Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 286/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2007-11-22 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Ustanowiono radcę prawnego
Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2007r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 września 2007r. przyznającego Stowarzyszeniu Federacja Zielonych w B. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Federacja Zielonych w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2007r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącemu Stowarzyszeniu Federacja Zielonych w B. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 1.


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie [...] w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z wnioskiem Stowarzyszenie działa jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, nie jest nastawione na osiąganie zysków, działa dla dobra publicznego, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma zysków i dochodów. Za rok 2006 strata finansowa z działalności Stowarzyszenia wyniosła 1.085,71 zł, strata za 2007r. wynosi 6.000 zł. Stowarzyszenie posiada na rachunku bankowym kwotę 880,50 zł. Pismem z dnia 28.08.2007r. Stowarzyszenie uaktualniło podane we wniosku dane wskazując, że w okresie od 01.01.2007r. do 28.08.2007r. uzyskało wpływy w wysokości 880,50 zł, w tym 500 zł to darowizna od osoby prywatnej, a 330,50 zł to wpłaty z tytułu 1% dla organizacji pożytku publicznego. W tym okresie wydatki (strata) Stowarzyszenia wyniosły około 10.000 zł – zostały one w całości przeznaczone na działalność statutową. Strona oświadczyła, że "Strata to nieopłacone przez Stowarzyszenie faktury, na które chwilowo zostały zaciągnięte pożyczki od członków Stowarzyszenia".

Postanowieniem z dnia 10 września 2007 roku tutejszy sąd w osobie referendarza sądowego przyznał Stowarzyszeniu [...] w B. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia złożył wnioskodawca Stowarzyszenie [...] w B. W uzasadnieniu wskazano, iż Stowarzyszenie jak organizacja pożytku publicznego powinna być całkowicie zwolniona od kosztów i opłat sądowych ze względu na aktualny brak środków pieniężnych i brak możliwości pokrycia takich kosztów nawet w kwocie poniżej 100 złotych. Brak całkowitego zwolnienia od kosztów i przyznania prawa pomocy radcy prawnego jest próbą utrudnienia Stowarzyszeniu realizacji zadań statutowych. W zakresie przepływów finansowych wnioskodawca wskazał, iż przejściowy fakt obecności na rachunku bankowym kwoty 880 zł wynikał z opóźnienia rozliczeń zobowiązań i zadłużenia. W okresie od dnia 1 stycznia 2007r. do chwili obecnej wydatki Stowarzyszenia wynoszą ponad 10000 zł, a stan środków na rachunku od 3 miesięcy wynosi 0 złotych. Ponadto wskazano, iż Statut Stowarzyszenia jako organizacji pożytku publicznego wyklucza i uniemożliwia pokrycie kosztów sądowych, kar, grzywien i opłat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Odpłatność jest jedną z podstawowych zasad postępowania przed sądem administracyjnym. Reguła ta doznaje wyjątków tylko w sytuacjach szczegółowo określonych przepisami. Są to zwolnienia ustawowe wymienione w przepisie art. 239 p.p.s.a. oraz prawo pomocy czyli zwolnienie od kosztów sądowych na wniosek strony. Celem prawa pomocy jest umożliwienie osobom o niskich dochodach i trudnej sytuacji materialnej poddania ich sprawy rozpatrzeniu przez sąd oraz umożliwienie realizacji innych uprawnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez konieczności uiszczania opłat. Prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, a jego przyznanie następuje w sytuacjach wyjątkowych, po uprzednim wnikliwym zbadaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. W konsekwencji to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa ciężar wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Okoliczność, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione podlega ostatecznie ocenie sądu.

Analiza złożonych przez Stowarzyszenie oświadczeń majątkowych wykazała, że jest ono w stanie ponieść koszty sądowe, które aktualnie sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (w przypadku jej wniesienia), a stan finansowy skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w pełnym żądanym zakresie.

Wskazać trzeba w pierwszej kolejności, iż Stowarzyszenie w bieżącym roku uzyskało wpływy w wysokości 880,50 zł, w tym 500 zł to darowizna od osoby prywatnej, a 330,50 zł to wpłaty z tytułu 1% dla organizacji pożytku publicznego. Strata finansowa z działalności Stowarzyszenia za rok 2006r. wyniosła 1.085,71 zł, odnośnie zaś 2007 roku Stowarzyszenie przedstawiło dwie różne kwoty: według złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy strata wyniosła 6.000 zł, z kolei w piśmie z dnia 28.08.2007r. podano, że wydatki – strata Stowarzyszenia na ten dzień wyniosły 10.000 zł. Powyższe kwoty, pomimo wezwania tutejszego Sądu do określenia źródeł sfinansowania poniesionych wydatków i dochodów oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających te fakty, nie zostały przez wnioskodawcę udokumentowane. Stowarzyszenie oświadczyło jedynie, że "strata to nieopłacone przez Stowarzyszenie faktury, na które chwilowo zostały zaciągnięte pożyczki od członków Stowarzyszenia".

W związku z tym należy stwierdzić, że przedstawione kwoty wydatków – strat nie mogą być uznane za wiarygodne. Kwoty te mają jedynie przybliżony charakter, pomiędzy złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, a złożeniem dodatkowego oświadczenia wzrosły one o kwotę 4.000 zł, strona nie określiła konkretnie przeznaczenia tych wydatków i nie przedstawiła żadnych dokumentów np. faktur na ich potwierdzenie, nie zostało również w żaden sposób udokumentowane stwierdzenie, że są one finansowane z pożyczek od członków Stowarzyszenia – choćby poprzez złożenie ich oświadczeń. Skoro strona twierdzi, że ponosi i finansuje kolejne wydatki, nie ma żadnych podstaw do zwolnienia jej od kosztów sądowych

w pełnym zakresie, koszty te nie mogą być bowiem stawiane jako ostatnie

w kolejności ich zaspokajania.

Dodatkowo należy wskazać, że pomimo, iż punkt 33 Rozdziału V Statutu Stowarzyszenia [...] w B. nakłada obowiązek przechowywania wszelkich środków pieniężnych uzyskanych przez Stowarzyszenie na koncie bankowym, ubiegający się o prawo pomocy nie przedłożył żadnego wyciągu bankowego, który potwierdzałby aktualny stan środków na tym rachunku.

Strona podnosi, że jest organizacją pożytku publicznego, jak deklaruje działa dla dobra publicznego i nie prowadzi działalności gospodarczej, jednak okoliczności te nie stanowią przesłanki uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, tym bardziej, że zapisy Rozdziału V Statutu nie wykluczają zasilania budżetu Stowarzyszenia z wpływów z działalności gospodarczej. Inne możliwe źródła finansowania Stowarzyszenia to: składki członkowskie, wpływy z działalności statutowej, dotacje, subwencje, ofiarność publiczna, darowizny, spadki, a także zapisy. Wielość źródeł finansowania oraz brak dokumentów potwierdzających chociażby saldo na rachunku Stowarzyszenia, nie dają podstaw aktualnie do przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych.

Stanowisko powyższe potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, iż fakt, że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków – chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe (postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r. II OZ 317/06 i podobnie postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. II OZ 588/06 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo pod red. Bogusława Dautera, str. 438, Wolters Kluwer Polska Sp. z o. o., Warszawa 2007). O zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy decyduje bowiem jedynie sytuacja materialna wnioskodawcy, którą wnioskodawca powinien wykazać odpowiednimi dokumentami.

Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności oraz to, że ubiegający się o prawo pomocy powinien poczynić wszelkie starania, by w inicjowanych przez siebie sprawach koszty sądowe uiścić, uprawnione jest przyznanie prawa pomocy tylko w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W ocenie Sądu skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe, które w niniejszej sprawie aktualnie sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej wysokości 100 zł. Ponadto wbrew oświadczeniu skarżącego, ponoszeniu kosztów sądowych, nie sprzeciwiają się również zapisy Statutu.

Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak wyżej.