Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 959/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Sędzia WSA Sławomir Fularski, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia kosztów w związku z dyspozycją usunięcia pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a. i art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z2015r., poz. 1659), w związku z art. 130a ust. 2a ustawy dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst Dz. U. z 2012 r. poz. 1137), po rozpatrzeniu odwołania Pana M. R. z dn. [...].01.2017 r. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta [...] przez Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich w [...] z dnia [...].12.2016 r. nr [...] ustalającej wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...]nr rej. [...] na kwotę 478 zł – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił stan sprawy wskazując, że decyzją z dnia [...].12.2016 r. działający z upoważnienia Prezydenta [...] Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w [...] ustalił p. M. R. wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem w dn. [...].06.2013 r. dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] nr rej. [...] na kwotę 478 zł. W uzasadnieniu opisano stan faktyczny sprawy oraz wskazano przesłanki merytoryczne i prawne, którymi kierował się Prezydent [...] podejmując rozstrzygnięcie.

Z decyzją nie zgodził się zobowiązany p. M. R.. W odwołaniu wskazał w szczególności, że decyzja został wydana z naruszeniem przepisów postępowania, skarżący nie otrzymał bowiem powiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy ani żadnych akt sprawy, znak B-36 z tabliczką T-24 był niewidoczny, nie ustalono, jakie rzeczywiste koszty powstały.

Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym organ wskazał, że w pierwszej kolejności na treść art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, dalej u.p.r.d.).

Organ przypomniał dalej, że dyspozycję usunięcia pojazdu, zgodnie z art. 130a ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wydaje :

1) policjant - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1-3;

2) strażnik gminny (miejski) - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 4 i 5;

3) osoba dowodząca akcją ratowniczą - w sytuacji, o której mowa w ust. 3.

Z kolei stosownie do art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 października 2012 r.), od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu.

Po myśli zaś art. 130a ust. 6 cyt. Ustawy rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a.

Przechodząc do sytuacji, której dotyczy przedmiotowa sprawa organ wskazał, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie Uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu (Dziennik Urzędowy Województwa [...]z 2012 r., poz. [...]). Zgodnie z załącznikiem Nr [...] do wym. Uchwały wysokość kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu wynosi 478 zł. W przypadku pojazdów o dopuszczalnej masy całkowitej do 3500 kg włącznie.

Organ następnie wskazał, że pomimo wydania zaskarżonej decyzji w roku 2016, należy stosować uchwalę w brzmieniu dotyczącym roku 2013, ponieważ w tym właśnie roku nastąpiło zdarzenie uzasadniające naliczenie kosztów.

Organ odwoławczy podkreślił, iż z mocy ust. 2a art. 130a ustawy właściciel pojazdu zobowiązany został do pokrycia kosztów, jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1-2 ustawy, spowodowało ich powstanie. Ustawodawca uzależnił tym samym możliwość naliczenia kosztów właścicielowi pojazdu od zaistnienia skutku w postaci powstania kosztów związanych z wydaniem dyspozycji o usunięciu pojazdu. Analizowany przepis art. 130a ust. 2 w związku z ust. 6 ustawy nie określa i nie wyszczególniania poszczególnych okoliczności i zdarzeń, które wpłynęły i przyczyniły się do powstania tych kosztów. Zawsze bowiem, kiedy wydanie dyspozycji o usunięciu pojazdu skutkować będzie powstaniem kosztów, właściciel pojazdu będzie zobowiązany do jego pokrycia, bez względu na rodzaj okoliczności, która doprowadziła do powstania tego kosztu.

Organ II instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie faktem bezspornym jest, czego nie kwestionuje strona, że odwołujący się w dniu [...].06.2013 r. zaparkował pojazd marki [...] nr rej. [...] na ul. [...] w [...] w miejscu obowiązywania znaku B-36 z tabliczką T-24. Nie ulega wątpliwości, że czyn powyższy stanowił wykroczenie przewidziane w przepisach ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń i odpowiadałby dyspozycji przepisu art. 130a ust. 1 pkt 5 u.p.r.d., stanowiącym o obligatoryjnym usunięciu pojazdu. Dyspozycja usunięcia pojazdu (odholowania), jak wynika z akt wydana została przez funkcjonariusza Straży Miejskiej [...] . Jej następstwem było podjęcie czynności zmierzających do fizycznego usunięcia pojazdu (Dyspozycja usunięcia pojazdu Nr [...] z godziny 18.02 w aktach sprawy). W związku z tym, że na miejsce zdarzenia użytkownik przybył w trakcie czynności zmierzających do usunięcia pojazdu (co nastąpiło ok godz. 18.25), funkcjonariusz Straży Miejskiej odstąpił na zasadzie art. 130a ust. 2 ustawy od usunięcia pojazdu, co było prawnie dopuszczalne. Jak stanowi przepis taka możliwość zachodzi także wówczas, gdy w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Niemniej jednak, chociaż do faktycznego odholowania pojazdu na strzeżony parking nie doszło, udokumentowano dostatecznie, iż holownik wyruszył i przybył na miejsce parkowania. Wbrew sugestiom skarżącego podniesionym w odwołaniu w aktach sprawy znajdują się dowody w tym zakresie. Znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia świadczą, iż rozpoczęto czynności zmierzające do załadunku pojazdu (pod pojazd podstawiono urządzenie załadunkowe). Firma holująca otrzymała zgłoszenie o 18.04. Holownik dotarł na miejsce o godz. 18.19. Przejechał 0.80386084 km. Doszło zatem do wygenerowania kosztów usunięcia, które zgodnie z Załącznikiem Nr 2 do Uchwały [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. wynoszą 478 zł dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej cło 3.500 kg.

W ocenie organu odwoławczego nie znajduje uzasadnienia również argument o niezapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu. W dn. [...].09.2014 r p. M. R. otrzymał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. Zawiadomienie to zawierało również informację o sposobie i miejscu zapoznania się z aktami sprawy. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, p. M. R. osobiście potwierdził odbiór tego dokumentu. Nie skorzystał z przysługujących praw we wskazanym zakresie.

Skargę na tę decyzję złożył M. R..

W ocenie Skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa w tym kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący podkreślił, że nie otrzymał powiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i ustosunkowania się do zgromadzonego materiału dowodowego. Nadto nie otrzymał żadnych odpisów dokumentów i dowodów zgromadzonych w trakcie prowadzonego w I instancji postępowania (np. faktura, kserokopia dokumentu z interwencji Straży Miejskiej itp. łącznie z ewentualnymi załącznikami do decyzji). Powyższe uniemożliwiło Skarżącemu choćby złożenie wniosków dowodowych wobec istotnych braków przeprowadzonego postępowania, o czym przekonał się z treści zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji sam fakt formalnego skutecznego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania i decyzji nie sanuje rażącego naruszenia art. 10 kpa.

Poza tym, zdaniem Skarżącego niezależnie od powyższego zaskarżona decyzja jest nie tylko bezzasadna ale i narusza w sposób rażący przepisy Prawa o ruchu drogowym oraz Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wskazał, że zdaniem organów obu instancji wydanie dyspozycji odholowania pojazdu wystarczy dla ustalenia kosztów holowania w maksymalnej wysokości- bez względu na to jakie rzeczywiste koszty tegoż postępowania powstały. W ocenie skarżącego takie ustalenia rażąco naruszają przepisy Prawa o ruchu drogowym i są niezgodne z linią orzeczniczą sądów administracyjnych. Uznał, że zupełnie niezrozumiałym i sprzecznym ze zgromadzonym materiałem dowodowym jest ustalenie kwoty za wezwanie pojazdu holowniczego na kwotę maksymalną wynikającą z załącznika do uchwały rady [...])' nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. a nie jak powinno to wynikać z faktury oraz załącznika do niej dołączonego zawierającego wykaz rzeczywistych kosztów związanych z ewentualnym przejazdem pojazdu holowniczego. Fakt, iż uchwała wyżej opisana zawiera kwoty maksymalne nie zwalnia organu zarówno organu I i II instancyjnego z ustalenia rzeczywistych kosztów wezwania pojazdu holowniczego. Jednakże nie tylko organ ich nie ustalił ale i nie przeprowadził żadnego postępowania zmierzającego do ich ustalenia.

Skarżący podkreślił, iż pozostawione auto nie utrudniało ruchu ani nie zagrażało bezpieczeństwu i nie było potrzeby odholowywania pojazdu. Wynikało z faktu umieszczenia znaku w miejscu niewidocznym dla użytkownika, co w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego przyznali Strażnicy Miejscy.

Niezależnie od przytoczonych argumentów Skarżący stwierdził, iż warunkiem sine qua non wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono jest ustalenie, że koszty te powstały a jeśli powstały to w jakiej rzeczywistej wysokości. Podkreślił, że żaden z organów nie przeprowadził postępowania na okoliczności, jakie były rzeczywiste koszty związane z ewentualnym wezwaniem firmy holowniczej.

W ocenie Skarżącego organy administracji obu instancji naruszyły zasadę wynikającą z art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracji uwzględniając interes społeczny obowiązany jest uwzględnić interes jednostki. Granicą zastosowania interesu społecznego jest interes jednostki. W przypadku ustalania kosztów odstąpienia od holowania pojazdu, niewątpliwie brak jakichkolwiek podstaw do obciążania obywatela kosztami poza rzeczywistymi a także powstałymi tylko w związku z uzasadnioną interwencją funkcjonariuszy.

Podnosząc powyższe zarzuty wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, przepisy wykonawcze - obwieszczenie MF w sprawie ogłoszenia obowiązujących w 2013 r. maksymalnych stawek opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowanie na parkingu strzeżonym oraz przepisy prawa miejscowego - załącznik nr [...] do uchwały w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013.

Zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d., pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m.in. w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. W myśl ust. 2a ww. przepisu, od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu.

Ponadto zgodnie z art. 130a ust. 6 p.r.d., rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a.

Ustawodawca określił enumeratywnie wypadki, w których dopuszczalne jest usunięcie pojazdu. Usunięcie pojazdu z drogi jest obligatoryjne (ust. 1) lub fakultatywne (ust. 2). W pierwszym wypadku właściwy organ jest zobowiązany zawsze usunąć pojazd w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniającej usunięcie, a w drugim - jest to pozostawione jego uznaniu. Zawsze, gdy zostanie stwierdzone, że pojazd został zaparkowany w miejscu, gdzie to jest zabronione i utrudnia ruch drogowy lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu, zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela, a policjant czy strażnik miejski ma ustawowy obowiązek wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i nie zależy to od jego uznania. Fakultatywność działania jest tu całkowicie wykluczona. Dyspozycja usunięcia przedmiotowego pojazdu wydana została przez funkcjonariusza Straży Miejskiej, a zatem przez podmiot uprawniony do takiego działania na mocy przepisu art. 130a ust. 4 pkt 2 p.r.d.

W niniejszej sprawie niesporne jest, że w dniu [...].06.2013 r. Skarżący zaparkował pojazd marki [...] nr rej. [...] na ul. [...] w [...] w miejscu obowiązywania znaku B-36 z tabliczką T-24. Nie ulega wątpliwości, że okoliczność ta stanowiła o obligatoryjnym usunięciu pojazdu. Dyspozycja usunięcia pojazdu (odholowania), jak wynika z akt wydana została przez funkcjonariusza Straży Miejskiej [...]. Jej następstwem było podjęcie czynności zmierzających do fizycznego usunięcia pojazdu. W związku z tym, że na miejsce zdarzenia użytkownik przybył w trakcie czynności zmierzających do usunięcia pojazdu, funkcjonariusz Straży Miejskiej odstąpił na zasadzie art. 130a ust. 2 ustawy od usunięcia pojazdu. Niemniej jednak, chociaż do faktycznego odholowania pojazdu na strzeżony parking nie doszło, udokumentowano dostatecznie, iż holownik wyruszył i przybył na miejsce parkowania.

Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, a w szczególności materiał fotograficzny świadczą, iż rozpoczęto czynności zmierzające do załadunku pojazdu (pod pojazd podstawiono urządzenie załadunkowe). Z akt sprawy wynika także, iż firma holująca otrzymała zgłoszenie o 18.04. Holownik dotarł na miejsce o godz. 18.19. Przejechał 0.80386084 km. Niewątpliwie zatem doszło do wygenerowania kosztów usunięcia pojazdu, czego potwierdzeniem jest faktura wystawiona przez firmę holowniczą.

Zdaniem Sądu, niezależnie od wysokości opłat wynikających ze złożonej do akt sprawy faktury VAT, wystawionej za przejazd pojazdu holowniczego, organ I instancji zobligowany był do żądania od skarżących zwrotu kosztów zgodnych z uchwałą, co zasadnie zaakceptowało Kolegium. Przepisy uchwały ustaliły wysokość kosztów, powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3.500 kg włącznie, w stałej i ryczałtowo określonej wysokości 478 zł. Ww. kwota jest niezależna od okoliczności faktycznych (takich jak czas, który upłynął od wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do odstąpienia od usunięcia, czy jaki dystans przejechał holownik) oraz niezależna od wysokości faktycznie powstałych kosztów i ich charakteru. Została ona ustalona w maksymalnej dopuszczalnej stawce (zgodnie z art. 130a ust. 6 zd. 2 i ust. 6a p.r.d.), równej opłacie za usunięcie pojazdu. Uchwała, o której mowa, stanowi akt prawa miejscowego i dlatego orzekające w sprawie organy nie były władne do oceny jej zapisów i nie mogły odstąpić od ustalenia kosztów, ani ustalić ich w innej wysokości (np. faktycznie poniesionych wydatków).

W tym przedmiocie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 sierpnia 2016 r. w sprawie I OSK 2644/14 (publ. Lex nr 2142157), iż ustawodawca ustanowił mechanizm ustalania opłat za usunięcie pojazdów nieuzależniony od faktycznej wysokości opłat w konkretnym przypadku, który to Sąd orzekający w tej sprawie w pełni akceptuje (podobnie WSA w Warszawie w wyroku z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie VII SA/Wa 2813/16, publ. cbosa).

Należy również zwrócić uwagę, że przepis art. 130a ust. 2a w związku z ust. 6 p.r.d. nie określa i nie wyszczególnia składników kosztów usunięcia pojazdu. Ustawodawca nie precyzuje ich w żaden sposób, zaś ustalenie kosztów w wysokości ryczałtowej (jak w przedmiotowej uchwale) nie podlega kognicji Sądu w niniejszej sprawie ani ocenie organów administracji obu instancji.

W postępowaniu o ustalenie opłaty za usunięcie pojazdu istotne jest bowiem to, czy pojazd był zaparkowany w niedozwolonym miejscu i czy w związku z tym uprawniony organ wydał dyspozycję jego usunięcia, bądź od niej odstąpił oraz czy dyspozycja usunięcia pojazdu, wydana przez uprawnionego funkcjonariusza spowodowała powstanie kosztów. W kontrolowanej sprawie wszystkie dowody na ww. okoliczności zostały zebrane prawidłowo (dyspozycja usunięcia pojazdu wystawiona przez strażnika miejskiego, jego notatka urzędowa, dane pojazdu oraz faktura VAT).

W tym kontekście zarzuty skarżących dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w tym zbadania kalkulacji kosztów odholowania, nie zasługują na uwzględnienie z przyczyn, o których była mowa powyżej.

Nie można też uznać za uzasadniony zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Przede wszystkim organ I instancji poinformował Skarżącego pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie, o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i możliwości składania wniosków dowodowych.

Pismo to Skarżący odebrał [...] września 2017 r. a decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] grudnia 2017 r. Wynika z tego, że Skarżący mógł bez przeszkód skorzystać z wszelkich uprawnień procesowych. Dodatkowo podkreślić należy, że organ I instancji sporządzając pismo z dnia [...] sierpnia 2017 r. dysponował pełnym materiałem dowodowym.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.