Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 775/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
658
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 35,36,37
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 141 par. 4, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 149, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt II SAB/Kr 136/11 w sprawie ze skargi J. P. na bezczynność Wojewody Małopolskiego w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 16 grudnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Kr 136/11 oddalił skargę J. P. na bezczynność Wojewody Małopolskiego w przedmiocie rozpoznania odwołania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

Po wyroku WSA w Krakowie z 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1042/10 Prezydent Miasta Krakowa decyzją z [...] maja 2011 r. nr GS-11.72211-3-92/00 odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości składającej się z części działek nr [...] obręb [...] jedn. ewid. [...] m. Kraków w granicach wywłaszczonych działek nr [...].

Od powyższej decyzji J. P. wniosła odwołanie w dniu 6 czerwca 2011 r.

Wojewoda Małopolski pismem z 14 lipca 2011 r. poinformował stronę, że nie jest możliwe zakończenie sprawy w ustawowym terminie i na podstawie art. 36 § 2 K.p.a. wyznaczył nowy termin jej załatwienia do 30 września 2011 r. J. P. wniosła zażalenie do Ministra Infrastruktury na bezczynność i niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie.

W skardze na bezczynność Wojewody J. P. zarzuciła naruszenie prawa, gdyż podane w zawiadomieniu argumenty nie mogą stanowić podstawy do rezygnacji z prawa przysługującego z art. 37 § 1 K.p.a. Przyczyny zwłoki powinny zostać określone precyzyjnie, zaś art. 35 § 5 K.p.a. wylicza okresy, których nie wlicza się do terminów załatwienia sprawy. Wojewoda nie podał żadnej, prawnie dopuszczalnej przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie ograniczając się do stwierdzenia, że nie zakończono postępowania wyjaśniającego. Wyznaczony przez organ termin do dnia 30 września 2011 r. nie ma również żadnego prawnego i faktycznego uzasadnienia. Nie może być nim, ze względu na treść art. 36 § 2 K.p.a., który zobowiązuje organ administracji do zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. z podaniem przyczyn zwłoki i wskazaniem nowego terminu. Ten nowy termin nie może wynikać z art. 36 K.p.a. i nie może być ustalony przez organ administracji w sposób dowolny. Wojewoda wyznaczając nowy termin żadnych czynności, uzasadniających przedłużenie terminów, określonych w art. 35 K.p.a., nie podał. Czynnością taką nie może być niezakończenie postępowania wyjaśniającego. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Wojewody Małopolskiego do wydania aktu w terminie 30 dni, wymierzenie Wojewodzie grzywny i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie uznając, że skargę wniesioną przed 30 września 2011 r. należało uznać za przedwczesną. Wyjaśnił, że opóźnienie w wydaniu decyzji spowodowane było złożonym charakterem sprawy, w której postępowanie prowadzone jest od 2000 r., a akta liczą ponad 500 kart. Ponadto podniósł, że w sprawie pismem z 5 września 2011 r. zażądano z Sądu Okręgowego w Krakowie informacji dot. zakresu i przedmiotu sprawy z powództwa J. P. przeciwko [...] Fundacji [...] w likwidacji i innym. W dniu [...] września 2011 r. organ wydał decyzję utrzymującą decyzję Prezydenta z [...] maja 2011 r.

Oddalając skarg Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powołał się na przepis art. 7 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W słusznym interesie obywateli leży, by organy administracji publicznej działały wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do załatwienia sprawy, co nakazuje art. 12 § 1 K.p.a., ustanawiający zasadę szybkości postępowania. W celu zapewnienia ochrony tej zasadzie ustawodawca ustanowił wymogi proceduralne, które należy dochować w przypadku, gdy dana sprawa nie może być załatwiona w ustawowym terminie. Są to przede wszystkim art. 35-38 K.p.a. zawierające reguły postępowania w zakresie terminowości załatwiania spraw. Sąd przyznaje rację organowi odwoławczemu, że realizowanie zawartej w art. 12 K.p.a. zasady szybkości działania organów administracji publicznej, nie może odbywać się kosztem naruszenia zawartej w art. 7 zasady prawdy obiektywnej.

W przedmiotowej sprawie skarżąca zarzuciła organowi m.in. bezczynność w rozpoznaniu jej odwołania i to pomimo wydania przez organ zawiadomienia z 14 lipca 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny przy ocenie zasadności skargi na bezczynność (szczególnie po zmianie art. 149 P.p.s.a., wprowadzającego rozróżnienie bezczynności od przewlekłości postępowania) uznał, że w dniu wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności wobec zawiadomienia strony o przedłużeniu terminu rozpoznania odwołania do dnia 30 września 2011 r., w którym to terminie wydał decyzję. Wobec wydania i wysłania zawiadomienia z 14 lipca 2011 r., zgodnie z przepisem art. 36 § 2 K.p.a. organowi nie można zarzucić, że nie podjął żadnej czynności, a w związku z tym pozostawał w bezczynności (pomijając ocenę samego zawiadomienia w postępowaniu ze skargi na bezczynność oraz ocenę innych czynności w postępowaniu odwoławczym).

W związku z powyższym Sąd uznał, że skargę na bezczynność w niniejszej sprawie należy uznać za nieuzasadnioną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J. P. , reprezentowana przez radcę prawnego J. S. i zaskarżając wyrok w całości skargę kasacyjną oparła o podstawę z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art.141 § 4 P.p.s.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu postanowienia istotnych dla rozstrzygnięcia faktów, argumentów i zarzutów strony skarżącej,

2) art.151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu prawa,

3) art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie w sytuacji, w której przepisy te winne były znaleźć zastosowanie, a to z uwagi na spełnienie zawartych w nich przesłanek,

4) niewykonanie podstawowego zadania sądu administracyjnego, poprzez niezapewnienie ochrony prawa skarżącej do rozpatrzenia jej sprawy w rozsądnym terminie.

Skarga kasacyjna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że Sąd oddalając skargę nie uwzględnił, iż postępowanie w tej sprawie, wszczęte wnioskiem z 15 maja 2000 r., toczy się już prawie 12 lat, a bezczynność ma charakter ciągły, po kolejnych wyrokach WSA uchylających niezgodne z prawem rozstrzygnięcia.

Po rozpoznaniu wniosku Prezydenta Miasta Krakowa decyzją z [...] marca 2001 r. odmówił zwrotu nieruchomości, a decyzja ta utrzymana w mocy przez Wojewodę [...] marca 2001 r. została następnie wyrokiem WSA z 28 czerwca 2006 r. uchylona wraz z decyzją I instancji.

Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu do załatwienia sprawy Prezydent postanowieniem z 30 stycznia 2007 r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne, a złożone zażalenie pomimo dwukrotnego wyznaczenia terminu przez Wojewodę nie zostało rozpatrzone. Postanowieniem z 27 czerwca 2007 r. Minister Budownictwa uznał zażalenie na bezczynność za niezasadne, zaś postanowieniem z 6 listopada 2007 r. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta o zawieszeniu postępowania.

WSA w Krakowie wyrokiem sygn. akt II SA/Kr 835/07 z 20 marca 2008 r. uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Małopolskiego i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa.

Pismem z 20 maja 2008 r., zostało złożone zażalenie do Wojewody Małopolskiego na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa.

Postanowieniem z 26 czerwca 2008 r. nr SN.VI.MM.7724-l-120-08 Wojewoda Małopolski uznał zażalenie za nieuzasadnione i z pismem z 30 czerwca 2008 r. przesłał do Urzędu Miasta Krakowa wyrok WSA w Krakowie z 20 marca 2008 r. wraz z aktami sprawy.

Postanowieniem z 10 lipca 2008 r. nr GS-11.72211-3-92/00 Prezydent Miasta Krakowa wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 15 września 2008 r., a następnie kolejnymi postanowieniami o tym samym numerze wyznaczał kolejne, nowe terminy postanowieniami:

– z 15 września 2008 r. na dzień 15 listopada 2008 r.,

– z 14 listopada 2008 r. na dzień 28 luty 2009 r.,

– z 24 lutego 2009 r. na dzień 30 kwietnia 2009 r.

Postanowieniem z 30 kwietnia 2009 r. nr GS. 11.72211-3-92/00 Prezydent Miasta Krakowa kolejny raz zawiesił postępowanie, a Wojewoda Małopolski postanowieniem z 18 czerwca 2009 r. nr SN.VI.MM.7724-1-100-09 utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1305/09 WSA w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Małopolskiego i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

Przy piśmie z 15 kwietnia 2010 r. nr SN.VI.AK.7724-l-100-09 Małopolski Urząd Wojewódzki przesłał z wyrokiem WSA w Krakowie z 9 grudnia 2009 r. akta sprawy do Urzędu Miasta Krakowa.

Prezydent Miasta Krakowa postanowieniem z 19 maja 2010 r. nr GS. 11.72211-3-92/00 zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowych nieruchomości.

Postanowieniem z 8 lipca 2010 r. nr SN.VI.MM.7724-l-127-09 Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z 19 maja 2010 r. W wyniku złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 1042/10 uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Małopolskiego i utrzymane nim postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa zawieszające z urzędu przedmiotowe postępowanie.

Przy piśmie z 28 marca 2011 r. nr SN.VI.MM.7724-l-127-10 Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie przekazał do Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta Krakowa akta przedmiotowej sprawy.

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z [...] maja 2011 r. nr [...] odmówił zwrotu przedmiotowych nieruchomości.

W dniu 6 czerwca 2011 r. zostało złożone do Wojewody Małopolskiego odwołanie od ww. decyzji Prezydenta Miasta Krakowa.

Wojewoda Małopolski zawiadomieniem z 19 lipca 2011 r. nr WS.VI.EJ.7534-3-120-11 poinformował, że nie jest możliwe zakończenie postępowania w terminie ustawowym ponieważ do dnia dzisiejszego organ odwoławczy nie zakończył postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie.

Powołując się na przepis art. 36 § 2 K.p.a. Wojewoda Małopolski wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2011 r.

W dniu 20 lipca 2011 r. skarżąca złożyła zażalenie do Ministra Infrastruktury na przewlekłość, bezczynność i nie załatwienie w terminie ustawowym przez Wojewodę Małopolskiego sprawy dotyczącej rozpatrzenia odwołania od decyzji organu I instancji, a następnie, po upływie ponad 30 dni od złożenia tego zażalenia, w dniu 6 września 2011 r. za pośrednictwem Wojewody Małopolskiego złożyła skargę do WSA w Krakowie na przewlekłość, bezczynność i niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym przez organ II instancji.

Minister Infrastruktury postanowieniem z 15 września 2011 r. nr BOle.782-ZB-579/11 uznała zażalenie z 20 lipca 2011 r. za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ napisał: "Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (np. wyrok NSA z 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99, opubl. OSP 2000, z. 6, poz. 87).

Jak wynika z akt sprawy Wojewoda Małopolski, pismem z 14 lipca 2011 r. nr WS.VI.EJ.7534-3-120-11, stosownie do art. 36 §1 K.p.a. wskazał przewidywany termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2011 r.

Skoro przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dopuszczają i regulują możliwość załatwienia spraw w terminie późniejszym niż wynika to z przepisu art. 35 § 3 K.p.a., a termin wskazany przez organ wojewódzki jeszcze nie minął, nie można zatem uznać, aby Wojewoda Małopolski pozostawał w bezczynności".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zarządzeniem z 10 października 2011 r. rozłączył skargę J. P. z dnia 1 września 2011 r. na bezczynność i przewlekłość postępowania i zarejestrował pod dwoma sygnaturami.

Z przedstawionych powyżej faktów zdaniem skarżącej wynika, że podejmowane przez skarżącą działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa nie znalazły skutecznego i zgodnego z tym prawem wsparcia w organach II instancji, Wojewody Małopolskiego w stosunku do Prezydenta Miasta Krakowa oraz Ministra Budownictwa, a następnie Ministra Infrastruktury, w stosunku do Wojewody Małopolskiego.

Natomiast zaskarżony wyrok, oddalający skargę na bezczynność Wojewody Małopolskiego narusza przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i jest niezgodny z linią orzeczniczą sądów administracyjnych w tym względzie. Skarżąca powołuje się na uzasadnienie wyroku z 11 czerwca 2008 r., sygn. akt II SAB/Kr 74/08 WSA w Krakowie, w którym Sąd ten wskazuje: "Należy podkreślić, że z bezczynnością organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Dla zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, s. 86). (...).

"Sama (...) czynność zawiadomienia strony postępowania o nowym terminie załatwienia sprawy nie usprawiedliwia niedziałania organu. Strona postępowania administracyjnego ma bowiem prawo do załatwienia jej sprawy bez zbędnej zwłoki, a na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek dokonania wszystkich czynności potrzebnych do tego, aby sprawa została załatwiona w terminach wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego".

W odniesieniu do przedmiotowej sprawy skarżąca wskazuje, że jak wynika z akt sprawy, odwołanie skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa wpłynęło do Wojewody Małopolskiego wraz z pismem Urzędu Miasta Krakowa w dniu 14 czerwca 2011 r.

Zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Termin ten dla Wojewody Małopolskiego upłynął więc 14 lipca 2011 r.

Tymczasem Wojewoda Małopolski zamiast załatwić sprawę w tym wymaganym przez obowiązujące prawo terminie, w dniu 14 lipca 2011 r., powołując się na przepis art. 36 K.p.a., zawiadomił skarżącą, iż nie zakończył do tej chwili postępowania wyjaśniającego i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 30 września 2011 r.

Z akt sprawy nie wynika, aby w okresie od dnia 14 czerwca 2011 r. do dnia 14 lipca 2011 r. Wojewoda Małopolski podejmował jakiekolwiek czynności w tej sprawie.

Nie można więc przyjąć, jak czyni to WSA w Krakowie w zaskarżonym wyroku, że w dniu wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności, ponieważ po upływie wymaganego przepisem art. 35 § 3 K.p.a. jednego miesiąca na rozpatrzenie odwołania zawiadomił strony o przedłużeniu terminu rozpoznania odwołania do dnia 30 września 2011 r.

Mając na względzie aktualnie obowiązujące przepisy regulujące terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym należy jednoznacznie stwierdzić, że podane w zawiadomieniu nr WS.VI.EJ.7534-3-120-11 z 14 lipca 2011 r. argumenty nie mogą stanowić dla strony postępowania administracyjnego podstawy do rezygnacji z prawa przysługującego jej z przepisu art. 37 § 1 K.p.a.

Przyczyny zwłoki wymienione w art. 36 § 1 K.p.a. mogą mieć charakter obiektywny (art. 36 § 2 K.p.a.) lub subiektywny (zwłoka w załatwieniu sprawy wynikająca z winy organu).

W obu przypadkach przyczyny zwłoki powinny zostać określone precyzyjnie, a zwłaszcza w pierwszym z nich.

Artykuł 35 § 5 K.p.a. określa, że do obowiązujących terminów załatwiania spraw nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla:

– dokonania określonych czynności;

– okresów zawieszenia postępowania;

– okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.

Jak wynika z treści zawiadomienia Wojewody Małopolskiego z 14 lipca 2011 r., w przedmiotowej sprawie żadne z wymienionych w obowiązujących przepisach prawa przyczyn nie występują.

Faktycznie Wojewoda Małopolski nie podaje żadnej, prawnie dopuszczalnej, przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie ustawowym ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że nie zakończono postępowania wyjaśniającego.

Terminy rozpatrzenia odwołania wyznaczane przedmiotowym zawiadomieniem, do dnia 30 września 2011 r., nie ma również żadnego prawnego i faktycznego uzasadnienia. Nie może nim być powołany art. 36 § 2 K.p.a., którym zobowiązuje organ administracji państwowej do zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 z podaniem przyczyn zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy.

Ten nowy termin załatwienia sprawy nie może wynikać jedynie z samego przepisu art. 36 K.p.a., a w szczególności nie może być terminem ustalanym przez organ administracyjny w sposób dowolny.

Nowy termin załatwienia sprawy może być dłuższy od terminów określonych w art. 35 K.p.a. jedynie wtedy, gdy organ administracyjny powoła konkretne, inne przepisy prawa regulujące czas dokonywania określonych czynności niezbędnych do załatwienia sprawy.

Wojewoda Małopolski żadnych czynności przewidzianych w przepisach prawa, uzasadniających przedłużanie terminów określonych w art. 35 K.p.a. nie podaje.

Taką czynnością nie może być w sposób oczywisty nie zakończenie postępowania wyjaśniającego.

Z obowiązujących przepisów prawa wynika, że do wszczęcia postępowania na skutek wniesienia skargi z 1 września 2011 r. przez J. P. doszło z dniem doręczenia skargi Wojewodzie Małopolskiemu, tj. 6 września 2011 r. Skarga ta dotyczyła bowiem bezczynności i przewlekłości tego organu wojewódzkiego (art. 54 § 1 P.p.s.a.). Z tym momentem organ administracyjny stał się stroną tego postępowania i miał obowiązek udzielenia odpowiedzi na skargę oraz przesłania jej do WSA w Krakowie wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.

Z dniem doręczenia skargi organowi powstało jego uprawnienie do dokonania autokontroli zaskarżonego działania lub bezczynności, które wynika z przepisu art. 54 § 3 P.p.s.a. Przepis ten stanowi bowiem, że organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględnienie sprawy w całości oznacza uznanie za uzasadnione zarówno zarzuty oraz wnioski skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej.

Zatem skoro Wojewoda Małopolski załatwił sprawę w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z [...] maja 2011 r. nr [...], wydając w tym zakresie w dniu [...] września 2011 r. decyzję nr [...], to dokonał tego w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. Uwzględnienie skargi na bezczynność przez Wojewodę Małopolskiego w trybie autokontroli dowodzi, że naruszenie prawa nakazujące uwzględnienie skargi miało miejsce przynajmniej w dacie jej wniesienia do sądu.

Zatem fakt, że organ usunął istniejące naruszenie prawa we własnym zakresie, nie upoważnia sądu administracyjnego do wydania wyroku stwierdzającego bezzasadność zaskarżenia bezczynności organu, poprzez oddalenie skargi. Fakt ten oznacza jedynie, że między skarżącą a organem przestał istnieć spór co do legalności niepodjęcia w terminie określonego aktu lub czynności. Brak tego sporu oznacza jednocześnie, że sprawa sądowoadministracyjna przestała istnieć, a w konsekwencji następuje bezprzedmiotowość dalszego postępowania w takiej sprawie.

W takim przypadku, zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OSP 6/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powinien umorzyć postępowanie sądowe w sprawie ze skargi J. P. z 1 września 2011 r. na przewlekłość, bezczynność i niezałatwienie w terminie ustawowym przez Wojewodę Małopolskiego sprawy rozpatrzenia odwołania od decyzji organu I instancji.

Zgodnie bowiem z ww. uchwałą, "(...) przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a tej ustawy – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności".

W tej sytuacji, biorąc pod uwagę obiektywny porządek prawny, Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 151 P.p.s.a., poprzez oddalenie skargi i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Sąd odwoławczy stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej nie uznał za zasadne zamieszczonych w niej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jak również nie stwierdził, aby zaistniały przesłanki z art. 183 § 2 tej ustawy, uzasadniające uwzględnienie jej z urzędu.

Wskazany jako naruszony przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. określa elementy jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Oprócz zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron winno wskazywać podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku nie jest możliwa, bądź też zawiera sprzeczne ze sobą twierdzenia Sądu uniemożliwiające prawidłową ocenę wyroku.

Sporządzone w tej sprawie uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy, o których stanowi przepis art. 141 § 4 P.p.s.a., a chociaż argumentacja Sądu nie jest w pełni trafna to prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił, że w tej sprawie nie miała miejsce bezczynność.

Nie można jednakże zgodzić się z argumentem Sądu, że samo zawiadomienie strony o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczenie nowego terminu zwalnia organ z zarzutu bezczynności.

Przy ocenie, czy bezczynność ta ma miejsce należy uwzględnić także czy istniały obiektywne przyczyny, uzasadniające wyznaczenie konkretnego terminu. Z ustalonego i przyjętego w tej sprawie stanu faktycznego wynika, iż jeszcze przed wpływem odwołania strony do Wojewódzkiego Urzędu Małopolskiego w dniu 13 czerwca 2011 r. wpłynęło pismo z Sądu Okręgowego w Krakowie o nadesłanie akt w związku z wyznaczoną w sprawie z powództwa skarżącej rozprawą na dzień 15 września 2011 r. i potrzebą przeprowadzenia dowodów z dokumentów. Zatem już w dniu wpłynięcia akt (tj. 14 lipca 2011 r.) organ odwoławczy wiedział o toczącym się równolegle procesie cywilnym, którego wynik nie był obojętny dla sposoby zakończenia tej sprawy.

Błędne w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut bezczynności uzasadnienia się w sposób obszerny krytycznie oceniając działanie organów począwszy od 2000 r., gdyż przedmiotem oceny Sądu w tej sprawie było działanie organu odwoławczego przy rozpatrywaniu odwołania strony od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z [...] maja 2011 r. Tylko ten etap postępowania administracyjnego stanowił przedmiot oceny WSA w zaskarżonym wyroku.

Wybór w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. należy ocenić jako chybiony, ponieważ przy pomocy takiego zarzutu nie można zwalczać przyjętego przez Sąd stanu faktycznego.

Nie można uznać za trafny zarzut naruszenia przepisu art. 151 P.p.s.a., gdyż przepis ten stanowi podstawę do orzekania przez Sąd gdy nie uwzględnia skargi. Aby zarzut naruszenia tego przepisu mógł stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej należy powiązać go z naruszeniem przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania – administracyjnego lub określonych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd, a naruszenie których doprowadziło do wadliwego oddalenia skargi zamiast wydania – wyroku na podstawie art. 149 P.p.s.a. Brak takiego wskazania czyni zarzut nieskuteczny.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybiony także zarzut naruszenia przepisu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Przepis ten nakazuje Sądowi umorzenie postępowania gdy stanie się ono z innych (niż określone w przepisach poprzedzających) bezprzedmiotowe.

W uchwale z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż przepis ten ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63).

Jak wynika z treści cytowanej uchwały przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie tylko do tych przypadków gdy w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności.

W tej sprawie skarga na bezczynność wpłynęła do organu 6 września 2011 r.

Należy zwrócić uwagę, iż akta w tej sprawie zostały najpierw wypożyczone 27 lipca 2011 r. Sądowi Okręgowemu w Krakowie, który zwracając je w dniu 5 sierpnia 2011 r. zastrzegł możliwość ponownego wypożyczenia ich na rozprawę w dniu 15 września 2011 r. Na żądanie Sądu Okręgowego w dniu 7 września 2011 r. zostały ponownie wypożyczone Sądowi.

Dopiero w dniu 21 września 2011 r. ze zwrotem akt organ uzyskał informację z Sądu o sposobie zakończenia sprawy z powództwa J. P. o roszczenia związane z wywłaszczoną nieruchomością, zaś w przewidywanym terminie, tj. [...] września 2011 r. wydał decyzję ostateczną.

W tej sytuacji – wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej – nie można uznać, iż w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności.

W uzasadnieniu uchwały I OPS 6/08 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "sąd powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności w dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego".

Uznając, że taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał, iż w tej sprawie istniała podstawa do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i zastosowanie przez Sąd odwoławczy art. 189 tej ustawy.

Jeżeli chodzi o zarzut wskazany w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej to nie został on powiązany z żadnym przepisem procedury administracyjnej ani ustawy P.p.s.a., a więc nie mógł stanowić przedmiotu oceny w postępowaniu kasacyjnym.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a.