Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1752/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 3b i ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 915/16 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 915/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Prezydent Miasta Bydgoszczy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wskutek uchylenia wyrokiem z dnia 20 października 2015 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy o sygn. akt II SA/Bd 1062/15, decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] oraz decyzji MOPS w Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], na podstawie art. 104 i 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 2, art. 106 ust. 3b i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.), § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058) w sprawie zmiany odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, orzekł:

- zmienić decyzję z [...] grudnia 2011 r., znak: [...] oraz decyzję z [...] lipca 2014 r. znak: [...] dotyczące ponoszenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w Nakle nad Notecią w ten sposób, że:

1. zmienia się odpłatność dla G. K. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w Nakle nad Notecią i od dnia 1.06.2015 r. wynosi 1.678,07 zł miesięcznie;

2. ustala się odpłatność ponoszoną przez Miasto Bydgoszcz:

- od 1.04.2015 r. w wysokości - 1.769,05 zł miesięcznie,

- od 1.06.2015 r. w wysokości - 1.725,91 zł miesięcznie,

- od 1.03.2016 r. w wysokości - 1.797,44 zł miesięcznie,

co stanowi różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w Nakle nad Notecią a opłatą wnoszoną przez G. K.

3. pozostała część decyzji nie ulega zmianie.

Organ ustalił, że w dniu 18 maja 2015 r. wpłynęła aktualizacja wywiadu przeprowadzona z G. K., z którego wynika, iż zmianie uległa sytuacja dochodowa strony i od 1 marca 2015 r. dochód wynosi 2.397,24 zł. Ostatnia zmiana odpłatności dla strony za pobyt w domu pomocy społecznej ustalona była decyzją z dnia [...] maja 2013 r., [...] i ustalana była od dochodu w wysokości 2.335,61 zł i od 1 marca 2013 r. wynosiła 1.634,93 zł miesięcznie.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z Zarządzeniem nr 9/15 Starosty Nakielskiego z 9 marca 2015 r. średni miesięczny koszt utrzymania w domu pomocy społecznej w Nakle nad Notecią od 1 kwietnia 2015 r. wynosi 3.403,98 zł (Dz. Urz. Woj. Kuj.-Pom. z 2015 r. poz. 850). Zgodnie natomiast z Zarządzeniem nr 10/16 Starosty Nakielskiego z 19 lutego 2016 r. średni miesięczny koszt utrzymania w domu pomocy społecznej w Nakle nad Notecią od 1 marca 2016 r. wynosi 3.475,51 zł (Dz. Urz. Woj. Kuj.-Pom. z 2016 r. poz. 687). Organ wskazał, że kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej na dzień 18 maja 2015 r. wynosiło 542 zł, zatem 10% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej stanowi kwotę 54,20 zł. Organ przytoczył ponadto przepisy ustawy o pomocy społecznej mające zastosowanie w sprawie. Wskazał nadto, że zgodnie z art. 106 ust. 3b ww. ustawy, kwota zmiany dochodu przekroczyła obowiązujące w 2015 r. 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Organ biorąc pod uwagę, że ustalenia organu dotyczące zmiany sytuacji materialnej strony winny powodować ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej na przyszłość, a nie z mocą wsteczną tj. od dnia 1 marca 2015 r., orzekł o zmianie odpłatności za pobyt strony w domu pomocy społecznej w Nakle nad Notecią od 1 czerwca 2015 r. i ustalił odpłatność w wysokości 1.678,07 zł miesięcznie, co stanowi 70% dochodu strony.

Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy złożyła G. K. wnosząc o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, na podstawie art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1, art. 106 ust. 3b w zw. z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podjętego stanowiska organ wskazał, że stosownie do art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Na tej podstawie organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. ustalił odpłatność dla strony za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 1.534,97 zł, co stanowiło 70% posiadanego dochodu netto miesięcznie zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Ustawodawca w art. 61 ust. 1 ustawy określił, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi i gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wobec tego, różnicę między średnim kosztem utrzymania w DPS a opłatą wnoszoną przez stronę, tj. wówczas kwotę 1.363,68 zł miesięcznie wnosić będzie Gmina Bydgoszcz. Zgodnie natomiast z art. 106 ust. 3b ustawy o pomocy społecznej, zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że dochód G. K. z tytułu otrzymywanego świadczenia emerytalnego od 1 marca 2013 r. do 28 lutego 2014 r. wynosił 2.335,61 zł. Po dokonanej waloryzacji świadczeń wypłacanych z ubezpieczenia społecznego, w okresie od 1 marca 2014 r. i od 1 marca 2015 r., dochód strony od 1 marca 2015 r. wynosi 2.397,24 zł. Z powyższego wynika, że dochód zainteresowanej wzrósł o kwotę 61,63 zł i kwota zmiany przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło w roku 2015 - 542,00 zł. Zatem 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynosi 54,20 i kwota ta jest niższa od kwoty zmiany wysokości dochodu strony obliczonej w stosunku do dochodu stanowiącego podstawę ostatniej zmiany odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

Wobec powyższego organ I instancji w oparciu o art. 106 ust. 5 w zw. z art. 106 ust. 3 lit. b ustawy o pomocy społecznej dokonał zmiany odpłatności za pobyt strony w domu pomocy społecznej od dnia otrzymania wyższego świadczenia emerytalnego i ustalił odpłatność od 1 czerwca 2015 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyła G. K. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalając skargę wskazał, że od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 października 2015 r., sygn. II SA/Bd 1062/15 nie została wniesiona skarga kasacyjna, co oznacza, że jest on prawomocny. Zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei na podstawie art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W wiążącym wyroku WSA w Bydgoszczy nakazał, aby organ dokonując zmiany decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w DPS zastosował się do skutków ex nunc i miał na uwadze wejście w życie ustalonego przez Starostę Nakielskiego średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w DPS (Zarządzeniem Starosty Nakielskiego z dnia 9 marca 2015 r. nr 9/15 ustalono średni miesięczny koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej w Nakle nad Notecią z mocą obowiązującą od 1 kwietnia 2015 r.) oraz miał wskazać podstawy do ewentualnego zastosowania art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej w odniesieniu do rozstrzygnięcia dotyczącego gminy.

W ocenie Sądu, organ I instancji zastosował się do wskazań zawartych w wyroku WSA w Bydgoszczy.

Na wstępie rozważań w zakresie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy Sąd podkreślił, że pierwotną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Prezydent Bydgoszczy ustalił odpłatność za pobyt skarżącej w DPS dla osób przewlekle somatycznie chorych w Nakle nad Notecią w wysokości 1.534,97 zł miesięcznie, co stanowiło 70% dochodu netto skarżącej oraz jednocześnie odpłatność ponoszoną z tego tytułu przez Miasto Bydgoszcz w kwocie 1.363,68 zł miesięcznie, stanowiącą różnicę pomiędzy średnim kosztem utrzymania w DPS a opłatą wnoszoną przez skarżącą.

Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] zmieniona została ponoszona przez skarżącą odpłatność od dnia 1 lipca 2014 r. na kwotę 1.645,37 zł. Z akt sprawy wynika, że decyzja powyższa nie została zaskarżona w drodze odwołania, jest ostateczna. Tak więc od dnia [...] lipca 2014 r. nie została wydana decyzja, która zmieniłaby odpłatność ustaloną dla skarżącej za jej pobyt w DPS, z wyłączeniem decyzji organu I instancji wzruszonej wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1062/15.

Zarządzeniem z dnia 14 marca 2014 r. Nr 18/14 Starosta Nakielski ustalił średni miesięczny koszt utrzymania Mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej dla przewlekle somatycznie chorych w Nakle nad Notecią w roku 2014 w wysokości 3.280,30 zł (Dz. Urz. Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 14 marca 2014 r., poz. 837). Przepis ten wszedł w życie od 1 kwietnia 2014 r.

W piśmie z dnia 3 marca 2015 r. ZUS Oddział w Bydgoszczy ustalił wysokość emerytury skarżącej po waloryzacji od dnia 1 marca 2015 r. na kwotę 2.282.49 zł. Po tej dacie Zarządzeniem z dnia 9 marca 2015 r. Nr 9/15 Starosta Nakielski ustalił średni miesięczny koszt utrzymania Mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej dla przewlekle somatycznie chorych w Nakle nad Notecią w roku 2015 w wysokości 3.403,98 zł (Dz. Urz. Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 19 marca 2015 r., poz. 850). Przepis ten wszedł w życie od 1 kwietnia 2015 r.

Dalej Zarządzeniem z dnia 19 lutego 2016 r. Nr 10/16 Starosta Nakielski ustalił średni miesięczny koszt utrzymania Mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej dla przewlekle somatycznie chorych w Nakle nad Notecią w roku 2016 w wysokości 3.475,51 zł (Dz. Urz. Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 25 lutego 2016 r., poz. 687). Przepis ten wszedł w życie od 1 marca 2016 r.

Wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 12 maja 2015 r. potwierdził aktualny łączny dochód skarżącej w przeliczeniu na osobę w rodzinie na kwotę 2.397,24 zł (świadczenie ZUS i alimenty).

Wobec powyższego organ ustalił odpłatność dla skarżącej za pobyt w DPS z uwzględnieniem ustalonej od dnia 1 marca 2015 r. emerytury po waloryzacji w kwocie 2.282.49 zł, obowiązującego od 1 kwietnia 2015 r. średniego miesięcznego kosztu utrzymania Mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej dla przewlekle somatycznie chorych w Nakle nad Notecią w roku 2015 w wysokości 3.403,98 zł oraz ustalonego w dniu 12 maja 2015 r. aktualnego łącznego dochodu miesięcznego dochodu skarżącej w przeliczeniu na osobę w rodzinie w kwocie 2.397,24 zł, obejmującej emeryturę ZUS i alimenty. Odpłatność została ustalona od dnia 1 czerwca 2015 r. w wysokości 1.678,07 zł. Kwota ta stanowi 70% dochodu skarżącej ustalonego w wysokości 2.397,24 zł (emerytura ZUS - 2.282.49 zł i alimenty - 300 zł).

Ostatnio wskazany ostateczną decyzją dochód skarżącej przyjęty do ustalenia dla niej odpłatności od dnia 1 marca 2013 r. za pobyt w DPS w wysokości 1.634,93 zł obliczony został na kwotę 2.335,61 netto i obejmował emeryturę z ZUS od dnia 1 marca 2013 r. oraz alimenty przyznane wyrokiem Sądu z dnia 4 listopada 2009 r. sygn. akt XC 2060/08 (decyzja z dnia [...] maja 2013 r., k - 9 akt adm.).

Dalej od dnia 1 marca 2013 r. dochód skarżącej z uwagi na waloryzację emerytury w roku 2015 wzrósł o 61,63 zł (różnica między 1 marzec 2015 r. - 2.397,24 zł i 1 marzec 2013 r. - 2.335,61 zł). Kwota 61,63 zł przekroczyła obowiązujące w 2015 r. 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (na dzień 18 maja 2015 r. kryterium to wynosiło 542 zł, z czego 10% stanowiło kwotę 54,20 zł).

Wpływ na ustalenie odpłatności ponoszonej przez Miasto Bydgoszcz z tytułu pobytu skarżącej w DPS uzależniony jest od odpłatności ustalonej dla skarżącej i średnich miesięcznych kosztów utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej dla przewlekle somatycznie chorych w Nakle nad Notecią w latach 2014- 2016.

W roku 2014 r. różnica między średnim miesięcznym kosztem utrzymania skarżącej w DPS wyniosła (3.280,30 zł - 1.634,93 zł) 1.769,05 zł miesięcznie. W roku 2015 (3.403,98 zł - 1.678,07 zł) była to kwota 1.725,91 zł miesięcznie, a w 2016 r. (3.475,51 zł - 1.678,07 zł) kwota 1.797,44 zł miesięcznie.

Z powyższego zdaniem Sądu wynika, że organ prawidłowo ustalił dla skarżącej oraz Miasta Bydgoszcz odpłatność za jej pobyt w DPS.

Stanowisko skarżącej co do wzrostu dochodu zaprezentowane w skardze potwierdza wzrost dochodu o 61,63 zł w okresie od 1 marca 2013 r. do 1 marca 2015 r.

W skardze skarżąca wskazała, że od dnia 1 marca 2013 r. otrzymywała emeryturę w wysokości 2.035,61 zł i alimenty w wysokości 300 zł, co stanowi łączny dochód 2.335,61 zł. Od 1 marca 2014 r. dochód ten wzrósł o 31,46 zł, a od 1 marca 2015 r. o kwotę 30,17zł. Sumując te dwie kwoty uzyskujemy 61,63 zł. Podstawę do podwyższenia odpłatności stanowiła jednak różnica ustalona w związku ze wzrostem dochodu o 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. powyżej kwoty 54,20 zł w stosunku do kwoty odpłatności ustalonej decyzją ostateczną w 2013 r. Zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z powołanego przepisu wynika, że zmiana sytuacji dochodowej strony stanowi obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji. Regulacja ta koresponduje z art. 109 u.p.s., który nakłada na osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej obowiązek niezwłocznego poinformowania właściwego organu o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie stanowisko Sądu zawarte w wiążącym wyroku, stwierdzające, że decyzja podejmowana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. ma charakter konstytutywny nie miało znaczenia przy ocenie jej skuteczności. Deklaratoryjność lub konstytutywność decyzji nie przesądza bowiem o jej temporalnej skuteczności. W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że kwestia, jaki skutek – ex tunc, czy ex nunc – ma określony akt administracyjny jest związana nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, lecz zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy (M. Kamiński, Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienie ich skuteczności temporalnej, PPP nr 5 z 2008 r. str. 47 i nast.). Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. wyroki NSA: z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt II GSK 153/09, z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 982/12 i z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 221/16, dostępne w CBOiS i A. Mączyński Skuteczność orzeczeń w postępowaniu cywilnym, Kraków 1974, s. 151).

Ponadto zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie można mówić o naruszeniu zasady nieretroaktywności. W dacie zaistnienia przesłanki do zmiany wysokości opłaty obowiązywał przepis wiążący z daną przesłanką możliwość tej zmiany. Skoro z dniem 1 marca 2015 r. nastąpiła waloryzacja emerytury ze skutkiem, że dochód skarżącej wzrósł w stosunku do dochodu zatwierdzonego ostateczną decyzją o ustaleniu odpłatności z dnia [...] maja 2013 r. o kwotę 61,63 zł, to skarżąca mogła spodziewać się, że opłata dla niej za pobyt w DPS ulegnie podwyższeniu. Zmiana decyzji w związku ze zwaloryzowaniem emerytury i wzrostem dochodu z tego powodu w stosunku do poprzednio ustalonej odpłatności nie świadczy natomiast o retroaktywności decyzji administracyjnej. Wskazać też należy, iż zasada niedziałania prawa wstecz dotyczy stanowienia prawa, a nie jego stosowania. Odnosi się do stanowienia reguł prawnych a nie konkretnych decyzji. Nie dotyczy zatem decyzji, która może być decyzją niekorzystną. Nieretroaktywność prawa nie jest też zasadą absolutną, ustawodawca może, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, wprost ustanowić wyjątek od tej zasady. W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym zmiana decyzji mogła wywołać skutek prawny od daty wskazanej w rozstrzygnięciu, która była wcześniejsza od daty wydania decyzji zmieniającej. Jak wyżej podano decyzja zmieniająca, oparta o art. 106 ust. 5 u.p.s., pozostaje w związku z zaistnieniem określonych przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych, co wpływa na jej temporalną skuteczność (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 855/16 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła G. K., zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie, tj. art. 106 ust. 3b ustawy o pomocy społecznej, polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne, uwzględniana przy obliczaniu wysokości zmian dochodu stanowiącego podstawę ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, to okres od daty ustalenia wysokości odpłatności do daty zmiany wysokości dochodów przekraczających 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędne zastosowanie, tj. art. 106 ust. 3b ustawy o pomocy społecznej, polegające na niezasadnym przyjęciu, iż mimo ustania od dnia 17 czerwca 2016 r. zobowiązania alimentacyjnego należnego do tego czasu skarżącej, nastąpiła zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne przekraczająca 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

3) naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi poprzez naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie;

4) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 tej ustawy poprzez oddalenie skargi pomimo istnienia podstaw do uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy

2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy wykładni art. 106 ust. 3b ustawy o pomocy społecznej i jest to główny zarzut skargi kasacyjnej w którym wskazano na naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu.

Powołany art. 106 ust. 3b stanowi, że zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W sprawie bezsporne jest, że w stosunku do decyzji z dnia [...] maja 2013 r. o ustaleniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, do dnia 1 marca 2015 r. dochód skarżącej wzrósł o kwotę 61,63 zł, czyli przekroczone zostało 10% kryterium dochodu dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosiło 54,20 zł. To przekroczenie kryterium dochodowego nastąpiło w związku z waloryzacją świadczenia emerytalnego w 2014 r., w wyniku której z dniem 1 marca 2014 r. dochód wzrósł o 31,46 zł, oraz w 2105 r. w wyniku której dochód wzrósł o 30,17 zł. Tym samym w stosunku do dochodu zatwierdzonego ostateczną decyzja o ustaleniu odpłatności z dnia [...] maja 2013 r. do dnia 1 marca 2015 r. wzrost dochodu przekroczył 10% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Zdaniem skarżącej kasacyjnie art. 106 ust. 3b nie powinien mieć zastosowania, albowiem wzrost dochodu w 2014 r. nie przekroczył 10% kryterium dochodowego, jak również wzrost dochodu w 2015 r. nie przekroczył tego kryterium, a wzrost tych dochodów nie powinien być sumowany.

Z tym poglądem skarżącej kasacyjnie nie można się zgodzić. Z brzmienia art. 106 ust. 3b ustawy nie wynika, iż przepis ten może być stosowany tylko wówczas gdy jednorazowa zmiana dochodu przekroczyła 10% kryterium dochodowego, a wręcz odwrotnie przepis ten może być stosowany wówczas gdy od wydania ostatniej decyzji ustalającej opłatę nastąpiła zmiana dochodu przekroczyła 10% kryterium dochodowego, a to czy przekroczenie tego kryterium nastąpiło w wyniku jednoazowej zmiany, czy też kilku zmian nie ma prawnego znaczenia. W literaturze (S. Nitecki; Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, s.749) słusznie przyjmuje się, że nie chodzi tylko o jednorazową zmianę dochodu, ale należy brać pod uwagę wszelkie jego zmiany, które zaistniały w okresie od wydania ostatniej decyzji ustalającej odpłatność. Nie ma zatem znaczenia, czy była to jedna zmiana czy też kilka zmian sumujących się. Za taką wykładnią przemawiają również względy systemowe i celowościowe jak również stosowanie tak rozumianego przepisu art. 106 ust. 3b jest transparentne dla wszystkich stron. Trudno bowiem zaakceptować wykładnię proponowaną w skardze kasacyjnej, skutkiem której byłoby, iż jednorazowy wzrost dochodu przekraczający 10% kryterium dochodowego powodowałby zmianę odpłatności za świadczenia, a wzrost dochodu wynikający z kliku zmian z których żadna nie przekracza 10% kryterium dochodowego, lecz ich suma przekracza o 10% kryterium dochodowe, a nadto to przekroczenie może być znacznie wyższe niż 10% nie stanowiłoby podstawy do zmiany odpłatności za świadczenia. Dlatego też należy się zgodzić się z wykładnią art. 106 ust. 3b ustawy o pomocy społecznej dokonanej przez organy administracji, zaakceptowanej przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Podnoszona zaś w skardze kasacyjnej okoliczność, iż z dniem 17 czerwca 2016 r. skarżąca utraciła prawo do zobowiązania alimentacyjnego, w związku ze śmiercią byłego męża, co wpłynęło na zmianę dochodu skarżącej, a w konsekwencji powoduje naruszenie art. 106 ust. 3b poprzez błędne jego zastosowanie nie jest zasadna. Należy bowiem wyraźnie wskazać, że decyzje administracyjne wydane w niniejszym postępowaniu i będące przedmiotem kontroli sądowej dotyczą ustalenia odpłatności od dnia 1 czerwca 2015 r., na tę datę skarżąca otrzymywała alimenty, stąd też zasadnie alimenty te były wówczas uwzględnione w dochodzie skarżącej. Zmiana okoliczności faktycznych, która nastąpiła w związku z utratą prawa do zobowiązania alimentacyjnego, które miało miejsce jak podaje skarżąca kasacyjnie w dniu 17 czerwca 2016 r., może natomiast uzasadniać podjęcie kolejnego postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, jednak to postępowanie nie będzie obejmować okresu od 1 czerwca 2015 r., stąd też podnoszona zmiana okoliczności faktycznych nie ma prawnego znaczenia dla poprawności ustalenia opłaty w niniejszym postępowaniu, które obejmuje okres od 1 czerwca 2015 r.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego, tj. art. 106 ust. 3b ustawy o pomocy społecznej jest niezasadny.

Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo istnienia podstaw do jej uchylenia, zarzuty są bezpośrednio powiązane z zarzutem dotyczącym naruszenia prawa materialnego, a wobec niezasadności zarzutu dotyczącego naruszenia art. 106 ust. 3b ustawy o pomocy społecznej, bezprzedmiotowe są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

W takich okolicznościach, wobec bezzasadności zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sad Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a, albowiem strona skarżąca zrzekła się rozprawy, natomiast druga strona postępowania nie zażądała jej przeprowadzenia.