Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1665/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Służba zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 63
journal: Dz.U. 2012 poz 159
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Protokolant ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rzecznika Praw Pacjenta na rzecz skarżącego J. B. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r., nr [...] Rzecznik Praw Pacjenta na podstawie art. 63 ust. 1 i art. 65 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159, ze zm.) w związku z art. 104 § 1 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] stycznia 2015 r. do Biura Rzecznika Praw Pacjenta wpłynął wniosek J. B. o wydanie decyzji w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny w [...]. Wnioskodawca wskazał, że w dniu [...] lipca 2013 r. zażądał udostępnienia dokumentacji medycznej prowadzonej przez Stację Hemodializ Kliniki Nefrologii Szpitala. Lekarz oraz zastępca ordynatora dr M. M. odmówili dostępu do dokumentacji. Wnioskodawca podniósł, że dokumentacja na dzień [...] lipca 2013 r. zawierała szereg nieprawidłowości, była sprzeczna z zasadami opisanymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej i sposobu jej przetwarzania (Dz. U. z 2014 r. poz. 177, ze zm.). Na początku 2014 r. działający w imieniu wnioskodawcy adwokat J. P. L. wystąpił do Szpitala o wydanie kompletnej dokumentacji pacjenta, za pokwitowaniem odbioru sporządzonym w sposób umożliwiający identyfikację poszczególnych kart i zażądał przekazania jej za pośrednictwem depozytu sądowego. Szpital sporządził dokumenty, o które poproszono. Następnie w dniu [...] stycznia 2015 r. J.B. próbował odebrać historię choroby jednak po wstępnej weryfikacji koperty z badaniami okazało się, że występuje szereg nieprawidłowości, między innymi nieponumerowanie poszczególnych kart, prowadzenie dokumentacji z pominięciem chronologii jej sporządzenia. We wniosku wskazano także, że w ogóle wadliwie prowadzona jest dokumentacja medyczna przez kliniki szpitala, co potwierdzili w trakcie spotkania z wnioskodawcą w dniu [...] stycznia 2015 roku pracownicy i kierownik Archiwum Zakładowego. Wobec tego istnieje uzasadnione podejrzenie, że doszło do zbiorowego naruszenia praw pacjenta, polegającego na niewywiązaniu się przez szpital z obowiązku prowadzenia dokumentacji medycznej w zakresie i formie przewidzianej przez ustawę o prawach pacjenta i rozporządzenia wykonawcze do tej ustawy.

Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że w związku z powyższym wnioskiem wszczął postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w przepisach art. 50 - 53 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta , w celu ustalenia, czy Szpital naruszył prawo pacjenta, J. B. do dokumentacji medycznej, o którym to prawie mowa w art. 23 ust. 1 ww. ustawy. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. wystąpiono do Kierownika Szpitala E. P. z prośbą o odniesienie się do zarzutów wnioskodawcy w kwestii dotyczącej dostępu do dokumentacji medycznej i prawidłowości jej prowadzenia. Jednocześnie (na podstawie art. 27 pkt 2 w zw. z art. 26 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy) wniesiono o przekazanie Rzecznikowi Praw Pacjenta kopii pełnej dokumentacji medycznej J. B. Odpowiedź na wskazane wystąpienie wpłynęła do Biura Rzecznika Praw Pacjenta dnia [...] lutego 2015 r. Wyjaśniono: "wydanie oryginału dokumentacji medycznej Pacjentowi było proponowane, jednak mogło to nastąpić dopiero po wykonaniu kopii tej dokumentacji za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu. Niestety Pacjent zażądał natychmiastowego wydania oryginału całej dotychczasowej dokumentacji z leczenia, co w sposób oczywisty nie mogło nastąpić bez oczekiwania - czego pacjent odmówił. Jakakolwiek dokumentacja medyczna pacjenta jest jedynie częściowo ponumerowana to jednak stanowi chronologicznie uporządkowaną całość i obejmuje czynności medyczne podejmowane w czasie leczenia.".

Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że podstawą materialnoprawna podjętego rozstrzygnięcia jest art. 63 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym: Rzecznik odmawia, w drodze decyzji, wszczęcia postępowania, jeżeli działanie lub zaniechanie w sposób oczywisty nie spełnia przesłanek określonych w art. 59 ust. 1 lub jeżeli wnoszący o wydanie decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nie uprawdopodobnił pozbawienia pacjentów ich praw łub ograniczenia tych praw.

Rzecznik stwierdził - w okolicznościach sprawy niniejszej uzasadniona jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów ponieważ wskazane przez wnioskodawcę okoliczności nie uprawdopodobniają pozbawienia lub ograniczenia zbiorowych praw pacjentów. Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nieprawidłowości związane z udostępnieniem dokumentacji medycznej wnioskodawcy J. B. nie mogą stanowić o naruszeniu zbiorowych praw pacjentów. Sprawa przedstawiona przez wnioskodawcę ma jedynie charakter indywidualny. Nie można mówić o uprawdopodobnieniu naruszenia zbiorowych praw pacjenta skoro zarzuty podniesione wobec Szpitala dotyczą jedynie sprawy indywidualnej związanej z udostępnieniem wnioskodawcy jego historii choroby.

Rzecznik podkreślił, że podjął analizę materiału zgromadzonego w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym w trybie art. 50 - 53 ww. ustawy pod sygn. [...]. Wnioskodawca nie wykazał, że przedstawiona przez niego sprawa dotyczy wszystkich potencjalnych pacjentów, którzy mogą korzystać ze świadczeń udzielanych przez Szpital. Ponadto, naruszenie praw jednego z pacjentów nie może prowadzić do wniosku, że wszyscy potencjalni pacjenci są narażeni na praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjentów, stosowane przez dany podmiot leczniczy.

Ponadto Rzecznik stwierdził, że na podstawie art. 61 ust. 1 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów Rzecznik ma prawo żądać przedstawienia dokumentów oraz wszelkich informacji dotyczących okoliczności stosowania praktyk, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, iż mają charakter praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania żądania. Tak więc, podjęcie powyższych czynności uzależnione jest od istnienia uzasadnionego podejrzenia naruszenia zbiorowych prawa pacjentów przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych praktyki. W niniejszej sprawie brak jest uzasadnionego podejrzenia stosowania przez Szpital praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie Rzecznika Praw Pacjenta wniósł J. B., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz cyt. "W przypadku objęcia niniejszej skargi przepisami ustawy z dnia 14 maja 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2015 poz. 658)" wniósł o, cyt. "zobowiązanie Rzecznika Praw Pacjenta do wszczęcia postępowania w sprawie zbiorowego naruszenia praw pacjenta na podstawie art. 59 i art. 60 upp i przeprowadzenia wszechstronnych czynności dowodowych w celu ustalenia prawidłowego stanu faktycznego i prawnego przed wydaniem decyzji.". Ponadto, skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zaskarżona decyzja została wydana przez Rzecznika Praw Pacjenta i następnie po opatrzeniu podpisem elektronicznym należącym do P. M. G. wysłana za pośrednictwem platformy ePuap ze znacznikiem czasu nadania 2015-05-2115:40:03.179. Przesyłka została doręczona skarżącemu w dniu następnym z następującym znacznikiem czasu 2015-05-22 07:12:03.264. Doręczona decyzja nie spełnia wymogów formalnych przewidzianych dla decyzji administracyjnych, gdyż nie zawiera daty wydania, co jest bezwzględnym wymogiem formalnym poprawności decyzji zgodnie z dyspozycją art. 107 § 1 k.p.a..

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: rażące naruszenie zasad postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności następujących przepisów: art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 78 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z dostępnym materiałem dowodowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi wobec wniesienia jej po terminie, zaś w razie braku podstaw do odrzucenia skargi o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Wobec podniesionego zarzutu w świetle, którego skarga do Sądu została wniesiona z uchybieniem terminu, co uzasadnia jej odrzucenie, Sad stwierdza co następuje.

I tak bezsporna jest data doręczenia skarżącemu decyzji wydanej w dniu [...] kwietnia 2015r., (jak wskazuje jej oryginał pozostający administracyjnych dołączonych do akt sądowych), została doręczona drogą elektroniczną w dniu 21 maja 2015r. Tym samym z dniem następnym 22 maja 2015r., rozpoczął swój bieg termin na wniesienie skargi do sądu, który zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynosi 30 dni. Termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego kończył zatem swój bieg w dniu 20 czerwca 2015r., który przypadł w sobotę. Przepis art. 83 § 2 p.p.s.a. stanowi - jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Skarga z zachowaniem ww. wymogu nadana została w dniu 22 czerwca 2015r.,w poniedziałek. Tym samym Sąd stwierdza, że nie było podstaw do odrzucenia skargi po myśli stanowiska Rzecznika.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia (decyzji bądź postanowienia) następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa i jako taka musiała zostać uchylona.

Uporządkujmy stan faktyczny sprawy - skarżący we wniosku z dnia [...] stycznia 2015r., wystąpił do Rzecznika Praw Pacjenta o wszczęcie postepowania w związku naruszeniem jego prawa do dostępu do dokumentacji medycznej odzwierciedlającej przebieg leczenia, któremu został poddany, w ww. Szpitalu. W tym przedmiocie Rzecznik wydał decyzję, która nie była objęta niniejsza skargą.

W powołanym wyżej wniosku skarżący stwierdził także, że w trakcie spotkania w dniu [...] stycznia 2015 roku pracownicy i kierownik Archiwum Zakładowego przekazali mu informacje, że całość dokumentacji prowadzona jest przez szpital w nieodpowiedniej formie. Stwierdził, że w związku z tym istnieje uzasadnione podejrzenie naruszenia zbiorowego prawa pacjentów polegającego na niewywiązaniu się przez Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny przy ul. [...] w [...] z obowiązku prowadzenia dokumentacji medycznej w zakresie i formie przewidzianej przez ustawę o prawach pacjenta i rozporządzenia wykonawcze do tej ustawy. Wniósł, na podstawie art. 59 i art. 60 wyżej wymienionej ustawy o wszczęcie postępowania w celu zbadania czy doszło do zbiorowego naruszanie praw pacjenta.

To wskazanie skutkowało uznaniem przez Rzecznika, że wniosek dotyczy również praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. W odniesieniu do niego zapadła decyzja zaskarżona w sprawie niniejszej. Odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie naruszenia zbiorowych praw pacjentów.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 23 ust 1 wyżej wymienionej ustawy pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Art. 24 ustawy stanowi zaś – w celu realizacji prawa, o którym mowa w art. 23 ust. 1, podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest obowiązany prowadzić, przechowywać i udostępniać dokumentację medyczną w sposób określony w niniejszym rozdziale oraz w ustawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2015 r. poz. 636, z późn. zm.), a także zapewnić ochronę danych zawartych w tej dokumentacji. Na mocy art. 42 wyżej wymienionej ustawy Rzecznik Praw pacjenta, jako centralny organ administracji rządowej jest właściwy w sprawach ochrony praw pacjentów określonych w niniejszej ustawie oraz w przepisach odrębnych.

Przepisami właściwymi do rozpoznania naruszenia zbiorowych praw pacjentów są przepisy art. 59 i następne wyżej wymienionej ustawy. W myśl art. 59 tej ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się m.in. bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych - mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Przy czym nie jest zbiorowym prawem pacjentów suma praw indywidualnych.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, odmawiającej wszczęcia postępowania był przepis art. 63 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, zgodnie z którym Rzecznik odmawia, w drodze decyzji, wszczęcia postępowania, jeżeli działanie lub zaniechanie w sposób oczywisty nie spełnia przesłanek określonych w art. 59 ust. 1 lub jeżeli wnoszący o wydanie decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nie uprawdopodobnił pozbawienia pacjentów ich praw lub ograniczenia tych praw.

Sąd stwierdza - w oparciu o uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a także stan akt administracyjnych nie można dokonać sądowej weryfikacji prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia, podkreślmy odmowie wszczęcia, postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów w ww. jednostce medycznej w zakresie w jakim podnosił wnioskodawca.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trudno doszukać się omówienia ustawowych przesłanek odmowy wszczęcia przedmiotowego postępowania w oparciu o przepis art. 63 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu - naruszenie jednostkowego prawa pacjenta nie stanowi o naruszeniu prawa zbiorowego. Jednak dla oceny zasadności wszczęcia przedmiotowego postępowania tylko taka argumentacja nie może zostać oceniona za wystarczającą. Skarżący na rozprawie podniósł, że poza wnioskiem, w korespondencji kierowanej do Rzecznika, wskazywał na prowadzenie w szczególności dokumentacji zbiorczej, wbrew zasadom wynikającym ze stosownego w tym przedmiocie rozporządzenia, wnosił o dopuszczenie dowodu z przesłuchania na tę okoliczność wskazanych, konkretnych pracowników Szpitala. W aktach administracyjnych przekazanych Sądowi brak ww. pisma.

Należy zauważyć, że przed wydaniem decyzji o odmowie wszczęcia postępowania Rzecznik na podstawie art. 61 wyżej wymienionej ustawy może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, mające na celu uzyskanie dodatkowych informacji niezbędnych do rozstrzygnięcia o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania. Organ, w nawiązaniu do tego przepisu ograniczył się tylko do stwierdzenia – w niniejszej sprawie brak jest uzasadnionego podejrzenia stosowania przez Szpital praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Tezy tej jednak nie uzasadnił. Pojęcie "uzasadnione podejrzenie" jako określenie nieostre wymaga każdorazowo szczegółowego odniesienia do okoliczności sprawy.

W świetle wskazanych wyżej okoliczności Sąd stwierdza - ocena, że brak podstaw do wszczęcia, postepowania w przedmiotowym zakresie była przedwczesna. O ile bowiem kwestia udostępniania dokumentacji medycznej temu pacjentowi nie stanowi o uprawdopodobnieniu naruszenia zbiorowych praw pacjenta, to jednak odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów w świetle art. 63 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy może być uzasadniona tylko wówczas jeżeli działanie lub zaniechanie w sposób oczywisty nie spełnia przesłanek określonych w art. 59 ust. 1 lub jeżeli wnoszący o wydanie decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nie uprawdopodobnił pozbawienia pacjentów ich praw lub ograniczenia tych praw.

Organ rozpoznając sprawę ponownie uporządkuje akta poprzez zebranie dokumentów pozwalających na odtworzenie przebiegu niniejszego postepowania. Przy powtórnym badaniu wniosku będzie miał na uwadze powyższe wskazania Sądu.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 200 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).