov.pl). w którym Sąd wskazał, że pismo zatytułowane "odwołanie" i wniesione do organu odwoławczego przed upływem terminu do złożenia odwołania powinno .być rozpatrywane jako odwołanie. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 15 kpa, jest regułą. Tryb odwoławczy ma w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego pierwszeństwo przed trybem nadzoru obejmującym m.in. stwierdzenie nieważności decyzji. Jeżeli od decyzji wydanej przez organ I instancji zostało wniesione odwołanie to powinno ono być załatwione w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego o odwołaniach.

W niniejszej sprawie pismo zatytułowane "odwołanie" i zawierające wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wniesione w terminie do wniesienia odwołania i jako takie zostało potraktowane.

Następnie organ uznał, iż zarzut rażącego naruszenia przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez nieudowodnienie sprzeczności pomiędzy korzystaniem z gruntu. przez dotychczasowego właściciela i przeznaczeniem gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego jest niezasadny, ponieważ nieruchomość - po oddaniu jej w użytkowanie wieczyste innym podmiotom - nie może być oddania w użytkowanie wieczyste następcom prawnych byłych właścicieli, i to niezależnie od ewentualnej zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego.

Dodał, że wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie mógł być także uwzględniony w zakresie dotyczącym nieruchomości stanowiącej obecnie ul. [...] – bowiem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż przeznaczenie gruntu pod drogę publiczną wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku w trybie art. 7 ust. 2 dekretu (wyroki wydane w sprawach: I SA/Wa 1125/09, I SA/Wa 2461/10, I OSK 796/10, I SA/Wa 2461/10).

Odnosząc się zaś do wniosku z art. 160 kpa o "naprawienie uszczerbku majątkowego powstałego wskutek niezaspokojenia uprawnienia do przyznania własności czasowej" - organ przypomniał, że art. 160 kpa został uchylony przez przepis art. 2 pkt 2) ustawy z dnia 17 czerwca. 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692).

Podniósł, że w przedmiocie odpowiedniego trybu do dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody po wejściu w życie 1 września 2004 r. ustawy zmieniającej kodeks cywilny, właściwe są ogólne normy intertemporalne o charakterze procesowym. Podstawową regułą intertemporalną jest zasada stosowania nowego prawa – zatem do dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez delikt administracyjny, który powstał przed dniem 1 września 2004 r. właściwe są wyłącznie sądy powszechne.

W związku z powyższym nie ma zastosowania art. 160 § 4 i 5 kpa - o odszkodowaniu nie orzeka więc organ administracji publicznej, w tym przypadku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., lecz sąd powszechny.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wnieśli T. W., E. R., A. S., L. S. i M. K. wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu podnieśli, że między wadliwą decyzją administracyjną a szkodą, której naprawienia domagają się zachodzi związek przyczynowy – zatem żądają oni naprawienia uszczerbku majątkowego powstałego wskutek niezaspokojenia ich uprawnienia do przyznania własności czasowej i jako źródło szkody wskazują powyższą decyzję administracyjną.

Również K. K. reprezentowany przez kuratora w osobie adwokat H. O., złożył skargę do sądu zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- prawa procesowego tj art. 156 § 1 pkt 2, art. 159 § 1 oraz art. 7,8,9,10,11,28,77§1,80 i107 kodeksu postępowania administracyjnego,

- prawa materialnego art.7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz.279),

- art. 64. Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa własności.

Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skarg, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 27 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1233/12 i SA/Wa 1234/12 do wspólnego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej

pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to,

że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy,

że skargi są niezasadne - bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego.

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2012 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2011 r. odmawiającą T. W., E. R., A. S., L. S., M. K. oraz nieznanym z miejsca pobytu: W. Z., L. B., E. L., S. J. reprezentowanym przez kuratora w osobie adwokata R. N. i nieznanego z miejsca pobytu K. K. reprezentowanego przez kuratora w osobie adwokat H. O., ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] o pow. [...] m² pochodzącego z dawnych nieruchomości hipotecznych hip. [...] i [...], stanowiącego aktualnie część działek ewidencyjnych nr: [...] z obrębu [...] uregulowanej w księdze wieczystej nr [...];[...] z obrębu [...] uregulowanej w księdze wieczystej nr [...];[...] z obrębu [...], dla której nie jest prowadzona księga wieczysta - z uwagi na fakt, że grunt ten został oddany w użytkowanie wieczyste podmiotowi trzeciemu i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej

Organy rozpoznając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń - a strony postępowania ich nie kwestionują - iż przesłanki określone w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) w stosunku do przedmiotowej nieruchomości zostały spełnione.

Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony w ustawowym terminie, a korzystanie z nieruchomości da się pogodzić z jej przeznaczeniem

w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego – w tym konkretnym przypadku z przeznaczeniem w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego W. (Uchwała Rady Miasta W. Nr [...] z dnia [...] października 2006 r.)

Istota sprawy sprowadza się zatem do zbadania, czy oddanie przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste podmiotom trzeciem spowodowało konieczność negatywnego rozpoznania wniosku dekretowego.

Sąd stoi na stanowisku, że bezwzględnie należy uznać pierwszeństwo byłego właściciela (lub jego następców) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego,

a następnie dopiero po negatywnym rozpoznanianiu tego wniosku, możliwe staje się rozpatrywanie roszczeń do tego gruntu, wynikających z innych regulacji prawnych. Fakt ten wynika z utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego - pierwszeństwo przed wszelkimi innymi zadysponowanymi gruntami [...] ma rozpoznanie wniosku dekretowego.

Tytułem przykładu powołać należy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 1995 r. (sygn. akt III ARN 8/95), w którym wyraził on pogląd, iż prawa majątkowe osób trzecich do nieruchomości stanowią przeszkodę w nabyciu przez państwową osobę prawną użytkowania wieczystego nieruchomości pozostającej w jej zarządzie.

W niniejszej sprawie sytuacja taka nie ma jednak miejsca - bowiem przedmiotwowy grunt został oddany w użytkowanie wieczyste, co zostało ujawnione

w księgach wieczystych, jeszcze przed ostatecznym rozpoznaniem wniosku

o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.

W tej sytuacji właściciel nieruchomości, na której ustanowione zostało uprzednio prawo użytkowania wieczystego, nie może dysponować nią na rzecz innych podmiotów. Rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, zgodnie z art. 240 kc, jest bowiem sprawą cywilną i nie podlega rozstrzygnięciu przez organ administracji publicznej.

Jeżeli zatem organ administracji publicznej, działając w zakresie swoich kompetencji,

nie jest w stanie podjąć żadnych działań zmierzających do usunięcia istniejącej przeszkody (w postaci ustanowionego prawa użytkowania wieczystego na rzecz innego podmiotu) - wówczas istniejące już prawo użytkowania wieczystego (do czasu jego wygaśnięcia), nawet w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek z art. 7 ust. 2 ww. dekretu, stanowi przeszkodę prawną w pozytywnym rozpatrzeniu wniosku dekretowego. Decyzja ustanawiająca w takiej sytuacji prawo użytkowania wieczystego do gruntu, który jest już takim prawem obciążony (lecz na rzecz innego podmiotu), byłaby - z mocy art. 156 § 1 pkt 5 kpa - już z chwilą jej wydania nieważna jako niewykonalna.

Taki stan rzeczy jest następstwem uznania, że porządek prawny obowiązujący

w Polsce stanowi system, w którym przepisy dekretu z dnia 26 padziernika 1945 r. stanowią jeden z elementów obowiązującego systemu prawa. Skoro zatem dekret,

tak jak każda obowiązująca regulacja prawna, stanowi element systemu prawa obowiązującego w Polsce, to nie można jego zapisów analizować, rozumieć i stosować w oderwaniu od pozostałych norm tego systemu.

W wyroku z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1428/08 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że organy stosujące prawo są obowiązane

do dokonywania wykładni tekstu prawnego w taki sposób i z takim skutkiem,

aby przyjęty przez nie sposób rozumienia normy prawnej nie prowadził do sprzeczności systemowej.

Zasady wykładni nie ograniczają bowiem organów stosujących prawo do skorzystania wyłącznie z wykładni językowej. W doktrynie i judykaturze przyjęte zostało, że oprócz wykładni językowej w następnej kolejności zastosowanie mają wykładnia systemowa oraz funkcjonalna (celowościowa).

Przez co nie można nadawać priorytetowego znaczenia wykładni językowej w stosunku do ww. art. 7 ust. 2 dekretu i stosować go zgodnie z tym dosłownym brzmieniem. Należy bowiem dostrzec konieczność zastosowania w okolicznościach konkretnej sprawy wykładni systemowej.

Odnośnie postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego, organ powinien wziąć pod uwagę,

że zgodnie z art. 232 k.c. prawo użytkowania wieczystego może być ustanowione wyłącznie na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa albo własność samorządu terytorialnego.

Organ rozpatrując wniosek dekretowy musi zatem zbadać, czy stan prawny przedmiotowego gruntu pozwala na wydanie decyzji przyznającej ww. prawo,

a przez to umożliwia wykonanie decyzji, przez określenie warunków zawarcia umowy,

o których mowa w art. 7 ust. 3 dekretu.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, spełnienie przesłanek określonych w art. 7 dekretu

nie oznacza w każdym przypadku ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, bowiem właściciel nieruchomości, na której ustanowione jest prawo wieczystego użytkowania nie może – z uwagi na zakres uprawnień istniejącego użytkowania wieczystego – dysponować nią za rzecz innych podmiotów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt

I SA/Wa 1558/10). Dopóki zatem użytkowanie wieczyste gruntów przejętych w trybie art. 1 dekretu warszawskiego zostało ustanowione na podstawie umowy cywilnej

lub decyzji administracyjnej, a umowy te i decyzje pozostają w obrocie prawnym

- to nie istnieje możliwość oddania tych gruntów w użytkowanie wieczyste byłemu właścicielowi lub jego następcom prawnym na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu.

Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1025/09, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia

26 stycznia 2011 r. w sprawie sygn. akt I OSK 696/10 zaakceptował ten pogląd i oddalił skargę kasacyjną.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przed rozpoznaniem wniosku dekretowego przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste podmiotom trzecim. Ten szczególny stan faktyczny i prawny, jaki zaistniał w rozpatrywanej sprawie, uniemożliwił zatem uwzględnienie wniosku i ustanowienie na rzecz skarżących użytkowania wieczystego.

Artykuł 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy rzeczywiście w stosunku do dawnych właścicieli formułuje tylko dwie przesłanki, których spełnienie nakazuje gminie uwzględnić wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (złożenie w ustawowym terminie

tzw. wniosku dekretowego oraz zgodność korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem według planu zabudowania). Jednakże nie oznacza to, że łączne spełnienie

tych warunków umożliwia w każdym przypadku prawnie skuteczne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Jak już wcześniej Sąd orzekający podkreślał, wykładni art. 7 ust. 2 dekretu nie można dokonywać w oderwaniu od pozostałych norm prawnych składających się na obowiązujący system prawa, w tym również m.in. od ust. 3

tego artykułu. Zgodnie z art. 7 ust. 3 dekretu w razie uwzględnienia wniosku

o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gmina obowiązana jest określić warunki, pod którymi umowa może być zawarta. Dlatego też organ administracji publicznej rozstrzygający o zasadności wniosku dekretowego musi rozważyć, czy stan prawny gruntu oraz znajdującego się na nim budynku, pozwala na wydanie decyzji

o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego oraz umożliwia jej wykonanie,

poprzez określenie warunków zawarcia umowy, o której mowa w art. 7 ust. 3 dekretu (np. w zakresie warunków sprzedaży budynku znajdującego się na nieruchomości objętej działaniem dekretu) zwłaszcza, że decyzja trwale niewykonalna w dniu

jej wydania obarczona jest wadą, skutkującą stwierdzeniem jej nieważności

na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 kpa.

W tej sytuacji należy zwrócić także uwagę na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 29 marca 2006 r., sygn. akt

I SA/Wa 1149/05, niepubl. (od którego skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2006 r., sygn. akt

I OSK 1195/06), które Sąd orzekający w całości podziela, a zgodnie z którym: "W przypadku, gdy przedmiotem wniosku dekretowego jest obecnie zabudowany grunt, będący własnością jednostki samorządu terytorialnego, Prezydent W. obowiązany jest ustalić, czy możliwe jest oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej zabudowanej z równoczesną sprzedażą położonych na tym gruncie budynków, jak tego wymaga art. 31 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 235 k.c. Dekret warszawski przewiduje co prawda powstanie użytkowania wieczystego na skutek wydania decyzji administracyjnej, lecz mimo to jest to sprawa cywilna załatwiana w postępowaniu administracyjnym. Organ administracji publicznej rozpatrując sprawę objętą wnioskiem dekretowym, nie może naruszyć uprawnień użytkownika wieczystego oraz istoty prawa użytkowania wieczystego,

którego konstrukcja uregulowana jest w przepisach art. 232-243 k.c. oraz w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami".

Podsumowując stwierdzić należy, że oddanie gruntów - przejętych w trybie powołanego dekretu z 1945 r. - w użytkowanie wieczyste w drodze decyzji administracyjnej lub umowy cywilnoprawnej innym podmiotom, dopóki decyzje te

lub umowy pozostają w obrocie prawnym, uniemożliwia oddanie tych gruntów

w użytkowanie wieczyste byłemu właścicielowi lub jego następcom prawnym

na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Przedmiotem postępowania w trybie uregulowanym w powołanym przepisie mogą być bowiem jedynie grunty stanowiące własność gminy, będące w jej posiadaniu, do których innym osobom nie przysługuje prawo użytkowania wieczystego.

W sytuacji spełnienia przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu, skuteczne prawnie rozdysponowanie przedmiotowymi nieruchomościami na rzecz osób trzecich może zatem być podstawą odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela nieruchomości [...] lub jego następcy prawnego.

Sąd w całości podzielił też stanowisko organów uznające, że wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nie mógł być uwzględniony w zakresie dotyczącym nieruchomości stanowiącej obecnie ul. [...] – bowiem przeznaczenie gruntu pod drogę publiczną wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku w trybie art. 7 ust. 2 dekretu.

Również Sąd zaaprobował pogląd organów odnośnie żądania skarżących dotyczącego "naprawienia uszczerbku majątkowego powstałego wskutek niezaspokojenia uprawnienia do przyznania własności czasowej". Organy obu instancji słusznie stwierdziły, że art. 160 kpa został uchylony i obecnie do dochodzenia odszkodowania właściwe są wyłącznie sądy powszechne.

Reasumując Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie wnikliwie

i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przekonująco swoje decyzje - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O wynagrodzeniu dla kuratora spadku po K. K. Sąd orzekł na podstawie § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego osobom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz. U. Nr 27, 197 ze zm.) uznając, że kwota 200 zł jest odpowiednia do nakładu pracy kuratora. Sąd miał na uwadze także treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2010 r. w sprawie sygn. akt I OZ 187/10.