Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 439/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 6; art. 25 ust. 2 pkt 3, ust. 3, ust. 9
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 6 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 924
law: Ustawa  z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw
article: art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1 art. 68 ust. 2
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia  społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).
article: art. 2, art. 7, art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...]r. nr [...] w częściach zobowiązujących do zwrotu odsetek za opóźnienie.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz K. przyznał obecnie skarżącej J.M. świadczenia wychowawcze na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. na troje dzieci w wysokości po 500,00 zł miesięcznie na każde dziecko.

W dniu 29 maja 2017 r. skarżąca złożyła w siedzibie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. oświadczenie zawierające informację, że jej mąż z dniem 16 stycznia 2017 r. podjął pracę w [...]. Pismem z dnia 16 sierpnia 2017 r. Marszalek Województwa [...] poinformował Kierownika GOPS w K., że w sprawie dotyczącej uprawnień skarżącej do świadczeń wychowawczych na dzieci na okres zasiłkowy 2016/2017, mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 16 stycznia 2017 r.

Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz K. działając na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (obecnie: Dz. U. z 2019 r., poz. 2407), zwanej dalej ustawą 500+, uchylił wypłatę świadczeń wychowawczych na dzieci skarżącej od dnia 16 stycznia 2017 r.

Z kolei w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Wojewoda [...] (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 16 stycznia 2017 r. do 31 stycznia 2017 r. na dzieci skarżącej oraz przyznał prawo do dodatku dyferencyjnego we wskazanych w tej decyzji kwotach i okresach. Natomiast pismem z dnia 13 maja 2020 r. Wojewoda poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia, czy świadczenie wychowawcze wypłacone w okresie od 1 lutego 2017 r. do 30 września 2017 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz w sprawie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji uznał świadczenia wychowawcze wypłacone skarżącej w okresie od 1 lutego 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. w łącznej wysokości 10.090,35 zł za nienależnie pobrane oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu - w terminie 30 dni od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z ustawowymi odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty, na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy, który wypłacił świadczenie podlegające zwrotowi. Ponadto organ umorzył postępowanie w sprawie ustalenia, czy świadczenie wychowawcze wypłacone w okresie od 1 do 30 września 2017 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym (za ten okres świadczenie nie zostało wypłacone).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w okresie od 1 lutego 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. wystąpiła przesłanka nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wskazana w art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy 500+. Z kolei w myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 924), zwanej dalej ustawą nowelizującą, w sprawach o świadczenie wychowawcze za okres do dnia 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy 500+ w dotychczasowym brzmieniu, z wyłączeniem art. 20 ust. 3 i 4 tej ustawy, który stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania od powyższej decyzji w części uznającej wypłacone świadczenia za nienależne i zobowiązującej do ich zwrotu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że w odniesieniu do świadczeń wychowawczych pobranych przez skarżącą i wskazanych w zaskarżonej części decyzji organu I instancji, zachodzi przesłanka nienależnie pobranych świadczeń wskazana w art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy 500+. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Nawiązując do argumentów odwołania Kolegium wskazało, że przy stwierdzeniu na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy 500+, że świadczenia wychowawcze zostały nienależnie pobrane, nie mają znaczenia kwestie świadomości odnośnie przysługiwania uprawnienia do świadczeń na rodzinę w innym państwie, czy też kwestie ewentualnego wprowadzenia organów w błąd. Skarżąca dopiero po kilku miesiącach zgłosiła organowi fakt podjęcia zatrudnienia przez męża poza granicami Polski. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika aby strona wnosiła o uchylenie decyzji przyznającej świadczenia wychowawcze, czy też wstrzymanie ich wypłaty. W ocenie organu odwoławczego niezwłocznie tj. w dniu 31 maja 2017 r. Kierownik GOPS w K. przekazał wniosek do organu właściwego tj. wówczas ROPS Województwa [...], celem ustalenia, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Po uzyskaniu odpowiedzi Kierownik GOPS w K. w terminie ustawowym uchylił decyzję przyznającą świadczenia wychowawcze na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy 500+ i sprawa została skierowana do organu właściwego tj. Wojewody [...].

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie art. 25 ustawy 500+ poprzez jego niewłaściwą wykładnię i ustalenie, że pobrane przez nią świadczenie było nienależne pomimo zgłaszania organowi faktu zatrudnienia i pobierania świadczenia przez męża w [...] oraz naruszenie art. 68 ust. 2 zd. drugie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004, poprzez brak zawieszenia przedmiotowego świadczenia wychowawczego w spornym okresie. Zarzuciła również bezzasadne przyjęcie przez organ odwoławczy, że jako petent organu powinna była razem z oświadczeniem informującym o podjęciu przez męża pracy za granicą, złożyć wniosek o zawieszenie wypłaty świadczenia - o takiej okoliczności nikt jej nie poinformował. To urzędnicy znają przepisy i skoro wypłacane jest nadal świadczenie, to jest ono należne.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w pkt 1 i 2, i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie jej zmianę i umorzenie postępowania w sprawie uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane. Wniosła ponadto o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania skargowego według norm przepisanych, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia sprawy.

W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów i wniosków.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje twierdzenia i argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 10 maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wstrzymał jej wykonanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie w części, w której organy obu instancji naliczyły odsetki ustawowe od nienależnie pobranych świadczeń i nałożyły na skarżącą obowiązek ich zwrotu łącznie z tymi świadczeniami. W pozostałym zakresie obydwa kontrolowane rozstrzygnięcia były prawidłowe i nie znaleziono podstaw do ich uchylenia.

Na wstępie zaznaczyć przyjdzie, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Wątpliwości Sądu nie budzi też ustalenie przez organy, że pobierane przez skarżącą świadczenie wychowawcze w okresie od 1 lutego 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. było świadczeniem nienależnie pobranym, jako spełniające przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy 500+. Zgodnie z tym przepisem za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, co organy w sposób należyty wykazały.

Wbrew bowiem wywodom skargi oraz argumentacji podnoszonej przez skarżącą na etapie postępowania administracyjnego (w odwołaniu od decyzji organu I instancji) bezspornym jest, iż pobierała ona świadczenie nienależnie w sytuacji, gdy jej małżonek znalazł zatrudnienie poza granicami kraju (od stycznia 2017 r.). Trudno przy tym powoływać się na brak winy, skoro w decyzji przyznającej świadczenie wyraźnie pouczono skarżącą o obowiązku niezwłocznego powiadamiania organu o wszelkich okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia. Nawet, jeżeli strona nie była pewna co do wpływu zatrudnienia jej małżonka poza granicami kraju na uzyskane świadczenie, to niczym nie da się usprawiedliwić zwłoki w poinformowaniu o tym organu.

Nie budzi również zastrzeżeń kwestia rozmiaru świadczeń nienależnie pobranych, który ustalił organ I instancji. Prawidłowo bowiem uznano, że kwoty uzyskane przez skarżącą po dniu 1 lutego 2017 r. do dnia 30 sierpnia 2017 r. powinny być traktowane jako nienależne, a tym samym istnieje podstawa do żądania ich zwrotu. Czasowe ramy określające wymiar świadczeń podlegających zwrotowi zostały określone, z jednej strony w oparciu o treść decyzji z dnia [...] r. przyznającej świadczenie wychowawcze, z drugiej natomiast ze względu na fakt podjęcia zatrudnienia przez małżonka strony i związanego z tym faktem uprawnienia do świadczeń poza granicami RP w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ponadto organ określając wysokość nienależnie pobranego świadczenia uwzględnił kwoty przyznanego skarżącej dodatku dyferencyjnego. W tym względzie zarówno rozmiar nałożonego na stronę obowiązku jak i jego podstawy nie rodzą żadnych zastrzeżeń w świetle art. 25 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 16 ust. 6 ustawy 500+.

O ile jednak ustalenie, iż rzeczywiście doszło do pobrania przez skarżącą nienależnego świadczenia nie budzi wątpliwości, o tyle spornym, z perspektywy zasad ustrojowych i procesowych, jest naliczenie odsetek ustawowych od nienależnie pobranych świadczeń i nałożenie na skarżącą obowiązku ich zwrotu.

W świetle konstytucyjnej zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP) oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji, przy uwzględnieniu treści art. 7 i art. 8 k.p.a., nie do utrzymania jest stanowisko organów dotyczące nałożenia na stronę obowiązku zwrotu odsetek od nienależnie pobranego świadczenia w sytuacji, gdy okres za jaki owe odsetki mają być ustalone znacząco przekracza okres pobierania samego świadczenia, które ma być zwrócone.

W przepisie art. 25 ust. 3 ustawy 500+ ustawodawca przewidział obowiązek zapłaty odsetek od świadczenia wychowawczego nienależnie pobranego, o którym mowa m.in. w art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy, a więc również w sytuacji, gdy małżonek beneficjenta znajdzie zatrudnienie poza granicami RP w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z zastrzeżeniem, że nie chodzi o sytuację, w której przyznanie świadczenia było błędem organu. Dopełnieniem tej regulacji jest art. 25 ust. 9 ustawy 500+, zgodnie z którym kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty.

Mając na uwadze fakt, iż w niniejszej sprawie organ realizujący zadania w zakresie świadczenia wychowawczego powziął informację dającą asumpt do wszczęcia postępowania administracyjnego w dniu 29 maja 2017 r. a postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego zakończone zostało ostateczną decyzją w dniu [...] r. (a więc niemal po czterech latach), trudno uznać, aby w tego rodzaju okolicznościach, co należy podkreślić niezawinionych przez stronę, sprawiedliwym byłoby obciążenie jej obowiązkiem zapłaty odsetek, których wysokość została wygenerowana przez przyczyny od niej niezależne.

Z treści przywołanej wyżej zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP) wynika nałożony na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania działania na podstawie prawa, a zatem w postępowaniu administracyjnym jurysdykcyjnym, zgodnie z normami: materialną, kompetencyjną, proceduralną i określającą formę działania. Zarazem owo działanie podejmowane na podstawie prawa musi mieścić się w jego granicach, a wobec tego sam legalizm (oparcie się na konkretnej normie prawnej) nie wystarczy do wypełnienia owej konstytucyjnej powinności. Działanie w granicach prawa oznacza bowiem sferę różnorodnych czynności dotyczących zarówno prowadzenia postępowania jak i wydawania aktów je kończących, przy uwzględnieniu szeregu czynników kształtujących treść tych aktów. Owymi czynnikami są zarówno prawidłowo ustalone i przeprowadzone metody wykładni przepisów, na których opiera się organ, jak i uwzględnianie treści innych rozstrzygnięć, pozostających w obrocie prawnym, których byt ma wpływ na finalny wynik toczącego się postępowania. W Kodeksie postępowania administracyjnego owa konstytucyjna zasada została podzielona pomiędzy dwa przepisy (art. 6 – legalność) i art. 7 ab initio (ochrona praworządności). Zarazem, oba przywołane przepisy k.p.a. zaliczają się do zasad ogólnych, co oznacza ich szczególny status i konieczność analizy norm prawa materialnego i procesowego przez ich pryzmat.

Do tego, dla oceny zaskarżonej decyzji, konieczne jest również odwołanie się do art. 71 ust. 1 Konstytucji RP nakładającej na Państwo obowiązek uwzględnienia dobra rodziny w polityce społecznej i gospodarczej, przy jednoczesnym zagwarantowaniu rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej prawa do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Z owej normy wynikają dwa, ciążące na władzach publicznych, a wiec również na organach obowiązki. Po pierwsze konieczność uwzględniania dobra rodziny (dobra rozumianego w sposób szeroki, zarówno pod względem ekonomicznym, prawnym, psychologicznym itd.). Po drugie, konieczność udzielania szczególnej pomocy dla rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Z przytoczonych wyżej przepisów można więc, obok różnych innych powinności ciążących na organach, wywnioskować istnienie pewnej niepisanej, lecz oczywistej z punktu widzenia praworządności, zasady postępowania fair względem stron postępowania. Można ją traktować jako swoiste uzewnętrznienie zawartej w art. 8 k.p.a. zasady zaufania obywatela do organu, sprowadzającej się do tego, że organ nie powinien wykorzystywać swojej pozycji do pogorszenia sytuacji strony, nawet wówczas, gdyby okazało się, że rezultaty takiego działania, patrząc na nie tylko od strony formalnej, są dopuszczalne.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że strona nienależnie pobierała świadczenie wychowawcze, a w konsekwencji nałożony na nią obowiązek jego zwrotu jest jak najbardziej zasadny i to zarówno ze względu na istniejące podstawy prawne (art. 25 ustawy 500+) jak i z perspektywy art. 2 Konstytucji RP, w którym Państwo jest podmiotem zobligowanym do urzeczywistniania zasad sprawiedliwości społecznej. Owa sprawiedliwość społeczna, w tym konkretnym przypadku, przejawia się w obowiązku zwrotu tych środków publicznych, które zostały nienależnie pobrane. Natomiast odmiennie kształtuje się sytuacja w odniesieniu do ustawowo przewidzianego obowiązku zwrotu odsetek od tych świadczeń. Na gruncie tej konkretnej sprawy zastosowanie art. 25 ust. 9 ustawy 500+, a więc naliczenie odsetek od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty, stałoby w opozycji do zasady praworządności. Biorąc bowiem pod uwagę czas trwania postępowania, które ciągnęło się przez niemal cztery lata i to nie z winy strony, trudno uznać, że domaganie się odsetek w takim przypadku czyniłoby zadość wymogowi sprawiedliwości społecznej. Strona winna bowiem zwrócić to co pobrała nienależnie wraz z odsetkami, ale idąc tokiem rozumowania organów w niniejszej sprawie, obok zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zobligowana zostałaby do spłaty dodatkowego obciążenia, którego rozmiar jest następstwem takiej, a nie innej organizacji pracy organów administracji publicznej. Jest rzeczą oczywistą, że wysokość odsetek stanowi wypadkową pomiędzy kwotą podlegającą zwrotowi a okresem, który upłynął od miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia aż do dnia spłaty. Co do zasady odsetki te, w tej konkretnej sprawie obejmować powinny okres od marca 2017 r. do dnia spłaty przez stronę zobowiązania. Tyle tylko, że nieefektywne działanie organów spowodowało znaczące wydłużenie się postępowania, w następstwie czego odsetki również urosły znacząco. Organy nie dostosowały się bowiem do wymogu, jaki w kwestii terminu załatwienia sprawy kreuje art. 35 § 1 i 3 k.p.a., a wobec tego trudno tym samym, aby to strona ponosiła konsekwencje takiego stanu rzeczy. Stąd też Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, iż szczególne okoliczności towarzyszące wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uzasadniają w tym przypadku odstąpienie do zastosowania art. 25 ust. 3 i 9 ustawy 500+ w zakresie, w jakim przewidują one naliczenie i obowiązek zapłaty ustawowych odsetek za opóźnienie w zwrocie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych.

Dodatkowo i niezależnie od powyższego zwrócić przyjdzie uwagę, że naliczenie i nałożenie na skarżącą obowiązku zapłaty odsetek zwłoki od świadczeń wypłaconych w miesiącach czerwcu, lipcu i sierpniu 2017 r. stanowi naruszenie art. 25 ust. 3 in fine ustawy 500+ w związku z art. 68 ust. 2 zd. drugie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. 2004.166.1), zwanego dalej rozporządzeniem nr 883/2004.

Przypomnieć raz jeszcze przyjdzie, że zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy 500+ w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2019 r., od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, 3, 5 i 6, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że przyznanie świadczenia wychowawczego było następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczenia wychowawczego. Pomimo, iż druga część tego przepisu została dodana na mocy art. 1 pkt 23 lit. c ustawy nowelizującej, znajduje on zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy nowelizującej, w sprawach o świadczenie wychowawcze za okres do dnia 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy 500+ w dotychczasowym brzmieniu, z wyłączeniem art. 20 ust. 3 i 4 tej ustawy, który stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy nowelizującej należy interpretować w ten sposób, że dotyczy on kwestii przyznawania prawa do świadczenia wychowawczego za okres do 30 czerwca 2019 r., natomiast a contrario nie dotyczy kwestii nienależnie pobranego świadczenia. Odmienna interpretacja prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania stron, gdyż kwalifikacja świadczenia jako nienależnie pobranego byłaby zróżnicowana wyłącznie ze względu na okres, na jaki przyznano świadczenia, a nie z uwagi na podstawę uznania świadczenia za nienależnie pobrane (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 1012/19; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1406/19).

Z kolei zgodnie z art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004, w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i, w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza tę kwotę.

Z powyższego przepisu wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że powinnością organu, który powziął wiarygodną informację o mogącym występować w sprawie zbiegu uprawnień, jest zawieszenie uprawnienia. Na gruncie niniejszej sprawy realizacja tej powinności winna była przybrać postać czynności organu (podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, tj. GOPS w K.), polegającej na zawieszeniu (wstrzymaniu) wypłaty świadczeń począwszy od dnia, w którym organ ten dowiedział się o okolicznościach mogących skutkować zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Tym dniem był 29 maja 2017 r., tj. dzień złożenia przez skarżącą oświadczenia o podjęciu pracy przez jej męża w [...]. Podstawa do takiego działania wynika wprost z przepisu prawa – art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 i ma na celu uniknięcie takich sytuacji, do jakich doprowadziły organy w niniejszej sprawie. Oczywiście, jeżeli w toku postępowania okazałoby się, że do tego konkretnego świadczenia nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wówczas organ miałby obowiązek wypłaty wstrzymanych wcześniej świadczeń.

Nie sposób przy tym nie zauważyć, że kontynuowanie przez organ wypłaty świadczenia po 29 maja 2017 r. stwarzało po stronie skarżącej przekonanie, że świadczenie to nadal jej się należy i w świetle art. 8 k.p.a. trudno przypisać jej w tym zakresie jakiekolwiek zaniedbanie.

W świetle powyższego uznać przyjdzie, że wypłata świadczeń wychowawczych w okresie od czerwca do sierpnia 2017 r. była następstwem błędu podmiotu realizującego zadanie w zakresie tych świadczeń, co wyczerpuje negatywną przesłankę naliczenia odsetek, o której mowa w art. 25 ust. 3 ustawy 500+.

Mając wszystko powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w częściach orzekających o odsetkach za opóźnienie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).

Z uwagi na treść rozstrzygnięcia nie ma potrzeby, aby organy ponownie prowadziły postępowanie w sprawie. W obrocie prawnym pozostaje bowiem ostateczna decyzja uznająca świadczenie wychowawcze wypłacone skarżącej w okresie od 1 lutego 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. w łącznej wysokości 10.090,35 zł za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze i zobowiązująca do zwrotu tego świadczenia, z tym że bez ustawowych odsetek za opóźnienie.

Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl