Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 840/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. Skarżąca wniosła o umorzenie należności z tytułu składek. Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...]zł, powstałych od składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwotach i za okresy wskazanych w decyzji. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła wniosek do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] r. utrzymana została w mocy decyzja ZUS Oddziału w B. nr [...] z dnia [...] r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami. Na skutek skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 10 października 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 640/18 uchylił decyzję z [...] r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję z [...] r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Na skutek skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 21 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 672/19 uchylił decyzję ZUS z [...] r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] r. uchylił decyzję z [...] r. nr 68/2018 i ponownie odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Na skutek kolejnej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 24 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 598/20 uchylił zaskarżoną decyzję ZUS z [...] r.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, po wyroku WSA w Bydgoszczy, decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił w całości decyzję z dnia [...] r. nr 68/2018 i odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...]zł oraz odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu organ odnosząc się w pierwszej kolejności do uwag Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zawartych w wyroku z [...] r., sygn. akt I SA/Bd 598/20 uchylającym decyzję z [...] r. dokonał analizy przepisów prawnych regulujących kwestie przedawnienia w odniesieniu do spornych zaległości, a zmieniające się na przestrzeni lat i wyjaśnił, że podane w sentencji niniejszej decyzji należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu z powodu zawieszenia biegu terminu przedawnienia, które nastąpiło w związku z wszczętym wobec Skarżącej postępowaniem egzekucyjnym i będzie trwało aż do dnia, w którym zostanie zakończone postępowanie egzekucyjne (umorzone), zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423), dalej "u.s.u.s." Przedawnieniu uległy natomiast trzy składki, które wykazane były w decyzji ZUS z [...] r. nr [...], tj. na ubezpieczenia społeczne za miesiąc czerwiec 2005 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące luty 2004 r. i marzec 2004 r. Tym samym wniosek o umorzenie dotyczący tych zaległości stał się bezprzedmiotowy, co obligowało ZUS do umorzenia postępowania i w tym zakresie została wydana odrębna decyzja z [...] r. nr [...]. Następnie organ dokonał analizy przyczyn zawieszenia biegu terminu przedawnienia oraz wskazał okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia dla poszczególnych funduszy i okresów zadłużenia. Jednocześnie podkreślił, że zaległości zostały zabezpieczone wpisem do hipoteki.

W odpowiedzi na zarzuty odnośnie niekonstytucyjności art. 24 ust. 5 u.s.u.s. ZUS poinformował, że w dniu [...] r. Trybunał Konstytucyjny w związku z pytaniem prawnym Sądu Okręgowego w G. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, czy art. 24 ust. 5 u.s.u.s. przewidujący wyłączenie możliwości przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych hipoteką jest zgodny z art. 64 ust. 2 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (sygn. akt P 2/18), wydał większością głosów wyrok, w którym orzekł, że ww. przepis u.s.u.s. w zakresie w jakim wyłącza możliwość przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych hipotecznie jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Organ stwierdził, że potwierdza to prawidłowość dotychczasowego stanowiska ZUS o konstytucyjności zapisów art. 24 ust. 5 u.s.u.s. i niezasadności analogicznego przenoszenia rozważań Trybunału Konstytucyjnego dotyczących konstytucyjności uregulowań art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), dalej: "O.p.", na grunt art. 24 ust. 5 u.s.u.s.

Przechodząc do analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ wskazał, że jak wynika z przedłożonego "oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym..." z [...] r., Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą - "Salon Fryzjerski Szyk", nie pracuje zarobkowo, nie pobiera świadczeń i nie osiąga dochodów z innych źródeł, nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej ani nie korzysta z innych form pomocy, ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu czynszu w kwocie [...]zł oraz opłat eksploatacyjnych w kwocie [...]zł, prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem - R. A., który nie osiąga dochodów. Poza zadłużeniem w ZUS posiada zobowiązania pieniężne u osób fizycznych (pensja pracownika za 4/2020) w kwocie [...]zł, nie posiada nieruchomości, ruchomości, żadnych praw majątkowych ani wierzytelności. Organ podał, że z akt sprawy wynika, iż Skarżąca wniosła o umorzenie należności z tytułu składek w ramach pomocy de minimis. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zatem analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod względem przepisów ustawy z dnia [...] r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 743). Wskazał, że w świetle ww. przepisów Skarżąca jest przedsiębiorcą, dlatego dokonano analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną. Stwierdził, że mając na uwadze przedmiot działalności oraz jej zasięg uznać należy, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu UE.

W szczególności stwierdził, że udzielona ulga nie wzmocniłaby pozycji rynkowej Skarżącej w stosunku do konkurentów. Zatem udzielone wsparcie, zdaniem organu, nie stanowiłoby pomocy publicznej. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, Skarżąca wniosła o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 200 tys. euro.

Analizując sytuację Skarżącej pod kątem wystąpienia przesłanek umorzenia określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. organ stwierdził, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.); nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., ponieważ Skarżąca nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej; przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie Strona wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, bowiem nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wobec zaległości widniejących na koncie Skarżącej jako płatnika składek, Dyrektor ZUS Oddział w B. wszczął przymusowe dochodzenie należności stosując środki egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej na należącym do Strony rachunku bankowym w PKO Bank [...] S.A. Pismem z [...] r. Bank poinformował o braku środków na rachunku bankowym, a [...] r. o jego zamknięciu. Z uwagi na powyższe, [...] r. tytuły wykonawcze przekazano do Naczelnika Urzędu Skarbowego celem prowadzenia egzekucji ze składników majątkowych, do których Dyrektor Oddziału ZUS nie ma uprawnień. Prowadzona w ten sposób windykacja pozostawała skuteczna w latach 2017-2018 (ostatnia wyegzekwowana wpłata na przedmiotowe zadłużenie - 28 luty 2018 r. w kwocie [...]zł). W ocenie organu, obecny brak efektu w egzekwowaniu należnych składek nie przesądza więc jeszcze o całkowitej ich nieściągalności. Dodatkowo do dnia dzisiejszego ww. organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej, nie wydał wiążącego dla stron postanowienia o umorzeniu postępowania, którego powodem byłby całkowity brak majątku, z którego można by prowadzić skuteczne przymusowe dochodzenie należności. Jednocześnie skoro zaległości zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, które nie zostało zakończone, to tym samym zdaniem organu, nie można uznać ich za całkowicie nieściągalne. Stwierdzenie, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne byłoby, w związku z powyższym, na obecnym etapie przedwczesne. Ponadto organ zauważył, że posiadany przez Skarżącą we współwłasności majątek nieruchomy o powierzchni 1,0036 ha (rola, nieużytek), położony w miejscowości Ś. ([...]), na którym celem zabezpieczenia należności z tytułu składek za okres 11/2001-7/2015 ZUS dokonał wpisu do hipoteki na kwotę [...]zł, może stanowić przedmiot obrotu cywilnoprawnego, co skutkuje możliwością uznania go za źródło przychodu w celu spłaty zadłużenia.

W zakresie przesłanek umorzenia wymienionych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, organ stwierdził, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, iż zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacenia w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Zakład podniósł, że aktualna sytuacja finansowa Skarżącej może ograniczać jej jednorazową spłatę należności, lecz pozwala na możliwość spłaty zadłużenia w dalszej perspektywie w formie układu ratalnego. Zdaniem ZUS, brak jest również podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia Skarżącej lub członka jej rodziny uniemożliwia pozyskiwanie dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia. Organ zauważył, że zasada sprawiedliwości społecznej, równości obywateli wobec prawa oraz interes publiczny nie pozwalają na wydanie decyzji o umorzeniu należności.

Odnośnie uchylenia decyzji organu I instancji organ odwoławczy wyjaśnił, że w sentencji tej decyzji błędnie wskazano okresy zadłużenia widniejące na koncie Skarżącej jako płatnika składek, m.in. nie zostały uwzględnione zaległości za poszczególne miesiące 2009 r. Zatem sentencja przedmiotowej decyzji, zgodnie z wcześniejszym żądaniem Skarżącej, uwzględnia jedynie wymagalne na dzień dzisiejszy, a nieopłacone należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę) do 2009 r., których wysokość obliczono na dzień wpływu wniosku o umorzenie.

W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że organ nie uwzględnił przedawnienia składek. Podniosła też, że jej sytuacja materialna nie uległa poprawie, nadal jest jedynym żywicielem rodziny. Mąż Skarżącej nie może podjąć pracy z uwagi na problemy zdrowotne. Na utrzymanie mieszkania i wyżywienie Skarżąca przeznacza ok. [...] zł miesięcznie. P., że nie stać jej na opłacenia zadłużenia wobec ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

I.Na wstępie należy podać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Skarżący został poinformowany o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.

Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

II. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia zasadności odmówienia skarżącej umorzenia przez ZUS należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczących okresów z lat 2002-2009, składek na ubezpieczenie zdrowotne dotyczących okresów z lat 2002-2005 i 2009 oraz składek na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych dotyczących okresów z lat 2002-2009. Sprawa ta była już przedmiotem rozstrzygania przez tut. Sąd, który wyrokami: z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 640/18, z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt 672/19 oraz z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 598/20 uchylał poprzednie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z powodu braku wyjaśnienia kwestii przedawnienia należności składkowych.

Zatem należy zauważyć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawne uległy zmianie. W świetle tego przepisu ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Konsekwencją tego związania jest to, że stanowisko sądu pierwszej instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownej decyzji organu administracyjnego, powinno odpowiadać ocenie prawnej tegoż sądu wyrażonej w poprzednim orzeczeniu, a zatem sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wcześniej wyrażonym poglądem. Z powyższego przepisu wynika też, że ocena prawna traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego.

W świetle powyższego niezbędnym warunkiem podjęcia przez organ prawidłowej decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek było ustalenie, czy objęte decyzją należności są zgodnie z przepisami prawa wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Tylko bowiem wobec faktycznie istniejących należności można wydać rozstrzygnięcie merytoryczne, załatwiające sprawę co do istoty, a więc poprzez umorzenie należności lub odmowę ich umorzenia. Stwierdzenie przedawnienia należności uniemożliwia prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku o ich umorzenie i powoduje konieczność umorzenia tego postępowania w całości lub w części, z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Wobec tego szczególnego znaczenia w rozpatrywanej sprawie nabierają regulacje u.s.u.s. dotyczące terminu przedawnienia oraz zawieszenia jego biegu. Regulacje te ulegały szeregu zmianom. W zaskarżonej decyzji organ prawidłowo wskazał, że od [...] r. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., w związku ze zmianą wprowadzoną ustawą z dnia [...] r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.

Nadmienić należy, że w orzecznictwie sądów ukształtował się pogląd, że do należności nieprzedawnionych przed dniem [...] r. (w poprzednim stanie prawnym należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne) stosuje się przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. przewidujący nowy 10-letni termin przedawnienia (por. wyroki NSA: z 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1059/11, z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2013/11, z 21 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 1202/12), a także, że do nieprzedawnionych do dnia [...] r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (por. wyrok NSA z 21 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 815/12).

Zmiana nastąpiła z dniem [...] r., na mocy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 121, poz. 1264). Zgodnie z nowym brzmieniem art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia ulegał zawieszeniu od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast art. 24 ust. 4 u.s.u.s. nadal stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d.

Kolejna zmiana art. 24 ust. 4 u.s.u.s. nastąpiła z dniem [...] r. Od tego dnia przepis ten stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jednocześnie trzeba wskazać, że zgodnie z art. 27 ustawy nowelizującej u.s.u.s., tj. ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378), do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem [...] r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia [...] r. (ust. 1). Jeżeli jednak przedawnienie rozpoczęte przed dniem [...] r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2).

W poprzednio wydanym wyroku z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 598/20 WSA stwierdził, że w świetle przedstawionych przez organ regulacji dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie można uznać, aby doręczenie wskazanej decyzji z dnia [...] r. określającej skarżącej wysokość zadłużenia z tytułu składek, powodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia z dniem [...] r. Z powyższych przepisów wynika bowiem, że bieg terminu przedawnienia ulegał zawieszeniu wskutek:

- wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem albo

- podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony.

Doręczenie decyzji określającej skarżącej wysokość zadłużenia nie należy do żadnych z wymienionych czynności. Decyzja taka nie powoduje wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy też nie stanowi pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Wydanie i doręczenie takiej decyzji nie ma żadnego związku z postępowaniem egzekucyjnym i następuje poza jego tokiem (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 44/20).

Natomiast doręczenie upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., można potraktować na gruncie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od [...] r., za pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Należy zauważyć, że w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z treści tego przepisu wynika, że co do zasady postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia ww. upomnienia. Wobec tego upomnienie to należy uznać za obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona. Jest więc ono pierwszą i do tego konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skoro bez doręczenia upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe. Czynność ta mieści się zatem w dyspozycji art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Innymi słowy, doręczenie takiego upomnienia zawiesza bieg terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 25 lutego 2013 r., sygn. akt III AUa 1025/12; wyrok WSA w Poznaniu z 14 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Po 829/10; wyrok WSA w Szczecinie z 19 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 637/16; wyrok WSA w Bydgoszczy z 20 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 132/18; wyrok WSA w Gliwicach z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 768/19; M. Bartoszewska (w:) Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, pod red. J. Wantoch-Rekowskiego, Lex 2015, Komentarz do art. 24).

W świetle powyższego niezbędnym warunkiem podjęcia przez organ prawidłowej decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek było ustalenie, czy objęte decyzją należności są - zgodnie z przepisami prawa - wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

W ocenie tut. Sadu, Zakład prawidłowo dokonał oceny składek w kontekście art. 24 ust. 4 oraz art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Wskazał podstawy zawieszenia biegu terminu przedawnienia w odniesieniu do składki za każdy miesiąc. Na s. 11-14 zaskarżonej decyzji przedstawił szczegółowo przyczynę zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Zasadniczą podstawą było doręczenie upomnienia. Wprawdzie w kilu przypadkach wskazał na doręczenie decyzji, jednak na s. 14-15 podał, że na objęte decyzją nr [...] z [...] r. (data doręczenia [...] r.) zaległości: na ubezpieczenia społeczne (za miesiące 5-9/2002, 7-12/2004, 1-5,11,12/2005 r.), na ubezpieczenie zdrowotne (za miesiące 5-9/2002, 7-12/2004, 1-6/2005, 11-12/2005, 1-7/2006 r.), na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (za miesiące 3-9/2002, 9-12/2004, 1-5,8,10,11,12/2005, 1-12/2006, 1-10/2007 r. - [...] r.) – ZUS wystawił zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej z należącego do Skarżącej rachunku bankowego w PKO S.A. Data odbioru zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego przez skarżącą to [...] r., natomiast przez Bank – [...] r. Pismem z [...]. Bank poinformował o braku środków na rachunku, natomiast następne pismo

z Banku z [...] r. informowało o zamknięciu przez skarżącą rachunku bankowego. Nie budzi zatem wątpliwości, że skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia było związane z czynnościami egzekucyjnymi. Dopóki postępowanie egzekucyjne się toczy, to należności nie ulegają przedawnieniu.

Sąd dokonał też analizy ww. zawiadomień z uwzględnieniem wskazania zawartego w wyroku z [...] r. (w tym odnośnie składki za listopad 2020 r.), tj. jakiego rodzaju składek one dotyczą. I tak przykładowo w zakresie składek za ten miesiąc w teczce nr [...] akt administracyjnych ("R.Egzekucji") znajdują się m.in. trzy zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego z dnia [...] r. (k. 32, 105, 178). Zawierają one konkretne kwoty, które są różne ze względu na rodzaj składek, których dotyczą. Podobnie przedstawia się sytuacja za pozostałe okresy rozliczeniowe. Analiza ich w powiązaniu z pismem ZUS z dnia [...] r. (także w tej teczce) pozwala jednoznacznie stwierdzić, że dotyczą one w składek, których skarżąca domaga się umorzenia. Dnia [...] r. postępowanie egzekucyjne zostało przekazane do dochodzenia przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B., który następnie pismem z dnia [...] r. przekazał do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. ze względu na niezamieszkiwanie pod wcześniejszym adresem (t. 3 akt adm., k. 233). Postępowanie egzekucyjne nadal jest w toku. W związku z tym zgodzić się należy z ZUS, że postępowanie egzekucyjne przez organ egzekucyjny jest nadal prowadzone i nie zostało umorzone. W tej sytuacji nie zachodzi konieczność dalszego gromadzenia dowodów w tym zakresie. W granicach niniejszej sprawy nie mieści się ocena prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Należało to do organu egzekucyjnego i organu nadzoru, w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec tych dowodów, brak tytułów wykonawczych nie stanowi uchybienia mającego wpływ na wynik sprawy. Treść bowiem pisma z dnia [...] r. w powiązaniu z treścią zawiadomień o zajęciu oraz pism organów egzekucyjnych - pozwala na ustalenie wysokości konkretnych składek, których dochodzi organ jako wierzyciel.

Zatem ocena dokona przez organ nie budzi wątpliwości Sądu i ma oparcie w powołanym przez organ materiale dowodowym. Strona Skarżąca nie podważyła tych ustaleń i nie podała argumentacji, a przede wszystkim dowodów, które uprawniałyby do uznania, że doszło do przedawnienia należności, a ustalenia organu są błędne. Nie można zatem zarzucić, że organ nie uwzględnił zaleceń w ww. wyrokach w tym w wyrokach z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 598/20, z 21 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 672/19. Zastosował się do ww. wyroków i w sposób dostateczny wykazał nieprzedawnienie zaległości z tytułu składek. Brak natomiast tytułów wykonawczych nie ma charakteru przesądzającego wobec powołanych przez organ nowych argumentów i załączenia ww. dowodów.

Organ też tabelarycznie ustalił terminy przedawnienia poszczególnych składek według zmieniających się przepisów prawa. Nie budzi wątpliwości, że w każdym wariancie wyliczenia nie doszło do przedawnienia należności. Oczywiście decydujące znaczenie ma wariant korzystniejszy dla płatnika, ale według niego terminy przedawnienia także nie upłynęły.

Reasumując należy stwierdzić, że zalecenia Sądu co do zagadnienia przedawnienia zostały wykonane w sposób pozwalający potwierdzić, że składki nie uległy przedawnieniu. Organ wykazał, że z ww. przyczyn nie doszło do przedawnienia należności. Ponadto na s. 18 zaskarżonej decyzji ZUS podniósł, że zadłużenie jest aktualne i wymagalne, bowiem doszło do zabezpieczenia należności składkowych "wpisem do hipoteki z [...] r. dotyczącym należności za okres 11/2001-7/2015 na kwotę [...]zł na nieruchomości w położonej w Świekatowie - grunty rolne o powierzchni 1,0036 ha, dla której Sąd Rejonowy w Ś. prowadzi księgę wieczystą nr [...]." W tym kontekście organ odwołał się do art. 24 ust. 5 u.s.u.s., zgodnie z którym nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Ponadto wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt P 2/18, w którym stwierdzono, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w zakresie w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zabezpieczonych hipoteką jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji.

Zdaniem tut. Sądu wobec wcześniejszego już wykazania przez organ, że doszło do zwieszenia biegu terminu przedawnienia na skutek czynności zmierzających do wyegzekwowania należności, nie ma potrzeby odwoływania się do zabezpieczenia hipotecznego.

Zauważyć także należy, że w wyniku szczegółowej analizy, organ przyznał, że przedawnieniu uległy trzy składki, które wykazane były w decyzji ZUS z [...] r. nr [...], tj. na ubezpieczenia społeczne za miesiąc czerwiec 2005 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące luty 2004 r. i marzec 2004 r. Tym samym wniosek o umorzenie dotyczący tych zaległości stał się bezprzedmiotowy, w wyniku czego ZUS umorzył postępowanie w tym zakresie wydając odrębną decyzję z [...] r. nr [...].

W konsekwencji powyższego tut. Sąd stwierdza, że zarzut przedawnienia należności składkowych - wskazanych w sentencji decyzji – jest bezzasadny. Rację należy przyznać organowi.

III. Przechodząc do dalszej oceny zaskarżonej decyzji podać należy, że z treści przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. wynika, iż należności z tytułu składek mogą być przez ZUS umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność zachodzi w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., a zatem gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2017r. poz. 2344 ze zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z cytowanego przepisu wynika, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku stwierdzenia braku przesłanek w sprawie umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, konieczne jest uzasadnienie takiego stanowiska, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty.

W niniejszej sprawie, organ analizując stan faktyczny nie stwierdził ww. ustawowych przesłanek przemawiających za możliwością umorzenia należności ZUS, ostatecznie konkludując, że brak jest podstaw do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., a stanowisko to tut. Sąd ocenia jako uprawnione. Organ bowiem ustalił, że brak dowodów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie ma żadnych dokumentów, które potwierdzałyby okoliczności wymienione w tych przepisach prawa. Z przyczyn oczywistych w sprawie nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1. Zobowiązanie Skarżącej przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również nie zachodzi. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, stąd zasadnie organ zauważa, że nie występują okoliczności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Jednocześnie nie wystąpiła przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., obecnie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, komornik sądowy ani naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdzili braku majątku. Na wcześniejszym etapie egzekucja była częściowo skuteczna. Nie można też przesądzić niewystąpienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 tej ustawy, bowiem jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, nie zostało ono zakończone. Nie można zatem stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Byłoby to przedwczesne.

Z podanych względów tut. Sąd uznaje za prawidłową ocenę organu, co do niewystąpienia w sprawie całkowitej nieściągalności, o której mowa w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Wobec tego kwestią, która pozostaje do rozważenia jest przewidziana w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. możliwość umorzenia w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podstawy umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zostały określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Z przepisów tych wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zdaniem tut. Sądu w sprawie prawidłowa jest ocena organu, co do niewystąpienia przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 tego rozporządzenia, a przedstawiona argumentacja w decyzji z powołaniem się na okoliczności i dowody, zasługuje na akceptację. W tym kontekście zasadnie organ podnosi, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia, ale było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej nie można obciążać Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Uprawnione są też wywody organu w zakresie braku przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Wprawdzie skarżąca powołuje się na zły stan zdrowia męża, jednakże nie wyczerpuje to tej przesłanki. Podnieść należy, że skarżąca nie legitymuje się orzeczoną niezdolnością do pracy. Nie zostało też dowodowo wykazane, że Skarżąca nie może uzyskiwać dochodów ze względu na jej lub męża stan zdrowia, co potwierdza okoliczność, że prowadzi działalność gospodarczą. Prawidłowo organ wskazuje, że dla zrealizowania się przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie wystarczy stwierdzenie choroby, lecz musi to być przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu. Choroba zatem męża musiałaby być przewlekła i to tego rodzaju, że skarżąca musiałaby sprawować nad nim opiekę (nie pomoc). Z tego powodu nie mogłaby prowadzić działalności gospodarczej. Skarżąca nie przedstawiła organowi stosownych dokumentów na poparcie wystąpienia ww. przesłanki. Dowody, na które powołuje się strona potwierdzają fakt, że mąż skarżącej - R. A., jest chory. Z dokumentacji medycznej wynika, że R. A. zgłosił się do Szpitala Uniwersyteckiego w Odense - Svendborg, z powodu bólu w lewej kończynie górnej podczas aktywności fizycznej. Zmierzono wskaźnik lewego ramienia w 2010 r., wynoszący 72-76% w stosunku do prawego ramienia. Poinformował, że w międzyczasie sytuacja się pogorszyła. Na co dzień ciężko pracuje fizycznie, miał trudności z wykonywaniem swojej pracy ze względu na ból w ramieniu. Do tego doszły zawroty głowy, które czasami występują podczas pracy wymagającej wysiłku fizycznego ramienia, a także osłabienie ramienia. Ale nie ma żadnych objawów w spoczynku. Nie może pracować z rękami w górze. W takim przypadku lewe ramię szybko słabnie. Brak objawów ze strony prawej górnej kończyny. Z punktu widzenia chirurgii naczyniowej, przy objawach występujących u pacjenta nadal nie znaleziono wskazań do dodatkowego pomostu szyjno-podobojczykowego, gdyż leczenie chirurgiczne należy proponować pacjentowi wyłącznie w przypadku bardzo wyraźnego niedokrwienia ramienia, w postaci krytycznego niedokrwienia z bólem spoczynkowym i owrzodzeniem ręki. U pacjenta nie stwierdzono jeszcze tego stadium. Co więcej z przedłożonej dokumentacji wynika, że pacjent podał, że jest rzemieślnikiem.

Zdaniem tut. Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie uznał za udokumentowane problemy zdrowotne R. A., jednakże nie stanowiące podstawy do ustalenia wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby, że mąż skarżącej wymaga stałej opieki lub pomocy osób trzecich. Nie zostały przedłożone żadne dokumenty, z których wynikałoby, że skarżąca zrezygnowała z pracy z uwagi na konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny, nie podlega też z tego tytułu do ubezpieczeń. Przeciwnie, skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, jak podaje po 10 godzin dziennie, a zatem nie sprawuje opieki nad osobą, która byłaby przewlekle chora. W konsekwencji wskazana przesłanka umorzenia należności nie występuje, a ocena organu w tym zakresie jest trafna.

IV. Sąd za przedwczesną natomiast uznał ocenę co do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia, tj. czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Istotna bowiem jest okoliczność ustalenia rzeczywistego, aktualnego stanu majątkowego i finansowego skarżącej i jej męża. Sąd zauważa, że między wydaniem decyzji I instancji (18 kwietnia 2018 r.) a wydaniem zaskarżonej decyzji [...] r. upłynął znaczny czas mogący mieć istotne znaczenie dla ustalenia sytuacji majątkowej skarżącej i jej męża. W związku z tym, zachodzi konieczność skierowania do skarżącej wezwania w celu uaktualnienia oświadczenia o stanie majątkowym skarżącej. Skarżąca powinna przedłożyć aktualne dokumenty (zeznania, deklaracje) o osiąganych przychodach, dochodach, kosztach, informacje o poniesionych na utrzymanie wydatkach. Dowody należy przedłożyć organowi, a nie jak czyni to skarżąca – Sądowi. Powinna też wskazać, czy korzystała z pomocy w ramach ustanowionych tzw. tarcz w związku z epidemią. Wyjaśnienia przede wszystkim wymaga kwestia własności nieruchomości będącej zabezpieczeniem hipotecznym należności, a twierdzeniem skarżącej, że mieszaka z mężem w wynajmowanym lokalu, zaś w oświadczeniu nie wykazała żadnej nieruchomości. Na s. 19 organ odwołując się do oświadczenia z dnia [...] r. wskazuje, że wynika z niego, iż skarżąca nie posiada nieruchomości, żadnych praw majątkowych. Z kolei na s. 24 zaskarżonej decyzji podnosi kwestię zabezpieczenia hipotecznego należności składkowych na nieruchomości w Świekatowie. Zagadnienie własności/współwłasności nieruchomości wymaga jednoznacznego wyjaśnienia. Ustalić zatem należy, czy nieruchomość ta nadal jest własnością/współwłasnością skarżącej, czy została zbyta, skoro nie zostaje przez stronę wykazywana. Jest to istotne z punktu oceny istnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Również wymaga wyjaśnienia przez skarżącą na piśmie sprzeczności między jej twierdzeniem o nieosiąganiu żadnego dochodu przez jej męża a wynikającą z dokumentacji medycznej informacją, że pacjent ma dolegliwości w pracy i wskazywał siebie jako rzemieślnika. Sąd dostrzega, że dnia [...] r. organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji skierował pismo do skarżącej zawiadamiające

o prawie wypowiedzenia się w sprawie. Pismo to zostało doręczone w trybie zastępczym. Z uwagi jednak na - jak już wyżej podano - długi okres między zebraniem pierwotnego materiału dowodowego, sprzecznościami co do własności/współwłasności nieruchomości (ewentualnego jej zbycia z obciążeniem hipotecznym), braki co do osiągania przez męża skarżącej dochodów - zachodzi konieczność zbadania tych kwestii przy czynnym udziale strony. Tym bardziej, że organ na s. 34 zaskarżonej decyzji stwierdza jednoznacznie o istnieniu możliwości spłaty zobowiązań w formie ratalnej. Dopatruje się zatem realnej nadwyżki przychodów nad uzasadnionymi wydatkami.

W konsekwencji - w ocenie tut. Sądu – przedwczesne byłoby przesądzanie obecnie, czy występuje w sprawie przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia, tj. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej męża możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Dla oceny wystąpienia tej przesłanki nie ma znaczenia, że Skarżąca naruszyła kilka lat temu przepisy u.s.u.s., poprzez nieuiszczenie składek i niepodejmowanie dostatecznych czynności, aby obowiązkom z tej ustawy sprostać. Zawsze bowiem powstanie zaległości z tytułu składek jest skutkiem niewywiązywania się w terminie z obowiązków ich opłacenia. Są to zdarzenia czasowo odległe, natomiast rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga uwzględnienia stanu majątkowego rodziny na dzień złożenia wniosku lub wydania decyzji (jeżeli zaszły zmiany między datą złożenia wniosku a wydaniem decyzji). Okoliczność przyczyn zaistniałego stanu rzeczy może być ewentualnie analizowana w ramach uznania administracyjnego, czyli w sytuacji, gdy organ stwierdza istnienie przesłanki, ale odmawia umorzenia. Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska, aby wymagać od osoby prowadzącej działalność gospodarczą (w tym przypadku zakład fryzjerski i oświadczeniu o wielogodzinnym dniu pracy) podejmowania dodatkowego zatrudnienia w celu rozwiązania problemów finansowych. Zdaniem Sądu, oceny sprawy należy dokonać w realiach w jakich skarżąca prowadzi działalność.

Sąd zatem nie przesądza przyszłego rozstrzygnięcia, lecz wyłącznie wskazuje, że ustalenie, czy występuje czy nie występuje przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie może być obecnie dokonane.

Sąd zwraca uwagę, że ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania - art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych oraz przepisy prawa materialnego - § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, poprzez przedwczesne uznanie, że przesłanka ta nie występuje.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że z kolei skarżąca ubiegająca się o umorzenie zaległości, zobowiązana jest wykazać, że przesłanki zostały spełnione składając stosowne dowody na poparcie swoich argumentów. Nie wystarczy powoływać się złą sytuację materialną oraz pełnienie roli jedynego żywiciela rodziny. To Skarżąca najlepiej zna swoją i członków rodziny sytuację materialną oraz zdrowotną i powinna ją rzetelnie - z zachowaniem jej aktualności - przedstawić organowi. Wobec tego, że sprawa wraca do organu, Skarżąca będzie miała możliwość ponownego, rzetelnego i aktualnego przedstawienia swojej i członków rodziny sytuacji, w tym zdrowotnej. Powinna stosować się do wezwań Organu i w wyznaczonym terminie skrupulatnie je wykonać. Brak współdziałania z organem, nie składanie dowodów będzie uprawniało do przyjęcia, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie występuje. Także uchylanie się od odbierania korespondencji będzie obciążać skarżącą. Skarżąca nie może przerzucać na organ dokonywania wszelkich ustaleń, skoro ubiega się o ulgę, która jest odstępstwem od wykonania obowiązków w zakresie ubezpieczenia. Jest zatem obowiązana przedłożyć dowody, zeznania, podać konkretne kwoty wydatków, a nie ogólniki na które się powołuje. Ciężaru dowodzenia istnienia przesłanek umorzenia nie może przerzucać na organ.

Jednocześnie Sąd zauważa, że nie ma uprawnienia do umorzenia zaległych składek, jak również nie może nakazać organowi udzielenia ulgi. Ponadto nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia (z § 3 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia, tj. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych), Zakład nie ma obowiązku ich umorzyć, jednakże obowiązany jest dokonać ustaleń sprawy w kontekście zasady swobodnej, a nie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego. Sąd obecnie nie przesądza o istnieniu przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia oraz o umorzeniu zaległości, lecz stwierdza, że upływ czasu między zebraniem materiału dowodowego a wydaniem zaskarżonej decyzji (poprzednie decyzje uchylone z przyczyn występujących po stronie organu) i nie wyjaśnienie sprzeczności co do własności nieruchomości oraz pracy męża skarżącej, wymaga uzupełnienia materiału dowodowego i argumentacji organu w uzasadnieniu decyzji. Wyłącznie z tych przyczyn (omówionych w pkt IV) decyzja została uchylona. Pozostałe zarzuty są nieuprawnione, co wyżej już wykazano.

V. Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a.