Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 176/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 2, art. 24 ust. 2 i 3, art. 28 ust. 1, 2, 3 i 3a, art. 32
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 10, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] J. G. (zwana w dalszej części uzasadnienia "skarżącą") zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu niepłacenia składek. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację materialną.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Zakład odmówił skarżącej umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy w wysokości [...]

W uzasadnieniu decyzji streszczono stan faktyczny, podając, że na podstawie dokumentów znajdujących się w systemie informatycznym Zakładu i dostarczonych przez skarżącą, ustalono, iż skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w zakresie handlu, od [...] z przerwami, do [...] Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i jest na jego utrzymaniu. Mąż skarżącej wyrejestrował prowadzoną działalność gospodarczą w dniu [...] Zarówno skarżąca jak i jej małżonek są obecnie bezrobotni i nie posiadają żadnych dochodów. J. G. nie przedstawiła jednak dokumentacji potwierdzającej fakt zarejestrowania wnioskodawczyni oraz jej męża w Powiatowym Urzędzie Pracy. Z przedstawionej dokumentacji wynikało, że skarżąca na bieżąco reguluje wszystkie stałe opłaty i oprócz zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, nie posiada innych zobowiązań finansowych. Zakład podkreślił, że zgodnie z twierdzeniami skarżącej nie jest ona w stanie podjąć zatrudnienia z uwagi na zły stan zdrowia. Na potwierdzenie powyższego skarżąca przedstawiła karty informacyjne leczenia szpitalnego z dnia [...] z dnia [...] r. oraz [...]., z treści których wynika, iż skarżąca w okresie od [...] do [...] poddana była leczeniu na Oddziale Neurologicznym SP ZOZ w K. oraz na Oddziale Neurochirurgicznym Specjalistycznego Szpitala im. dra A. S. w W.. Uzasadniając pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie "u.s.u.s.") należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne osób, będących jednocześnie płatnikami składek, mogą być w

uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku całkowitej nieściągalności. Organ przywołał treść rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, które precyzuje w § 3 zasady wyrażone w art.28 ust. 3a u.s.u.s. Organ administracyjny pierwszej instancji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego fakt zarejestrowania skarżącej i jej męża w Powiatowym Urzędzie Pracy, nadto mimo braku jakiegokolwiek dochodu w rodzinie skarżącej, skarżąca ani żaden z członków jej rodziny nie korzysta z pomocy w formie zapomogi pieniężnej czy zasiłków w naturze oferowanych przez ośrodek pomocy społecznej. Organ administracyjny wskazał, że skarżąca reguluje swoje zobowiązania wobec innych wierzycieli, nadto oprócz zaległości wobec Zakładu nie wykazuje innych zaległości. Powyższe, w opinii Zakładu może świadczyć, iż zobowiązana posiada nieujawnione źródła dochodu. Ponadto Zakład wyraźnie podkreślił, że kłopoty skarżącej ze zdrowiem wystąpiły dopiero po wyrejestrowaniu przez nią działalności gospodarczej. Zdaniem organu analiza całości zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, ze podniesione w sprawie okoliczności faktyczne wniosku nie przemawiają za uwzględnieniem wniosku w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.

Organ powołał się w uzasadnieniu na treść art. 28 ust 2 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane w wypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawodawcy zachodzi między innymi gdy (art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy):

* wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (aktualnie kwota ta wynosi 8,80 zł.),

* naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

* jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zakład podkreślił, że dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, Zakład podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności

z tytułu składek. Taka sytuacja zaistniała, zdaniem Zakładu, w niniejszej sprawie, gdyż wobec skarżącej nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Podsumowując organ podkreślił, że umorzenie zadłużenia uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek i dopiero zaistnienie którejkolwiek z nich daje możliwość umorzenia powstałego wobec Zakładu zadłużenia a brak spełnienia przynajmniej jednej z przesłanek nie daje Zakładowi podstaw do umorzenia zaległości. ,

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca podtrzymała dotychczasowa argumentację dodatkowo wskazując, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia, z uwagi na fakt, iż ze względu na zły stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia. Ponadto skarżąca wyjaśnia, iż z powodu jej choroby, mąż zmuszony był do zlikwidowania działalności gospodarczej i obecnie jest na zasiłku. Wnioskodawczyni informowała również, że nie posiada żadnego majątku, a obecnie stara się o zasiłek z Ośrodka Pomocy Społecznej. J. G. dołączyła do akt sprawy dokument w postaci kserokopii zaświadczenia wydanego w dniu [...]. przez Powiatowy Urząd Pracy w K. potwierdzającego fakt, że małżonek wnioskodawczyni jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od [...].

Ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] Nr [...] Zakład utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podtrzymując wcześniejszą argumentację i wyjaśnił, że przedstawiona sytuacja zdrowotna skarżącej może być czynnikiem wpływającym na pogorszenie jej sytuacji materialnej. Jednak skarżąca nie przedstawia dokumentu jednoznacznie stwierdzającego brak możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, co nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż jej obecna sytuacja w pełni wyczerpuje przesłanki zawarte w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Zakład wskazał, że przez cały okres po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej przed wystąpieniem kłopotów zdrowotnych, skarżąca nie zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy, i to w opinii Zakładu może wskazywać, że nie jest zainteresowana aktywnym poszukiwaniem zatrudnienia, w tym okresie skarżąca pozostawała na utrzymaniu męża. Zakład wyraźnie podkreślił, że wnioskodawczyni pozostaje bez źródeł dochodu.

Zauważył jednak, że zarówno skarżąca jak i jej małżonek nie przedstawili orzeczeń lekarskich jednoznacznie stwierdzających niezdolność do podjęcia zatrudnienia. Ponadto, w opinii Zakładu małżonek skarżącej jest obecnie zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, istnieje więc realna szansa na podjęcie przez niego zatrudnienia. Zakład stwierdził, że sytuacja materialna w gospodarstwie domowym skarżącej jest trudna, jednak Zakład zauważył, iż umorzenie należności z tytułu składek ma charakter fakultatywny, co oznacza, iż ZUS ma prawo podjąć decyzję o ich umorzeniu, nie ma natomiast takiego obowiązku. Zakład dodatkowo podkreślił, że osoba decydująca się na podjęcie działalności gospodarczej w jakiejkolwiek formie przyjmuje na siebie ryzyko prowadzenia tej działalności i ponoszenia związanych z nią kosztów. Podsumowując organ orzekający wskazał, że okolicznością, która szczególnie przemawia przeciwko umorzeniu zaległości jest w tym przypadku fakt, iż zaległości te nie były jeszcze przedmiotem postępowania egzekucyjnego.

W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżąca przywołała okoliczności, które przywołała we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Dodatkowo dołączyła do akt kserokopię orzeczenia z Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. , z którego wynika, że skarżąca została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Podsumowując skarżąca wniosła o umorzenie zaległych składek.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał zajmowane stanowisko w tej sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy przyjął co następuje;

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art.1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracyjnej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne na co wskazuje treść art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr '153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a"), w tym także na decyzje wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Kryterium legalności przewidziane w art.1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych uchybiających prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b) , a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Podkreślenia wymaga, że wojewódzkie sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie prowadzą postępowania dowodowego we własnym zakresie. Sąd wskazuje, że jest kompetentny jedynie do oceny legalności zaskarżonej decyzji, wydanej w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, nie ma natomiast uprawnień do umorzenia ww. należności zgodnie z wnioskiem skarżącej. Nie może tego uczynić nawet w przypadku uwzględnienia skargi, nie może bowiem orzekać w sposób merytoryczny przyznając stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków. Wszelka więc argumentacja skarżącej nie mogła spowodować umorzenia przedmiotowych należności składkowych i ich pochodnych przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Należy również podkreślić, że Sąd nie ocenia zaskarżonej decyzji z punku widzenia jej celowości czy słuszności.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, to jest oceniając czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego Sąd nie dopatrzył się naruszeń, które dawałyby podstawę do wyeliminowania tego orzeczenia z obrotu prawnego.

Materialna możliwość umorzenia należności z tytułu składek przewidziana została w art. 28 ust. 1 i 2 oraz w art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. Nr 11. poz. 74 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.u.s."), nadto w myśl art. 32 u.s.u.s przepisy dotyczące składek

na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i składek zdrowotnych. Pod pojęciem należności z tytułu składek należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s).

Analizując przepisy dotyczące umorzenia należności z tytułu składek Sąd zauważa, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s należności te mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. Wyliczenie to stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy;1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste ,że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak

obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.

Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Natomiast w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano możliwość umorzenia tych należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednak wyłącznie należności ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek ( art. 4 pkt 2 u.s.u.s. zawiera definicję płatnika składek). Przesłanki umorzenia należności w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Podkreślenia jednak w tym miejscu uzasadnienia wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 1 , ust. 2 i ust. 3a w związku z § 3 rozporządzenia mamy do czynienia z uznaniem administracyjnym, gdyż ustawodawca wyraźnie podkreśla, że należności te "mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład" (art. 28 ust. 1 u.s.u.s.), "mogą być umarzane tylko w przypadku ich

całkowitej nieściągalności" (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.), "mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Powyższe oznacza, że organ przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd a Zakład, który może ale nie musi je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. i § 3 rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. W uchwale z dnia 6 maja 2004 (sygn. akt IIUZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust.3 u.s.u.s., może, ale nie musi umorzyć zaległości.

Wskazać także należy, że w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji ogranicza się do zbadania, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. W szczególności Sąd bada, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obligującej do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie k.p.a.), czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.), czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), a decyzje wydane w jego toku są prawidłowo uzasadnione. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie jest bowiem szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w ramach uznania administracyjnego, zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualne okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia jej właściwą kontrolę ze strony sądu (zob.

wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2715/08; por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r., sygn. akt I SA 1320/01, LEX nr 137809).

Skarga w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestionowania dokonanej przez organy administracji publicznej oceny sytuacji majątkowej i życiowej skarżącej.

Na podstawie analizy zebranego materiału dowodowego Sąd nie dopatrzył się jednak, aby organy nie dopełniły formalności wnikliwego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącej i jej rodziny. Zdaniem Sądu w uzasadnieniu decyzji odniesiono się do indywidualnej sytuacji skarżącej opisanej przez nią w trakcie postępowania administracyjnego. Wnioskom wyciągniętym z ustaleń co do sytuacji majątkowej skarżącej i jej rodziny, nie można zarzucić, że są dowolne. Nie ulega wątpliwości, że organy administracji publicznej wnikliwie ustaliły okoliczności życiowe i majątkowe skarżącej i jej rodziny.

Niekwestionując bardzo trudnej sytuacji życiowej skarżącej, organ wskazał jednak, że skarżąca reguluje swoje zobowiązania wobec innych wierzycieli i oprócz należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie wykazuje innych zaległości, nie korzystała też z pomocy opieki społecznej, a taka sytuacja może świadczyć, że skarżąca ma nieujawnione źródło dochodu. Ponadto organ wskazał, że skarżąca od momentu wyrejestrowania działalności gospodarczej w dniu [...]. do pojawienia się u skarżącej problemów zdrowotnych w [...] nie zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy, co świadczyło zdaniem organu, że nie była zainteresowana poszukiwaniem pracy. Zakład Ubezpieczeń wskazał również, że zadłużenie skarżącej dotyczy długiego okresu czasu, a sama skarżąca nie podjęła jakichkolwiek działań zmierzających do chociażby częściowej spłaty zadłużenia. Nadto organ podkreślił, że zaległość nie była przedmiotem postępowania egzekucyjnego, więc jej umorzenie byłoby przedwczesne. W opinii Sądu organ na podstawie obowiązujących przepisów, rozważył sytuację majątkową skarżącej powołując się na zebrane dokumenty i w ramach swych uprawnień uznał, że brak jest podstaw do umorzenia należności w oparciu o przesłankę całkowitej nieściągalności.

Podobnie zdaniem Sądu ocena Zakładu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, zgodnie z którą wymaga się od zobowiązanego wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałej

należności, jest wydana w ramach dozwolonej prawem zasady swobodnej oceny dowodów.

Organ był również uprawniony do twierdzenia, że skarżąca również nie wykazała, aby zachodziła przesłanka z § 3 ust. 1pkt 3 tego rozporządzenia. Trafnie podkreślono w uzasadnieniu decyzji, iż przedstawiona sytuacja zdrowotna skarżącej może znacznie ograniczać możliwości podjęcia zatrudnienia, jednak z dołączonych do akt zaświadczeń lekarskich nie wynika zakaz podjęcia przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia, nadto wyraźnie podkreślono, że skarżąca przez prawie dwa lata od momentu wyrejestrowania działalności gospodarczej do momentu zachorowania nie podejmowała żadnych prób związanych z podjęciem pracy. Nadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że obecnie mąż skarżącej, który jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy ma szanse do podjęcia zatrudnienia. Dodatkowo organ wskazał, że pomimo ,że skarżąca i jej mąż nie wykazują żadnych dochodów to mimo tego faktu regulują wszystkie pozostałe zobowiązania. W świetle powyższych ustaleń, należało stwierdzić, że dokonana przez organ ocena, iż opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi skarżącej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, nie narusza przepisów prawa.

W tym miejscu uzasadnienia należy dodatkowo podkreślić szczególny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, przede wszystkim ich publicznoprawny charakter oraz fakt, że zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają, co do zasady, zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Ponadto zaznaczenia wymaga, że ustawowym obowiązkiem Zakładu jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Jednocześnie Sąd wskazuje, że opłacanie składek na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne jest obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą zaś ich niepłacenie uzasadnić można tylko nadzwyczajnymi określonymi w ustawie i rozporządzeniu okolicznościami, które w niniejszej sprawie nie miały miejsca.

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji świadczy o racjonalnej ocenie sytuacji skarżącej opartej na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Nie można tej ocenie przypisać znamion dowolności. Przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużeń z tytułu składek organ władny

był dać bowiem pierwszeństwo interesowi społecznemu, kierując się szczególnym publicznoprawnym charakterem spornych należności.

Należy wskazać, ze dopiero w skardze J. G. wskazała okoliczność, że ze względu na stan zdrowia orzeczono wobec niej w dniu [...] znaczny stopień niepełnosprawności i dopiero do skargi dołączyła kserokopię tego orzeczenia. Podnoszenie tej okoliczności dopiero w skardze jest spóźnione bowiem organy prowadzące postępowanie nie miały możliwości, aby zbadać, czy istotnie ta okoliczność miała miejsce. W sytuacji, gdy sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, bada jedynie zgodność z prawem zaskarżonych decyzji, czyli ocenia prawidłowość podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w dacie decyzji i na podstawie tego materiału dowodowego, którym dysponował organ, takie działanie skarżącej jest spóźnione. Obowiązkiem strony, która ubiega się o udzielenie ulgi, jest wskazanie z jakich powodów jej wniosek powinien być uwzględniony, przedstawienie dowodów na poparcie podnoszonych okoliczności i współdziałanie z organem w wyjaśnianiu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów. Z akt sprawy wynika, że skarżąca była wzywana do udokumentowania aktualnej sytuacji materialnej, stanu majątkowego i rodzinnego.

Reasumując należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, organ rozpatrzył całokształt zebranego materiału dowodowego i ocenił go w kontekście przesłanek umorzenia ujętych w powołanych przepisach prawa. Przed wydaniem decyzji ZUS umożliwił stronie wypowiedzenie się do zebranego w sprawie materiału dowodowego i zgłoszonych żądań, realizując tym samym prawo J. G. do czynnego udziału w postępowaniu i dając możliwość zajęcia końcowego stanowiska w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia. Jednocześnie stwierdzić należy, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., nie ma zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przyczyną uchylenia decyzji nie może być bowiem niezadowolenie strony z zawartego w niej rozstrzygnięcia nawet jeśli w jej ocenie sytuacja materialna, finansowa , życiowa uzasadniają umorzenie należności.

Na końcu Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego, skarżąca może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie zadłużenia. Ponadto przepisy u.s.u.s. przewidują możliwość uzyskania

ulgi w postaci zawarcia układu ratalnego polegającego między innymi na rozłożeniu na raty zaległych należności składkowych.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.