Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 761/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tej części skargę oddalono
Oddalono skargę kasacyjną w części
Powołane przepisy: article: art. 82, art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 188, art. 203 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński /spr./ sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Po 89/16 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań 1. uchyla punkt II, III i IV zaskarżonego wyroku i oddala skargę, 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części, 3. zasądza od P. M. na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 1.350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Pozaniu wyrokiem z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 89/16, po rozpozaniu skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku tego Sądu z dnia 3 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 89/16 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań w pkt I uchylił zaskarżony wyrok w całości na podstawie art. 179a w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w pkt II uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 K.p.a., w pkt III zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 oraz art. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804), a w pkt IV odstąpił od zasądzenia od skarżącego na rzecz skarzącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W toku prowadzonego na wniosek A. Sp.z o.o. z siedzibą w P. postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych "B." wraz zinfrastrukturą towarzyszącą o łącznej mocy maksymalnej [...] MW na terenie Gminy W., w rejonie miejscowości B., S., C., M., T. i K., po uprzednim stwierdzeniu przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pile i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Pozaniu konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, Burmistrz Miasta i Gminy Wysoka wydał postanowienie z dnia [...] maja 2011 r., w którym stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz określił zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko tego porzedsięwzięcia.

Z przedłożonego przez inwestora w dniu [...] stycznia 2013 r. raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko autorstwa firmy E. z P. wynikało, że w okresie od 3 września 2009 r. do 8 sierpnia 2010 r. przeprowadzony został monitoring ornitologiczny na terenie planowanego przedsięwzięcia (12 miesięcy). Wskazano tam, że inwestycja niesie pewne zagrożenie utraty żerowisk gęsi i żurawi (strona 93 raportu) oraz istnieje pewne ryzyko kolizji bocianów białych i myszołowów w przypadku lokalizacji elektrowni na ich lęgowiskach. Warianty B, C, D powinny zostać zrealizowane bez turbin nr 9 i 10 z uwagi na występowanie legowisk czajki. Ponadto turbina 10 przewidziana w ww. wariantach nie powinna zostać posadowiona z uwagi na lęgowisko gęgawy (strona 94 raportu).

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Pile pismem znak: [...] z dnia [...] lutego 2013 r. zaopiniował pozytywnie pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych przedstawioną dokumentację.

RDOŚ w Poznaniu w związku z zastrzeżeniami do raportu Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody S. oraz pismami stron postępowania wyrażającymi sprzeciw wobec lokalizacji przedmiotowej inwestycji kilkakrotnie wzywał inwestora do przedstawienia stosownych wyjaśnień.

Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., nr [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska odmówił uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia. W ocenie RDOŚ w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie uwzględniono istniejących publikacji oraz innych źródeł, z których wynika, że teren inwestycji stanowi istotne w skali regionu i kraju żerowiska gęsi, żurawi oraz łabędzia czarnodziobego. Obszar planowanej farmy położony jest w obrębie rozległych pól, który stanowi istotne żerowiska żurawi, których zlotowiska skupiające do 6 650 osobników położone są w okolicy Ł. i stawów w S. w dolinie N. Zgodnie ze standardowym formularzem danych (umieszczonym na stronie http://natura2000.gdos.gov.pl) dla obszaru specjalnej ochrony ptaków D. zgrupowanie migrujące żurawia, wynoszące 3 300 - 6 500 osobników zostało uznane za przedmiot ochrony tego obszaru. Poza tym wskazane w raporcie żerowisko gęsi białoczelnych i zbożowych, stanowi fragment żerowiska, w obrębie którego koncentruje się do 7 000 gęsi, pochodzących głównie z noclegowisk położonych w dolinie N. Zgodnie ze standardowym formularzem danych (umieszczonym na stronie http://natura2000.gdos.gov.pl) dla obszaru specjalnej ochrony ptaków D. populacje migrujące gęsi białoczelnej i zbożowej, osiągające liczebność do 22 000 osobników zostały uznane za przedmiot ochrony tego obszaru. W związku z tym RDOŚ uznał, iż planowana farma powstanie w obrębie głównego żerowiska żurawi i gęsi, będących przedmiotem ochrony ww. obszaru Natura 2000. Ponadto, teren planowanej farmy wiatrowej został wskazany jako żerowisko łabędzi czarnodziobych, których koncentracje wynoszące powyżej 50 osobników odnotowano wiosną 2010 r. RDOŚ niewykluczył, że żerowiska te skupiają ptaki z doliny Noteci, których populacja migrująca osiągająca 500 - 600 osobników uznana jest za przedmiot ochrony obszaru D. jako miejsce ważne dla tego gatunku w regionie. Organ wskazał, iż w trakcie prowadzonego postępowania informacje te zostały przedstawione wykonawcy raportu z prośbą o wyczerpujące ustosunkowanie się do tego zagadnienia. Wnioskodawca nie odniósł się w przedłożonych uzupełnieniach do powyższych kwestii. W tej sytuacji nie można wykluczyć znacząco negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na etapie eksploatacji na populację żurawia, gęsi i łabędzia krzykliwego, uznanych za przedmioty ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków D., poprzez możliwość generowania kolizji ptaków z turbinami oraz obniżenie jakości żerowisk i powstanie bariery pomiędzy noclegowiskiem, a żerowiskiem.

W piśmie z dnia [...] października 2013 r. inwestor przedłożył Burmistrzowi Miasta i Gminy Wysoka wnioski dowodowe, na które składały się:

- Ocena wpływu planowanej farmy wiatrowej "B." na ornitofaunę obszaru D. J. G., P. G., 2013 r.;

- Sprawozdanie z dodatkowych badań ornitologicznych przeprowadzonych we wrześniu i październiku 2013 r. - zawierające szczegółowe informacje dotyczące występowania gatunków, uznanych za kluczowe dla sprawy w postanowieniu RDOŚ w Poznaniu z dnia [...] września 2013 r.;

- Opinia firmy ansee consulting M. J. w zakresie gatunków uznanych za kluczowe w postanowieniu RDOŚ w Poznaniu z dnia [...] września 2013 r. wraz z oceną oddziaływania inwestycji na te gatunki oraz odniesieniem się do zebranego dotychczas materiału dowodowego.

W toku postępowania uzgadniającego RDOŚ, w związku z pismami Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody S. oraz strony postępowania P. M. wezwał inwestora do składania wyjaśnień dotyczących planowanego przedsięwzięcia. W dniu [...] lipca 2014 r. do RDOŚ wpłynęło od inwestora pismo wyjaśniające, do którego załączono Raport z badań ornitofauny celem oceny oddziaływania farmy wiatrowej w pobliżu miejscowości W. w gminie W. - Raport I (okres wrzesień - listopad 2013 r.), Raport z badań ornitofauny celem oceny oddziaływania farmy wiatrowej w pobliżu miejscowości W. w gminie W. - Raport II (okres listopad 2013 r. - luty 2014 r.), Raport z badań ornitofauny celem oceny oddziaływania farmy wiatrowej w pobliżu miejscowości Wysoka w gminie W. - Raport III (okres luty - kwiecień 2014 r.), oraz mapę przedstawiającą rozmieszczenie planowanych turbin wiatrowych z wyróżnieniem turbin, z których budowy zrezygnowano. W dniu [...] grudnia 2014 r. inwestor złożył pismo, w którym doprecyzował wniosek w związku z obniżeniem wysokości dwóch spośród 14 planowanych turbin, do którego dołączył analizę akustyczną, natomiast [...] stycznia 2015 r. złożył dodatkowe wyjaśnienia dotyczące maksymalnej wysokości wież turbin, maksymalnych średnic wirników oraz łącznej wysokości poszczególnych turbin.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], uzgodnił realizację przedsięwzięcia, określając warunki oraz nie stwierdzając konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. W uzasadnieniu postanowienia RDOŚ wskazał m.in., iż ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na najbardziej narażone grupy zwierząt, tj, ptaki i nietoperze została dokonana na podstawie wyników przedrealizacyjnego monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego. Monitoring ornitologiczny i chiropterologiczny prowadzono w okresie wrzesień 2009 - sierpień 2010, a ich wyniki zawarto w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (E., P., grudzień 2012). Dodatkowo wykonano monitoring ornitologiczny w okresie wrzesień 2013 - kwiecień 2014, obejmujący gatunki migrujące (ansee consulting. W., grudzień 2013, ansee consulting, W., marzec 2013, ansee consulting, W., maj 2014). Wyniki przeprowadzonego przedrealizacyjnego monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego nie wskazują na możliwość znacząco negatywnego wpływu przedsięwzięcia w wariancie przewidzianym do realizacji na populacje ptaków i nietoperzy. Teren przewidziany pod inwestycję cechuje średnia wartość ornitologiczna. Badania w protokole MPPL (Monitoring Pospolitych Gatunków Lęgowych) wykazały bardzo niską w skali Wielkopolski liczbę gatunków i bardzo niskie zagęszczenia. Najbliższe strefy ochrony ostoi miejsca rozrodu i regularnego przebywania znajdują się w odległości ok. 3,5 km (strefa utworzona dla orlika krzykliwego) i w odległości ok. 3,8 km (strefa utworzona dla bociana czarnego). W trakcie rocznego monitoringu ornitologicznego nie stwierdzono obecności w obrębie badanej powierzchni wyżej wymienionych gatunków. Z danych zebranych w trakcie monitoringu przedrealizacyjnego prowadzonego na potrzeby raportu, danych literaturowych oraz innych danych zgromadzonych w trakcie postępowania wynika, że przedmiotowe przedsięwzięcie położone będzie w obrębie rozległych użytków rolnych stanowiących żerowiska gęsi zbożowych, gęsi białoczelnych i żurawi. Żerowiska te skupiają ptaki z noclegowisk położonych w dolinie N., a więc z populacji będących przedmiotem ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków D.. Zrealizowanie przedsięwzięcia w pierwotnie zakładanym wariancie (20 turbin wiatrowych) w połączeniu z planowanymi w sąsiedztwie dwoma farmami wiatrowymi (11 turbin i 3 turbiny) mogłoby generować znacząco negatywne oddziaływania na te gatunki. W związku z tym inwestor wykonał monitoring ornitologiczny w okresie wrzesień 2013 - kwiecień 2014. Dane z tego monitoringu posłużyły do szczegółowej oceny wpływu inwestycji na te gatunki ptaków. Na ich podstawie zweryfikowano planowaną do wybudowania liczbę turbin wiatrowych. Z powyższego opracowania wynika, że na terenie planowanej farmy nie stwierdzono istotnych żerowisk gęsi i żurawia. Gatunki te wykorzystywały przestrzeń w obrębie farmy (głównie w osi północ - południe) przelatując z noclegowisk w dolinie N. na żerowiska. Z tego względu zrezygnowano z budowy 6 turbin wiatrowych w części zachodniej farmy co pozwala na zachowanie wolnego pasa przestrzeni o szerokości ponad 4 km pomiędzy turbinami planowanymi w ramach analizowanego przedsięwzięcia oraz turbinami dwóch farm w jego sąsiedztwie. Umożliwi to swobodny przelot ptakom na żerowiska i zapewni zachowanie większość żerowisk gęsi i żurawi, na których notowano ptaki w latach poprzednich.

W związku z przedłożonymi uzupełnieniami raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz zmianami zakresu inwestycji Burmistrz Miasta i Gminy Wysoka zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pile o opinię czy podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w Opinii Sanitarnej wydanej dnia [...] lutego 2013 r., znak [...], co do warunków realizacji przedsięwzięcia. Organ ten w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r., znak [...] po dokonaniu analizy uzupełnionego materiału dowodowego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w opinii sanitarnej z dnia [...] lutego 2013 r., znak [...] w której zaopiniował pozytywnie dokumentację dotyczącą środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 71 ust.1, ust. 2, pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1, art. 82, art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. 2013, poz. 1235 ze zm., dalej jako ustawa środowiskowa) oraz art. 104 K.p.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt. 6 lit. b oraz pkt. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, Burmistrz Miasta i Gminy Wysoka ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą "B." na terenie Gminy W., w rejonie miejscowości T., M., K. i C.

Organ przedstawił na czym będzie polegało planowane przedsięwzięcie oraz wskazał jego dokładną lokalizację. Organ określił warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Wskazano wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust.1 ustawy środowiskowej, w szczególności w projekcie budowlanym, w tym dotyczące m.in. dokładnej lokalizacji poszczególnych turbin wiatrowych. Organ nałożył obowiązki dotyczące zapobiegania, ograniczenia oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w tym dotyczące obniżenia poziomu mocy akustycznej wskazanych turbin we wskazanych okresach i prowadzenia pomiarów poziomu hałasu. Dodatkowo nałożono na inwestora obowiązek szczegółowego monitoringu porealizacyjnego wskazanych w decyzji grup zwierząt (ptaków i nietoperzy) w zakresie tam określonym, obejmującego cykl roczny, który powinien być trzykrotnie powtarzany w ciągu 5 lat po oddaniu farmy wiatrowej do eksploatacji. Nie stwierdzono potrzeby ustanawiania obszaru ograniczonego użytkowania czy ponownego przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach wydawania decyzji z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej. Organ stwierdził zgodność przedsięwzięcia z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi na terenie objętym inwestycją.

Burmistrz określił odległości inwestycji od najbliższych obszarów chronionych Natura 2000 oraz przytoczył wynikające z postanowienia RDOŚ ustalenia dotyczące oddziaływania inwestycji na najbardziej narażone grupy zwierząt, tj. ptaki i nietoperze.

Burmistrz zaznaczył, iż według RDOŚ nie było potrzeby ponownego wzywania inwestora do przedstawienia wyjaśnień w sprawach podnoszonych w piśmie mieszkańców Gminy W. z dnia [...] grudnia 2014 r, w którym zgłoszono uwagi do zebranego materiału i sposobu prowadzenia postępowania. RDOŚ uznał, że zgromadzony materiał jest wystarczający do poprawnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie ochrony przyrody. Organ ten stwierdził, iż uwzględniając lokalizację przedsięwzięcia poza obszarami chronionymi, na gruntach użytkowych rolniczo, a także mając na uwadze wyniki uzyskane w trakcie monitoringu przedrealizacyjnego i wnioski z oceny wpływu przedsięwzięcia na elementy przyrodnicze przedstawione w raporcie oraz nałożone warunki realizacji inwestycji, nie przewiduje się znacząco negatywnego wpływu realizacji inwestycji na etapie budowy i eksploatacji na obszary chronione oraz wpływu na gatunki chronione.

W dalszej części decyzji Burmistrz przedstawił swoje stanowisko w zakresie wpływu planowanej inwestycji na emisję hałasu, gospodarkę odpadami, zagrożenie dla wód powierzchniowych i podziemnych, zmianę klimatu.

Organ stwierdził, że w decyzji uwzględniono w całości treść postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu oraz opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Pile. Wzięto pod uwagę przedstawione przez inwestora materiały w postaci raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz jego uzupełnienia w zakresie kształtu inwestycji jak również rozwiązań zapewniających minimalizację negatywnego wpływu na środowisko. Zdaniem organu, realizacja przedsięwzięcia nie spowoduje naruszenia wymagań ochrony środowiska zawartych w przepisach, jeśli spełnione będą warunki określone w raporcie o oddziaływaniu na środowisko oraz w niniejszej decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. M., który zarzucił naruszenie szeregu zasad postępownia administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego co doprowadziło do wydania wadliwej decyzji. W szczególności zarzucił, że naruszony został art. 77 ust. 5 w zw. z art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. a-c ustawy środowiskowej poprzez brak wezwania inwestora do uzupełnienia wniosku o wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zgody na realizację przedsięwzięcia o:

- studium krajobrazowe;

- przeprowadzenie ponownego (ewentualnie uzupełnienie już wykonanego) monitoringu ornitologicznego — ze względu na fakt, iż obszary Natura 2000 znajdujące się w bezpośredniej styczności z terenami, na których planowane są inwestycje FW "B. I" i FW "B. II", jak i przedmiotowa inwestycja, są obszarami, na których występuje dość licznie ptaki chronione. Protesty i uwagi mieszkańców zgłaszane w toku postępowania także bezpośrednio do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu wskazywały, iż zostały popełnione liczne błędy w zakresie sporządzonego studium oddziaływania na awifaunę (podobne uwagi dotyczą również monitoringu chiropterologicznego);

- uzupełnienie raportu oddziaływania na środowisko o analizę wpływu na środowisko z uwzględnieniem zjawiska kumulacji inwestycji w postaci farm wiatrowych, położonych w promieniu 30 km od przedmiotowej inwestycji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Zdaniem SKO zaskarżona decyzja spełnia wymogi art. 82 ust. 1 ustawy środowiskowej. W aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające zachowanie przez organ pierwszej instancji wymogów proceduralnych wynikających z przepisów K.p.a. oraz ustawy środowiskowej. Organ odwoławczy powtórzył ustalenia organu I instancji dotyczące: oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na ptaki i nietoperze, ochrony akustycznej, gospodarki odpadami, oceny zagrożenia dla wód powierzchniowych i podziemnych, wpływu inwestycji na klimat, braku konieczności ponownego przeprowadzenia oddziaływani na środowisko oraz braku transgranicznego oddziaływania na środowisko.

Kolegium odniosło się szczegółowo do postawionych w odwołaniu zarzutów, uznając je za nieuzasadnione i przedstawiając w tym zakresie stosowną argumentację. Kolegium stwierdziło między innymi, że raport oddziaływnia na środowisko na zlecenie inwestora sporządziła firma specjalizująca się w wykonywaniu opracowań środowiskowych. Dokument ten został poddany szczegółowej analizie w postępowaniu uzgadniającym oraz w postępowaniu przed organem I instancji.

Zgłaszane przez uczestników postępowania uwagi przyczyniły się do zmiany zakresu planowanego przedsięwzięcia w celu zmniejszenia wpływu oddziaływania przedsięwzięcia na ornitofaunę oraz do uzupełnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko w zakresie ochrony przyrody i ochrony przed hałasem.

W ocenie organu odwoławczego nie znalazł uzasadnienia zarzut dotyczący błędów w zakresie monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego. Obowiązujące przepisy prawa nie określają sposobu przeprowadzenia inwentaryzacji przyrodniczych, w tym badania w zakresie ornitologii i chiropterologii. Tym samym inwestor nie był zobligowany do przeprowadzania badań ze ściśle zdefiniowaną metodyką. Ponadto zarzuty dotyczące błędów w przeprowadzonym monitoringu, zostały przedstawione Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Poznaniu w toku postępowania uzgadniającego, który dokonał ich analizy oraz uzyskał dodatkowe wyjaśniania od autorów raportu i autorów monitoringów przyrodniczych (ornitologicznych i chiropterologicznych).

W ocenie organu odwoławczego przyjęte rozwiązania techniczne zapewniają minimalizację oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji, a realizacja przedsięwzięcia, przy założeniu spełnienia warunków i wymogów określonych w zaskarżonej decyzji, nie spowoduje naruszenia wymagań ochrony środowiska.

Skargę na powyższą decyzję wniósł P. M. W skardze powtórzone zostały zarzuty przedstawione w odwołaniu a ponadto zarzucono wadliwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji z uwagi na brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania. Nieuwzględniono też faktu, że inwestor nie uzyskał praw do dysponowania wszystkimi nieruchomościami bezpośrednio, lub pośrednio zajętymi pod turbinę wiatrową, przez co naruszono art. 82 ust. 1 pkt. 1 lit. a ustawy środowiskowej w zw. z art. 140 i 143 Kodeksu cywilnego, czym naruszono prawo własności skarżącego.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację mającą potwierdzać zasadność postawionych w niej zarzutów. W szczególności wskazano, że organy nie uwzględniły uwag uczestników postępowania dotyczących nieścisłości w metodologii badań oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska jak też nie rozważyły konieczności sporządzenia studium krajobrazu. Dotyczy to m.in. konieczności uzupełnienia całorocznych monitoringów - wykonano jedynie kilka monitoringów nie obejmujących całego okresu, co do którego podnoszono wątpliwości i zarzuty.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

O terminie rozprawy zawiadomiono pełnomocnika skarżącego oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu. Od zawiadamiania o terminie rozprawy pozostałych stron postępowania administracyjnego, w tym podmiotu inicjującego wszczęcie tegoż postępowania – Spółki z o.o. A. z siedziba w P. odstąpiono na podstawie art. 33 ust.1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej P.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 89/16 uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., ze względu na naruszenie przepisów postępowania polegające na braku wyjaśnienia przesłanek jakimi kierowały się organy administracji uznając za wystarczające ograniczenie uzupełniającego monitoringu ornitologicznego jedynie do 8 miesięcy (okres wrzesień 2013 - kwiecień 2014 r.). Ustalenie powyższej okoliczności miało w ocenie Sądu orzekającego w sprawie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, albowiem wpływało na ocenę kompletności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oparciu o który wydano zaskarżone rozstrzygnięcie. Powyższe uniemożliwiło Sądowi kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w tym zakresie, albowiem samodzielna ocena tej okoliczności przez Sąd wymagałaby posiadania wiadomości specjalnych z zakresu ornitologii.

Sąd podkreślił, że nie kwestionuje co do zasady ograniczenia monitoringu uzupełniającego jedynie do okresu wrzesień - kwiecień, albowiem nie jest w stanie wykluczyć, iż to jedynie ten okres jest istotnym dla oceny wpływu planowanej inwestycji na występujące na tym obszarze gatunki ptactwa, lecz jednocześnie wobec braku precyzyjnego wyjaśnienia tej okoliczności przez organy nie jest w stanie zagadnienia tego samodzielnie ocenić.

Podsumowując swoje rozważania w tym zakresie Sąd wskazał, że uchybienie przepisom postępowania orzekającego w sprawie Samorządowego Kolegium Odwoławczego polegało na niedostrzeżeniu wskazanej wyżej niekompletności uzasadnienia postanowienia uzgadniającego RDOŚ w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2015 r. i na braku zwrócenia się do tego organu o jego uzupełnienie w tym zakresie.

Formułując wskazania co do dalszego postępowania w wyroku wskazano, że ponownie rozpatrując odwołania stron Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno zwrócić się do RDOŚ w Poznaniu o reasumpcję postanowienia z dnia [...] maja 2015 r. celem wyjaśnienia przez ten organ, czy, a jeśli tak to z jakich przyczyn wystarczającym było ograniczenie monitoringu uzupełniającego do okresu wrzesień 2013 - kwiecień 2014 r., a więc przeprowadzenie go z wyłączeniem miesięcy letnich i następnie rozpoznać odwołanie w zależności od poczynionych w tym zakresie ustaleń.

Ponadto w wyroku tym wskazano, że nie zasługiwały na uwzględnienie pozostałe podniesione w skardze zarzuty, które nie mogły stanowić samodzielnej przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. sp. z o.o. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego skutkujące na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. nieważnością postępowania, tj. naruszenie art. 33 § 1 P.p.s.a. poprzez pozbawienie skarżącej kasacyjnie, choć była ona z mocy prawa uczestnikiem postępowania na prawach strony, możliwości udziału w sprawie poprzez brak doręczenia jej odpisu skargi i umożliwienia ustosunkowania się do sformułowanych w niej zarzutów, brak zawiadomienia go o terminie rozprawy, a ponadto odmowę doręczenia odpisu sporządzonego w sprawie uzasadnienia wyroku. Ponadto zarzucono niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. na skutek błędnego przyjęcia iż niewyjaśnione zostały przesłanki jakimi kierowały się organy administracji uznając za wystarczające ograniczenie uzupełniającego monitoringu ornitologicznego jedynie do 8 miesięcy (wrzesień 2013 - kwiecień 2014).

Postanowieniem z dnia 15 września 2016 r., sygn. akt II SA/Po 89/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną A. sp. z o.o. z s. w Poznaniu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stanął na stanowisku, że skarga kasacyjna została wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 12 w zw. z art. 32 i 33 P.p.s.a.

Sąd stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie zawiadomienie o decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dokonało się w trybie art. 74 ust. 3 u.d.i.ś. w zw. z art. 49 K.p.a., bez znaczenia dla wymogu zastosowania przez Sąd przepisu art. 33 § 1a P.p.s.a. jest okoliczność, że Kolegium doręczyło zaskarżoną decyzję pełnomocnikowi spółki A. na podstawie art. 40 § 2 K.p.a. Z uwagi na to, że przy zawiadomieniu o zaskarżonej decyzji Kolegium obowiązane było zastosować przepis art. 74 ust. 3 u.d.i.ś. w zw. z art. 49 K.p.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą P. M., należało określić krąg stron i uczestników postępowania uwzględniwszy brzmienie przepisu art. 33 § 1a P.p.s.a. Sąd stwierdził, że skoro przed rozpoczęciem rozprawy żaden z uczestników postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją nie złożył wniosku o przystąpienie do postępowania, w świetle ostatnio powołanego przepisu, należało przyjąć, że jedynymi stronami niniejszego postępowania są skarżący i organ. W związku z powyższym wyrok z dnia 3 czerwca 2016 r. uwzględniający skargę został stosownie do przepisu art. 142 § 1 P.p.s.a. doręczony wyżej wymienionym stronom. Z uwagi zaś na to, że A. sp. z o.o. - strona postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją nie złożyła zgodnie z art. 33 § 1a P.p.s.a. przed rozpoczęciem rozprawy wniosku o przystąpienie do postępowania, Sąd uznał, że Spółka ta nie jest uczestnikiem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego i dlatego nie doręczył jej pełnomocnikowi wyroku z uzasadnieniem. Z tego samego powodu Sąd uznał, iż A. sp. z o.o., jako że nie zgłosiła przed rozpoczęciem rozprawy woli udziału w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie ma przymiotu uczestnika postępowania i wniesiona przez nią skarga kasacyjna jest niedopuszczalna. Dlatego też Sąd na podstawie art. 178 w zw. z art. 33 § 1a P.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi kasacyjnej spółki.

A. Sp.z o.o. z siedzibą w Poznaniu wniosła zażalenie na powyższe postanowienie przywołując argumentację wskazaną w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpozaniu zażalenia postanowieniem z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt II OZ 1297/16 uchylił zaskarżone postanowienie.

Z argumentacji NSA wynikało, że za uczestnika postępowania na prawach strony w sytuacjach wskazanych w art. 33 § 1 a P.p.s.a. z mocy prawa należy uznać podmiot, który wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego w trakcie którego zastosowanie znalazło zawiadomienie stron o aktach lub innych czynnościach organu przez obwieszenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania bez względu na to czy podmiot ten złożył na etapie postępowania sądowego przed rozpoczęciem rozprawy wniosek o przystąpienie do tego postępowania.

NSA zauważył, że podmiot taki mógł być zawiadomiony bezpośrednio, gdyż we wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego musiał podać swój adres (art. 63 § 2 K.p.a.). Ponadto, skoro to on wniósł o wydanie zaskarżonego przed sądem administracyjnym aktu, nie ma też żadnych wątpliwości co do tego, czy postępowanie przed sądem administracyjnym dotyczy jego interesu prawnego. Zatem art. 33 § 1a P.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że nie dotyczy on tego podmiotu, który wniósł w postępowaniu administracyjnym o wydanie zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji. Taki podmiot, jeżeli nie wniósł skargi, jest stroną postępowania przed sądem administracyjnym na podstawie art. 33 § 1 P.p.s.a. Mając to na uwadze NSA uznał, że A. Sp. z o.o. była stroną postępowania przed Sądem I instancji, co powoduje, że odrzucenie wniesionej przez nią skargi kasacyjnej z powołaniem się na to, że skarga kasacyjna została wniesiona przez podmiot do tego nielegitymowany nie było zasadne.

NSA rozważył także, czy skarga kasacyjna A. Sp. z o.o. w P. nie była niedopuszczalna z innych przyczyn, w szczególności z tego powodu, że zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a. powinna być wniesiona po doręczeniu stronie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Sąd odwoławczy przyjął, że w przypadku, gdy strona wskutek naruszenia przepisów prawa została pozbawiona możności działania, a niemożność ta ustała przed uprawomocnieniem się orzeczenia przez to, że strona o tym orzeczeniu się dowiedziała, to dopuszczalne jest wniesienie przez nią skargi kasacyjnej nawet wówczas, gdy nie doręczono jej odpisu wyroku z uzasadnieniem, pod warunkiem, że ta skarga kasacyjna została wniesiona przed uprawomocnieniem się wyroku. Po uprawomocnieniu się wyroku strona taka może jedynie domagać się wznowienia postępowania. Mając to na uwadze NSA zauważył, że A. Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną przed uprawomocnieniem się wyroku z 3 czerwca 2016 r. Zatem skarga kasacyjna Spółki nie była niedopuszczalna, a postanowienie Sądu I instancji o jej odrzuceniu było wadliwe.

Po zwrocie sprawy do Sądu I instancji zarządzeniem z dnia 22 listopada 2016 r. stwierdzono zasadność dokonania autokontroli wydanego wyroku z 3 czerwca 2016 r. w trybie art. 179a P.p.s.a. z uwagi na nieważność zakończonego postępowania sądowoadministracyjnego i stosownie do art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Przewodniczący skierował sprawę na rozprawę.

Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie A. Sp. z o.o. w P. wskazał, że wnosi i wywodzi jak w skardze kasacyjnej oraz przedłożył do akt pismo procesowe datowane na [...] stycznia 2017 r.

W piśmie tym A. Sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi wskazując, że postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2015 r. nie można zarzucić, że jest niekompletne z uwagi na to, że nie wskazuje wprost przesłanek jakimi kierował się organ administracji uznając za wystarczające ograniczenie monitoringu uzupełniającego do okresu 8 miesięcy i co za tym idzie nie można zarzucić Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, że tej rzekomej niekompletności nie dostrzegł.

Strona wskazała, że w przypadku przedmiotowej inwestycji FW B. przeprowadzono dwa monitoringi, z których pierwszy trwał 12 miesięcy (wrzesień 2009 – sierpień 2010), drugi zaś 8 miesięcy (wrzesień 2013 – kwiecień 2014). Przyczyną odmowy uzgodnienia inwestycji przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu był brak odniesienia się w pierwszym monitoringu do danych literaturowych dotyczących żerowisk gęsi, żurawia i łabędzia krzykliwego występujących w rejonie inwestycji. W konsekwencji uznano, że raport nie zawierał poprawnej analizy pod względem obszaru Natura 2000 D., dla którego wyżej wskazane gatunki są przedmiotem ochrony. Monitoring uzupełniający był wykonany w takim zakresie w jakim wynikał z pisma Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r., w którym organ ten nakazał uzupełnienie raportu o oddziaływaniu na środowisko, przy czym organ nakazał to uzupełnienie uwzględniając zastrzeżenia innych uczestników postępowania. Podkreślono, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska nie domagał się uzupełnienia raportu w zakresie obejmującym okres lęgowy gęsi, żurawia i łabędzia. Nieujęty w zakresie monitoringu uzupełniającego okres maj sierpień został wykonany w 2010 roku. Na etapie uzgadniania inwestycji brak było uwag dotyczących okresu lęgowego.

Strona wskazała nadto, że w okresie lęgowym żurawie i łabędzie przebywają na swoich stanowiskach lęgowych poza obszarem oddziaływania projektowanej inwestycji, zajmują się wychowywaniem piskląt i nie dokonują przelotów na żerowiska, w czasie których mogłyby natrafić na przeszkodę w postaci projektowanej inwestycji, więc badanie przelotów w tym okresie jest bezcelowe. Natomiast gęsi z gatunków będących przedmiotem zainteresowania Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (gęś białoczelna i gęś zbożowa) mają w tym czasie swoje stanowiska lęgowe poza terytorium Polski.

Zakres, który obejmował dodatkowy monitoring w całości pokrywał okres, kiedy na terenie inwestycji przebywają migrujące i zimujące blaszkodziobe i żurawie, czyli okres od października do marca, a zabrane w tym czasie dane pozwoliły na wyjaśnienie wszelkich uwag powstałych po zakończeniu pierwszego monitoringu.

Dalej strona wskazała, że nie ma żadnych przepisów nakazujących wykonanie monitoringu przedinwestycyjnego dotyczącego oddziaływania elektrowni wiatrowych na ptaki. Obowiązujące przepisy prawa nie określają sposobu przeprowadzania inwentaryzacji przyrodniczej, w tym badania w zakresie ornitologii, co oznacza, że inwestor nie był zobowiązany do przeprowadzenia badania ściśle zdefiniowaną metodyką. Łączny czas wykonywania monitoringów w przedmiotowym postępowaniu wyniósł 1 rok i 8 miesięcy i był to okres znacznie dłuższy niż zalecany w wytycznych Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska dotyczących oddziaływania elektrowni wiatrowych na ptaki i co za tym idzie spełniał wszelkie wymogi sformułowane w tych wytycznych.

Inwestor wskazał ponadto, że wyniki tych dwóch monitoringów pozwoliły Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska na ocenę wpływu inwestycji na środowisko i określenie warunków realizacji przedsięwzięcia, co znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2015 r., w uzasadnieniu którego wskazano, że zgromadzony materiał jest wystarczający do poprawnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie ochrony przyrody. Również treść uzasadnienia decyzji samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] września 2015 r. pozwala dojść do wniosku, że Kolegium szczegółowo przeanalizowało postępowanie prowadzone przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i także doszło do wniosku, że materiał zebrany w trakcie postępowania umożliwia dokonanie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na ptaki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wydał w dniu 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Po 89/16 wyrok o rozstrzygnięciu wskazanym na wstępie.

Powodem uchylenia wyroku tego Sądu z dnia 3 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 89/16, w pkt I sentencji było uwzględnienie poglądu NSA wyrażonego w postanowieniu z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II OZ 1297/16 i w konsekwencji tego stwierdzenie, na zasadzie autokontroli (art. 179a P.p.s.a.), zaistnienia przesłanki nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., to jest pozbawienia strony A. Sp.z o.o. z siedzibą w P. możności obrony swych praw. Sąd zauważył, że Spółka ta pomimo że była ona podmiotem, który wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie, nie została powiadomiona o terminie rozprawy wyznaczonym na 3 czerwca 2016 r., jak również nie doręczono jej odpisu złożonej w sprawie skargi, przez co uniemożliwiono jej wzięcie udziału w rozprawie i pozbawiono w ten sposób możliwości obrony swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym w I instancji wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 3 czerwca 2016 r.

Rozpoznając ponownie sprawę Sąd uznał, że skarga P. M. jest zasadna choć większość podniesioinych w niej zarzutów nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd I instancji wskazując, że przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja o środowiskowych uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na realizacji zespołu elektrowni wiatrowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą "B." na terenie gmina W., w rejonie miejscowości T., M., K. i C. przytoczył mające zastosowanie w tej sprawie przepisy ustawy środowiskowej tj. art. 71 ust. 1, art. 61 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 77 ust. 1, art. 79 ust. 1, art. 80 ust. 1 art. 81 ust. 1 i 2.

Sąd wskazał, że raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko podlegający weryfikacji w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stanowiącej z kolei podstawowy element postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach.

Sąd I instancji zauważył, że sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i dokumentów go uzupełniających, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe. Sąd administracyjny kontroluje bowiem ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy w trakcie postępowania administracyjnego, sam zaś nie dokonuje takich ustaleń.

Dalej Sąd podniósł, że raport powinien uwzględniać wszystkie wymagania nałożone przez ustawodawcę w świetle art. 66 ustawy środowiskowej, ponieważ jest także kluczowym dowodem w tym postępowaniu administracyjnym.

Sąd mając na uwadze art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego z art. 15 K.p.a. zaznaczył, że organ odwoławczy zobligowany jest do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia całości sprawy, a nie tylko tych zagadnień, które zostały wskazane w środku odwoławczym. Co do zasady powinien rozpoznać sprawę co do istoty i rozstrzygnąć ją merytorycznie.

Nadto organ odwoławczy działając zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) i zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.) winien dokonać ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed I instancją i w zależności od wyników tej oceny dokonać jego ewentualnego uzupełnienia i wydać stosowne orzeczenie.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd zauważył, iż jak wynika z treści postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. nr [...] odmówił on początkowo uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia, ze względu na to, iż w ocenie organu współdziałającego w przedłożonym raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie uwzględniono istniejących publikacji oraz innych źródeł, z których wynika, że teren inwestycji stanowi istotne w skali regionu i kraju żerowiska gęsi, żurawi oraz łabędzia czarnodziobego.

Jednocześnie organ uzgadniający wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania przedstawione zostały wykonawcy raportu szczegółowo opisane w tymże postanowieniu informacje dotyczące żerowisk gęsi, łabędzi i żurawi położonych na obszarze lokalizacji przedmiotowej inwestycji, z prośbą o wyczerpujące ustosunkowanie się do tego zagadnienia. Wnioskodawca nie odniósł się jednakże w przedłożonych uzupełnieniach do powyższych kwestii

W ocenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z tego też powodu nie można było wykluczyć znacząco negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na etapie eksploatacji na populację żurawia, gęsi i łabędzia krzykliwego, uznanych za przedmioty ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków D., poprzez możliwość generowania kolizji ptaków z turbinami oraz obniżenie jakości żerowisk i powstanie bariery pomiędzy noclegowiskiem, a żerowiskiem.

Sąd I instancji zaznaczył, że po uzyskaniu postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. inwestor uzupełnił materiał dowodowy sprawy poprzez przedłożenie Burmistrzowi Miasta i Gminy Wysoka oceny wpływu planowanej farmy wiatrowej "B." na ornitofaunę obszaru D., autorstwa J. G., P. G. oraz sprawozdania z dodatkowych badań ornitologicznych przeprowadzonych we wrześniu i październiku 2013 r., zawierającego szczegółowe informacje dotyczące występowania gatunków, uznanych za kluczowe dla sprawy w postanowieniu RDOŚ w Poznaniu z dnia [...] września 2013 r., z opinii firmy ansee consulting M. J. w zakresie gatunków uznanych za kluczowe w postanowieniu RDOŚ w Poznaniu z dnia [...] września 2013 r. wraz z oceną oddziaływania inwestycji na te gatunki oraz odniesieniem się do zebranego dotychczas materiału dowodowego. Inwestor przedłożył nadto dodatkowe raporty z badań ornitofauny celem oceny oddziaływania farmy wiatrowej w pobliżu miejscowości W. w gminie W. za okresy: wrzesień - listopad 2013 r. – raport I, listopad 2013 r. - luty 2014 r. - raport II i luty - kwiecień 2014 r. – raport III.

Nadto inwestor zmodyfikował swój wniosek poprzez ograniczenie planowanej inwestycji do 14 turbin i przedłożył mapę przedstawiającą rozmieszczenie planowanych turbin wiatrowych z wyróżnieniem turbin, z których budowy zrezygnowano. W dniu [...] grudnia 2014 r. inwestor złożył pismo, w którym doprecyzował wniosek w związku z obniżeniem wysokości dwóch spośród 14 planowanych turbin, do którego dołączył analizę akustyczną, natomiast [...] stycznia 2015 r. złożył dodatkowe wyjaśnienia dotyczące maksymalnej wysokości wież turbin, maksymalnych średnic wirników oraz łącznej wysokości poszczególnych turbin.

Sąd przytoczył argumentację Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu zawartą w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], którym została uzgodniona realizacja przedsięwzięcia, określono jej warunki oraz nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Organ uzgadniający wskazał m.in. że ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na najbardziej narażone grupy zwierząt, tj. ptaki i nietoperze została dokonana na podstawie wyników przedrealizacyjnego monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego. Monitoring ornitologiczny i chiropterologiczny prowadzono w okresie wrzesień 2009 - sierpień 2010, a ich wyniki zawarto w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (E., P., grudzień 2012). Dodatkowo wykonano monitoring ornitologiczny w okresie wrzesień 2013 - kwiecień 2014, obejmujący gatunki migrujące. Dane z tego monitoringu posłużyły do szczegółowej oceny wpływu inwestycji na poszczególne gatunki ptaków. Na ich podstawie zweryfikowano planowaną do wybudowania liczbę turbin wiatrowych. Z powyższego opracowania wynika, że na terenie planowanej farmy nie stwierdzono istotnych żerowisk gęsi i żurawia. Gatunki te wykorzystywały przestrzeń w obrębie farmy (głównie w osi północ - południe) przelatując z noclegowisk w dolinie Noteci na żerowiska. Z tego względu zrezygnowano z budowy 6 turbin wiatrowych w części zachodniej farmy co pozwala na zachowanie wolnego pasa przestrzeni o szerokości ponad 4 km pomiędzy turbinami planowanymi w ramach analizowanego przedsięwzięcia oraz turbinami dwóch farm w jego sąsiedztwie. Umożliwi to swobodny przelot ptakom na żerowiska i zapewni zachowanie większość żerowisk gęsi i żurawi, na których notowano ptaki w latach poprzednich.

Zdaniem Sądu I instancji analiza powyższych postanowień RDOŚ w Poznaniu z dnia [...] września 2013 r. oraz z dnia [...] stycznia 2015 r. wskazuje, iż w pierwszym z nich organ współdziałający nie zaaprobował jako wystarczające ustaleń poczynionych w oparciu monitoring ornitologiczny i chiropterologiczny prowadzony w okresie wrzesień 2009 - sierpień 2010, zaś w drugim (pozytywnym dla inwestora), uznał za wystarczające ustalenia poczynione w oparciu o dodatkowy monitoring przeprowadzony w okresie wrzesień 2013 - kwiecień 2014 r.

Z pierwszego z tych postanowień nie wynika, czy i dla jakiego okresu koniecznym jest przeprowadzenie dodatkowego monitoringu, zaś w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2015 r. znajduje się wprawdzie przywoływany przez uczestnika postępowania zapis, iż Regionalny Dyrektor uznał wszystkie zebrane w toku postępowania materiały za wystarczające do zajęcia stanowiska w przedmiotowej sprawie, jednakże powyższe stanowisko nie zostało przez organ współdziałający w żaden sposób uargumentowane, w tym w szczególności brak jest w tymże postanowieniu informacji co do przyczyn uznania za wystarczające przeprowadzenia dodatkowego monitoringu ornitologicznego w okresie wrzesień 2013 - kwiecień 2014 r., a więc nie obejmującego okresu wiosenno-letniego (miesiące maj- sierpień).

Sąd I instancji podkreślił, że okoliczności tej nie wyjaśniono także w żaden sposób w uzasadnieniu decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Wysoka z dnia [...] lutego 2015 r., jak też w uzasadnieniu decyzji organu II instancji z dnia [...] września 2015 r.

WSA w Poznaniu stwierdził, że ustalenie powyższej okoliczności ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, albowiem wpływa na ocenę kompletności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oparciu o który wydano zaskarżone rozstrzygnięcie. Brak wyjaśnienia przesłanek jakimi kierowały się organy administracji uznając za wystarczające ograniczenie uzupełniającego monitoringu ornitologicznego jedynie do 8 miesięcy (okres wrzesień 2013 - kwiecień 2014 r.), uniemożliwia przy tym sądowi kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w tym zakresie, albowiem samodzielna ocena tej okoliczności przez sąd wymagałaby posiadania wiadomości specjalnych z zakresu ornitologii.

Sąd zaznaczył, że nie kwestionuje co zasady ograniczenia monitoringu uzupełniającego jedynie do okresu wrzesień - kwiecień, albowiem nie jest w stanie wykluczyć, iż to jedynie ten okres jest istotnym dla oceny wpływu planowanej inwestycji na występujące na tym obszarze gatunki ptactwa, lecz jednocześnie wobec braku precyzyjnego wyjaśnienia tej okoliczności przez organy nie jest w stanie zagadnienia tego samodzielnie ocenić.

Mając powyższe na uwadze Sąd w pkt II wyroku uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, 77 i 80 K.p.a. polegającym na braku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w jego całokształcie oraz art. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których uznano za wystarczające przeprowadzenie uzupełniającego monitoringu ornitologicznego jedynie co do okresu 8 miesięcy od września do kwietnia, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do argumentacji podnoszonej przez uczestnika postępowania – A. Sp. z o.o. Sąd I instancji wskazał, iż choć trafne są twierdzenia Spółki, że obowiązujące przepisy prawa nie określają sposobu przeprowadzania inwentaryzacji przyrodniczej, w tym badania w zakresie ornitologii, co oznacza, że inwestor nie był zobowiązany do przeprowadzenia badania ściśle zdefiniowaną metodyką, to jednak z okoliczności tej nie można wyprowadzać wniosku, że ustalenia czynione w tym zakresie przez organy mogą mieć charakter dowolny i arbitralny, względnie, że organy muszą zaaprobować każde przedstawione przez inwestora opracowanie.

Przedkładane w toku postępowania przez strony dowody podlegają ocenie co do ich rzetelności i zgodności ze standardami wiedzy fachowej obowiązującymi w danej dziedzinie. Właściwy do dokonania tej oceny organ dysponujący odpowiednią wiedzą fachową winien przy tym nie tylko dać wyraz tej ocenie, lecz nadto stanowisko swoje uzasadnić w sposób umożliwiający weryfikację, czy przeprowadzona ocena dowodu nie miała charakteru dowolnego i arbitralnego. Co za tym idzie, w ocenie Sądu, nie sposób było za wystarczające uznać gołosłownego stwierdzenia organu, że zgromadzony materiał jest wystarczający do poprawnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie ochrony przyrody.

Sąd I instancji uznał, że bez znaczenia pozostaje także podnoszona przez uczestnika postępowania okoliczność, że łączny czas wykonywania monitoringów w przedmiotowym postępowaniu wyniósł 1 rok i 8 miesięcy i był to okres znacznie dłuższy niż zalecany w wytycznych Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska dotyczących oddziaływania elektrowni wiatrowych na ptaki i co za tym idzie spełniał wszelkie wymogi sformułowane w tych wytycznych.

Sam czas wykonywania określonego monitoringu nie jest jedyną okolicznością istotną dla oceny czy oparty na nim raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został wykonany prawidłowo (to jest zgodnie wymogami wiedzy fachowej z danej dziedziny – w niniejszej sprawie ornitologii), albowiem poza czasem trwania monitoringu istotne znaczenie ma także jego kompletność, w tym jak w niniejszej sprawie objęcie nim wszystkich gatunków ptaków występujących na danym obszarze. Taka właśnie sytuacja miała zresztą miejsce w niniejszej sprawie, gdzie wydając postanowienie z dnia [...] września 2013 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał wyraźnie na brak ustosunkowania się w raporcie do wskazywanej w literaturze okoliczności, że teren inwestycji stanowi istotne w skali kraju i regionu żerowisko gęsi, żurawi oraz łabędzia czarnodziobego, a brak kompletności raportu w tym zakresie spowodował, iż w ocenie organu nie można było wykluczyć znacząco negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na etapie eksploatacji na populację żurawia, gęsi i łabędzia krzykliwego, poprzez obniżenie jakości żerowisk i powstanie bariery pomiędzy noclegowiskiem i żerowiskiem.

To właśnie brak ujęcia w pierwotnym raporcie powyższych okoliczności spowodował konieczność jego uzupełnienia, co jak się okazało wymagało także uzupełnienia przeprowadzonego monitoringu ornitologicznego. Skoro zaś pierwotnie przeprowadzony w okresie dwunastomiesięcznym monitoring wymagał uzupełnienia, to sam fakt jego przeprowadzenia nie może być uznany za dowód spełnienia zaleceń Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska dotyczących tej materii.

Sąd podkreślił, iż ewentualne wytyczne, bądź zalecenia Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska dotyczące sposobu badania oddziaływania elektrowni wiatrowych na ptaki nie stanowią przepisów prawa powszechnie obowiązującego i co za tym idzie nie są znane orzekającemu w sprawie Sądowi z urzędu, a jednocześnie strona nie wniosła o przeprowadzenie dowodu z tegoż dokumentu, jak i nie wskazała z jakich konkretnie zawartych w nim postanowień wynika, że ocena dowodu z raportu oddziaływania na środowisko oraz dołączonych do niego dokumentów została przez orzekające w sprawie organy przeprowadzona prawidłowo.

Sąd I instancji zauważył, iż zarówno w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jak i w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2017 r. strona podejmuje próbę wykazania przesłanek, dla których ograniczono okres objęty uzupełniającym monitoringiem do jedynie ośmiu miesięcy. Strona usiłuje zatem w tym zakresie zastąpić orzekające w sprawie organy administracji, które okoliczność tę – jak wskazano powyżej – winny wyjaśnić samodzielnie w uzasadnieniach swoich orzeczeń.

Podnoszone przez stronę argumenty nie mają przy tym charakteru odwołania się do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej, lecz stanowią powołanie się na wiedzę fachową z dziedziny ornitologii dotyczącą tego, że okres pominięty w monitoringu uzupełniającym stanowił okres lęgowy, dla gęsi, łabędzia i żurawia (a więc gatunków brak uwzględnienia, których w raporcie legł u podstaw negatywnego dla strony rozstrzygnięcia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r.), zaś w okresie tym, to jest w okresie lęgowym żurawie i łabędzie przebywają na stanowiskach lęgowych poza obszarem oddziaływania planowanej inwestycji, zajmują się wychowywaniem piskląt i nie dokonują przelotów na żerowiska, w czasie których mogłyby trafić na przeszkodę w postaci projektowanej inwestycji, natomiast gęsi białoczelna i zbożowa mają w tym czasie stanowiska lęgowe poza terenem Polski, co powoduje, że badanie przelotów w tym okresie jest bezcelowe.

Dalej wskazano, iż Sąd nie dysponując wiedzą fachową z dziedziny ornitologii oraz nie posiadając prawnej możliwości posiłkowania się w tym zakresie dowodem z opinii biegłego, przeprowadzenie którego w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest niedopuszczalne, nie jest w stanie ocenić prawidłowości tych wyjaśnień.

Według Sądu I instancji istota stwierdzonych w postępowaniu uchybień jakich dopuściły się orzekające w sprawie organy administracji polegała właśnie na tym, iż w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej decyzji, jak i postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2015 r., zabrakło tego rodzaju rozważań, jak te przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej i piśmie procesowym strony z dnia [...] stycznia 2017 r., które wyjaśniałyby wynikające z wiedzy fachowej przesłanki faktyczne, dla których za wystarczające uznano przeprowadzenie uzupełniającego monitoringu ornitologicznego ograniczonego do okresu wrzesień 2013 – kwiecień 2014 r.

Wobec stwierdzenia, że ocena treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i dokumentów go uzupełniających wymaga wiedzy specjalistycznej, oczywistym jawi się, iż organem posiadającym fachową kompetencje do jej dokonania jest w pierwszym rzędzie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska.

Uchybienie wskazanym wyżej przepisom postępowania przez orzekające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławczego polegało zatem w praktyce na niedostrzeżeniu wskazanej wyżej niekompletności uzasadnienia postanowienia uzgadniającego Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu z dnia [...] maja 2015 r. i na braku zwrócenia się do tego organu o jego uzupełnienie w tym zakresie.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skoro postanowienie uzgadniające o jakim mowa w art. 77 ust. 3 ustawy środowiskowej nie jest zaskarżalne, to na organie administracji wydającym decyzję w sprawie ciąży obowiązek weryfikacji stanowiska organu współdziałającego. To organ administracji I (wójt, burmistrz, prezydent), względnie II instancji ponosi ostateczną odpowiedzialność za końcowy wynik postępowania.

Zdaniem Sądu rozpatrując odwołania stron Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno zwrócić się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu o reasumpcję postanowienia z dnia [...] maja 2015 r. celem wyjaśnienia przez ten organ, czy, a jeśli tak to z jakich przyczyn wystarczającym było ograniczenie monitoringu uzupełniającego do okresu wrzesień 2013 - kwiecień 2014 r., a więc przeprowadzenie go z wyłączeniem miesięcy letnich.

W dalszej części uzasadnienia wyroku Sąd I instancji przedstawił szczegółowo argumenty, które stanęły u podstaw uznania za niezasadne pozostałych podniesionych w skardze P. M. zarzutów odnośnie zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. Sp. z o.o. z siedzibą w P., zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi w trybie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 i art. 8 K.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile na podstawie błędnego przyjęcia, iż organ naruszył przepisy postępowania - art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i wyczerupjącego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w jego całokształcie oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których uznano za wystarczające przeprowadzenie uzupełniającego monitoringu ornitologicznego jedynie do okresu 8 miesięcy od września do kwietnia, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ wyjaśnił wszystkie okolicznościu sprawy, wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 K.p.a.

Na podstawie tak postawionych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonmego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Pozaniu. Skarżąca kasacyjnie wystąpiła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpozanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentów tj. postanowienia RDOŚ w Pozaniu z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia RDOŚ w Poznaniu z dnia [...] maja 2015 r. znak: [...] oraz postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy Wysoka z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści uzasadnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] lipca 2015 r. znak: [...] wydanych odnośnie przedsięwzięcia, którego dotytczy niniejsza sprawa.

Ponadto skarżąca kasacyjnie domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w trybie autokontroli przez WSA w Poazniau, przeprowadzenia dowodu z ww. postanowień na okoliczności w nich wskazane i ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wbrew temu co twierdzi Wojewódzki Sąd Administracyjny Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska nie poprzestał jedynie na gołosłownym stwierdzeniu, że zgromadzony materiał jest wystarczający do poprawnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie ochrony przyrody, tylko stanowisko swoje szeroko uzasadnił, odnosząc się do wszelkich aspektów, które dla tej oceny mają istotne znaczenie. W daleszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczone zostały argumenty potwierdzające powyższe stanowisko.

Wskazano, że monitoring uzupełniający wykonany był w takim zakresie, jaki wynikał, z pisma Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2013r., w którym RDOŚ nakazał uzupełnienie raportu o oddziaływaniu na środowisko. Przy tym, RDOŚ nakazał to uzupełnienie uwzględniając zastrzeżenia innych uczestników postępowania. Podkreślić należy, że RDOŚ nie domagał się uzupełnienia raportu w zakresie obejmującym okres lęgowy gęsi, żurawia i łabędzia. Nieujęty w zakresie monitoringu uzupełniającego okres maj - sierpień został wykonany w roku 2010. Na etapie uzgadniania inwestycji brak było uwag dotyczących okresu lęgowego. Należy podkreślić, że w okresie lęgowym żurawie, łabędzie przebywają na swoich stanowiskach lęgowych poza obszarem oddziaływania projektowanej inwestycji, zajmują się wychowywaniem piskląt i nie dokonują przelotów na żerowiska, w czasie których mogłyby natrafić na przeszkodę w postaci projektowanej inwestycji, więc badania przelotów w tym okresie jest bezcelowe. Natomiast gęsi z gatunków będących przedmiotem zainteresowania RDOŚ (gęś białoczelna i gęś zbożowa) mają w tym czasie swoje stanowiska lęgowe poza terytorium Polski.

Zakres, który obejmował dodatkowy monitoring w całości pokrywał okres, kiedy na terenie inwestycji przebywają migrujące i zimujące blaszkodziobe i żurawie, czyli okres od października do marca. Zebrane w tym czasie dane pozwoliły na wyjaśnienie wszelkich uwag powstałych po zakończeniu pierwszego monitoringu. Z tego względu nie było potrzeby prowadzenia kolejnego monitoringu na przestrzeni całego roku. W ocenie strony skarżącej, analiza uzasadnienia postanowienia uzgadniającego RDOŚ w pełni pozwala na weryfikację tego dowodu.

Spółka podziela pogląd WSA w Pozaniu, że sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i dokumentów go uzupełniających, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej, a ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe ( str. 31 uzasadnienia wyroku ). Jednak w jej ocenie Sąd I instancji wykroczył poza swoje kompetencje, które w tym fragmencie w sposób prawidłowy określił. Zadaniem Sądu było więc zbadanie raportu pod względem formalnym i stwierdzenie, czy raport ten spełnia, czy nie spełnia wymagań ustawowych wynikających z art. 66 ust 1 ustawy środowiskowej. W ocenie strony skarżącej, przedmiotowy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, łącznie z jego uzupełnieniami, sporządzony został z uwzględnieniem specjalistycznej wiedzy, jest kompletny pod względem formalnym, odnosi się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia i wskazuje, jakie obowiązują w tym zakresie standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. Spełnia zatem wszelkie wymagania, o których mowa w art. 66 ustawy środowiskowej. Tak też uznał Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska opisując w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] maja 2015 r. wszystkie zebrane w toku postanowienia materiały i dowody. Tymczasem Sąd I instancji uznał to uzasadnienie za niekompletne ponieważ, z tego uzasadnienia nie wynikało wprost kiedy dokładnie gęsi zbożowe, gęsi białoczelne oraz żurawie migrują. Sąd I instancji domyśla się, że okres migracji przypada na okres objęty monitoringiem uzupełniającym, jednak wprost takiego stwierdzenia w uzasadnieniu postanowienia RDOŚ nie znalazł. Zdaniem strony skarżącej, kwestia właściwego czasu trwania monitoringu uzupełniającego gatunków migrujących stwierdzonych na analizowanym terenie planowanej farmy wiatrowej jest kwestią do oceny przez organ merytorycznie zajmujący się oceną oddziaływania na środowisko, a Sąd I instancji uchylając decyzję SKO z uwagi na to, że w uzasadnieniu postanowienia RDOŚ nie zostało wprost napisane kiedy migrują gęsi i żurawie wykracza poza zakres kontroli sądowej.

Skarżący kasacyjnie w związku z treścią uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2017r. (powinno być 18 stycznia) w związku z wątpliwościami Sądu w zakresie czasu trwania monitoringu uzupełniającego, zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy Wysoka, w trybie art. 113 § 2 k.p.a, o wyjaśnienie decyzji w tym zakresie. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017r. znak. [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu wyjaśnił, że wyniki ośmiomiesięcznego dodatkowego monitoringu przedrealizacyjnego organ uznał za wystarczające, ponieważ stanowiły one uzupełnienie danych przedstawionych w raporcie o oddziaływaniu przedmiotowej inwestycji na środowisko z grudnia 2012 r. Dotyczyły one wyłącznie gatunków migrujących, stwierdzonych na analizowanym terenie, w tym gęsi zbożowych Anser fabalis, gęsi biało czelnych Anser albifrons i żurawi Grus grus, czyli populacji będących przedmiotem ochrony specjalnej ochrony ptaków D. Celem tego monitoringu było zbadanie, czy na terenie planowej farmy występują istotne żerowiska tych gatunków. Migracje gęsi i żurawi odbywają się w okresie, w którym Inwestor przeprowadził dodatkowy monitoring, zatem jego wyniki były wystarczające do szczegółowej oceny wpływu inwestycji na ich populacje. Podobne wyjaśnienie jest zawarte w postanowieniu Burmistrza Miasta i Gminy Wysoka z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie [...].

W ocenie strony skarżącej, wydane postanowienia o wyjaśnieniu wątpliwości co do treści decyzji są częścią postępowań administracyjnych, których prawidłowość kontroluje sąd administracyjny w niniejszym postępowaniu, bowiem - jak podkreśla się w orzecznictwie - organ wydając postanowienie o wyjaśnieniu decyzji administracyjnej w trybie art. 113 § 2 k.p.a. nie może wyjść poza treść dokonanego rozstrzygnięcia, ani też nie może takiego rozstrzygnięcia uzupełniać. Zatem wyjaśnienia stanowią jedynie bardziej precyzyjne ujęcie treści, która wrozstrzygnięciu już się znajduje.

Skoro jedyną przyczyną uchylenia decyzji SKO (tak to rozumie skarżący ), jest zarzucany przez Sąd brak wskazana w decyzji przyczyn, dla których uznano za wystarczające przeprowadzenie uzupełniającego monitoringu ornitologicznego jedynie co do okresu 8 miesięcy od września do kwietnia, to w świetle wyjaśnień RDOŚ i Burmistrza Miasta i Gminy Wysoka, wydaje się celowe skorzystanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z trybu autokontroli przewidzianego w art. 179a p.p.s.a. i przeprowadzenie dowodu z ww. dokumentów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zauważyć należy, że przedmiotem niniejszego postępowania było dokonanie oceny czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] września 2015 r. nr. [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Wysoka z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowń zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą "B." na terenie Gminy W. w rejonie miejscowości T., M., K. i C. odpowiada prawu.

SKO w Pile kontrolując zaskarżoną decyzję organu I instancji uznało, że została ona wydana zgodnie z procedurą administracyjną tj. zasadami K.p.a. oraz wymogami proceduralnymi ustawy środowiskowej. Spełniała wymogi art. 82 ust. 1 ustawy środowiskowej. Została pozytywnie uzgodniona przez RDOŚ w Pozaniu oraz pozytywnie zaopiniowana przez PPIS w Pile. Organ odwoławczy podzielił ustalenia dokonane przez organ niższej instancji w szczególności w zakresie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na ptaki i nietoperze. Jak wynikało bowiem z przeprowadzonej na potrzeby wydania decyzji środowiskowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, na którą składa się m.in. raport odziaływania na środowisko a także wyniki uzgodnień z organami wyspecjalizowanymi w postaci postanowień RDOŚ i PPIS, planowana inwestycja w wariancie przewidzianym do realizacji nie będzie miała znacząco negatywnego wpływu na populację ptaków i nietoperzy.

Stanowisko to wynikało przede wszystkim z postanowienia RDOŚ w Pozaniu z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], którym uzgodniono realizację ww. przedsięwzięcia określając warunki przy zachowaniu, których nie wystąpi zagrożenie dla środowiska.

Sąd I instancji uzał, że dokonane przez RDOŚ uzgodnienie zostało oparte na niekompletnym materiale dowodowym bowiem w jego ocenie uzasadnienie postanowienia nie zawiera szczegłówego wyjaśnienia dlaczego organ uznał za wystarczające w sprawie dokonane przez inwestora, po wydaniu przez RDOŚ postanowienia odmawiającego uzgodnienia z [...] września 2013 r., uzupełnienie materiału dowodowego, które zawierało monitoring ornitologiczny wskazany przez RDOŚ jedynie za okres 8 miesięcy to jest od września 2013 r. do kwietnia 2014 r.

W ocenie NSA, szczegółowe wykazanie motywów podjętego przez organ uzgadniający stanowiska sprowadzającego się do oceny, że organ ten dla analizowanego przedsięwzięcia nie przewiduje zancząco negatywnego wpływu jego realizacji na etapie budowy i ekspoloatacji na obszary chronione oraz na gatunki chronione, nie było konieczne dla uznania, że stanowisko to miało uzasadnione podstawy a nie było dowlone czy arbitralne oraz pozwala uznać, że oparte zostało na materiale wystarczającym oraz kompletnym pozwalającym na tego rodzaju stwierdzenie. Z analizy treści postanowienia RDOŚ w Pozaniu z [...] maja 2015 r. wynika, że organ wskazuje powody pozytywnego stanowiska. Wskazuje bowiem, że położenie inwestycji poza obszarami chronionymi, na gruntach użytkowanych rolniczo a zwłaszcza z uwagi na wnioski płynące z przeprowadzonych monitoringów przedrealizacyjnych oraz wnioski z oceny wpływu przedsięwzięcia na elementy przyrodnicze nie przewiduje się znacząco negatywnego wpływu na obszary i gatunki chronione. Wyjaśnienie kwestii dlaczego organ uznał, że dodatkowy monitoring ornitologiczny przeprowadzony przez inwestora w okresie 8 miesięcy od września 2013 r. do kwietnia 2014 r. a nie 12 miesięcy jak we wcześniej przeprowadzonym monitoringu ornitologicznym i chriopterologicznym za okres od września 2009 do sierpnia 2010 r. był wystarczający dla wydania pozytywnego uzgodnienia środowiskowego dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie było konieczne. RDOŚ jest organem wyspecjalizowanym w ochronie środowiska i prowadząc postępowanie uzgodnieniowe w ramach oceny odziaływania przedsięwzięcia na środowisko na potrzeby wydania decyzji środowiskowej ma wyłączną kompetencję do wypowiadania się w sposób merytoryczny co do materiału zgromadzonego w sprawie pod kątem jego przydatności dla oceny zagrożeń realizacji planowanej inwestycji dla środowiska. Tylko on może oceniać przedłożony mu raport o odziaływaniu na środowisko i formułować potrzebę jego uzupełnienia w niezbędnym dla dokonania uzgodnienia zakresie. Żaden inny organ np. organ prowadzący postępowanie główne ws. decyzji środowiskowej czy organ odwoławczy a tym bardziej Sąd nie są uprawnione do kontrolowania merytorycznej poprawności raportu a w konsekwencji oceny merytorycznej tego raportu przez RDOŚ a następnie dokonanego uzgodnienia. Organy administracji czy też sąd mogą jedynie ocenić raport i dokonane w oparciu o ten dokument uzgodnienie pod względem formalnym czy zawiera przewidziane prawem elementy.

W ocenie NSA, domaganie się przez Sąd aby RDOŚ wykazał dlaczego uznał dodatkowy monitoring ornitologiczny za 8 miesięcy wystarczający dla dokonania pozytywnego uzgodnienia wykracza poza zakres sprawowanej przez Sąd konroli legalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji i tym samym nie mogło być podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji SKO.

Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie wyspecjalizowany organ ochrony środowiska uznał, że nie jest możliwe uzgodnienie w oparciu o przedłożony mu raport zawierający monitoring ornitologiczny i chiropterologiczny na obszarze planowanej inwestycji za okres od września 2009 do VIII 2010 r. i wskazał, że powodem tego było nieprzedstawienie materiałów pozwalających określić wpływ inwestycji na znajdujące się na tym właśnie obszarze żerowisko migrujących żurawi, gęsi i łabędzi czarnodziobych, które podlegają szczególnej ochronie ptaków Natura 2000 dla obszaru D. Konsekwencją tego była odmowa uzgodnienia.

Inwestor wiedział zatem do jakich kwestii (migracji wskazanych gatunków) musi odnieść się aby możliwa była ocena odzdiaływania inwestycji na środowisko. Zasadniczo dotyczyć to miało wpływu farmy wiatrowej jedynie na miejsce żerowania migrujących gatunków ptaków. Organ podkreślił, że teren inwestycji pokrywa się z miejscem ich żerowania.

Inwestor na tę okoliczność przedłożył przy piśmie z dnia [...] paździrnika 2013 r. nowe dowody tj. dokument pod nazwą "Ocena wpływu planowanej farmy wiatrowej "Bądecz" na ornitofaunę obszaru D. J. G, P. G, 2013 r.; Sprawozdanie z dodatkowych badań ornitologicznych przeprowadzonych we wrześniu i październiku 2013 r. - zawierające szczegółowe informacje dotyczące występowania gatunków, uznanych za kluczowe dla sprawy w postanowieniu RDOŚ w Poznaniu z dnia [...] września 2013 r.; Opinię firmy ansee consulting M. J. w zakresie gatunków uznanych za kluczowe w postanowieniu RDOŚ w Poznaniu z dnia [...] września 2013 r. wraz z oceną oddziaływania inwestycji na te gatunki oraz odniesieniem się do zebranego dotychczas materiału dowodowego. W dniu [...] lipca 2014 r. do RDOŚ wpłynęło od inwestora pismo wyjaśniające, do którego załączono Raport z badań ornitofauny celem oceny oddziaływania farmy wiatrowej w pobliżu miejscowości Wysoka w gminie Wysoka - Raport I (okres wrzesień - listopad 2013 r.), Raport z badań ornitofauny celem oceny oddziaływania farmy wiatrowej w pobliżu miejscowości Wysoka w gminie Wysoka - Raport II (okres listopad 2013 r. - luty 2014 r.), Raport z badań ornitofauny celem oceny oddziaływania farmy wiatrowej w pobliżu miejscowości Wysoka w gminie Wysoka - Raport III (okres luty - kwiecień 2014 r.), oraz mapę przedstawiającą rozmieszczenie planowanych turbin wiatrowych z wyróżnieniem turbin, z których budowy zrezygnowano.

RDOŚ w Poznaniu wydając postanowienie z dnia [...] maja 2015 r. doszedł zatem do wniosku, że po uzupełnieniu materiału dowodowego wyjaśnione zostały wszystkie kwestie mające wpływ na dokonanie uzgodnienia w zakresie oceny odziaływania planowanej inwestycji na środowisko. Przyjął tym samym, że monitoring ornitologiczny przeprowadzony za okres od września 2013 r. do kwietnia 2014 r. jest adekwatny dla oceny oddziaływania przedsięwzięcia na zagrożenie dla żerujących na terenie inwestycji migrujących gatunków żurawi, gęsi i bocianów czarnodziobych, co poprzednio nie zostało wyjaśnione i stało się powodem odmowy uzgodnienia.

Pierwszy monitoring ornitologiczny i chiropterologiczny za okres 12 miesięcy nie wskazywał na zagrożenia dla żerowisk migrujących żurawi, gęsi i łabędzi czarnodziobych a skoro tak to do wyłącznej oceny RDOŚ należało stwierdzenie w oparciu o dodatkowe wyjaśnienia inwestora i przedłożone przez niego opracowania czy kwestia powyższa została wyjaśniona. RDOŚ uznał, że przedstawiony materiał te kwestie wyjaśnił i mógł zająć stanowisko w sprawie. Dociekanie jakie były tego motywy i czy były one właściwe jest wchodzeniem w kompetencje organu specjalistycznego, do czego żaden z organów prowadzących postępowanie w przedmiocie decyzji środowiskowej nie ma kompetencji bowiem nie ma takiej wiedzy. Nikt inny nie był władny merytorycznie ocenić przydatności zgromadzonego materiału dla uzgodnienia warunków środowiskowych realizacji przedmiotowej inwestycji. Tym samym dla kontroli legalności przez sąd rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie przez SKO w Pile nie mogło mieć znaczenia jakie powody stanęły u podstaw wydania pozytywnego uzgodnienia. Kontrola organu głównego I oraz II instancji sprowadzała się wyłącznie do oceny formalnej uzgodnienia. Natomiast podniesione przez Sąd I instancji uchybienie uzgodnienia poprzez brak wykazania konkretnych podstaw uznania dodatkowego monitoringu za wystarczający dla pozytywnego uzgodnienia wkracza w merytoryczne uprawnienia organu specjalistycznego. Nie można zarzucić SKO w Pile wadliwości decyzji skoro organ ten nie był kompetentny tak jak organ I instancji wchodzić w kompetencje organu uzgadniającego. Organy administracji oceniły formalną prawidłowość dokonanego uzgodnienia i nie stwierdziły w tym zakresie uchybień. Natomiast ocena merytorycznych podstaw uzgodnienia, do czego zobowiązuje się SKO w Pile w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji, nie należało do jego kompetencji. Zatem nie jest prawidłowe czynienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania art. 7, 77 i 80 K.p.a. przy wydaniu zaskarżonej decyzji skoro organ odwoławczy nie był uprawniony do ingerowania w merytoryczne podstawy uzgodnienia.

Sąd I instancji nie miał zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit. c P.p.s.a. bowiem w istocie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w jego całokształcie oraz błędnego uzasadnienia. SKO w ramach swoich kompetencji oceniło czy inwestycja uzyskała pozytywne uzgodnienia. Natomiast nie było jego rolą ocena czy uzgodnienie miało podstawy w materiale zgromadzonym w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organ wyspecjalizowany.

Z tych powodów NSA uznał, że skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Zdaniem NSA, istota niniejszej sprawy została wyjaśniona zatem zasadnym było rozpozanie skargi.

Rozpoznając zarzuty skargi Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że są one pozbawione podstaw.

Wbrew temu co zarzuca Piotr Majka w pkt 1 i 2 swojej skargi organy umożliwiły czynny udział w prowadzonym przez siebie postępowaniu w przedmiocie decyzji środowiskowej wszystkim stronom postępowania poprzez uwzględnianie składanych przez nie pism. Efektem tego stanu rzeczy była w szczególności odmowa uzgodnienia przez RDOŚ w ramach prowadzonej oceny odziaływania na środowisko. Aktywność stron postępowania spowodowała, że inwestor musiał uzupełnić materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i zająć stanowisko co do zgłoszonych porzez strony wątpliwości. Miało to swój wymierny skutek bowiem inwestor w wyniku uzupełniającego monitoringu ornitologicznego skorygował zakres planowanej inwestycji rezygnując z realizacji 6 turbin wiatrowych. Organy co prawda nie uwzględniły stanowiska stron w całości jednak nie świadczy to w zaden sposób, że wysuwane przez nie żądania i wnioski nie były poddawane ocenie. Samo to, że inwestor zobligowany był wyjaśniać sygnalizowane przez strony wątpliwości przeczy tezie, że organy bezkrytycznie przyjmowały tylko stanowisko inwestora.

Z ww. powodów chybiony jest zarzut nr 6 skargi z akt sprawy wynika, że organy reagowały na każde zastrzeżenia zgłaszane przez storony postępowania i wymuszały na inwestorze ustosunkowanie się do zgłaszanych w ich pismach wątpliwości.

Nie jest zasadny zarzut oparcia decyzji na raporcie, który nie zawierał należycie przedstawionych racjonalnych wariantów alternatywnych dla inwestycji, w tym najkorzystniejszego dla środowiska zwłaszacza w sytuacji ograniczenia inwestycji do 14 turbin wiatrowych. Wbrew zarzutom skargi prowadzone w sprawie postępowanie zawierało wskazanie wariantów alternatywnych innnych niż tzw. wariant zerowy. NIe możnma też przedstawionych wariantów uznać za warianty pozorne.

Sporządzenie nowego raportu z uwagi na ograniczenie zakresu przedsięwzięcia w stosunku do zamierzenia pierwotnego nie było konieczne. W ocenie NSA ten nowy zakres przedsięwzięcia był wynikiem ustaleń dokonanych zarówno w oparciu o już przedłożony raport jak i raport uzupełniający. Skoro tak to stworzenie kolejnego raportu było pozbawione podstaw. Nowy zakres inwestycji został wymuszony m.in. wynikami raportu uzupełniającego, który wskazywał, że realizacja przedsięwzięcia w pierwotnym kształcie stanowi realne zagrożenie dla migracji i żerowania ptaków objętych specjalną ochroną Natura 2000. Także całokształt dowodów zebranych w sprawie i dokonane w oparciu o ten materiał ustalenia uzasadniały modyfikację zakresu inwestycji jak to uczynił inwestor. Realizacja organiczonej do 14 turbin inwestycji okazała się kolejnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska.

Wbrew zarzutom skargi zaskarżona decyzja nie została oparta na niekompletnym raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko tj. w zakresie oceny efektu kumulowania się oddziaływań sąsiadujących z planowaną inwestycją innych farm wiatrowych. Organy w uazasadnieniu decyzji poddały analizie skumulowaną emisję hałasu przez trubiny objęte inwestycją i przez te planowane sąsiadujące. Oceniono także skumulowany wpływ farm na trasy przelotów ptactwa. Wykazano, że nie występuje skumulowane oddziaływanie tej inwestycji z farmą margonin odległą o około 30 km od planowanej inwestycji. Skarżący w skardze ani w odwołaniu nie przedsawił argumentów, które uzasadniałyby twierdzenie o skumulowanym oddziaływaniu ww. farm.

Za niezasadne należy uznać twierdzenie skarżącego, że odległość farmy od zabudowy siedliskowej wynosząca 500 m jest zbyt mała, bowiem nie przedsytawiono jakiejkolwiek argumentacji uzasadniającej takie stanowisko.

Raport oddziaływania na środowisko będacy podstawą wydanej decyzji właściwie wskazywał lokalizacje turbin. Zgłaszana przez skarżącego lokalizacja farmy w Omanie wystąpi dopiero gdy przyjęte w raporcie współrzędne geograficzne zamienimy tj. zamiast wartości szerokości geograficznej wpiszemy tam wartość długości geograficznej.

Zarzucana przez skarżącego wadliwość uzasadnienia decyzji poprzez nieprzytoczenie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie przemawia za uchyleniem zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. bowiem nie wykazano jaki miało to wpływ na rozstrzygniecie. Tylko wykazanie takiego wpływu uzasadnia uchylenie decyzji.

Okoliczność, że inwestycja będzie sąsiadowała z innymi farmami wiatrowymi mającymi powstać w sąsiedztwie, sąsiadowanie z obszarem ochrony Natura 2000 czy fakt występowania licznych prtaków chrononych na obszarze inwestycji nie daje podstaw do żadania przeprowadzenia ponownego monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego. Wobec tego zarzut naruszenia art. 77 ust. 5 w zw. z art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. a - c ustawy środowiskowej, które to przepisy nie odnoszą się do obowiązku sporządzania ponownego monitoringu czy uzupełnienia raportu jest chybiony.

Niezasadny był zarzut naruszenia przez organy art. 83 ust. 1 i 2 ustawy środowiskowej albowiem organy wydając decyzję nie miały obowiązku przeprowadzenia wskazanej w tym przepisie analizy porealizacyjnej. Wskazały jedynie na potrzebę jej przeprowadzenia w przyszłości. Przepisy te nie były podstawą orzekania w sprawie a zatem nie zostały naruszone.

Bezpodstawny jest zarzut braku wskazania w raporcie oddziaływania na środowisko współczynnika potencjalnej śmiertelności fauny w związku z realizacją farmy wiatrowej. Brak taki nie stanowi o wadliwości wydanej decyzji pod względem legalności albowiem żaden przepis nie nakłada na organ obowiązku zamieszczenia w raporcie takiego parametru. Podobnie należy ocenić zarzut, że organy nie rozważyły konieczności sporządzenia studium krajobrazu. W czasie wydania zaskarżonej decyzji żaden przepis prawa nie zobowiązywał inwestora do przeprowadzenia takiego studium a zatem brak obowiązku prawnego w tym zakresie nie wpływa na legalność wydanej decyzji.

Dla legalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie ma znaczenia fakt, że inwestor przed wystąpieniem o taką decyzję nie uzyskał praw do dysponowania wszystkimi nieruchomościami bezpośrednio lub pośrednio zajętymi przez planowaną inwestycję. Samo wskazanie miejsca realizacji inwestycji przez inwestora zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 1 a ustawy środowiskowej nie powoduje, że inwestor ma wykazać się tytułem prawnym do tej nieruchomości. Decyzja ta podobnie jak decyzja o warunkach zabudowy wbrew twierdzeniom skarżącego nie narusza prawa własności nieruchomości których dotyczy. Dla jej uzyskjania nie jest wymagane legitymowanie się prawem dysponowania nieruchomością na dany cel. Zgodne z prawem jest zatem wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestora, który występując o tę decyzje nie legitymuje się prawem do nieruchomości objętych inwestycją.

Mając na uwadze, że zarzuty skargi okazały się bezzasadne NSA, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji o oddaleniu skargi. O kosztach NSA orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.

Odnosząc się do rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 sentencji wyroku NSA wyjaśnia, że oddalenie skargi kasacyjnej w pozostałej części wynikało z faktu, iż skarżący kasacyjnie formułując skargę kasacyjną domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości wobec czego spełnienie tego żądania spowodowałoby również uchylenie pkt 1 zaskarżonego wyroku a tym samym w obrocie prawnym pozostałby wcześniej uchylony wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2016 r. By zapobiec takiej sytuacji NSA oddalił skargę kasacyjną w części, która miałaby doprowadzić do uchylenia pkt 1 zaskarżonego wyroku.