Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 258/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Makowska Protokolant: Beata Radomska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zaliczki alimentacyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta S. przyznał G. R. zaliczkę alimentacyjną dla jej córki – P. R., na okres od dnia

1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. w kwocie po 170 zł miesięcznie.

W dniu 24 sierpnia 2007 r. J. R. wniósł, za pośrednictwem swojego pełnomocnika, wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając jej, iż została wydana z rażącym naruszeniem art. 28

i art. 61 § 4 Kpa poprzez nieprzyznanie mu statusu strony i niepoinformowanie go

o toczącym się postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji niedostarczenie mu zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ponadto wskazanej decyzji wnioskodawca zarzucił rażące naruszenie art. 1 pkt 2 oraz art. 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, poprzez przyznanie małoletniej P. R. zaliczki alimentacyjnej pomimo ustalenia, iż egzekucja bieżących

i zaległych świadczeń od dłużnika alimentacyjnego dostarczała uprawnionej środków

w odpowiedniej wysokości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną w oparciu o art. 157 § 3 oraz art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta S.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że J. R.

w niniejszym postępowaniu nie może wskazać normy prawa materialnego zawierającej uprawnienie do żądania zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji. Wnioskodawca, będąc dłużnikiem alimentacyjnym, może jedynie kwestionować fakt bezskuteczności egzekucji sądowej, wykazując w postępowaniu egzekucyjnym spełnienie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka w wysokości określonej prawomocnym wyrokiem sądowym.

J. R., złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądając uznania go za stronę postępowania administracyjnego oraz uchylenia decyzji Kolegium z dnia

9 listopada 2007 r. W uzasadnieniu wnioskodawca powołał się na treść wyroku NSA

w Warszawie z dnia 9 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 310/05 oraz stwierdził, że

w świetle tego orzeczenia, a także treści art. 28 Kpa, niezrozumiałe jest twierdzenie, iż nie może on wskazać normy prawa materialnego zawierającej uprawnienie do żądania zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji. Normą taką bowiem jest, zdaniem wnioskodawcy, art. 12 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej zgodnie, z którym dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej, powiększonej o 5 %.

W ocenie J. R. nie ulega wątpliwości, iż obowiązek ten zostaje nałożony na dłużnika alimentacyjnego w wyniku wydania przez organ właściwy wierzyciela decyzji o przyznaniu osobie uprawnionej zaliczki alimentacyjnej. To właśnie decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nakładała na dłużnika taki obowiązek, tym samym uzyskał on przymiot strony postępowania administracyjnego z mocy prawa.

Rozpoznając powyższy wniosek decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że po wniesieniu przez J. R. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] powstała wątpliwość, czy jest on stroną postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej dla jego córki – P. R. Zdaniem organu ustalenie powyższego faktu jest istotne, z uwagi na treść przepisu art. 157 § 2 Kpa, zgodnie z którym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 28 Kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Definicja strony wobec tego oparta jest na konstrukcji interesu prawnego lub takiegoż obowiązku. W tym miejscu organ odwoławczy powołał się na w wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r.

(I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199) jednocześnie przytaczając fragment uzasadnienia: "interes prawny jest kategorią normatywną mającą swe źródło

w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania". Dodatkowo organ wskazał, że w wyroku NSA z dnia 22 lutego 1984 r.

(l SA 1748/83 niepublikowany) stwierdzono, że: "pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 Kpa., a następnie pozostałe przepisy tego kodeksu, może być wyprowadzone tylko

z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku obywateli. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby".

Organ odwoławczy podniósł, że nie istnieje jednak norma prawa materialnego,

z której wynikałby dla J. R. obowiązek, czy też interes prawny

w postępowaniu dotyczącym ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej dla jego córki. Stroną w tymże postępowaniu jest niewątpliwie osoba uprawniona do zaliczki alimentacyjnej działająca za pośrednictwem swojego przedstawiciela ustawowego (matki – G. R.), gdyż posiada ona chronione prawnie uprawnienie do żądania przyznania zaliczki (art. 7 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej) oraz chroniony prawnie obowiązek wynikający z przyznania tego świadczenia (art. 15 cytowanej ustawy).

Odnosząc się do argumentów wnioskodawcy, polegających na wyprowadzeniu swojego uprawnienia do bycia stroną przedmiotowego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z treści art. 12 ust. 1 ustawy

o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, organ odwoławczy podniósł, że nie może zgodzić się z przedstawionymi twierdzeniami.

Ponadto Kolegium wyjaśniło, że decyzja Prezydenta Miasta S. nie spowodowała powstania nowego obowiązku po stronie dłużnika alimentacyjnego. Obowiązek ten powstał już bowiem w innym postępowaniu - cywilnoprawnym, kiedy to Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 11 maja 2005 r. (sygn. akt [...]) obciążył wnioskodawcę kosztami wychowania jego małoletniej córki, zasądzając alimenty w kwocie po 300 zł miesięcznie. Decyzja przyznająca jego córce zaliczkę alimentacyjną wydana została w konsekwencji niepłacenia przez niego zasądzonego świadczenia alimentacyjnego i w związku z tym wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego, a następnie stwierdzenia faktu bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Następnie organ wyjaśnił, że stosownie do treści art. 2 pkt 7 powołanej ustawy termin "zaliczka alimentacyjna" oznacza kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Istota zaliczki alimentacyjnej polega wobec tego na częściowej lub całkowitej spłacie ciążącego na dłużniku alimentacyjnym zobowiązania w postaci świadczenia alimentacyjnego, w okresie gdy (bądź za okres, w którym) on sam nie wywiązuje się ze swojego obowiązku. Zatem, po dokonaniu spłaty tego zobowiązania, organ właściwy wierzyciela wstępuje w prawa tegoż wierzyciela i może żądać, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zwrotu uiszczonych należności. Wobec tego Kolegium jeszcze raz podkreśliło, że nieuzasadnione jest twierdzenie wnioskodawcy, że powołany powyżej przepis powoduje powstanie po stronie dłużnika nowego obowiązku prawnego. Kwota, którą dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany zwrócić organowi właściwemu wierzyciela jest kwotą wyznaczoną przez wielkość zasądzonego wcześniej świadczenia alimentacyjnego.

Zdaniem Kolegium, powyższe stanowisko organu znajduje potwierdzenie

w dalszych przepisach art. 12 powołanej ustawy, zgodnie z którymi, podstawę do przekazywania przez komornika sądowego organowi właściwemu wierzyciela kwot wyegzekwowanych od dłużnika pozostałych po zaspokojeniu świadczeń alimentacyjnych stanowi decyzja przyznająca zaliczkę (art. 12 ust. 4). Po otrzymaniu decyzji o przyznaniu osobie uprawnionej zaliczki komornik sądowy przekazuje na wyodrębniony rachunek bankowy organu właściwego wierzyciela kwoty wyegzekwowane od dłużnika alimentacyjnego, aż do pełnego pokrycia należności

(art. 12 ust. 5). W przypadku gdy w okresie wypłaty zaliczki należność nie zostanie zaspokojona, po zaprzestaniu wypłaty zaliczki komornik sądowy przekazuje organowi właściwemu wierzyciela kwoty ściągnięte od dłużnika alimentacyjnego, pozostałe po zaspokojeniu świadczeń alimentacyjnych (art. 12 ust. 6).

Zatem wypłacona przez organ właściwy wierzyciela zaliczka alimentacyjna jest zwracana z kwot wyegzekwowanych przez komornika alimentów, w ramach należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie wcześniejszego tytułu wykonawczego.

Końcowo w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium zaznaczyło, iż nie znalazło podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta S.

z dnia [...] z urzędu. Jednocześnie wyjaśniło, że egzekucja bezskuteczna stosownie do art. 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej to egzekucja, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres ostatnich trzech miesięcy. Powyższe oznacza, że w sytuacji, gdy na dłużniku alimentacyjnym ciąży obowiązek spłaty nie tylko bieżących świadczeń alimentacyjnych, ale także zaległych, pomimo uiszczenia przez niego miesięcznej należnej kwoty tych świadczeń do rąk komornika sądowego, egzekucja nadal jest bezskuteczna w rozumieniu powołanej ustawy, gdyż wyegzekwowane kwoty zaliczane są w pierwszej kolejności na poczet świadczeń alimentacyjnych przeterminowanych, a dopiero później, po spłacie zadłużenia, na poczet należności bieżących.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie złożył J. R., wnosząc jednocześnie o jej uchylenie jako naruszającej prawo, a także stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] Skarżący zarzucił decyzji Kolegium naruszenie prawa w tym art. 28, art. 61 § 4 Kpa oraz art. 12, 13, i 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej poprzez nieuznanie J. R. za stronę postępowania dotyczącego ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej dla jego córki P. R., a także niepoinformowanie skarżącego o toczącym się postępowaniu i niedostarczenie mu zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta S., a w konsekwencji odmówienie mu prawa do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Ponadto naruszenie art. 1, art. 2 pkt 1 powołanej ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej poprzez oparcie się jedynie na wykładni językowej, z pominięciem wykładni celowościowej i "przyznanie małoletniej zaliczki alimentacyjnej pomimo ustalenia, iż egzekucja bieżących i zaległych świadczeń od dłużnika alimentacyjnego dostarczała uprawnionej środków w odpowiedniej wysokości".

W ocenie pełnomocnika skarżącego umieszczenie przez ustawodawcę w jednym rozdziale ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej przepisów dotyczących zarówno praw i obowiązków osoby uprawnionej oraz dłużnika alimentacyjnego wskazuje na fakt przyznania obu podmiotom równych praw w zakresie dochodzenia ewentualnych roszczeń wynikających z podjęcia decyzji

o zaliczce alimentacyjnej w tym związanych z zaskarżaniem decyzji. Podobnie, zdaniem skarżącego, bezsporną kwestią w sprawie jest to, że decyzja z dnia

[...] o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej małoletniej P. R. rozstrzygała jednocześnie o uprawnieniach i obowiązkach J. R. Konsekwencją tego stanu rzeczy było, uzyskanie przez skarżącego przymiotu strony z mocy prawa w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania zaliczki alimentacyjnej w tym prawo wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej rozstrzygającej tę kwestię.

Ponadto za uznaniem skarżącego stroną postępowania przemawiają dodatkowo skutki procesowe dotyczące osoby wierzyciela w przypadku wydania decyzji o zaliczce alimentacyjnej. Dla skarżącego fakt zmiany "po stronie wierzyciela" miał zasadnicze znaczenie z uwagi na obciążenie go bez jego wiedzy dodatkowym obowiązkiem finansowym. Skarżący bowiem dobrowolnie uiszczał od maja 2007 r. należności alimentacyjne bezpośrednio do rąk przedstawicielki ustawowej G. R., co skutkowało umorzeniem w tym zakresie postępowania egzekucyjnego, przy jednoczesnym prowadzeniu egzekucji komorniczej mającej na celu wyegzekwowanie od skarżącego na rzecz Urzędu Miejskiego należności powstałych w wyniku wypłacania zaliczek alimentacyjnych.

Wobec powyższego, zdaniem skarżącego, decyzja Prezydenta Miasta S.

z dnia [...] obciążyła go koniecznością spłacania w tym samym okresie, zarówno bieżących świadczeń alimentacyjnych oraz egzekwowanych na drodze postępowania egzekucyjnego wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. W przypadku skarżącego nie znajduje uzasadnienia stanowisko Kolegium polegające na stwierdzeniu, że wypłacona przez organ właściwy wierzyciela zaliczka alimentacyjna jest zwracana z kwot wyegzekwowanych przez komornika alimentów w ramach należnego świadczenia alimentacyjnego, lecz jest zwracana równolegle ze świadczeniami alimentacyjnymi. Takiej sytuacji można było uniknąć gdyby organ przyznający zaliczkę odpis decyzji z pouczeniem o możliwości jej zaskarżenia przesłał skarżącemu.

Kwestionując stanowisko organu skarżący wskazał w dalszej części skargi, że decyzja z dnia [...] naruszała treść art. 1 i art. 2 pkt 1 ustawy

o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, gdyż przy rozstrzyganiu nie można opierać się wyłącznie na zaistnieniu przesłanki bezskuteczności egzekucji, pomijając wnikliwe i indywidualne rozpoznanie pozostałych okoliczności sprawy. Zarzucając przy tym organowi kierowanie się przy wydawaniu decyzji jedynie wykładnią językową powyższych przepisów z pominięciem wykładni celowościowej, powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 1993 r., sygn. akt III ARN 84/92 (publ. OSNCP 1993 r., Nr 10, poz. 183).

W dalszej części uzasadnienia skarżący wskazał, że funkcją zaliczki alimentacyjnej jest czasowe i częściowe pokrycie świadczeń alimentacyjnych należnych osobom samotnie wychowującym dzieci w sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny nie wywiązuje się z ciążącego na nim obowiązku. Tymczasem z okoliczności sprawy wynikało, że od listopada 2005 r. egzekwowano od skarżącego, jako dłużnika alimentacyjnego, miesięcznie kwotę 429 zł z czego G. R. reprezentująca małoletnią P. R. uzyskiwała regularnie kwotę 364,70 zł tytułem bieżących rat i zaległych alimentów, czyli kwotę przewyższającą wysokość zasądzonych miesięcznie przez Sąd alimentów. Skoro egzekucja świadczeń alimentacyjnych pomimo istniejących zaległości odbywała się regularnie w wysokości przekraczającej zasądzone świadczenie niecelowym w świetle ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. było przyznanie na rzecz małoletniej P. R. dodatkowo zaliczki alimentacyjnej w kwocie 170 zł, zwłaszcza że suma otrzymywanych od skarżącego świadczeń i zaliczki stanowiąca łącznie kwotę 534 zł była wyższa niż ustalone przez Sąd usprawiedliwione potrzeby małoletniej. Konsekwencją nieprzyznania skarżącemu statusu strony było, że nie miał on wiedzy odnośnie wypłacanych stronie kwot tytułem zaliczek alimentacyjnych i nie mógł zaskarżyć krzywdzącej go decyzji.

W tym stanie rzeczy dokonana przez Kolegium ocena, że skarżącemu nie przysługiwały prawa strony w postępowaniu dotyczącym przyznania zaliczki alimentacyjnej i rozstrzygnięcie na tej podstawie o odmowie mu prawa do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia

[...} rażąco narusza prawo.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka bezpośrednio o roszczeniach stron.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...], J. R. zarzucił, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 28 i art. 61 § 4 Kpa, poprzez nieprzyznanie mu statusu strony

i niepoinformowanie go o toczącym się postępowaniu administracyjnym,

a w konsekwencji niedostarczenie mu zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ponadto wskazanej decyzji wnioskodawca zarzucił rażące naruszenie art. 1 pkt 2 oraz art. 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, poprzez przyznanie małoletniej P. R. zaliczki alimentacyjnej pomimo ustalenia, iż egzekucja bieżących i zaległych świadczeń od dłużnika alimentacyjnego dostarczała uprawnionej środków w odpowiedniej wysokości.

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Przepis ten ma służyć wyeliminowaniu z obrotu prawnego wadliwych rozstrzygnięć nie tylko

z tego powodu, że naruszają one w sposób oczywisty regulacje w przepisie powołanym jako podstawa prawna tych rozstrzygnięć, lecz dlatego, że nie dają się pogodzić z systemem obowiązujących norm.

Przy ustaleniu cech rażącego naruszenia prawa należy uwzględnić obowiązującą zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnej oraz istotę zastosowania sankcji nieważności decyzji administracyjnej, której efektem jest pozbawienie mocy prawnej decyzji ze skutkiem ex tunc. Nie każde zatem naruszenie przepisów prawa jest naruszeniem rażącym. Rażące naruszenie prawa to naruszenie normy prawnej, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych. W przypadku zatem gdy norma prawna wymaga wykładni, a wynik tej wykładni może być różny, przyjęcie określonej wykładni nie może zostać zakwalifikowane do rażącego naruszenia prawa.

Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji (patrz: wyrok NSA z dnia 11 października 2000 r., sygn. akt IV SA 1495/98, LEX 53438, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2004 r., sygn. akt II SA 2160/03, LEX 160419), lecz także taką stroną może być inny podmiot. Warunkiem niezbędnym jest jedynie wykazanie, że osoba taka posiada interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności.

Wady decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, ze swojej istoty nie są wadami o charakterze procesowym lecz mają charakter materialnoprawny (patrz: wyrok NSA z dnia 13.06.2007 r. sygn.akt I OSK 996/06 LEX 354687 ).

Skarżący w pierwszym rzędzie podniósł zarzut rażącego naruszenia art.28

w związku z art.61 § 4 Kpa. Pojęcie interesu prawnego, użyte w przepisie art. 28 Kpa, rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia, oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego, w świetle bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych, interes prawny, w rozumieniu omawianego przepisu, to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści lub nakładające takie obowiązki (patrz: wyrok NSA z dnia 26 listopada 1998 r. - sygn. akt II SA 1390/98, z dnia 5 października 1998 r. - sygn. akt II SA 1104/98).

Tak więc powołanie we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji samych przepisów postępowania administracyjnego jest niewystarczające do ustalenia po stronie skarżącego interesu prawnego do bycia stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej.

Kolejnym zarzutem stawianym decyzji, o której stwierdzenie nieważności skarżący się ubiega, jest rażące naruszenie art. 1 pkt 2 oraz art. 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, poprzez przyznanie małoletniej P. R. zaliczki alimentacyjnej pomimo ustalenia, iż egzekucja bieżących i zaległych świadczeń od dłużnika alimentacyjnego dostarczała uprawnionej środków w odpowiedniej wysokości.

W art.1 pkt 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz.732 z późn.zm.) określono zakres regulowany przez ten akt (ustawa nie obowiązuje od dnia 1.10.2008r. - została uchylona przez ustawę z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) - między innymi zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Przepis art.2 pkt 1 tej ustawy zawierał natomiast definicję ustawową pojęcia bezskuteczności egzekucji - "oznacza to egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy".

W świetle powyższego powołane przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności przepisy prawa materialnego również nie wskazały na istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego, który mógłby dawać podstawę do zakwalifikowania J. R. jako uprawnionego do wystąpienia o stwierdzenie nieważności decyzji o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej na rzecz jego małoletniej córki P. R.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. J. R. swój interes prawny w postępowaniu nieważnościowym zaczął wywodzić z art. 12 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej zgodnie, z którym dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej, powiększonej o 5 %, bowiem w jego ocenie, obowiązek ten zostaje nałożony na dłużnika alimentacyjnego w wyniku wydania przez organ właściwy wierzyciela decyzji o przyznaniu osobie uprawnionej zaliczki alimentacyjnej.

Z takim rozumowaniem skarżącego nie sposób się zgodzić. Obowiązek zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej, powiększonej o 5 %, wynika wprost z ustawy choć faktycznie jest konsekwencją wypłaty zaliczek alimentacyjnych. Możliwość zaś wydania decyzji

o przyznaniu zaliczki osobie uprawnionej jest skutkiem niewykonania przez dłużnika (bezskuteczności egzekucji) obowiązku alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego. Z żadnego przepisu ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie wynika by dłużnik mógł być stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w oparciu o jej przepisy, co oznacza, że ustawa nie przyznaje dłużnikowi praw lub też, nie nakłada na dłużnika obowiązków będących przedmiotem rozstrzygania na drodze takiego postępowania. O ile więc można uznać, że w niniejszej sprawie dłużnik miał w pewnym momencie interes faktyczny by organ zaprzestał wypłaty zaliczek alimentacyjnych na rzecz małoletniej P. R. o tyle nie posiada on interesu prawnego by występować z wnioskiem

o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej zaliczkę alimentacyjną.

Należy dodać, że Sąd badając sprawę także z urzędu nie dopatrzył się posiadania przez skarżącego interesu prawnego, który mógłby stanowić podstawę do uznania go za stronę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...], do wydania zaś decyzji na podstawie art. 157 § 3 Kpa dochodzi wtedy gdy organ w postępowaniu wstępnym ustali, że w sprawie zachodzą przesłanki podmiotowe np. brak strony w sprawie.

Zdaniem niniejszego składu orzekającego Sądu, ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej została uchwalona w celu udzielenia przez Państwo szybkiej i regularnej pomocy finansowej dzieciom, wobec których osoby zobowiązane do świadczeń alimentacyjnych z różnych względów nie realizują tego obowiązku. Sposobem zaś do osiągnięcia tego celu stało się między innymi wyeliminowanie z postępowania administracyjnego udziału dłużnika poprzez zastąpienie go przez właściwe organy administracji publicznej.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa materialnego i postępowania administracyjnego, które miały wpływ na wynik sprawy i dlatego też, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) skargę oddalił.