Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1716/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny

1.Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2013r. znak [...] zezwolił na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku [...] w miejscowościach: [...],[...],[...],[...] i [...] (gmina [...]),[...] i [...] (gmina [...]),[...] (gmina [...]),[...] i [...] (gmina [...]). Decyzja ta nie jest ostateczna.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013r. znak [...], Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz B. J. i K. S. w wysokości po [...] zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] ha, przeznaczonej pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] oraz zobowiązał Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] działający w imieniu Województwa [...] do wypłaty ustalonego odszkodowania, w terminie 14 dni, od dnia w którym decyzja Wojewody [...] nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanie się ostateczna.

2.Po rozpatrzeniu odwołania Województwa [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] marca 2014r. Nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz. U. z 2013r., poz. 687 ze zm., dalej jako "specustawa drogowa") wysokość odszkodowania za przejęte nieruchomości ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. W niniejszej sprawie podstawę do ustalenia odszkodowania stanowi operat szacunkowy sporządzony na zlecenie Wojewody [...] w dniu [...] kwietnia 2013r. przez rzeczoznawcę majątkowego [...]. Powołany operat szacunkowy sporządzony został zdaniem organu w sposób odpowiadający prawu. W szczególności prawidłowo został zastosowany § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Organ wskazał ponadto, że nie toczy się postępowanie w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm., dalej jako "ustawa reformująca z 1998r."). Podniósł też, że związek przyczynowy między postępowaniem prowadzonym w trybie ustawy reformującej z 1998r., a postępowaniem prowadzonym w trybie specustawy drogowej jest bezsporny.

3.Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Województwo [...] zarzucając:

a) naruszenie art. 97§ 1pkt4 kpa w związku z art. 73 ustawy reformującej z 1998r. poprzez pominięcie okoliczności, że rozpatrzenie i wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość wywłaszczona pod drogę publiczną zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, którym jest rozstrzygnięcie w przedmiocie nabycia prawa własności tej nieruchomości przez Województwo [...], na podstawie art. 73 ustawy reformującej z 1998r. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości;

b) naruszenie art. 97§ 1 pkt 4 kpa poprzez jego niezastosowanie pomimo wystąpienia przesłanki obligującej organ do zawieszenia postępowania w sprawie i przyznania przez organ jej wystąpienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;

c) naruszenie art. 100§ 1kpa w zw. z art. 97§ 1 pkt 4 poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że okoliczność, iż nie toczy się obecnie postępowanie będące zagadnieniem wstępnym wyklucza możliwość jego zawieszenia w trybie art. 97§ 1 pkt 4 kpa;

d) naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez niepodjęcie przez organ I instancji niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz rozstrzygnięcia o istocie sprawy przed rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

4.W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1.Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że nieruchomość za która ustalono odszkodowanie objęta jest przywołaną wyżej decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2013r. o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy 10 kwietnia 2003r. wysokość odszkodowania , o którym mowa w art. 12 ust. 4 ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi przez organ I instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości – art. 134 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). Zdaniem Sądu organy prawidłowo zastosowały w tej sprawie wskazane wyżej przepisy prawa materialnego w tym przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. 2004r., Nr 207, poz. 2109 ze zm.) i prawidłowo ustalił wysokość odszkodowania za nieruchomość.

2.Wbrew zarzutom skargi, przekonanie strony skarżącej o tym, że przejęta w trybie specustawy drogowej nieruchomość objęta jest zakresem działania art. 73 ustawy reformującej z 1998r. to za mało, aby można mówić o wystąpieniu zagadnienia wstępnego w ramach postępowania odszkodowawczego. Należy przede wszystkim wskazać na treść art. 97§ 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy załatwienie sprawy i rozpatrzenie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. A zatem, musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Wobec tego organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawna decyzji administracyjnych, przy czym zależność ta musi być bezpośrednia.

3.Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ błędnie przyjął istnienie takiej zależności. Tymczasem, w ocenie Sądu, zagadnienie to wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, zatem nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 01.09.2011r. I OSK 2083/10, z 28.05.2008r., II OSK 1698/07, lex nr 489631, zob. też A. Wróbel [w:] M. Jaskowska, A. Wróbel, "Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz", Lex/el.2011r.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezpośrednia relacja między decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2013r. w sprawie odszkodowania dla K. S. i B. J., a decyzją stwierdzającą z mocy samego prawa nabycie własności nieruchomości w trybie art. 73 ustawy reformującej z 1998r. Jak wskazał Minister – w dacie orzekania o odszkodowaniu nie toczyło się postępowanie w sprawie potwierdzenia nabycia nieruchomości zajętej pod drogę w ww trybie, a w dniu wydania decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013r., zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy Aktem Własności Ziemi nr [...], działka nr [...] o pow. [...] ha (z której została wydzielona przedmiotowa działka nr [...]) położona w L., stanowiła własność Z. M. Postanowieniem Sądu Rejonowego w P., [...] Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w [...], sygn. akt [...] z [...] lutego 2013 r. spadek po Z. M. nabył mąż B. M. oraz córki B. J. i K. S. Natomiast spadek po B. M. nabyły córki B. J. i K. S. Decyzja Wojewody w sprawie przejęcia nieruchomości na tej podstawie ma charakter deklaratoryjny, który zawiera jednak znaczący element konstytutywny. Dopiero na podstawie takiej decyzji, podmiot publicznoprawny może legitymować się na zewnątrz prawami do nieruchomości. Tym samym nie było jakichkolwiek przeszkód, aby wydać decyzję o odszkodowaniu w związku z istnieniem rozstrzygnięcia o przejęciu działki nr [...] na rzecz Województwa [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013r. o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej i uregulowanym tytule prawnym do niej.

4. Zdaniem Sądu niezrozumiała jest sytuacja, w której dysponent władztwa publicznego – zarząd województwa przez kilkanaście lat nie reguluje stanu prawnego dróg w trybie art. 73 ustawy reformującej z 1998r., a obecnie wskutek swojego zaniechania wywodzi negatywne skutki dla obywatela. Taka postawa w demokratycznym państwie prawnym nie może zyskać akceptacji Sądu.

Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, w związku z czym Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

1