Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 428/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 256 ust. 1, art. 89 ust. 2, art. 24, art. 26.
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia WSA (del.) Izabella Janson Protokolant Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. Ć. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 691/18 w sprawie ze skargi K. Ć. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 grudnia 2017 r., nr Sp.173.2017 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 września 2018 r., oddalił skargę K. Ć. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 grudnia 2017 r., w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

skarżący w dniu 16 stycznia 2017 r. wniósł sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP z 1 grudnia 2015 r., opublikowanej w dniu 31 października 2016 r. w WUP nr 10/16 o udzieleniu patentu nr [...] na wynalazek pt.: "U." udzielonego na rzecz Z. M. i R. N.-M. z pierwszeństwem od 29 maja 2013 r. Jako podstawę żądania skarżący podał art. 24 i art. 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U, z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm., dalej: p.w.p.) podnosząc, że udzielenie spornego patentu nastąpiło z naruszeniem powołanych przepisów, gdyż przedmiotowy wynalazek nie posiadał poziomu wynalazczego w dniu zgłoszenia do ochrony.

Objętą skargą decyzją organ oddalił wniosek o unieważnienie spornego patentu.

Kolegium stwierdziło, że przedłożone przez wnioskodawcę materiały dowodowe nie dowodziły braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku. Materiały obejmujące opis patentowe [...] oraz [...], nie ujawniały cech zastrzeganych w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu jako: "(na podłożu) o granulacji kruszywa od 0 do 31,5 mm, lub wykonanym z mieszaniny, na którą składa się piasek, oraz naturalne żwirowe lub łamane kruszywo, o granulacji kruszywa od 10 do 20 mm, ułożone są podkładki wykonane z tworzywa, a na podkładkach ułożone są kanały powietrzne wymiany ciepła w postaci zespołu równoległych połówek rur, wykonane poprzez cięcie wzdłuż osi podłużnej rur litych albo korugowanych albo spiralnie zwijanych, przy czym połówki rur są szczelnie wsunięte z jednej strony do otworów wyciętych w kolektorze zbierającym, a z drugiej strony do otworów wyciętych w kolektorze rozdzielającym, ponadto kolektor zbierający z jednej strony zakończony jest zaślepką,... natomiast kolektor rozdzielający z jednej strony zakończony jest zaślepką". Nie wskazywały także jak przeciętny fachowiec mógłby dojść do rozwiązania o takich cechach bez wkładu myśli twórczej.

W ocenie organu główna różnica między rozwiązaniem spornym i rozwiązaniem przeciwstawionym [...] polegała na zastosowaniu układu kanałów powietrznych wymiany ciepła w postaci zespołu równoległych połówek rur wspartych na ciągłych podkładkach, przy czym te połówki rur są szczelnie wsunięte z jednej strony do otworów wyciętych w kolektorze zbierającym, a z drugiej strony do otworów wyciętych w kolektorze rozdzielającym, zamiast jednego kanału cyrkulacyjnego, ograniczonego od góry nośną płytą, wspartą na siatce za pomocą punktowych elementów dystansowych. Organ wskazał, że wbrew twierdzeniu wnoszącego sprzeciw, sporne rozwiązanie funkcjonalnie nie odpowiadało falistej płycie nośnej ograniczającej od góry główny kanał cyrkulacyjny wymiennika i rozwiązania tego nie można uznać za oczywiste w świetle patentu [...].

W ocenie Urzędu opis patentowy [...] dotyczył jedynie konstrukcji kolektora powietrza procesowego (zwanego w rozwiązaniu spornym kolektorem zbierającym), a więc nie dotyczył żadnej z cech znamiennych spornego rozwiązania i nie był przydatny dla oceny zdolności patentowej spornego wynalazku.

Organ nie rozpatrzył materiałów przedłożonych przez skarżącego wraz z pismem z dnia 30 sierpnia 2017 r., wskazując na termin z art. 246 ust.1 p.w.p. i stwierdzając, że termin ten upłynął 30 kwietnia 2017 r. wobec opublikowania 31 października 2016 r. informacji o udzieleniu spornego patentu w Wiadomościach Urzędu Patentowego.

Oceniając materiały nadesłane przez uprawnionych organ stwierdził, że nie dotyczyły one oceny zdolności patentowej spornego rozwiązania.

Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję stwierdził na wstępie, że organ słusznie uznał, iż art. 246 ust.1 p.w.p. daje prawo do złożenia umotywowanego sprzeciwu wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu, ale w ciągu 6 miesięcy od daty opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o jego udzieleniu. W tej sprawie termin 6 miesięcy od daty 31 października 2016 r. opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu spornego patentu upłynął 30 kwietnia 2017 r. Oznaczało to, że materiały nadesłane przez wnioskodawcę przy piśmie z 30 sierpnia 2017 r. nie mogły być uwzględnione.

W ocenie Sądu I instancji organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy przedstawiony przez wnioskodawcę w sprzeciwie domagającym się unieważnienia spornego patentu przed Urzędem Patentowym.

Wskazał, przywołując treść zastrzeżeń patentu, że skoro nie występowały w nich pojęcia wymagające interpretacji, to organ nie miał powodu do wykorzystania opisu dla interpretacji zastrzeżeń w sposób zawężający, ale dodatkowo przedstawił w zaskarżonej decyzji ilustrację przykładu wykonania spornego wynalazku, jako służącą do interpretacji zastrzeżeń, zgodnie z art. 63 ust.2 p.w.p. Oznaczało to wyjaśnienie podstawy zastosowania łącznej oceny zastrzeżenia niezależnego i rysunku oraz dokonania jego interpretacji w sposób przedstawiony w zaskarżonej decyzji, czyli, przy pominięciu cech korzystnych.

W konsekwencji tej interpretacji organ, zdaniem Sądu I instancji, prawidłowo ocenił, że przeciwstawione spornemu patentowi przez wnioskodawcę materiały dowodowe w postaci dwóch rozwiązań: opisu patentowego [...] oraz [...], nie ujawniały cech zastrzeganych w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu, zatem nie dowodziły braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku.

W ocenie Sądu I instancji organ słusznie zauważył, że w wymienniku według spornego patentu ma miejsce zastosowanie układu kanałów powietrznych wymiany ciepła w postaci zespołu równoległych połówek rur wspartych na ciągłych podkładkach, przy czym te połówki rur są szczelnie wsunięte z jednej strony do otworów wyciętych w kolektorze zbierającym, a z drugiej strony do otworów wyciętych w kolektorze rozdzielającym, zamiast jednego kanału cyrkulacyjnego, ograniczonego od góry nośną płytą, wspartą na siatce za pomocą punktowych elementów dystansowych - zastosowanego w wymiennikach według patentów przeciwstawionych [...] i [...]. Odmienności te potwierdzały rysunki.

Zdaniem Sądu, prawidłowa była ocena, że przedłożone materiały nie wskazywały także jak przeciętny fachowiec mógłby dojść do rozwiązania, o takich cechach jak sporny patent, bez wkładu myśli twórczej. Sąd zauważył w tym zakresie, że skarżący nie przedstawił takich dwóch rozwiązań, które zawierałyby łącznie wszystkie cechy zastrzegane w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu. Nie złożył również wraz z sprzeciwem żadnych materiałów stanowiących o tym, że cechy nieujawnione w opisach patentów [...] i [...] były cechami ogólnie znanymi z ogólnej wiedzy technicznej.

W ocenie WSA porównanie spornego patentu z patentem [...] wskazuje, że zasadnicza różnica między rozwiązaniem spornym i rozwiązaniem przeciwstawionym polegało na zastosowaniu układu kanałów powietrznych wymiany ciepła w postaci zespołu równoległych połówek rur wspartych na ciągłych podkładkach, przy czym te połówki rur są szczelnie wsunięte z jednej strony do otworów wyciętych w kolektorze zbierającym, a z drugiej strony do otworów wyciętych w kolektorze rozdzielającym, zamiast jednego kanału cyrkulacyjnego, ograniczonego od góry nośną płytą, wspartą na siatce za pomocą punktowych elementów dystansowych. Rozwiązanie sporne, wbrew twierdzeniu skarżącego, funkcjonalnie nie odpowiada zatem falistej płycie nośnej ograniczającej od góry główny kanał cyrkulacyjny wymiennika i rozwiązania tego nie można było, zdaniem Sądu, uznać za oczywiste w świetle patentu [...].

Sąd za również prawidłową uznał ocenę, że drugi z przeciwstawionych patentów - [...] dotyczył jedynie konstrukcji kolektora powietrza procesowego (nazwanego w spornym rozwiązaniu kolektorem zbierającym), a zatem nie dotyczył żadnej z cech znamiennych spornego rozwiązania i nie był przydatny dla oceny zdolności patentowej spornego wynalazku. Potwierdzała to przedstawiona w zaskarżonej decyzji ilustracja tego rozwiązania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego - art. 24 i 26 p.w.p., Sąd stwierdził, że subsumpcja norm prawa materialnego została dokonana prawidłowo w ustalony i bez zastrzeżeń ocenionym materiale dowodowym. Badając poziom wynalazczy, organ ustalił stan techniki najbliższy do rozpatrywanego wynalazku w oparciu o przeciwstawione dowody.

W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

K. Ć., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy :

1) art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu naruszenia z art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 4 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., a także art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez pominięcie okoliczności naruszenia art. 8 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. - w zakresie dokonanej przez Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji, poprzez zaaprobowanie przez WSA uchybień organu wyrażających się w:

- braku wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p.), co przejawiło się w szczególności w pominięciu istotnych okoliczności dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- dokonaniu oceny zgromadzonych w sprawie dowodów przedstawionych w sprawie w sposób sprzeczny z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., poprzez niezastosowanie zalecanej i utrwalonej metodologii oceny przesłanki braku nieoczywistości, a także do naruszenia zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a., co mogło doprowadzić organ do błędnych ustaleń i mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- sporządzaniu uzasadnienia decyzji, ujawniającej motywy którymi kierował się organ w zakresie wydawanego rozstrzygnięcia w sposób sprzeczny z dyrektywą wynikającą z art. 107 § 4 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., a tym samym naruszenia zasad wyrażonych w art. 8 i art. 11 k.p.a.;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe sformułowanie uzasadnienia wyroku;

II. przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w zawiązku z art. 24 i 26 p.w.p., polegające na uznaniu i wyrażeniu w uzasadnieniu skażonego wyroku oceny prawnej, w świetle której dla zbadania oceny niespełnienia przesłanki nieoczywistości opatentowanego wynalazku w postępowaniu o unieważnienie tego patentu nie jest wymagane sięganie do opisu spornego wynalazku.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Jak słusznie akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania.

W grupie przepisów postępowania, wskazanych w skardze kasacyjnej, najdalej idącym zarzutem jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., który to zarzut skarżący kasacyjnie uzasadnia jako: "niezgodne z przepisami prawa odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutu podniesionego w skardze w zakresie zastosowania niewłaściwej metodologii przez Organ w skarżonej sprawie".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14).

Natomiast odnosząc się do zarzutów dotyczących zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niezgodnego z przepisami prawa "odniesienia się do zarzutu podniesionego w skardze w zakresie zastosowania niewłaściwej metodologii przez Organ w skarżonej sprawie", to stwierdzić trzeba, iż zarzuty w tym zakresie nie mogły odnieść spodziewanego skutku, skoro Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku (s. 15) po pierwsze odniósł się do tego zarzutu skargi, po drugie niewadliwie za UP RP uznał, iż: "Odnośnie zastosowanej metodyki organ wyraźnie wskazał na sposób uwzględnienia stanu techniki przyjęty w praktyce i orzecznictwie polskiego i innych urzędów patentowych polegający na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu (lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter agregatu kilku rozwiązań cząstkowych) i rozpatrywaniu nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do tego dokumentu (lub tych dokumentów), który dopuszcza się zastosowanie dwóch dokumentów przy ocenie nieoczywistości każdego rozwiązania cząstkowego w przypadku prostego zastąpienia znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami. Zaznaczył, że analizując poszczególne materiały korzystał z "wypracowanej przez orzecznictwo polskie i europejskie zasady możliwie szerokiej interpretacji treści zastrzeżeń w świetle całego opisu patentowego przy ocenie nowości i poziomu wynalazczego uznając, że nie ma powodu do wykorzystania opisu dla interpretacji zastrzeżeń w sposób zawężający, gdyż nie występuje w nich kwestia pojęć, które wymagają interpretacji, (patrz T 607/93 str.71, Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego Cz. I Zdolność patentowa, wyd. U, PIRP materiały i studia 12, Warszawa 2004 (3)". Metodyka w tym zakresie została przez Kolegium Orzekające powołana i ocena na jej podstawie została dokonana, i nie ma co do tego wątpliwości. Zarzuty skargi, co do nie zastosowania metodyki są zatem nietrafne, skoro sama metodyka nie stanowi podstawy unieważnienia patentu." Zatem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., który to przepis jest przepisem wynikowym (sąd administracyjny oddala skargę w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części), nie znajduje w analizowanej sprawie uzasadnienia.

Pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji, pomieszczone w skardze kasacyjnej koncentrują się na zarzutach naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia przez organ patentowy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 4 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., "a także art. 8 i art.11 k.p.a." Sposób ich sformułowania i uargumentowania powoduje, iż trzeba je rozpatrywać łącznie z zarzutami naruszenia prawa materialnego. Najpierw wskazać trzeba na specyfikę postępowania spornego i różnice w zakresie prowadzenia postępowania spornego w stosunku do postępowania zgłoszeniowego oraz na kwestię ciężaru dowodu w tych postępowaniach Zaakcentować trzeba, że postępowanie sporne wszczęte sprzeciwem (podobnie jak wszczęte wnioskiem o unieważnienie prawa) ma charakter postępowania kontradyktoryjnego, co oznacza, że to na stronach postępowania, tj. na wnoszącym sprzeciw i na uprawnionym spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda z nich wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze w tym postępowaniu Urząd Patentowy RP ma obowiązek przede wszystkim wyczerpująco rozpatrzeć i ocenić materiał dowodowy przedstawiony przez strony, a zwłaszcza przez wnioskodawcę, który w sprzeciwie (a także we wniosku o unieważnienie prawa), przedstawia wnioski dowodowe i zobowiązany jest do wykazania zasadności zgłoszonych podstaw unieważnienia (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1306/17). Rolą organu, tj. UP RP, w tych postępowaniach jest ustalenie stanu faktycznego na podstawie dowodów przedłożonych przez strony, w szczególności zaś dowodów przedłożonych przez wnioskodawcę wnioskującego o unieważnienie patentu (por. wyroki NSA: z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2077/11; z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 76/11; por. też: wyrok NSA z dnia 1 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 901/19). "W postępowaniu spornym przed UP RP ograniczenia doznają zasady określone w KPA, a zwłaszcza zasada prawdy obiektywnej, zasada oficjalności, czy też zasada czuwania przez organ administracji nad interesem strony postępowania. Nie oznacza to jednak, że te zasady nie obowiązują, jednakże ulegają znaczącej modyfikacji. Z tej przyczyny w art. 256 ust. 1 Pr.WłPrzem przyjęta została w odniesieniu do postępowania spornego zasada odpowiedniego stosowania przepisów KPA, nie zaś zasada stosowania tychże przepisów wprost." (tak: A.Szewc/J. Sieńczyło-Chlabicz [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Wydawn. C.H. Beck, Warszawa 2020, s. 1237 oraz wskazana tam literatura i orzecznictwo). Zatem wskazać trzeba, iż w ramach postępowania spornego, wywołanego sprzeciwem, organ nie bada raz jeszcze spełnienia wszystkich przesłanek zdolności patentowej, nie powiela postępowania zgłoszeniowego, ale rozpoznaje zarzuty dotyczące konkretnych aspektów wadliwości patentu wskazane przez wnioskodawcę i dostarczone przez strony, a zawłaszcza wnioskodawcę dowody (tak: A. Michalak: [ w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Warszawa 2016; wyroki NSA: z 20 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2259/11, z 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 746/09, z 20 września 2017 r., sygn.. akt II GSK 3395/15, z 1 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 901/19).

Na marginesie zaakcentować trzeba, iż także nie ma przeszkód, by postępowanie w sprawie unieważnienia tego samego patentu toczyło się kilkukrotnie, nawet z wniosku tej samej osoby, gdy podstawą unieważnienia są różne okoliczności, a patent nie został unieważniony w całości w wyniku wcześniej złożonego wniosku (lub sprzeciwu). Podstawa unieważnienia mogą być zarówno okoliczności i dowody, które były podnoszone w postępowaniu zgłoszeniowym lub postępowaniu sprzeciwowym, jak i zupełnie nowe okoliczności i dowody. (tak: A. Kostański/G.Jyż [w:] Prawo własności przemysłowej, Komentarz, Wydawn. C.H.Beck, Warszawa 2020, s. 423 i nast. oraz wskazana tam literatura i orzecznictwo).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, iż zasadnie Sąd I instancji (w ślad za organem) przyjął, iż poziom wynalazczy w analizowanej sprawie badać powinien organ w oparciu o dowody przedstawione przez wnioskodawcę. Niewadliwie Sąd I instancji uznał, iż: "organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy przedstawiony przez wnioskodawcę w sprzeciwie domagającym się unieważnienia spornego patentu przed UP. Autor skargi nie wykazał, by wskazane naruszenia w istotny sposób wpłynęły na ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i doprowadziły organ do nieuprawnionych, czy też błędnych wniosków. Podniesione w tym zakresie zarzuty sprowadzają się do nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego i ustalenia stanu faktycznego sprawy, jego oceny, oraz wadliwego uzasadnienia. Tymczasem fakt, że w ramach swobodnej oceny twierdzeń i dowodów stron postępowania (art. 80 k.p.a.) organ nie podzielił stanowiska skarżącego, nie może świadczyć o zarzucanej przez stronę dowolności oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Organ uwzględnił całość okoliczności stanu faktycznego sprawy, jak i oparł się na materiale prawidłowo dostarczonym przez wnioskodawcę i uprawnionego, dokonując jego wszechstronnej oceny (art. 77 § 1 k.p.a). Ponadto należy uznać, że stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, Urząd Patentowy uzasadnił w sposób wymagany przez art. 107 § 3 k.p.a." (s. 14-15 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Nadto Sąd I instancji wskazał na zakres przedmiotowy patentu, który został określony w zastrzeżeniach patentowych. WSA zgodził się z analizą tych zastrzeżeń dokonaną przez organ, uznając iż w konsekwencji tej interpretacji: "Kolegium Orzekające prawidłowo oceniło, że przeciwstawione spornemu patentowi przez wnioskodawcę materiały dowodowe w postaci dwóch rozwiązań: opisu patentowego [...] oraz [...] nie ujawniają cech zastrzeganych w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu, zatem nie dowodzą braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku. Urząd w zaskarżonej decyzji podał i ocenił całość opisów tych patentów (...), przedstawiając także ilustracje przeciwstawionych wynalazków. Dokonał, zgodnie z art. 80 k.p.a. oceny tego materiału uznając za błędny pogląd skarżącego co do tego, by przeciwstawione opisy wynalazków ujawniały kanały powietrzne, które zostały zastosowane w wymienniku według spornego patentu. Słusznie zauważył, że w wymienniku według spornego patentu ma miejsce zastosowanie układu kanałów powietrznych wymiany ciepła w postaci zespołu równoległych połówek rur wspartych na ciągłych podkładkach, przy czym te połówki rur są szczelnie wsunięte z jednej strony do otworów wyciętych w kolektorze zbierającym, a z drugiej strony do otworów wyciętych w kolektorze rozdzielającym, zamiast jednego kanału cyrkulacyjnego, ograniczonego od góry nośną płytą, wspartą na siatce za pomocą punktowych elementów dystansowych - zastosowanego w wymiennikach według patentów przeciwstawionych (...). Odmienności te potwierdzają rysunki." (s. 17-18 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że organ prawidłowo ocenił, iż przedłożone materiały nie wskazują także jak przeciętny fachowiec mógłby dość do rozwiązania, o takich cechach jak sporny patent, bez wkładu myśli twórczej. "Kolegium dokonało bowiem logicznej i przekonywującej oceny, że wykazanie możliwości dojścia przez przeciętnego fachowca do rozwiązania o takich cechach jak sporny patent - bez wkładu myśli twórczej – wymagało przedstawienia dwóch rozwiązań zawierających łącznie wszystkie cechy zastrzegane w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu. Takich dwóch rozwiązań skarżący nie przedłożył, ani nie złożył wraz z sprzeciwem żadnych materiałów stanowiących o tym, że cechy nieujawnione w opisach patentów (...) są, jak twierdzi w skardze, cechami ogólnie znanymi z ogólnej wiedzy technicznej." (s. 18 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA)

Porównanie, dokonane przez organ, a zaakceptowane przez Sąd I instancji wskazuje, że "zasadnicza różnica między rozwiązaniem spornym i rozwiązaniem przeciwstawionym z patentu [...] polega na zastosowaniu układu kanałów powietrznych wymiany ciepła w postaci zespołu równoległych połówek rur wspartych na ciągłych podkładkach, przy czym te połówki rur są szczelnie wsunięte z jednej strony do otworów wyciętych w kolektorze zbierającym, a z drugiej strony do otworów wyciętych w kolektorze rozdzielającym, zamiast jednego kanału cyrkulacyjnego, ograniczonego od góry nośną płytą, wspartą na siatce za pomocą punktowych elementów dystansowych. Rozwiązanie sporne, wbrew twierdzeniu skarżącego, funkcjonalnie nie odpowiada zatem falistej płycie nośnej ograniczającej od góry główny kanał cyrkulacyjny wymiennika i rozwiązania tego nie można uznać za oczywiste w świetle patentu [...]." (s. 19 uzasadnienia wyroku WSA). Niewadliwie także Sąd I instancji jako prawidłową przyjął ocenę dokonaną przez UP RP wobec drugiego z przeciwstawionych patentów, tj. [...], uznając, iż "dotyczy jedynie konstrukcji kolektora powietrza procesowego (nazwanego w spornym rozwiązaniu kolektorem zbierającym), a zatem nie dotyczy żadnej z cech znamiennych spornego rozwiązania i nie jest przydatny dla oceny zdolności patentowej spornego wynalazku. Potwierdza to przedstawiona w zaskarżonej decyzji ilustracja tego rozwiązania. Innymi słowy, wbrew zarzutom skargi, Kolegium Orzekające w zaskarżonej decyzji uwzględniło całość podlegających ocenie materiałów dowodowych: opisów przeciwstawionych patentów (...), ich ilustracji oraz prawidłowo oceniło pozostałe materiały. Skarżący nie powołał się na jakąkolwiek literaturę fachową mogącą potwierdzić, by cechy nieujawnione w opisach patentów przeciwstawionych były cechami ogólnie znanymi, pochodzącymi z ogólnej wiedzy technicznej. Tak postawiony zarzut jest gołosłowny, nie został bowiem wykazany, ani nawet uprawdopodobniony. Również twierdzenie, że z opisu spornego patentu nie wynika żaden nieoczekiwany efekt techniczny jest gołosłowne, skoro zarzut ten nie został poparty jakimkolwiek materiałem dowodowym, literatura fachową czy sprawozdaniem z badań." (s. 19-20 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd Sądu I instancji, iż pomieszczony w skardze do WSA zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez "brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, jest bezzasadny, jak i zarzut naruszenia art.107 § 3 k.p.a. bowiem organ wyczerpująco przedstawił motywy rozstrzygnięcia. Zarzuty te jako powtórzone w skardze do Sądu II instancji w zw. z 151 p.p.s.a. nie mogły odnieść oczekiwanego przez kasatora skutku. Nadto w skardze kasacyjnej poniesiono zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 107 § 4 k.p.a., który to przepis stanowi, że: "Można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania". Zarzut ten jest niezrozumiały, a skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnienia dla tego zarzutu. NSA może tylko zwrócić uwagę na fakt, iż przepis ten nie mógł być naruszony przez organ w postępowaniu, ponieważ nie był (bo nie mógł być) stosowany w tej sprawie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, tj. zarzutu błędnej wykładni art. 89 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w zw. z art. 24 i 26 p.w.p., "polegające na uznaniu i wyrażeniu w uzasadnieniu skażonego wyroku oceny prawnej, w świetle której dla zbadania oceny niespełnienia przesłanki nieoczywistości opatentowanego wynalazku w postępowaniu o unieważnienie tego patentu nie jest wymagane sięganie do opisu spornego wynalazku.", w świetle przytoczonego wyżej in extenso stanowiska Sądu I instancji, w którym oceniono szczegółowo tą kwestię, Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu tego nie podzielił. Niewadliwie WSA uznał, iż normy prawa materialnego, wskazujące na spełnienie przez sporny wynalazek poziomu wynalazczego (art. 24 i 26 p.w.p. w zw. z art. 89 ust. 1 p.w.p.) zostały prawidłowo przez UP RP zinterpretowane i zastosowane.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.