Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 499/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 4 ust. 1 pkt 2 a)
journal: Dz.U. 2007 nr 114 poz 786
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem  Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
article: par. 1 ust. 1 pkt 1, par. 2, par. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 306
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm
article: art. 21 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 11, art. 50 par. 1, art. 77, art. 107 par. 1 i par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 a) i c), art. 152, art. 200;
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2 c);
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sek. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 4 czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych na rok 2007 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 05.02.2010r. nr [...], II. zasądza na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 lutego 2010 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił W. B. przyznania pomocy na zalesianie.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dniu 1 października 2007 r. W. B. złożyła wniosek o przyznanie płatności na zalesianie na rok 2007, w którym zadeklarowała do zalesienia działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha. W dniu 1 lutego 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie. W dniu 28 kwietnia 2008 r. W. B. złożyła oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Organ dopuścił jako dowód w sprawie raport z czynności kontrolnych przeprowadzonych w ramach kontroli na miejscu w dniu 31 sierpnia 2007 r. w sprawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, o przyznanie płatności cukrowej i o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007, z którego wynika, że na zadeklarowanej do zalesienia działce nr [...] na obszarze [...] ha stwierdzono, że nie jest prowadzona działalność rolnicza oraz że działka nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., stwierdzona grupa upraw to las, wykonano fotografię nr R838. Podczas kontroli na miejscu w dniu 4 marca 2009 r., przeprowadzonej w ramach niniejszego postępowania, stwierdzono, że powierzchnia zalesienia działki jest większa od zadeklarowanej i wynosi [...] ha; na całej powierzchni zalesienia stwierdzono pozostałości po drzewach i krzewach w postaci wystających korzeni i części pędów, udokumentowano to zdjęciami nr 1 i 2; ponadto stwierdzono, że wnioskodawca nie posiada dowodów zakupu repelentów. Na podstawie wniosku o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew, decyzji Wójta z dnia 21 grudnia 2006 r. zezwalającej na wycinkę drzew oraz notatki służbowej pracownika Urzędu Gminy (przeprowadzającego lustrację działek nr [...] i [...]) stwierdzono, że w dniu 18 grudnia 2006 r. działki nr [...] i [...] były pokryte daleko posuniętą sukcesją naturalną – 480 drzew brzozy i sosny, na wycięcie których wymagana była zgoda wójta. Następnie organ przytoczył treść zeznań przesłuchanych w sprawie świadków i stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, że poza przeprowadzoną rekultywacją nieużytku na całości działki nr [...], działka ta nie była użytkowana rolniczo. Organ nie wyklucza, iż zabiegi agrotechniczne zostały wykonane w terminie późniejszym, czyli po 31 sierpnia 2007 r. Fakt przeprowadzenia na działce talerzowania w terminie przed złożeniem wniosku o płatności na zalesianie, czyli przed 1 października 2007 r. potwierdzają zeznania pracownika Nadleśnictwa S. sporządzającego plan zalesienia, w związku z powyższym organ uznał, że w momencie sporządzenia planu zalesienia, czyli 25 września 2007 r. działka nr [...] została poddana zabiegowi talerzowania. Organ wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 z późn. zm.) pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi, który zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza, przez którą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymanie zwierząt dla celów gospodarczych, prowadzoną zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Zdaniem organu z powyższego przepisu wynika, że wsparcie udzielane jest do gruntów, które do dnia złożenia wniosku były wykorzystywane do produkcji rolniczej, czyli takich z których wcześniej zbierano plony. W związku z powyższym organ stwierdził, że rekultywowanie gruntów działki nr [...] zmierzające do przywrócenia ich do użytkowania rolniczego nie jest warunkiem wystarczającym do przyznania wsparcia na zalesianie, gdyż w 2007 r. na tej działce nie była prowadzona działalność rolnicza w rozumienia wyżej cyt. przepisu.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. B., działająca przez pełnomocnika, podniosła, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha w roku poprzedzającym zalesienie była uprawiana i ugorowana, co zostało potwierdzone zeznaniami świadków, a w latach poprzednich była tam plantacja wikliny.

Decyzją z dnia 4 czerwca 2010 r., nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu I instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że wykonana w dniu 31 sierpnia 2007 r. kontrola metodą FOTO w sposób właściwy odzwierciedla stan istniejący na działce nr [...] w dniu jej przeprowadzenia. Kontrolujący wykonali fotografię nr R838, która w sposób nie budzący wątpliwości dokumentuje sytuację panującą na działce i choć nie potwierdza stwierdzenia na działce "lasu", gdyż przedstawia pojedyncze odrosty drzew, jednak dowodzi, że był to grunt zachwaszczony, na którym do dnia 31 sierpnia 2007 r. nie przeprowadzono żadnego zabiegu agrotechnicznego. Powyższe znajduje potwierdzenie w wynikach kontroli z dnia 4 marca 2009 r. – "na całej powierzchni zalesienia stwierdzono pozostałości po drzewach i krzewach w postaci wystających korzeni i części pędów, udokumentowano to zdjęciami nr 1 i 2." Ponadto organ odwoławczy powołał się na zeznania R. B., który podał, że na przełomie czerwca i lipca wykonał oprysk, a po upływie ok. 1,5 miesiąca zabieg talerzowania, przy czym wskazując na mapie obszar, na którym wykonywał zabiegi pominął działkę nr [...], co – zdaniem organu odwoławczego potwierdza wynik kontroli, że do dnia 31 sierpnia 2007 r. zabieg talerzowania na działce nr [...] nie został przeprowadzony.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że dopiero z dniem wejścia w życie nowelizacji rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., tj. 28 lipca 2008 r. wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lipca 2008 r., umożliwiono zalesienie ugorowanego gruntu rolnego, jednakże znowelizowany przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2008 r. do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponadto ubocznie organ odwoławczy wskazał, że powyższy przepis nie znalazłby zastosowania w niniejszej sprawie także z uwagi na fakt, iż – jak wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe, nie sposób uznać gruntów zgłoszonych do zalesienia na działce nr [...] jako ugorowane, ponieważ zgodnie z definicją zawartą w Decyzji Komisji 2000/115/WE z dnia 24 listopada 1999 r. odnoszącą się do definicji cech charakterystycznych, listy produktów rolnych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych (Dz. U. L. 38 z 12.2.2000, str. 1 z późn. zm.) podstawową cechą charakterystyczną ugoru jest pozostawienie go na odpoczynek, zwykle na okres pełnego roku plonowania, a ugorem może być: 1. pusty grunt, bez jakichkolwiek upraw; 2. grunt z roślinnością wyrośniętą w sposób naturalny, którą można wykorzystać jako paszę lub zaorać; 3. grunt obsiany wyłącznie do produkcji zielonek (ugór zielony).

W skardze na powyższą decyzję W. B., działająca przez pełnomocnika zakwestionowała wyniki kontroli z dnia 20 sierpnia 2007 r. oraz powołała się na wyniki kontroli dokonanych po wykonaniu zalesienia, które wykazały, że powierzchnia zalesiona działki jest nawet większa niż zadeklarowana we wniosku. Podniosła, że na spornej działce po wcześniejszej plantacji wikliny zostały usunięte zachwaszczenia w postaci samosiejek sosny i brzozy, następnie całość została uprawiona maszyną leśną, która "zrąbała" krzaki i gałęzie oraz uprawiła ziemię na głębokość ok. 15 cm. Pozostałe po uprawie korzenie wikliny i brzozy wypuściły pędy, które następnie spryskano "Randapem". Po usunięciu odrostów całość została poddana talerzowaniu, co potwierdził leśniczy sporządzający plan zalesienia. Zdaniem skarżącej grunty do zalesienia powinny być utrzymane w dobrej kulturze rolnej , co oznacza, że ziemia musi być uprawiona raz w roku, a w przypadku spornej w niniejszej sprawie działki wykazano trzy zabiegi. Natomiast w stanie faktycznym przyjętym przez organy, w ogóle nie powinno być wydane postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r. pełnomocnik skarżącej, wnosząc i wywodząc jak w skardze, wyjaśnił dodatkowo, że usunięcia drzew z działki nr [...] dokonano w okolicach grudnia / stycznia, następnie maszyną leśną działka została uprawiona na głębokość 15 cm, na przełomie lipca i czerwca 2007 r. działka została spryskana "Randapem", a pod koniec lipca lub na początku sierpnia wykonano talerzowanie, tj. prymitywne oranie ziemi, które ma na celu usunięcie darni i uprawienie ziemi na czarno. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że powyższe zabiegi wykonano celem ugorowania spornej działki i uzyskania dopłat obszarowych, których jednak nie przyznano.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Podstawę materialnoprawną rozpoznania przez sąd skargi W. B. na decyzje organów Agencji odmawiające przyznania pomocy finansowej na zalesienie działki o numerze ewidencyjnym [...], zgłoszonej we wniosku z dnia 1 października 2007 r. o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2007 stanowiły następujące przepisy:

1. art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą,

2. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku, zwane dalej "rozporządzeniem z dnia 18 czerwca 2007 r.",

3. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lipca 2008 r. zmieniające rozporządzenie z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm. ),

4. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390),

5. rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem nr 1782/2003",

6. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem z dnia 12 marca 2007 r.

Zgodnie z treścią § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi, który zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza, przez którą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymanie zwierząt dla celów gospodarczych, prowadzoną zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.

Dokonując wykładni powyższego przepisu organy administracji stwierdziły, że wsparcie może być udzielone wyłącznie do takich gruntów, które do dnia złożenia wniosku były wykorzystywane do produkcji rolniczej, czyli takich, z których wcześniej (do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności na zalesianie) zbierano plony, co bezspornie na działce nr [...] nie miało miejsca. Była to ziemia, którą po wycięciu drzew i krzewów poddano według ustaleń organu jedynie rekultywacji, wykonując na niej talerzowanie (orkę).

Natomiast zdaniem skarżącej, dla uzyskania płatności na zalesienie działki nr [...], wystarczające było utrzymanie ziemi w dobrej kulturze rolnej, co oznacza wykonanie przynajmniej jednego zabiegu rolniczego, gdy tymczasem wykonano na działce nr [...] wycięcia drzew, orkę leśną na głębokość 15 cm, opryski środkiem odchwaszczającym (randapem) celem usunięcia odrostów i talerzowanie. Ojciec skarżącej, W. B., będący jej pełnomocnikiem w postępowaniu administracyjnym i sądowym, zajmujący się osobiście jej ziemią wyjaśnił, że była to tzw. uprawa "na czarno" celem ugorowania i wystąpienia o dopłaty obszarowe. Takich dopłat do tej działki nie przyznano.

W ocenie sądu interpretacja przepisu § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. dokonana przez organy administracji nie mogła być podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż zawarta w tym przepisie definicja działalności rolniczej jest niezgodna z definicją działalności rolniczej zawartą w przepisie art. 2 c) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1782/2003".

Zgodnie z tym przepisem "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), zgodnie z art. 5. Definicja ta w sposób istotny różni się od definicji krajowej zawartej w § 4 ust. 1 pkt 2 a) rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. bowiem obejmuje pojęciem działalności rolniczej także "utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), zgodnie z art. 5." Przepis § 4 ust. 1 pkt 2 a) rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. w sposób nieprawidłowy, bo niezgodny z przytoczoną regulacją unijną ustalił definicję "działalności rolniczej". Zostało to naprawione przez polskiego ustawodawcę w obowiązującym od dnia 28 lipca 2008 r. rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lipca 2008 r., w którym w § 4 ust. 2 określono, że pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi, który zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 1782/2003, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jeszcze poprawniejsza językowo redakcja przepisu § 4 ust. 2 a) została dokonana w kolejnym rozporządzeniu zmieniającym, tj. w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r., w którym przepis ten otrzymał brzmienie: "...zobowiązał się do: wykonania zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zgodnie z normami określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego". Zatem sprzeczność jaka zachodzi pomiędzy przepisami krajowymi i prawem wspólnotowym, winna być zgodnie z zasadą pierwszeństwa i bezpośredniego stosowania, rozstrzygnięta poprzez zastosowanie prawa wspólnotowego. Z tego względu należało przyjąć za podstawę materialnoprawną oceny wniosku skarżącej z dnia 1 października 2007 r. takie brzmienie § 4 ust. 2 a) rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., które uwzględnia definicję działalności rolniczej wynikającą z art. 2 lit. c rozporządzenia nr 1782/2003, co w rezultacie oznacza konieczność przyjęcia, że w roku 2007 o pomoc na zalesianie gruntów rolnych mógł się ubiegać rolnik, który m.in. zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza, przez którą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.

W konsekwencji organy Agencji po ustaleniu, że działka nr [...] nie była w roku 2007 wykorzystywana do celów produkcyjnych, winny były ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy grunty znajdujące się na działce nr [...] były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Polska regulacja dotycząca wymogów minimalnych w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, obowiązująca w okresie od 15 marca 2007 r. do 15 marca 2010 r., zawarta była w wydanym na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 7 marca 2007 r. rozporządzeniu z dnia 12 marca 2007 r. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli w przypadku gruntów ornych – jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie. W § 2 wskazano, że uznaje się, że grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. W § 4 wskazano, że grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem: 1) drzew i krzewów: a) niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody, b) mających znaczenie dla ochrony wód i gleb, c) niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną; 2) gruntów, na których są prowadzone plantacje wierzby (Salix sp.) wykorzystywanej do wyplatania; 3) gruntów, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 2, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar; 4) plantacji zagajników o krótkiej rotacji (CN ex 0602 90 41) wykorzystywanych na cele energetyczne. Na przepisy wyżej wskazanego rozporządzenia z dnia 12 marca 2007 r. powoływał się zresztą organ odwoławczy w decyzji nr [...] z dnia 5 sierpnia 2009 r. uchylając pierwszą decyzję organu I instancji.

Reasumując, treść przepisów § 1 ust. 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia z dnia 12 marca 2007 r. w powiązaniu z przepisem § 4 ust. 1 pkt 2 a) rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., przy uwzględnieniu definicji działalności rolniczej podanej w art. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1782/2003 oznacza, że w stosunku do wniosków złożonych w 2007 r. możliwe było przyznanie wsparcia na zalesianie gruntów ornych ugorowanych.

Uznanie przez organy Agencji, że tylko produkcja rolnicza uprawnia do płatności na zalesianie spowodowało, że wniosek skarżącej nie został rozpoznany w aspekcie ugorowania działki nr [...].

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji obu instancji przyznały, że na gruntach skarżącej zgłoszonych we wniosku była wykonana na dzień jego złożenia orka, po uprzednim wycięciu drzew, natomiast organ odwoławczy w kwestii ugorowania marginalnie tylko stwierdził w zaskarżonej decyzji, że nie sposób uznać gruntów zgłoszonych do zalesienia za ugorowane w rozumieniu przytoczonej definicji ugoru dla celów statystyki unijnej zawartej w Decyzji Komisji 2000/115/WE z dnia 24 listopada 1999 r. odnoszącej się do definicji cech charakterystycznych, listy produktów rolnych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych. Nie wyjaśnił przy tym, dlaczego grunt skarżącej warunków tej definicji nie spełnia. Nie odniósł się również do definicji ugoru zawartej w rozporządzeniu z dnia 12 marca 2007 r., która wymagała ustalenia, czy grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Podkreślił jednocześnie, że ugorowanie jako wystarczająca przesłanka przyznania wsparcia na zalesianie pojawiło się dopiero po zmianie rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., tj. od dnia 28 lipca 2008 r. wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lipca 2008 r., które jednak nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż zgodnie z jego § 2 do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe. Jak już wyżej wyjaśniono takie stanowisko organu jest nieuzasadnione.

Organy Agencji zobowiązane będą przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalić, czy do dnia złożenia wniosku o pomoc działka nr [...] była ugorowana w rozumieniu ww. przepisów unijnych i krajowych, a w tym względzie w szczególności konieczne będzie jednoznaczne ustalenie, kiedy i jakie zabiegi zostały na niej wykonane i czy były one wystarczające dla uznania ugorowania. W tym celu wskazane będzie ponowne przesłuchanie świadka R. B. i przesłuchanie w tym charakterze W. B.

W szczególności organy winny wyjaśnić, dlaczego rekultywacja gruntów działki zmierzająca do przywrócenia ich do użytkowania rolniczego, polegająca na wycięciu licznych drzew i wykonaniu talerzowania (orki) wykonana w 2007 r. przed złożeniem wniosku nie była wystarczająca dla przyjęcia, że grunt był ugorowany, co by uzasadniało odmowę przyznania pomocy. Należy się tu odnieść do zeznań świadka I. M., zatrudnionej w charakterze pracownika służby leśnej w N. S., która zeznała, że na wszystkich lustrowanych przez nią gruntach, położonych na działkach nr [...], [...], [...] oraz [...], należących do rodzeństwa B. była wykonana orka i w rezultacie jej ustaleń zostało wydane zaświadczenie z dnia 4 stycznia 2008 r. (podany na tym zaświadczeniu rok 2007 należy uznać za oczywistą omyłkę) o użytkowaniu działek jako gruntów ornych. Dokument ten był m.in. podstawą dla wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w dniu 1 lutego 2008 r. postanowienia o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie. Na marginesie wskazać należy, że w ocenie sądu takie postanowienie nie przesądza o konieczności przyznania płatności, która dopiero jest przyznawana w decyzji po zbadaniu wszystkich warunków, które musi spełnić rolnik.

Wśród zabiegów wykonanych na działce nr [...] wnioskodawczyni podawała również wykonanie na przełomie czerwca i lipca 2007 r. zabiegu odchwaszczenia poprzez opryski randapem. W świetle postanowień § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 12 marca 2007 r. należałoby taki zabieg zakwalifikować jako inny zabieg uprawowy zapobiegający występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Czy taki zabieg został istotnie wykonany na działce nr [...] jest sporne między stronami i tej okoliczności organy Agencji nie wyjaśniły należycie.

Z zeznań świadka R. B. złożonych w dniu 29.10.2007 r., na które powołuje się skarżąca wynika, że na przełomie czerwca i lipca 2007 r. wykonał opryski działek należących do dzieci brata, W. B. ( W., M. i K. ), natomiast w połowie sierpnia 2007 r., jeszcze przed żniwami wykonał talerzowanie. Świadek nie znał numerów działek, a na przedstawionej mu w czasie przesłuchania mapie, zakreślił działki, które według jego wiedzy należały do dzieci brata. Podał również, że opryskał na wskazanych na szkicu działkach obszar około 10 ha. Wśród działek zakreślonych przez niego na mapie nie było działki nr [...]. Na tej podstawie organy obu instancji uznały, że R. B. nie wykonywał w podanym przez siebie czasie żadnych zabiegów na działce nr [...], a ustalenie takie znajduje ponadto potwierdzenie w treści raportu z czynności kontrolnych Nr [...]. Organy nie ustaliły ile łącznie hektarów obejmują wszystkie wnioski rodzeństwa B. dotyczące płatności na zalesienia złożone w 2007 r., co pozwoliłoby porównać dane co do obszaru wykonania zabiegów opisanych przez świadka. Wobec istniejących rozbieżności co do zeznań świadka i wyjaśnień pełnomocnika strony, W. B., pismem z dnia 15.12.2009 r. ( k. 22 aa ) wezwano wnioskodawczynię do osobistego stawiennictwa jej lub pełnomocnika celem podania terminu jak i wykonawcy zabiegów agrotechnicznych wykonanych na działce nr [...]. Z pisma W. B. z dnia 20 grudnia 2009 r. ( k. 23 aa ) wynika, że stawił się on w dniu 17 grudnia 2009 r. w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR wraz ze świadkiem R. B. Podczas trwającego w tym dniu półtoragodzinnego przesłuchania, świadek R. B. potwierdził fakt wykonania oprysków i talerzowania także na działce nr [...] i wyjaśniał, że pominął w czasie pokazywania na mapie tę działkę, gdyż "nie orientuje się biegle na mapie", natomiast doskonale orientuje się w terenie. Organ I instancji w swojej decyzji potwierdził, że obaj panowie stawili się w siedzibie biura powiatowego Agencji, jednakże ani świadek nie składał żadnych wyjaśnień, ani W. B. nie był obecny przy przesłuchaniu świadka. To ustalenie zostało przyjęte także w zaskarżonej decyzji. Stwierdzenie powyższe budzi w ocenie sądu poważne wątpliwości, bowiem powstaje pytanie w jakim celu w takim razie W. B. i R. B. stawili się w siedzibie Biura. Prawdą jest, że W. B. nie był obecny przy przesłuchaniu brata w dniu 29.10.2009 r., natomiast obaj bracia stawili się w dniu 17 grudnia 2009 r., co organ potwierdza i najprawdopodobniej o tym "przesłuchaniu" mowa jest w piśmie z dnia 20.12.2009 r. Skoro W i R. B. stawili się u Kierownika Biura Powiatowego w związku z wezwaniem, to z pewnością odbyła się wówczas jakaś rozmowa, którą W. B. opisuje jako półtoragodzinne przesłuchanie. Nie byłoby takich wątpliwości, gdyby osoby zgłaszające się w związku z wezwaniem organu z dnia 15 grudnia 2009 r. zostały przesłuchane w charakterze świadków na istotne dla sprawy okoliczności, dla wyjaśnienia których wystosowane zostało wezwanie. Stanowi o tym art. 50 § 1 kpa, na który powołano się w piśmie z dnia 15.12.2009 r., a organ administracji zobowiązany był w tych okolicznościach pouczyć W. B., że może wnosić o ponowne przesłuchanie R. B. w charakterze świadka, jak również swojej osoby, w szczególności, że z akt wynika, iż to W. B. prowadzi gospodarstwa swoim dzieciom. Nieprzeprowadzenie takiego dowodu i zobowiązanie pełnomocnika do wniesienia pisma procesowego, zamiast jego przesłuchania, pomimo że stawił się on osobiście jest niezrozumiałe i spowodowało, że nadal nie jest wyjaśniona okoliczność kto i kiedy wykonał opryski randapem i talerzowanie na działce nr [...]. Organ bowiem obecnie kwestionuje pisemne wyjaśnienia pełnomocnika. Dopiero uzupełnienie materiału dowodowego poprzez ponowne przesłuchanie świadka R. B. i W. B., który może jeszcze złożyć taki wniosek co do swojej osoby, pozwoli na prawidłowe rozpatrzenie materiału dowodowego, z zachowaniem zasady praworządności, stosownie do postanowień art. 77 kpa w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. Wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy zeznaniami świadka R. B. a twierdzeniami pełnomocnika strony w postępowaniu wymagać będzie ponownego skonfrontowania tych zeznań z zeznaniami świadek I. M. i z treścią dokumentów z kontroli na miejscu przeprowadzonej na działce nr [...] w sierpniu 2007 r., które winny się znajdować w aktach administracyjnych. W aktach przedłożonych sądowi nie ma ani protokołu kontroli z dnia 20 sierpnia 2007 r., z którego został dopuszczony dowód ( por. postanowienie Nr [...] z 11.07.2008 r. ), ani też załącznika w postaci zdjęcia nr R 838. Znajduje się jedynie raport dotyczący kontroli z dnia 20 sierpnia 2007 r., który jest odrębnym dokumentem. Jednocześnie organy Agencji kilkakrotnie powołują się w decyzjach na kontrolę z dnia 31 sierpnia 2007 r., prawdopodobnie wskutek omyłki (na co wskazuje raport z dnia 31.08.2007 r., którego kserokopię sąd dołączył do niniejszych akt administracyjnych ze sprawy tut. Sądu, sygn. akt III SA/Po 520/10), co też winno być skorygowane. Organ zobowiązany będzie dołączyć te dokumenty do akt administracyjnych i szczególnie dokładnie ocenić ich przydatność dla ustalenia istotnej w sprawie okoliczności ugorowania działki w sytuacji, w której zakwestionował zawarte w protokole stwierdzenie, że na działce był las.

Natomiast w kwestii repelentów (brak dowodów zakupu) stanowisko organów jest w ocenie Sądu prawidłowe i nie wymaga dalszych rozważań, zważywszy, że skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organów w tym zakresie.

Ponadto Sąd zwraca uwagę, że decyzja administracyjna wydana przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winna zawierać prawidłowo zredagowane uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 kpa), spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Stosownie do tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W literaturze przedmiotu podkreśla się, że konstrukcja prawidłowego uzasadnienia decyzji powinna spełniać szereg postulatów odnośnie do treści i formy, które powinny być zróżnicowane w zależności od charakteru decyzji oraz stadium i trybu postępowania administracyjnego. W dziedzinie faktów uzasadnienie musi wyjaśniać okoliczności wskazujące na potrzebę lub konieczność wydania decyzji w danej sprawie i wobec określonych podmiotów oraz ich wpływ na treść jej rozstrzygnięcia, a w sferze prawa chodzi o wskazanie normy obowiązującej i jej znaczenia ustalonego w drodze wykładni. Uzasadnienie ma przedstawiać trzy fazy rozumowania tzn. wyjaśnienie zmierzające do ustalenia faktów, ustalenie ich znaczenia według normy prawnej oraz zastosowanie normy prawnej obowiązującej. Prawidłowe uzasadnienie winno cechować się logicznym związkiem i zgodnością z rozstrzygnięciem i jego treścią, brakiem wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłością i dokładnością wywodów, ich zwięzłością i prostotą ujęcia oraz kompletnością motywów (zob. J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 9. wyd., Warszawa 2008, s. 530-531 w powołaniu na J. Zimmermann, Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienie, s. 118-122, 132-133).

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy zauważyć, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji są nader rozbudowane, zawierają kazuistyczny opis przebiegu całego postępowania oraz obszerne cytaty z kart akt administracyjnych, w tym w całości przytoczone treści zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, co powoduje, że sporządzone uzasadnienia decyzji są nieczytelne i niezrozumiałe. Tymczasem – jak wykazano powyżej, prawidłowo skonstruowane uzasadnienie w sferze faktów powinno zawierać ustalenie okoliczności istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia w sprawie. W tym celu organy winny dokonać wszechstronnej oceny materiału dowodowego, co wynika z art. 77 § 1 kpa, wskazując na łamach uzasadnienia decyzji, jakie ostatecznie dowody i w jakim zakresie ostatecznie pozwoliły organom ustalić stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia oraz jakie są przyczyny odmowy wiarygodności innym dowodom zebranym w sprawie. Konstrukcja uzasadnienia winna być przy tym zwięzła, przejrzysta i czytelna. Spełnienie powyższych wymogów ma szczególne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania wynikającej z art. 11 kpa, nakazującego organom administracji publicznej wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.

Sąd zwraca nadto uwagę, że w niniejszej sprawie także odpowiedź na skargę nie została sporządzona prawidłowo. Z samej istoty tego pisma procesowego wynika, że powinna ona zawierać stanowisko organu wobec zarzutów i wniosków skargi (zob. A. Kabat w: B. Deuter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Zakamycze 2006, s. 140). Tymczasem odpowiedź na skargę przesłana w niniejszej sprawie zawiera wręcz powtórzenie treści zaskarżonej decyzji, co należy ocenić jako niecelowe i zbędne, natomiast nie zawiera istotnego z punktu widzenia tego pisma stanowiska organu odnośnie zarzutów i wniosków skargi, jedynie zdawkowo powołując się w tym zakresie na treść zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 powyższej ustawy.