Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1512/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ludwik Żukowski Sędziowie NSA : Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia WSA del. Jacek Fronczyk Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 23 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 96/07 w sprawie ze skargi L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 96/07, oddalił skargę L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu odwołania L. F. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta W. przez Specjalistę Pracy Socjalnej Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...], nr [...], którą na podstawie art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 5, 7, ust. 2 pkt 2, art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 19 ust. 6, art. 39, art. 106 ust. 1, 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), uchwały nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] w sprawie jednostki budżetowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej W. Nr [...], poz. [...]) oraz art. 108 k.p.a. odmówiono przyznania L. F. pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie pokoju za m-ce od [...] [...] r. do [...] [...] r. oraz za [...] [...] r., na usamodzielnienie się i zagospodarowanie, na kontynuowanie nauki i świadczenia zdrowotne - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że L. F. wystąpił w dniu [...] do organu pomocy społecznej z wnioskami o: 1) zasiłek okresowy, w wysokości ustalonej w ustawie o pomocy społecznej, z uwagi na ubóstwo, bezdomność, bezrobocie i sieroctwo; 2) zasiłek mieszkaniowy, za [...] [...] r., w kwocie [...] zł, wskazując, że z powodu opieszałości MOPS jest zadłużony na kwotę [...] zł za okres od [...] do [...] [...] r.; 3) zasiłek na kształcenie, tj. opłacenie kursu maturalnego w Centrum Kształcenia Ustawicznego w W., w kwocie [...] zł. W dniu [...] wystąpił z kolejnym wnioskiem o identycznej treści, jak w dniu [...] dodając, że oczekuje zasiłku mieszkaniowego również za [...] [...] r., a jego zadłużenie wzrosło do [...] zł. Wystąpił też o opłacenie składki na ubezpieczenie zdrowotne do Narodowego Funduszu Zdrowia.

Organ podniósł, że zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby, której wywiad dotyczy. Takim miejscem jest lokal przy ulicy [...], gdzie L. F. jest zameldowany na pobyt czasowy. Organ pomocy społecznej usiłował przeprowadzić wywiad środowiskowy. W tym celu pracownik socjalny Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] udał się do miejsca jego zamieszkiwania strony przy ulicy [...] w W., jednakże L. F. nie wyraził zgody na przeprowadzenie takiego wywiadu przez pracownika socjalnego wskazując, że jest osobą bezdomną i właściwy do przeprowadzenia wywiadu w jego sprawie jest Zespół do Spraw Osób Bezdomnych i Uchodźców MOPS (oświadczenie z dnia [...]).

W ocenie Kolegium wnioskodawca odmawiając wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu przez pracownika socjalnego ZTPS Nr [...], uniemożliwił organowi pierwszej instancji rozważenie jego sytuacji życiowej i wydanie stosownej decyzji w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej. Dlatego z uwagi na brak współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej organ zasadnie odmówił udzielenia zasiłku celowego.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi L. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W myśl art. 2 ust. 1 powołanej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, w których się znalazły i nie są w stanie ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z art. 4 ustawy zaś wynika, że osoby korzystające ze świadczeń są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2).

Decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4). Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Sposób przeprowadzenia tego wywiadu regulują przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672 ze zm.). W myśl przepisu § 2 ust. 3 rozporządzenia wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Przeprowadzając wywiad pracownik socjalny bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej pomocy. Ustalenia wywiadu stanowią następnie dla pracownika socjalnego podstawę do analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny.

Sąd podzielił pogląd zaprezentowany przez organ odwoławczy, według którego niewyrażenie przez skarżącego zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego Zespołu Terenowego Pracy Socjalnej Nr [...] w W., świadczy o spełnieniu przesłanki braku współdziałania z tym pracownikiem, która obwarowana jest sankcją w postaci możliwości odmowy przyznania świadczenia.

Sąd podkreślił, że skarżący mimo, iż spełnia ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej, uniemożliwiał on pracownikom socjalnym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu swego faktycznego zamieszkiwania, tj. w lokalu nr [...] przy ulicy [...], gdzie zameldowany jest na pobyt czasowy od dnia [...] do dnia [...]. Skoro zaś celem rodzinnego wywiadu środowiskowego jest dokonanie ustaleń faktycznych, które mają pomóc w określeniu potrzeb osoby lub rodziny ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, wywiad ten przeprowadza się w lokalu, w którym osoba ta lub rodzina zamieszkuje. Zatem miejscem zamieszkania w rozumieniu przepisów regulujących udzielanie pomocy społecznej jest lokal (mieszkanie) zajmowany przez osobę lub rodzinę występującą o pomoc.

Przesłanką odmowy udzielenia skarżącemu zasiłku celowego była negatywna ocena postawy skarżącego wyrażająca się brakiem osobistej aktywności we współdziałaniu z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Taka postawa, w myśl art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, stanowi samodzielną podstawę do odmowy udzielenia pomocy. Wobec powyższego, Sąd uznał, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż podjęto wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł L. F., zaskarżając go w całości. Skarżący zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący zarzucił, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił innej możliwej interpretacji art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący wskazał, że w raporcie Najwyższej Izby Kontroli z 2001 r. dotyczącym pomocy społecznej inspektorzy wyraźnie stwierdzili, iż brak współdziałania potrzebującego nie może być jedyną podstawą do odmowy przyznania świadczenia. W świetle powołanego raportu oparcie rozstrzygnięcia przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyłącznie na argumencie braku współpracy ze strony skarżącego jest niedopuszczalne.

W konkluzji skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

Skarga kasacyjna została sporządzona i wniesiona przez należycie umocowanego pełnomocnika skarżącego w rozumieniu art. 175 § 1 P.p.s.a.

Przepis art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm., aktualnie t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728) nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek ten stanowi następstwo zasady subsydiarności wyrażonej w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, gdzie postanowiono, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Konstrukcja tej zasady wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych (Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański: Komentarz do ustawy o pomocy społecznej wraz ze zbiorem przepisów wykonawczych, Kutno 2006, s. 10). Organy pomocy społecznej są zobowiązane do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się udzielenia świadczenia.

Stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w zakresie znajdującym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Nie może budzić wątpliwości, że jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozumieniu tego przepisu jest uniemożliwienie mu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Stosownie do art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, § 2 ust. 3 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672) wywiad rodzinny służy do ustalenia przez pracownika socjalnego sytuacji osobistej,. rodzinnej, dochodowej i majątkowej w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu oraz formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy (I. Sierpowska: Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2007, s. 416).

Sąd pierwszej instancji ustalił, że w oświadczeniu z dnia [...] L. F. odmówił wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego. Odmowę wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu potwierdził pełnomocnik skarżącego w skardze kasacyjnej. Ponadto Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomo, że w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia [...] [...], w dniach [...] i [...] pracownik socjalny podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak w mieszkaniu skarżącego każdorazowo nikogo nie zastał (adnotacja pracownika socjalnego z [...]).

Organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] nr [...] zwracał się także do skarżącego z prośbą o uzgodnienie (osobiste lub telefonicznie) dogodnego terminu przeprowadzenia wywiadu rodzinnego. Skarżący na pismo to nie odpowiedział.

W skardze skierowanej do WSA skarżący przyznał, iż jest mu wiadomo, że do wydania decyzji w przedmiocie świadczenia nieodzowne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.

Uniemożliwienie organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten nie formułuje żadnych dodatkowych warunków odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej.

Odmowa podjęcia współdziałania z organem poprzez uniemożliwienie mu (odmowę wyrażenia zgody) przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, zgodnie z orzecznictwem NSA, zobowiązuje organ do negatywnego załatwienia sprawy (wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r. I OSK 1424/07, niepubl.).

Z tych względów nie może być uwzględniony zawarty w skardze kasacyjnej argument, iż odmowne załatwienie podania wymaga - obok stwierdzenia braku współdziałania strony - także innych, dodatkowych przeszkód. Pełnomocnik skarżącego nie przytacza równocześnie żadnej z takich dodatkowych przesłanek. Stanowiska takiego nie można wywodzić z przytoczonego w skardze raportu Najwyższej Izby Kontroli (bez wskazania daty i numeru), sformułowanego na tle art. 6 ust. 1a nieobowiązującej już ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) w wyniku kontroli przeprowadzonych w jednostkach pomocy społecznej.

Z przytoczonego przez pełnomocnika skarżącego fragmentu raportu wyraźnie wynika, że zarzut naruszenia prawa sformułowano wobec tylko tych organów, które odmawiały przyznawania uprawnień powołując się na brak współdziałania stron podczas gdy "trudne warunki życiowe konkretnej osoby potrzebującej były znane jednostce lub mogły być rozpoznane", a więc gdy brak współdziałania nie polegał na zupełnym pozbawieniu organu danych o aktualnych warunkach bytowych zainteresowanego.

W rozpatrywanej sprawie organy nie miały jednak jakiejkolwiek możliwości ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego, gdyż skarżący poprzez odmowę zgody na wywiad zupełnie uniemożliwił pracownikowi socjalnemu wstęp do mieszkania oraz ustalenie wymaganych okoliczności faktycznych. Organy nie dysponowały jakąkolwiek możliwością zbadania, czy warunki życiowe skarżącego czynią zadość wymogom niezbędnej potrzeby bytowej określonej w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego organy nie były uprawnione do wykorzystania wiedzy z innych postępowań, w których w przeszłości stroną był L. F., gdyż z art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie wynika, że "w związku z prowadzonym postępowaniem" przeprowadza się każdorazowo odrębny wywiad środowiskowy. Natomiast każde kolejne ubieganie się o świadczenie z pomocy społecznej wymaga przeprowadzenia nowej aktualizacji wywiadu, o czym wprost stanowi art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Ponadto w sprawie zabezpieczenia społecznego przyjęto zasadę, iż wykorzystanie wywiadu środowiskowego w postępowaniu administracyjnym, sporządzonego dla celów innego, zakończonego wcześniej postępowania, wymaga wyraźnego przepisu prawa. Takimi unormowaniami są np. art. 23 ust. 4b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) i art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378).

Nie jest uprawnione stanowisko przedstawione w skardze kasacyjnej, iż przy wydawaniu zaskarżonego wyroku doszło do naruszenia art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz w sprawach cudzoziemców, wydaje się po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Wprawdzie literalne brzmienie tego unormowania wskazuje, iż niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stanowi przeszkodę do wydania decyzji zarówno pozytywnej jak i negatywnej, to jednak nie można pomijać wyraźnego nakazu wynikającego z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W tym ostatnim unormowaniu jednoznacznie wskazano, iż brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej stanowi podstawę "odmowy przyznania świadczenia". Skoro nie ma wątpliwości co do tego, że odmowa wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym, tym samym organ był zobowiązany do wydania decyzji merytorycznej, odmawiającej przyznania świadczenia. Przytoczony przez pełnomocnika skarżącego wyrok NSA z dnia 12 października 1995 r., SA/Ka 1858/894 (niepubl.),w którym wyrażono stanowisko dopuszczające wydanie decyzji umarzającej postępowanie w przypadku niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wydany został na tle poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane na gruncie art. 106 ust. 4 obecnej ustawy o pomocy społecznej nie pozostawia wątpliwości, że odmowa współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, także wówczas gdy polega na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu wymaganego przez art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej skutkuje wydaniem decyzji odmownej (zob. cyt. wcześniej wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r., I OSK 1424/07, niepubl.). Uniemożliwienie przez stronę ustalenia istotnych dla przyznania zasiłku celowego okoliczności faktycznych nie wywołuje bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Przeciwnie, powoduje nieprzysługiwanie uprawnienia z powodu niewykazania ustawowych przesłanek jego przyznania. W doktrynie podkreśla się, że wydanie decyzji umarzającej postępowanie w związku z odmową wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego możliwe jest wówczas, gdy odmowa ta następuje równocześnie z rezygnacją z ubiegania się o przyznanie świadczenia (S. Nitecki: Prawo do pomocy społecznej w polskim systemie prawnym, Warszawa 2008, s. 263 i 264). Zarówno złożenie odwołania, jak i skargi do WSA wskazuje, że skarżący odmawiając zgody na wywiad nie miał zamiaru cofnięcia podania o zasiłek celowy, co wymagało merytorycznego odniesienia się organu do jego żądania.

Dotychczas starano się wykazać brak usprawiedliwionych podstaw rozpoznawanej skargi kasacyjnej co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził iżby Sąd pierwszej instancji dopuścił się w jakiejkolwiek postaci naruszenia prawa w sposób określony w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W skardze kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu przy formułowaniu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), wskazany został przepis art. 106 § 4 ustawy o pomocy społecznej, czemu dano wyraz w dotychczasowych wywodach. W petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie wskazano naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które ten Sąd przede wszystkim stosował, czyli odpowiednich regulacji P.p.s.a. Przy formułowaniu zarzutu opartego na naruszeniu podstawy kasacji z art. 174 pkt 2 kluczowe, aczkolwiek niewyłączne znaczenie, należy przypisać naruszeniu przepisów postępowania zawartych w P.p.s.a. W tym, przypadku Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił stanowisko dopuszczające pewną elastyczność w ocenie naruszenia przepisu art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Uzasadnienie takiego stanowiska znajduje oparcie w motywach wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 września 2006 r., SK 63/05 (OTK 2006, nr 8, poz. 108). Trybunał Konstytucyjny podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2006 r. I OPS 4/05, ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 39), który w motywach swego wyroku stwierdził m.in., iż podstawy kasacyjne mogą dotyczyć zarówno przepisów, które sąd wskazał jako przepisy, które miały zastosowanie w toku rozpoznawania sprawy, jak też przepisów, które powinny być stosowane w toku rozpoznawania sprawy, choć nie zostały przez Sąd wskazane.

Naruszenie przepisów postępowania można odnieść zarówno do przepisów regulujących postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak i do przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Wynika to po pierwsze z zasady, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i przepisami o postępowaniu administracyjnym, a po drugie z zasady, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Wyłożone powody uzasadniały oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 oraz art. 181 i 193 P.p.s.a. w związku z art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec nieustalenia żadnego z przypadków wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a.

Właściwym do wydania orzeczenia w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu przez pełnomocnika skarżącego, stosownie do art. 250 P.p.s.a. i przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.