Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1039/99
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 2000-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz. 311
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe.
article: art. 6 ust. 3
journal: Dz.U. 1994 nr 36 poz. 132
law: Ustawa z dnia 21 stycznia 1994 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe.
article: art. 46a ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 75 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe /Dz.U. nr 54 poz. 311/, a obecnie art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 21 stycznia 1994 r. o tym samym tytule /Dz.U. nr 36 poz. 132/, w postępowaniu o uzyskanie zwolnienia celnego ogranicza stosowanie środków dowodowych wymienionych w art. 75 par. 1 Kpa; zwolnienie to może być udzielone tylko na podstawie oryginału zaświadczenia banku.

TEZY

Przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe /Dz.U. nr 54 poz. 311/, a obecnie art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 21 stycznia 1994 r. o tym samym tytule /Dz.U. nr 36 poz. 132/, w postępowaniu o uzyskanie zwolnienia celnego ogranicza stosowanie środków dowodowych wymienionych w art. 75 par. 1 Kpa; zwolnienie to może być udzielone tylko na podstawie oryginału zaświadczenia banku.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej - Jolanty Werle-Binas sprawy ze skargi Zbigniewa K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 30 kwietnia 1999 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 kwietnia 1995 r. (...) Urząd Celny w P. wezwał Zbigniewa K. do uiszczenia należnego cła w kwocie 5 522,60 zł i podatku obrotowego w kwocie 5 964,60 zł z tytułu przywozu w dniu 15 maja 1993 r. z zagranicy samochodu osobowego marki "Honda". W uzasadnieniu podał, że w dniu 15 marca 1993 r. Oddział Celny w Ś. przekazał postanowieniem (...) do Urzędu Celnego w P. do odprawy celnej powyższy samochód który był przeznaczony dla Zbigniewa K. Z uwagi na to, że przekazany samochód nie został zgłoszony do odprawy celnej uzasadnione okazało się wystosowanie wezwania płatniczego.

Od tej decyzji Zbigniew K. wniósł odwołanie z wnioskiem o jej uchylenie w całości i o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu odwołania podał, że w dniu 13 maja 1993 r. zawarł z Markiem B. umowę mocą której zlecił mu zakup i dostarczenie samochodu osobowego marki "Honda Civic ESI" za kwotę 16 512 zł z terminem odbioru 18 maja 1993 r. i dostarczył mu jako importerowi zaświadczenie PKO BP III/O P. uprawniające do ulgi celnej przy zakupie samochodu osobowego. Strony umowy uzgodniły, że Marek B. dokona odprawy celnej, uiści podatek od towarów i usług i podatek importowy. W dniu 17 maja 1993 r. Marek B. dostarczył zamówiony samochód z tym, że ostateczna cena wyniosła 36 700 zł. W fakturze (...) znalazł się zapis, że podatek obrotowy został zapłacony i nastąpiło zwolnienie z cła /rezygnacja z przedpłaty/. W dniu 28 marca 1995 r. odwołujący się został wezwany przez Urząd Celny w P. do przedstawienia kopii odprawy celnej, którego nie posiadał. W tej sytuacji wydana została kwestionowana w odwołaniu decyzja celna. Jednakże w świetle zawartej umowy z dnia 13 maja 1993 r. firma Marka B. winna posiadać dowód odprawy celnej. Odwołujący się nie był podmiotem dokonującym obrotu z zagranicą. Jedynym zobowiązanym do wykonania obowiązków celnych był Marek B. Z tych powodów naliczenia cła przywozowego jest bezpodstawne wobec korzystania z ulgi celnej, podatek obrotowy nie obciąża odwołującego ponieważ nie dokonywał obrotu z zagranicą, a całość transakcji zlecił Markowi B., który był zobowiązany do uregulowania podatku.

Główny Urząd Ceł zwrócił akta sprawy wraz z odwołaniem do Urzędu Celnego w P. nie uchylając decyzji tego organu podając, że w momencie przekazywania sprawy do GUC minęły dwa lata od dnia wprowadzenia samochodu na polski obszar celny i jednocześnie zalecił uzupełnienie postępowania dowodowego w sprawie.

W dniu 19 stycznia 1996 r. Urząd Celny w P. zawiadomił Prokuraturę Rejonową w P.-N.-M., że Marek B. wprowadził na polski obszar celny samochód osobowy marki "Honda", który nie został zgłoszony do odprawy celnej i że zachodzi podejrzenie poświadczenia nieprawdy na fakturze (...) dotyczącego opłacenia podatku obrotowego oraz zwolnienia od cła. Po uzupełnieniu postępowania akta sprawy przedstawione zostały ponownie organowi odwoławczemu.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. postanowieniem z dnia 15 kwietnia 1996 r. zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego przeciwko Markowi B. w sprawie wyłudzenia pieniędzy na szkodę Zbigniewa K. (...) Prokuratury Rejonowej w P.-N.- M.

W dniu 14 kwietnia 1999 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. postanowił podjąć zawieszone postępowanie podając, że postępowanie karne przeciąga się, że postępowanie celne jest odrębne od celnego co uzasadnia odstąpienie od zawieszenia postępowania celnego. Decyzją z dnia 30 kwietnia 1999 r. (...) Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. orzekł, że utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podał, że w niniejszej sprawie przedmiotowy samochód nie został dostarczony do Urzędu Celnego w P. w celu dokonania odprawy celnej ostatecznej i zostało od niego wymierzone cło /art. 46a ust 1 i 2 obowiązującej do 31 grudnia 1997 r. ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne - t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/. Podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą był skarżący a nie zleceniobiorca Marek B. /art. 2 pkt 6 dawnego prawa celnego/. Skarżący jako osoba, która zrezygnowała z rekompensaty otrzymanej w związku z rezygnacją z zakupu samochodu po preferencyjnej cenie, wbrew obowiązkowi wynikającemu z ustawy, nie przedłożył organowi celnemu oryginału zaświadczenia banku o rezygnacji z zakupu samochodu na przedpłatę wniesioną w 1981 r. /art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe - Dz.U. nr 54 poz. 311/. Twierdzenia skarżącego, że oryginał zaświadczenia bankowego przekazał Markowi B. nie ma znaczenia w postępowaniu celnym.

Na tę decyzję Zbigniew K. skargę wniósł z wnioskiem o jej uchylenie i o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu podał, że błędne jest stanowisko organu odwoławczego, iż faktycznym podmiotem dokonującym obrotu był skarżący a nie Marek B., przeciwko któremu nadal toczy się postępowanie karne. Otrzymał on zaliczkę i zaświadczenie uprawniające skarżącego do ulgi celnej przy zakupie samochodu osobowego. Ulga ta "była poświadczona przez kancelarię notarialną w P. ul. Dz. 10". Podstawą nabycia samochodu jest faktura (...) z dnia 17 maja 1993 r., na której jest adnotacja "Podatek obrotowy opłacony - cło zwolnione /rezygnacja z przedpłaty/". Faktura jest dowodem na to, że samochód jest towarem zakupionym w Polsce w firmie która działała w 1993 r. w P.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę przytoczył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Nie ma racji skarżący twierdząc, że podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą był Marek B. Na każdym nieomal kroku spotykamy się ze zlecaniem w drodze umowy pełnienia wszelkiego rodzaju usług o charakterze czynności faktycznych ze skutkiem prawnym bezpośrednio dla dającego zlecenie. Celowym jest przypomnienie, że przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie /art. 734 par. 1 Kc/, że do cech istotnych zlecenia nie należy obowiązek osiągnięcia przez zleceniobiorcę rezultatu /zamierzony i pożądany przez strony wynik jest tu tylko możliwy, prawdopodobny, ale nie daje się często z góry przewidzieć ani określić/ a w konsekwencji nie wynik, lecz starania w celu osiągnięcia tego wyniku są elementem wyróżniającym dla umowy zlecenia /essentialia negotii/. Nawiązując do wspomnianego wyżej pojęcia "usługi" należy stwierdzić, że w świetle kodeksu cywilnego do wszelkich umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zlecenia /art. 750 Kc/. Decydujące w tej sprawie staje się zatem: po pierwsze, określenie przedmiotu świadczenia strony zobowiązanej do dokonania czynności jako usługi; po drugie, okoliczność, że spełnienie usługi danego rodzaju nie podlega przepisom umów nazwanych znanych kodeksowi cywilnemu lub przepisom szczególnym pozakodeksowym.

Odnosząc powyższe rozważania do treści zamówienia Zbigniewa K. z dnia 13 maja 1993 r. na samochód, treści udzielonego Markowi B. upoważnienia z dnia 13 maja 1993 r. do dokonania formalności celnych "związanych z zakupionym przeze mnie samochodem" oraz w nawiązaniu do faktu wręczenia Markowi B. poświadczonego odpisu zaświadczenia z dnia 15 marca 1993 r. PKO BP w P. o stanie rachunku przedpłat na zakup samochodu osobowego należy stwierdzić, iż skarżący Zbigniew K. zawarł z Markiem B. właśnie nienazwaną umowę o świadczenie usługi, której istota polegała na sprowadzeniu dla skarżącego z zagranicy samochodu osobowego. Ze stanu faktycznego wynika, że zleceniobiorca ten nabył na rzecz zleceniodawcy samochód i że znalazło to potwierdzenie w fakturze z dnia 14 maja 1993 r. (...) firmy Autos Bart Huybs w Hofeinde /Holandia/, bowiem została ona wystawiona na nazwisko Zbigniewa K. Dlatego trzeba więc zgodzić się ze stanowiskiem organów celnych, że skarżący był w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne - Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm. był podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą na własny rachunek i we własnym imieniu. W konsekwencji prawidłowo skarżący w dokumentach celnych występuje jako odbiorca samochodu zobowiązany do poniesienia świadczeń związanych ze sprowadzeniem samochodu z zagranicy. W związku z tym trzeba jednoznacznie stwierdzić, że zbędna jest polemika z twierdzeniem skarżącego, że faktura (...) z dnia 17 maja 1993 r. wystawiona przez Marka B. jest dowodem na to, że samochód jest towarem zakupionym w Polsce w firmie która działała w 1993 r. w P. Tego stosunku prawnego nie może zmodyfikować żadne z toczących się postępowań karnych przeciwko Markowi B.

W świetle stanu faktycznego sprawy nie może budzić wątpliwości ustalenie organów celnych, że przedmiotowy samochód nie został zgłoszony do odprawy celnej a w szczególności, że nie został przedstawiony - stosownie do art. 4 ust 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe /Dz.U. nr 54 poz. 311/ - oryginał zaświadczenia banku z dnia 15 marca 1993 r. PKO BP w P. o stanie rachunku przedpłat na zakup samochodu osobowego. Wyjaśnić trzeba, że stosownie do art. 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe /Dz.U. nr 54 poz. 311/, jeżeli osoba, która wniosła w 1981 r. przedpłatę na zakup niektórych rodzajów samochodów osobowych, zrezygnowała z rekompensaty i w ciągu roku od daty likwidacji rachunku przedpłaty na samochód sprowadziła z zagranicy samochód osobowy lub nabyła samochód osobowy importowany od podmiotu prowadzącego działalność w zakresie handlu zagranicznego, to samochód taki był wolny od cła. Jednakże warunkiem uzyskania zwolnienia celnego było, w myśl powołanego wyżej przepisu ustawy, złożenie organowi celnemu oryginału zaświadczenia banku o rezygnacji z zakupu samochodu na przedpłatę wniesioną w 1981 r. Skarżący nie przedstawił organom celnym - chociaż był o to wezwany - oryginału tego zaświadczenia. Brak podstaw do przyjęcia, że Marek B. otrzymał od skarżącego oryginał tego zaświadczenia jako, że sam skarżący podaje, iż ulga ta "była poświadczona przez kancelarię notarialną w P. ul. Dz. 10". Nie jest istotne w sprawie, w jakich okolicznościach skarżący utracił ten dokument bankowy. Jeżeli chodzi o moc dowodową oryginału zaświadczenia to celowym jest przywołanie trafnego stanowiska zajętego w wyroku z dnia 19 października 1994 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego SA/Gd 1943/93 /ONSA 1995 Nr 3 poz. 138/, a mianowicie jeżeli się zważy, że przepisy art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy i art. 75 par. 1 zdanie drugie Kpa /stanowiący, że dowodami mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny/ są przepisami rangi ustawowej, należy dojść do wniosku, że mają one jednakową moc prawną, i nie można stwierdzić, by pomiędzy tymi przepisami występowała kolizja. Artykuł 4 ust. 2 cytowanej ustawy ma charakter przepisu szczególnego. Przepis szczególny może zawierać postanowienia zwężające krąg środków dowodowych do oryginału dokumentu. Oznacza to, że udowodnienie pewnego faktu, z którym związane są skutki materialnoprawne, może nastąpić tylko za pomocą konkretnego dowodu. W ten sposób lista dowodów wymienionych w art. 75 par. 1 Kpa wprawdzie ulega zwężeniu, ale nie oznacza to jeszcze kolizji przepisów. Uzasadnia to tezę, że przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe /Dz.U. nr 54 poz. 311/, a obecnie art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 21 stycznia 1994 r. o tym samym tytule /Dz.U. nr 36 poz. 132/, w postępowaniu o uzyskanie zwolnienia celnego ogranicza stosowanie środków dowodowych wymienionych w art. 75 par. 1 Kpa; zwolnienie to może być udzielone tylko na podstawie oryginału zaświadczenia banku. Na tle przywołanych rozważań trzeba stwierdzić, że jeżeli organom celnym nie okazano oryginału zaświadczenia, skarżący nie mógł skorzystać ze zwolnienia z cła.

Ubocznie Sąd podaje, że w uzasadnieniu wyroku posługiwał się - w sytuacji gdy było to konieczne - zdenominowanymi kwotami wymienianymi w dokumentach sprawy sprzed dnia 1 stycznia 1995 r. Podstawę tej czynności stanowiła ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego /Dz.U. nr 84 poz. 386/, która z dniem 1 stycznia 1995 r. dokonała ekwiwalentnej denominacji złotego wprowadzonego ustawą z 28 października 1950 r. o zmianie systemu pieniężnego /Dz.U. nr 50 poz. 459 ze zm./, która utraciła moc 31 grudnia 1994 r. /art. 11 ustawy o denominacji/.

Skoro Sąd nie stwierdził wad zaskarżonej decyzji w rozumieniu przepisu art. 22 ust 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, przeto na podstawie art. 27 ust. 2 tejże ustawy orzekł jak w sentencji wyroku.