Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 875/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6156 Dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 44 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej jako "organ", "Kolegium" lub "SKO") postanowieniem z dnia z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (j. t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm. - zwanej dalej "ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie") odmówiło dopuszczenia Fundacji [...] (dalej jako "fundacja") do udziału na prawach strony do postępowania odwoławczego prowadzonego przed SKO, dotyczącego decyzji Burmistrza I. z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie 9 turbin wiatrowych I. [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] czerwca 2015 r. wpłynął wniosek fundacji o dopuszczenie do udziału na prawach strony do postępowania odwoławczego dotyczącego decyzji Burmistrza Gminy I. z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji ww. przedsięwzięcia. Wniosek oparto na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Organ wskazał, że brak jest podstaw dopuszczenia ww. fundacji do przedmiotowego postępowania odwoławczego, w oparciu o wskazany wyżej przepis w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015 r. Fundacja nie spełnia bowiem warunku zawartego w tym przepisie, tj. nie prowadzi działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Przedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji ww. przedsięwzięcia zostało bowiem wszczęte [...] kwietnia 2013 r., natomiast fundacja wpisana została do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] maja 2013 r.

Zdaniem Kolegium, nie jest również możliwe dopuszczenie fundacji do udziału w postępowaniu z innej podstawy prawnej, tj. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie została bowiem spełniona jedna z przesłanek zawartych w tym przepisie warunkująca dopuszczenie do udziału w postępowaniu, tj. nie przemawia za tym interes społeczny. Ogólnikowość zgłoszonego we wniosku żądania nie wskazuje jednoznacznie na związek pomiędzy celami działania fundacji, a przedmiotem postępowania do którego żąda ona dopuszczenia w powiązaniu z interesem społecznym. Brak jest określenia interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie, przy uwzględnieniu jej realiów i uwarunkowań.

Fundacja pismem z dnia [...] lipca 2015 r. wniosła ona o ponowne rozpatrzenie jej wniosku. Postanowieniu SKO z dnia [...] czerwca 2015 r. zarzuciła naruszenie:

- art. 2 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a. w związku z art. 44 ust. 1 oraz art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015 r. poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę dopuszczenia fundacji, jako organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia toczonego z udziałem społeczeństwa, mimo że w postępowaniu tym nie obowiązuje wymóg posiadania minimum 12 miesięcznego stażu dla organizacji ekologicznych, i mimo tego, że fundacja posiadała już na dzień składania wniosku 24 miesięczny staż w funkcjonowaniu;

- art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędne uznanie, że przepis ten ma w ogóle zastosowanie w przedmiotowej sprawie i może być podstawą prawną do wydania rozstrzygnięcia o dopuszczeniu fundacji, jako organizacji ekologicznej, do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia toczonego z udziałem społeczeństwa.

SKO postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 144 k.p.a., utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...].

Rozpoznając ponownie sprawę organ przytoczył treść art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015 r. Wyjaśnił, że ww. przepis ustawy został zmieniony przez

art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne

i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014, poz. 1133). Ustawa zmieniająca w stosunku do tego przepisu nie zawiera przepisów przejściowych. Zatem organy orzekające na podstawie przepisu art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie po dniu 1 stycznia 2015 r. powinny stosować go w brzmieniu obowiązującym po tym dniu. Przedmiotowa zmiana ww. przepisu polegała na dodaniu w nim przesłanki, że organizacje ekologiczne muszą prowadzić działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy fundacja nie spełnia tej przesłanki, gdyż nie prowadziła działalności przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia przedmiotowego postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Postępowanie zostało wszczęte 2 kwietnia 2013 r., natomiast fundacja została ustanowiona aktem notarialnym sporządzonym w dniu [...] stycznia 2013 r., a w KRS została zarejestrowana w dniu [...] maja 2013 r. Zaprezentowana powyżej wykładnia znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Następnie organ wskazał, że wbrew temu co podnosi fundacja we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w sytuacji gdy ustalono, iż nie może być ona dopuszczona na podstawie art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, Kolegium w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2015 r. zasadnie rozważyło jej wniosek o dopuszczenie do udziału na prawach strony w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym również w oparciu o art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Stosownie bowiem do tego przepisu organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zgodnie z ww. przepisem, warunkiem dopuszczenia do udziału w postępowaniu jest więc jednoczesne spełnienie obu wskazanych w nim przesłanek. Nie spełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że organ administracji odmówi żądaniu organizacji.

SKO w składzie ponownie rozpoznającym sprawę w pełni podzieliło stanowisko oraz argumenty je uzasadniające, zaprezentowane w postanowieniu Kolegium z dnia [...] czerwca 2015 r., zgodnie z którym w niniejszej sprawie występuje pierwsza

z wymienionych w art. 31 § 1 k.p.a. przesłanka, że cele statutowe fundacji uzasadniają dopuszczenie do udziału w postępowaniu, natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi druga przesłanka wymieniona w ww. przepisie, warunkująca dopuszczenie do udziału w postępowaniu fundacji na jej żądanie, tj. nie przemawia za tym interes społeczny. Fundacja nie wykazała jednoznacznego związku pomiędzy celami jej działania, a przedmiotem postępowania, do którego żąda dopuszczenia

w powiązaniu z interesem społecznym. Brak jest określenia interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie, przy uwzględnieniu jej realiów

i uwarunkowań. Fundacja nie uprawdopodobniła także, że jej udział przyczyni się do lepszego wypełnienia przez prowadzone postępowanie administracyjne jego celów.

W uzupełnieniu rozważań zawartych w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2015 r. organ dodał, że we wniosku fundacji brak jest jakiegokolwiek odwołania się np. do przydatnej w przedmiotowej sprawie wiedzy merytorycznej członka (-ów) fundacji. Za uzasadnieniem dla interesu społecznego, nie może świadczyć tylko fakt, że dana organizacja społeczna posiada doświadczenie w podobnych postępowaniach oraz dysponuje pomocą ekspertów wielu różnych dziedzin związanych z ochroną środowiska i pokrewnych, lecz autentyczne i bezinteresowne zaangażowanie w ochronę interesów społecznych, w uzasadnionych racjonalnie sytuacjach, kiedy rzeczywiście można mieć poważne obawy co do zagrożenia takich wartości, jak zdrowie lub życie ludzkie (podobnie NSA w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 663/11, LEX nr 1217445).

Organ wyjaśnił, że ustawodawca nie dał organizacjom społecznym uprawnień kontrolnych, do badania i nadzorowania przebiegu postępowania administracyjnego, jak zdaje się rozumować fundacja. Gdyby takie kontrolne uprawnienia ustawodawca chciał dać organizacjom społecznym, zbędne byłoby tworzenie organów wyspecjalizowanych w tym zakresie takich jak np. w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska i Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, gdyż zamiast nich działałyby organizacje społeczne, zdejmując tym samym z Państwa ciężar, także i finansowy, funkcjonowania tego rodzaju organów. Tymczasem z woli ustawodawcy organizacje społeczne mogą żądać dopuszczenia do udziału w postępowaniu, o ile mają w tym interes społeczny. Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawiał będzie ewentualnie tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma zamiar uczestniczyć. Poza tym, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii (art. 84 § 1 k.p.a.).

Niezależnie od powyższego Kolegium stwierdziło, że odmowa dopuszczenia fundacji do przedmiotowego postępowania odwoławczego nie narusza postanowień powołanej przez nią we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Konwencji

z Aarhus z dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa

w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, a także powołanych we wniosku dyrektyw.

Na powyższe rozstrzygnięcie organu, fundacja (dalej jako "skarżąca") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. w całości, skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonemu postanowieniu organu zarzuciła naruszenie przepisów:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. przez podtrzymanie postanowienia organu I instancji i błędne uznanie, że art. 31 § 1 k.p.a. ma zastosowanie do oceny wniosku skarżącej o dopuszczenie do udziału w przedmiotowej sprawie i może być podstawą prawną do wydawania rozstrzygnięcia o odmowie dopuszczenia fundacji, jako organizacji ekologicznej, do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia toczonego z udziałem społeczeństwa;

2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a. w związku z art. 44 ust. 1 oraz art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015 r. poprzez ich błędne zastosowanie i podtrzymanie postanowienia organu I instancji odmawiającego dopuszczenia fundacji, jako organizacji ekologicznej, do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia toczonego z udziałem społeczeństwa, mimo że

w postępowaniu tym nie obowiązuje wymóg posiadania minimum 12 miesięcznego stażu dla organizacji ekologicznych, i mimo tego, że fundacja posiadała już na dzień składania wniosku 24 miesięczny staż w funkcjonowaniu.

W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że z ww. postanowieniami nie można się zgodzić, gdyż zastosowana przez organ wykładnia przepisów prawa zmierza do całkowitej eliminacji czynnika społecznego z postępowań administracyjnych, które mają toczyć się właśnie z udziałem społeczeństwa. Przedmiotowe postępowanie administracyjne z odwołania od decyzji Burmistrza Gminy I. z dnia [...] lipca 2014 r. prowadzone przez Kolegium jest postępowaniem prowadzonym z udziałem społeczeństwa w rozumieniu przepisu art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, gdyż organ I instancji przeprowadzał ocenę oddziaływania na środowisko. Jest to okoliczność bezsporna i nie budząca wątpliwości w tej sprawie. Stąd też do oceny wniosku fundacji o dopuszczenie udziału w tym konkretnym postępowaniu administracyjnym mają zastosowanie przepisy art. 45 ww. ustawy, a nie przepisy k.p.a. Stąd też skarżąca powołała się na przepis art. 44 ust. 1 powoływanej ustawy, jako podstawę prawną w swoim wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Ocena wniosku skarżącej w oparciu o art. 31 § 1 k.p.a. jest chybiona, gdyż nie ma on zastosowania w przedmiotowej sprawie. Wskazują na to przepisy art. 44 ust. 2 i ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, które dają możliwość włączenia się do trwającego postępowania administracyjnego a nawet do wniesienia skargi do sądu administracyjnego bez wcześniejszego udziału w postępowaniu administracyjnym.

Skarżąca podniosła, że istotną okolicznością sprawy, a pominiętą przez organy obu instancji jest, iż specyfiką postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia toczonego z udziałem społeczeństwa jest bardzo szeroki udział mieszkańców i organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym, nawet jeśli te podmioty nie posiadają interesu prawnego w sprawie prowadzonej przed organem. Zgodnie z przepisem art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, rolą organu prowadzącego takie postępowanie jest zapewnienie społeczeństwu i organizacjom ekologicznym udziału w tym postępowaniu, a nie odmawianie tego udziału. Działanie Kolegium jest tym bardziej niezrozumiałe, że jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, organ zakończył postępowanie główne i wydał decyzję w dniu [...] czerwca 2015 r., mimo iż postępowanie wpadkowe z udziałem fundacji jeszcze się nie zakończyło. Trudno takie zachowanie organu odbierać inaczej, jak tylko celowe

i świadome ograniczenie możliwości wstąpienia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej. W świetle przepisu art. 8 k.p.a. jest to działanie niedopuszczalne.

Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015 r. w ogóle nie ma zastosowania, a to z tego powodu, że postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji środowiskowej zostało wszczęte w dniu 2 kwietnia 2013 r. Data ta rozstrzyga o stanie prawnym, który ma zastosowanie do czynności prawnych podejmowanych w toku całego postępowania. Tylko z tego powodu argumentacja Kolegium jest błędna i rażąco narusza prawo. Co więcej, skład orzekający SKO zapomniał o fundamentalnej zasadzie ustrojowej naszego państwa, to jest o zakazie lex retro non agit, wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP,

a która w tej sprawie oznacza, że zmiana przepisów nie może wywoływać skutków prawnych w odniesieniu do zdarzeń z przeszłości. Brak zatem przepisów przejściowych do przywołanej ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. oznacza, że ma ona zastosowanie tylko

i wyłącznie do postępowań wszczętych po dacie wejścia jej w życie, tj. po dniu 1 stycznia 2015 r. Inne rozumowanie jest nieuzasadnione i prowadzi do wniosków systemowo sprzecznych z całym porządkiem prawnym. Nowe przepisy ustawy mogą działać wyłącznie na przyszłość i nie nogą się obejmować swoim działaniem okoliczności zaistniałych przed ich uchwaleniem i wejściem w życie. Brak należytej troski ustawodawcy o wprowadzenie do ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. przepisów przejściowych nie może być podstawą do zastosowania wykładni prawa, która ma charakter naruszający zakaz lex retro non agit. Jedyny wyjątek wynikający zresztą

z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczący możliwości zastosowania przepisów z tzw. datą wsteczną dotyczy sytuacji kiedy norma prawna wynika wprost

z ustawy i ma charakter korzystny dla adresatów tej normy. Przeciwna sytuacja jest niedopuszczalna w demokratycznym państwie prawa.

Skarżąca podniosła, że w przypadku art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie w brzmieniu ustalonym z dniem 1 stycznia 2015 r. oczywistą rzeczą jest to, że ma on charakter restrykcyjny i obliczony jest na eliminację czynnika społecznego z postępowań środowiskowych. Zastosowanie go jednak wstecz, w stosunku do postępowań wszczętych przed dniem 1 stycznia 2015 r. jest już nadużyciem prawa, gdyż nikt w 2013 r., nie mógł antycypować regulacji prawnej z lipca 2014 r. Co więcej, wykładnia przepisów zastosowana przez Kolegium wydłuża okres karencji w tej sprawie nie o 12 miesięcy wskazane w ustawie, a o 3 lata wstecz. Taki skutek ustawy w ogóle nie mieści się w celach regulacji ustawy środowiskowej.

Za zupełnie chybione skarżąca uznała rozważania organu dotyczące Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących ochrony środowiska (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706). Fundacja nie składała bowiem wniosku w oparciu o samą Konwencję z Aarhus czy dyrektywy Unii Europejskie, ale wskazywała, że wiążące Polskę prawo międzynarodowe w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości umożliwia organizacjom ekologicznym udział w postępowaniach administracyjnych. Zgodnie z art. 2 ust. 4 i ust. 5 Konwencji z Aarhus przez "zainteresowaną społeczność" należy rozumieć część społeczeństwa, która jest lub może być dotknięta skutkami lub ma interes w podejmowaniu decyzji dotyczącej środowiska. Niewątpliwie dla potrzeb tego pojęcia organizacje pozarządowe działające na rzecz środowiska i spełniające formalne wymogi działania na podstawie prawa polskiego powinny być uznawane za "zainteresowaną społeczność". Wykładnia zatem przepisów, która ogranicza udział takich organizacji w postępowaniach administracyjnych pozostaje w sprzeczności z obowiązującym w Polsce prawem międzynarodowym, które stoi w hierarchii źródeł prawa wyżej od prawa krajowego. Z tego też względu, fundacja jako podmiot działający od dnia [...] maja 2013 r. powinna zostać dopuszczona do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, a oba postanowienia SKO naruszają obowiązujące prawo.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżone, jak i poprzedzające je postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Tylko zaś w takiej sytuacji możliwe jest uchylenie przez sąd administracyjny rozstrzygnięcia organu.

Istotą sprawy jest ocena prawidłowości odmowy dopuszczenia skarżącej do udziału na prawach strony w postępowaniu odwoławczym dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu 9 turbin wiatrowych I. [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą.

Sporne w niniejszej sprawie pozostaje przede wszystkim czy organ prawidłowo zastosował art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015 r., uznając, że brak jest podstaw dopuszczenia skarżącej do przedmiotowego postępowania odwoławczego, w oparciu o wskazany wyżej przepis. Sporne jest również, czy art. 31 § 1 k.p.a. ma zastosowanie do oceny wniosku skarżącej o dopuszczenie do udziału w przedmiotowej sprawie i może być podstawą prawną do wydania rozstrzygnięcia o odmowie dopuszczenia fundacji, jako organizacji ekologicznej, do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia toczonego z udziałem społeczeństwa.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że prawidłowo Kolegium oceniło, iż skarżąca nie mogła zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Bezspornym jest, że od 1 stycznia 2015 r. zmieniony został ww. przepis, w ten sposób, że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania.

Wskazany przepis ustawy został zmieniony przez art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014, poz. 1133). Ustawa zmieniająca w stosunku do tego przepisu nie zawiera przepisów przejściowych. Wobec więc milczenia ustawodawcy w kwestii tego zagadnienia nowe brzmienie art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (podobnie jak pozostałych znowelizowanych przepisów tej ustawy) weszło w życie w dniu 1 stycznia 2015 r. i od tego dnia musiało być stosowane przez organy zgodnie z zasadami prawa międzyczasowego (intertemporalnego), w tym zasadą bezpośredniego (retrospektywnego) działania prawa i prospektywnego działania nowego prawa. W myśl bowiem art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 k.p.a. organy (władzy publicznej) działają na podstawie i w granicach prawa. Retrospektywne działanie prawa oznacza, że nowa ustawa odmiennie reguluje skutki prawne wynikające ze stosunków prawnych oraz faktów prawnych, które wprawdzie zapoczątkowane zostały pod rządami przepisów dotychczasowych, jednak nie zostały jeszcze zakończone, czyli trwają w momencie zmiany stanu prawnego (zob. T. Pietrzykowski, Wsteczne działanie prawa i jego zakaz. Zakamycze 2004, s.77-100, 122-123; M. Kamiński, Administracyjny tok instancji a zmiana normatywna (w:) Prawo administracyjne intertemporalne, LEX 2011; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 października 1996 r. III CZP 94/96 oraz z dnia 17 stycznia 2001 r. II CZP 49/00).

Powyższe wskazuje więc, że istotny dla Kolegium powinien być stan prawny z daty wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Podkreślenia także wymaga, że art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie jest w istocie przepisem procesowym. Dlatego stosowanie w rozpatrywanej sprawie zasady prospektywnego działania prawa nie budzi wątpliwości Sądu. Analiza przepisów ww. ustawy wskazuje, że warunkiem uczestniczenia organizacji ekologicznej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa tak na etapie postępowania administracyjnego, jak i postępowania sądowoadministracyjnego jest nie tylko to, aby dana organizacja spełniała legalną definicję organizacji ekologicznej, a więc takiej, której statutowym celem jest ochrona środowiska (art. 3 ust. 1 pkt 10 cyt. ustawy), ale też to, aby organizacja taka prowadziła działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia danego postępowania wymagającego udziału społeczeństwa.

Zatem organy orzekające na podstawie przepisu art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie po dniu 1 stycznia 2015 r. mają obowiązek stosować go w brzmieniu obowiązującym po tym dniu. W okolicznościach niniejszej sprawy fundacja nie prowadziła zaś działalności przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia przedmiotowego postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Skoro bowiem fundacja wpisana została do Krajowego Rejestru Sądowego dopiero w dniu [...] maja 2013 r., to tym samym nie spełniała wymogu działania przez okres 12 miesięcy przed wszczęciem postępowania o środowiskowe uwarunkowania realizacji 9 turbin wiatrowych w I., co miało miejsce w dniu [...] kwietnia 2013 r.

W ocenie Sądu, w sytuacji gdy ustalono, że skarżąca nie może być dopuszczona na podstawie art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015 r., organ w swoich postanowieniach mógł rozważyć wniosek o dopuszczenie do udziału na prawach strony w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym również w oparciu o art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Rozpoznanie sprawy przez organ również i w tym zakresie nie może zaś skutkować uchyleniem zaskarżonego, jak i poprzedzającego je postanowienia.

Stosownie do ww. przepisu, warunkiem dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest jednoczesne spełnienie wskazanych w nim przesłanek: żądanie organizacji społecznej musi mieć uzasadnienie w jej celach statutowych oraz za jej dopuszczeniem do udziału w postępowaniu musi przemawiać interes społeczny.

Prawidłowo organ zauważył, że zgodnie z ww. przepisem, warunkiem dopuszczenia do udziału w postępowaniu jest jednoczesne spełnienie obu wskazanych w nim przesłanek. Nie spełnienie zaś chociażby jednej z nich powoduje, że organ administracji odmówi żądaniu organizacji.

Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że skarżąca spełnia pierwszą przesłankę z art. 31 § 1 k.p.a., bowiem jej cele statutowe takie jak m.in. wspieranie lokalnych społeczności działających na rzecz ochrony środowiska, krajobrazu oraz dziedzictwa przyrodniczego i kulturalnego uzasadniają dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której cele statutowe są zbieżne z celami (przedmiotem) konkretnego postępowania administracyjnego można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., II OSK 1038/08, publ. CBOS, wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2010 r., IV SA/Wa 580/10, Lex nr 675373).

Zgodzić się należy z organem, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi jednak druga przesłanka wymieniona w ww. przepisie, warunkująca dopuszczenie do udziału w postępowaniu fundacji na jej żądanie, tj. nie przemawia za tym interes społeczny. Skarżąca nie wykazała bowiem jednoznacznego związku pomiędzy celami jej działania, a przedmiotem postępowania, do którego żąda dopuszczenia w powiązaniu z interesem społecznym. Brak jest określenia interesu społecznego skonkretyzowanego w danej sprawie indywidualnie, przy uwzględnieniu jej realiów i uwarunkowań. Fundacja nie uprawdopodobniła także, że jej udział przyczyni się do lepszego wypełnienia przez prowadzone postępowanie administracyjne jego celów. Ogólnikowość argumentacji skarżącej nie stanowi braku wniosku, a rzeczą organu administracji publicznej jest zweryfikowanie, czy argumentacja przedstawiona przez organizację społeczną wskazuje na istnienie interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu.

Organizacja społeczna, ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w sprawie winna bowiem konkretnie i szczegółowo wykazać swój interes społeczny w postępowaniu, uzasadnić potrzebę ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego, a także wskazać, jak realnie jest w stanie bronić tegoż interesu społecznego. Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawiał będzie tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma uczestniczyć (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2010 r., IV SA/Wa 1925/10, Lex nr 758916).

Dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania w sprawach z zakresu ochrony środowiska, na zasadzie art. 31 § 1 k.p.a., nawet gdy uzasadniają to cele statutowe wnioskodawcy, nie może być niejako automatyczne. Jego zasadność musi być rozważana z uwzględnieniem wszystkich realiów konkretnej sprawy, mając na uwadze, że za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w konkretnym postępowaniu muszą przemawiać także określone względy interesu publicznego (w nieco archaicznej nomenklaturze z k.p.a. zwanego społecznym). Uwarunkowania sprawy muszą być tego rodzaju, że przez wzgląd na ochronę określonych dóbr

o charakterze ogólnospołecznym (np. zasobów przyrodniczych o szczególnej wartości) lub istotnych dla społeczności lokalnych (jakość powietrza, klimat akustyczny),

w powiązaniu ze specyfiką planowanych działań, wzmocnienie tzw. czynnika społecznego w postępowaniu jest uzasadnione.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 122/11, zgodnie z którym "organizacja społeczna, której celami statutowymi jest szeroko rozumiana ochrona środowiska lub przyrody jak również działania proekologiczne i która zgłasza swój udział w postępowaniu dotyczącym orzeczeń wydawanych nie na podstawie przepisów ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku, wykazując, iż za jej udziałem w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. przemawia interes społeczny ma obowiązek przedstawić szczególną argumentację w tym zakresie i udział takiej organizacji społecznej w ww. postępowaniach powinien być rozważany w wyjątkowych przypadkach ponieważ istnieje ustawa szczególna, która te kwestie rozwiązuje w sposób zapewniający odpowiedni udział społeczeństwa w procesie inwestycyjnym."

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.