Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3668/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 36(4) ust. 1, 2 i 10, art. 36(5) ust. 2, art. 36(6) ust. 1 i 2, art. 36(8) ust. 9, 10 i 12
journal: Dz.U. 2016 poz 233
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2646/16 w sprawie ze skargi D. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjna II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 15-18 marca 2016 r. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. P. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 15-18 marca 2016 r. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 7 lipca 2017 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2646/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę D. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 15-18 marca 2016 r., z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA złożyła D. P., zaskarżając to orzeczenie w całości. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, za dwie instancje, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 141 § 4 oraz art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegającego na niedostrzeżeniu przez Sąd pierwszej instancji, że organ administracji naruszył:

- art. 7 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.) w związku z art. 368 ust. 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 233; powoływanej dalej jako: u.r.p.) poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy i dowolność rozstrzygnięcia,

- art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 368 u.r.p. poprzez brak wyczerpującego logicznie spójnego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji,

- art. 366 ust. 1 oraz art. 364 ust. 1 i art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez nieuchylenie uchwały stwierdzającej wynik negatywny, w sytuacji gdy praca egzaminacyjna sporządzona przez skarżącego odpowiadała kryteriom art. 364 ust. 1 i art. 365 ust. 2 u.r.p.

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów i twierdzeń skarżącego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w jej petitum.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter głównych zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, które sprowadzają się do zarzutu błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 7 w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 368 ust. 12 u.r.p. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy i dowolność rozstrzygnięcia, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 368 u.r.p. poprzez brak wyczerpującego logicznie spójnego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, art. 366 ust.1 oraz art. 364 ust.1 i art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez nieuchylenie uchwały stwierdzającej wynik negatywny, w sytuacji gdy praca egzaminacyjna sporządzona przez skarżącą odpowiadała kryteriom art. 364 ust. 1 i art. 365 ust. 2 u.r.p.

Podstawowym zagadnieniem prawnym, które znalazło się u podstaw zarzutów kasacyjnych z zakresu prawa materialnego i procesowego, było kwestionowanie prawidłowości przyjęcia przez Sąd I instancji, że niedostateczna ocena z części egzaminu, obejmującej zadanie z prawa administracyjnego była niezasadna, a poszczególne uchybienia pracy egzaminacyjnej nie powodowały jej wadliwości, a zatem praca skarżącej z kwestionowanej części egzaminu spełniała łącznie wszystkie kryteria ustawowe określone w art. 365 ust. 2 u.r.p.

Negatywny wynik egzaminu radcowskiego był konsekwencją uzyskania przez skarżącą oceny niedostatecznej z zadań z zakresu prawa administracyjnego.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów określonych w skardze kasacyjnej należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 364 ust. 2 u.r.p., egzamin radcowski składa się z pięciu części pisemnych, przy czym druga część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego lub rodzinnego, polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu. Czwarta część egzaminu radcowskiego obejmuje zaś rozwiązanie zadania z zakresu prawa administracyjnego, polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

W ramach oceny prac pisemnych, w tym pracy z zakresu prawa administracyjnego wprowadzono kryteria oceny, określone w art. 365 ust. 2 u.r.p., które wskazują, że przy ocenie zadań bierze się pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Powyższe kryteria oceny muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie któregokolwiek z nich świadczy o braku przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, które polega na świadczeniu pomocy prawnej, która ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana.

Z powyższego wynika, że ocenę pozytywną może uzyskać rozwiązanie zadania, które spełnia wszystkie kryteria określone w art. 365 ust. 2 u.r.p., czyli jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje zdający (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1962/14; wyrok NSA z 5 listopada 2019 r., II GSK 3497/17, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy dodać, że powyższy przepis nie zawiera odesłania do art. 364 ust. 10 u.r.p., stanowiącego, że oceny dokonywane są w pięciostopniowej skali ocen. W konsekwencji nie można przyjąć, że wskazane kryteria przypisane są dla każdej z poszczególnych ocen i twierdzić, że komisja egzaminacyjna ma możliwość wyboru każdego rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia wyniku egzaminu (por. sygn. akt II GSK 2586/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik ten powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej).

Wychodząc z założeń aksjologicznych ustawy o radcach prawnych, normującej ten zawód zaufania publicznego, niewątpliwie znacznie wyższą wartością, która powinna być braną pod uwagę w pierwszej kolejności przez komisję egzaminacyjną, jest wzgląd, aby wynik egzaminu radcowskiego odpowiadał poziomowi przygotowania prawniczego do wykonywania wspomnianego zawodu, nie zaś, co ma drugorzędne znaczenie, interesowi osoby przystępującej do tego egzaminu, zainteresowanej uzyskaniem wyniku pozytywnego. Trudno odmówić trafności stanowisku prezentowanemu w orzecznictwie, że postępowanie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego ma szczególny, swoisty charakter, i nie jest typowym postępowaniem administracyjnym. Celem tego postępowania jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć, jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane (zob. wyroki NSA z 13 lutego 2014 r.: sygn. akty II GSK 1929/12, II GSK 1835/12 oraz wyrok WSA w Warszawie z 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 225/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy dopełniły ciążących na nich z mocy ww. przepisów obowiązków. Niewątpliwie przeprowadziły ocenę pracy skarżącej kasacyjnie w sposób i trybie odpowiadającym przepisom prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uznał za całkowicie prawidłową argumentację Komisji II Stopnia w odniesieniu do wytkniętych uchybień pracy skarżącego z prawa administracyjnego.

Ponadto w żadnej mierze nie można się przychylić się do argumentacji autorki skargi kasacyjnej (powtarzającej w tym zakresie wywody skargi do WSA), że pomimo wytkniętych przez komisje egzaminacyjne błędów - sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a zatem zawsze uwzględni skargę i wyeliminuje z obrotu decyzję, jeżeli przemawiają za tym względy materialnoprawne lub formalne, niezależnie od tego, o co w skardze zostanie napisane i jakie zarzuty podniesiono. Egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania do samodzielnego i prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, a nie tylko ustaleniu, że sporządzona przez skarżącego na egzaminie skarga mogłaby mieć wpływ na uchylenie przez sąd zaskarżonych decyzji. Celem egzaminu jest bowiem sprawdzenie wiedzy egzaminowanego i jego przydatności do zawodu, w tym m.in. przez sprawdzenie umiejętności stosowania właściwych przepisów, umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2105/15; wyrok NSA z 5 listopada 2019 r., II GSK 3497/17, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym kontekście należy zauważyć, iż organ, a zanim Sąd I instancji trafnie uznali, że niedostateczna ocena z części egzaminu, obejmującej zadanie z prawa administracyjnego, została ustalona prawidłowo. D. P., zdając ten egzamin popełniła bowiem istotny błąd, ponieważ, co prawda zdecydowała o napisaniu skargi do sądu administracyjnego w sprawie będącej przedmiotem zadania, ale sformułowała tę skargę w sposób wskazujący, że nie zorientowała się co do najistotniejszych problemów postawionych w zadaniu.

Zarówno z uzasadnienia skargi kasacyjnej, jak i zarzutów skargi do WSA (które wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej) wynika, że jej Autorka kwestionując prawidłowość stanowiska organu administracji i Sądu I instancji kierowała się m.in. tym, aby sporządzona przez skarżącą skarga spełniała wszystkie wymagania formalne oraz zawierała prawidłowy wniosek o wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, a zatem jej sporządzenie zabezpieczało interesy strony. Zdaniem skarżącej, podniesione w projekcie skargi zarzuty były prawidłowe, wytykały bowiem organowi niektóre błędy w postępowaniu.

Przedstawiony pokrótce sposób dokonanej przez Autorki skargi kasacyjnej oceny pracy egzaminacyjnej D. P. (tj. skargi) świadczy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zdająca egzamin, niewłaściwie zdefiniowała problem występujący w zadaniu i zarazem cel tego zadania. Błędnie zaprezentowała pogląd o konieczności stwierdzenia nieważności decyzji w całości, w związku z zarzutem uznania sąsiada za stronę postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Komisja prawidłowo podkreśliła, że spełnienie przez skargę wymogów formalnych i zgłoszenie częściowo poprawnie wniosków procesowych, bez poprawnej identyfikacji zasadniczych problemów prawnych występujących w zadaniu i odniesienia się do nich poprzez właściwe sformułowanie zarzutów skargi i ich uzasadnienie, przesądza, że negatywne oceny egzaminatorów nie mogą być skutecznie zakwestionowane.

Trudno bowiem uznać (jak to zasadnie podkreśliła Komisja i WSA), że w zadaniu chodziło o konstrukcję skargi opartą na założeniu, że sąsiad mocodawców nie mógł być stroną postępowania przeprowadzonego przez organy orzekające w sprawie. Natomiast wniosek o wszczęcie postępowania, złożony do organu nadzoru budowlanego był jedynie impulsem dla tegoż organu do sprawdzenia z urzędu zgodności z prawem wzniesionego obiektu, pod kątem jego prawidłowego usytuowania na gruncie. Nie sposób więc nie zauważyć, że skarżąca dokonując analizy zadania egzaminacyjnego, błędnie przyjęła, że postępowanie zostało wszczęte w sprawie utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego, na podstawie przepisów zawartych w rozdziale szóstym Prawa budowlanego. W omawianym zadaniu chodzi zatem o inny problem procesowy, jak i materialnoprawny. W związku z tym podniesione przez kandydatkę na radcę prawnego zarzuty w projekcie skargi, aczkolwiek są drugorzędne i nie mogą równoważyć błędu, polegającego na wadliwie sformułowanym zarzucie naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

W tym miejscu należy ponownie podkreślić, iż określone w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych kryteria oceny zadań z części czwartej egzaminu radcowskiego należy interpretować z uwzględnieniem treści art. 364 ust. 1 tej ustawy, w którym sformułowano ogólne cele egzaminu radcowskiego. Ten egzamin polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby zdającej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania, m.in. z zakresu materialnego i procesowego prawa administracyjnego. Za wyraz dostatecznego wykazania się wiedzą z zakresu procedury administracyjnej nie można uznać napisania skargi do sądu administracyjnego w sposób jedynie formalnie poprawny, zapewniający jej rozpoznanie przez sąd, zawierając w tej skardze zarzuty nie dotykające istoty błędu popełnionego w zaskarżonej decyzji, dając tym samym dowód nieznajomości instytucji prawa budowlanego. Powyższe oznacza, że skarżąca nie dokonała interpretacji przepisów prawa i nie wykazała prawidłowego rozumienia przepisów regulujących przebieg postępowania. Podkreślić należy, iż należało przyznać rację Komisji, że brak prawidłowego wskazania na kwestie proceduralne jest błędem takiego rodzaju, który przesądza o ocenie niedostatecznej. Ponadto, ze względu na kompetencje sądu administracyjnego (art. 134 § 1 i 135 p.p.s.a.) obowiązek ochrony interesu strony spocznie wówczas na sądzie rozpatrującym skargę, nie wypełni go natomiast pełnomocnik reprezentujący skarżącego. Wskazane wyżej zarzuty skargi kasacyjnej nie są zatem usprawiedliwione.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należy zauważyć, że nie są usprawiedliwione zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego - art. 366 ust. 1 u.r.p. oraz unormowania dotyczącego uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), ponieważ wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie uchwały Komisji w sprawie wyniku egzaminu radcowskiego nie są podejmowane w oparciu o konstrukcję uznania administracyjnego.

Zdaniem NSA nie ma wątpliwości, że decyzję w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego należy zakwalifikować do grupy decyzji związanych. Decyzja określana jest, jako związana, gdy nie pozostawia organowi administracyjnemu "luzu decyzyjnego", jak określa się to w opisie wyboru konsekwencji prawnych normy prawa materialnego w decyzyjnym modelu stosowania prawa. Wprawdzie norma prawna może dopuszczać ograniczony luz decyzyjny, gdy organ dokonuje wyboru konsekwencji (z kilku przypadków, w granicach rozpiętości tzw. widełek), ale jest związany normatywnymi dyrektywami wyboru konsekwencji, co stanowi nadal postać decyzji związanej. (wyrok NSA z 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 319/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Korzystanie przez organ z tego ograniczonego luzu decyzyjnego, w tym m.in. dla ustalenia treści nieostrych sformułowań treści przepisów prawnych, co ma również miejsce na gruncie ustawy o radcach prawnych przy ustalaniu wyniku egzaminu, nie daje podstaw dla stwierdzenia, iż wydana w tym przedmiocie decyzja ma charakter rozstrzygnięcia według uznania administracyjnego.

W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku z 19 marca 2013 r. (sygn. akt II GSK 2333/11), w którym stwierdzono: "Podejmowane przez komisje egzaminacyjne do spraw wyniku egzaminu radcowskiego uchwały nie są podejmowane w oparciu o konstrukcję uznania administracyjnego. Zarówno Komisja Egzaminacyjna, decydując o wyniku egzaminu na podstawie art. 366 ust. 2 u.r.p., jak też rozpatrująca na zasadzie art. 368 ust. 9 i 10 u.r.p. odwołania od tych rozstrzygnięć Komisja II stopnia związane są przepisem art. 366 ust. 1 u.r.p., zgodnie z którym pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną" (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując, uchwała komisji egzaminacyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, o której mowa w art. 366 ust. 2 w zw. z art. 364 ust. 1 u.r.p. nie ma charakteru uznaniowego w rozumieniu konstrukcji uznania administracyjnego przyjmowanej w nauce i w orzecznictwie sądowym (zob. Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1992, s. 268-279).

Z zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sformułowania, iż "egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego który związany jest z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący" nie można uznać, że WSA poczynił konstatację o podejmowaniu kwestionowanej decyzji w oparciu o uznanie administracyjne. Kwestia ta nie wpływa więc na prawidłowość dokonanej w realiach niniejszej sprawy oceny Sądu I instancji, że rozstrzygnięcie podjęte przez organ administracji należy uznać za prawidłowe - zwłaszcza, że prawidłowa jest konstatacja WSA, iż Sąd nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy".

Z uwagi na powyższe, należy stwierdzić, że ocena pracy skarżącej z prawa administracyjnego została dokonana przez pryzmat wymagań określonych w art. 365 ust. 2 u.r.p. oraz art. 364 ust. 10 u.r.p. i została uzasadniona w sposób jasny i wyczerpujący. Należy podkreślić, że nie narusza ona zasad swobodnej oceny dowodów. Sąd I instancji zasadnie uznał, że Komisja Odwoławcza wykazała, że zaproponowane przez skarżącą sposoby rozwiązania spornych części egzaminu zawierają na tyle istotne uchybienia, że praca ta nie mogła być oceniona pozytywnie. W konsekwencji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena dokonana przez organ, a zaakceptowana przez Sąd I instancji, nie nosi znamion dowolności.

Za nieusprawiedliwione należy również uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. - art. 7 w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 368 ust. 12 u.r.p. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy i dowolność rozstrzygnięcia oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 368 u.r.p. poprzez brak wyczerpującego logicznie spójnego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji. W uzasadnieniu zarzuty te powiązano z zarzutami naruszenia art. 366 ust. 1 oraz art. 364 ust. 1 i art. 365 ust. 2 u.r.p. Według autorki skargi kasacyjnej do naruszenia tych przepisów doszło wskutek niezasadnego przyjęcia, że praca skarżącej z prawa administracyjnego nie zasługiwała na ocenę pozytywną oraz nierozważenia całokształtu materiału dowodowego, a także niewyjaśnienia przez Komisję Odwoławczą motywów podjętego rozstrzygnięcia.

Ustosunkowując się do tak postawionych zarzutów procesowych należy podkreślić, że w postępowaniu mającym na celu ustalenie wyniku egzaminu radcowskiego sprawdzane prace egzaminacyjne stanowią pełny materiał dowodowy, który oceniany jest przez egzaminatorów według zasady swobodnej oceny dowodów, ale przy zastosowaniu ściśle określonych kryteriów oceny w celu dokonania prawidłowych ustaleń (wystawienia ocen), będących podstawą rozstrzygnięcia (ustalenia wyniku egzaminu). Materiał dowodowy, na który składają się poszczególne zadania egzaminacyjne, jak i prace zaprezentowane w wykonaniu tych zadań, z założenia jest zatem materiałem dowodowym kompletnym i po oddaniu prac nie można go już uzupełniać (por. wyroki NSA z dnia: 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2351/14, 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2149/15).

Komisje egzaminacyjne – w sprawie skarżącej – opierając się na całokształcie tak zgromadzonego materiału dowodowego dokonały jego oceny. Nie przeczy temu przyjęcie przez skarżącego odmiennego stanowiska odnośnie poszczególnych błędów, jakie komisje egzaminacyjne wykazały wobec przyjętych przez niego rozwiązań zadań z zakresu prawa cywilnego i prawa administracyjnego.

Zatem zarzucane przepisy k.p.a. w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. dotyczące kwestii wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, jak i rozważenia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie mogły być naruszone, zarówno przez komisje egzaminacyjne, jak i Sąd I instancji. W sprawie został bowiem zebrany i poddany ocenie kompletny materiał dowodowy, jaką jest dokumentacja egzaminacyjna.

Nie został również naruszony art. 107 § 3 k.p.a., określający wymogi konstrukcyjne decyzji administracyjnej, z tego tylko powodu, że nie uwzględnia poglądów przedstawionych przez autora skargi kasacyjnej, który uważa, że powinien otrzymać ocenę pozytywną z zakresu prawa administracyjnego.

Należy podkreślić, że uchwała Komisji Odwoławczej zapadła po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Uzasadnienie przyjętego przez organ stanowiska wskazuje, że zostało ono przyjęte po rozważeniu zarówno pozytywnych, jak i negatywnych elementów pracy skarżącej, zaś waga i rodzaj mankamentów tej pracy zadecydowała o wystawieniu oceny negatywnej. To natomiast, że autorka skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu I instancji, który zaakceptował stanowisko komisji obu instancji, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 80 k.p.a.

Za nieusprawiedliwione należy uznać także zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. sformułowane w pkt 1 i 5 petitum skargi kasacyjnej.

W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sąd I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania art. 364 ust. 1 i art. 365 ust. 2 u.r.p.

Wbrew twierdzeniom autorki skargi kasacyjnej, Sąd I instancji wyczerpująco wyjaśnił, z jakich powodów uznał, że skarga strony na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia – nie zasługiwała na uwzględnienie. Natomiast zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania argumentów Sądu I instancji. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Dodatkowo NSA w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to aby z wywodów Sądu wynikało dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15; wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2336/16; wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2671/16; wyrok NSA z 4 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2983/16 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego w pkt 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 265), zasądzając od skarżącej kasacyjnie na rzecz organu reprezentowanego przez radcę prawnego, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji 480 zł za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz terminowe sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną.