Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1558/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 246, art. 247 ust. 2, art. 255 ust. 1 pkt 9, art. 24 i 26, art. 63, art. 33 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. sprawy ze skargi "T" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] stycznia 2016 r. sprawy o unieważnienie patentu na wynalazek pt.: [...] o numerze [...] udzielonego na rzecz T. Sp. z o. o. z siedzibą w [...], wszczętej na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego przez firmę Z. Sp. z o. o. z siedzibą w [...], na podstawie art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 w związku z art. 24 i 26 ustawy Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410, ze. zm.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust 2 p.w.p. orzekł o unieważnieniu patentu na wynalazek pt.: [...] o numerze [...] i kosztach postępowania.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskiem z dnia 02.09.2014 r. firma Z. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] złożyła sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2014 r. o udzieleniu patentu nr [...], na wynalazek pt. "Sposób wytwarzania tkaniny prozdrowotnej", na rzecz T. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...].

Jako podstawę prawną swojego żądania wnoszący sprzeciw wskazał art. 24 i 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410, ze zm.). Zdaniem wnoszącego sprzeciw rozwiązanie dotyczące sposobu wytwarzania tkaniny prozdrowotnej, będące przedmiotem ww. wynalazku, nie posiada wymaganego poziomu wynalazczego, gdyż wynika w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki.

Pismem z dnia 2 stycznia 2015 r. uprawniony z patentu wniósł o oddalenie sprzeciwu jako bezzasadnego zatem na podstawie art. 247 ust. 2 p.w.p., sprawa została przekazana do rozpatrzenia w trybie postępowania spornego.

Organ szczegółowo opisał przebieg postępowania w sprawie i stanowisko stron zajęte w jego toku.

Rozpoznając niniejszą sprawę organ na wstępie przywołał treść przepisów art. 246, art. 247 ust. 2 i 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. regulujących kwestie związane z postępowaniem w sprawie unieważnienia patentów.

Wskazał, że patent PL [...] obejmuje sposób wytwarzania tkaniny prozdrowotnej polegający na tkaniu poprzez przeplatanie na krośnie nici osnowy i nici wątku, gdzie jako nici osnowy i nici wątku stosuje się przędzę z włókien bambusa lub jako nitki osnowy stosuje się przędzę z włókien bambusa, a jako nici wątku przędzę z włókien bawełny, lub jako nici osnowy stosuje się przędzę z włókien bambusa i przędzę z włókien bawełny, a jako nici wątku przędzę z włókien bawełny, przy czym po zakończeniu tkania wytworzonej tkaninie nadaje się właściwości antybakteryjnych. Sposób wg przedmiotowego patentu charakteryzuje się tym, że tkanie przeprowadza się z nitek przędzy zawierającej w swym składzie 100% nitek z włókien bambusa lub 85% nitek z włókien bambusa oraz włókien bawełny w uzupełnieniu do 100%, a po zakończeniu tkania otrzymaną tkaninę poddaje się wykańczaniu poprzez napawanie jej jonami srebra, chitosanem, wyciągiem z aloesu lub kolagenem, przy czym pojedyncze nitki osnowy są wykonane tylko z włókna z bambusa lub tylko z włókna z bawełny (zastrzeżenie 1). Korzystnie, wykańczanie antybakteryjne tkaniny prozdrowotnej jonami srebra prowadzi się w środowisku lekko kwaśnym o pH 5-6, stosując dwutlenek tytanu w połączeniu z chlorkiem srebra w ilości 5-40 g/litr, modyfikowany poliester w ilości 5-40 g/litr przy stopniu odżęcia 80% (zastrzeżenie 2). Korzystnie, wykańczanie antybakteryjne tkaniny na bazie chitosanu przeprowadza się w środowisku lekko kwaśnym, o pH 5-6, stosując środek antybakteryjny na bazie chitosanu w ilości 10-60 g/litr, polimer poliwęglan uretanu w ilości 20-40 g/litr oraz katalizator w ilości 1-10 g/litr przy stopniu odżęcia 80% (zastrzeżenie 3). Korzystnie, wykańczanie antybakteryjne aloesem przeprowadza się w środowisku lekko kwaśnym o pH 5-6, stosując środek na bazie chitosanu i aloesu w ilości 10-100 g/litr oraz katalizator w ilości 1-10 g/litr przy odżęciu 80% (zastrzeżenie 4).

Kolegium Orzekające uznało za zasadny zarzut udzielenia patentu na sporny wynalazek z naruszeniem art.24 i art. 26 p.w.p.

Zgodnie z art. 26 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki.

Kolegium zauważyło, że przy ocenie poziomu wynalazczego rozwiązania można wziąć pod uwagę osobno poszczególne cechy rozwiązania, przy założeniu, że znawca z danej dziedziny techniki byłby w stanie rutynowo (bez nadmiernego wysiłku) połączyć je w całość.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że wynalazek jest nieoczywisty, gdy istota problemu technicznego wynalazku jest realizowana w szczególności przez całkiem odmienne środki techniczne od znanych ze stanu techniki, które umożliwiają uzyskanie funkcji celu wynalazku innej niż dotychczas znanej, nowe środki techniczne oraz takie ich wzajemne strukturalne i funkcjonalne powiązanie, które różni się od powszechnie znanych, przy czym te środki techniczne różnią się od znanych stawianymi celami oraz osiągniętymi rezultatami (patrz: wyrok WSA z dnia 08.04.2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 20/08).

W rozpatrywanej sprawie Kolegium Orzekające podzieliło stanowisko wnoszącego sprzeciw, że sposób wytwarzania tkaniny prozdrowotnej, objęty spornym patentem nr [...], wynika w sposób oczywisty ze znanych przed datą jego zgłoszenia, następujących publikacji: zgłoszenia patentowego nr [...] (data publikacji: [...].; oznaczone jako dokument D1), zgłoszenia patentowego nr [...] (data publikacji: 24.08.2000 r.; oznaczone jako dokument D2) i zgłoszenia patentowego nr [...], (data publikacji: 26.02.2009 r.; oznaczone jako dokument D3).

Zdaniem Kolegium, dokumentem przedstawiającym najbliższe rozwiązanie znane ze stanu techniki odnośnie do sposobu wytwarzania tkaniny prozdrowotnej wg spornego patentu, jest zgłoszenie patentowe [...]. Dokument D1 przedstawia tkaninę pętelkową, w szczególności tkaninę frotte, zawierającą włókna bambusowe o właściwościach antybakteryjnych. Tkanina pętelkowa zawiera tkaninę podłożową wykonaną zasadniczo z bawełny i ma pętelki z przędzy bambusowej, przy czym w tkaninie pętelkowej stosuje się w szczególności pomiędzy 30 a 100% włókien bambusowych (akapity [0013] i [0015]). Włókna bambusowe mogą być uformowane jako wątek lub jako osnowa, a korzystnie jako osnowa (akapit [0031]); w innym przykładzie wykonania tkanina pętelkowa może być tkaniną w której osnowa podłożowa, osnowa pętelkowa oraz wątek podłożowy zasadniczo składają się z włókien bambusowych, a korzystnie od 30 do 100% włókien bambusowych (akapit [0039]). W korzystnym przykładzie wykonania włókno bambusowe jest całkowicie lub częściowo zmieszane z innymi włóknami, takimi jak np. bawełna, poliester, wiskoza itp. (akapit [0034]).

Z zamieszczonego na str. 4 przykładu (akapit [0059]) wynika, że zastosowane przędze w osnowie pętelkowej są 100% przędzami bambusowymi. Z kolei, na pierwszej stronie ww. dokumentu, w akapitach [0017]-[0021] wymienione zostały właściwości i zalety takiej tkaniny pętelkowej, wynikające ze składu pętelek, które są wykonane z włókien bambusowych, w stosunku do znanych ze stanu techniki tkanin pętelkowych. Podano m.in., że bambus charakteryzuje się naturalnymi właściwościami antybakteryjnymi i w konsekwencji zastosowanie włókien bambusowych w tkaninach pętelkowych oraz materiałach frotte jest bardzo korzystne z higienicznego punktu widzenia; tkanina pętelkowa może być korzystnie stosowana do wytwarzania (medycznych) materiałów, (medycznych) bandaży, (medycznych) wypełnień, gazy itp. Kolejna zaleta dotyczy lekkości niniejszej tkaniny pętelkowej, którą przyjemnie się nosi: zapewnia chłód latem, zwłaszcza gdy nosi się ściśle dopasowane ubrania. Inną zaletą jest zwiększona miękkość tkaniny, gdyż tkanina wydaje się w dotyku bardziej miękka w porównaniu do znanych podobnych tkanin. Kolejną zaletą jest to, że poprzez zastosowanie włókien bambusowych można uzyskać tkaninę, która ma naturalny wygląd. Zastosowanie opisanej powyżej tkaniny pętelkowej zostało szczegółowo wskazane w akapicie [0057], gdzie podano, że może być ona stosowana w różnych zastosowaniach obejmujących frotte, np. w ręcznikach, szlafrokach kąpielowych, pelerynach kąpielowych, ręcznikach do twarzy, śpiworach frotte itp., jak również może być wykorzystywana w odzieży, łącznie z ubrankami (dziecięcymi), odzieżą medyczną i odzieżą sportową i rekreacyjną, a ponadto: w bandażach, gazach, materiałach pościelowych, kocach, matach, dywanach itp.

Powyższy materiał dowodowy ujawnia zatem wszystkie cechy tkaniny prozdrowotnej ze spornego patentu, określone w zastrzeżeniu 1, przed obróbką antybakteryjną, tj. przedstawia tkaninę, która zawiera w swym składzie przędzę w 100% z włókien bambusa lub przędzę dwuskładnikową - z nitek bambusa i bawełny. Pomimo, iż ten dokument nie precyzuje dokładnych proporcji włókien bambusa względem bawełny w przędzy dwuskładnikowej, to dobór konkretnych ilości tych włókien, tj.: 85% nitek z włókien bambusa i w uzupełnieniu do 100% nitek z włókien bawełny, wynika z oczywistej optymalizacji jakiej może dokonać specjalista z dziedziny włókiennictwa na podstawie dodatkowych prób doświadczalnych; tym bardziej, że w opisie spornego patentu nie wskazano żadnego nieoczekiwanego efektu osiągniętego poprzez taki dobór. Ponadto, zarówno właściwości jak i zastosowanie obu tkanin są identyczne. W treści zastrzeżenia 1 nie wspomniano o wytwarzaniu tkaniny jednowarstwowej, a zatem zakresem ochrony został objęty sposób wytwarzania wszelkich rodzajów tkanin, również wielowarstwowych.

Kolegium stwierdziło, że argumentacja uprawnionego, że sposobem wg spornego patentu wytwarza się tkaninę jednowarstwową, nie ma uzasadnienia w treści zastrzeżeń patentowych. Odnośnie samego sposobu wytwarzania tkaniny, który został wskazany w części nieznamiennej zastrzeżenia 1 i polega na tkaniu poprzez przeplatanie na krośnie nici osnowy i nici wątku, to jest to typowa czynność niezbędna do wytworzenia każdej tkaniny. Z redakcji zastrzeżenia 1 wynika, iż istotą sposobu jest skład nitek przędzy ("przędza 100% nitek z bambusa lub 85% nitek z włókien bambusa i w uzupełnieniu z włókien bawełny"), skład nitek w osnowie ("pojedyncze nitki osnowy są wykonane tylko z włókna z bambusa lub tylko z włókna z bawełny"), jak również antybakteryjne wykończenie gotowej tkaniny poprzez napawanie jej jonami srebra, chitosanem, wyciągiem z aloesu lub kolagenem. W dokumencie D1 nie podano informacji dotyczących antybakteryjnego wykończenia tkaniny, jednak takie informacje można znaleźć w dokumentach D2 i D3. Dokument D2 dotyczy sposobu obróbki tkanin i artykułów wykonanych z tych materiałów (zwanych podłożami), a w szczególności materiałów powszechnie stosowanych w dziedzinie opieki zdrowotnej (a więc tkanin prozdrowotnych); obróbce można poddawać dowolne naturalne lub sztuczne podłoża oraz ich mieszanki (str. 1, linie 1-10); proces obróbki podłoży, w którym nadaje się podłożu własności biobójczych (antybakteryjnych), obejmuje kroki: a) umieszczenia lub impregnowania podłoża w rozpuszczonym chitozanie, b) zanurzenie podłoża w roztworze soli srebra, c) obróbkę podłoża w celu zredukowania soli srebra do srebra atomowego/metalicznego, d) sieciowanie chitozanu oraz e) przemywanie oraz suszenie obrobionego podłoża (str. 2, linie 1-7). Zatem, specjalista z dziedziny włókiennictwa, który chciałby wzmocnić właściwości antybakteryjne tkaniny według dokumentu D1 poddałby ją wykończaniu zgodnie z procesem sugerowanym przez dokument D2 i dzięki temu uzyskałby proces wytwarzania tkaniny prozdrowotnej zawierający wszystkie cechy określone w zastrzeżeniu 1. Z kolei w dokumencie D3, który dotyczy sposobu wytwarzania tkanin, w szczególności tkanin z przędzy bambusowej (akapit [0025]), wskazano, że do takiej tkaniny mogą być wprowadzone m.in.: aloes, kolagen lub środki przeciwbakteryjne lub przeciwgrzybiczne takie jak bacytracyna, sole srebra, jodki i podobne (akapit [0037]). Zatem dokument D3 ujawnia proces obróbki tkaniny zawierającej przędzę bambusową: aloesem lub kolagenem oraz solami srebra (czyli jonami srebra) w celu nadania tkaninie własności antybakteryjnych. Sam sposób nanoszenia środka antybakteryjnego na tkaninę, który w spornym patencie został określony jako: "napawanie" ma na celu nadanie odpowiednich, tj. antybakteryjnych właściwości tkaninie, dlatego wybór odpowiedniej metody nanoszenia jest kwestią optymalnego doboru technologicznego i mieści się w pojęciu biegłości inżynierskiej. Rozwiązanie wg spornego patentu nie przedstawia żadnych nieoczekiwanych i zaskakujących efektów w świetle ww. stanu techniki. Wobec powyższego, sposób przedstawiony w zastrzeżeniu 1 jest pozbawiony poziomu wynalazczego. Odnośnie zastrzeżeń zależnych 2-4, to uprawniony nie podał szczególnych zalet technicznych wynikających ze stosowania tych konkretnych środków w konkretnych proporcjach ilościowych i wobec tego należy uznać, że dobór środków nie ma w sobie cech nieoczywistości, gdyż specjalista z dziedziny będzie potrafił takie środki dobrać zgodnie ze wskazaniami producenta.

Organ zwrócił uwagę, iż zastrzeżenia zależne przedstawiają jedynie korzystne (nie obligatoryjne) cechy rozwiązania, a zakres ochrony określa przede wszystkim zastrzeżenie niezależne.

Reasumując, zdaniem Kolegium Orzekającego, przeciętny fachowiec mógłby dojść do spornego wynalazku na podstawie ogółu informacji wchodzących w zakres stanu techniki, ujawnionych w przytoczonych dokumentach, bez dodatkowych dokonań twórczych. Kolegium podzieliło zatem stanowisko wnoszącego sprzeciw, iż rozwiązanie wg spornego patentu nie posiada poziomu wynalazczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, T. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 24 i 26 ustawy - prawo własności przemysłowej, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

oraz zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 i art. 80 kpa poprzez wydanie decyzji na błędnie ustalonym, nie w pełni i niewłaściwie ocenionym stanie faktycznym.

W uzasadnieniu skargi skarżący opisał szczegółowo (do str. 7) stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i stwierdził, że organ niedokładnie zapoznał się z treścią zapisu zastrzeżenia 1.

Podniósł, że wynalazek w kategorii sposobu muszą określać czynności technicznego oddziaływania na materię, uporządkowane według ustalonej z góry kolejności, wraz z określeniem warunków, w których mają się odbywać.

W zastrzeżeniu 1 opisu patentowego [...] podano czynności technicznego oddziaływania na materię, które ma postać czynności tkania. Ta czynność jest znana. Nabiera ona cech nowatorstwa w kontekście nowych warunków jej przeprowadzania. Procesowi tkania poddaje się przędzę, której nitki są jednorodne, albo z włókien bambusa, albo z włókien bawełny. Jeśli tkanina jest mieszanką bambusowo-bawełnianą to nie dlatego, że jest tkana z nitek utworzonych tylko z włókien z bawełny i z włókien tylko z bambusa w określonym składzie procentowym. Ten skład wynika z użycia procentowego nitek, z których każda ma jednorodny skład.

W ocenie skarżącego użycie nitek o takim składzie, co jest niepodważalną nowością, stanowi warunki w jakich proces wytwarzania tkaniny według [...] jest przeprowadzany.

Skarżący stwierdził, że odmawiając przesłuchania w charakterze świadków specjalistów z dziedziny włókiennictwa organ naruszył art. 75 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego ponieważ jako dowód powinien dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. A ponadto powinien zbadać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Odmawiając uniemożliwił dogłębne wyjaśnienie sprawy.

Wskazani eksperci nie wkraczając w ustalony zakres ochrony mogliby wyjaśnić różnice istniejące pomiędzy tkaniną według dokumentu D1, a sposobem wytwarzania tkaniny prozdrowotnej według spornego patentu. W powoływanym przez organ sformułowaniu dokumentu D1 akapit (0034) mowa jest o włóknie bambusowym lub mieszance z innymi włóknami, co przez Urząd Patentowy RP jest traktowane jako tożsama cecha ze sformułowaniem w opisie spornego wynalazku. Podobnie o tożsamości cech ma świadczyć zapis akapitu (0039) tkanina pętelkowa może być tkaniną, w której osnowa podłożowa oraz osnowa pętelkowa zasadniczo składają się z włókien bambusowych, korzystnie z 30-100% włókien bambusowych.

Według oceny skarżącego Urząd Patentowy RP dokonując powyższej analizy, porównuje dwie odmienne rzeczy przez co dochodzi do niewłaściwych wniosków, albowiem w wynalazku [...] chodzi o sposób wytwarzania tkaniny o szczególnej strukturze, o odmiennie ustalanym składzie procentowym składników. Organ analizuje tkaninę z włókien bambusa lub z włókien bawełny lub z włókien bambusa i bawełny, pomijając, że mieszanka tych surowców powstaje w odmienny sposób niż w tkaninie według dokumentu D1.

Skarżący argumentował, że w spornym rozwiązaniu zostały podane następujące po sobie czynności napawania jonami srebra, następnie chitozanem, i w dalszej kolejności wyciągiem z roślin, aloesu lub kalogenem. W przywołanym zaś przez organ dokumencie jako pierwszy występuje proces impregnowania podłoża (tkaniny) chitozanem, w dalszej kolejności jest wskazana operacja zanurzania w roztworze soli srebra. Brak jest wzmianki o wykańczaniu tkaniny jakimikolwiek wyciągami roślinnymi, szczególnie aloesem lub kalogenem.

Za istotne skarżący uznał, że informacje zawarte w dokumencie D2 są bardzo ogólne, właściwie hasłowe (stanowią niewielkie fragmenty przetłumaczonego tekstu oryginalnego), tymczasem w kolejnych zastrzeżeniach spornego rozwiązania zostały podane bardzo dokładne uwarunkowania procesu wykańczania.

Są to:

- na etapie wykańczania antybakteryjnego tkaniny jonami srebra określono, że proces ten prowadzi się w środowisku lekko kwaśnym o pH 5-6, stosując dwutlenek tytanu w połączeniu z chlorkiem srebra w ilości 5-40g/litr oraz modyfikowany poliester w ilości 5-40 g/litr, przy ściśle określonym stopniu odżęcia 80%,

-na etapie wykańczania antybakteryjnego tkaniny na bazie chitozanu, określono, że proces ten przeprowadza się w środowisku lekko kwaśnym, o pH 5-6, przy zastosowaniu środka antybakteryjnego na bazie chitozanu użytego w ilości 10-60 g/litr oraz polimeru poliwęglanu uretanu użytego w ilości 20-40 g/litr, a także katalizatora w ilości l-10g/litr, z uwzględnieniem ściśle określonego odżęcia 80%,

-na etapie wykańczania antybakteryjnego tkaniny aloesem, zaznaczono, że proces ten ma przebiegać w środowisku lekko-kwaśnym o pH 5-6, przy zastosowaniu środka na bazie chitozanu i aloesu, użytego w ilości 10-100 g/litr oraz katalizatora zastosowanego w ilości 1-10 g/litr, przy ściśle określonym stopniu odżęcia, wynoszącym 80%.

Skarżący uważa za gołosłowne, pozbawione dogłębnej analizy stwierdzenie organu, że specjalista chcąc ulepszyć właściwości antybakteryjne tkaniny, według dokumentu D1, poddałby je procesowi sugerowanemu przez dokument D2 i uzyskałby takie same rezultaty, jak opisane w zastrzeżeniach rozwiązania według [...]. Przede wszystkim jest to niemożliwe z uwagi na fakt, że dokument D1 dotyczy tkaniny o innej strukturze niż uzyskanej sposobem według patentu [...], a nadto kolejną przeszkodą jest zespół opisanych czynności i ich parametrów.

Zdaniem skarżącego kolejne wątpliwości, właśnie dla znawcy budziłyby lakoniczne informacje zawarte w dokumencie D2, szczególnie, że przetłumaczono na język polski tylko bardzo niewielkie fragmenty tego dokumentu. Takie wątpliwości mogliby wyjaśnić wnioskowani eksperci, których przesłuchania Urząd Patentowy RP odmówił. A jest to bardzo istotna dla rozstrzygnięcia zaistniałego problemu okoliczność.

Skarżący stwierdził, że podobną argumentację należy zastosować także odnośnie dokumentu D3, który dotyczy tkaniny hemostatycznej a nie jak pisze Urząd Patentowy RP sposobu wytwarzania, w szczególności z przędzy bambusowej, do której mogą być wprowadzone między innymi aloes, kolagen lub środki przeciwbakteryjne lub przeciwgrzybicze, takie jak: bacytracyna, sole srebra, jodki i inne podobne akapit (0037). W przywołanym dokumencie poza wymienieniem wspólnych dla obu rozwiązań substancji aloes, kolagen, sole srebra brak jest innej wzmianki ani wskazówki.

Według skarżącego w tym zakresie nie ma żadnej płaszczyzny porównawczej, a tym bardziej brak jest podstaw do twierdzenia o ujawnieniu procesu obróbki tkaniny przy użyciu aloesu, kalogenu i chitozanu aby nadać jej właściwości, o jakich mowa powyżej. Wbrew temu co twierdzi Urząd Patentowy RP to nie jest kwestia doboru technologicznego i wiedzy inżynierskiej. Dojście do tych niezauważanych przez organ różnić wymaga wiedzy, przeprowadzenia wielokrotnych prób i analiz oraz wysiłku intelektualnego, którego wynikiem jest uzyskanie przez tkaninę, o której mowa w patencie [...] specyficznych właściwości, wskazanych w opisie patentowym. Są to: przewiewność, miękkość, odczuwanie nieco niższej temperatury niż w rzeczywistości. Tylko te cechy są właściwe także dla tkaniny według dokumentu D1.

Gdyby organ dokonał dogłębnej analizy istoty spornego rozwiązania dostrzegłby, że opracowany sposób umożliwia otrzymać tkaninę chroniącą skórę przed wolnymi rodnikami, silnie absorbującą płyny, szczególnie wodę, krew, płyny fizjologiczne, posiadającą zdolność do transmisji pary wodnej, charakteryzującą się naturalnymi właściwościami antybakteryjnymi, posiadającą zdolność do pochłaniania promieni UV, ponadto cechę naturalnej zdolności sterylizacji i zapobiegania rozwojowi mikroorganizmów. Wszystko to zostało poparte wynikami badań w laboratoriach i praktycznie w szpitalach oraz innych placówkach służby zdrowia, a także w gabinetach kosmetycznych.

Istnienie powyższych zalet potwierdzają przedłożone wraz z pismem z 22 grudnia 2015 r opinie położnych, lekarzy, użytkowników, które zostały przez Urząd Patentowy RP pominięte, nie wzięte pod uwagę. A przecież o nieoczywistości wynalazku, inaczej o poziomie wynalazczym świadczy między innymi możliwość zaspokojenia uświadomionej od dawna ale nie zaspokojonej dotychczas potrzeby społecznej (Komentarz do prawa wynalazczego W. Kotarba, Z. Miklasiński, A, Pyrża Wektory Gospodarki Warszawa 1996 str.13).

Przedstawiony przez wnioskodawców i uwzględniony przez Urząd Patentowy RP materiał dowodowy wskazuje, że próby zaspokojenia opisanych powyżej potrzeb były prowadzone ale ze względu na niedostateczny stan wiedzy w tamtym okresie, znane wcześniej tkaniny nie miały cech umożliwiających zaspokojenie uświadomionych wówczas potrzeb. Chodziło o tkaniny o zdolności naturalnej sterylizacji, pochłaniające wodę, krew, płyny fizjologiczne w taki sposób, że nie będzie w nich odoru, nie będą się w nich rozwijać mikroorganizmy i inne co w warunkach dużych skupisk ludzkich było bardzo ważne i potrzebne.

Stało się to możliwe dopiero dzięki opracowaniu spornego wynalazku i poszczególnym, opisanym w tym dokumencie czynnościom oraz towarzyszącym im parametrom. To są właśnie przesłanki przemawiające za tym, że wynalazek według patentu [...] miał i ma poziomem wynalazczym.

Skarżący stwierdził, że prawdą jest, że zastrzeżenia zależne przedstawiają warianty wynalazku ale również precyzują cechy wymienione w zastrzeżeniu niezależnym. W przedmiotowej sprawie mamy właśnie do czynienia ze sprecyzowaniem, dookreśleniem cech podanych w zastrzeżeniu niezależnym.

Skarżący dodał, że wynalazek chroniony patentem [...] określa wiele środków technicznych a według utartego orzecznictwa, wynalazek, który jest połączeniem wielu środków technicznych należy oceniać całościowo (organ każdy ze środków technicznych naszym zdaniem rozpatrywał oddzielnie), a zarzut braku poziomu wynalazczego powinien dotyczyć całego rozwiązania, a nie tylko jego poszczególnych części, gdyż połączenie znanych środków w nowy sposób może stanowić rozwiązanie nowe i nieoczywiste (decyzja WSA z 30.03.2009 sygn. akt.SA/Wa 1837/08).

Skarżący podniósł, że właśnie sposób wytwarzania tkaniny o specyficznej strukturze i właściwościach (nitki są zawsze jednoskładnikowe, a o wykonaniu tkaniny z mieszanki stanowi użycie i ułożenie w procesie tkania nitek z różnych surowców, według założonego wcześniej schematu) dotyczy rozwiązania ujętego w zastrzeżeniu 1 i uszczegółowionego następnymi zastrzeżeniami. Charakter twórczy tego sposobu i jego nieoczywisty skutek wynika z opisanych powyżej cech i uzyskanych nieoczywistych efektów, między innymi takich jak wysoka absorpcja wilgoci, krwi, płynów fizjologicznych, retencja wody, zapora dla promieni ultrafioletowych, właściwości antyodorowe, zdolność transmisji pary wodnej i innych.

Skarżący nie zgodził się również z twierdzeniem organu, że przedłożone wraz z pismem z dnia 22 grudnia 2015 r materiały nie zawierają treści wskazujących na poziom wynalazczy.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie dokonane przez Urząd Patentowy jest prawidłowe i nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa materialnego a argumenty zawarte w skardze zasadności tego rozstrzygnięcia nie podważają.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.) każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa. Podstawę sprzeciwu stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji (ust. 2). W świetle art. 247 ust. 2 w/w ustawy, jeśli uprawniony z patentu w odpowiedzi na zawiadomienie Urzędu podniesie zarzut, że sprzeciw jest bezzasadny, sprawa przekazywana jest do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. W myśl bowiem art. 255 ust. 1 pkt. 9 p.w.p., sprawy o unieważnienie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny rozstrzyga Urząd Patentowy w trybie postępowania spornego.

W rozpoznawanej sprawie Urząd Patentowy RP odwołując się do art. 24 i 26 pwp uznał, że rozwiązanie dotyczące sposobu wytwarzania tkaniny prozdrowotnej, będące przedmiotem spornego wynalazku, nie posiada wymaganego poziomu wynalazczego.

Art. 24 w/w ustawy stanowi, że patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.

Artykuł 24 definiuje cztery podstawowe wymogi stawiane rozwiązaniom, którym może zostać przyznana ochrona patentowa, tj. techniczny charakter rozwiązania, nowość, poziom wynalazczy oraz przemysłowe stosowanie. Wszystkie spośród wskazanych w tym przepisie wymogów są odrębne i niezależne oraz muszą być spełnione łącznie, by dane rozwiązanie mogło uzyskać ochronę patentową.

W teorii prawa patentowego przyjmuje się, że wynalazek to rozwiązanie o charakterze technicznym ukierunkowane na zaspokojenie praktycznych potrzeb za pomocą nowych sposobów oddziaływania na materię lub wykorzystania jej właściwości, podające w sposób zupełny i kompletny reguły postępowania, które gwarantują osiągnięcie zamierzonego rezultatu (S. Sołtysiński, w: J. Szwaja, A. Szajkowski (red.), System prawa własności intelektualnej, t. 3, s. 29–32). Rozwiązanie oznacza, że wynalazek jest swoistą receptą określającą poszczególne kroki, które muszą być zrealizowane w celu osiągnięcia danego efektu technicznego. Wynalazek nie jest zatem ideą, lecz instrukcją osiągnięcia określonego rezultatu. W związku z tym nie będzie wynalazkiem sama idea wynalazcza ani wskazanie jedynie efektu technicznego, bez określenia, jak ten efekt techniczny jest osiągany. Owo konkretne rozwiązanie musi mieć charakter techniczny, który to uznaje się powszechnie za konstytutywną cechę wynalazku, której bezwzględne spełnienie warunkuje dalszą analizę ustawowych warunków ochrony. Jak stwierdził NSA w wyroku z 16 marca 2011 r. (II GSK 374/10, Legalis) "zasadnicze znaczenie w ocenie zdolności patentowej ma kryterium technicznego charakteru wynalazku, bowiem niestwierdzenie przez Urząd Patentowy tej przesłanki skutkuje uznaniem braku zdolności patentowej zgłoszonego wynalazku i powoduje, iż dalszego badania nie prowadzi się, a ochrona patentowa jest wykluczona".

Zgodnie z art. 26 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki, przy czym według ust. 2 tego przepisu, przy ocenie poziomu wynalazczego nie uwzględnia się zgłoszeń, o których mowa w art. 25 ust. 3 ustawy p.w.p. (wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnionych do wiadomości powszechnej). Przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania także konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań.

Odmiennie niż przy badaniu nowości, argumentów przeciwko nieoczywistości wynalazku poszukiwać można więc nie tylko poprzez przeciwstawienie mu konkretnych znanych rozwiązań, lecz przy uwzględnieniu całego stanu techniki. W wyniku takich badań może okazać się, że rozwiązanie jest nowe, lecz mimo to wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, na który składają się informacje mogące być przeciwstawione projektowi zgłoszonemu celem opatentowania, bądź wynalazkowi już opatentowanemu. Metodą zmierzającą do ustalenia, czy wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości, jest ustalenie najbliższego stanu techniki, jako jednej lub kilku publikacji, na tle których specjalista najłatwiej doszedłby do wynalazku. Następnie formułuje się problem techniczny, poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki. Zabieg ten pozwala na ocenę postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek. W rezultacie, w wyniku powyższych ustaleń, zmierza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy specjalista znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowy i rutynowy, dojść do zastrzeganego rozwiązania.

Uznać należy, że patent powinien być udzielony tylko na takie rozwiązanie techniczne, które reprezentuje kwalifikowany poziom wynalazczy. Nie oznacza to jednak, że przedmiotem patentu mogą być tylko wynalazki epokowe, rewolucjonizujące technikę, bowiem wystarczające jest, aby wynalazek był czymś więcej, niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera.

Zgodnie z art. 63 ustawy Prawo własności przemysłowej zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych. Zakres przedmiotowy patentu może być określony przez kilka zastrzeżeń patentowych, wtedy tworzą one układ zastrzeżeń. Przy czym w układzie zastrzeżeń pierwsze zastrzeżenie jest zastrzeżeniem niezależnym, a pozostałe zastrzeżeniami zależnymi.

Zastrzeżenie niezależne określa główny zespół cech wynalazku (określony w art. 33 ust. 4 p.w.p. jako "ogół cech zgłaszanego wynalazku"), stanowiąc tym samym rozwiązanie podstawowe.

Natomiast zastrzeżenia zależne, zawierając wszystkie cechy zastrzeżenia niezależnego i dodatkowo cechy dodane, jedynie doprecyzowują cechy rozwiązania podstawowego lub służą do chronienia wariantów wynalazku będących dla rozwiązania podstawowego rozwiązaniami dodatkowymi.

Przy właściwym zidentyfikowaniu cech rozwiązania wynalazku przesądzające są zatem zastrzeżenia patentowe, które określają elementy rozwiązania stanowiące nieoczywisty wkład do znanego stanu techniki. Wąska interpretacja zastrzeżeń patentowych nakazuje brać pod uwagę jedynie to, co expressis verbis zostało w nich wyrażone. Niedopuszczalna jest, bowiem rozszerzająca interpretacja zastrzeżeń patentowych z uwagi na swobodę działalności gospodarczej i wynikające z udzielonego patentu ograniczenie powszechnego swobodnego korzystania z chronionego rozwiązania technicznego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 667/10).

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Urząd Patentowy przeprowadził szczegółową analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Wbrew zarzutom skarżącego organ zapoznał się w sposób dokładny z treścią opisu i zastrzeżeń patentowych kwestionowanego wynalazku. Istota wynalazku według spornego patentu (przedstawiona w części znamiennej zastrzeżenia 1) to sposób wytwarzania tkaniny, w którym tkanie przeprowadza się z nitek przędzy zawierającej w swym składzie 100% nitek z włókien bambusa lub 85% nitek z włókien bambusa oraz włókien bawełny w uzupełnieniu do 100%, a następnie po zakończeniu tkania poddaje się otrzymaną tkaninę wykańczaniu antybakteryjnemu poprzez napawanie jej jonami srebra, chitosanem, wyciągiem z aloesu lub kolagenem, przy czym pojedyncze nitki osnowy są wykonane tylko z włókna z bambusa lub tylko z włókna z bawełny. Tak więc nie jest przedmiotem wynalazku według spornego patentu sposób powstawania przędzy bambusowo-bawełnianej

Najbliższy stan techniki odnośnie sposobu wytwarzania tkaniny prozdrowotnej według spornego patentu stanowi zgłoszenie patentowe [...], określone przez organ jako dokument D1, które ujawnia wszystkie cechy tkaniny prozdrowotnej ze spornego patentu, określone w zastrzeżeniu 1, przed obróbką antybakteryjną, tj. przedstawia tkaninę, która zawiera w swym składzie przędzę w 100% z włókien bambusa lub przędzę dwuskładnikową - z nitek bambusa i nitek bawełny. Sąd podziela opinię Urzędu, iż pomimo niesprecyzowania w dokumencie D1 dokładnych proporcji włókien bambusa względem bawełny w przędzy dwuskładnikowej, dobór konkretnych ilości tych włókien, tj.: 85% nitek z włókien bambusa i w uzupełnieniu do 100% nitek z włókien bawełny, wynika z oczywistej optymalizacji jakiej może dokonać specjalista z dziedziny włókiennictwa na podstawie dodatkowych prób doświadczalnych albowiem w opisie wynalazku spornego patentu nie wskazano żadnego nieoczekiwanego efektu osiągniętego poprzez odpowiedni dobór ilościowy włókien bambusa i bawełny w składzie przędzy, ani nie zamieszczono żadnych wyników testów wskazujących na szczególnie korzystne skutki takiego doboru.

Urząd wyjaśnił skarżącemu, że wskazanie właściwości i zastosowania tkaniny z dokumentu D1 miało na celu dodatkowe podkreślenie podobieństwa obu tkanin, gdyż właściwości tkaniny wynikają głównie z jej składu i budowy. W dokumencie D1 nie podano informacji dotyczących antybakteryjnego wykończenia tkaniny, jednak takie informacje można znaleźć w dokumentach: [...] i [...], materiałach dowodowych oznaczonych przez organ jako D2 i D3. Urząd w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał dokładne fragmenty ww. dokumentów, w których podano informacje o obróbce gotowych tkanin, w tym tkanin z naturalnych surowców np. z bambusa, takimi środkami jak: sole srebra, chitozan, aloes i kolagen. W zastrzeżeniu 1 spornego patentu podano: "...poprzez napawanie jej [tkaniny] jonami srebra, chitosanem, wyciągiem z aloesu lub kalogenem", a zatem czynności te wykonywane są alternatywnie (lub) co potwierdzają przykłady realizacji wynalazku zamieszczone w opisie spornego patentu.

W treści opisu spornego patentu nie zamieszczono testów i wyników badań dokumentujących wskazane przez skarżącego cechy i właściwości wytworzonej tkaniny prozdrowotnej, jak również świadczących o nieoczekiwanym efekcie uzyskanym dzięki wytworzeniu tkaniny sposobem według spornego patentu.

Ponadto w opisie nie zamieszczono żadnego konkretnego przykładu realizacji sposobu wytwarzania tkaniny prozdrowotnej z użyciem wyciągu z aloesu lub kolagenu do obróbki antybakteryjnej tkaniny.

Rację ma skarżący, że zarzut braku poziomu wynalazczego powinien dotyczyć całego rozwiązania, a nie tylko jego poszczególnych jego części. Tym niemniej przy ocenie poziomu wynalazczego można wziąć pod uwagę osobno poszczególne cechy rozwiązania, przy założeniu, że znawca z danej dziedziny techniki byłby w stanie rutynowo (bez nadmiernego wysiłku) połączyć je w całość i/lub dostosować do potrzeb.

Reasumując, Sąd uznał za trafną argumentacje organu, że kompilacja poszczególnych cech sposobu wg spornego patentu nie ma charakteru twórczego, wykraczającego poza efekt stanowiący prostą sumę efektów wywoływanych przez poszczególne cechy. Przeanalizowany przez organ materiał dowodowy zebrany w sprawie ujawnia łącznie wszystkie cechy sposobu określone w zastrzeżeniu 1 spornego patentu, a wobec braku dowodów na nieoczekiwany efekt połączenia tych wszystkich cech w jednym rozwiązaniu, uzasadnionym jest zarzut braku poziomu wynalazczego rozwiązania. Jak trafnie zwrócił uwagę organ zastrzeżenia zależne przedstawiają jedynie korzystne, nie obligatoryjne cechy rozwiązania i określają szczególne postacie (warianty) wynalazku, natomiast zakres ochrony mający zasadnicze znaczenie z punktu widzenia interesu uprawnionego z patentu określa przede wszystkim niezależne zastrzeżenie 1.

Sąd nie podzielił zarzutu, że Urząd Patentowy zastosował bardzo uproszczoną analizę, gdyż oparł się na fragmentarycznie przedstawionych dowodach, albowiem na wezwanie organu, wnoszący sprzeciw w załączeniu do pisma z dnia 21 grudnia 2015 r. przedłożył pełne tłumaczenia dokumentów.

Również zarzut dotyczący odmowy przesłuchania w charakterze świadków jest bezzasadny. Zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skarżący wniósł o przesłuchanie w charakterze świadków na okoliczność, że sporne rozwiązanie w dacie zgłoszenia było nowe i posiadało poziom wynalazczy. Kwestia nowości i poziomu wynalazczego nie należą do okoliczności faktycznych, są to bowiem przesłanki prawne podlegające zbadaniu i ocenie przez Kolegium rozpoznające wniosek o unieważnienie patentu.

Niejako na marginesie można zauważyć, że organ jest w stanie ocenić, czy posiadana przez niego wiedza jest niewystarczająca dla rozwiązania określonego problemu faktycznego, który pojawił się w sprawie, a którego rozwiązanie jest niezbędne dla jej rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA: z dnia 19 marca 2012 r., II GSK 85/11; z dnia 21 marca 2012 r. II GSK 300/11; z 4 dnia czerwca 2014, II GSK 405/13).

W konsekwencji Sąd uznał, że przedmiotowa sprawa została rozpatrzona wnikliwie i wszechstronnie, materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które Urząd Patentowy uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło więc naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.