Wyrok NSA, sygn. akt GSK 1206/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Hanna Rybińska (spr.) Sędziowie NSA - Maria Myślińska - Urszula Raczkiewicz Protokolant - Agnieszka Romaniuk po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Gd 1721/02 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 10 lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - oddala skargę kasacyjną -


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2004r. sygn. akt 3 I SA/Gd 1721/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 10 lipca 2002r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe – oddalił skargę.

Sąd oparł się na następującym stanie sprawy. Na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] objęto na wniosek P. K. procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony z Niemiec samochód osobowy Rover 75, wyprodukowany w 2000r. Do zgłoszenia celnego dołączono m.in. fakturę z 28 lutego 2000r. na kwotę 5.900 EUR oraz deklarację wartości celnej.

Decyzją z 27 kwietnia 2002r. Dyrektor Urzędu Celnego w Gdyni uznał to zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną samochodu na podstawie art. 29 § 1 w zw. z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 14.445,05 EUR.

W wyniku wniesionego przez stronę odwołania, Dyrektor Izby Celnej w Gdyni decyzją z dnia 10 lipca 2002r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że podjęcie decyzji z rażącym naruszeniem prawa procesowego ( np. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych lub niezapewnienie stronie pełnych praw wynikających z zasady jej czynnego udziału w postępowaniu) nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, a kompetencje organu odwoławczego sprowadzają się w takim przypadku do wydania decyzji kasacyjnej. Organ odwoławczy uznał, że decyzja pierwszoinstancyjna narusza prawa strony wynikające z zasady jej czynnego udziału w postępowaniu.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił organowi orzekającemu naruszenie prawa, gdyż jej zdaniem nie znajduje uzasadnienia stanowisko aby taki błąd jak nie przestrzeganie trzydniowego terminu dla strony na zapoznanie się z aktami sprawy nie mógł być naprawiony w postępowaniu odwoławczym. Ponadto podkreślił, że zaskarżona decyzja w sposób niczym nieuzasadniony narusza zasadę szybkości postępowania.

Pismem procesowym z dnia 25 maja 2004r. pełnomocnik skarżącego – radca prawny wniósł o rozważenie, czy reprezentacja strony przez doradcę podatkowego w postępowaniu przed organami celnymi była właściwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że decyzja kasatoryjna organu odwoławczego odpowiada prawu. Wydana została bowiem na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Sąd uznał, że konwalidowanie wadliwego postępowania organu I instancji w takiej sytuacji naruszałoby zawartą w art. 127 Ordynacji podatkowej zasadę dwuinstancyjności postępowania.

Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba przeprowadzenia w całości postępowania dowodowego, w szczególności w zakresie kwestionowania przez organ I instancji wartości transakcyjnej przedmiotu importu dokonanego przez skarżącego, gdyż organ ten nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego i dowodowego, ograniczając się do stwierdzenia, że "kwestionuje materialną wiarygodność rachunku w zakresie uwidocznionej w nim ceny transakcyjnej". Naruszono ponadto przepis art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej wyznaczając trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2002r. i wydając decyzję I instancji w tym samym dniu 27 kwietnia 2002r. Organ II instancji – by mógł zająć stanowisko w sprawie – musi dysponować materiałem dowodowym, pozwalającym na ustalenie stanu faktycznego sprawy, czego nie dostarczyło wadliwe postępowanie organu I instancji.

Sąd odnosząc się do wniosku skarżącego, zgłoszonego w piśmie z 25 maja 2004r., dotyczącego reprezentowania strony skarżącej przed organami celnymi stwierdził, iż zgodnie z treścią art. 253 § 3 Kodeksu celnego przedstawicielem osoby może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni, a zatem również osoba fizyczna posiadająca uprawnienia doradcy podatkowego

Mając na względzie przedstawione wyżej naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja kasatoryjna organu II instancji odpowiada prawu i oddalił skargę.

Od powyższego wyroku P. K., reprezentowany przez radcę prawnego J. O., złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 173 pkt 1, 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). W skardze kasacyjnej skarżący wskazał na:

- naruszenie prawa procesowego polegające na podjęciu przez WSA w Gdańsku w sprawie prawidłowości umocowania pełnomocnika rozbieżnych rozstrzygnięć (skarżony wyrok, w którym uznano umocowanie pełnomocnika jako prawidłowe oraz wyrok z dnia 16 września 2004r. sygn. akt 3 I SA/Gd 170/03, w którym takie umocowanie uznano za nieprawidłowe), co zdaniem skarżącego narusza art. 2 Konstytucji RP oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

- naruszenie prawa materialnego, gdyż zdaniem skarżącego dokonana przez WSA wykładnia art. 253 § 3 ustawy – Kodeks celny w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 sierpnia 2003r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 23 kwietnia 2003r. – o zmianie ustawy Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie celnej (Dz. U z 2003r. Nr 120, poz.1122), zgodnie z którą doradca podatkowy był uprawniony do występowania w sprawie jako pełnomocnik w postępowaniu celnym jest nieprawidłowa. Ponadto według skarżącego nieprawidłowo zastosowano art. 254 § 2 Kodeksu celnego, gdyż przepis ten nie pozwalał doradcy podatkowemu na uwierzytelnienie odpisu udzielonego mu pełnomocnictwa (w aktach znajdował się jedynie uwierzytelniony przez doradcę podatkowego odpis pełnomocnictwa), co powoduje, że umocowanie było nieprawidłowe.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał na potrzebę ujednolicenia stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych, które to orzeczenia są rozbieżne w kwestii prawidłowego umocowania pełnomocnika. Powołał się również na wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2004r. sygn. akt GSK 8/04, w którym uznano że pełnomocnictwa udzielonego wprost doradcy podatkowemu nie można uznać jako ustanowienie go przedstawicielem bezpośrednim strony w postępowaniu celnym.

W konkluzji skarżący stwierdza, że w zaskarżonym wyroku doszło do naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię (art. 253 § 3 Kodeksu celnego) i niewłaściwe zastosowanie (art. 254 § 2 Kodeksu celnego).

Skarżący zwrócił się jednocześnie z prośbą o rozważenie możliwości przedstawienia spornego zagadnienia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna sporządzona w imieniu P. K. przez radcę prawnego J. O., mimo braku powołania stosownego przepisu, wniesiona została w trybie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do treści art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

Zauważyć należy, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym, który przysługuje stronie do Naczelnego Sądu Administracyjnego i skarga ta powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które zdaniem wnoszącego kasację – uległy naruszeniu. Treść przepisu art. 174 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wymienia podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną. Podstawę więc może stanowić:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe jego zastosowanie,

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Do wymagań, jakim winna odpowiadać skarga kasacyjna należy zaliczyć według przepisu art. 176 cyt. ustawy wskazanie zaskarżonego orzeczenia, ze sprecyzowaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmiany.

Konieczność dokładnego sprecyzowania podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia wiąże się z uregulowaniem prawnym zawartym w art. 183 § 1 cyt. ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem skargę w granicach skargi kasacyjnej, a strony mogą przytaczać tylko nowe uzasadnienie zgłoszonych wcześniej podstaw. Kasacja winna więc zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych, przez co należy rozumieć wskazanie tych przepisów, które – zdaniem wnoszącego kasację - uległy naruszeniu. Z urzędu sąd bierze pod rozwagę nieważność postępowania. Wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej przewidziane w ustawie procesowej nawiązują z ustanowionym w tej ustawie przymusem adwokacko-radcowskim do sporządzenia tej skargi (art. 175 § 1). Przymus ten ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego.

Przechodząc do rozpoznania zarzutów kasacji, sąd w pierwszej kolejności postanowił rozważyć zarzut naruszenia prawa materialnego, ponieważ od tej wykładni będzie wynikać czy zostały naruszone przepisy art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej zwaną u.p.s.a.

Przepisu art. 254 § 2 ustawy – Kodeks celny – nie można rozważać, bez omówienia treści poprzedzającego go art. 253.

Podnieść należy, że przepis art. 253 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym w dacie odprawy celnej wyróżnia dwie formy przedstawicielstwa w sprawach celnych, a mianowicie przedstawicielstwo pośrednie i bezpośrednie. W sprawie niniejszej należy się zająć przedstawicielstwem bezpośrednim, ponieważ ono jest tematem skargi kasacyjnej. Przedstawicielstwo to polega na tym, że przedstawiciel działa na rzecz i w imieniu innej osoby, a więc podejmowane przez niego czynności w granicach udzielonego upoważnienia pociągają za sobą skutki prawne bezpośrednio dla reprezentowanego i są podejmowane w imieniu reprezentowanego. Kodeks celny, w zależności od kategorii towaru, który jest przedmiotem przywozu bądź wywozu, rozróżnia osoby mogące występować przed organami celnymi w charakterze przedstawiciela. Jeżeli postępowanie dotyczy towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej, to przedstawicielem bezpośrednim osoby w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 10 Kodeksu celnego może być wyłącznie pracownik tej osoby lub agencja celna. W odniesieniu do odpraw innych towarów niż przeznaczone do działalności gospodarczej, przedstawicielem bezpośrednim może być agencja celna lub osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Podnieść tu należy, że przedstawicielem osoby fizycznej, w wypadkach gdy rodzaj lub ilość towaru nie wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej, może być członek najbliższej rodziny tej osoby, który złoży wiarygodne oświadczenie o istnieniu upoważnienia do działania w jej imieniu.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że przepisy w tym zakresie zawarte w Kodeksie celnym są zupełnie jasne i nie budzą wątpliwości co do ich stosowania.

Decyzja czy dana osoba w charakterze przedstawiciela bezpośredniego może brać udział w postępowaniu celnym uzależniona będzie od ustalenia faktów: 1) czy importerem będzie osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej (art. 3 § 1 pkt 10), 2) czy postępowanie dotyczy towarów, których rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, czy też innych.

W zależności więc od ustalonego stanu faktycznego w jednostkowej sprawie i okoliczności podniesionych wyżej będzie zależeć możliwość reprezentowania importera w ramach przedstawicielstwa bezpośredniego.

Rozstrzygnięcie tego problemu w sprawie niniejszej nie jest możliwe wobec braku ustaleń w tym zakresie. Podnieść jednak należy, że w sprawie niniejszej zgodnie z treścią decyzji ostatecznej z dnia 10.07.2002 r. uchylono decyzję organu I-szej instancji wobec niewyjaśnienia sprawy i Wojewódzki Sąd Administracyjny zaaprobował to rozstrzygnięcie. Wobec tego sprawa będzie ponownie wyjaśniona i rozstrzygnięta, a organy celne rozważą problem prawidłowego reprezentowania importera. Uchylenie zaskarżonego wyroku w tym stadium nie byłoby celowe, bowiem nadal okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym okoliczności związane z prawidłowym przedstawicielstwem, nie zostałyby wyjaśnione, a postępowanie przedłużyłoby się w czasie.

Co do naruszenia art. 254 § 2 ustawy – Kodeks celny, to nie budzi wątpliwości, że w tym czasie tylko radca prawny lub adwokat mógł sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu upoważnienia. Osoba posiadająca koncesję na prowadzenie agencji celnej mogła również uwierzytelnić odpis upoważnienia udzielonego agencji celnej.

Co do faktu złożenia pełnomocnictwa przez W. G. – doradcy podatkowego (k. 12 akt celnych) w odpisie poświadczonym przez niego, to zarzut ten został zgłoszony w postępowaniu kasacyjnym i brak tu jest stanowiska Sądu I-szej instancji.

Ponieważ sąd kasacyjny dokonuje kontroli orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, to nie może ocenić również zasadności tego zarzutu i czy ten brak nie został sanowany przez importera np. w piśmie z dnia 25.05.2004 r., w którym jego pełnomocnik podtrzymuje zarzuty skargi do WSA złożonej przez W. G.. Oczywiście byłoby to skuteczne, gdyby Wiesław Guentzel mógł występować jako przedstawiciel bezpośredni, lecz to ustalenie zależeć będzie od ponownego wyjaśnienia sprawy.

Na koniec należy stwierdzić, że sąd kasacyjny nie dopatrzył się naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 145 § 1 pkt 2 u.p.s.a., bowiem brak było ustaleń w sprawie, które by mogły przemawiać bez żadnych wątpliwości za faktem czy strona była stosownie i zgodnie z prawem reprezentowana w postępowaniu celnym. Na marginesie należy podnieść, że stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że osoba fizyczna posiadająca uprawnienia doradcy podatkowego mogła występować jako przedstawiciel bezpośredni w postępowaniu celnym jest o tyle przedwczesne, że nie ustalono, czy rodzaj towaru i jego ilość nie wskazywały na jego przeznaczenie do działalności gospodarczej (art. 253 § 3 Kodeksu celnego), a nadto w myśl tego przepisu czy importer występował jako osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie mającą osobowości prawnej (art. 3 § 1 pkt 10). Podnieść należy, że gdyby importer występował jako osoba fizyczna, to wówczas miałby zastosowanie przepis art. 254 §3 ustawy – Kodeks celny.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 u.p.s.a. skargę oddalił.