Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 98/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2008-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 3 ust. 1 pkt 4 lit.b i ust. 3,  § 10, § 11,  § 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 7, art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Asesor WSA Wojciech Kręcisz (spr.), Protokolant Stażysta Konrad Gałka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gospodarstwa niskotowarowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. nakazuje ściągnąć od Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę [...] złotych tytułem wpisu od skargi, od uiszczenia którego skarżący został zwolniony.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 27 grudnia 2007 r., Nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz .U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania S. M. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 5 listopada 2007 r. o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podnosił, iż w dniu 25 lutego 2005 r. S. M. wystąpił z wnioskiem o pomoc finansową na działanie wspierania gospodarstw niskotowarowych, załączając do wniosku plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, oświadczenie o prowadzeniu działalności rolniczej od 9 października 1981 r., zaświadczenie z Urzędu Gminy z 24 lutego 2005 r., że jest właścicielem gospodarstwa rolnego od dnia 9 października 1981 r. Następnie, w dniu 16 grudnia 2005 r. wnioskodawca dołączył: akt notarialny z dnia 6 lutego 1996 r., tj. umowę sprzedaży Rep. A Nr [...], akt własności ziemi Nr [...], akt własności ziemi Nr [...], wypisy z rejestru gruntów, odpis skrócony aktu zgonu, umowę przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia 9 października 1981 r. Nr [...], załącznik Nr 1 do umowy z dnia 9 października 1981 r. Nr [...], akt własności ziemi Nr [...], akt notarialny z dnia 6 marca 1986 r., tj. umowę przekazania gospodarstwa rolnego Rep. A Nr [...], akt notarialny z dnia 28 listopada 1978 r., tj. umowę sprzedaży Rep. A Nr [...], akt notarialny z dnia 11 grudnia 2002 r., tj. umowę darowizny Rep. A Nr [...].

W rezultacie przeprowadzonego postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją 20 grudnia 2005 r. przyznał płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

W dniu 19 lipca 2006 r. S. J. M. i jego żona D. M. na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] przekazali gospodarstwo rolne synowi D. M. M. Na podstawie tej umowy zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej w celu uzyskania przez S. M. renty strukturalnej, o której stanowi ustawa z dnia 28 listopda 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273).

W dniu 5 listopada 2007 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją Nr [...] wstrzymał S. M. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

S. M. odwołał się od tej decyzji podnosząc, iż własność gospodarstwa rolnego została przeniesiona na rzecz następcy D. M., a § 10 i § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków trybu udzielenia pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich przewiduje wyjątek w postaci przeniesienia własności gospodarstwa rolnego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przekazano rentę strukturalną, a w związku z tym, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje następcy, z czego wynika, iż przeniesienie płatności z tytułu gospodarstwa nisko towarowego jest zasadne .

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR rozpatrując sprawę argumentował, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U z 2004 r. Nr 286, poz. 2870, z późno zm.) S. M. zobowiązał się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Podkreślał, że zobowiązanie to nie dotyczy przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną (§ 3 ust. 3 rozporządzenia).

W tym kontekście wskazywał, iż wnioskiem z dnia 22 maja 2006 r. S. M. wystąpił o przyznanie renty strukturalnej, a w dniu 19 lipca 2006 r. wraz z żoną D. M. na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego, Rep. A Nr [...], przekazał gospodarstwo rolne synowi D. M. M., zaprzestając prowadzenia działalności rolniczej w celu uzyskania renty strukturalnej określonej ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273), a M. M. oświadczył, ze zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na przejętych w dniu 19 lipca 2006 r. użytkach rolnych przez okres co najmniej pięciu lat i spełnia warunki określone w § 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r.

Organ odwoławczy wskazywał również, że w dniu 10 sierpnia 2006 r. wydana została decyzja o przyznaniu wnioskodawcy renty strukturalnej.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podnosił w tym względzie, iż § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich stanowi, że w przypadku gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tego gospodarstwa złoży oświadczenie, w którym zobowiążę się do: 1) realizacji planu gospodarstwa niskotowarowego oraz 2) nieprzenoszenia własności tego gospodarstwa do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela tego gospodarstwa.

W tym też kontekście, organ odwoławczy podkreślał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że następca producenta rolnego, M. M., nie złożył w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego oświadczenia zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie więc z § 10 tego rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

S. M. wystąpił ze skargą na tę decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Wnosił o jej uchylenie w całości oraz zobowiązanie kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do umożliwienia kontynuacji programu niskotowarowego przez D. M. Podkreślał, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i 9 kpa poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu obywatela, a także poprzez nie poinformowanie o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego oraz jego następcy praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Wyrażając niezadowolenie z adresowanej do niego decyzji skarżący nie kwestionował jednak, że decyzja ta jest zasadna co do meritum sprawy, czyli wstrzymania płatności. Podkreślał jednak, że wydana została w rezultacie zaniedbania pracowników Biura Powiatowego ARiMR, którzy nie poinformowali go o procedurach, które należy zachować w razie przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy. Skarżyscy podawał, że w okresie od maja do sierpnia 2006 r. tj. w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej do dnia wydania decyzji, był kilkakrotnie w Biurze Powiatowym ARiMR, że musiał wypełnić bądź podpisać szereg dokumentów wskazanych przez pracownika Agencji (między innymi formularz, zgodnie z którym zrezygnował z wszelkich dopłat dla prowadzonego gospodarstwa), ale nikt nie poinformował go, że powinien wypełnić jakieś jeszcze inne formularze. Podkreślał, iż składając oświadczenie o zrzeczeniu się dopłat, był przekonany, że przejdą one na jego następcę, a nikt mnie nie poinformował go, że to nie wystarczy, a w konsekwencji, że było to jedyną przyczyną nie złożenia przez jego następcę, określonego w § 11 ust. 1 rozporządzenia, oświadczenia.

Skarżący podnosił również, że jego syn, będąc pewny o przejęciu prawa do dopłat dla gospodarstw niskotowarowych, realizował złożony przeze niego, a zaakceptowany przez Agencję, program rozwoju przejętego gospodarstwa, zakupując w 2007 r. opryskiwacz i rozrzutnik obornika na co posiada odpowiednie faktury.

Rekapitulując swoje stanowisko, S. M. podnosił, iż według niego, wyłączną przyczyną nie złożenia przez syna D. M. wymaganego oświadczenia, co skutkowało brakiem możliwości otrzymania przez niego dopłat dla gospodarstwa niskotowarowego, a tym samym pozbawiało go zwrotu środków finansowych wydatkowanych na rozwój gospodarstwa, było ewidentne nie wypełnienie przez pracowników Biura Terenowego ARiMR, obowiązków nałożonych na nich w art. 7, a w szczególności w art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, odwołując się do argumentacji zwartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosił o oddalenie skargi.

Sąd zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) prowadzi do wniosku, iż wydane one zostały z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy.

Ze stanu faktycznego ustalonego w toku prowadzonego postępowania wynika, że: 1) wnioskiem z dnia 25 lutego 2005 r. S. M. wystąpił o pomoc finansową na działanie wspierania gospodarstw niskotowarowych; 2) decyzją z dnia 20 grudnia 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wniosek ten uwzględnił i przyznał płatności dla gospodarstwa niskotowarowego; 3) w dniu 19 lipca 2006 r. S. M. i jego żona D. M. na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego, Rep. A nr [...] przekazali gospodarstwo rolne swojemu synowi D. M. zaprzestając równocześnie prowadzenia działalności rolniczej w związku z ubieganiem się przez S. M. o rentę strukturalną z ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, na okoliczność czego okazał on w trakcie sporządzania umowy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 30 czerwca 2006 r. o spełnianiu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej; 4) M. M., jako następca oświadczył, że zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na przejętych w dniu 19 lipca 2006 r. użytkach rolnych przez okres co najmniej pięciu lat oraz, że spełnia warunki określone w § 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r.; 5) w dniu 10 sierpnia 2006 r. została wydana adresowana do S. M. decyzja o przyznaniu renty strukturalnej; 6) M. M., jako następca nie złożył w terminie 35 dni od dnia przekazania mu gospodarstwa, w formie oświadczenia zobowiązania do realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz do nieprzenoszenia jego własności; 7) decyzją z dnia 5 listopada 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wstrzymał płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przyznaną decyzją z dnia 20 grudnia 2006 r.

Przywołane okoliczności stanu faktycznego sprawy nie są kwestionowane, a istota sporu sprowadza się do kwestii oceny zasadności wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w kontekście przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 286, poz. 2870, z późn. zm.).

Według Sądu, ocena zasadności wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego dokonywana w realiach stanu faktycznego sprawy musi być przeprowadzana z perspektywy normatywnej treści art. 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisów § 3 i § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w zakresie w których ustanawiają one szczegółowe warunki, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie pomocy finansowej w postaci płatności dla gospodarstwa. Determinowane jest to zarzutem skargi, zwłaszcza zaś kontekstem, w którym został on postawiony. Z zarzutu skargi wynika bowiem, że skarżący nie miał pełnej świadomości i wiedzy w zakresie odnoszącym się do wszystkich prawnych konsekwencji skorzystania z dobrodziejstwa wyjątku od ogólnej zasady, tj. zakazu przenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, określonego w § 3 i § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r.

Przepis § 3 przywołanego rozporządzenia określa warunki, od spełnienia których uzależnione jest udzielenie płatności producentowi rolnemu. Jednym z nich, wynikającym z ust. 1 pkt 4 lit.b jest zobowiązanie się producenta rolnego do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, z tym, że jak stanowi ust. 3 § 3 tegoż rozporządzenia, warunek ten nie dotyczy sytuacji przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną.

Sankcje za naruszenie wskazanego warunku określa § 10 rozporządzenia. Wyrażają się one we wstrzymaniu i zwrocie płatności w przypadku, gdy producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat, od dnia przyznania płatności dla tego gospodarstwa.

Wyjątkiem jest sytuacja, gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną. Płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje wtedy temu następcy, o ile w ciągu 35 dni od dnia przeniesienia własności tego gospodarstwa złoży oświadczenie, w którym zobowiąże się do realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz do nieprzenoszenia własności tego gospodarstwa (§ 11ust. rozporządzenia).

Z zarzutu skargi wynika, iż skarżący nie został pouczony o tym, że warunkiem zachowania przez jego następcę pierwotnie przyznanej wnioskodawcy płatności do gospodarstwa niskotowarowego, w sytuacji jego przekazania w okresie 5 lat od jej przyznania jest zobowiązanie się przez następcę, w formie oświadczenia złożonego w terminie 35 dni od przeniesienia własności gospodarstwa, do realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz do nieprzenoszenia jego własności.

Według Sądu zarzut ten jest zasadny, a analiza akt sprawy jednoznacznie świadczy o tym, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie są zgodne z prawem. Rozstrzygając bowiem w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego organy administracji nie zachowując standardu, do którego zobowiązuje art. 8 i art. 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w rezultacie swojego zaniechania wywiodły i ustaliły wobec adresata decyzji negatywne konsekwencje prawne (wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowartowego, a w konsekwencji również zwrot pobranych już środków pomocowych).

Z art. 8 kpa wynika, iż organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa i kulturę prawną obywateli, zaś z art. 9 kpa, iż są one zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a ponadto, że czuwają one również nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Formułowane na gruncie tych przepisów zasady pogłębiania zaufania do organów państwa i informowania stron postępowania pozostają ze sobą w ścisłych i bezpośrednim związku. Z ich normatywnej treści jednoznacznie zaś wynika, iż obowiązkiem organów administracji jest realizacja standardu postępowania charakteryzującego się pełną transparencją i lojalnością wobec stron i innych uczestników postępowania, jak również sprawiedliwością, co w konsekwencji gwarantować ma pełną realizację zasady praworządności (art. 7 kpa).

Normatywna treść art. 9 kpa, konsekwencje jego obowiązywania oraz wynikające z niego obowiązki, adresatem których są organy administracji prowadzą do wniosku, iż organ administracji nie może udzielać stronie informacji o treści przepisów prawa lub o sposobie ich wykładni, a następnie, gdy strona podejmie w dobrej wierze działania na podstawie udzielonych jej informacji i w zaufaniu do ich treści, podejmować działań niezgodnych z treścią udzielonych informacji, czy też pouczeń (por. np. wyroki NSA: z 28 listopada 1997 r., w sprawie sygn. akt SA/Sz 1970/96; z 21 maja 1996 r., w sprawie sygn. akt SA/Po 3058/95; z 20 lutego 1996 r., w sprawie sygn. akt 1356/95). Powyższe prowadzi do formułowania na gruncie art. 8 w związku z art. 9 kpa zasady ochrony obywatela działającego w przekonaniu, że podejmowane wobec niego czynności organów państwa są prawidłowe i odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 20 stycznia 1997 r., w sprawie sygn. akt I SA/Lu 459/96). Jej treścią, w ujęciu negatywnym, jest to, że uchybienia organu administracji (czy też pracownika organu administracji) nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela działającego w dobrej wierze i w zaufaniu do państwa i jego organów (por. np.: wyrok NSA z 12 maja 2000 r., w sprawie sygn. akt III SA 957/99, wyrok NSA z 27 marca 1998 r., w sprawie sygn. akt III SA 1493/96; wyrok SN z 5 października 1994 r., w sprawie sygn. akt III ARN 46/94).

Naruszenie zasady udzielania stronie informacji zasadniczo może przybrać następujące formy zjawiskowe, tj. w ogóle odmowy udzielenia informacji albo udzielenia informacji nienależytej, najczęściej błędnej, albo udzielenia informacji niepełnej (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz t. I, Zakamycze 2005, s. 148 i n.).

Konfrontując powyższe z wnioskami wypływającymi z analizy akt sprawy oraz z zarzutem skargi podnoszącej zaniechania pouczenia o obowiązku złożenia w określonym terminie stosownego zobowiązania w formie oświadczenia stwierdzić należy wręcz oczywistość naruszenia przez organy administracji zasad określonych w art. 8 i art. 9 kpa.

Zasadność tego stanowiska, w kontekście normatywnej treści art. 8 i art. 9 kpa oraz § 3 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich jednoznacznie potwierdza treść pouczenia udzielonego skarżącemu przez organ pierwszej instancji w związku ze złożonym przez niego wnioskiem o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

W analizowanym zakresie chodzi o treść pouczenia zawartego w polu XI "Oświadczenia i zobowiązania" formularza wniosku o pomoc finansową na działanie wspierania gospodarstw niskotowarowych z dnia 24 lutego 2005 r. i ponowionego w dniu 14 grudnia 2005 r. Jakkolwiek faktem jest, że w polu XII formularza wniosków "Data i podpis" znajdują się podpisy skarżącego, z których miałoby wynikać, iż w ten sposób złożył oświadczenie i potwierdził, że znane mu są zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz, że ma świadomość skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych", to jednak wbrew argumentacji organów administracji, w tym podnoszonej w odpowiedzi na skargę nie sposób uznać, aby powyższe dokumentowało i dowodziło prawidłowej realizacji zasad określonych art. 8 i art. 9 kpa. W tym kontekście podkreślić należy okoliczność w postaci, z pewnością zakładanej przez organy administracji (przeciwnego założenia nie sposób bowiem racjonalnie uzasadnić), kompleksowości, zupełności, precyzyjności i szczegółowości treści zawartych w polu XI wniosku. Świadczy o tym fakt, iż zawiera ono również treść zobowiązania wnioskodawcy do realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w celu restrukturyzacji gospodarstwa oraz nieprzenoszenia własności tegoż gospodarstwa przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności. Poza sporem jest, że przywołane oświadczenia oraz zobowiązania wnioskodawcy zawarte w polu XI, pełniące funkcję adresowanych do niego pouczeń i wprost odzwierciedlają treść § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. Brak jest przy tym podstaw, aby bronić tezy przeciwnej, a to zwłaszcza w kontekście tego, że zarówno treści pola XI wniosku, jak i przywołanego przepisu rozporządzenia są tożsame albowiem bezpośrednio oraz wprost odnoszą się do warunków od spełnienia których uzależnione jest przyznanie płatności do gospodarstwa niskotowarowego oraz do konsekwencji ich niespełnienia, tj. konsekwencji niewykonania zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Odmiennego założenia nie sposób przyjąć również i z tego względu, że treść pól formularza przedmiotowego wniosku osadzona została w konkretnym kontekście normatywnym, którym w przedmiotowej sprawie jest przywołane rozporządzenie. Jest ono aktem prawnym stanowiącym materialnoprawną podstawę rozstrzygania w przedmiocie wniosku o przyznanie płatności do gospodarstwa niskotowarowego.

Zasadność stanowiska o przyjętym przez autora formularza wniosku założeniu o kompleksowości, zupełności, precyzyjności i szczegółowości treści zawartych w polu XI wniosku potwierdza również i to, że zawiera ona także odsyłacz graficznie oznaczony znakiem "****". Odnosi się on do drugiego spośród zobowiązań spoczywających na wnioskodawcy, tj. do zobowiązania do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności. Odsyłacz ten informuje, że zobowiązanie to nie dotyczy przeniesienia własności tego gospodarstwa na rzecz następcy wnioskodawcy, któremu przyznano rentę strukturalną. Poza sporem jest, że pouczenie to odzwierciedla normatywną treść § 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r., który to przepis ustanawia wyjątek od zasady.

Według Sądu, w kontekście przywołanej zasady pogłębiania zaufania do organów państwa oraz zasady informowania, normatywnej treści tychże zasad, konsekwencji ich obowiązywania oraz wynikających z nich obowiązków adresowanych do organów administracji, wskazaną wyżej informację oraz pouczenie zawarte w polu XI formularza wniosku uznać jednak należy za naruszające standard określony art. 8 i 9 kpa. W swej treści nie zawierają one bowiem żadnego odniesienia do precyzującego przedmiotowy wyjątek § 11 ust. 1 rozporządzenia, z którego wynika, iż warunkiem zachowania przez następcę prawnego prawa do pierwotnie przyznanej płatności, po przekazaniu mu gospodarstwa niskotowarowego, jest złożenie przez niego w terminie 35 dnia od dnia przekazania gospodarstwa, stosownego zobowiązania w formie oświadczenia. W związku z powyższym, brak jest podstaw, aby uznać, że pouczenie to czyni zadość standardowi postępowania determinowanemu zasadą pogłębiania zaufania do organów państwa i zasadą informowania.

Skoro więc organ administracji, tak jak w sprawie niniejszej, podejmuje wysiłek, aby już w swoim założeniu poinformować i pouczyć stronę również o istnieniu wyjątku od ogólnej zasady, to powinien to uczynić w sposób kompleksowy, zupełny, z zachowaniem pełnej lojalności i transparencji wobec strony. Konsekwencjami zaś swoich zaniechań w tym względzie (nie ma przy tym znaczenia, czy zawinionymi, czy też nie) nie może obarczać strony działającej w dobrej wierze i w zaufaniu do udzielonych jej informacji i pouczeń. Sprzeciwia się to bowiem zasadzie praworządności (art. 7 kpa), której realizację w postępowaniu administracyjnym gwarantować mają zasady określone w art. 8 i art. 9

Przywołaną informację oraz pouczenie uznać należy za niepełne i niewyczerpujące. Wprowadzają one również w błąd, albowiem falsyfikują rzeczywisty stan rzeczy w zakresie odnoszącym się do prawnych warunków dopuszczalności skorzystania przez stronę z wyjątku od ogólnej zasady, który to wyjątek, nota bene, gwarantować ma, w sytuacji skorzystania z niego, zachowanie prawa do pierwotnie przyznanej płatności do gospodarstwa niskotowarowego. W istocie rzeczy więc, wadliwe, bo niepełne, a przez to wprowadzając w błąd pouczenie, pozbawia następcę producenta rolnego prawa do korzystanie ze swoistego rodzaju "przywileju" bycia beneficjentem pierwotnie przyznanej płatności, co następuje w związku z jej wstrzymaniem, a producenta rolnego przekazującego w zamian za rentę strukturalną gospodarstwo niskotowarowe swojemu następcy, zobowiązuje do zwrotu już otrzymanej płatności (§ 11 ust. 3 w związku z § 13 ust. 2 rozporządzenia).

Zwłaszcza więc w kontekście wskazanych konsekwencji, zdecydowanie negatywnych dla producenta rolnego i jego następcy, brak jest jakichkolwiek podstaw, w świetle których zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji można byłoby ocenić, jako zgodne z przepisami obowiązującego prawa. Ponad wszelką wątpliwość wydane one zostały z naruszeniem art. 8 i art. 9 kpa, przez to, że konsekwencjami swoich zaniechań i zaniedbań we wskazanym zakresie organ administracji obarczył stronę postępowania. Tym samym nie sprostał również, elementarnej w tym względzie, zasadzie lojalności wobec strony postępowania.

W świetle przywołanych argumentów i wniosków z nich wypływających brak jest podstaw, aby za zasadne uznać, zawarte w odpowiedzi na skargę, stanowisko Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR odwołujące się do domniemania znajomości prawa. Powołując się na nie, organ odwoławczy nie uwzględnia wielokrotnie przywoływanej normatywnej treści art. 9 kpa, w tym zwłaszcza przedmiotowych granic, w których organy administracji zobowiązane są do informowania i pouczania, jak również warunków, od spełnienia których realizację zasady informowania uznawać można za prawidłową. W granicach i zakresie zasady informowania mieści się sfera okoliczności prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Ponadto, informacja prawna udzielana przez organ administracji, tak bowiem należy ją określić, iżby mogą być uznana za należytą i wyczerpującą w rozumieniu art. 9 kpa, musi również zawierać pouczenie o skutkach prawnych naruszenia określonego przepisu prawa (por. wyrok NSA z 7 stycznia 2000 r., w sprawie sygn. akt V SA 1084/99), a tego w przedmiotowym pouczeniu brak..

W związku z powyższym, nie sposób pouczenia i informacji udzielonych skarżącemu w przedmiotowej sprawie uznać za skuteczne.

Praktyka organów administracji w sprawach z przedmiotowego zakresu powinna więc ulec istotnej zmianie w kierunku zmierzającym do pełnej realizacji zasad wyrażonych w art. 8, art. 9 i art. 7 kpa.

Z obowiązku ich urzeczywistniania w postępowaniu administracyjnym nie może zwalniać wadliwa treść formularza wniosku, i to nawet wówczas, gdy ma on walor oficjalny. Jego braki, takie jak wskazane wyżej, nie dość, że mogą i powinny być uzupełniane ad casum, poprzez niezbędne i stosowne do treści wskazanych zasad, uzupełnienia, to również powinny zostać uzupełnione w trybie, w jakim formularz wniosku został opracowany.

Ponownie orzekając w sprawie, organy administracji uwzględnią przywołane wyżej argumenty oraz oceny i wnioski formułowane w kontekście normatywnej treści art. 8 i art. 9 kpa, zwłaszcza zaś konsekwencji ich obowiązywania, w tym zaś zakresie w szczególności zasady ochrony obywatela działającego w przekonaniu, że podejmowane wobec niego czynności organów państwa są prawidłowe i odpowiadają prawu, a w rezultacie, że uchybienia, zaniechania i zaniedbania organu administracji (czy też pracownika organu administracji) nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela działającego w dobrej wierze i w zaufaniu do państwa i jego organów.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c. art. 135 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.