Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 162/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.67a par.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech (spr.) Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska Protokolant Referent stażysta Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2021 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 4 lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez D. K. (dalej: wnioskodawca, zobowiązany, skarżący, strona) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 4 lutego 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Oleśnie z dnia 8 lipca 2020 r. odmawiającą stronie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. w wysokości 442 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 1 zł.

Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

Wnioskiem z dnia 11 maja 2020 r., uzupełnionym pismem z dnia 30 czerwca 2020 r. skarżący zwrócił się o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. w wysokości 442 zł. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją finansową, zdrowotną i bytową (brak stabilizacji życiowej). Wskazał, że od 2019 r. do 31 maja 2020 r. miał przyznaną rentę socjalną w wysokości 1.025 zł, stanowiącą jedyne źródło jego utrzymania. W związku z tarczą antykryzysową renta socjalna została mu wypłacona także w czerwcu 2020 r. Wyjaśnił również, że marcu 2020 r. otrzymał zwrot nadpłaconego podatku, niemniej z uwagi na niską rentę socjalną pieniądze przeznaczył na utrzymanie. Zobowiązany wskazał, że nie ma możliwości mieszkania w domu rodzinnym, nie jest nigdzie zameldowany, obecnie mieszka u kolegi, który coraz częściej porusza temat jego wyprowadzki i wynajęcia mieszkania. Tymczasem wynajem wiąże się z dużymi wydatkami, a uzyskanie mieszkania z urzędu w krótkim czasie nie jest możliwe. Wyjaśnił również, że w skali miesiąca ponosi następujące opłaty: za media w wysokości 400 zł, wydatki na lekarstwa w wysokości 200 zł - 300 zł lub więcej (w zależności od stanu zdrowia, bowiem jest osobą niepełnosprawną), spłaca raty w banku w wysokości 160 zł, opłaca posiłki w stołówce w wysokości 300 zł - 350 zł. Jest palaczem i niemały wydatek stanowi zakup papierosów. Nadto, koszty utrzymania wzrosły, bo w związku z pandemią musi kupić maseczki, płyny do odkażania i jednorazowe rękawiczki. Zobowiązany zmuszony jest zachować szczególne środki ostrożności bowiem ma chory układ odpornościowy. W związku z tym, że kończy mu się renta socjalna musi zabezpieczyć się na wypadek, gdyby nie została mu ponownie przyznana - orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało bowiem wydane do dnia 30 kwietnia 2021 r. Przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się zaś postępowanie, bowiem źle ustalony został okres od kiedy niepełnosprawność istnieje. Z tego powodu odmówiono stronie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

W maju 2020 r., zobowiązany złożył wniosek o ponowne przyznanie renty socjalnej, przy czym termin rozpoznania sprawy wyznaczony został na lipiec 2020 r., Na potwierdzenie swojej sytuacji, do wniosku skarżący dołączył kserokopie: orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 17 maja 2019 r., orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzeczenia o Niepełnosprawności w [...] z dnia 16 kwietnia 2019 r. nr [...] o stopniu niepełnosprawności, pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Wydziału Orzecznictwa Lekarskiego i Prewencji z dnia 26 czerwca 2020 r. w sprawie skierowania na badanie, które przeprowadzi lekarz - konsultant Zakładu w dniu 2 lipca 2020 r., przelewu świadczenia ZUS za czerwiec 2020 r. w wysokości 1.025 zł.

Decyzją z dnia 8 lipca 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Oleśnie, działając na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (aktualnie Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.) – dalej jako: "O.p.", odmówił stronie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r.

W odwołaniu, uzupełnionym następnie pismem z dnia 19 października 2020 r. zobowiązany wniósł o ponowne rozparzenie sprawy. Powtórzył okoliczności na jakie wskazał składając wniosek o umorzenie zaległości dodając, że po przeprowadzeniu się do [...] i zamieszkaniu u kolegi, podjął pracę, by uzyskać ubezpieczenie, z uwagi na konieczność leczenia. Ze względów zdrowotnych nie pracował jednak długo, wystąpił natomiast do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] o przyznanie renty socjalnej, która została mu przyznana do dnia 31 maja 2020 r. W ten sposób uzyskał łącznie przychód w wysokości około 15.000 zł. Zobowiązany otrzymał też zwrot nadpłaconego podatku, a pieniądze z tego tytułu przeznaczył na utrzymanie, a teraz musi zwrócić do organu podatkowego kwotę 442 zł. Wskazał, że obecnie koszty utrzymania są zdecydowanie większe, on sam ma problemy z układem odpornościowym, a koronawirus jest dla niego ogromnym zagrożeniem, bowiem jest w grupie wysokiego ryzyka. Odnosząc się do zaskarżonej decyzji wnioskodawca podniósł, że według organu I instancji spełnia najważniejsze wymagania, aby można było umorzyć zaległość, tj. spełnia przesłankę ważnego interesu podatnika. Mimo to organ odmówił mu udzielenia tej ulgi wskazując, że sytuacja zdrowotna i wiek stanowią przesłankę odmowy. Nadto, organ stwierdził, "że byłoby to nieuzasadnione z uwagi na szeroko rozumiany interes publiczny", a także, że nie rozpoczął się bieg terminu przedawnienia zaległości podatkowej. Nie zgadzając się z powyższym zobowiązany podniósł, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wskazano, że jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z powodu [...] ([...]) i [...] ([...]). Podał, że jest w złym stanie psychicznym, potrzebuje hospitalizacji, ma myśli samobójcze, stany depresyjne i ogromny problem z uzależnieniem od alkoholu - nie ma motywacji do dalszego życia. Dodatkowo z złożonym piśmie z dnia 19 października 2020 r. zobowiązany poinformował, że ostatnie świadczenie z ZUS zostało mu wypłacone w sierpniu 2020 r. a we wrześniu 2020 r. otrzymał decyzję odmawiającą przyznania prawa do renty socjalnej wraz z orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS. Od decyzji tej wniósł odwołanie do Sądu [...] w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Aktualnie strona stara się o przyznanie zasiłku stałego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, lecz nie ma jeszcze w tym zakresie żadnej decyzji. Tocząca się natomiast przed Sądem Rejonowym w [...] sprawa o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego została zawieszona. Końcowo wnioskodawca podniósł, że jego sytuacja życiowa nie poprawiła się, a wręcz pogorszyła, a w obecnych czasach sytuacja na rynku jest tak zła, że trudno byłoby mu podjąć jakąkolwiek pracę, tym bardziej że jest osobą niepełnoprawną w stopniu umiarkowanym.

Do pisma dołączone zostały kserokopie: orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzeczenia o Niepełnosprawności w [...] z dnia 16 kwietnia 2019 r. o stopniu niepełnosprawności, orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim z dnia 4 czerwca 2019 r. utrzymujące w mocy orzeczenie z dnia 16 kwietnia 2019, decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 19 sierpnia 2020 r. o odmowie prawa do renty socjalnej, przelewu świadczenia ZUS za sierpień 2020 r. w wysokości 1.025 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu zaskarżoną decyzją z dnia 4 lutego 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji. W uzasadnieniu powołał się na art. 67a O.p., oraz uznaniowy charakter decyzji wydanej na podstawie wskazanej regulacji, wywodząc jednocześnie, że w sprawie zaistniała przesłanka "ważnego interesu podatnika", natomiast nie wystąpiła przesłanka "interesu publicznego". Wskazał na brak definicji ustawowej obu tych pojęć, od spełnienia których zależy udzielnie ulgi w spłacie.

Następnie organ wskazał na zasadę powszechności opodatkowania i terminowego płacenia podatków. Wyjaśnił, że zaległość podatkowa będąca przedmiotem wniosku o umorzenie wynika z rozliczenia dochodu za 2019 r. W dniu 30 kwietnia 2020 r. do organu podatkowego wpłynęło bowiem zeznanie podatkowe PIT-37, w którym zobowiązany wykazał przychody z tytułu umowy o pracę, umowy zlecania oraz renty socjalnej w łącznej wysokości 14.827,10 zł, dochód w wysokości 13.831 zł oraz podatek do zapłaty w wysokości 442 zł. Powstanie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. związane jest z wykazaną w rocznym obliczeniu podatku przez organ rentowy za 2019 r. (PIT-11C) nadpłatą podatku i dokonanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jej zwrotem, co też potwierdził sam podatnik. Uzyskane w ten sposób środki zobowiązany przeznaczył na swoje wydatki, co zdaniem organu odwoławczego nie stanowi argumentu za udzieleniem ulgi poprzez umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę.

Dokonując analizy zdolności płatniczych strony pod względem możliwości spłaty przedmiotowej zaległości organ odwoławczy wskazał, że miesięczny dochód skarżącego do sierpnia 2020 r. wynosił 1.025 zł netto, a który stanowiła renta socjalna. Zobowiązany stara się o zasiłek pielęgnacyjny. Miesięczne wydatki strony wynoszą ok. 1.060 zł - 1.210 zł, a ich suma przekracza wykazany przez niego dochód. Następnie organ odniósł się do okoliczności ponoszenia przez zobowiązanego kosztów związanych ze spłatą rat w banku (160 zł miesięcznie), wskazując że obciążenia o charakterze cywilnoprawnym, które zaciągnięte zostały dobrowolnie, nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do tych obligatoryjnych, nałożonych w drodze ustawy. Spłata zaciągniętych kredytów bankowych nie jest pozytywną przesłanką do udzielenia ulgi w formie umorzenia zaległości podatkowej. Analogiczne wnioski organ odniósł do wydatków ponoszonych przez stronę na zakup używek, które jak stwierdził, nie należą do niezbędnych dla egzystencji, a które zobowiązany określił jako niemałe.

Organ zwrócił uwagę, że w posiadaniu podatnika znajdowały się środki finansowe, z których możliwa była zapłata należnego zobowiązania podatkowego. Wskazał w tym względzie na fakt otrzymania w II kwartale 2020 r. dodatkowego świadczenia tzw. "trzynastki" w wysokości 981 zł. netto (1200 zł brutto).

Następnie odniósł się do sytuacji zdrowotnej podatnika wskazując, że zobowiązany jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, z okresową niezdolnością do pracy, co nie oznacza braku możliwości podjęcia pracy, tak obecnie, jak i w przyszłości. Wskazał, że zobowiązany jest osobą bardzo młodą (26 lat), a sytuacja w jakiej się znajduje nie jest niezmienna. Według orzeczenia z dnia 16 kwietnia 2019 r., obowiązującego do dnia 30 kwietnia 2021 r., w którym wskazano na umiarkowany stopień niepełnosprawności, zobowiązany jest zdolny do pracy w warunkach pracy chronionej. Dopóki zatem istnieje jakakolwiek możliwość uregulowania zaległego zobowiązania podatkowego wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, dopóty udzielenie ulgi poprzez jego umorzenie jest przedwczesne i nieuzasadnione.

W dalej czynionych rozważaniach Dyrektor Izby wyjaśnił, że przypadku przedmiotowej zaległości bieg terminu przedawnienia rozpoczął się z dniem 1 stycznia 2021 r. i przez kolejne pięć lat organ ma prawo dochodzić jej uregulowania. Rezygnacja z dochodzenia przedmiotowego zobowiązania podatkowego natomiast byłaby w rozpoznawanym przypadku również przedwczesna i nieuzasadniona. Organ ma prawo domagać się bowiem zapłaty należności podatkowej do czasu jej przedawnienia i nie może wykluczać, że do tego terminu zobowiązany będzie w stanie wygospodarować środki finansowe na jej uregulowanie, jeżeli nie jednorazowo, to w formie spłaty ratalnej.

W rezultacie, w ocenie organu odwoławczego bezzasadna jest rezygnacja z należności przysługujących budżetowi państwa w sytuacji, gdy nie można uznać, że zostały wyczerpane wszystkie możliwości spłaty zadłużenia.

Nie kwestionując trudnego położenia materialnego oraz sytuacji zdrowotnej skarżącego organ stwierdził, że nie jest to samoistna podstawa do umorzenia wnioskowanej zaległości. Uznał, że okoliczności sprawy nie dają podstaw do przyjęcia, by względy społeczne przemawiały za wystąpieniem w sprawie przesłanki "interesu publicznego". Rozwiązanie problemów finansowych wnioskodawcy nie może odbywać się kosztem środków należnych budżetowi państwa. Natomiast fakt, że strona nie posiada środków na jednorazową spłatę zaległości i nie jest w stanie sprostać powstałemu zadłużeniu, w świetle okoliczności całokształtu sprawy, nie może przesądzać o pozytywnym załatwieniu wnioskowanej ulgi. Podejmując negatywne, niezgodne z oczekiwaniem zobowiązanego rozstrzygnięcie, organ podatkowy kierował się tym, że instytucja umorzenia nie może stanowić powszechnego środka zmierzającego do zwolnienia podatnika z ustawowego obowiązku zapłaty zaległości kosztem budżetu państwa, a zatem innych podatników.

Rozważając zasadność ulgi w formie umorzenia w kontekście sytuacji finansowej, zdrowotnej i bytowej wnioskodawcy Dyrektor Izby stwierdził, że odmowa umorzenia zaległości w żaden sposób nie wpłynie na pogorszenie obecnej sytuacji finansowej podatnika, nie pozbawi go środków do życia, nie spowoduje zagrożenia egzystencji, ani konieczności sięgnięcia przez zobowiązanego do pomocy ze środków budżetu państwa, albowiem z takiej pomocy już korzystał, a nadto - czyni starania o przyznanie zasiłku stałego.

Dodatkowo organ zauważył, że dochody pochodzące z pomocy społecznej są chronione przed egzekucją. Dług istnieje, ale jego przymusowa splata w obecnych warunkach jest wstrzymana. Zapłata możliwa jest jedynie w drodze dobrowolnych wpłat, gdyż rodzaj uzyskiwanych przez podatnika dochodów uniemożliwia egzekucję, a zatem nie istnieje ryzyko przymusowego wykonania zaległego zobowiązania. Ewentualna egzekucja możliwa będzie dopiero w przypadku uzyskania innych dochodów w odpowiedniej wysokości, co zarazem oznaczałoby wzrost dochodów gospodarstwa domowego prowadzonego przez zobowiązanego, istotnie zmieniający cały stan faktyczny. W związku z tym, że egzekucja podlega ograniczeniom - byt materialny wnioskodawcy nie będzie zagrożony nawet w przypadku wszczęcia wobec niego postępowania mającego na celu przymusowe wyegzekwowanie zaległości podatkowej.

Działając zatem w ramach uznania administracyjnego, Dyrektor Izby nie znalazł w sprawie podstaw do uchylenia zaskarżanej decyzji organu podatkowego I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący wnosząc o zmianę lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpatrzenia powielił argumentację podnoszoną w odwołaniu.

Wskazał na rolę organów podatkowych, jako instytucji państwowych w zakresie dbania o interes społeczny i działania zgodnie z przepisami prawa, w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Podniósł, że stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu nie tylko nie budzi zaufania do władzy publicznej, ale wręcz negatywnie nastawia obywatela zarówno do władz państwa oraz do organów, które już cieszą się bardzo złą sławą. Skarżący podkreślił, że w "normalnych" czasach nigdy nie występował z wnioskiem o ulgę. Natomiast Dyrektor Izby Administracji Skarbowej swoim działaniem zniechęca obywatela do zarabiania i płacenia podatków w Polsce, w tym na administrację, która w razie potrzeby i ogólnokrajowego kryzysu nie potrafi wspomóc obywatela widząc w jak skrajnym przypadku powstał obowiązek podatkowy i w jak skrajnej sytuacji znalazł się obywatel.

W ocenie strony, w przypadku przyznania jej wnioskowanej ulgi, brak jest jakiegokolwiek zagrożenia dla finansów państwa, ani żadnej krzywdy dla pozostałych obywateli, i podniósł, że "wszystko zależy od czyjegoś widzi mi się" i nie ma nic wspólnego z interesem państwa, ani z równym traktowaniem obywateli.

Podkreślił, że w jego przypadku obowiązek podatkowy powstał zanim ukończył 26 lat. W interesie państwa jest zachęcanie osób niepełnosprawnych do podjęcia pracy na rzecz Polski, w czym winny uczestniczyć organy administracji publicznej. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu przekroczenie uprawnień, albowiem nie jest on władny by stwierdzić "na ile jestem chory i niepełnosprawny i kiedy będę lub nie będę zdolny do pracy". Nadto, stwierdzenie przez organ, że jest młody nie powoduje, że za chwilę będzie zdrowy.

Skarżący zarzucił, że jego prawdomówność i szczerość organ wykorzystał przeciwko niemu odmawiając udzielenia wnioskowanej ulgi. Wyjaśnił, że papierosów nie kupuje na "czarnym rynku" i nie powoduje uszczuplenia w budżecie państwa z tytułu akcyzy. Przyznał, że jest alkoholikiem (podjął leczenie i stara się leczyć, chce wyjść z choroby) lecz winą za to, że wychowywał się w rodzinie, gdzie ojciec był alkoholikiem znęcającym się nad rodziną, obarczył system i organy państwa, które nie zareagowały na taką sytuację w odpowiednim czasie. W związku z tym nie powinien być za to karany i wykluczony z pomocy państwa - wręcz przeciwnie winien być wspierany w leczeniu, bo państwu znacznie bardziej się to opłaca.

Odnośnie spłaty kredytu, wyjaśnił, że aktualnie kredyt spłaca ktoś innych, ponadto "kredyt nie był celowo wzięty po to, by odstąpić od zobowiązania podatkowego, a był wzięty w momencie, kiedy nie było takiego zobowiązania i nie było epidemii".

Ponownie wskazał, że jest osobą bezdomną, nie ma stałego miejsca zameldowania oraz zamieszkania, a to gdzie mieszka zależy od czyjejś dobrej woli.

Skarżący nie czekając aż przedmiotowe zobowiązanie się powiększy o odsetki za zwłokę, wystąpił o jego umorzenie. Końcowo skarżący poinformował, że otrzymuje obecnie zasiłek stały z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w wysokości 645 zł, a postępowanie przed Sądem o przyznanie prawa do renty socjalnej nadal się toczy.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym, ustanowiony w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu pełnomocnik skarżącego, przedstawił argumentację wspierającą wniesioną skargę. Wyjaśniając sytuację dotyczącą spłacania rat, z uwagi na zaciągnięte zobowiązania bankowe wskazał, że skarżący zawarł dwie umowy z G. C. Zgodnie z ich postanowieniami skarżący przeniósł na rzecz w/w własność przedmiotów (telewizor i pralka), które zostały nabyte za środki pochodzące z kredytów, natomiast ten zobowiązał się do spłacenia pozostałej części kredytów. Do pisma dołączono kopię: decyzji z dnia 28 czerwca 2021 r. o przyznaniu stronie zasiłku stałego, orzeczenia Miejskiego Zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności z dnia 18 maja 2021 r., faktur VAT nr [...] i nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej jako: [p.p.s.a.], zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a niemającym tu zastosowania).

Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie na podstawie tych kryteriów, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością jej uchylenia.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu wydana w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. w wysokości 442 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 1 zł.

Przystępując do rozważań w przedmiocie ulg podatkowych, należy zaznaczyć, że zastosowanie ulgi jest instytucją o charakterze wyjątkowym, bowiem zasadą jest terminowe płacenie podatków. Wszelkie ulgi podatkowe są wyjątkiem oraz istotnym odstępstwem od zasady powszechności i równości opodatkowania.

W związku z takim charakterem ulg podatkowych oraz faktem, że udzielanie ulg w spłacie podatków traktowane jest co do zasady jako jedna z form pomocy udzielanej przez państwo, pomoc taka dopuszczalna jest w ściśle określonych w przepisach prawa sytuacjach.

Zgodnie z art. 67a O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (§ 1). Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (§ 2).

Skarżący ubiegał się o zastosowanie wobec niego najdalej idącej ulgi, tj. umorzenia w całości zaległości podatkowej. Stanowiąc w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. materialnoprawną podstawę umarzania zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej, ustawodawca upoważnił organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej (B. Brzeziński [w:] B. Brzeziński [i in.], Ordynacja podatkowa..., s. 252). Innymi słowy o tym, że organ w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 O.p. podejmuje decyzję w ramach uznania administracyjnego świadczy sformułowanie "może" umorzyć zaległość podatkową, jeżeli w danej konkretnej sprawie jest to uzasadnione "ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym". Ale nawet ustalenie, że zachodzi "ważny interes podatnika" nie stwarza po jego stronie swoistego roszczenia o umorzenie. Należy wyraźnie stwierdzić, że organ podatkowy – w razie ustalenia, że wystąpił ważny interes podatnika nie jest niejako automatycznie zobowiązany do wydania decyzji umarzającej zaległości podatkowe.

W przypadku decyzji uznaniowych, a z taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do oceny prawidłowości przeprowadzenia przez organ podatkowy postępowania dowodowego, wyjaśnienia sprawy i sposobu wyciągnięcia wniosków z ustalonego stanu faktycznego. Sądy administracyjne nie ustalają stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia, ponieważ nie mogą zastępować organów administracji w merytorycznym załatwieniu sprawy. Jednakże w przypadku, gdy okoliczności faktyczne sprawy nie są sporne, sąd administracyjny nie jest zwolniony z obowiązku dokonania oceny prawidłowości subsumcji znajdujących zastosowanie w danym przypadku regulacji materialnoprawnych. Kontrola decyzji administracyjnej dokonywana przez sąd administracyjny przebiega zatem na trzech płaszczyznach. Po pierwsze oceny zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem materialnym, po drugie oceny dochowania przez organ wymaganej prawem procedury administracyjnej oraz po trzecie oceny, czy organ, wydając decyzję, uczynił to w ramach przysługującej mu kompetencji.

Kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to, czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne (zob. Brzeziński Bogumił (red.), Tarno Jan Paweł (red.), Sądowa kontrola administracji w sprawach podatkowych. IV letnie warsztaty doktoranckie Łódź 30 czerwca - 2 lipca 2010 roku Opublikowano: LEX 2011). W postępowaniu sądowym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Tym samym sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji, orzekając w sprawie, nie naruszyły prawa.

Ulga podatkowa w postaci umorzenia zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę czy opłaty prolongacyjnej stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, musi zatem mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze, z reguły od samego podatnika niezależnych.

Zarówno pojęcie "ważny interes podatnika" jak również "interes publiczny" nie zostały zdefiniowane w ustawie. Są to pojęcia niedookreślone, a ocena ich istnienia dokonywana jest w oparciu o sytuację materialno-finansową podatnika. W orzecznictwie podkreśla się, że "ważny interes podatnika" to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Przez "interes publiczny" rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, itp. Wynika to z wyjątkowego charakteru instytucji umorzenia stanowiącej odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania. Zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły (por. B. Dauter S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 522 i n. tezy 14, 15 i 18 do 20 i powołane tam orzecznictwo).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy podatkowe badały istnienie przesłanek "ważnego interesu podatnika" jak i "interesu publicznego" i zasadnie stwierdziły istnienie przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz, że nie zachodzi przesłanka "interesu publicznego". Podzielając stanowisko organu I instancji, organ odwoławczy uznał, że brak jest wystarczających podstaw do udzielenia skarżącemu wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej.

Zdaniem Sądu, stanowisko to znajduje potwierdzenie w prawidłowo zgromadzonym przez organy materiale dowodowym, który został szczegółowo przez nie przeanalizowany i oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.

Z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika jednoznacznie, że organy nie zakwestionowały obiektywnie trudnej sytuacji majątkowej skarżącego. Dokonując analizy okoliczności sprawy organy podatkowe miały na uwadze fakty i zdarzenia wskazane przez podatnika, w szczególności nie twierdziły, że podatnik w obecnej sytuacji finansowej, jest w stanie jednorazowo uiścić sporną należność. Ważąc jednak wynikającą z art. 67a O.p. przesłankę ważnego interesu podatnika z równie istotną przesłanką interesu publicznego, uznały, że sam fakt pozostawania w trudnej sytuacji finansowej nie uprawnia skarżącego do uzyskania wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie sytuacji finansowej, majątkowej i zdrowotnej skarżącego wynika, że od 2019 r. do dnia 31 maja 2020 r. miał przyznaną rentę socjalną w wysokości 1.025 zł, stanowiącą jedyne źródło jego dochodu (w związku z tarczą antykryzysową renta socjalna została mu wypłacona także w czerwcu 2020 r.). Aktualnie źródłem utrzymania strony jest zasiłek stały przyznany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] na okres od dnia 1 maja 2021 r. do dnia 31 maja 2024 r. w wysokości 645 zł miesięcznie. Skarżący stara się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Zobowiązany obecnie mieszka u kolegi.

Z uzyskiwanych środków ponosi następujące wydatki: opłaty za media w wysokości 400 zł, opłaty związane z leczeniem w wysokości 200 zł - 300 zł miesięcznie lub więcej (w zależności od stanu zdrowia) oraz opłaty związane z wykupem posiłków w stołówce w wysokości 300 zł - 350 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że niemałe wydatki stanowią kwoty przeznaczone na zakup tytoniu (zobowiązany jest osobą uzależnioną od alkoholu i nikotyny). W związku z pandemią dodatkowe koszty stanowią również zakupy środków do dezynfekcji, maseczek i jednorazowych rękawiczek.

Skarżący wskazał również, że przed Sądem Okręgowym w [...] toczy się postępowanie o prawo do przyznania renty socjalnej, której decyzją ZUS został pozbawiony. Nadto, wyjaśniając kwestię spłaty rat z tytułu zaciągniętych zobowiązań bankowych, wskazano, że skarżący zawarł we wrześniu 2020 r. dwie umowy, mocą których przeniósł na G. C. własność przedmiotów, tj. telewizora i pralki, które za środki uzyskane z kredytu zakupił, a ten spłaca za niego pozostałe jeszcze raty.

Odnośnie stanu zdrowia ustalono, że skarżący jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i okresową niezdolnością do pracy. Według orzeczeń Miejskiego Zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności w [...] z dnia 16 kwietnia 2020 r. i z dnia 18 maja 2021 r., a obowiązujących odpowiednio do dnia 30 kwietnia 2021 r. i następnie do dnia 31 maja 2024 r., skarżący jest zdolny do pracy w warunkach pracy chronionej. Wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Przyczynami niepełnosprawności strony są schorzenia oznaczone, jako [...] ([...]) oraz ([...]). Ustalenia faktyczne w ww. zakresie nie są w sprawie kwestionowane.

Analizując przedstawioną wyżej sytuację osobistą i finansową strony, istniejące zadłużenie, dochody i wydatki podatnika, organ zasadnie stwierdził, że skarżący może mieć trudności z jednorazową spłatą przedmiotowej zaległości podatkowej. Organ zwrócił też uwagę, że podatnik jest zmuszony do korzystania z pomocy społecznej. Wszystkie te okoliczności organ uznał za istotne i ważne, przemawiające za uznaniem, że wobec skarżącego wystąpiła przesłanka "ważnego interesu podatnika".

Polemika skarżącego sprowadza się natomiast do odmiennych wniosków, jakie organ wyprowadził z oceny ww. ustaleń. Zdaniem strony, skoro "ważny interes podatnika" wystąpił, to powinno to prowadzić do umorzenia zaległości podatkowej. Tymczasem organ stoi na stanowisku, że w ramach uznania administracyjnego to jemu przysługuje prawo decydowania o udzieleniu ulgi i nie jest on związany kierunkowymi dyrektywami wyboru. Oznacza to, że nawet stwierdzenie zaistnienia "ważnego interesu podatnika", pozwala organowi odmówić udzielenia ulgi. Rację w tym względzie przyznać trzeba organowi, zaznaczając, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, a kontrola sądowa tego rodzaju decyzji administracyjnej obejmuje jedynie zbadanie, czy wydanie decyzji w sprawie ulgi podatkowej poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Wyjaśnić również trzeba, że wystąpienie nawet jednej przesłanki umorzenia z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. daje organom podstawy do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, co szerzej omówiono już powyżej. Natomiast wybór sposobu załatwienia wniosku podatnika zależy wyłącznie od uznania organu podatkowego, nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej. Sąd administracyjny nie może więc poddawać ocenie tego, czy dokonany przez organ wybór jest słuszny i celowy. Takie kompetencje ustawodawca przyznał wyłącznie organom.

W ocenie Sądu organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób prawidłowy przedstawił przyczyny, dla których, pomimo wystąpienia przesłanki "ważnego interesu podatnika", udzielenie skarżącemu ulgi w postaci umorzenia przedmiotowej zaległości, nie było uzasadnione. W tym względzie organ przytoczył argumenty przemawiające za odmową udzielenia żądanej ulgi, jednocześnie odwołał się do tego, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka "interesu publicznego" – takie zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ocenie Sądu nie świadczy o tym, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do okoliczności sprawy, które przemawiają za odmową umorzenia zaległości organ zasadnie odwołał się do realiów powstania przedmiotowego zobowiązania jak i wyjaśnień podatnika w zakresie jego nieuregulowania. Wskazać należy, że zaległość podatkowa będąca przedmiotem wniosku strony wynika z rozliczenia dochodu za 2019 r. i jest wynikiem uwzględnienia w rocznym zeznaniu podatkowym wszystkich przychodów, jakie skarżący uzyskał w tym okresie z tytułu umowy o pracę, umowy zlecania oraz renty socjalnej w łącznej wysokości 14.827,10 zł, dochód w wysokości 13.831 zł oraz podatek do zapłaty w wysokości 442 zł. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, co zasadnie organ zauważył, że w II kwartale 2020 r. stronie wypłacone zostało dodatkowe świadczenie tzw.: "trzynastka" w wysokości 981 zł (1200 zł brutto). W posiadaniu podatnika znajdowały się środki finansowe, z których możliwa była zaplata należnego zobowiązania podatkowego.

Ponadto, jak już wyżej wskazano, w marcu 2020 r. skarżący otrzymał z ZUS zwrot nadpłaconego podatku w wysokości 500 zł, niemniej z uwagi na niską rentę socjalną pieniądze przeznaczył – jak oświadczył - na utrzymanie. Zauważyć przy tym należy, że poza fakturami dokumentującymi zakup leków w miesiącu czerwcu i lipcu 2021 r., skarżący nie przedstawił żadnych dowodów dokumentujących ponoszenie innych wydatków, których konieczność poniesienia wskazywał. Na uwagę zasługuje również okoliczność, że nie wszystkie wydatki wskazane przez skarżącego należą do wydatków koniecznych. W szczególności odnosi się to do kosztów związanych z zakupem używek (papierosów). Nie ulega wątpliwości, że wydatki te w znacznym stopniu uszczuplają bardzo już skromny budżet i możliwości finansowe skarżącego.

Postawa podatnika, który dysponował środkami finansowanymi, a mimo to nie uregulował zobowiązania podatkowego, a zamiast tego ponosił inne wydatki ma znaczenie dla oceny zasadności wniosku o umorzenie.

Przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącego i jego możliwości zapłaty zaległości podatkowej uwzględniono również udokumentowany stan zdrowia skarżącego. Organ wziął pod uwagę między innymi wiek skarżącego, odniósł się też do orzeczonego względem podatnika umiarkowanego stopnia niepełnosprawności akcentując, że wydane orzeczenie dotyczy okresowej niezdolności do pracy, ze wskazaniem możliwości podjęcia pracy w warunkach chronionych. W świetle zebranych w sprawie dowodów nie sposób również uznać, że skarżący jest osobą nieporadną, działającą bez rozeznania, o czym świadczą podejmowane przez niego czynności (aktywnie uczestniczy np. w postępowaniach o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej). Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika by schorzenia natury psychicznej skarżącego ograniczały jego sprawność intelektualną. U skarżącego występują wprawdzie rozpoznane zaburzenia [...] ([...]), jednakże nie jest on osobą trwale niezdolną do pracy, nie jest zatem wykluczona jakakolwiek jego aktywność zawodowa w przyszłości, choćby w niepełnym wymiarze godzin. Skarżący natomiast nie wykazał, że poszukuje pracy lub, że poszukiwania te są nieskuteczne z powodów od niego niezależnych. Nie jest bowiem tak, że ciężary danin podatkowych muszą ponosić osoby jedynie całkowicie zdrowe. Większość podatników borykających się z podobnymi, lub nawet znacznie większymi problemami finansowymi i zdrowotnymi, stara się tak prowadzić swoje sprawy, aby daniny te były regulowane. Sąd podkreśla, że celem pomocy społecznej nie jest całkowite utrzymanie podopiecznego, lecz wspieranie go w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej przy jego aktywnym współudziale (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 623/12). Skarżący powinien więc sam podejmować niezbędne działania zmierzające do poprawienia swojej sytuacji, do których należy w realiach niniejszej sprawy przede wszystkim poszukiwanie zatrudnienia, nadto podjęcie leczenia od uzależnień. Takie działania nie tylko dawałyby możliwość skutecznego wnioskowania o zasiłek okresowy czy też inne świadczenia z pomocy społecznej ale docelowo mogłyby pozwolić na trwałe poprawienie sytuacji skarżącego.

Z tego też względu organ musiał mieć na uwadze, aby umorzenie zaległości nie stawiało skarżącego w uprzywilejowanej pozycji względem innych podatników, którzy wywiązują się ze swoich powinności podatkowych.

Dyrektor Izby Skarbowej uwzględniając powyższe ustalenia odniósł je do obowiązujących realiów. W sposób przejrzysty i racjonalny wykazał przyczyny, dla których udzielenie wnioskowanej ulgi nie jest – w jego ocenie - uzasadnione.

Analiza przedstawionych okoliczności nie dawała w ocenie organów podstaw do uwzględnienia wniosku strony, a Sąd nie stwierdził, aby ocena istnienia "ważnego interesu podatnika" oraz braku wystąpienia "interesu publicznego" dokonana przez organy podatkowe nie uwzględniała obiektywnych kryteriów, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości.

Sąd podziela opinię, że w tego typu sprawach organ powinien brać pod uwagę sytuację, w jakiej podatnik znajduje się w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w przedmiocie ulgi. Nie można jednak zapominać, na co prawidłowo wskazano w zaskarżonej decyzji, że dopóki istnieją jakiekolwiek możliwości uregulowania zaległego zobowiązania, dopóty udzielenie ulgi poprzez umorzenie byłoby przedwczesne i sprzeczne z interesem publicznym. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że prawo domagania się zapłaty należności istnieje do czasu ich przedawnienia i organy nie mogą z góry założyć, że do tego momentu sytuacja strony nie ulegnie poprawie w stopniu umożliwiającym ich uregulowanie. Ze wskazanych zatem przyczyn, a także ze względu na konieczność ochrony interesu publicznego, ocena podstaw umorzenia winna być dokonana także pod kątem tego, czy istnieją perspektywy dalszej poprawy sytuacji dłużnika w przyszłości.

W tym kontekście wskazać należy, że organy prawidłowo oceniły brak wystąpienia przesłanki umorzenia w postaci "interesu publicznego". Całokształt poczynionych ustaleń przemawia bowiem za przyjęciem, że choć podatnik znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i osobistej, co w ocenie organów spełnia przesłankę ważnego jego interesu, to jednak umorzenie zaległości nie jest zgodne z interesem publicznym. Użyta przez organ argumentacja w odniesieniu do opisanych wyżej okoliczności miała dowodzić, że umorzenie zaległości podatkowej stanowi instytucję, która ma zastosowanie w wyjątkowych sytuacjach – co należy zaaprobować. Organy uznały, że taka wyjątkowa sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi – a kontrola akt sprawy jak i zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do wniosku, że takie stanowisko organów nie narusza prawa.

Sąd nie dopatrzył się także przekroczenia zasad uznania administracyjnego, w ramach którego odmówiono skarżącemu umorzenia zaległości podatkowej pomimo stwierdzenia wystąpienia przesłanki "ważnego interesu podatnika". Organy podatkowe prowadziły postępowanie wyjaśniające zgodnie z obowiązującymi zasadami i poddały ocenie wszelkie argumenty i dowody mające znaczenie w sprawie. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności.

Organ rozważył także wpływ wydanej decyzji na sytuację podatnika. Zwrócił uwagę, że ewentualna egzekucja istniejącego zadłużenia nie jest obecnie możliwa, zatem nie istnieje ryzyko przymusowego wykonania zobowiązania. Dług wprawdzie istnieje ale jego przymusowa spłata w obecnych warunkach jest wstrzymana. Odmowa umorzenia zaległości w żaden sposób nie wpłynie zatem na sytuację skarżącego i nie pozbawi go bieżących środków na utrzymanie, nie spowoduje też zagrożenia jego egzystencji, czy sięgnięcia przez stronę do pomocy ze dodatkowych środków budżetu państwa, z których obecnie już korzysta.

Trafnie też wskazano, wobec argumentów skargi odnoszących się do zwolnienia osób młodych z obowiązku płacenia podatków, że ulga ta obejmie przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy oraz umów zlecenia (od 2021 r. także z tytułu odbywania praktyki absolwenckiej i stażu uczniowskiego), otrzymane przez podatnika do ukończenia 26 roku życia i nie ma ona zastosowania do innych przychodów, których źródło stanowią przede wszystkim świadczenia wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego), czy zapomogi wypłacane przez inne organy.

Podsumowując Sąd podkreśla, że umorzenie w całości należności, czego domaga się skarżący, nie jest jedyną przewidzianą prawem formą udzielenia pomocy w jej spłacie. Możliwe są bowiem inne rodzaje ulg, których udzielenie nie unicestwia istoty obowiązku podatkowego i zarazem zmniejsza obciążenia finansowe. Przedstawione przez skarżącego okoliczności dowodzą wprawdzie, że aktualna sytuacja finansowa uniemożliwia jednorazową spłatę zadłużenia, lecz nie przesądza o braku możliwości spłaty zadłużenia w dłuższej perspektywie, tj. chociażby możliwości spłaty niewielkich kwot ratami. Nie można też pominąć i tego, że umorzenie stanowi ostateczną formę rezygnacji organów podatkowych z przysługujących budżetowi należności podatkowych. Udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej nie może być traktowane, jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych podatnika, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Sąd podziela pogląd, że sama trudna sytuacja materialna nie może stanowić trwałej podstawy do niepłacenia podatków i domagania się umorzenia powstałych z tego powodu zaległości podatkowych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2118/04). Bieżące problemy finansowe same w sobie nie mogą być uznane za wystarczającą przesłankę zastosowania art. 67a § 1 O.p. W przeciwnym razie wyjątek, stałby się regułą, albowiem niewątpliwie ulga w spłacie należnych podatków będzie zawsze w interesie podatnika. W konsekwencji, gdy znajdzie się on w trudnej sytuacji, zawsze spełniałby przesłankę do przyznania ulgi (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 listopada 2013r., sygn. akt I SA/Kr 689/13).

Organy podatkowe dostrzegły trudną sytuację majątkową i zdrowotną skarżącego uznając, że zaistniała przesłanka "ważnego interesu podatnika", jednak stanęły na stanowisku, że trudna sytuacja materialna nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania ulgi.

Sąd podzielił stanowisko organu, co do braku wystąpienia przesłanki "interesu publicznego", którą należy rozumieć jako dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej. W tej sprawie nie wystąpiły okoliczności nagłe i niezależne od postępowania podatnika. Nie leży zatem w interesie społecznym przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami, gdyż byłoby to pewnego rodzaju "premiowaniem", stawianiem w uprzywilejowanej pozycji podatników nierzetelnie wykonujących obowiązki, w stosunku do osób terminowo regulujących swoje zobowiązania względem budżetu państwa.

Jedynie uzupełniająco wskazać należy, że w niniejszej sprawie skarżący, w toku postępowania sądowego, uzyskał prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. korzysta ze zwolnienia całości z kosztów sądowych oraz profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Zaznaczyć tu jednak należy, że inne są przesłanki i przyczyny przyznania prawa pomocy (istotne jest tu zagwarantowanie stronie prawa do sądu), zaś inne umorzenia zaległości podatkowej. Przesłanek tych nie można w żadnym razie utożsamiać. Trudna sytuacja finansowa skarżącego, nie jest w sprawie kwestionowana, ale – jak wyjaśniono już powyżej – nie stanowi ona wyłącznej podstawy do umorzenia zaległości.

W świetle powyższych ustaleń, Sąd nie znalazł podstaw do podważenia stanowiska organu podatkowego zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem dostateczne podstawy w prawie materialnym, zaś jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. Dokonane ustalenia zasadnie doprowadziły organ do wniosku, że w sprawie z uwagi na trudne położenie skarżącego wystąpił ważny interes podatnika. Jednocześnie organ uzasadnił

z jakich przyczyn, działając w ramach uznania administracyjnego, odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi podatkowej. Uznać należy, że organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne rozpatrywanej sprawy, a także wzięły pod uwagę okoliczności podnoszone przez skarżącego.

Końcowo jedynie należy wskazać, że załączone przez pełnomocnika skarżącego dokumenty, w szczególności: decyzja MOPR w [...] z dnia 16 kwietnia 2020 r. przyznająca skarżącemu zasiłek stały do 30 kwietnia 2024 r. oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 18 maja 2021 r. nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, ponieważ została ona rozstrzygnięta przed ich wydaniem. Niemniej, dokumenty powyższe, nie przeczą dotychczasowym ustaleniom organów.

Mając na uwadze całokształt przedstawionych okoliczności stwierdzić należy, że odmowa umorzenia zaległości podatkowej - w ramach uznania administracyjnego - nie miała charakteru dowolnego i mieściła się w granicach swobodnej oceny dowodów. Organy nie naruszyły granic orzekania we wskazanym trybie. Przeprowadzona ocena legalności zaskarżonej decyzji nie wykazała zatem naruszenia art. 67a § 1 O.p., a postępowanie w obu instancjach przeprowadzono z zachowaniem zasad wynikających m.in. z art. 122 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.

W wyniku tej oceny Sąd nie znalazł podstaw do uznania ich za niezgodne z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.