Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3734/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-10 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zmieniono postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Gajewski, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. postanawia - zmienić zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego z 8 lutego 2017 r., w ten sposób, że przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sadowych -


UZASADNIENIE

Skarżący – A. P., reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu poniesienie kosztów w jakimkolwiek zakresie. Wyjaśnił, że działania prokuratury i organów skarbowych doprowadziły do tego, że na jego majątku ustanowiono hipotekę przymusową, a dochody rodziny spadły do poziomu, w którym z trudem reguluje ona stałe wydatki i zobowiązania. Skarżący wskazał również, że poza wpisem w niniejszej sprawie ciążą na nim również wpisy dotyczące innych spraw w podatku dochodowym i podatku VAT. Argumentował, że jest ofiarą przestępców i organów skarbowych, które od niego postanowiły ściągnąć wyłudzone podatki.

Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Jest właścicielem mieszkania o pow. 42 m² oraz działek rolnych (małżeńska wspólność). Na wszystkich składnikach majątku ustanowiono hipotekę przymusową. Skarżący posiada oszczędności w wysokości 2.000 zł. Jedyny dochód rodziny stanowi dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego w wysokości 2.500 zł.

Miesięczne zobowiązana rodziny to: 580 zł – opłaty za mieszkanie, 200 zł – prąd i gaz, 300 zł – przedszkole, 300 zł – szkoła, 140 zł – polisy, 200 zł – zajęcia dodatkowe dzieci, 200 zł – rachunki telefoniczne, 180 zł – spłata pożyczki, ok. 1.500 zł wyżywienie i podstawowe potrzeby.

Do wniosku Skarżący załączył zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego dotyczące E.Sp. z o.o., postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym oraz tytuły wykonawcze.

Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano skarżącego do: nadesłania zeznań podatkowych skarżącego oraz jego żony za 2015 r., wskazania i udokumentowania wysokości przychodów (dochodów i kosztów) uzyskanych przez żonę skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2016 r., wskazania i udokumentowani wysokości dochodów uzyskach przez skarżącego w 2016 r. oraz wyjaśnienia, od kiedy skarżący nie uzyskuje dochodów, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego i jego żony za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia miesięcznych niezbędnych wydatków rodziny skarżącego (w tym na wyżywienie, utrzymanie domu/mieszkania, opłaty za media, wynagrodzenie pełnomocnika, kredyty i pożyczki, leczenie i inne niezbędne) wraz ze wskazaniem źródła pokrycia tych wydatków (zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków) a także wyjaśnienia z jakich źródeł dochodów pokrywają różnicę pomiędzy wykazanymi dochodami i wydatkami (która zgodnie z wnioskiem wynosi 1.600 zł).

W odpowiedzi nadesłano zeznania podatkowe skarżącego i jego żony za 2015 r., oświadczenie księgowego dotyczące dochodów żony skarżącego za 2016 r., wydruk z podatkowej księgi przychodów) i rozchodów, PIT-11 za 2016 r., wyciągi z rachunków bankowych.

Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że z dokumentów tych wynika, że średnia miesięczna wysokość dochodów netto skarżącego w 2016 r. wyniosła 2.658,07 zł, a jego żony 1.441,21 zł. Od 20 grudnia 2016 r. Skarżący nie uzyskuje dochodów w związku z zajęciem rachunku bankowego E.Sp. z o.o.

Postanowieniem z 8 lutego 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W ustawowym terminie Skarżący złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu zwróciła uwagę, iż dochód małżonki wynosi 1.441, 21 zł. Stwierdził, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych we wszystkich zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach. Dodatkowo dołączył odpis decyzji Prezydenta W. z dnia 14 lutego 2017 r,. z której wynika, iż z dniem 14 lutego 2017 r. jest osobą bezrobotną i odmówiono mu prawa do zasiłku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 260 § 1 i § 2 "P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu do zarządzenia lub postanowienie referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej.

Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że Skarżący spełniał przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana przede wszystkim wobec osób bez źródeł stałego dochodu i bez majątku tj. takich, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadają środki tak niewielkie, że nie starczają one na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Mając na uwadze złożone wyjaśnienia stwierdzić należy, że w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak wynika z akt sprawy Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ponadto

małżonka skarżącego uzyskuje niewielkie dochody w wysokości 1441,21 zł. Wobec skarżącego prowadzone jest również postępowanie egzekucyjne oraz ustanowionio hipoteki przymusowe na posiadanym lokalu mieszkalnych oraz dwóch nieruchomościach gruntowych.

Opisana sytuacja uzasadnia wniosek, że Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania , bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.

Z tych względów Sąd stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzi przesłanka przyznania prawa pomocy określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a. oraz 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.