Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1550/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 211 ust. 1 pkt 2, art. 211 ust. 4, art. 208
journal: Dz.U. 2005 nr 249 poz 2104
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A z o.o. w W od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 641/16 w sprawie ze skargi A z o.o. w W na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A z o.o. w W na rzecz Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej 8100 (osiem tysięcy sto) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej też: "WSA") wyrokiem

z dnia 25 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 641/16, oddalił skargę

A Sp. z o.o. w W. (dalej: "skarżąca", "beneficjent") na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania ze środków unijnych.

Jak wynika ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji,

w dniu [...] października 2009 r. skarżąca podpisała umowę o dofinansowanie projektu pt. "Program szkoleń na rzecz wzrostu konkurencyjności wielkopolskiej branży budowlanej" w ramach poddziałania 8.1.1 Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych i doradztwo dla przedsiębiorstw, zmienianą następnie aneksami

z [...] maja 2010 r. oraz [...] sierpnia 2011 r. Realizację projektu zaplanowano w okresie od 1 października 2009 r. do 30 kwietnia 2011 r.

W myśl § 3 ust. 1 tej umowy skarżąca była zobowiązana do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie, zaś na podstawie § 3 ust. 4 przy wydatkowaniu środków przyznanych w ramach projektu strona zobowiązana była również do stosowania aktualnej wersji Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL (dalej: "Wytyczne"). Zgodnie natomiast z § 31 umowy o dofinansowanie, w sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie mają odpowiednie reguły i zasady wynikające z Programu, a także odpowiednie przepisy prawa Unii Europejskiej oraz właściwych aktów praw krajowego, w szczególności przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny, ustawy z dnia

30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 z p. zm.), ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 223, poz. 1655 ze zm.) i inne.

W dniu 2 listopada 2009 r. skarżąca wszczęła postępowanie ofertowe na wybór wykonawcy do realizacji szkoleń dla operatorów ciężkich maszyn i urządzeń budowlanych oraz do robót drogowych, ręcznych urządzeń drogowych oraz rusztowań budowlano - montażowych wysyłając zaproszenie do składania ofert do trzech potencjalnych wykonawców. Przedmiotowe zamówienie zostało jednocześnie zamieszczone na stronie internetowej Beneficjenta oraz upublicznione w jego siedzibie.

Jedyną ofertą złożoną w wyznaczonym terminie, była oferta A Sp. z o.o. w W., z którą skarżąca spółka podpisała umowę na łączną wartość zamówienia w wysokości 1 383 900 zł.

W ramach projektu przeprowadzono dwie kontrole planowe na miejscu jego realizacji (w dniach: 9-10 września 2010 r. oraz 17-18 stycznia 2011 r.). Stosowanie przez stronę zasady konkurencyjności zostało zweryfikowane podczas pierwszej kontroli, w trakcie której nie stwierdzono nieprawidłowości w tym obszarze.

Natomiast kontrola realizacji projektu przeprowadzona przez Komisję Europejską w dniach od 17 do 21 września 2012 r. oraz od 1 do 10 października 2012 r. wykazała nieprawidłowości w ramach przeprowadzonego przez skarżącą postępowania na udzielenie zamówienia obejmującego realizację szkoleń dla operatorów ciężkich maszyn i urządzeń budowlanych oraz do robót drogowych, ręcznych urządzeń drogowych oraz rusztowań budowlano-montażowych,

polegające na udzieleniu zamówienia podmiotowi ściśle powiązanemu ze skarżącą spółką tj. A Sp. z o.o. Zdaniem organu, powyższe wynika z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Mianowicie odpisy z Krajowego Rejestru Sądowego dla A Sp. z o.o. (wg stanu na dzień 7 września 2009 r., 23 lutego 2010 r. oraz 21 kwietnia 2010 r.) oraz A Sp. z o.o. (odpis pełny, stan na dzień 1 marca 2011 r.) wskazują, że w okresie przeprowadzenia ww. postępowania o udzielenie zamówienia publicznego Beneficjent posiadał 100% udziałów w spółce A Sp. z o.o. Ponadto w zarządach obu spółek zasiadali T. S. oraz B. S.

W ocenie organu, działanie strony jest zaprzeczeniem idei konkurencyjności wskazanej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U UE L z 2006r., nr 210, poz. 25, ze zm.; dalej: "rozporządzenie 1083/2006"), a także sprzeniewierza się zasadzie równości, niedyskryminacji oraz sprawiedliwości wskazanej w Traktacie o UE. Według kontrolujących, naruszono tym samym postanowienia § 31 umowy albowiem z jego treści wynika, iż w sprawach nieuregulowanych mają zastosowanie odpowiednie zapisy prawa UE, a także wytyczne w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach POKL (§ 3 ust. 4 umowy).

Zarząd Województwa Wielkopolskiego decyzją z [...] lipca 2014 r.,

nr [...] określił skarżącej do zwrotu kwotę 1.383.900 zł wraz z odsetkami.

Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania Minister Infrastruktury

i Rozwoju decyzją z dnia [...] października 2014 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W wyniku złożenia skargi na ww. decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 marca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3540/14 uchylił decyzję z [...] października 2014 r. W uzasadnieniu WSA wskazał, że raport Komisji Europejskiej z audytu systemu zarządzania i kontroli przeprowadzonej w ramach PO KL w dniach 17-21 września 2012 r. oraz 1-10 października 2012 r., pismo Komisji Europejskiej przekazujące ostateczną wersję niniejszego raportu oraz ostateczna wersja raportu nie zostały przetłumaczone

na język polski. Tym samym uznano, że w sprawie doszło do naruszenia prawa, które pozostaje w sprzeczności z dyrektywą praworządności wynikającą z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.).

Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., organ odwoławczy uchylił w całości decyzję Zarządu Województwa Wielkopolskiego z [...] lipca 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Zarząd Województwa Wielkopolskiego w decyzji z dnia [...] września 2015 powtórnie uznał, że zwrot przez spółkę nieprawidłowo wydatkowanych środków jest konieczny z uwagi na naruszenie zasady konkurencyjności polegającej na udzieleniu w sposób dyskryminujący inne podmioty zamówienia podmiotowi powiązanemu ze stroną. Organ I instancji stwierdził także, że określenie warunków udziału w postępowaniu odnoszących się do posiadania doświadczenia w realizacji usług w projektach dofinansowanych z POKL i przydzielenie w tym zakresie wagi aż 50% było nieuzasadnione z punktu widzenia merytorycznego charakteru zleconych usług.

Rozpoznając sprawę na skutek złożonego odwołania właściwy w sprawie Minister Rozwoju (MR) decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. MR podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji.

Wskazał, że nie budzi wątpliwości cel i charakter (publiczny) środków przyznanych w ramach zawartej z Beneficjentem umowy o dofinansowanie, w odniesieniu do których, gdy chodzi o ich dystrybucję oraz wykorzystywanie, obowiązują szczególnego rodzaju zasady, w tym między innymi takie zasady ogólne, jak zasada przejrzystości, czy też transparencji.

W związku z powyższym organ odwoławczy nie zgodził się z zaproponowaną przez stronę literalną wykładnią postanowień § 20 umowy o dofinansowanie, gdyż zasada konkurencyjności ma zarówno określoną treść, jak i realizuje określony cel. Organ powołując się na orzecznictwo wskazał, że za elementy ogólnej zasady konkurencyjności uznać należy zasadę uczciwości oraz zasadę równości (równorzędności podmiotów) w zakresie odnoszącym się do traktowania wykonawców, do których adresowana jest konkretna oferta na realizację określonego w niej zamówienia. Ma to podstawowe znaczenie z punktu widzenia jego finansowania ze źródła, którym są środki publiczne, a w konsekwencji gwarantowania wolnego i równego dostępu do zamówień finansowanych z tego właśnie źródła. Dokonując wykładni zasady konkurencyjności, powinno się także uwzględniać sposób interpretacji pojęcia konkurencyjność w ramach całego systemu realizacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, a także odpowiednich przepisów prawa Unii Europejskiej (m. in. Traktatu o Unii Europejskiej, rozporządzenia nr 1605/2002 oraz rozporządzenia nr 1083/2006). Przy czym, treść powołanych w decyzji organu I instancji rozporządzeń nie stanowi bezpośredniej podstawy wydania decyzji w sprawie a służy potwierdzeniu konieczności badania działań strony w kontekście przyjmowanej w przepisach wspólnotowych zasady konkurencyjności. W świetle tego ogólnego celu, organ odwoławczy stwierdził, że nie można uznać za działanie zgodne z zasadą konkurencyjności udzielenia zamówienia podmiotowi, który jest na tyle powiązany osobowo i kapitałowo z zamawiającym, że nie można mówić o jego niezależności. Organ II instancji nie zgodził się także z twierdzeniami spółki, że realizacja wskazanego warunku umowy o dofinansowanie, aby mogła być uznana za prawidłową, polegać musiała jedynie na jego technicznym wykonaniu. Sposób działania spółki nie był bowiem do pogodzenia z istotą, treścią i celem zasady konkurencyjności, do której wprost wskazane postanowienie umowne się odwoływało. Zasada konkurencyjności to także obowiązek równego traktowania wykonawców biorących udział w postępowaniu, który przejawia się nie tylko w jednakowym traktowaniu wykonawców zamówienia, a tym samym niestosowaniu wobec niektórych z nich szczególnych przywilejów bądź udostępnieniu im w jednakowym zakresie wszelkich informacji o procesie dotyczącym udzielenia zamówienia publicznego. Zasada ta to także zakaz stawiania wymagań, które preferowały by określonych wykonawców (dotyczy to zarówno wymagań merytorycznych jak i formalnych). Z ww. zasady, w ocenie organu odwoławczego jednoznacznie wynika, że spółka przeprowadzając zamówienie, na podstawie § 20 umowy o dofinansowanie była zobowiązana do stawiania warunków udziału w postępowaniu w sposób zapewniający konkurencję i równe traktowanie wykonawców. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że postawione w sprawie warunki dla wykonawcy realizowania usługi szkoleniowej o wartości 500 000 zł w ramach PO KL spowodowały, że konkurencja w ramach postępowania nie została zapewniona. Jego zdaniem niedopuszczalny jest warunek, w którym wskazuje się na konieczność posiadania doświadczenia w realizacji usług finansowanych z określonych źródeł. Stawianie wykonawcy warunku doświadczenia w projektach/usługach współfinansowanych ze środków UE nie wiąże się z warunkami niezbędnymi do realizacji zamówienia. Warunek ten odnosi się wyłącznie do źródła finansowania zamówienia, nie zaś doświadczenia niezbędnego do zrealizowania danego zamówienia. Wobec powyższego, stosowanie przez skarżącą ww. warunków udziału w postępowaniu organ uznał za naruszenie zasady konkurencyjności. Odnosząc się do twierdzeń spółki, organ odwoławczy wskazał, że oczywistym jest, że podmioty, które wcześniej realizowały projekty w ramach programów PO KL posiadają już na etapie składania ofert praktyczną wiedzę i doświadczenie, co do procedury realizacji tego typu zamówień, które wyniosły ze swoich wcześniejszych projektów, można zatem zakładać, że współpraca z takimi podmiotami układałaby się spółce łatwiej. Argument taki nie jest jednak wystarczający do tego, by wykluczyć z możliwości udzielenia zamówienia inne podmioty, które pomimo tego, że nie posiadają analogicznych doświadczeń, wyrażają wolę i gotowość stosowania się do odpowiednich regulacji, do poleceń spółki, nadto jest to ich prawny obowiązek, z którego niewykonania są rozliczane. Skarżąca nie może zatem odgórnie zakładać, że podmioty takie swych obowiązków nie wypełnią. Ponadto, gdyby przyjąć takie założenie, to krąg podmiotów, którym można byłoby zlecić realizację zamówienia w ramach programu PO KL, pozostawałby przez cały czas niezmieniony, a podmioty posiadające odpowiednie doświadczenie w realizacji szkoleń zawodowych finansowanych z innych źródeł nigdy nie mogłyby uzyskać takich zamówień. Z tychże względów, w opinii MR żądanie zwrotu środków w przedmiotowej sprawie jest zasadne.

Organ II instancji uznał także za niezasadne pozostałe zarzuty strony. W jego ocenie brak zapewnienia podstawowego celu zasady konkurencyjności oraz przeprowadzenie zamówienia w sposób, który stanowi de facto zaprzeczenie istoty zasady konkurencyjności oznacza z kolei, że całość wydatków poniesionych w ramach zakwestionowanego zamówienia nie spełnia warunków kwalifikowalności. Ponadto organ II instancji przytoczył przepisy prawa, które zostały naruszone przez Beneficjenta, tj. naruszenie procedur, o których mowa w art. 208 u.f.p. z 2005 r. oraz art. 184 u.f.p. z 2009 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z uwagi na wartość faktycznych wydatków dla udzielonego zamówienia przekraczającą próg określony w art. 7 lit. A Dyrektywy 2004/18/WE, oraz mając na względzie korzystniejszy dla strony Taryfikator uznał za niekwalifikowalne 100% wydatku (zgodnie z kategorią naruszenia wskazaną w pkt 3 tabeli dokumentu "Wytyczne dotyczące określenia korekt finansowanych za naruszenie zasady konkurencyjności dla wydatków współfinansowanych ze środków EFS" stanowiącego załącznik do Zasad finansowania POKL aktualnych na dzień stwierdzenia przez Komisję Europejską przedmiotowej nieprawidłowości). Szkodę stanowi zatem kwota wydatków uznanych za niekwalifikowalne, która w istocie została poniesiona. Fakt zrefundowania ze środków projektowych wydatku poniesionego z naruszeniem umowy o dofinansowanie stanowi szkodę w budżecie UE, gdyż taki wydatek nie powinien zostać sfinansowany.

Na zakończenie organ II instancji podał, że zrealizował wytyczne wskazane w wyroku WSA z 13 marca 2015 r. i przetłumaczył dokumenty na język polski.

WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 15 lutego 2017 r. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę spółki na powyższą decyzję. Wskazał, że w sprawie zastosowanie znajdą zarówno przepisy ustawy o finansach publicznych z dnia 30 czerwca 2005 r., jak również z dnia 27 sierpnia 2009r. Zgodnie bowiem z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U., Nr 157, poz. 1241) dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, podlegają zwrotowi na podstawie dotychczasowych przepisów. Według Sądu pierwszej instancji, który w tym zakresie odwołał się do orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2015r., II GSK 1630/14, termin "udzielenia dotacji" a tym samym pojęcie "dotacji udzielonych" łączyć należy, nie tyle z umową, czy decyzją przyznającą te dotacje – w tym przypadku, środki przeznaczone na realizacje programów finansowanych z funduszy europejskich – co z ich rzeczywistym przekazaniem, tj. innymi słowy z ich wypłatą beneficjentowi. Powyższe wypływa z treści art. 211 ust. 1 UFP z 2005 r., a także i art. 207 ust. 1 UFP z 2009 r., które stanowią, że zwrotowi podlegają dotacje (środki) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem albo z naruszeniem procedur albo pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Tym samym, obowiązek zwrotu dotyczyć może tylko środków, które znajdując się - po ich przekazaniu - w dyspozycji beneficjenta zostały przez niego następnie pobrane lub wykorzystane niezgodnie z prawem, nie zaś środków, które jakkolwiek zostały przyznane, to jednak nie zostały jeszcze przekazane beneficjentowi. Tym bardziej, że przyznaniu tych środków np. na podstawie umowy nie zawsze musi towarzyszyć ich automatyczne przekazanie. To bowiem, determinowane jest spełnieniem określonych i konkretnych warunków umowy.

Dlatego też, zdaniem WSA, w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajdą dwie ustawy o finansach publicznych, gdyż jedna z transz dotacji została wypłacona (data przekazania dotacji) 2 grudnia 2009r., a więc w okresie obowiązywania u.f.p. z 2005r., pozostałe natomiast transze zostały wypłacone po 1 stycznia 2010r. i do nich zastosowanie znajdzie ustawa z 2009 r.

WSA przypomniał, że projekty beneficjentów, realizowane w ramach PO KL, wykonywane są w oparciu o umowy o dofinansowanie, które stanowią podstawowe źródło uprawnień i obowiązków stron, w tym beneficjenta. Według Sądu, należy podzielić stanowisko organu, że skarżąca przy udzieleniu zamówienia w dniu [...] listopada 2009 r., dla podmiotu powiązanego, tj. A Sp. z o.o. naruszyła zasadę konkurencyjności.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zapisy Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL, do których stosowania zobowiązała się strona w § 3 ust. 4 umowy, w dacie udzielenia zamówienie w sposób jednoznaczny nie wykluczały podmiotów powiązanych przy udzielaniu zamówienia. Dopiero zmiana Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL dokonana dnia [...] grudnia 2011 r. jednoznacznie wykluczyła z kręgu potencjalnych wykonawców podmioty powiązane osobowo lub kapitałowo.

Mając na uwadze zasadę konkurencyjności Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd organów orzekających w sprawie, zgodnie z którym zasada ta miała swoją treść szerszą niż tylko procedura, która jest konieczna do jej przeprowadzenia oraz cel. Zatem słusznie organy wskazały, że ocena przeprowadzenia zasady konkurencyjności jedynie pod względem formalnym jest niewystarczająca.

Jak wskazał dalej WSA, umowa o dofinansowanie jest umową cywilnoprawną do której interpretacji zapisów zastosowanie znajdzie art. 65 k.c. Wybierając zatem podwykonawców do wykonania objętych wnioskiem zadań skarżąca obowiązana była stosować oprócz powyższych reguł postępowania, także przepisy prawa cywilnego, w tym art. 65 § 2 k.c. nakazujący odczytywać wolę stron w świetle zasad, zwyczaju, zamiaru i celu umowy. Słusznie, zdaniem WSA, wskazano w decyzji organu II instancji, że cel i publiczny charakter przyznanych środków finansowych determinuje konieczność ich wydatkowania w sposób przejrzysty i transparentny.

W ocenie Sądu, udzielnie zamówienia podmiotowi powiązanemu kapitałowo

i osobowe z udzielającym zamówienia podważało istotę, sens i cel zasady konkurencyjności. Na gruncie rozpatrywanego przypadku, skarżąca posiadała 100% udziałów w spółce A Sp. z o.o.; w zarządach obydwu spółek zasiadali

T. S. oraz B. S,. Tym samym kierowanie przez spółkę projektu finansowanego ze środków publicznych pisemnej oferty na wykonanie zadania w ramach tego projektu do podmiotu powiązanego nie może być ocenione inaczej, jak tylko naruszenie zasady konkurencyjności we wskazanym powyżej

jej rozumieniu.

WSA stwierdził, że mimo, iż jednoznaczny zakaz udzielania zamówień podmiotom powiązanym osobowo i kapitałowo został wprowadzony dopiero

w Wytycznych z 15 grudnia 2011 r. i naruszenie jego będzie traktowane jako naruszenie zasady konkurencyjności, to jednak nie uzasadnia to twierdzenia, że brak tego rodzaju wskazania w Wytycznych z 2009 r. oznaczał, że na ich gruncie zasada konkurencyjności oraz jej istota powinny być rozumiane inaczej. Zdaniem WSA, organy słusznie wskazywały na celowość stosowania zasady konkurencyjności,

która to uzupełnia literalne brzmienie § 20 umowy o dofinansowanie. Tym samym WSA zgodził się ze skarżącą, że polskie instytucje nieprawidłowo wdrożyły określone reguły do dokumentów programowych. W Wytycznych obowiązujących od 2012r. jedynie wprost zapisano, to co powszechnie było rozumiane jako zasada konkurencyjności.

WSA podzielił także stanowisko organów orzekających, że skarżąca w sposób nieprawidłowy postawiła warunki udziału w postępowaniu, które preferowały określonych wykonawców. W sprawie bowiem skarżąca postawiła warunki dla wykonawcy polegające na tym że: w okresie ostatnich trzech lat przed dniem wszczęcia postępowania lub w okresie prowadzenia działalności, jeśli ten okres jest krótszy niż 3 lata, zrealizowali projekt szkoleniowy (usługę szkoleniową) o wartości co najmniej 500.000 zł w ramach PO KL, obejmujący szkolenia wymienione w pkt 3; posiadają kadrę legitymującą się doświadczeniem w realizacji usługi szkoleniowej

o wartości co najmniej 500.000 zł realizowana w ramach PO KL, tj. posiadają

co najmniej 1 osobę z doświadczeniem w kierowaniu realizacją usługi szkoleniowej

o wartości co najmniej 500.000 zł realizowaną w ramach PO KL.

Według Sądu pierwszej instancji, postawienie tych warunków spowodowało, że konkurencja w ramach postępowania nie została zapewniona. Brak było bowiem jakichkolwiek obiektywnych przesłanek aby nakładać na wykonawców obowiązek legitymowania się szkoleniami w ramach PO KL. Postawiony warunek zdecydowanie zawęził krąg ewentualnych wykonawców, a nie był warunkiem niezbędnym do wykonania zamówienia.

Jak wskazał dalej Sąd pierwszej instancji, w związku z tak postawionymi warunkami zamówienia, każdy podmiot zainteresowany ofertą, który wcześniej nie realizował szkoleń współfinansowanych w ramach PO KL, był w gorszej pozycji, a przyjęcie, że kwestionowane kryterium otrzymywało 50% punktów ogólnej oceny powodowało, że podmiot bez takiego doświadczenia nie miał szans na uzyskanie zamówienia.

W ocenie WSA, nie uprawnione było także stanowisko skarżącej wskazujące, że wyłącznie podmioty wykazujące doświadczenie w zakresie realizacji projektów finansowanych z PO KL, mogły wykonać w sposób prawidłowy zamówienie

ze względu na skomplikowane kwestie proceduralne obowiązujące przy zamówieniu. Sąd podniósł, że przedmiotem zamówienia były usługi szkoleniowe, a nie zarządzanie projektem a zatem, jak prawidłowo wyjaśnił Minister Rozwoju, spółka miała obowiązek kontrolować realizowanie przedmiotu zamówienia a nie zarządzanie projektem.

Według WSA, niezasadnie skarżąca zarzuciła organowi że ten nie przedstawił żadnych dowodów na uprzywilejowanie A w toku postępowania ofertowego. Dla naruszenia zasady konkurencyjności, wystarczające jest bowiem zapewnienie jednemu z podmiotów uprzywilejowanej pozycji w postępowaniu niezależnie od tego, czy podmiot taki z tej uprzywilejowanej pozycji realnie skorzystał czy też nie. Organ nie miał zatem, zdaniem WSA, obowiązku wykazywania, że faktycznie podmiot powiązany ze skarżącą uzyskał informacje o zamówieniu, nie ma także obowiązku wykazania jak te informacje wpłynęły na wybór tego podmiotu.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, naruszenie przez skarżącą zasady konkurencyjności w przygotowaniu i przeprowadzeniu postępowania mającego na celu udzielenie zamówienia stanowiło podstawę do zobowiązania skarżącej do zwrotu środków.

WSA za bezzasadne uznał również zarzuty proceduralne, gdyż w sprawie nie był sporny stan faktyczny, tylko jego ocena. Tym samym WSA stwierdził, że organ nie naruszył art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. Według Sądu, organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do wszystkich okoliczności sprawy, dokonał ich analizy i wyciągnął prawidłowe wnioski zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, a stosowna argumentacja znalazła swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca spółka wnosząc o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA; a w przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że istota niniejszej sprawy została dostatecznie wyjaśniona, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej poprzez uchylenie decyzji organu administracji pierwszej i drugiej instancji w całości; zasądzenie kosztów postępowania według nom przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego t.j.:

- art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 207 ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia

2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm., dalej: "u.f.p. z 2009 r.") oraz art. 211 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 211 ust. 4 ustawy

z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm., dalej: "UFP z 2005 r.") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym uznaniu, że stan faktyczny

w niniejszej sprawie uzasadniał zastosowanie tych przepisów i wydanie

na ich podstawie decyzji o zwrocie środków;

- art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że stan faktyczny niniejszej sprawy pozwalał na uznanie, że przy realizacji projektu powstała nieprawidłowość uzasadniająca żądanie zwrotu środków;

2. przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na

wynik sprawy, tj.:

- art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz.1066 z późn. zm., dalej: "p.u.s.a."), polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, pomimo wydania tych decyzji bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego i całokształtu okoliczności sprawy, naruszenia zasady swobody oceny dowodów, zasady zaufania obywateli do władzy publicznej oraz pomimo niedziałania przez organy na podstawie przepisów prawa, tj. naruszenia przez organy administracji przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.;

- art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.,.tj. nienależyte wykonanie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej, polegające na nieuwzględnieniu podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przez, organ administracji art. 6, art 1, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz wadliwym, niepełnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poprzez lakoniczne ustosunkowanie się do tych zarzutów w uzasadnieniu wyroku;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., tj. oparcie rozstrzygnięcia na podstawie ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez WSA w sposób sprzeczny z aktami sprawy i zgromadzonym w nich materiałem dowodowym.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej, jej autor przedstawił w uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia.

Minister Rozwoju nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi

na skargę kasacyjną. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, pełnomocnik organu będący radcą prawnym wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, jako bezzasadnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Wniesiony środek został oparty na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. zarówno na zarzucie naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

Ze sposobu, w jaki skonstruowane oraz uzasadnione zostały zarzuty skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli zgodności z prawem ostatecznej decyzji Ministra Rozwoju o zwrocie środków w wysokości 1 383 900 zł wraz z odsetkami, przekazanych skarżącej kasacyjnie spółce na realizację programu finansowanego z udziałem środków europejskich. Według Sądu pierwszej instancji, który podzielił stanowisko organów, podstawą do wydania zaskarżonej decyzji o zwrocie było twierdzenie, że beneficjent wykorzystał środki przeznaczone na realizację projektu "Program szkoleń na rzecz wzrostu konkurencyjności wielkopolskie] branży budowlanej" ("Projekt") z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 UFP z 2005 oraz art. 184 UFP z 2009 r., poprzez niezachowanie przy wydatkowaniu środków zasady konkurencyjności określonej w umowie o dofinansowanie projektu z dnia 13 października 2009 r. ("Umowa o dofinansowanie") oraz Wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki ("Wytyczne"). WSA stwierdził, że mimo, iż jednoznaczny zakaz udzielania zamówień podmiotom powiązanym osobowo i kapitałowo został wprowadzony dopiero w Wytycznych z

15 grudnia 2011 r. i naruszenie jego będzie traktowane, jako naruszenie zasady konkurencyjności, to jednak nie uzasadnia to twierdzenia, że brak tego rodzaju wskazania w Wytycznych z 2009 r. oznaczał, że na ich gruncie zasada konkurencyjności oraz jej istota powinny być rozumiane inaczej.

Natomiast, według skarżącej kasacyjnie, spółki zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 211 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 211 ust. 4 UFP z 2005 r. oraz art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 207 ust. 9 UFP z 2009 r. oraz z naruszeniem art. 2 pkt 7 Rozporządzenia 1083/2006.

Ponadto, w ocenie skarżącej, Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się także błędu w powoływaniu się przez organy w sprawie na przepisy rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich ("Rozporządzenie 1605/2002"') czy art. 3 ust. 1 akapit 2 Rozporządzenia 1083/2006, gdyż przepisy te nie powinny być wykorzystywane do analizy obowiązków Beneficjenta w kontekście zasady konkurencyjności ani do interpretowania tej zasady, gdyż regulują zupełnie inne kwestie. Zdaniem strony skarżącej, ani Umowa o dofinansowanie ani Wytyczne ani żaden inny dokument obowiązujący w okresie przeprowadzania postępowania na wybór wykonawcy nie zawierały wyboru wykonawcy powiązanego.

Wobec przedstawionej istoty sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie oraz wzajemnie dopełniającego się charakteru zarzutów skargi kasacyjnej, o czym świadczy zarówno sposób, w jaki zostały one skonstruowane oraz uzasadnione, zarzuty te można rozpatrzyć łącznie.

W świetle art. 15 ust. 1 ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju obowiązującej dla realizacji perspektywy finansowej 2007-2013: "Programy są dokumentami o charakterze operacyjno-wdrożeniowym ustanawianymi w celu realizacji średniookresowej strategii rozwoju kraju oraz strategii rozwoju, o których mowa w art. 9 pkt 3, określającymi działania przewidziane do realizacji zgodnie z ustalonym systemem finansowania i realizacji, stanowiącym element programu. Programy przyjmuje się w drodze uchwały lub decyzji odpowiedniego organu". W myśl art. 15 ust. 4 pkt 1 cyt. Ustawy programy operacyjne to dokumenty, o których mowa w art. 37 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spojności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999, realizujące cele zawarte w narodowej strategii spójności i strategiach rozwoju, o których mowa w art. 9 pkt 3 przywołanej ustawy. Pamiętać przy tym należy, co wielokrotnie jest podkreślane w orzecznictwie sądowym, że Beneficjent pomocy finansowanej ze środków europejskich, z racji jej przyznania i zatwierdzenia, nie nabywa żadnych ostatecznych praw do wypłaconej kwoty pomocy, jeżeli nie przestrzega warunków, którymi to wsparcie finansowe zostało obwarowane, i które może być przyznane tylko wówczas, gdy spełnia on określone warunki. Budżet unijny pokrywa bowiem jedynie wydatki zgodne z przepisami unijnymi (zob. wyroki NSA z 9 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 896/13 oraz z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 430/14, opubl. CBOSA) .

Terminem "nieprawidłowość" posługuje się również normodawca w Rozporządzeniu

Rady WE, EURAT OM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich wskazując analogicznie, że "nieprawidłowość" oznacza "jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem"(zob. Rozporządzenie RA DY (WE, EURAT OM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, Dz.U.UE.L.1995.312.1 z dnia 1995.12.23).

Dokonując oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, które uznać należy za pozbawione usprawiedliwionych podstaw należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że w ramach projektu, który skarżąca kasacyjnie spółka realizowała na podstawie umowy o dofinansowanie, dysponowała środkami publicznymi w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. W odniesieniu do tych środków, gdy chodzi o ich dystrybucję oraz wykorzystywanie, obowiązują szczególnego rodzaju zasady, w tym między innymi takie zasady ogólne, jak zasada przejrzystości, czy też transparencji. W rozpatrywanej sprawie za bezsporne uznać należy, że wskazana okoliczność doskonale znana była stronie skarżącej.

Jak wskazano m.in. w wyroku NSA z dnia 24 lipca 2013 r. sygn. akt II GSK 1258/12, do którego trafnie odwołał się Sąd pierwszej instancji, za elementy ogólnej zasady konkurencyjności ponad wszelką wątpliwość uznać należy zasadę uczciwości oraz zasadę równości (równorzędności podmiotów) w zakresie odnoszącym się do traktowania wykonawców, do których adresowana jest konkretna oferta na realizację określonego w niej zamówienia. Ma to bowiem podstawowe znaczenie z punktu widzenia jego finansowania ze źródła, którym są środki publiczne, a w konsekwencji gwarantowania wolnego i równego dostępu do zamówień finansowanych z tego właśnie źródła. W tym też kontekście, za jej element uznać należy również nakaz takiego formułowania wymagań stawianych wykonawcom usług finansowanych ze środków objętych programem operacyjnym, który nie będzie z założenia zawężał kręgu wykonawców do indywidualnie wytypowanego podmiotu.

Istotę oraz sens tak rozumianej zasady konkurencyjności, a także jej cel podważa więc sytuacja taka jak ta, która zaistniała w rozpoznawanej sprawie.

Za nieskuteczną należy uznać próbę podważenia prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, co do oceny tej sytuacji, jako naruszającej zasadę uczciwej konkurencji, którą spółka zobowiązana była przestrzegać udzielając zamówienia w warunkach określonych w § 20 ust.1 umowy o dofinansowanie projektu. Spółka, w ramach projektu który realizowała na podstawie umowy o dofinansowanie, dysponowała środkami publicznymi, których dystrybucja i wykorzystywanie wymaga przestrzegania określonych zasad, w tym między innymi zasady przejrzystości. Wbrew sugestiom zawartym skardze kasacyjnej, zasada konkurencyjności, do której odwołano się w § 20 ust.1 umowy o dofinansowanie projektu oraz wytycznych, ma zarówno określoną treść, jak i realizuje określony cel, co musiało być skarżącej wiadome. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, skarżąca kasacyjnie zawierając w dniu [...] października 2009 r. umowę o dofinansowanie projektu w ramach Programu operacyjnego Kapitał Ludzki zobowiązała się m. in. do stosowania przy wydatkowaniu środków przyznanych w ramach dofinansowania obowiązującej treści wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Nie można uznać za skuteczny argument strony skarżącej, że w chwili wejścia w życie Zasad Finansowania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w wersji z dnia 22 grudnia 2011 r. oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach POKL w wersji z dnia 15 grudnia 2011 r. udzielenie w ramach projektu zlecenia podmiotowi powiązanemu z beneficjentem nie mogło być zakwalifikowane, jako naruszenie procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków przeznaczonych na realizację programów operacyjnych, gdyż taki zakaz nie funkcjonował. W tym zakresie należy stwierdzić, w ślad za poglądem wyrażonym w ww. wyroku NSA z dnia 24 lipca 2013r., że jakkolwiek faktem jest, iż dopiero w Wytycznych z 2011 r. wyraźnie wskazano, iż powiązania osobowe i kapitałowe między beneficjentem, a podmiotem któremu jest udzielane zamówienie, jest kwalifikowane, jako naruszenie zasady konkurencyjności. To jednak nie uzasadnia to twierdzenia, że brak tego rodzaju wskazania w Wytycznych z 2009 r. oznaczał, iż na ich gruncie zasada konkurencyjności oraz jej istota powinny być rozumiane inaczej, zważywszy na niezmienność i trwałość celu stosowania zasady konkurencyjności (podobnie w tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 21 listopada 2014r. sygn. akt II GSK 1100/13, opubl. w CBOSA). W przepisach wytycznych, obszernie przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wprost wskazano, że obowiązkiem beneficjenta jest przygotowywać i przeprowadzać zamówienie w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równe traktowanie wykonawców. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, który zaakceptował pogląd organu, że przez postawienie warunku udziału w postępowaniu dla wykonawcy posiadającego doświadczenie w realizowaniu projektów współfinansowanych w ramach PO KL skarżąca naruszyła zasadę konkurencyjności. Skoro przedmiotem zamówienia była usługa szkoleniowa, to adekwatnym warunkiem do tego przedmiotu było posiadanie kompetencji i doświadczenia z podobnego szkolenia. Nie znajduje, zatem uzasadnienia okoliczność, że doświadczenie to powinno jednocześnie wynikać z określonego źródła finansowania projektu. Warunek ten nie określa zdolności do wykonywania zamówienia, lecz ogranicza dostępność potencjalnych oferentów mających kompetencje i doświadczenie w takim szkoleniu. Naruszenie zasady konkurencyjności przez skarżącą kasacyjnie nastąpiło poprzez zastosowanie dyskryminującego kryterium w postaci doświadczenia w realizacji usług w ramach projektów finansowanych w ramach PO KL. Brak jest podstaw uzasadniających odmienne traktowanie wykonawców jedynie z tego powodu, że posiadają doświadczenie w realizacji zamówień finansowanych z określonych źródeł. Stawianie wykonawcy takiego warunku nie wiąże się w rzeczywistości z warunkami niezbędnymi do realizacji zamówienia. Warunek ten odnosi się, bowiem do źródła finansowania zamówienia a źródło finansowania projektu nie jest natomiast powiązane z przedmiotem zamówienia i faktycznie stanowi dodatkowe kryterium, oderwane od przedmiotu zamówienia i od niego niezależne. W kontekście zamówionej usługi istotne jest samo doświadczenie niezbędne do realizacji zamówienia. Tym bardziej, że w umowie zastrzeżono, iż wykonawca przy realizacji zlecenia zobowiązuje się przestrzegać wszystkich wskazówek zamawiającego, oraz przyjętymi standardami. W tej sytuacji należało uznać, że takie ukształtowanie działań w ramach projektu jakie nastąpiło w niniejszej sprawie w powiązaniu z niestanowiącą wprawdzie samodzielnej przesłanki zwrotu dofinansowania, lecz mającą znaczenie w powiązaniu z okolicznością, że usługi mogła de facto wykonać wyłącznie spółka A mająca ścisłe powiązania kapitałowo- osobowe z beneficjentem (beneficjent tj. skarżąca spółka A sp. z o.o. posiadała 100 % udziałów w spółce A sp. z o.o.; ponadto w zarządach obu spółek zasiadali T. S. oraz B. S.) wskazują na preferowanie wyłącznie jednego podmiotu. Świadczyło to o wydatkowaniu środków z naruszeniem zasady konkurencyjności.

Naruszenie zasady konkurencyjności stanowiło oczywistą przesłankę wydania decyzji określającej przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania udzielonego skarżącej spółce dla sfinansowania przedmiotowego programu. Naruszenie tej zasady dało podstawę do zastosowania korekty finansowej (ryczałtowej). Taką analizę przeprowadził organ, a Sąd pierwszej instancji słusznie uczynił aprobując stanowisko organu jasno wyrażone w podjętych rozstrzygnięciach, stąd nie ma potrzeby w tym miejscu ponownie go przytaczać. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie, prawidłowy jest pogląd Sądu I instancji, że działanie Beneficjenta naruszyło zasady konkurencji wskazane w Rozporządzeniu nr 1083/2006 oraz zasady – równości, niedyskryminacji oraz sprawiedliwości wymienione w Traktacie o Unii Europejskiej. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 152 Rozporządzenia ogólnego Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. zawierającego przepisy przejściowe: "Niniejsze rozporządzenie nie ma wpływu na kontynuację albo modyfikację, w tym całkowite lub częściowe anulowanie pomocy zatwierdzonej przez Komisję na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1083/2006 lub, wszelkich innych przepisów prawa mających zastosowanie do tej pomocy na dzień 31 grudnia 2013 r. Niniejsze rozporządzenie lub takie inne przepisy prawa mające zastosowanie stosują się nadal po dniu 31 grudnia 2013 r. do tej pomocy lub do danych operacji aż do ich zamknięcia. Dla celów niniejszego ustępu pomoc obejmuje programy operacyjne i duże projekty. Wnioski o pomoc złożone lub zatwierdzone na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1083/2006 zachowują ważność." Inaczej mówiąc, przepisy Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 odnoszące się do omawianej na gruncie tej sprawy perspektywy finansowej obligują państwa członkowskie do zapobiegania, wykrywania oraz korygowania nieprawidłowości kwot nienależnie wypłaconych oraz śledzenia nieprawidłowości i dokonywania wymaganych korekt finansowych. Przepisy te lub inne dotychczasowe przepisy prawa stosuje się nadal (po dniu 31 grudnia 2013 r.) do tej pomocy lub operacji aż do ich zamknięcia. Tym samym pogląd strony odnośnie nieprawidłowego wykorzystania tych przepisów przez Sąd pierwszej instancji do interpretowania obowiązków Beneficjenta w kontekście zasady konkurencyjności nie zasługuje na aprobatę. Dalej skarżąca kasacyjnie podnosi, że wadliwie Sąd pierwszej instancji uznał, iż w momencie przeprowadzania postępowania przez beneficjenta, powszechne rozumienie zasady konkurencyjności było takie, iż nie można zlecać wykonania zadań podmiotom powiązanym Według skarżącej, świadczy o tym fakt polemiki pomiędzy organami a KE w omawianej kwestii. Co więcej, akcentuje strona, uchybienie w tym zakresie, zostałoby już wykryte podczas krajowych kontroli, które przeszedł Projekt, i w ramach których, jak wynika z akt postępowania (informacja Pokontrolna nr 39/Vlil/10), kontrolowane było przestrzeganie zasady konkurencyjności. Tym samym, w ocenie skarżącej kasacyjnie, brak stwierdzenia uchybień jest oczywistym znakiem, że zasada konkurencyjności nie była powszechnie rozumiana tak jak następnie uregulowano w Wytycznych z 2011. Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odwołuje się do poglądu wypowiedzianego w tej kwestii już wcześniej. Po drugie, w orzecznictwie przyjmuje się, że ewentualne istnienie nieprawidłowości, które nie były wcześniej ścigane lub nie zostały wcześniej wykryte, nie może w żadnym wypadku dawać podstaw do uzasadnionych oczekiwań, co do odstąpienia od podjęcia przez organ niezbędnych środków, które zagwarantują stosowanie i efektywność prawa WE (zob. podobnie i analogicznie wyrok Trybunału z dnia 16 października 2003 r. w sprawie C-339/00 Irlandia przeciwko Komisji). Co więcej, nic nie stoi również na przeszkodzie, by Komisja, wykrywszy uchybienia w trakcie szczególnej kontroli, wyciągnęła z tego finansowe konsekwencje. Władze krajowe, które są jako pierwsze odpowiedzialne za kontrolę finansową pomocy , nie mogą zwolnić się z ciążącej na nich odpowiedzialności, powołując się na to, że Komisja nie stwierdziła żadnej nieprawidłowości podczas poprzedniej kontroli (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 22 kwietnia 1999 r. w sprawie C-28/94 Niderlandy przeciwko Komisji). Nie można zgodzić się także z zarzutami naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu tych zarzutów skarżąca kasacyjna podnosi, że Sąd błędnie przyjął, iż zapytanie ofertowe zostało wysłane do A podczas, gdy z materiału dowodowego wynika, że zapytanie ofertowe zostało wysłane do trzech potencjalnych wykonawców innych niż ta spółka.

Według strony, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia również wymogów wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd pierwszej instancji lakonicznie odniósł się do zarzutów naruszenia przez organ art. 6,7,11,80 i 107§3 k.p.a., co z kolei powoduje, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Odnosząc się kolejno do powyższych argumentów należy wskazać, że analizując motywy zaskarżonego wyroku nie sposób dostrzec, iż Sąd pierwszej instancji przyjął, że zapytanie ofertowe zostało wysłane (jedynie) do A. Przeciwnie, na gruncie tej sprawy przyjęto, że skarżąca kasacyjnie przeprowadziła przedmiotowe postępowanie w sposób zgodny z formalnymi regułami do których zaliczono, wysłanie zapytania ofertowego do co najmniej trzech potencjalnych wykonawców (v. str. 12 zaskarżonego wyroku). Z kolei zarzut lakonicznego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do zarzutów zawartych w skardze nie stanowi sam w sobie o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 141 § 4. p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd administracyjny powinien odnieść się wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie wyroku powinno zatem zawierać rozważania pozwalające na uznanie, że sąd wyjaśnił w sposób dostateczny zastosowanie przez organy przepisów prawa materialnego czy przepisów prawa procesowego. Nie ma natomiast obowiązku odnoszenia się do wszystkich aspektów sprawy również tych, które nie mają istotnego znaczenia dla jej rozpoznania. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można uznać za usprawiedliwiony w sytuacji, kiedy skarżący wykaże, że sąd nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści tego przepisu, zastosowania przez organy przepisów prawa. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Zdaniem NSA, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wystarczającą i przekonującą argumentację co do zajętego stanowiska, która w pełni pozwala na dokonanie kontroli jego legalności. Warunkiem uwzględnienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania jest ustalenie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy uchybienia takiego nie sposób się dopatrzeć.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz.1804 ze zm.).