Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 521/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2, art. 10, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2015 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 13 sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez D. B., jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 13 sierpnia 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola 9 maja 2014 r., nr [...], o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego przy ul. [...] w [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 18 kwietnia 2011 r. J. P. wystąpiła do Urzędu Miasta Opola o wymeldowanie D. B. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w [...], wskazując, że opuścił on mieszkanie, a rzeczy "w dniu dzisiejszym wyprowadzono w asyście Policji". Do wniosku dołączyła umowę darowizny ww. lokalu mieszkalnego przez jej matkę – D. P. z dnia 8 czerwca 1994 r.

Prezydent Miasta Opola pismem z dnia 19 kwietnia 2011 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, w toku którego D. B. podnosił, że nie opuścił mieszkania dobrowolnie, ale bezprawnie został z niego wyrzucony, a w lokalu zostały wymienione zamki, natomiast rzeczy osobiste i dokumenty prywatne i firmowe usunięto z mieszkania bez jego wiedzy i że znajduje się tam centrum jego życia.

Ponadto, pismem z dnia 15 lipca 2011 r. D. B. poinformował organ o wniesieniu do Sądu Rejonowego w [...] pozwu o ochronę naruszonego posiadania, wnosząc o zawieszenie postępowania.

Postanowieniem z dnia 20 lipca 2011 r. Prezydent Miasta Opola odmówił zawieszenia postępowania, a następnie opisaną na wstępie decyzją z dnia 9 maja 2014 r., opartą o przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, orzekł o wymeldowaniu D. B. z pobytu stałego przy ul. [...] w [...].

W uzasadnieniu, relacjonując przebieg postępowania, organ wskazał, że Sąd Rejonowy w [...] prawomocnym wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...], oddalił powództwo D. B. o naruszenie posiadania, a poza tym prawomocnym wyrokiem z dnia [...] Sąd Rejonowy w [...] nakazał D. B. opróżnienie spornego lokalu mieszkalnego. Organ odnotował ponadto, że pomimo obowiązku wynikającego z art. 10 ust. 1 ustawy, D. B. nie zarejestrował się w nowym miejscu pobytu, chociaż od trzech lat nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w [...]. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ wyjaśnił, że wyrażana przez D. B. wola zamieszkiwania w spornym lokalu nie ma znaczenia, gdyż sam zamiar stałego pobytu w oznaczonym miejscu nie przesądza o jego stałym charakterze. Musi mu towarzyszyć przebywanie pod oznaczonym adresem, polegające na skoncentrowaniu w nim osobistych i majątkowych interesów, rozumianych jako nocowanie, sporządzanie posiłków, przyjmowanie wizyt członków rodziny lub znajomych. Organ zauważył, że D. B. w wyjaśnieniach wskazywał na zachowanie J. P. jako powód opuszczenia spornego lokalu. Poza tym organ stwierdził, że nie jest właściwy do oceniania informacji o "quasi eksmisji" z lokalu, a orzeczenie w sprawie posesoryjnej może mieć w tej mierze istotne znaczenie dla rozstrzygania sprawy o wymeldowanie. Wskazał, że wprawdzie odwołujący skorzystał ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, jednak okazały się one nieskuteczne (oddalono powództwo posesoryjne), zatem w tej sytuacji nie ma przeszkód prawnych do orzeczenia o wymeldowaniu w związku z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Na poparcie swego stanowiska organ przywołał szereg orzeczeń sądowoadministracyjnych. Zauważył, że pomiędzy stronami postępowania istnieje konflikt majątkowy, jednak ustawodawca nie wiąże obowiązku meldunkowego ze sferą majątkową, a odwołujący poprzez utrzymywanie zameldowania nie osiągnie celu, jakim jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Organ przypomniał o rejestracyjnym charakterze meldunku i wskazał, że przedmiotem rejestru jest jedynie "przebywanie", a nie "uprawnienie" do lokalu. Zameldowanie jest czynnością rejestracyjną mającą na celu zebranie informacji o tym, kto gdzie zamieszkuje, i jest skutkiem zamieszkiwania w lokalu, a nie czynnikiem rodzącym uprawnienia do zamieszkiwania. Służy więc rejestracji faktów, zaś utrzymywanie stanu zameldowania osob faktycznie nie zamieszkałych w danym lokalu prowadzi do fikcji meldunkowej i obejścia celu ustawy. W konkluzji organ stwierdził, że w dniu orzekania D. B. nie podjął skutecznie środków prawnych, które potwierdzałyby jego wolę dalszego zamieszkiwania w lokalu w sytuacji bezprawnego (jego zadaniem) przekazania w dniu 18 kwietnia 2011 r. spakowanych jego rzeczy. Tym samym, według organu, nie ma uzasadnienia do utrzymywania zameldowania na pobyt stały. Organ zaznaczył, że rozstrzygając sprawę należy uwzględnić aktualny stan faktyczny i nie można nie uwzględniać faktu wydania prawomocnego wyroku eksmisyjnego, który skutkuje tym, iż D. B. nie ma prawnej możliwości realizacji woli powrotu do spornego mieszkania. Wymóg dobrowolności opuszczenia lokalu nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale winien być oceniany według kryteriów obiektywnych. Kryterium oceny dla potrzeb ewidencji ludności jest rzeczywiste ześrodkowanie w lokalu interesów życiowych. W niniejszej sprawie D. B. od trzech lat nie zamieszkuje w lokalu oraz swoje życie osobiste koncentruje poza adresem zameldowania na pobyt stały. Dalsze utrzymywanie zapisu zameldowania na pobyt stały, niezgodnego ze stanem faktycznym, byłoby nieprawidłowością i naruszałoby normę z art. 1, ust. 2 ustawy.

Nie godząc się z tą decyzją, D. B. wniósł odwołanie, w którym zarzucił, że nie opuścił mieszkania, ale nie został do niego wpuszczony przez J. P., która pod jego nieobecność wymieniła zamki w drzwiach. Poza tym wskazał, że Policja potwierdziła, iż nie udzielała asysty przy wyprowadzeniu, a nastąpiło jedynie wydanie odzieży. Natomiast meble i sprzęt adg zostały przywłaszczone. Podniósł, że organ nie wziął pod uwagę, iż odwołującemu do spornego lokalu służy prawo współwłasności, gdyż na jego kapitalny remont zostały przeznaczone środki ze sprzedaży jego mieszkania w [...]. Poza tym wartość tego lokalu została podniesiona poprzez zaadoptowanie piwnicy na sypialnię. Zauważył, że w zakresie dochodzenia współwłasności toczy się postępowanie sądowe i organ pierwszej instancji powinien był powstrzymać się z wydaniem decyzji do czasu jego rozstrzygnięcia. Podkreślił również, że czynił zabiegi prawne, aby wrócić do przedmiotowego mieszkania, co organ pierwszej instancji przemilcza i nie bierze pod uwagę, iż nie miało miejsca jego dobrowolne opuszczenie. Skarżący wywiódł, że stanowi to naruszenie zasad określonych w art. 7-8 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a., a nadto - wobec zaniechania wysłuchania strony - art. 10 K.p.a.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda Opolski decyzją z dnia 13 sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zacytował przepis art. 15 ust. 2 ustawy oraz stwierdził, że kluczową kwestią w rozpatrywanej sprawie było ustalenie, czy nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu, czyli badaniu podlegał zarówno element przedmiotowy, jakim jest fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar stałego związania się z innym miejscem pobytu i urządzenia w nim trwałego centrum życiowego. Podkreślił, za orzecznictwem NSA, że do okoliczności potwierdzających wolę osoby należą: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Zdaniem Wojewody, organ pierwszej instancji zgromadził wystarczający dla oceny stanu faktycznego materiał dowodowy i dokonał prawidłowej jego oceny. Organ odwoławczy stwierdził, że ten materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż D. B. trwale opuścił lokal przy ul. [...] w [...], co nastąpiło w kwietniu 2011 i od tej pory w nim nie zamieszkuje. Podjęte przez niego działania prawne związane z uniemożliwieniem mu zamieszkiwania w tym lokalu nie były skuteczne, gdyż zakończyły się orzeczeniem o oddaleniu powództwa. Dodatkowo, w związku ze złożonym przez J. P. pozwem o eksmisję D. B. z przedmiotowego lokalu, Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...], orzekł o jego eksmisji, nakazując mu opróżnienie lokalu. Powołując orzeczenia Naczelnego Sadu Administracyjnego, organ odwoławczy wskazał, że w przypadku orzeczenia o eksmisji badanie dobrowolności opuszczenia lokalu jest bezprzedmiotowe. Podobnie, na orzeczenie w przedmiocie wymeldowania nie mogą mieć wpływu kwestie poniesionych na lokal nakładów. Trwałe opuszczenie lokalu oraz oddalenie powództwa posesoryjnego i orzeczenie o eksmisji zobowiązuje organ administracji do wymeldowania D. B. z pobytu stałego, a brak jego zgody na wymeldowanie nie może być przesłanką utrzymania fikcji meldunkowej. Końcowo Wojewoda wskazał na wynikający z ustawy typowo rejestracyjny charakter ewidencji ludności oraz podkreślił, że zameldowanie lub wymeldowanie jest czynnością materialno-techniczną, polegająca na rejestracji stanu faktycznego, a ewidencja ludności nie rozstrzyga spraw życiowych i bytowych. Brak jest przesłanek do utrzymania oczywistej fikcji meldunkowej, a celem postępowania o wymeldowanie jest doprowadzenie do zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności.

We wniesionej skardze D. B. zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem procedury administracyjnej, tj. art. 6-8 i art. 10 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 i § 2 oraz art. 77 K.p.a. i domagał się uchylenia jej w całości oraz przekazania sprawy Prezydentowi Miasta Opola do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu powtórzył i rozwinął argumentację wskazywaną wcześniej w odwołaniu, dotyczącą zignorowania przez organ faktu, że skarżący wykazywał istotny interes prawny oraz wskazywał na fakt dochodzenia "bycia quasi współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości" poprzez wniesienie znacznych środków podnoszących wartość lokalu. Wskazał, że przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się nadal postępowanie o prawo rzeczowe wypłaty kwoty, jaka powiększyła znacząco wartość spornego lokalu lub orzeczenie, że skarżący jest jego współwłaścicielem w odpowiedniej części, co powinno skutkować zawieszeniem postępowania. Wywiódł, że można zostać eksmitowanym z nieruchomości, której się jest współwłaścicielem, jednak nadal pozostawiając sobie techniczne prawo meldunkowe. Poza tym wskazał, że nie opuścił lokalu dobrowolnie, co jest przesłanką wymeldowania według art. 15 ust. 2 ustawy, ale poddał się czynnikom zewnętrznym wbrew własnej woli. W tym zakresie stan faktyczny nie został prawidłowo ustalony, gdyż fakt nieprzebywania w spornym lokalu był spowodowany uniemożliwieniem tego przez J. P. Zdaniem skarżącego, materiał dowodowy został wykorzystany wybiórczo, z pominięciem elementów świadczących na korzyść skarżącego. Poza tym w uzasadnieniu decyzji zabrakło wszechstronnego wykazania okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na skutek wniosku D. B. z dnia 29 października 2014 r. postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 27 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Op 521/14, przyznano skarżącemu prawo pomocy m.in. w formie ustanowienia radcy prawnego.

Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i orzeczenie na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie ocenie Sądu poddana została decyzja Wojewody Opolskiego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola o wymeldowaniu D. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...].

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993, z późn. zm.), zwanej nadal ustawą, obowiązującej w dacie wydania decyzji przez organy obu instancji. W pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 ustawy ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Według art. 10 ust. 2 ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu.

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że sprawy meldunkowe, należące do kategorii zagadnień ze sfery prawa administracyjnego, służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i wobec tego nie przekładają się na ustalenie uprawnień do lokalu ani nie mają związku z ewentualnymi roszczeniami majątkowymi. Tego rodzaju roszczenia dochodzone są na drodze procesu cywilnego przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania przed sądem administracyjnym.

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Opuszczeniem lokalu jest niewątpliwie fizyczne nieprzebywanie w nim, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Ponadto, dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego", o jakim mowa w art. 15 ust. 2 ustawy konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego i dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. W przypadku opuszczenia miejsca pobytu przez termin "zamiar" należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności.

Na gruncie powyższego, odnosząc się do ustaleń związanych z opuszczeniem przez skarżącego spornego lokalu, należy zauważyć, że nie są one kwestionowane przez skarżącego i nie budzą wątpliwości. Organy prawidłowo przyjęły, że D. B. opuścił sporny lokal w kwietniu 2011 r. i od tego czasu w lokalu tym nie zamieszkuje. Skarżący wprawdzie w toku postępowania wskazywał, że mieszkanie przy ul. [...] stanowi jego centrum życiowe, jednak twierdzeniom tym przeciwstawiają się okoliczności wynikające z materiału dowodowego, które świadczą - zdam Sądu - o całkowitym zerwaniu przez skarżącego więzów z dotychczasowym lokalem i założeniu w innym miejscu swoich osobistych i majątkowych interesów. Skarżący w ciągu całego, trwającego ponad trzy lata postępowania, podawał adres pod którym zamieszkiwał w [...], przy ul. [...], gdzie osobiście odbierał pocztę, w tym korespondencję kierowaną do niego przez organy. Z tych względów nie można uznać za wadliwe ustaleń poczynionych przez organy, że w dotychczasowym miejscu pobytu skarżący niewątpliwie nie realizuje swoich podstawowych funkcji życiowych, tj. w szczególności nie mieszka, nie nocuje, nie spożywa posiłków, nie wypoczywa, nie przechowuje rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania, nie przyjmuje wizyt członków rodziny lub znajomych. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że w miejscu stałego zameldowania pozostawił część przedmiotów służących mu do prowadzenia działalności gospodarczej oraz meble i wyposażenie mieszkania, które zostały przywłaszczone przez jego właścicielkę – J. P., nie może stanowić dowodu, że skarżący nadal tam zamieszkuje. Opuszczenie lokalu nie musi być połączone z jego opróżnieniem ze wszystkich rzeczy należących do opuszczającego lokal. Nawet bowiem pozostawienie rzeczy osobistych nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w spornym lokalu (por. wyrok WSA w Gdańsku z 15 stycznia 2009 r., III SA/Gd 360/08, LEX nr 484172).

Odnośnie dobrowolności opuszczenia spornego lokalu dostrzec należy, że istotnym elementem w kwestii uznania zasadności wymeldowania wobec stwierdzenia, iż skarżący trwale opuścił sporny lokal, jest prawomocne orzeczenie Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] Cywilny, oddalające powództwo skarżącego przeciwko J. P. o naruszenie posiadania (wyrok z dnia [...], sygn. akt [...]). Jak bowiem wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy, D. B. uznając, iż nie opuścił lokalu dobrowolnie, ale został pozbawiony możliwości dalszego w nim zamieszkiwania z powodu dokonania przez J. P. wymiany zamków w drzwiach pod jego nieobecność, podejmował kroki zmierzające do powrotu i zamieszkania w spornym lokalu (interwencje policji - jak sam wskazał oraz powództwo posesoryjne), jednak podjęte działania okazały się nieskuteczne. Przede wszystkim z tego powodu - jak to wynika z uzasadnienia powyższego wyroku oddalającego powództwo o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń - że skuteczne okazały się działania prawne, podjęte jednocześnie przez J. P. przeciwko skarżącemu, zmierzające do jego eksmisji ze spornego lokalu. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...], wydanym w sprawie [...], Sąd Rejonowy w [...] Wydział [...] Cywilny nakazał bowiem skarżącemu opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w [...] przy ul. [...] nr [...] wraz ze wszystkimi osobami i rzeczami prawa jego reprezentującymi. Orzeczenie to stanowiło z kolei podstawę do oddalenia powództwa posesoryjnego omawianym wyrokiem z dnia [...].

W tym miejscu należy podnieść, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostająca w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne, zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do niego. W sytuacji jednak, gdy strona skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, ale środki te okazały się nieskuteczne (oddalono powództwo posesoryjne, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie), to nie ma przeszkód prawnych do orzeczenia o wymeldowaniu w związku z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, jeżeli wyrok sądu powszechnego rozstrzygający sprawę przywrócenia naruszonego posiadania został wydany przed rozstrzygnięciem sprawy o wymeldowanie, organ administracji jest zobowiązany wziąć to orzeczenie pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy (por. wyrok NSA z 12 lipca 2011 r., II OSK 1181/10, LEX nr 1083568). Nie jest dobrowolnym jedynie takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym lub cywilnym.

Prawidłowo zatem organ uznał, iż skarżący opuścił sporny lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Opuszczenie lokalu przez okres ponad trzech lat należy uznać za utrwalone, a skarżący nie może do lokalu powrócić, gdyż na przeszkodzie wyegzekwowania tego rodzaju uprawnienia stoi prawomocny wyrok z dnia [...], sygn. akt [...], który musiał zostać uwzględniony przez organy przy dokonywaniu oceny odnośnie zaistnienia przesłanek do wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 ustawy. Zauważyć należy, że stosownie do art. 365 § 1 K.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W realiach rozpoznawanej sprawy przywołać w tym miejscu przyjdzie pogląd, przyjmowany powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, który skład orzekający w pełni podziela, że w razie usunięcia osoby zameldowanej z miejsca jej stałego pobytu wbrew jej woli, oddalenie powództwa o przywrócenie posiadania należy traktować tak samo jak sytuację osoby, która we właściwym czasie nie podjęła środków prawnych w celu przywrócenia utraconego posiadania. O ile sam tylko fakt wydania prawomocnego wyroku orzekającego nakaz eksmisji nie oznacza automatycznego obowiązku wymeldowania osoby wobec której nakaz orzeczono, to oddalenie powództwa posesoryjnego w konsekwencji tego wyroku oznacza, że opuszczenie miejsca pobytu stałego miało charakter dobrowolny i trwały. W takim przypadku uznaje się, że brak jest woli zamieszkiwania danej osoby w miejscu zameldowania na pobyt stały i nie ma podstaw prawnych do utrzymywania fikcji meldunkowej (por. wyrok NSA z 6 marca 2007 r., II OSK 401/06; wyroki WSA we Wrocławiu z 17 października 2012 r., IV SA/Wr 366/12 i z 1 grudnia 2010 r., IV SA/Wr 420/10; wyrok WSA w Łodzi z 28 czerwca 2012 r., III SA/Łd 128/12; wyrok WSA w Kielcach z 26 stycznia 2011 r., II SA/Ke 775/12; wyrok WSA w Olsztynie z 25 marca 2009 r. II SA/Ol 913/08 oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z 18 maja 2010 r., II SA/Bd 228/10, dostępne na stronie internetowej - Centrala Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zaakceptować należy więc stanowisko organów, że w sytuacji, gdy w dacie rozstrzygania przez nie sprawy wyrok z [...], sygn. akt [...], był już prawomocny, oddalenie powództwa posesoryjnego skarżącego oznacza, że opuszczenie przez niego miejsca stałego pobytu należy traktować jako dobrowolne i trwałe. Natomiast zgłaszany przez skarżącego zamiar stałego zamieszkania w spornym lokalu nie jest wystarczający do uznania, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy, skoro - jak wykazano to wyżej - jest to wyłącznie osobista deklaracja, która w realiach rozpatrywanej sprawy nie jest możliwa do zrealizowania. Powtórzyć trzeba, że kluczową kwestią przy rozpatrywania sprawy w przedmiocie wymeldowania jest ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należy - poza sposobem opuszczenia lokalu oraz koncentracją interesów życiowych w danym miejscu, także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 lutego 2007 r. V SA/Wa 2415/06, Lex nr 318085).

Z kolei, sygnalizowany w skardze fakt toczącego się postępowania cywilnego w kwestii zwrotu nakładów poczynionych przez skarżącego na sporny lokal oraz ustalenia uprawnień współwłaścicielskich, nie może mieć wpływu na wynik sprawy, gdyż w świetle art. 15 ust. 2 ustawy nie ma znaczenia czy strona posiadała i nawet aktualnie posiada, czy też utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu. Dlatego w ramach postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania nie mieści się badanie cywilnoprawnych uprawnień do lokalu, a więc tytułu prawnego do lokalu osoby meldowanej lub wymeldowywanej (wyrok NSA z 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189). Brak podstaw do uwzględniania przesłanki związanej z utratą uprawnienia wymienionego w art. 9 ust. 2 tej ustawy, czyli utratą prawa do lokalu, jest skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP (por. wyrok TK z 27 maja 2002 r., K 20/01, OTK-A 2002 nr 3, poz. 34). Stwierdzając niekonstytucyjność powyższego przepisu, który statuował wymóg przedstawienia przy zameldowaniu potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie, Trybunał podkreślił, że art. 9 ust. 2 ustawy dotyczy danych, które nie są objęte ewidencją ludności, gdyż potwierdzenie posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu mieszkalnym nie służy rejestrowaniu tych uprawnień przez organ meldunkowy, a ewidencja nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Tym samym wskazywane w skardze postępowanie nie mogło stanowić podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego, gdyż w żaden sposób nie wpływa na wystąpienie ustawowych przesłanek wymeldowania. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego może być natomiast tylko taka kwestia prawna, wynikła w toku tego postępowania, którą ze względu na jej przedmiot może rozstrzygnąć jedynie inny organ lub sąd. Ponadto nierozstrzygnięcie tej kwestii powinno uniemożliwiać załatwienie sprawy administracyjnej i wydanie końcowego rozstrzygnięcia. Natomiast w postępowaniu o wymeldowanie przedmiotem badania są wyłącznie okoliczności faktyczne. W postępowaniu tym organ ustala, czy doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca zameldowania, bez dochowania obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 1 ustawy.

Z przedstawionych względów, zdaniem Sądu, trafnie przyjęły organy obu instancji, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały ustawowe przesłanki do wymeldowania skarżącego ze wskazanego lokalu. Brak jest bowiem obiektywnych przesłanek świadczących o tym, że orzeczone wymeldowanie byłoby sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym. Zasadnie wskazał organ odwoławczy, że utrzymywanie miejsca zameldowania skarżącego w ewidencji ludności, niezgodnego z miejscem faktycznego pobytu, stanowi naruszenie art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b ustawy, podważając ustawowy cel tej ewidencji. Przepisy meldunkowe nie mogą bowiem służyć utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam faktycznie nie przebywa. Wobec tego,

Reasumując, kontrolując decyzję zaskarżoną w niniejszej sprawie, Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie orzekające organy zgromadziły materiał dowodowy wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, który następnie został przeanalizowany i w sposób prawidłowy oceniony, zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a więc zgodnie z art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Na tej podstawie prawidłowo uznano, że ustalone i uwzględnione okoliczności, mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, dają podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy. Nie doszło więc do zarzucanego naruszenia tego przepisu, jak również do wskazywanego w skardze rażącego naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Podniesione przez skarżącego argumenty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Natomiast zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. może zostać uwzględniony, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie, polegające na niezapewnieniu czynnego udziału w postępowaniu, uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych oraz wykaże istnienie związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. W rozpoznawanej sprawie należy zauważyć, że formułując zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. skarżący nie wskazał jednak, jakiej czynności nie mógł dokonać, jak również nie wykazał, jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wydana decyzja odpowiada przepisom prawa. Z zachowaniem wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a., w jej uzasadnieniu prawidłowo omówiono charakter obowiązku meldunkowego, przywołując w tym zakresie poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjne, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Sąd z urzędu nie dopatrzył się natomiast innych naruszeń, które mogły mieć wpływ na treść kontrolowanego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.