Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1370/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy: article: art. 243 par. 1 art. 245 par. 3 art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 16 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2008 r., [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie -


UZASADNIENIE

Pismem datowanym na 24 kwietnia 2008 r. K. C. – Skarżący w niniejszej sprawie – wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] marca 2008 r.

W dniu 20 czerwca 2008 r. Skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, precyzując w dalszej części wniosku, iż wnosi o zwolnienie od wpisu sądowego.

W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, iż nie stać go na poniesienie kosztów sądowych bez znacznego uszczerbku finansowego. Wyjaśnił, że został wezwany do uiszczenia wpisów sądowych w kilku sprawach na łączną kwotę 1400 zł. Do tej pory uiścił już 600 zł na poczet innych spraw, które mają być rozpoznane, przy czym kolejne sprawy dotyczące jego skarg na postanowienia i decyzje organów podatkowych czekają na przekazanie do Sądu. Skarżący wskazał, iż nie ma możliwości poniesienia ciążących na nim kosztów sądowych, dlatego też wnosi o zwolnienie od wpisu w przedmiotowej sprawie, albo przynajmniej o rozłożenie wpłaty wpisu na raty po 100 zł miesięcznie.

Z oświadczeń złożonych przez Skarżącego wynika, iż nie pozostaje on z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada majątku nieruchomego, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] euro. Uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się sam i uzyskiwany dochód w całości pokrywa koszty zamieszkania, wyżywienia, dojazdu do pracy i nie daje możliwości uzyskania żadnych oszczędności.

Jednocześnie Skarżący zauważył, iż w przedmiotowej sprawie błędnie ustalono wpis sądowy w kwocie 500 zł. W związku powyższym wniósł zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł.

Zarządzeniem z 24 czerwca 2008 r. powyższe zażalenie zostało uwzględnione i Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł.

W dniu 25 lipca 2008 r. skarżący uiścił wpis sądowy.

Mając tak przedstawiony stan faktyczny Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

We wniesionym w terminie sprzeciwie Skarżący zarzucił postanowieniu Referendarza brak uwzględnienia tego, iż został wezwany do uiszczenia wielu wpisów od skarg złożonych do Sądu, których łączna kwota przekroczyła 3 tys. zł. Zaś kolejne sprawy czekają na przekazanie do Sądu przez Dyrektora Izby Skarbowej co wiązać będzie się z wezwaniem do uiszczenia kolejnych wpisów sądowych. Skarżący nadmienił, że skoro łączna kwota wpisów przekroczy kilka tysięcy złotych, to uiszczenie ich będzie uszczerbkiem dla jego koniecznego utrzymania. Skarżący podniósł też, że mimo iż miesięcznie ma wolne środki w kwocie tysiąca złotych, to łączna suma wpisów wielokrotnie tę kwotę przekracza.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jest zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w przypadku częściowego zwolnienia z kosztów sądowych, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Zaznaczyć należy, że celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta stanowi wyjątek od zasady, że to strona ponosi koszty sądowe.

Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony wysokość środków, którymi ona dysponuje.

Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania, tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, str. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający - tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).

Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę (oświadczenie i dokumenty nadesłane do spraw: sygn. akt III SA/Wa 1072-1075/08, III SA/Wa 1181-1182, III SA/Wa 1414/08) wynika, iż prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ruchomego ani oszczędności. Uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto (średnie dochody netto z 3 miesięcy wynoszą [...] zł.). Przy czym Skarżący oświadczył, że ponosi wydatki na żywność, ubrania, środki czystości, leki, wizyty u lekarzy, dojazdy itp., których nie jest w stanie udokumentować (w wysokości 2.000 zł). Udokumentował natomiast miesięczne wydatki za telefon, gaz, energię elektryczną, które łącznie wynoszą ok. 250 zł.

W przedmiotowej sprawie zważyć należy, że jedynym kosztem na obecnym etapie postępowania sądowego, który Skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz złożonych informacji dotyczących sytuacji finansowej Sąd stwierdza, że przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do zwolnienia od kosztów sądowych nie mają zastosowania w odniesieniu do Skarżącego. Zauważyć bowiem należy, iż Skarżący dysponuje miesięcznie kwotą w wysokości ok. [...] zł. Kwota ta pozostaje do dyspozycji jednej osoby i przeznaczona jest wyłącznie na utrzymanie Skarżącego. Po odliczeniu od tej kwoty miesięcznych wydatków ponoszonych przez Skarżącego w wysokości [...] zł, Skarżący dysponuje wolnymi środkami w wysokości ok. 1.000 zł miesięcznie.

Zdaniem Sądu Skarżący jest w stanie ponieść koszt wpisu sądowego w kwocie 200 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego zwłaszcza w świetle tego, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że Skarżący uzyskuje stałe dochody ze stosunku pracy, prowadzi działalność gospodarczą, a ponadto uiścił 200 zł wpisu w niniejszej sprawie. Tylko te ustalenia powodują, że nie można uznać, że Skarżący może być częściowo zwolniony z kosztów sądowych. Podnieść należy, że prawo pomocy, jest "prawem ubogich", ma być stosowane w wyjątkowych sytuacjach, które są uzasadnione trudną sytuacją materialną, w której znalazła się strona.

Skarżący nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a argument, iż z kwoty tysiąca złotych nie może pokryć wszystkich wpisów sądowych, do których uiszczenia został wezwany nie znajduje uzasadnienia, gdyż w niniejszej sprawie wygospodarował kwotę 200 zł i uiścił ją tytułem wpisu od skargi.

Podsumowując podkreślić należy, że rozpatrując wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd nie uwzględnia dochodów oraz wydatków strony w skali miesiąca. Sąd ma na względzie ogólną sytuację materialną strony i w świetle tego sytuacja Skarżącego nie daje podstaw do uznania, że można dokonać odstępstwa od zasady, że to strona ponosi koszty sądowe i przyznać jej prawo, które ze swojej natury należne jest ubogim.

Odnosząc się z kolei do wniosku Skarżącego o rozłożenie wpłaty wpisów na raty po 100 zł miesięcznie, wyjaśnić należy, iż postępowanie w przedmiocie prawa pomocy nie przewiduje takiej możliwości. Kwestię rozłożenia na raty, ale tylko w odniesieniu do nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz.U. Nr 221, poz. 2194).

W świetle powyżej ustalonej sytuacji majątkowej Skarżącego, zdaniem Sądu, Skarżący nie wykazał, że zapłacenie kwoty 200 zł może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego, wobec czego Sąd na podstawie art. 243 § 1 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.