Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 650/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1  i ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 17  ust. 5, art. 24  ust. 2, 2a i ust. 4, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Hanna Knysiak - Sudyka WSA Maria Zawadzka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2020 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. Ś. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 15 kwietnia 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. Ś. (dalej: skarżąca) od decyzji działającego z upoważnienia Wójta Gminy Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2020r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania A. Ś. (dalej: skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką M. K. uchyliło w całości decyzję organu I instancji orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką M. K. na okres od dnia 12 lutego 2020 r. do 31.10.2020 r.

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z [...] 2019 r. organ l instancji, w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej z 2 lipca 2019 r., odmówił jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką M. K., legitymującą się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji orzeczonej. Jako przesłanki odmowy przyznania świadczenia wskazano fakt, że nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność matki skarżącej przez co nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jako drugą przesłankę odmowy wskazano fakt pobierania przez wnioskodawczynię zasiłku dla opiekuna, co stanowi przesłankę negatywną wymienioną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2019 r., sygn. akt [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi l instancji do ponownego rozpoznania.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ l instancji decyzją z 13 grudnia 2019 r. po raz kolejny odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono brak możliwości równoczesnego pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz świadczenia pielęgnacyjnego. Zaznaczono przy tym, że skarżąca ma przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad matką.

Organ pomocowy odmawiając skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazał na niespełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ nie można ustalić od kiedy, w przypadku osoby wymagającej opieki powstała niepełnosprawność.

Odnosząc się do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r., sygn. akt K 38/13 organ wyjaśnił, że wskazany wyrok nie oznacza usunięcia kryterium wieku powstania niepełnosprawności z ustawy i nie kreuje także nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych powstała już po okresie dzieciństwa.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

- zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r., sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia 22 stycznia 2020r. Kolegium po raz kolejny uchyliło decyzję organu l instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Rozpoznając ponownie sprawę organ l instancji po raz kolejny odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pomocowy wskazał jako jedyną przesłankę fakt, iż wprawdzie osoba wymagająca opieki posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, jednak nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje i już z tego powodu nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła organowi l instancji ponownie naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 6, art. 9, art. 7, art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., domagając się rozstrzygnięcia co do istoty sprawy przez ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2019 r.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję organu I instancji orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką za okres od dnia 12 lutego 2020 r. do 31.10.2020 r. W uzasadnieniu decyzji powołując się na treść art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5, art. 24 ust. 2, 2a i ust 4, art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, ponieważ przy rozważaniu kwestii prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wyznaczanego przesłankami określonymi w art. 17 ust. 1b ustawy, konieczne jest - wbrew stanowisku organu l instancji - wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. z 2014 r, póz. 1443; OTK-A 2014/9/104) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącej.

W świetle obowiązujących przepisów nie można uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmienił sytuacji prawnej strony. Przeciwnie, wynika z niego, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, jednak z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Jednocześnie przyznano rację organowi pomocy społecznej, że zachodzi w niniejszej sprawie związek przyczynowo - skutkowy, pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i niepodejmowaniem pracy zarobkowej przez skarżącą, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie występują także przesłanki negatywne uniemożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wymienione wart. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyeliminowana została bowiem z obiegu prawnego decyzja przyznająca stronie specjalny zasiłek opiekuńczy, tym samym w wyniku wydania tej decyzji otworzyła się możliwość procedowania w przedmiocie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Orzekając o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia 12 lutego 2020 r. organ odwoławczy miał na uwadze, że wprawdzie skarżąca wniosek w tej sprawie złożyła w dniu 2 lipca 2019 r., jednakże decyzja przyznająca stronie specjalny zasiłek opiekuńczy została wyeliminowana z obrotu prawnego z dniem 12 lutego 2020 r. (data ostateczności decyzji uchylającej), zatem dopiero od tej daty nie zachodzi już zbieg świadczeń o jakim mowa w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżyła decyzję w zakresie w jakim nie przyznano jej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku, tj. od dnia 2 lipca 2019 r. i zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,

- naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce, bowiem skarżąca wskazała, iż w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, rezygnuje ona ze specjalnego zasiłku opiekuńczego,

- naruszenie przepisów postępowania mogących mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak uznania przez organ odwoławczy, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do tego, aby w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych otrzymać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lipca 2019 r., a nie jak błędnie przyjęto od 12 lutego 2020 r., jak też nieprawidłowe uznanie, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w dniu 12.02.2020 r. winno skutkować pozbawieniem skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1.07.2019 r. do 11.02.2020 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2019.2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art.135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organ I i II instancji stanowiły przepisy art. 17 i art. 27 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2020.111), dalej "u.ś.r." Przepis art. 17 ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019.2086). Stosownie do art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Z akt sprawy wynika, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką złożyła jej córka, a więc osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 14 października 2019 r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji orzeczonej na okres do 31 października 2020 (odpowiadającą znacznemu stopniu niepełnosprawności) z adnotacją, że nie można ustalić od kiedy istnieje niezdolność do samodzielnej egzystencji.

Niesporna jest okoliczność, że skarżąca znajduje się w kręgu podmiotów uprawnionych do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie było też wątpliwości, że zachodzi w niniejszej sprawie związek przyczynowo - skutkowy, pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i niepodejmowaniem pracy zarobkowej przez skarżącą, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką

W związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uznało, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie stanowi przeszkody do uznania, iż skarżąca spełnia przesłankę ww. przepisu dotyczącą posiadania przez matkę stopnia niepełnosprawności uzasadniającego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego utraciło bowiem przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (vide NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1614/16; NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 223/16; NSA w wyroku z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16; NSA w wyroku z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 755/16). Rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w takim stanie prawnym organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. W powyższym zakresie stanowisko Kolegium jest prawidłowe i zasługuje na akceptację.

Błędne jest natomiast stanowisko Kolegium w zakresie w jakim nie przyznano skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną matką od dnia złożenia wniosku tj. od 2 lipca 2019 r., a dopiero od 12 lutego 2020 r.

Niewątpliwie celem regulacji zawartej w art. 27 ust. 5 u.ś.r. jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania tych świadczeń, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania innego świadczenia (zmiany) w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek. Oznacza to prawo wyboru przez osobę wnioskującą świadczenia korzystniejszego.

W okolicznościach faktycznych sprawy skarżąca takiego wyboru dokonała już we wniosku z 2 lipca 2019 r., który sprecyzowała w piśmie z 15 lipca 2019 r. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, przyczyną przyznania świadczenia dopiero od dnia 12 lutego 2020 r., (tj. dnia wyeliminowana z obrotu prawnego decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy) było pozostawanie w obrocie decyzji o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zdaniem SKO dopiero jej wyeliminowanie z obrotu uzasadniać mogło przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu zbyt daleko idące jest oczekiwanie organu, aby wnioskujący o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego, najpierw wnosił o uchylenie decyzji o jego przyznaniu i dopiero po wydaniu takiej decyzji wnioskował o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie wiedząc czy zostanie ono przyznane. Organy nie mogły wymagać od skarżącej, aby zrezygnowała z pobierania przyznanego zasiłku dla opiekuna, stanowiącego jedyne źródło dochodu skarżącej.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednak nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. (wyrok NSA z dnia z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. I OSK 235/18, LEX nr 2531523, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1151/19, wyrok WSA w Gdańsku z 26 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 423/19). Skarżąca miała więc prawo oczekiwać od organów, że te podejmą działania zmierzające do rozważenia przyznania jej korzystniejszego świadczenia, zamiast przyjęcia, iż dopóki w obrocie pozostaje decyzja przyznająca skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy, dopóty przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie będzie możliwe.

Sąd zwraca też uwagę, że kwestie dotyczące proceduralnych możliwości realizacji uprawnienia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. były już wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. I tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 300/19 (Lex nr 2677670) wskazał : "Dla uniknięcia zbiegu świadczeń (dopuszczalny jest zbieg uprawnień, ale nie kumulatywne pobieranie świadczeń) możliwe jest wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już zasiłku dla opiekuna. Fakt uzyskiwania przez stronę zasiłku dla opiekuna nie może być zatem przeszkodą do przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do tej samej osoby podopiecznej. W sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawnień do obydwu tych świadczeń znajduje bowiem zastosowanie przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r.". W ocenie NSA, nie zachodzi konieczność uprzedniej rezygnacji z przyznanego już świadczenia, tj. jeszcze przed rozstrzygnięciem co do drugiego świadczenia objętego zbiegiem, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zdaniem NSA organ powinien przedsięwziąć takie czynności aby strona mogła skorzystać z prawa wyboru i nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Winien więc rozważyć możliwość jednoczesnego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenia decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. NSA wskazał, że to ostatnie rozwiązanie opiera się na przyjęciu, że kwestia przedmiotowego wyboru, a tym samym i rezygnacji z zasiłku dla opiekuna, stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość odpowiedniego załatwienia rezygnacji z zasiłku dla opiekuna w decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1676/18, dostępny jw.). Nie można również pominąć możliwości stwierdzenia we właściwym trybie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna.

Innymi słowy, po stronie organu leży podjęcie takich działań, by osoba uprawniona do dwóch różnych świadczeń (zbieg uprawnień) nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno, z tych świadczeń. Stanowisko powyższe skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w całej rozciągłości. Z tego względu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w zakresie w jakim przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne dopiero od dnia 12 lutego 2020 r., a nie od dnia 2 lipca 2019 r.(dnia złożenia wniosku) została podjęta z naruszeniem przepisów art. 7, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a. mającym wpływ na wynik sprawy. Nierozważenie przez organy procesowych możliwości zrealizowania przez skarżącą dokonanego wyboru świadczenia korzystniejszego doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 u.ś.r.

Należy przy tym mieć na uwadze, że stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek skarżącej z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W sytuacji jednak, w której obrocie prawnym na datę złożenia wniosku w niniejszej sprawie pozostaje ostateczna decyzja o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, organ winien dokonać rozliczenia, przez ustalenie należnej skarżącej różnicy między kwotą wypłaconą, a przyznaną zaliczając na poczet przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego kwotę wypłaconego zasiłku dla opiekuna. Należy przy tym zauważyć, że z uwagi na długotrwałość postępowania skarżąca została pozbawiona możliwości otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a także świadczenia odpowiadającego różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie bowiem jest do przyjęcia aby osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczenie z pomocy społecznej otrzymuje świadczenie mniej korzystne, w sytuacji gdy dokonała wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie korzystniejsze (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Go 60/19).

Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej z 2 lipca 2019 r. organy uwzględnią stanowisko Sądu w kwestii przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji pobierania przez skarżąca specjalnego zasiłku opiekuńczego, dokonując wyboru procesowej formy załatwienia sprawy umożliwiającej skarżącej realizację dokonanego wyboru świadczenia, mając na względzie przepis art. 35 kpa zobowiązujący do załatwiania sprawy bez zbędnej zwłoki. Uwzględnią także w treści rozstrzygnięcia treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. w sposób wskazany wyżej.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja SKO oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz art. 7, art. 9 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.