Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1500/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Sędziowie WSA Paweł Kornacki, Dorota Kozłowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J. K., K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej "k.p.a.", art. 17, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze

zm.), dalej "u.p.e.a." lub "ustawa egzekucyjna" utrzymał w mocy postanowienie

Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] nr [...] uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez K. K. (dalej także "zobowiązany") w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia [...] nr [...] (dalej "wierzyciel") obejmującego należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. przedstawił następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. K. i J. K. w oparciu o ww. tytuł wykonawczy Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia [...] obejmujący opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od IX/2014 do IX/2015 w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunku bankowego, dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A. zawiadomieniem z dnia [...]2016 r. nr [...], doręczonym wraz z odpisem tytułu wykonawczego dnia [...]2016 r.

Pismem z dnia 2 marca 2016 r. zobowiązany złożył w Urzędzie Skarbowym w M. zarzuty, uzupełnione pismami z dnia 16 i 25 marca 2016 r. (precyzującymi żądanie strony) wniesionymi także przez J. K., podnosząc bezpodstawne wystawienie tytułu wykonawczego, a w konsekwencji bezprawne prowadzenie egzekucji. Wskazał na bezprawność działań Gminy Z., akceptowanej jego zdaniem przez Urząd Skarbowy w M., który pozostaje zmowie z urzędnikami Gminy. Zobowiązany podkreślił, że zajęcie kont bankowych szkaluje jego dobre imię.

Kierując się wymogiem wynikającym z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przesłał zarzuty wierzycielowi celem zajęcia stanowiska, które wierzyciel wyraził postanowieniem z dnia [...] nr [...] o nieuwzględnieniu zarzutów, utrzymanym następnie w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...].

Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. postanowieniem

z dnia [...]nr [...] uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ egzekucyjny wyjaśnił, że jak stwierdził w swoim stanowisku wierzyciel, wysokość należnej opłaty za gospodarowanie odpadami zobowiązany wykazał w złożonej dnia 13 sierpnia 2013 r. deklaracji podając, iż nieruchomość położoną w Z., przy ul. [...] zamieszkuje [...] osób. W związku z tym, że zobowiązany nie złożył korekty tej deklaracji, ani też nie uiścił należnej opłaty, wystosowano do niego upomnienie, a po bezskutecznym oczekiwaniu na jego realizację, sporządzono tytuł wykonawczy i skierowano go do wykonania w trybie egzekucji administracyjnej.

Organ zaznaczył, że utrzymanie w mocy postanowienia wierzyciela wyrażającego jego stanowisko w sprawie zarzutów ostatecznym rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. umożliwiło w myśl założeń art. 34 § 4 u.p.e.a., wydanie orzeczenia konsekwentnie oddalającego zarzuty przez organ egzekucyjny.

W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie zobowiązany podniósł, że treść jego pism w ogóle nie jest czytana, zażądał zweryfikowania "całej korespondencji na ten temat i ustosunkowanie się merytorycznie od samego początku", a szczególnie wyjaśnienie, że "stało się coś ostateczne w toku postępowania administracyjnego", a co z odwołaniami w przypadku ich terminowości. Dodał, że w jego ocenie odwołanie nie wymaga uzasadnienia, a jego wniesienie wstrzymuje wykonanie decyzji, co nie nastąpiło w jego przypadku. Zażądał udowodnienia jego winy i braku terminowości z jego strony oraz udowodnienia terminowości pism do niego kierowanych.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. rozpatrując zażalenie merytorycznie na wstępie zacytował treść art. 34 § 1 u.p.e.a. podnosząc przy tym, że zobowiązany jako podstawę zarzutów wskazał bezpodstawność wystawienia tytułu wykonawczego, a w konsekwencji bezprawność prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzucił więc nieistnienie wykazanych w tytule wykonawczym zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ujęte w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Następnie cytując treść art. 34 § 4 u.p.e.a. zaakcentował, że organ egzekucyjny nie ma uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, gdyż tylko wierzyciel ma nie tylko takie prawo, ale wręcz wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. obowiązek, wypełnienie którego warunkuje rozpatrzenie zarzutów przez organ egzekucyjny. Podniósł dalej, że stanowisko wierzyciela udzielone w trybie powołanego wyżej przepisu zawarte zostało w postanowieniu z dnia [...] nr [...], którym uznano zarzuty zobowiązanego za bezzasadne, a jego stanowisko podtrzymało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...]nr [...].

Organ nadzoru zaznaczył, że deklaracja będąca podstawą prawną obowiązku objętego tytułem wykonawczym, złożona przez zobowiązanego w dniu

13 sierpnia 2013 r. zawierała pouczenie, że stanowi ona podstawę egzekwowania należnego obowiązku. Zobowiązany nie złożył korekty deklaracji, zatem wskutek nieuiszczenia opłaty w sposób dobrowolny, wystawiono na powstałą zaległość tytuł wykonawczy, poprzedzając go wystosowaniem upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że wiążąca dla organu egzekucyjnego wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów opartych na przesłankach określonych

w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 ustawy egzekucyjnej oznacza brak uprawnień tego organu do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Funkcją zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 ww. ustawy jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, odnoszącego się bezpośrednio do zakresu obowiązków zobowiązanego. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego zmierzającego do doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zastrzeżony dla organu egzekucyjnego w art. 34 § 1 u.p.e.a. wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela rozciąga się także na organ odwoławczy rozpoznający zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Uprawnienie jednak organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną przypisane art. 23 § 2 ww. ustawy nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Według organu nadzoru uznać zatem należy, iż prowadzący postępowanie egzekucyjne na wniosek i na podstawie prawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. rozpoznając zarzuty działał zgodnie z obowiązującą w tej materii procedurą. Wobec związania stanowiskiem wierzyciela prawidłowo uznał, że zgłoszony przez zobowiązanego zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z powyższych względów nie można w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej zarzucić organowi egzekucyjnemu braku wnikliwości, czy też nienależytego rozpoznania sprawy zarzutów na zasadnie i poprawnie prowadzone postępowanie egzekucyjne. Z powołanego wcześniej art. 34 § 1 u.p.e.a. wynika wprost wiążący charakter stanowiska wierzyciela, wyrażający się brakiem uprawnień organu egzekucyjnego do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Skoro zatem według ostatecznego stanowiska wierzyciela dochodzona od zobowiązanych zaległa opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest wymagalna, to podlega ona ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej poprzez zastosowanie przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., w tym egzekucji z rachunku bankowego zobowiązanych zajętego w A S.A. zawiadomieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...], zrealizowanym przez Bank w całości w dniu 13 kwietnia 2016 r.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, J. K. i K. K. wnieśli o jego uchylenie w całości oraz o uchylenie tytułu wykonawczego Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia [...]a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie:

1. prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w postaci niewłaściwego zastosowania art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 250 ze zm.), dalej "u.c.p.g.", tj. kryteriów ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, gdzie ustawodawca pozwala brać pod uwagę inne kryteria niż określone w art. 6j ust. 3 ww. ustawy, a mianowicie uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Zaznaczyli, że wprawdzie szacowanie z natury rzeczy nie może odzwierciedlać w pełni rzeczywistego stanu, jednak nie stoi to na przeszkodzie by zostało zrobione to rzetelnie, w sposób w miarę możliwości najbardziej zbliżony do rzeczywistości. Zdaniem skarżących organ odwoławczy zaniechał działań mających na celu oszacowanie w sposób uzasadniony ilości odpadów, opierając się w całości na wyjaśnieniach wierzyciela, w której nie zostały określone kryteria, na jakiej podstawie uznano inne nieruchomości za nieruchomości o podobnym charakterze oraz w żaden sposób nie sprecyzowano w stosunku, do jakich nieruchomości uznano za podobną nieruchomość skarżących;

2. przepisów postępowania podatkowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy:

- w postaci naruszenia art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201), dalej "O.p.", tj. zasady prawdy obiektywnej, poprzez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez bezkrytyczne przyjęcie twierdzeń wierzyciela, iż przedmiotowa wierzytelność wynika z ostatecznej decyzji organu i jest wymagalna;

- poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 124 O.p. tj. zasady przekonywania, poprzez odniesienie się do twierdzeń skarżącego zawartych w dotychczasowych pismach jedynie w sposób lakoniczny i niepełny.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że postanowienia stanowiące podstawę wszczętych egzekucji nie są ostateczne, bowiem liczne skargi i zażalenia - w tym do WSA - w przedmiocie przedmiotowej daniny nie zostały rozpoznane.

Niezależnie od powyższego wskazali, iż obowiązkiem organu II instancji jest ponowne, merytoryczne załatwienie sprawy, a nie tylko kontrola zaskarżonego postanowienia, zatem ograniczenie się jedynie do stwierdzenia, że jest on związany stanowiskiem wierzyciela jest niewystarczające i pozbawia podatnika prawnej ochrony jego interesu.

Skarżący zarzucili, że organ bez samodzielnego zbadania stanu faktycznego dał wiarę wyjaśnieniom wierzyciela, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności. Nie wzięto pod uwagę wyjaśnień stron, zgodnie z którymi wszystkie śmieci są przez nich segregowane i samodzielnie oddawane do punktów recyklingowych, na co są w stanie przedstawić stosowne faktury. Tym samym w całości pominięto również fakt, iż nie posiadają również dostarczonych przez gminę kontenerów, co uzasadnia bezzasadność naliczonej opłaty.

Ponadto zaznaczyli, że celem ich działań nie jest obejście prawa i unikanie opłat za odpady komunalne, lecz jedynie wybór najkorzystniejszej oferty na rynku i samodzielna segregacja odpadów, co im się bardziej opłaca. Wskazali, że żaden

z organów nie wziął pod uwagę faktu, iż gmina w rzeczywistości nie świadczy żadnej usługi na ich rzecz.

Zdaniem skarżących w trakcie postępowania organ zaniechał jakiejkolwiek oceny zgromadzonego materiału dowodowego i prób jego pozyskania, dokonując tej oceny w sposób dowolny, naruszając zasadę dwuinstancyjności, jednocześnie popełniając błąd w ustaleniach faktycznych, ze względu na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności, które są istotne dla sprawy. Z uwagi na wyczerpanie wszystkich przysługujących środków zaskarżenia, uznali za konieczne wniesienie skargi na decyzję utrzymującą w mocy decyzję wydaną z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości zajęte w sprawie stanowisko.

Dodatkowo podniósł, że zobowiązani nie skorzystali z możliwości wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]. Zaznaczył również, że związanie przez ustawodawcę organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku poddanego egzekucji administracyjnej wyklucza możliwość własnego decydowania w tym zakresie. Oznacza też niedopuszczalność weryfikowania tego stanowiska w postępowaniu wszczętym zarzutami na postępowanie egzekucyjne, gdyż takie działania powodowałyby ingerowanie w sprawy należące do wierzyciela, a tym samym wykraczanie poza kompetencje organu egzekucyjnego.

Podniósł, że zakres uprawnień organu egzekucyjnego określa art. 29 u.p.e.a., przyznający prawo badania z urzędu dopuszczalności egzekucji i poprawności tytułu wykonawczego pod kątem wymogów art. 27 § 1 ww. ustawy. Przepis ten pozbawia natomiast organ egzekucyjny uprawnień do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W konsekwencji zarówno organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy musiały bezkrytycznie przyjąć wypowiedź wierzyciela w przedmiocie zarzutów zobowiązanych na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Jak podkreślił organ, wbrew twierdzeniom skarżących, organy obu instancji nie twierdziły, że zaległa opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynika z ostatecznej decyzji, ale powołując się na wypowiedź wierzyciela dowodziły, że wykazana ona została w złożonej przez skarżących deklaracji.

Zdaniem organu, sądząc po argumentach skargi, oczekiwaniem skarżących jest zwolnienie ich z obowiązku uregulowania opłaty wskazanej w tytule wykonawczym z dnia [...]2016 r., jednakże jest ona roszczeniem finansowym Burmistrza Miasta i Gminy Z., a wierzyciel potwierdził jej wymagalność, podtrzymaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C..

Wyjaśniając na koniec, że postępowanie egzekucyjne normują przepisy u.p.e.a., natomiast nie mają zastosowania przepisy O.p. organ nadzoru stwierdził, iż w tej sprawie nie miało miejsca zarzucane naruszenie przepisów postępowania, o których mowa w odpowiednikach art. 122 i 124 O.p., czyli art. 7

i art. 11 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w granicach i według kryteriów określonych w art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz w art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej P.p.s.a.) Sąd stwierdził, że postanowienie to nie narusza prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżonym rozstrzygnięciem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o uznaniu za bezzasadne zarzutów, które strona skarżąca zgłosiła w piśmie z dnia 2 marca 2016 r., dotyczących tytułu wykonawczego z dnia [...] 2016 r. nr [...] , wystawionego przez wierzyciela, obejmującego zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zarzut strony dotyczył bezpodstawności wszczęcia i prowadzenia egzekucji, a to z tego powodu, że nie posiada ona zobowiązań wobec gminy, ponieważ recykling uje odpady komunalne w inny sposób, we własnym zakresie.

Postanowienie organu egzekucyjnego poprzedziło wydanie przez wierzyciela postanowienia w przedmiocie jego stanowiska co do zgłoszonych zarzutów, w którym uznał zarzuty zobowiązanych za nieuzasadnione. Rozpoznając zażalenie strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] rozstrzygnięcie to utrzymało w mocy. Aprobując zajęte przez wierzyciela stanowisko stwierdziło, że sporny tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie złożonej przez zobowiązanych deklaracji z dnia 13 sierpnia 2013 r., w której wskazano adres nieruchomości (Z. ul. [...]) i stwierdzono, że nieruchomość tę zamieszkuje [...] osób. Deklaracja została sporządzona według wymaganego wzoru i zawierała pouczenie, iż stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

Powyższe stanowisko wierzyciela w zakresie odnoszącym się do zarzutu opartego na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. - wiązało organy egzekucyjne przy rozpoznaniu zarzutów skarżącej. Zgodnie bowiem z tym przepisem, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Podkreślenia wymaga, że w dacie wydawania wskazanego wyżej postanowienia stronie skarżącej nie przysługiwała możliwość jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a., w brzmieniu nadanym nowelą z kwietnia 2015 r., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Niemniej jednak ochrona praw zobowiązanego zapewniona jest przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, tj. postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, P.p.s.a., Komentarz.CH BECK, W - wa 2015, s. 61). W konsekwencji dochodzi do sytuacji, w której organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela, natomiast sąd administracyjny nie jest nim związany i postanowienie to kontroluje.

Przyznać zatem należy, iż zawężenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych poprzez wykluczenie możliwości sądowej kontroli m.in. postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie pozbawia strony możliwości skutecznej obrony jej praw, lecz możliwość uzyskania tej obrony przenosi na późniejszy etap postępowania.. Strona swoje uprawnienie może realizować poprzez wniesienie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, jako rozstrzygnięcia wydanego w sprawie głównej. Stanowisko takie jest konsekwentnie prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w postanowieniach: z 25 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 953/16; z 22 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3287/16; z 4 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 2378/16; z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3246/16 (dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując, w razie wniesienia skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, sąd administracyjny poddaje kontroli zarówno stanowisko wierzyciela jak i odwołujące się do tego stanowiska postanowienie organu egzekucyjnego.

Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się w istocie do oceny istnienia obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wobec twierdzeń zobowiązanych, że we własnym zakresie dokonują segregacji odpadów komunalnych na nieruchomości.

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku między innymi przez zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie (pkt 3) oraz pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnym (pkt 3b). Korelatem ostatnio wspomnianego obowiązku jest ciążący na gminie obowiązek zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, są w związku z tym obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o czym stanowi art. 6h u.c.p.g. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i pkt 1 u.c.p.g.). Właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 u.c.p.g.).

Jak wynika z powyższych regulacji prawnych, na gruncie obecnie obowiązującej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ustanowiono obowiązek złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z treści powołanego art. 6m ust. 1 ustawy wynika, że deklarację o wysokości opłaty należy składać w odniesieniu do danej nieruchomości. Deklaracja stanowi samoobliczenie przez zobowiązanego wysokości opłaty i zawiera jednocześnie oświadczenia w kwestii mającej znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty. Opłata wykazana w deklaracji jest co do zasady opłatą do zapłaty, co oznacza, że brak wpłaty zadeklarowanej kwoty daje podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, chyba, że organ ma wątpliwości, co do danych zawartych w deklaracji. W takim przypadku organ wydaje decyzję określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6o ww. ustawy).

Podkreślenia wymaga zatem, że każdy właściciel nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, obowiązany jest ponosić opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obowiązek ten obciąża właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy - od razu z mocy prawa (por. W. Radecki, Komentarz do art. 6i ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, opubl. lex). Ustawodawca przyjął założenie, że zamieszkiwanie na nieruchomości jest równoznaczne z wytwarzaniem odpadów.

Bez znaczenia w tej sytuacji pozostawały okoliczności wskazywane przez stronę skarżącą, w zażaleniu i w skardze, wskazujące na samodzielne zagospodarowanie odpadów komunalnych (bez udziału gminy). Raz jeszcze zaakcentować trzeba, że powstanie obowiązku uiszczenia opłaty zostało uzależnione od faktu samego zamieszkiwania na danej nieruchomości. Strona skarżąca - czego nie kwestionuje - jest właścicielem nieruchomości zamieszkałej, dlatego na nim również ciąży omawiany obowiązek. Wybrana przez nią inna forma zagospodarowania odpadów nie zwalnia z obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy.

W rozpatrywanej sprawie poza sporem pomiędzy stronami pozostaje, że skarżący złożyli w dniu 13 sierpnia 2013 r. stosowną deklarację wskazując, że nieruchomość zamieszkuje [...] mieszkańców, przy czym nie została złożona korekta tejże deklaracji. Podkreślić w tym miejscu należy, iż zobowiązanie w opłacie powstaje w sposób opisany w art. 21 § 1 pkt 1 O.p. tj. z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania, zaś skoro przepisy ustawy w art. 6m ust. 1 i 2 nakładają na właściciela (stronę skarżącą) obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, opłata (podatek) wykazana w deklaracji jest opłatą do zapłaty. Wobec jej nieuiszczenia przez stronę skarżącą za wskazane miesiące zasadnie organy zastosowały egzekucję administracyjną - zgodnie z art. 3a § 1 pkt. 6 u.p.e.a.

Zaprezentowane stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1471/14; z 25 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 827/14; z 24 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1120/14; w Kielcach z 9 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 174/15; w Poznaniu z 29 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1505/13; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Przede wszystkim nie można zgodzić się z zarzutem, iż organ nadzoru bezkrytycznie przyjął twierdzenia wierzyciela, że sporna opłata wynika z ostatecznej decyzji i jest wymagalna. Zauważyć bowiem przyjdzie, że wobec skarżących (współwłaścicieli nieruchomości) nie została wydana decyzja w trybie art. 6o u.c.p.g., którą organ wydaje wówczas tylko gdy nie została złożona deklaracja albo wystąpiły uzasadnione wątpliwości co do danych w niej zawartych - co nie miało miejsca w badanej sprawie. Z tych samych przyczyn nie został wdrożony tryb ustalenia należnej opłaty w oparciu o "dostępne dane" i "uzasadnione szacunki", który stosuje się przy braku deklaracji bądź uzasadnionych wątpliwościach co do jej treści.

Warto także zwrócić uwagę, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach była uprzednio przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt K 17/12 (publ. Dz. U. z 2013 r., poz. 1593; OTK-A z 2013 r. Nr 8, poz. 125). Trybunał zauważył m.in., że obowiązek złożenia deklaracji, o którym mowa w art. 6m ust. 1 u.c.p.g. nie ma charakteru autonomicznego i stanowi pochodną obowiązku ponoszenia opłat na rzecz gminy, na której terenie położona jest nieruchomość objęta gospodarowaniem odpadami komunalnymi. Rozumienie zakresu podmiotowego tego przepisu nie może abstrahować całkowicie od rozumienia art. 6h i art. 6c tej ustawy. Potwierdzeniem takiej interpretacji jest systematyka wewnętrzna zakwestionowanego aktu normatywnego. Art. 6c poprzedza art. 6h oraz art. 6m ust. 1 u.c.p.g. i otwiera jej rozdział 3a ("Gospodarowanie odpadami komunalnymi przez gminę"). Trybunał stwierdził, że art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. są zgodne z zasadą poprawnej legislacji. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że podmiotami zobowiązanymi do ponoszenia opłaty oraz do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są w pierwszej kolejności właściciele nieruchomości, przez których rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomość w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością (zob. też wyrok TK z 5 listopada 1997 r., sygn. K 22/97, OTK ZU nr 3-4/1997, poz. 41).

Podsumowując, Trybunał Konstytucyjny nie znalazł przekonywających argumentów, które podważałyby domniemanie konstytucyjności zakwestionowanej części aktu normatywnego. Art. 6d ust. 1, art. 6e, art. 6h oraz art. 6m ust. 1 u.c.p.g. są precyzyjne i komunikatywne w stopniu pozwalającym na przyjęcie ich zgodności z zasadą poprawnej legislacji wynikającą z art. 2 Konstytucji.

Trybunał stwierdził nadto, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej, a przemawiają za tym następujące argumenty:

- opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi została nałożona ustawą i ma charakter powszechnego, jednostronnie ustalanego świadczenia pieniężnego, od którego wniesienia uzależnione jest dopiero świadczenie innego podmiotu. Polega ono w szczególności na odbiorze odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 6r ust. 3 u.c.p.g., rada gminy określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego;

- opłata, do której odnoszą się zakwestionowane przepisy, jest świadczeniem pieniężnym o charakterze przymusowym. Obowiązek zapłaty spoczywa na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6h w związku z art. 6c ust. 1 ustawy);

- opłata, do której odnoszą się zakwestionowane przepisy, należy do dochodów publicznych i jest przeznaczona na realizację celów publicznych. Stanowi dochód gminy, z którego pokrywa się funkcjonowanie systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, a mianowicie: odbieranie, transport, zbieranie, odzysk i unieszkodliwianie odpadów komunalnych, tworzenie i utrzymanie punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz obsługę administracyjną tego systemu (art. 6r ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości);

- opłata, do której odnoszą się zakwestionowane przepisy, jest należnością podlegającą egzekucji administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, oceniając rozstrzygnięcie zarówno wierzyciela jak i organu egzekucyjnego, nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego (przepisów k.p.a.), które powodowałoby konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.