Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2055/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 i 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c)
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Jacek Fronczyk Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2015 r. sprawy ze skargi "O. w L." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej "O. w L." kwotę 2 850 (dwa tysiące osiemset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust. 1 i 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.), § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 951) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] nakładającą na O. w L., zwaną dalej także "stroną", "skarżącą" karę w wysokości 15000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] kwietnia 2013 r. w L. na ulicy [...] (droga krajowa nr [...]) zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował Pan M. F., który wykonywał przejazd z ładunkiem nabiału w imieniu przedsiębiorcy Pani K. S. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą K. S. Nadawcą przewożonego towaru była O. w L.

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., w którym stwierdzono po dokonaniu ważenia pojazdu przekroczenie dmc pojazdu o 2 tony (10% dopuszczalnej normy) oraz nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu o 2, 84 t (28,4 % dopuszczalnej normy).

W związku z ustaleniami kontroli przeciwko O. wszczęte zostało postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 15000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

W wyniku odwołania wniesionego przez stronę decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wydał decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., którą ponownie nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15000 złotych.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie. Wskazała ponadto, że kontrolowanym pojazdem przewożono ładunek m.in. do [...], co wynika z decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. Tymczasem spółdzielnia nie nadawała i nie ładowała towaru, który miałby być przewieziony do tego miasta.

Skarżąca podniosła ponadto, że kierowca miał czas na doładowanie pojazdu w innym miejscu i nie może ona ponosić odpowiedzialności za jego ewentualne przeładowanie. Poza tym z przedłożonych w toku postępowania dokumentów wynika, że masa załadowanego w spółdzielni ładunku wynosiła 7910,40 kg i nie powodowała przekroczenia ładowności pojazdu. Uchybieniem ze strony organu było to, że oparł się on wyłącznie na zeznaniach kierowcy.

Utrzymując w mocy decyzję, wydaną w I instancji Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że dopuszczalny nacisk pojedynczej osi na drogę, po której poruszał się zatrzymany pojazd (droga krajowa nr [...]) wynosił 10 ton. Wynika to z rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 ton (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061).

Dalej organ podniósł, że pojazd został zważony przy pomocy wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu o nr fabrycznym [...]. Waga w dniu kontroli legitymowała się ważnym świadectwem legalizacji pierwotnej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] z przewidywanym terminem ważności do dnia 28 lutego 2014 r. Powyższy dokument został okazany kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzenia pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli z dnia [...] kwietnia 2013 r., który kierowca podpisał bez uwag.

W wyniku ważenia stwierdzono przekroczenie dmc pojazdu o 2 tony i nacisku na pojedyńczej osi napędowej pojazdu o 2,84 tony.

Podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Organ odwoławczy po rozważeniu zarzutów strony uznał, że nie są one zasadne. Według jego oceny organ I instancji prawidłowo na podstawie art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c) Prawa o ruchu drogowym wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 15000 złotych za brak zezwolenia kategorii VII – w pozostałych przypadkach. Powyższa kara została nałożona na spółdzielnię jako na nadawcę towaru stosownie do art. 140 aa ust. 3 pkt 2) Prawa o ruchu drogowym. Przepis jako przesłankę warunkowej odpowiedzialności nadawcy za przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu wskazuje jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszeń.

W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego materiał dowodowy, zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że skarżąca jako nadawca ładunku miała wpływ oraz godziła się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Maksymalna, dopuszczalna przez przepisy masa całkowita nie może przekraczać w przypadku dwuosiowego pojazdu samochodowego 18 ton. Kontrola pojazdu wykazała przekroczenie dmc, co ma bezpośrednie przełożenie na przekroczenie nacisków poszczególnych osi. Mimo tego nadawca umożliwił wyjazd takiego pojazdu na drogę publiczną. Dalej organ podkreślił, że przesłuchany w toku prowadzonego postępowania administracyjnego kierowca jednoznacznie wyjaśnił, że po wyjeździe od nadawcy do chwili zatrzymania go do kontroli nie doładowywał ani rozładowywał pojazdu. Kierowca wskazał, że na terenie O. w L. znajduje się waga, ale pojazd po załadowaniu go nie został zważony. Wyniki pomiaru masy (20 ton) wskazują na to, że w przesłanych przez stronę dokumentach podane zostały nieprawidłowe dane dotyczące masy ładunku. Teoretyczne ustalenie masy ładunku nie oddaje jego rzeczywistej wagi, co może wynikać z nieuwzględnienia np. masy opakowań, palet itp. Na poparcie zajętego stanowiska organ przytoczył wyroki NSA: z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 1503/10, z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 329/11 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 lipca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1013/11.

Główny Inspektor Transportu Drogowego powołał się również na przepisy ustawy Prawo przewozowe z dnia 15 listopada 1984 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1173) określające obowiązki przewoźników, nadawców i odbiorców.

Zgodnie z art. 43 Prawa przewozowego jeżeli umowa lub przepisy szczególne nie stanowią inaczej czynności ładunkowe należą odpowiednio do obowiązków nadawcy lub odbiorcy. Zatem na mocy art. 47 w zw. z art. 45 Prawa przewozowego sprzedawca był obowiązany do dokonania czynności załadunku. Zgodnie bowiem z art. 47 Prawa przewozowego osobę, która oddaje przewoźnikowi przesyłki do przewozu uważa się za uprawnioną przez nadawcę do wykonywania wszelkich czynności związanych z przewozem zaś dowodem zawarcia umowy przewozu jest potwierdzony przez przewoźnika list przewozowy zawierający dane określone w art. 38 tego prawa a więc m.in. nazwę i adres nadawcy. Skoro zaś strona była wydającym rzeczy to jednocześnie zasadne jest przyjęcie, że w tym zakresie mieściło się dokonanie przez nią czynności załadunku na podstawie art. 47 w zw. z art. 43 Prawa przewozowego.

Z tych wszystkich względów Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego i karę pieniężną w wysokości 15000 złotych nałożył zgodnie z przepisami prawa.

Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. O. w L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 75, 77 i 80 k.p.a. przez dowolną ocenę dowodów, niedanie wiary i pominięcie przedstawionych przez skarżącą dowodów z dokumentów określających ilość i wagę załadowanego na samochód towaru, pomimo, że okoliczność ta miała istotne znaczenie dla prawidłowego wydania decyzji,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 140 aa i art. 140 ab ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) poprzez przyjęcie, że skarżąca miała decydujący wpływ na proces załadunku samochodu i godziła się na powstanie naruszenia skutkującego późniejszym nałożeniem kary pieniężnej, w sytuacji, gdy skarżąca przedstawiła do załadunku towar o wadze brutto 7910,4 kg, czyli mniejszy o 1789,6 kg od dopuszczalnej ładowności pojazdu, co nie budzi wątpliwości w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w szczególności dokumentów przewozowych określających ilość załadowanego towaru a ponadto zgodnie z zawartą pomiędzy przewoźnikiem a skarżącą umową o usługi przewozu z dnia [...] marca 2010 r. § 5 umowy "Przewoźnik odpowiada za należyte załadowanie, zabezpieczenie i dostarczenie przesyłki w nienaruszonym stanie do odbiorcy. Jeżeli przewoźnik przyjmuje przesyłkę do przewozu bez zastrzeżeń uważa się, że została ona przekazana w należyty sposób i w odpowiednim stanie. Do zakresu obowiązków kierowcy przewoźnika należy uczestniczenie w czynnościach załadunkowych i wyładunkowych".

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w całości,

2) zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] listopada 2013 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Skarga zawiera zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Sąd w pierwszym rzędzie zbadał zasadność podnoszonych przez skarżącą uchybień dotyczących naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego, albowiem dopiero w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy możliwa jest ocena zaskarżonej decyzji pod kątem merytorycznym.

Zdaniem Sądu, należy podzielić słuszność zarzutów strony odnośnie naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 7, 75, 77 i 80 k.p.a. albowiem przy ustaleniu stanu faktycznego nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia jak również dokonały błędnej oceny przedłożonych przez skarżącą dowodów.

Sąd zgodził się ze skarżącą, iż organy niesłusznie pomniejszyły wartość dowodową, przedstawionych przez skarżącą dowodów w postaci faktur, zlecenia transportowego, dokumentów Wz, dokumentacji ochrony – brama wjazd/wyjazd, które jednoznacznie wskazują, co na samochód zostało załadowane i co było przedmiotem transportu. Z powyższych dokumentów wynika, że w dniu [...] kwietnia 2013 r. pojazdem poddanym kontroli drogowej przewożone były artykuły nabiałowe o określonej gramaturze jednostkowej co do sztuki opakowania, określonej wadze opakowania zbiorczego oraz Euro paletę stanowiącą podstawę załadowanej partii towaru. Ilość i masa załadowanego na samochód przewoźnika towaru została w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości określona w dokumentach przewozowych dołączonych do przesyłki, z którymi organy mogły się zapoznać. W świetle złożonej dokumentacji waga załadowanego na pojazd towaru wyniosła netto 7604,424 kg plus palety o wadze 306 kg, co stanowi łącznie 7910,4 kg. Jest to więc wielkość znacznie mniejsza od dopuszczalnej masy załadunkowej pojazdu wynikającej z treści wpisu w dowodzie rejestracyjnym, wynoszącej 9700 kg. Tym niezbitym dowodom organ przeciwstawił jedynie zeznania przesłuchanego w charakterze świadka kierowcy, jednakże do końca nie wyjaśnił wszystkich wątpliwości, które z tymi zeznaniami się wiązały a mianowicie organ nie odniósł się do propozycji strony dotyczącej możliwości doładowania pojazdu bez zgody i wiedzy skarżącej. Spółdzielnia wskazała bowiem na następującą okoliczność istotną dla oceny zaistniałego zdarzenia. Otóż w dniu [...] kwietnia 2013 r. o godz. [...] przewoźnik podstawił w celu załadunku do [...] pojazd, pomimo, że skarżący awizował pojazd do załadunku dopiero na godzinę 22.00 co wiązało się z ustalonym terminem rozładunku w [...] w dniu [...] kwietnia 2013 r. o godz. [...]. Pojazd został skontrolowany przez funkcjonariuszy ITD w dniu [...] kwietnia 2013 r. o godz. [...]. Skarżąca zasugerowała, że podstawienie pojazdu w terminie zdecydowanie wcześniejszym niż wyznaczony pozwoliło kierowcy pojazdu lub przewoźnikowi dokonanie dodatkowego doładowania samochodu skutkującego stwierdzonym przekroczeniem masy całkowitej i nacisku na oś napędową. Ta podnoszona przez skarżącą kwestia nie została przez organy należycie wyjaśniona, albowiem nie zażądano od przewoźnika stosownej wykresówki w celu dokonania analizy potwierdzającej bądź wykluczającej zasadność argumentu skarżącej o doładowaniu samochodu w trakcie dokonywanego transportu. Niezależnie od powyższego skarżąca trafnie podniosła, że w czasie kontroli nie zażądano od przewoźnika stosownej wykresówki w celu dokonania analizy potwierdzającej lub wykluczającej zasadność argumentu strony o doładowaniu samochodu w trakcie transportu drogowego. Poza tym inspekcja transportu drogowego w czasie kontroli pojazdu nie dokonała lustracji załadowanego towaru, w efekcie czego nie można jednoznacznie stwierdzić, czy w samochodzie znajdował się jedynie towar, który został załadowany przez skarżącą zgodnie z przedłożonymi przez nią dokumentami przewozowymi. Te wszystkie wątpliwości nie zostały jednoznacznie wyjaśnione przez organ a zatem nie można przyjąć, aby spółdzielnia miała wpływ lub godziła się na powstanie naruszenia skutkującego nałożeniem na nią kary pieniężnej wskazanej w zaskarżonej decyzji.

Omówione wyżej uchybienia organów w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2013 r. stosownie do art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie dowodowe w kierunku wskazanym przez Sąd a następnie w zależności od poczynionych ustaleń wyda nową decyzję w sprawie, którą uzasadni stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.

Na obecnym etapie sprawy, skoro nie wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały należycie wyjaśnione, przedwczesnym jest stawianie zarzutu naruszenia prawa materialnego. W tym miejscu Sąd stwierdza, że zawarta pomiędzy skarżącą a przewoźnikiem umowa, na którą powołuje się strona, w świetle której to przewoźnik odpowiada za należyte załadowanie, zabezpieczenie i dostarczenie przesyłki w nienaruszonym stanie do odbiorcy rodzi jedynie skutki o charakterze obligacyjnym i nie może zmienić podstaw odpowiedzialności przewidzianej w prawie administracyjnym, co do zasad odpowiedzialności załadowcy, nadawcy przewidzianej w przepisach prawa administracyjnego. Z tych wszystkich względów skoro skarga spółdzielni okazała się zasadna Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a., art. 152 p.p.s.a. oraz art. 202 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.