Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 999/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Osoby niepełnosprawne
Zatrudnienie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 26a ust. 1a1 pkt 1, art.26b ust.1
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
Teza: „(…) z treści art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie wynika, aby z zakresu znaczeniowego terminu (pojęcia) „ustalonego prawa do emerytury”(…) wyłączone zostały - ze względu na podstawę prawną ich ustalenia, rodzaj, czy też funkcje - jakieś konkretne świadczenia emerytalne (…).  Ustawodawca odnosi się (w nim) do ustalonego prawa do emerytury w ogólności, a więc bez względu na podstawę prawną jego ustalenia, rodzaj  emerytury, czy też funkcje, które niezależnie od funkcji podstawowych realizuje, czy też może realizować świadczenie wynikające z ustalenia danego prawa do emerytury.”

TEZY

„(…) z treści art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie wynika, aby z zakresu znaczeniowego terminu (pojęcia) „ustalonego prawa do emerytury”(…) wyłączone zostały - ze względu na podstawę prawną ich ustalenia, rodzaj, czy też funkcje - jakieś konkretne świadczenia emerytalne (…).  Ustawodawca odnosi się (w nim) do ustalonego prawa do emerytury w ogólności, a więc bez względu na podstawę prawną jego ustalenia, rodzaj  emerytury, czy też funkcje, które niezależnie od funkcji podstawowych realizuje, czy też może realizować świadczenie wynikające z ustalenia danego prawa do emerytury.”


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Marta Koźlik po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Jerzego J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2239/13 w sprawie ze skargi Jerzego J., Alicji J. – wspólników spółki cywilnej A. s.c. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do ubiegania się o dofinansowanie do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Jerzego J. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 lipca 2014 r. oddalił skargę Jerzego J., Alicji J. – wspólników spółki cywilnej Apteka "P." s.c. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do ubiegania się o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił Jerzemu J. i Alicji J. wspólnikom s.c. Apteka "P." przyznania prawa do ubiegania się o dofinansowanie do wynagrodzenia Zofii W. za okres sprawozdawczy [...] 2011 r., [...] 2012 r.

Powołując się na treść przepisu art. 26a ust. 1a¹ ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 nr 127, poz. 721 ze zm.) organ wyjaśnił, iż przesłanka negatywna dotycząca odmowy miesięcznego dofinansowania na pracownika niepełnosprawnego występuje gdy zaliczony jest on do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności i ma ustalone prawo do emerytury, co dotyczy także przypadku ustalonego prawa do emerytury na niepełnosprawne dziecko. Osoba objęta przedmiotowym wnioskiem jest zaś osobą niepełnosprawną, która nie osiągnęła wieku emerytalnego, ale otrzymuje świadczenie emerytalne na niepełnosprawne dziecko.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej, utrzymał w mocy powyższą decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych. W uzasadnieniu podtrzymano argumentację prezentowaną przez Prezesa PFRON.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną decyzję, skarżący Jerzy i Alicja J. podnieśli niezgodność przepisu art. 26a ust. 1a 1 ustawy o rehabilitacji z konstytucją z uwagi na bezpodstawnie różnicowanie praw osób niepełnosprawnych.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Sąd I instancji wskazał, iż z niekwestionowanych w sprawie okoliczności faktycznych wynika że zatrudniony przez skarżących pracownik wskazany we wniosku, w okresie objętym ustaleniem prawa do dofinansowania, jako osoba niepełnosprawna nie osiągnął wieku emerytalnego, a przyznane mu świadczenie emerytalne uzyskiwane od 1 maja 1997 r. otrzymywał z tytułu opieki na niepełnosprawne dziecko.

Kwestię kluczową dla oceny sprawy stanowi zatem interpretacja zastosowanego przez organ przepisu art. 26a ust. 1a¹ ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie, który stanowi, że pracodawcy przysługuje ze środków PFRON miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego przy czym jak stanowi ust. 1a¹ tego przepisu: "miesięczne dofinansowanie nie przysługuje na pracowników zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury".

W ocenie Sądu I instancji treść powyższego przepisu nie budzi wątpliwości. Należy zgodzić się zatem z organami orzekającymi w sprawie, iż wskazany powyżej przepis obejmuje zakresem zastosowania wszystkie osoby, które mają ustalone prawo do emerytury, niezależnie od jej rodzaju. Jeśli więc pracownik posiadał ustalone prawo do emerytury, która co prawda nie stanowiła emerytury przyznanej z tytułu spełnienia określonego ustawą o emeryturach i rentach warunku dotyczącego wieku i okresu zatrudnienia, to jednak dla realizacji przesłanek art. 26a ust. 1a¹ ustawy o rehabilitacji wystarczające jest stwierdzenie ustalonego prawa do emerytury. Bez znaczenia dla oceny sprawy pozostaje tym samym rodzaj (podstawa prawna) przyznanej emerytury. Zasadnie zatem, zdaniem Sądu I instancji, organy uznały, iż należało odmówić prawa do ubiegania się o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika Zofii W.

Sąd I instancji wskazał ponadto, iż nie dostrzegł podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego odnośnie do oceny zgodności z Konstytucją RP przepisu art. 26a ust. 1a¹ ustawy o rehabilitacji z uwagi na postanowienie TK z 19 listopada 2012 r. którym odmówił on nadania dalszego biegu wniosku Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych kwestionującego m.in. art. 26a ust. 1a¹ ustawy o rehabilitacji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Jerzy J., zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz, w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) dalej: "p.p.s.a.", merytoryczne rozpoznanie skargi; skarżący kasacyjnie wniósł także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej mu z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1) p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego t.j. art. 26a ust. 1 a1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że otrzymywane przez pracownika skarżącego świadczenie z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem rozumieć należy jako posiadanie przez niego prawa do emerytury, co wyłącza na podstawie powołanego przepisu możliwość ubiegania się o dofinansowanie do jego wynagrodzenia ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Pełnomocnik Alicji J. przedłożył opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku WSA z dnia 15 lipca 2014 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna oparta została na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a., a z postawionego w niej zarzutu wynika, że istota spornego w rozpatrywanej sprawie zagadnienia odnosi się do oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując legalność decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dofinansowania wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem. Według Sądu I instancji, organ administracji publicznej dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 26a ust. 1a¹ pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz prawidłowo przepis ten zastosował w niekwestionowanych okolicznościach stanu faktycznego sprawy. Sąd I instancji przyjął, że bez znaczenia dla prawnej oceny ziszczenia się negatywnej przesłanki przyznania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o której mowa w przywołanym przepisie - to jest "posiadania przez pracownika ustalonego prawa do emerytury" - jest rodzaj emerytury oraz podstawa prawna (źródło) jej przyznania.

Sporną w rozpatrywanej sprawie kwestię, jak wynika to z przedstawionego stanowiska Sądu I instancji oraz podważającego jego trafność zarzutu skargi kasacyjnej stanowi więc ocena prawidłowości prezentowanego w sprawie podejścia do wykładni przywołanego przepisu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w szczególności w zakresie odnoszącym się do zakresu normowania tego przepisu, a w tym kontekście rekonstrukcji znaczenia terminu "ustalonego prawa do emerytury", co nie pozostaje również bez wpływu na ocenę odnośnie do prawidłowości zastosowania tego przepisu w rozpatrywanej sprawie.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut błędnej wykładni art. 26a ust. 1a¹ pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie jest usprawiedliwiony.

W punkcie wyjścia przypomnienia wymaga, że z art. 26a ust. 1 przywołanej ustawy wynika, że w kwotach określonych tym przepisem, których wysokość determinowana jest stopniem niepełnosprawności pracownika, pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1 - zgodnie z tym przepisem miesięczne dofinansowanie przysługuje na osoby niepełnosprawne z tytułu zatrudnienia, ujęte w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, którą prowadzi Fundusz, wykorzystując numer PESEL oraz przekazywane drogą elektroniczną do Funduszu informacje. Jak stanowi z kolei art. 26c przywołanej ustawy, pracodawca, o którym mowa w art. 26a, składa Funduszowi: 1) miesięczne informacje o wynagrodzeniach, zatrudnieniu, stopniach i rodzaju niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych; 2) wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dany miesiąc, a w terminie 25 dni od dnia otrzymania kompletnego i prawidłowo wypełnionego wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania Fundusz przekazuje na rachunek bankowy pracodawcy miesięczne dofinansowanie w kwocie ustalonej na podstawie art. 26a i art. 26b oraz informuje pracodawcę o sposobie jej ustalenia, jeżeli kwota ta różni się od kwoty wskazanej we wniosku.

Katalog negatywnych przesłanek przyznania prawa do miesięcznego dofinansowania wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego określony został w art. 26a ust. 1a¹ ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Z przepisu tego wynika, że wymienione dofinansowanie, między innymi, nie przysługuje na pracowników zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury (pkt 1).

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należy, Sąd I instancji dokonał prawidłowej rekonstrukcji znaczenia terminu "ustalonego prawa do emerytury", którym na gruncie przywołanego przepisu operuje ustawodawca, jak również prawidłowo zinterpretował zakres normowania tego przepisu. Prezentowane z uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko, że termin "(ustalone) prawo do emerytury", o którym mowa w art. 26a ust. 1a¹ pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych obejmuje swoim zakresem każde świadczenie emerytalne, uzasadniają następujące argumenty.

Po pierwsze, za nie bez znaczenia z punktu widzenia oceny prawidłowości takiego właśnie podejścia do spornej w sprawie kwestii uznać należy to, że znajduje ono swoje uzasadnienie w samym stanowisku ustawodawcy, który operując terminem "ustalonego prawa do emerytury" w żaden sposób go nie różnicuje z uwagi na podstawę prawną ustalenia tego prawa, rodzaj emerytury, czy też - co w kontekście argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej również należy podkreślić - z uwagi na inne jeszcze, niż wynikające z samej tylko istoty ubezpieczenia społecznego funkcje, które dane świadczenie emerytalne miałoby realizować. Gdyby miało być inaczej - jak sugeruje to strona skarżąca kasacyjnie - to za uzasadnione uznać należałoby twierdzenie, że ustawodawca ujawniłby w jednoznaczny sposób swoje intencje i preferencje w tym zakresie, dając im stosowny i jasny wyraz w treści omawianej regulacji. Z przywołanego przepisu, na gruncie którego mowa jest o "ustalonym prawie do emerytury", jako negatywnej przesłance przyznania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nie wynika jednak, aby z zakresu omawianego terminu (pojęcia) ustawodawca wyłączył w wyraźny sposób jakikolwiek rodzaj emerytury, wyraźnie i jednoznacznie stanowiąc o ustalonym "prawie do emerytury". Skoro tak, to wobec braku dostatecznie uzasadnionych podstaw domniemywania innych jeszcze, niż wyraźnie wynikające z treści przywołanego przepisu intencji ustawodawcy, a tym samym domniemywania istnienia w tym przepisie wypowiedzi normatywnej, która wprost i wyraźnie nie została w nim wyrażona, należałoby przyjąć, że termin (pojęcie), którym na gruncie przywołanej regulacji prawnej operuje ustawodawca odnosi się do ustalonego prawa do emerytury w ogólności, a więc bez względu na podstawę prawną jego ustalenia, rodzaj emerytury, czy też funkcje, które niezależnie od funkcji podstawowych realizuje, czy też może realizować świadczenie wynikające z ustalenia danego prawa do emerytury.

Po drugie, w kontekście przedstawionych uwag nie można tracić z pola wiedzenia i tego argumentu, że przywoływany już powyżej art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w zakresie odnoszącym się do przysługującego pracodawcy miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego odwołuje się do ewidencji, o której mowa w art. 26b ust. 1 tej ustawy. Określony tym przepisem sposób tworzenia wymienionej ewidencji, w tym - co należy podkreślić - określone nim źródła baz danych oraz zasady ich wykorzystywania, również nie dają podstaw aby twierdzić, że w zakresie odnoszącym się do ustalania istnienia uprawnienia pracodawcy do ubiegania się o miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, jakiekolwiek znaczenie prawne ma podstawa prawna ustalenia prawa do emerytury, czy też jej rodzaj.

Po trzecie, w korespondencji do już przedstawionych argumentów oraz wniosków formułowanych na ich podstawie podkreślić należy, że przywołane powyżej brzmienie ust. 1a¹ art. 26a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stanowi rezultat zmian wprowadzonych ustawą z dnia 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw, z mocą obowiązującą od 1 grudnia 2012 r. Z uzasadnienia projektu wskazanej ustawy nowelizującej wynika, że wyraźnym celem ustawodawcy było zaprzestanie finansowania pracowników z uprawnieniami emerytalnymi - co przy tym istotne bez względu na podstawę prawną ustalenia prawa do emerytury oraz bez względu na jej rodzaj - posiadających umiarkowany i lekki stopień niepełnosprawności, a działanie ustawodawcy w tym zakresie motywowane było tym, że: 1) wskazani pracownicy już otrzymują świadczenia emerytalne - co przy tym istotne, znowu bez jakiegokolwiek odniesienia się przez projektodawcę do źródła oraz rodzaju tego świadczenia; 2) utrzymywanie pomocy w zakresie dofinansowań do wynagrodzeń tej grupy pracowników podważa zasady konkurencyjności rynku zatrudnienia; 3) w systemie wsparcia pracowników funkcjonują już inne rozbudowane i o zróżnicowanym charakterze instrumenty adresowane bezpośrednio do osób starszych. Z uzasadnienia projektu ustawy wynika również, że za nie bez znaczenia dla wprowadzanych w omawianym zakresie zmian, prawodawca uznał również ograniczenia wynikające z budżetowych możliwości finansowania przedmiotowej pomocy (por. s. 6 - 7 uzasadnienia projektu ustawy, druk nr 3292 Sejmu VI kadencji).

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy więc, że gdy chodzi o przyjęte na gruncie omawianych regulacji prawnych szczególne rozwiązania odnoszące się do adresowanej do pracodawców pomocy w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych - sporny w sprawie przepis usytuowany jest w Rozdziale 5 przywołanej ustawy "Szczególne obowiązki i uprawnienia pracodawców w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych" - intencje ustawodawcy wyrażone zostały w sposób, aż nadto jasny i jednoznaczny.

W sytuacji więc, gdy z treści art. 26a ust. 1a¹ pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie wynika, aby termin (pojęcie) "ustalonego prawa do emerytury", którym na jego gruncie operuje ustawodawca, gdy chodzi o jego zakres znaczeniowy, nie odnosił się do prawa do emerytury w ogólności, czy też aby z zakresu znaczeniowego tego terminu (pojęcia) wyłączone zostały - ze względu na podstawę prawną ich ustalenia, rodzaj, czy też funkcje - jakieś konkretne świadczenia emerytalne, co znajduje swoje potwierdzenie również w treści uzasadnienia do projektu ustawy nowelizującej, którą przywołany przepis został wprowadzony, to zarzut błędnej wykładni wymienionego przepisu prawa uznać należało za nieusprawiedliwiony.

Zwłaszcza, gdy niezależnie od dotychczas przedstawionej argumentacji, prezentowanemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stanowisku strony skarżącej (por. s. 3 - 4 uzasadnienia skargi kasacyjnej) przeciwstawić również i ten argument, że rozporządzenie, na podstawie którego pracownik strony uzyskał prawo do wcześniejszej emerytury, a mianowicie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki, wydane zostało na podstawie wyraźnego upoważnienia zawartego w art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Podkreślając w tym kontekście stricte wykonawczy charakter wymienionego rozporządzenia w relacji do ustawy, na podstawie której zostało ono wydane oraz akcentując w tym względzie bezpośrednie i ścisłe powiązania treści rozporządzenia z jego celem, a mianowicie z wykonaniem ustawy, co oznacza, że przepisy wykonawcze muszą pozostawać w związku merytorycznym i funkcjonalnym w relacji do rozwiązań ustawowych (por. wyrok TK z dnia 16 lutego 1999 r., SK 11/98), w konsekwencji za uzasadnione uznać należałoby twierdzenie, że w rozumieniu przepisu art. 180 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 195 pkt 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, osobami o których w nim mowa, są również osoby posiadające prawo do wcześniejszej emerytury ustalone na podstawie przywołanego rozporządzenia. W sytuacji, gdy na gruncie wymienionego przepisu ustawy z 17 grudnia 1998 r. prawodawca wprost stanowi o zachowaniu wymienionych w nim praw do świadczeń odsyłając w analizowanym zakresie, między innymi, do szeroko rozumianych przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r., to pominięcie przy wykładni tego odesłania szczególnych przepisów aktów wykonawczych wydanych na podstawie i w celu wykonania ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, wbrew wyraźnej intencji i woli ustawodawcy pozbawiałoby praw do tych świadczeń osoby, którym na podstawie tychże aktów wykonawczych i po spełnieniu określonych nimi warunków świadczenia te, po ustaleniu prawa do nich, pierwotnie zostały przyznane. Przyjęcie tezy przeciwnej, prowadziłoby do dalece dysfunkcjonalnych skutków, wręcz anarchizujących system ubezpieczeń społecznych.

Powyższe potwierdza zasadność stanowiska Sądu I instancji, że pracownik strony skarżącej posiadał ustalone prawo do emerytury, co w rozpatrywanej sprawie znajdowało swoje odzwierciedlenie w danych zawartych w ewidencji, o której mowa w art. 26b ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Odnośnie natomiast do argumentacji upatrującej wadliwości zaskarżonego wyroku w tym, że Sąd I instancji nie uwzględnił charakteru i funkcji prawa do wcześniejszej emerytury ustalonego na podstawie przywołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki, w relacji do prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (por. s. 5 - 6 uzasadnienia skargi kasacyjnej) stwierdzić należy, że nie jest ona przydatna. Odwołując się w tej mierze do dotychczas podniesionych argumentów, a także uwzględniając kontekst czasu, w którym wymienione akty normatywne były stanowione podnieść należy, że zgodnie z art. 17 ust. 5 przywołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest zarówno sytuacja, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury (pkt 1 lit. a), jak i sytuacja, gdy na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury (pkt 3) - pierwotnie, gdy osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko. Warunkiem pozytywnym jego przyznania jest zaś, jak wynika to z ust. 1 art. 17 przywołanej ustawy, nie podejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki.

Z punktu widzenia istoty spornej w rozpatrywanej sprawie kwestii, a mianowicie wykładni art. 26a ust. 1a¹ pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i ustalenia znaczenia terminu (pojęcia) "ustalonego prawo do emerytury", którym na gruncie tego przepisu operuje ustawodawca, za nieprzydatną uznać należało również argumentację odwołującą się do tzw. "utracalnego" charakteru świadczenia wynikającego z prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem. Wskazany charakter tego świadczenia, jak wyjaśniono to, między innymi, w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2013 r. w sprawie sygn. akt III UK 114/12, wiąże się z przesłankami jego nabycia, które nie muszą ale mogą ustać i co w konsekwencji nie będzie pozostawało bez wpływu na to, czy dana osoba posiada prawo do wymienionego świadczenia emerytalnego, czy też je utraciła.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.