Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1649/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 273 par.2, par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 29
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędziowie NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), NSA del. Jan Grzęda, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi E. S. i A. S. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2010 r. sygn. akt II FSK 1539/09 oddalającym skargę kasacyjną E. S. i A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 1159/08 w sprawie ze skargi E. S. i A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę o wznowienie postępowania. [pic]


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 1539/09, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną E.S. i A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 1159/08 w sprawie ze skargi E.S. i A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 czerwca 2007 r., nr [...], w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia 6 października 2006 r. odmówił skarżącym umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2006 r., nr [...], oraz doręczenia tytułu wykonawczego, wskazując, że tytuł wykonawczy wystawiono na podstawie decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. z dnia 30 grudnia 2003 r., określającej wysokość zobowiązania podatkowego skarżących w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. oraz że odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego doręczono skarżącym dnia 25 września 2006 r.

W zażaleniu skarżący podnieśli, że wzmiankowana wyżej decyzja wymiarowa nie mogła stanowić podstawy wystawienia tytułu wykonawczego, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Gl 760/05, uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 4 marca 2005 r., wskutek czego egzekwowany obowiązek nie istnieje.

Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności stanowiących przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymienionych w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.), a zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku powinien być zbadany w ramach zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wniesionego na podstawie art. 33 u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – po rozpoznaniu skargi skarżących - wyrokiem z dnia 4 marca 2008 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że tytuł wykonawczy powinien zostać doręczony ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi skarżących.

Wyrokiem z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II FSK 1247/08, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pełnomocnictwo złożone do akt innej sprawy nie może, wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, wywoływać skutku w postaci zobligowania organu do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika skarżącego ustanowionego w innej sprawie administracyjnej. Sąd wskazał, iż nie przedłożono do akt administracyjnych tej sprawy dokumentu z którego wynikałoby, iż P.M. był umocowany do reprezentowania skarżących w postępowaniu egzekucyjnym. To z kolei uzasadniało doręczanie przez organy egzekucyjne pism bezpośrednio zobowiązanym stosownie do art. 40 § 2 k.p.a.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 1159/08, oddalił skargę E.S. i A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 czerwca 2007 r. Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zarzuty wywiedzione na podstawie art. 33 u.p.e.a. są przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu i nie mogą być badane ponownie w sprawie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zarzut niedoręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego pełnomocnikowi skarżących jest bezzasadny, ponieważ pełnomocnictwo złożone w organie podatkowym dotyczyło reprezentowania skarżących w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. i nie obejmowało reprezentowania skarżących w postępowaniach egzekucyjnych. Tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo, ponieważ zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 27 u.p.e.a., a wobec zaznaczenia w pozycji 9 formularza kwadratu 1 można było wpisać dane wybranego przez organ jednego z małżonków; ewentualne trudności w odczytaniu poz. 29 odpisu tytułu wykonawczego zostały usunięte przez doręczenie skarżącym kopii pierwszej karty tego tytułu. Ponadto w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek umorzenia postępowania, wskazanych w art. 59 u.p.e.a., a egzekwowane zobowiązanie wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 30 grudnia 2003 r.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wnieśli o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Postawili następujące zarzuty:

1. naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez nie uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, chociaż organy skarbowe przy wydaniu tych postanowień naruszyły:

- art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., ponieważ w prowadzonym postępowaniu zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego oraz egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego,

- art. 32 i art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wobec nie doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego,

- art. 26 § 1, 2, 3 i 4 u.p.e.a. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) w związku z wszczęciem egzekucji na podstawie nieprawidłowo wystawionego i niekompletnego tytułu wykonawczego, bez wskazania w tym tytule skarżącej,

- art. 29 § 2 u.p.e.a. w związku z przystąpieniem do egzekucji pomimo nie spełnienia wymogów z art. 27 § 2 u.p.e.a. i nie wskazania w tytule wykonawczym skarżącej

- art. 27c u.p.e.a. w związku z pominięciem w tytule wykonawczym skarżącej i prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego małżonków,

- art. 6, 7, 8 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.) "w związku z przedkładaniem na potrzeby niniejszego procesu dowodów innych, aniżeli wynika to ze stanu faktycznego postępowania poprzedzającego wniesienie skargi";

2) na podstawie art. 7, art. 9, art. 87 ust. 1 oraz art. 91 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP naruszenie art. 6 i art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w związku z pozbawieniem skarżących prawa do udziału w postępowaniu przez organami skarbowymi za pomocą ustanowionego w sprawie pełnomocnika, w tym szczególnie w zakresie doręczenia tytułu wykonawczego SM 1/2340/07 z dnia 25 maja 2007 r. oraz wszelkich pism w sprawie.

Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 1539/09, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną E.S. i A.S.

Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że obowiązek doręczania pism dotyczy tylko pełnomocnictwa ustanowionego zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik, w myśl art. 33 § 2 i 3 k.p.a. zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnictwa w danym, konkretnym postępowaniu. Dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać wszelkie pisma i zapewnić udział w postępowaniu pełnomocnikowi. Wobec tego strona udzielając pełnomocnictwa w konkretnym postępowaniu winna wskazać, że chce działać przez pełnomocnika. Powyższe pełnomocnictwo musi być złożone do akt sprawy w konkretnym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie – do akt postępowania egzekucyjnego. Jest rzeczą oczywistą, że takie pełnomocnictwo można złożyć dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a więc po doręczeniu stronie (zobowiązanemu) upomnienia. Powołując się na powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za trafny zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, że naruszono przepisy postępowania bowiem pominięto pełnomocnika podatników w zakresie doręczenia upomnienia. Jak zaznaczył skład orzekający kwestię tę przesądził już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2008 r.; na mocy art. 190 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny poglądem tym był związany.

Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia E.S. NSA podzielił trafność wywodów przedstawionych przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, a mianowicie, że skarżący małżonkowie E. i A. S. podlegali w 2000 r. wspólnemu opodatkowaniu, na zasadach określonych w art. 6 ust. 2 u.p.d.o.f. oraz art. 92 § 3 Ordynacji podatkowej.

NSA za chybiony uznał również zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., ponieważ ani nie zachodził błąd co do osoby zobowiązanego, ani nie zachodziła niemożność egzekucji ze względu na osobę zobowiązanego. W istocie skarżąca (zobowiązana), co do tożsamości której nie zachodzą żadne wątpliwości, kwestionuje nałożenia na nią tego obowiązku, jednakże zarzut tego rodzaju nie może być oparty na wskazanej podstawie prawnej. Niemożność egzekucji ze względu na osobę zobowiązanego dotyczy osób korzystających z immunitetu lub przywileju dyplomatycznego, a więc sytuacji w rozpoznawanej sprawie nie występującej.

E.i A. S. w piśmie z dnia 20 czerwca 2011 r. wnieśli na podstawie art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a. o:

1) wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt II 1539/09,

2) zmianę wyroku jak w pkt 1 poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 czerwca 2007 r. albo uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 1159/08 i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania skargi sądowo – administracyjnej;

3) zasądzenie kosztów postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem jak w pkt 1;

4) zasądzenie kosztów postępowania w sprawie o wznowienie postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący podnieśli, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1552/10, ujawnił, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.z dnia 30 grudnia 2003 r. nr

[...] (stanowiąca podstawę do uznania zobowiązania podatkowego, wystawienia tytułu wykonawczego a następnie wszczęcia egzekucji) oraz decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 13 kwietnia 2004 r. nr [...] nie są prawomocne a organ nadzoru pozostaje w 5- letniej bezczynności w zakresie rozpoznania skargi podatnika oraz wykonania wyroku WSA w Gliwicach z dnia 13 marca 2006 r., sygn. akt I SA/GI 760/05. Wobec tego - zdaniem skarżących - należy uznać, że wystawienie tytułu wykonawczego a następnie wszczęcie egzekucji wobec skarżących nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa w oparciu o nieprawomocną decyzję organu skarbowego. Tym samym nie można uznać, że skarżący posiadali w momencie orzekania przez sąd jakiekolwiek zobowiązanie podatkowe za 2000 r. Skarżący są przekonani, że gdyby sądowi w chwili orzekania znana była okoliczność, że podstawą do wydania zaskarżonych orzeczeń były nieprawomocne decyzje organów skarbowych, to wynik sprawy byłby zupełnie inny, gdyż w pełni potwierdza to, że zaskarżone wówczas postanowienie z dnia 6 czerwca 2007r., nr [...], oraz poprzedzające go postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. zapadły z naruszeniem prawa.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania nie jest zasadna.

Uporządkowując stan faktyczny sprawy wskazać należy, że postępowanie sądowe, którego wznowienia domaga się strona, dotyczyło kontroli postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2006r. nr [...]. Tytuł ten obejmował zobowiązanie podatkowe skarżących w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. określonego w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 30 grudnia 2003r. Wymagalność zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. została potwierdzona decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 13 kwietnia 2004 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 30 grudnia 2003 r. Decyzja organu II instancji została zaskarżona do sądu administracyjnego, a następnie uchylona przez organ w trybie autokontroli. Z kolei decyzja wydana w trybie autokontroli została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 13 marca 2006r. o sygn. akt I SA/Gl 760/05, co reaktywowało decyzję z dnia 13 kwietnia 2004 r. Decyzja ta, jak i decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. została uchylona w dniu 20 maja 2011r. decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. nr [...]

Przechodząc do omówienia zarzutów skargi wskazać należy, że stosowanie do treści pierwszej części art. 273 § 2 p.p.s.a można żądać wznowienia postępowania sądowego w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Z uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania wynika, że zdaniem skarżących, nową okolicznością faktyczną, nieznaną w chwili wydawania orzeczenia w sprawie II FSK 853/09, a która mogła mieć wpływ na wynik sprawy, jest nieprawomocność decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 13 kwietnia 2004r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 30 grudnia 2003 r.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to jest niezasadne. Jak słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę, decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., w dacie orzekania w sprawie II FSK 1247/08 funkcjonowała w obrocie prawnym, a więc wymagalnym było zarówno określone w niej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. Nieprawomocność wymienionej wyżej decyzji organu drugiej instancji nie jest przeszkodą dla wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Tym bardziej, że stosownie do art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dopóki decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie zostanie wyeliminowania w przewidzianym przepisami prawa trybie, wywołuje skutki prawne wobec jej adresata i jest wykonalna. Tym samym, dopóki decyzja określająca wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych znajduje się w obrocie prawnym, nie ma podstaw do twierdzenia, że określony w niej obowiązek nie istniał. Decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego dopiero 20 maja 2011 r.

Z kolei stosownie do art. 273 § 3 p.p.s.a. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W uzasadnieniu skargi brak jest dostatecznego rozwinięcia tej podstawy. Wskazać jednak należy, że podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowić może tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczącego tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia żąda strona. Orzeczenie to musi dotyczyć tej samej sprawy, a więc musi zachodzić tożsamość przedmiotu i stron postępowania. Przedmiotem rozstrzygnięcia muszą być zatem te same prawa i obowiązki, dotyczące tych samych podmiotów, wynikające z określonych norm prawnych, które pomiędzy nimi były przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1999 r., sygn. akt III AO 10/99 – Lex nr 36977). Chodzi więc o sytuację, w której w późniejszym postępowaniu można było i należało, zgłosić zarzut powagi rzeczy osądzonej.

W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Pomimo mnogości postępowań sądowoadministracyjnych powiązanych ze przedmiotem sprawy II FSK 1247/08, żadne z nich nie dotyczyło bezpośrednio kwestii poprawności prowadzenia postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 czerwca 2007 r.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego.