Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 551/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Daniela Kozłowska sędzia WSA Monika Nowicka Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku [...] Okręgowego Zarządu [...] na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz Polskiego Związku [...] Okręgowy Zarząd [...] kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. [...] listopada 2000 r. nr [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] o zwrocie na rzecz A. i S. W. nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha oraz odmawiającą zwrotu tej nieruchomości i orzekł o odmowie zmiany decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r.

Z ustaleń organu odwoławczego, wynika że na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 94 ze zm.), aktem notarialnym z dnia [...].07.1979 r. Rep. A nr [...], S. i A. W. zbyli na rzecz [...] Przedsiębiorstwa Państwowego [...] "[...]"[...] w T. nieruchomość stanowiącą gospodarstwo rolne, położoną w T. przy ul. [...], o pow. [...] ha, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...].

Wnioskiem z dnia 18.07.1990 r. S. i A. W. wystąpili do Urzędu Miejskiego w T. o stwierdzenie, że nieruchomość nie została w całości użyta na cel określony w umowie i zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...].01.1997 r. nr [...] orzeczono o zwrocie na rzecz A. i S. W. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zwrocie przez byłych właścicieli na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowanej części odszkodowania oraz odmówiono zwrotu działki oznaczonej nr [...] o pow. [...] ha.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].06.1997 r. nr [...] uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...].01.1997 r. w części dotyczącej zwrotu na rzecz Skarbu Państwa odszkodowania, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję z dnia [...].01.1997 r.

Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w G. z dnia [...].03.2000 r. sygn. akt [...] uchylono ww. decyzje z dnia [...].06.1997 r. oraz z dnia [...].01.1997 r. w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr [...] i oddalono skargę w pozostałej części.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...].07.2000 r. nr [...], orzeczono o zwrocie na rzecz A. i S. W. nieruchomości położonej w T. przy ul [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [....].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].11.2000 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...].07.2000 r.

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w G. wyrokiem z dnia [...] .11.2002 r. sygn. akt [...] oddalił skargę na ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...].11.2000 r. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, iż w sprawie nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego, a więc zarówno sąd jak i organ administracji są związane wyrokiem z dnia [...].03.2000 r.

Pismem z dnia 28.02.2003 r. Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wznowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...], uzasadniając wniosek wyjściem na jaw nowych, nieznanych dotychczas, a istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji.

Postanowieniem z dnia [...].04.2003 r. nr [...] Wojewoda [...] wznowił postępowanie w sprawie.

Następnie decyzją z dnia [...].07.2003 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił uchylenia decyzji z dnia [...].11.2000 r., w uzasadnieniu wskazując, iż w dacie orzekania dla gruntów zwróconych byłym właścicielom nie ma decyzji lokalizacyjnej. Konsekwencją takiego stanu jest brak możliwości zmiany decyzji o zwrocie spornej nieruchomości.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...].02.2004 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...].07.2003 r., wskazując iż sam brak decyzji o lokalizacji inwestycji lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie stanowi przeszkody uniemożliwiającej orzekanie o zwrocie nieruchomości, a ponadto organ wojewódzki nie wykazał w sposób nie budząc wątpliwości, czy cel wykupu nieruchomości został zrealizowany.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].05.2005 r. nr [...], orzekł w punkcie 1 o uchyleniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...].11.2000 r. nr [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...].07.2000 r. nr [...] orzekającej o zwrocie na rzecz A. i S. W. nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], oraz w punkcie 2 odmówił zwrotu na rzecz S. W. ww. nieruchomości.

Organ odwoławczy uznał, że w postępowaniu wznowionym postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...].04.2003 r. nr [...], w pierwsze kolejności należy ocenić czy została spełniona określona w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa przyczyna wznowienia postępowania, tj. czy w postępowaniu wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Należy przez to rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej lecz nie znane organowi, który wydał decyzję. Do okoliczności takich nie należy natomiast dokonana przez organ ocena materiału dowodowego sprawy ani też zastosowanie w danym stanie faktycznym określonych przepisów praw lub ich interpretacja. Nie można przy tym przyjąć, iż dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Fakt, iż nie dostrzeżono tej okoliczności nie może uzasadniać wznowienia postępowania. W szczególności art. 145 § 1 pkt 5 Kpa nie może dotyczyć sytuacji, w której okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną.

W niniejszej sprawie za przesłankę stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania i zmiany decyzji uznano podniesienie przez Przedsiębiorstwo [...] S.A. w piśmie z dnia 21.02.2003 r. faktu realizacji Trzeciej Rozbudowy [...], tj. wybudowania i oddania do użytku w okresie 1978 r. - 1982 r. szeregu budynków i obiektów.

Na dowód istnienia ww. budynków załączono mapę z naniesionymi obiektami.

Należy przy tym zauważyć, iż w dotychczasowym postępowaniu w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, wszczętym wnioskiem S. i A. W. z dnia 18.07.1990 r., Przedsiębiorstwo [...] S.A. (wcześniej [...]) wskazywały na niezrealizowanie "Trzeciej Rozbudowy".

Fakt niezrealizowania trzeciej rozbudowy [...] "[...]"[...] w T. został także potwierdzony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych we wcześniejszych postępowaniach dotyczących działki nr [...], tj. z dnia 30.03.2000 r. sygn. akt II [...], z dnia 20.11.2002 r. sygn. akt II [...].

Fakt wniesienia szeregu budynków i obiektów budownictwa przemysłowego był powszechnie znany, co podkreślone zostało również w piśmie członków PZD w ogrodzie nr [...] "[...]" w T. z dnia 31.07.2000 r.

Jednakże dotychczas zarówno sami zainteresowani, tj. [...] i jej następca prawny Przedsiębiorstwo [....] S.A., jak i organy administracji i sądy administracyjne uznawały, rozpatrując cały zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, iż trzecia rozbudowa [...] nie została zrealizowana, a więc cel wywłaszczenia również nie został zrealizowany. Powyższe skutkowało wydaniem przez Prezydenta Miasta T. w dniu [...].07.2000 r. decyzji o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz byłych właścicieli, utrzymanej w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...].11.2000 r.

Prawidłowość takiego rozstrzygnięcia potwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w G. w wyroku z dnia [...].11.2002 r. sygn. akt [..] oddalającym skargę na decyzję z dnia [...].11.2000 r.

Fakt zmiany stanowiska Przedsiębiorstwa [...] S.A. wobec zrealizowania celu wywłaszczenia nie uzasadnia zmiany decyzji w sprawie, bowiem nie są to nowe, nieznane organowi dowody w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.

Należy przy tym zauważyć, iż w decyzji z dnia [...].03.2004 r. nr [...] Minister Infrastruktury wskazał na konieczność ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości, czy cel wykupu nieruchomości nie został przynajmniej w części zrealizowany.

Organ wojewódzki powołał się na pismo Przedsiębiorstwa [...] S.A. w T. z dnia 25.08.2005 r. z załączoną do niego mapą z naniesionymi obiektami III etapu rozbudowy zakładu. Jednakże w aktach sprawy znajduje się pismo Urzędu Miejskiego w T. z dnia 16.06.1992 r. z załącznikiem w postaci fragmentu mapy, na którym uwidoczniona jest część budynków wskazanych w piśmie z dnia 25.08.2005 r.

Tym samym nie można uznać wzniesienia szeregu budynków w ramach realizacji III etapu rozbudowy zakładu za nową okoliczność nieznaną organowi administracji, który wydał decyzję w sprawie.

Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, powołana we wniosku o wznowienie postępowania okoliczność nie wypełnia przesłanki art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, co uzasadnia odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej.

W skardze na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 145 § 1 pkt 5 i art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 Kpa. W ocenie skarżącego, przedstawionej w uzasadnieniu skargi, fakt, że miał miejsce III etap rozbudowy Zakładu [...] w T. jest nową, istotną okolicznością faktyczną, a przedstawione dowody są nowymi dowodami w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia [...] listopada 2006 r. sygn. akt [...], oddalił skargę Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu [...] na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. Sąd podniósł, w uzasadnieniu tego wyroku, że przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy o wznowienia postępowania administracyjnego Minister był związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] .11.2002 r. sygn. akt [...]. Na mocy art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrok ten wiąże również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu podnoszone przez skarżącego nowe okoliczności i dowody, ujawnione po wyroku NSA z dnia [...] listopada 2002 r. mogłyby wskazywać na zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, o której jest mowa w art. 273 § 3 ustawy p.p.s.a.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu [...] od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia [...] marca 2008 r. sygn. [...], uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swojego wyroku NSA stwierdził, że dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego po wyroku sądu administracyjnego, oddalającym skargę, zależy od tego, czy Sądowi znane były przy oddaleniu skargi okoliczności powołane następnie jako podstawa wznowienia postępowania. W sytuacji, gdy strona powołuje się na okoliczności i dowody nie znane Sądowi przy oddaleniu skargi, a jednocześnie istniejące i nie znane organowi w dniu wydania decyzji a więc wskazuje na inny stan faktyczny niż przyjęty przez Sąd, to wówczas organ administracji uprawniony jest do wznowienia postępowania bez potrzeby wznowienia postępowania sądowego. W ocenie NSA, w rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji błędnie przyjął, że zarówno organ odwoławczy, jak i sam Sąd jest związany z mocy art. 99 cytowanej wyżej ustawy oceną prawną wyrażoną w wyroku NSA z dnia [...] listopada 2002 r. w sytuacji, gdy strona postępowania powołuje się na dowody i okoliczności jej zdaniem nieznane organowi, jak i sądowi. Ponieważ z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie kwestionuje, że do ujawnienia nowych okoliczności i dowodów doszło po wydaniu przez NSA wyroku z dnia [...].11.2002 r. to rzeczą Sądu było merytoryczne dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji czego Sąd nie uczynił, wadliwie interpretując i stosując art. 99 wskazanej wyżej ustawy. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy co uzasadniało uchybienie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancjo do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając ponownie skargę Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu [...] na decyzje Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Z materiału dokumentacyjnego wynika, że S. i A. W. zbyli na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego [...] "[...]"[...] w T., w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.), aktem notarialnym z dnia [...].07.1979 r., nieruchomość położoną w T., o którą toczy się niniejsze postępowanie. Z zapisu § 4 umowy wynika, że nieruchomość została nabyta przez [...] "[...]" z przeznaczeniem pod strefę ochronną trzeciej rozbudowy tego przedsiębiorstwa. W decyzjach: Wojewody [...] z dnia [...].11.2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] lipca 2000 r. a także w motywach wyroku NSA z dnia [...].11.2002 r. sygn. akt [...], którym oddalono skargę na te decyzje, przyjęto że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była trzecia rozbudowa [...] "[...]"[...] w T., która nie została zrealizowana, gdyż pomimo upływu 7 lat od wywłaszczenia nie rozpoczęto prac związanych z tak określonym celem wywłaszczenia. Uzasadnia to zwrot wywłaszczonej nieruchomości jako zbędnej na cel określoną w decyzji o wywłaszczeniu stosownie do art. 137 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

We wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...].11.2000 r. w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości wnioskujący Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd [...] powołał art. 145 § 1 pkt 5 Kpa i na potwierdzenie wystąpienia tej podstawy wznowieniowej powołał nowe dowody, które mają potwierdzać, że wbrew wcześniejszym wskazaniom, doszło do realizacji III rozbudowy [...] "[...]"[...] w T. Te nowe dowody to pismo "[...]" S.A. w T. z dnia 21 lutego 2003 r., decyzja Wojewódzkiego Dyrektora Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...].09.1975 r. wraz z załącznikiem mapowym.

Wojewoda [...] wznowił postępowanie zwrotowe i decyzją z dnia [...].05.2005 r. uchylił własną decyzję z dnia [...].11.2002 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...].07.2000 r. orzekającą o zwrocie przedmiotowej nieruchomości i odmówił zwrotu tej nieruchomości. Organ ten uznał bowiem, na podstawie dostarczonych przez Polski Związek Działkowców przy wniosku o wznowienie postępowania dokumentów, a także na podstawie wyników przeprowadzonego postępowania, że inwestycja, na potrzeby której wywłaszczono przedmiotową nieruchomość, została zrealizowana wobec czego nieruchomość nie podlega zwrotowi.

Organ odwoławczy nie podzielił tego stanowiska. Organ w uzasadnieniu decyzji powołał się na to, że dotychczas zarówno [...] "[...]" jak i jej następca prawny Przedsiębiorstwo [...] S.A., organy administracji i sądy administracyjne uznawały, że trzecia rozbudowa [...] "[...]" nie została zrealizowana, a więc cel wywłaszczenia również nie został zrealizowany. Fakt wzniesienia szeregu budynków i obiektów budownictwa przemysłowego był powszechnie znany i nie można tego uznać za nową okoliczność nieznaną organowi administracji, który wydał decyzję w sprawie. Również fakt zmiany stanowiska Przedsiębiorstwa [...] S.A. wobec zrealizowania celu wywłaszczenia nie uzasadnia zmiany decyzji bowiem nie są to nowe, nieznane organowi dowody w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Wobec tego organ odwoławczy uznał, że powołana we wniosku o wznowienie postępowania okoliczność nie wypełnia przesłanki art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Powyższe stanowisko organu odwoławczego wskazuje, że organ ten nie rozpoznał istoty sprawy gdyż nie ocenił czy zgłoszony przez wnioskującego o wznowienie postępowania dowód w postaci załącznika mapowego do decyzji z dnia [...].09.1975 r. Nr [...] zatwierdzającej plan zagospodarowania III rozbudowy Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]"[...] w T. jest nowym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa i jaki jest wpływ tego dowodu na ocenę dotychczas ustalonego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Ten załącznik mapowy zawiera bowiem zestawienie obiektów, które zostały zrealizowane do 1970 r., obiektów które zostały zrealizowane w II rozbudowie [...] "[...]", a także zestawienie obiektów projektowanych w III rozbudowie. Dokonując oceny obiektów ujętych w tym załączniku z aktualną mapą, na której uwidocznione są istniejące budynki, można ustalić czy obiekty projektowane w III rozbudowie zostały faktycznie zrealizowane. Organ I instancji ustalił, że III rozbudowa [...] "[...]" została zrealizowana oceniając ten nowy dowód przedstawiony przez wnioskodawcę. Tego nie uczynił organ odwoławczy, powołując się na powszechnie znany fakt wzniesienia szeregu budynków i obiektów budownictwa przemysłowego. Oczywiście fakt ten był powszechnie znany, gdyż wzniesienie takich obiektów jest widoczne, Jednakże w toku postępowaniu zakończonego decyzją zwrotową z 2000 roku nie rozważono czy którekolwiek z tych obiektów stanowią realizację III etapu rozbudowy wobec braku do tego dokumentacji. Dopiero powołany we wniosku o wznowienie postępowania załącznik mapowy przedstawia obiekty planowane do zrealizowania III rozbudowy [...]"[...]".

Wprawdzie zarówno organy administracji jak i sądy administracyjne uznawały, że III rozbudowa nie została zrealizowana, ale nie dysponowały wówczas wspomnianym załącznikiem mapowym do decyzji z dnia [...].09.1975 r., który jest nowym dowodem nie znanym organowi, który wydał decyzję o zwrocie nieruchomości.

Należy więc uznać, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7 i art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co uzasadnia uchylenie takiej decyzji.

Ponownie rozpoznając odwołanie organ rozważy przede wszystkim czy istnieją podstawy do uchylenia decyzji zwrotowych z 2000 roku, jak to uczynił organ I instancji, z uwagi na zaistnienie podstawy wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa i czy wobec tego rozstrzygnięcie organu I instancji orzekające o odmowie zwrotu nieruchomości jest zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.