Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 664/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-05-08 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1 pkt 2 art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 08 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w dniu 08 maja 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2012 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie dot. włączenia dowodu do sprawy z wniosku o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2009 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 04 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w poznaniu odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy (k.35-38 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 listopada 20012 roku oddalił zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy (k. 50-52 akt sądowych). W uzasadnieniu orzeczenia NSA wyjaśnił, że zapewnienia Skarżącego o tym, że nie posiada żadnego źródła dochodu, jest zadłużony i bezdomny nie zostały poparte żadnymi dowodami. Wnioskodawca nie wykazuje inicjatywy w próbie dokładnego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że oświadczenie zawarte w formularzu wniosku o prawo pomocy jest niewystarczające do dokonania obiektywnej oceny sytuacji materialnej Skarżącego.

W dniu 30 stycznia 2014 roku R. P. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata (k. 121-122 akt sądowych).

We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżący nie wskazał źródła przychodu, wysokości przychodu, kosztów uzyskania przychodu, ani też kosztów utrzymania koniecznego. W rubryce stan rodzinny oraz dochody wpisano "osoba samotna i bezdomna". W uzasadnieniu żądania Wnioskodawca wyjaśnił, że korzysta z noclegowni dla bezdomnych oraz jadłodajni [...].

Skarżący nie wykonał zarządzenia referendarza sądowego w zakresie udokumentowania swojej sytuacji majątkowej, a w szczególności okoliczności dotyczących:

- ubiegania się o dopłaty do produkcji rolnej i związanej z tym konieczności prowadzenia działalności rolniczej,

- założenia, wyposażenia w majątek i zbycia udziałów w "A" Sp. z o.o.,

- założenia i wyposażenia w majątek "B" Sp. z o.o. w organizacji,

- tytułów prawnych do zajmowania, sposobu zagospodarowania i kosztów utrzymania: nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania według aktu notarialnego złożonego do akt sprawy o sygn. akt III SA/Po 206/12), nieruchomości wskazanej jako adres dla doręczeń w sprawach o sygn. akt III SA/Po 621-622/09 i adres siedliska gospodarstwa rolnego), nieruchomości wskazanej jako adres siedziby spółki "A" Sp. z o.o. oraz nieruchomości wskazanej jako siedziba "B" Sp. z o.o. w organizacji,

- sytuacji rodzinnej Wnioskodawcy,

- wysokości egzekwowanych należności oraz wysokości kwot wyegzekwowanych lub przekazanych organom egzekucyjnym,

- wysokość średniomiesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego,

- okoliczności oraz przyczyn ujawnienia skarżącego w Krajowym Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych,

- źródła finansowania: wydatków na zaspokojenie potrzeb życiowych, działalności rolniczej oraz źródła pochodzenia majątku przekazanego tworzonym podmiotom gospodarczym.

W pisemnych wyjaśnienia skarżący powtórzył, że nie ma żadnych dochodów, jest bezdomny i zadłużony. Nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, ani rolniczej. Natomiast spółki prawa handlowego zostały przejęte za długi i nie przynoszą żadnych dochodów.

Postanowieniem z dnia 11 marca 2014 roku referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy uznając, że kolejne oświadczenie majątkowe skarżącego nadal nie pozwala ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej oraz zdolności płatniczych strony postępowania. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej budzą wątpliwości, co do zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy oraz nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania.

W dniu 02 kwietnia 2014 roku skarżący złożył sprzeciw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu.

Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy.

W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe.

Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, ani wysokości przychodów, ani kosztów utrzymania koniecznego, zaś jedynie ogólnikowe twierdzenia, że wnioskodawca korzysta z noclegowi dla bezdomnych oraz jadłodajni [...], należy uznać jako równoważne z odmową przestawienia dokładnych informacji o sytuacji rodzinnej i majątkowej.

Wyjaśnienia skarżącego w żaden sposób nie identyfikują, ani źródła, ani wysokości, przychodu i świadczą o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. Pisemne wyjaśnienia skarżącego, w świetle faktów znanych Sądowi z urzędu, budzą wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Stąd oświadczenie majątkowe skarżącego nie poparte dowodami z dokumentów nie stanowi właściwej podstawy dla przeprowadzenia oceny zdolności płatniczych strony postępowania.

W tej sytuacji należy uznać, że oświadczenie majątkowe wnioskodawcy jest niepełne i jako takie nie uzasadnia zastosowania przywileju zwolnienia od ponoszenia ciężarów publicznych, czy też pokrycia ze środków publicznych kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przez pełnomocnika z urzędu.

Wobec powyższego, Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał ziszczenia się w jego sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie cytowanych wyżej przepisów orzeczono jak w postanowieniu.