Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1381/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 119  pkt 2 i  art. 120 ,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. T. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję częściową Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] odmawiającą potwierdzenia J. T. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. i L. J., nieruchomości we wsi P., gmina G., powiat O., w dawnym województwie [...], w zakresie [...] części udziału w prawie własności przysługującemu L. J. do pozostawionej nieruchomości.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 30 października 1989 r. do Urzędu Miejskiego w R. wpłynął wniosek L. J. o przydzielenie na terenie miasta R. działki budowlanej lub ogrodniczo - budowlanej, za pozostawione w Związku Radzieckim nieruchomości, położone w G., powiat O..

Następnie w dniu 28 lipca 2009 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynął wniosek J. T. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez jej rodziców, tj. L. i S.J.

Postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] czerwca 1990 r. sygn. akt [...] Ns [...] spadek po S. J. zmarłym w dniu [...] października 1974 r., ostatnio stale zamieszkałym w R., na podstawie ustawy nabyły J. T. i L. J.. Zaś z wypisu notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] grudnia 2009 r. repertorium A nr [...] wynika, że spadek po L. J., zmarłej w dniu [...] maja 1998 r., ostatnio stale zamieszkałej w R., w całości nabyła z mocy ustawy córka J. T..

W dniu [...] października 2010 r. Wojewoda [...] decyzją nr [...] potwierdził J. T. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez S. J. we wsi P., gmina G., powiat O., w dawnym województwie [...].

Na skutek wszczętego postępowania odwoławczego Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy ww. decyzję orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2011 r., [...].

W wyniku złożenia skargi do sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 629/11 uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa i decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r., nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż organy nie wyjaśniły, czy wniosek z dnia 27 października 1989 r. został złożony jedynie przez L. J., czy J. T. była osobą wskazaną przez osoby uprawnione w rozumieniu art. 81 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), czy też w postępowaniu występowali wszyscy spadkobiercy łącznie. Sąd skonstatował, że przyjmując - tak jak uczyniły to organy rozpoznające sprawę, iż L. J. - złożyła wniosek wyłącznie w imieniu własnym, to obowiązkiem organów było zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu pozostałym spadkobiercom właściciela pozostawionego mienia, tj. J. T..

W świetle powyższego stwierdził, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a także z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda [...] decyzją częściową z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] odmówił potwierdzenia J. T. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. i L. J., nieruchomości we wsi P., gmina G., powiat O., w dawnym województwie [...], w zakresie [...] części udziału w prawie własności przysługującemu L. J. do pozostawionej nieruchomości.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ wskazał, że zasady potwierdzania prawa do rekompensaty za pozostawione mienie "zabużańskie", formy tej rekompensaty oraz tryb realizacji unormowane zostały przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.).

W art. 1 i art. 2 cyt. ustawy określone zostały zasady potwierdzania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium RP lub jego opuszczenia dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich" lub na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. Prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych, który w dniu 1 września 1939 r. posiadał obywatelstwo polskie i zamieszkiwał na ten dzień na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz posiada obywatelstwo polskie. W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, prawo do rekompensaty przysługuje jego spadkobiercom, o czym stanowi art. 3 ust. 2 ustawy.

Organ wojewódzki ustalił, iż nieruchomość we wsi P., gmina G., powiat O., w dawnym województwie [...] była przedmiotem współwłasności w częściach równych S. i L. J., jednakże - w ocenie Wojewody [...] - wnioskodawczyni nie udowodniła, że L. J., jako współwłaścicielka, pozostawiła nieruchomość we wsi P., gmina G., powiat O., w dawnym województwie [...], wskutek zmuszenia jej do opuszczenia byłego terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą w dniu 1 września 1939 r. - gdyż repatriowała się w 1958 r.

Podniósł, że fakt opuszczenia mienia nieruchomego przez L. J., opisany przez wnioskodawczynię, nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach wynikających bezpośrednio z wojny rozpoczętej w 1939 r., a odnosi się jedynie do zmian społeczno - politycznych zaistniałych w okresie powojennym na tych terenach. Potwierdza to treść protokołu przesłuchania J. T. z dnia [...] grudnia 2011 r. w którym stwierdziła, że: "powodem opuszczenia nieruchomości i wyjazdu L. J. z P. były antypolskie represje na tle narodowościowym, ciężka praca w kołchozie, połączona z szykanami oraz obawa przed wynarodowieniem dzieci, poprzez brak możliwości edukacji w ojczystym języku". Natomiast "czasowe ukrywanie się po sąsiadach" L. J., o którym wspomina jedynie J. T., zarówno poprzez pryzmat bezpośrednio przepisów ustawy "zabużańskiej", jak i orzeczeń sądów administracyjnych dot. przepisów tej ustawy - nie mieści się w zakresie objętym treścią art. 1 ust. 1, 1a, a także ust. 2.

L. J. nie została zmuszona do opuszczenia swojej nieruchomości i terenów byłych Kresów Wschodnich wskutek repatriacji na podstawie tzw. "umów republikańskich", zmiany odcinków terytoriów państwowych na podstawie umowy z dnia [...] lutego 1951 r. oraz na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. - lecz przyjechała do Polski w 1958 r. w związku z szykanami, antypolskimi represjami na tle narodowościowym, ciężką pracą w kołchozie i obawą przed wynarodowieniem dzieci poprzez brak możliwości edukacji w ojczystym języku.

Wojewoda dodał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, zmuszenie do opuszczenia nieruchomości i Kresów Wschodnich musi pozostawać w bezpośrednim i adekwatnym związku przyczynowo - skutkowym z wojną rozpoczętą w 1939 r. Konkretna przyczyna skutkująca przymusowym opuszczeniem byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez właściciela nieruchomości powinna powstać jako następstwo wojny rozpoczętej w 1939 r. i różnych zdarzeń jej towarzyszących.

Powyższa interpretacja została wyrażona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1476/07, w wyroku z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 444/10, w wyroku z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1443/10, w wyroku z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1569/10.

W związku z powyższym, opuszczenie nieruchomości przez L. J. w 1958 r. nie nastąpiło wskutek zmuszenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. T. wnosząc o uchylenie wyżej wskazanej decyzji częściowej i orzeczenie co do istoty sprawy, to jest potwierdzenie odwołującej się całości prawa do rekompensaty.

Po rozpoznaniu odwołania, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję częściową Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r., nr [...].

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Minister przytoczył treść art. 1, art. 9 i art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) i podniósł, że z akt sprawy wynika, iż organ I instancji - po otrzymaniu orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 629/11 - ustalił, że L. J. - składając wniosek w 1989 r. - nie działa jako osoba wskazana. W związku z powyższym uznał, iż J. T. nie musiała występować z odrębnym wnioskiem o rekompensatę za udział w nieruchomości, który nabyła po S. J., a zatem jest uprawniona do dochodzenia całości rekompensaty.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu, dotyczącego rażącego naruszenia art. 139 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny - bowiem organ I instancji wydając decyzję odmowną pogorszył sytuację strony, orzekając na jej niekorzyść - Minister powołał orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 999/06 stwierdzające, iż jeżeli skutkiem wyroku sądu jest wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego, to wyrok ten ma charakter konstytutywny, tzn. pozbawia mocy obowiązującej decyzję - działa ex tunc. Następuje więc powrót do takiej sytuacji przed organami administracji publicznej, która miała miejsce przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Postępowanie administracyjne jest kontynuowane, a sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu.

Uznał zatem, iż z uwagi na powyższe w przedmiotowym postępowaniu nie ma zastosowania art. 139 kpa.

Z kolei - odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - organ stwierdził, że podporządkował się ocenie prawnej Sądu uznając, iż J. T. nie musiała występować z odrębnym wnioskiem, aby ubiegać się o całość rekompensaty. Wskazał, iż Sąd nie odniósł się do kwestii spełnienia przesłanki opuszczenia przez L. J. byłego terytorium RP w związku z przymusem wynikającym z wybuchu wojny w 1939 r., dlatego też organy, ponownie prowadząc postępowanie mogły dokonać w tym zakresie odmiennych ustaleń, gdyż ocena prawna Sądu nie dotyczyła tego zagadnienia.

Minister Skarbu Państwa stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż powodem opuszczenia nieruchomości i wyjazdu L. J. z P. były antypolskie represje na tle narodowościowym, ciężka praca w kołchozie połączona z szykanami oraz obawa przed wynarodowieniem dzieci poprzez brak możliwości edukacji w ojczystym języku.

W tych okolicznościach uznał, iż nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. dotycząca tego, czy właściciel mienia pozostawionego był zmuszony opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek innych okoliczności, niż wskazane w art. 1 ust. 1 i 1a ww. ustawy, związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. L. J. opuściła byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1958 r., czyli nie na podstawie umów wskazanych w art. 1 ww. ustawy. Wykazanie okoliczności przymusu jest więc w tym przypadku niezbędne (art. 1 ust. 2). L. J. nie była zmuszona do opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek innych okoliczności związanych z wojną, o których mowa w art. 1 ust. 2 ww. ustawy. Należy bowiem odróżnić zdarzenia będące bezpośrednimi skutkami wojny (deportacje ludności polskiej, zsyłka na Syberię, czy pobór do wojska), których dotyczy art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. od tych, na które wojna miała wpływ jedynie pośredni (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 444/10). Przymus pod którego wpływem działali obywatele polscy opuszczając byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może mieć różny charakter (przymus bezpośredni, obawa o własne życie, zdrowie), niemniej jednak musi mieć związek z wojną rozpoczętą w 1939 r., a nie wynikać z istoty rozwiązań ustrojowych na terenie ZSRR. Fakt dyskryminacji właściciela nieruchomości oraz jego rodziny jako osób narodowości polskiej zamieszkałych na terytorium ZSRR, trudności administracyjne ze strony ówczesnych władz radzieckich uniemożliwiające wyjazd na obecne terytorium RP oraz przejęcie na rzecz państwa gospodarstwa rolnego, którego był właścicielem, również nie daje podstaw do przyjęcia, że opuszczenie nastąpiło z przyczyn bezpośrednio wynikających z wojny rozpoczętej w 1939 r.

Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1443/10, z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1569/10, z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 458/11, z dnia 3 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1240/11.

Skargę na powyższą decyzję wniosła J. T., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji częściowej w całości oraz na zasadzie art. 119 ust. 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Zarzuciła ona organowi administracji naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez wyrażenie błędnego poglądu prawnego i przyjęcie, iż czynnik "przymusu" nie obejmuje sytuacji, gdy - tak jak to miało miejsce w niniejszym przypadku - ów przymus lub inaczej zmuszenie mógł występować w formie uzasadnionej obawy o zdrowie i życie swoje i swoich najbliższych.

Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, poprzez wybiórcze, niewnikliwe, niedokładne i podważające zaufanie obywateli do organów państwa rozpatrzenie sprawy i przyjęcie wbrew materiałowi dowodowemu, że jej wyjazd z byłego terytorium RP nie ma związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. – przy jednoczesnym nieuzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji we wskazanym wyżej zakresie.

W uzasadnieniu stwierdziła, że norma z art. 1 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej obrosła szerokim orzecznictwem Sądów Administracyjnych, w tym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym zgodnie przyjmuje się, że jedną z form przymusu jest obawa o życie i zdrowie, na dowód czego powołała liczne orzeczenia sądów administracyjnych, m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1518/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1652/06.

Ponadto podniosła, że linia orzecznicza WSA przyjmuje, iż w takich sytuacjach związek zmuszenia do opuszczenia byłych terytoriów polskich na wschodzie z wojną rozpoczętą w 1939 r. jest oczywisty.

Organy administracji - wbrew materiałowi dowodowemu - rozpatrują sytuacje L. J., wybiórczo i sztucznie tylko do niej samej zapominając, iż w owym czasie pozostawała ona w związku małżeńskim ze S. J.. Jednocześnie bowiem Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. potwierdził J. T. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez ww. osobę [...] części nieruchomości we wsi P.. Pozbawienie wolności S. J. jest oczywistym elementem zmuszania jego i jego bliskich do opuszczenia byłych terytoriów Rzeczypospolitej Polskiej i pozostaje w ścisłym związku z II Wojną Światową.

Dodała, że sprzecznie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa nie zawiera, ani uzasadnienia faktycznego, ani prawnego w podanym wyżej zakresie.

Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę J. T. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ponadto zgodnie z art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonego orzeczenia Sąd doszedł do przekonania, że skargę należało oddalić.

W niniejszej sprawie Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy decyzję częściową Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r., odmawiającą potwierdzenia J. T. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. i L. J., nieruchomości we wsi P., gmina G., powiat O., w dawnym województwie[...], w zakresie [...] części udziału w prawie własności przysługującemu L. J. do pozostawionej nieruchomości. Organ w zaskarżonej do Sądu decyzji rozstrzygnął zatem jedynie, co do rekompensaty za mienie pozostawione przez L. J. – a nie S. J.. Natomiast decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa orzekł m.in. o potwierdzeniu J. T. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. J. [...] udziału w nieruchomości położonej we wsi P., gmina G., powiat O., ustalił zwaloryzowaną wartość pozostawionej nieruchomości i ustalił wysokość rekompensaty za ww. udział.

Z analizy akt sprawy wynika, że skarżąca powróciła do Polski w ramach akcji repatriacyjnej, której podstawą prawną była umowa międzynarodowa z dnia 25 marca 1957 r. zawarta pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (Dz. U. Nr 47 poz. 222). Podstawą powrotu nie była zatem żadna z umów wskazanych w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.).

Biorąc pod uwagę powyższą okoliczność w niniejszej sprawie może mieć zastosowanie jedynie przepis art. 1 ust. 2 ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. stanowiący o tym, że przepis art. 1 ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z powyższym - dokonując analizy istnienia przesłanek wynikających z treści art. 1 ust. 2 tej ustawy - należy wyjaśnić, iż przepis ten nie precyzuje, co należy uważać za wspomniane w nim "zmuszanie". Przymus, pod którego wpływem działali obywatele polscy opuszczający terytorium byłej Rzeczypospolitej Polskiej, może mieć różny charakter (np. przymus bezpośredni, ekonomiczny, uzasadniona obawa o zdrowie i życie własne lub najbliższych itp.). Przy czym w związku z brzmieniem tego przepisu musi on pozostawać w bezpośrednim i adekwatnym związku przyczynowo-skutkowym z wojną rozpoczętą w 1939 r. Należy też podkreślić, że konkretna przyczyna, skutkująca przymusowym opuszczeniem byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez właściciela nieruchomości powinna powstać jako następstwo działań wojennych i różnych zdarzeń im towarzyszących, jak np. deportacje ludności polskiej, aresztowania, zsyłka na Syberię, czy pobór do wojska.

Nie wszystkie zatem repatriacje mające miejsce po zakończeniu II wojny światowej - zgodnie z wolą ustawodawcy - mieszczą się w dyspozycji art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Przyjęcie innej koncepcji czyniłoby obecność przepisu o takiej treści całkowicie zbędnym.

Należy więc odróżnić zdarzenia, będące bezpośrednimi skutkami wojny, których dotyczy art. 1 ustawy, od tych zdarzeń, na które wojna miała wpływ jedynie pośredni.

W niniejszej sprawie właścicielka pozostawionego mienia opuściła byłe terytorium RP w 1958 r. w obawie przed prześladowaniami mającymi miejsce w stosunku do ludności polskiej, a nie jako bezpośredni skutek wybuchu wojny. Przyjazd do Polski poprzedników skarżącej był wynikiem stosunku władz radzieckich do osób narodowości Polskiej. Wynika to m.in. z protokołu przesłuchania z dnia [...] lutego 2010 r. świadka F. P. (sąsiada poprzedników prawnych skarżącej, którzy pozostawili mienie na dawnym terytorium RP), w którym stwierdził on, iż przyczyną wyjazdu S. J. z rodziną były naciski ze strony "Sowietów" z powodu posiadanego dużego gospodarstwa. Także ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z dnia [...] grudnia 2011 r. wynika, że J. T. z opowiadań matki wie, iż od czasu wybuchu wojny zamieszkiwała w jej gospodarstwie. Po aresztowaniu ojca skarżącej między 1945 r. a 1946 czasowo ukrywała się po sąsiadach w obawie przed aresztowaniem. Natomiast jako powód opuszczenia nieruchomości i wyjazdu L. J. J. T. wskazała ma antypolskie represje na tle narodowościowym, ciężką pracę w kołchozie, połączoną z szykanami oraz obawę przed wynarodowieniem dzieci.

W takiej sytuacji, zdaniem sądu, uprawniona jest ocena organu administracji, że w przedmiotowej sprawie fakt opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1958 r. przez poprzedniczkę prawną skarżącej nie pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowym z okolicznościami wynikającymi bezpośrednio z wojny rozpoczętej w 1939 r., lecz z dalszymi (niebezpośrednimi) następstwami tej wojny.

Za uzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać stwierdzenie, iż przyczyny opuszczenia byłego ZSRR miały w tym przypadku charakter bezpośrednio związany z sytuacją powstałą na skutek działań władz ZSRR podejmowanych po wkroczeniu na to terytorium wobec ludności polskiej. Należy również wskazać, że przyjazd do Polski miał miejsce blisko 19 lat po wybuchu wojny i około 12 lat po uwolnieniu przez władze radzieckie ojca skarżącej.

W swojej skardze J. T. podniosła, iż skoro współwłaściciel mienia S. J. został wywieziony na Syberię w 1945 r., to także tę okoliczność organ powinien uwzględnić oceniając przyczyny wyjazdu jego żony L J..

W ocenie sądu jednak sam fakt uwięzienia ww. osoby nie ma znaczenia w niniejszej sprawie o tyle, że wskazana uprzednio przesłanka "przymusu" musi dotyczyć poprzedniczki prawnej skarżącej, tj. L. J. - bowiem zaskarżona decyzja rozstrzyga jedynie co do jej udziału w pozostawionym majątku. Wskazać także należy, iż - jak wynika z akt administracyjnych – L. J. ukrywała się przed władzami ZSRR w czasie, gdy jej mąż został uwięziony, a nie w okresie późniejszym, czy też bezpośrednio przed wyjazdem z byłego terytorium RP. W tym stanie rzeczy uznać należy, że uwięzienie męża L. J. nie miało bezpośredniego związku przyczynowego z wyjazdem skarżącej, lecz było jedynie przyczyną pośrednią.

W konsekwencji należało odmówić potwierdzenia prawa do rekompensaty w [...] części udziału L. J. - ponieważ nie została spełniona podstawowa przesłanka prawa do rekompensaty, tj. opuszczenie byłego terytorium Polski na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., gdyż opuszczenie tego terytorium miało związek jedynie pośredni z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Reasumując, Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w sprawie, że wykazane w sprawie okoliczności faktyczne, tj: brak bezpośredniego i adekwatnego przymusu opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., a następnie jego opuszczenie z innych przyczyn niż w wyniku wojny rozpoczętej w 1939 r. - uzasadniają odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. i L. J., nieruchomości we wsi P., gmina G., powiat O., w dawnym województwie [...], w zakresie [...] części udziału w prawie własności przysługującemu L. J. do pozostawionej nieruchomości.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone rzetelnie i wnikliwie zarówno przez Wojewodę, jak i Ministra Skarbu Państwa - co znalazło wyraz w uzasadnieniach decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 kpa. W toku postępowania nie naruszono bowiem przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.