Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 548/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-10-29 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 29 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Usługowo Handlowego A B. G. i Wspólnicy Spółka Jawna w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 6 czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za marzec 2009 r. wskutek sprzeciwu skarżącej od orzeczenia referendarza sądowego z dnia 9 października 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Przedsiębiorstwa Usługowo Handlowego A B. G. i Wspólnicy Spółka Jawna w Ł. (dalej jako skarżąca, Spółka) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 6 czerwca 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za marzec 2009 r. Wartość przedmiotu zaskarżenia opiewa na kwotę 108.271 zł. W związku z powyższym, skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest- zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193)- do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2000 zł. Na dalsze koszty, jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie, składają się: opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - stosowanie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministarcyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1000 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu (data wpływu 21 sierpnia 2014 r.) zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat sądowych. W dniu 3 września 2014 r. strona przedłożyła do tut. Sądu urzędowy formularz, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270) dalej jako [p.p.s.a.].

W uzasadnieniu wniosku odnośnie swojej obecnej sytuacji skarżąca Spółka wskazała, iż działa bez kapitału zapasowego, spłaca kredyty na kwotę 3.200.000 zł oraz zaległość podatkową rozłożoną na raty, a wszystkie składniki inwestuje "w leasingi, sprzęt i ludzi". Natomiast w części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach wykazała wielkość kapitału zakładowego opiewającego na kwotę 395.986,68 zł, środki trwałe o wartości 895.448,78 zł, zysk za poprzedni rok obrotowy w wysokości 686.738,32 zł, ujemne stany kont bankowych (w Banku Spółdzielczym w R. w wysokości 1.300.000; w Banku Z. w wysokości 191.348,13 zł), dodatni stan konta (w R. w wysokości 7.560,59 zł). W odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 września 2014 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca przedłożyła dodatkowo kserokopie: deklaracji podatkowych wspólników skarżącej Spółki B. G. i B. G. (PIT-36L) za 2013 r., deklaracji VAT-7 za okres od kwietnia do lipca 2014 r., zestawienia obrotów i sald za okres od 1 maja do 31 lipca 2014 r., bilansu na dzień 31 lipca 2014 r., rachunku zysków i strat za okres styczeń-lipiec 2014 r., wyciągów bankowych za okres od 15 czerwca do 15 września 2014 r.

Postanowieniem z dnia 9 października 2014 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ocenie referendarza, dokonanej w oparciu o informacje wynikające zarówno z wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i z opisanych wyżej dokumentów, zapłata przez skarżącą Spółkę kosztów sądowych wymaganych zarówno w niniejszej sprawie jak i w innych zawisłych przed tut. Sądem (w łącznej wysokości 18.412 zł) nie przekracza jej możliwości finansowych. Ustalono bowiem, iż skarżąca Spółka posiada znaczny potencjał do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły, przejawiający się w postaci uzyskiwanych przychodów. Z zeznań podatkowych PIT-36L wynika, iż przychody z prowadzonej przez skarżącą Spółkę działalności gospodarczej w 2013 r. wyniosły 59.051.343,15 zł, w deklaracji podatkowych VAT-7 za miesiące kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2014 r. skarżąca Spółka wykazała sprzedaż towarów i usług za ten okres w łącznej kwocie 23.030.779 zł, przy obciążeniu podatkiem należnym w wysokości 4.942.742 zł. Nadto, według zapisów zawartych w wymienionym zeznaniu podatkowym skarżąca Spółka za 2013 r. osiągnęła dochód w wysokości 719.982,93 zł, zaś zgodnie z danymi z bilansu na dzień 31 lipca 2014 r. posiadała należności krótkoterminowe w kwocie 3.665.580,52 zł. W ocenie referendarza również dysponowanie przez skarżącą Spółkę w ostatnim okresie, tj. w okresie od 1 do 15 września 2014 r. (a więc po sporządzeniu przez skarżącą Spółkę wniosku o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie), znacznymi środkami finansowymi stanowi okoliczność przemawiającą za odmową przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, bowiem na podstawie wyciągu z rachunku bankowego ustalono, iż tylko w pierwszych 15 dniach września 2014 r. na rachunek bieżący skarżącej Spółki wpłynęły środki pieniężne w wysokości 2.028.509,50 zł. Zatem dysponując tak znacznymi środkami pieniężnymi i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych skarżąca Spółka winna uwzględnić konieczność ich zapłaty, a dopiero w dalszej kolejności regulować zobowiązania cywilnoprawne. Odnośnie obsługi kredytów bankowych referendarz sądowy wskazał, że w strukturze wydatków koszty związane z uregulowaniem zobowiązań prywatnoprawnych, w tym zobowiązań kredytowych, w żadnym razie nie mają priorytetu przed kosztami sądowymi. Zaś uzyskanie kredytu bankowego wiąże się z uzyskaniem wysokiej zdolności kredytowej, czyli zdolności do terminowej spłaty zadłużenia. W związku z tym uzyskanie przez skarżącą Spółkę w instytucjach bankowych zdolności do regulowania zobowiązań wynikłych z udzielanych kredytów, które znacznie przekraczają zobowiązania związane z kosztami postępowania sądowego w niniejszej sprawie, oznacza, że zapłata kosztów sądowych mieści się również w jej możliwościach finansowych.

We wniesionym od orzeczenia referendarza sprzeciwie strona wskazała, że wysokość obrotów, jaką osiągnęła w roku 2013 r. nie świadczy o jej rzeczywistej sytuacji majątkowej, gdyż równocześnie skarżąca nie posiada zapasów własnej gotówki, którą obraca a wpływy ze sprzedaży paliw przekazywane są na spłatę kredytów kupieckich udzielanych przez dostawców. Skarżąca z uwagi na brak wolnych środków do finansowania bieżącej działalności zmuszona była zaciągnąć kredyt. Natomiast środki będące na rachunku bankowym nie są środkami spółki gdyż nie może ona nimi swobodnie dysponować, ze środków tych są pokrywane koszty zakupu paliw i usług jak również wynagrodzenia pracowników (spółka zatrudnia około 70 pracowników), podatki od wynagrodzeń, należności przeznaczone na ZUS jak i inne koszty związane z działalnością. Skarżąca podniosła, że dysponowanie obrotem w głównej mierze polega na przekazywaniu kwot uzyskanych ze sprzedaży bezpośrednio na konto dostawcy. Zaś realny zysk spółki stanowi marża ze sprzedaży paliw, z której po opłaceniu wynagrodzeń pracowników, podatków i innych opłat oraz rat zaciągniętych kredytów, pozostaje dopiero kwota jako dochód do opodatkowania. Marża ta jest na minimalnym poziomie ze względu na wysokie koszty zakupu oraz konkurencję na ryku paliw i sytuacje ekonomiczną. Dodatkowo strona podnosiła, że w związku z obecną sytuacją gospodarczą, wzrostem cen paliw, ma ona trudności z pozyskiwaniem zleceń, kontraktów. Skarżąca wskazała także, iż łączna kwota zobowiązań wynikających z zaskarżonych do tut. Sądu decyzji Dyrektora Izby Celnej, wynosi przeszło 1.200.000 zł (bez odsetek), Spółka wniosła o rozłożenie tej należności na raty, jednak w razie odmowy rozłożenia tego zobowiązania na raty, wszczęte zostanie postępowanie egzekucyjne, co z kolei spowoduje powstanie dalszych zobowiązań w postaci kosztów egzekucyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 259 § 1 i art. 260 p.p.s.a. postanowienie referendarza sądowego, skutecznie zaskarżone sprzeciwem, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jej przedmiotem do właściwości Sądu. Zatem po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego lecz rozstrzyga wniosek od nowa, korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu i dokonując oceny tych dowodów w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a.

Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak zaś wynika z przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przedmiotowej sprawie skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W związku z powyższym wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.

Tak sformułowana treść powyższego przepisu wskazuje, że instytucję prawa pomocy należy stosować w wyjątkowych sytuacjach. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu 22 maja 2013 r. (sygn. akt II OZ 383/13, LEX nr 1319081) podkreślił bowiem, iż "prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe". Podobny pogląd co do stosowania instytucji prawa pomocy wyrażono w szeregu innych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 – dostępne, podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie z 29 maja 2013 r., II OZ 419/13, LEX nr1319097).

Jednocześnie należy podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienia pełnych kosztów postępowania (zob. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205; postanowienie NSA z 9 maja 2013 r., I FZ 125/13, LEX nr 1318594; postanowienie NSA z 16 maja 2013 r., II OZ 364/13, LEX nr 1319071; postanowienie NSA z 4 czerwca 2013 r., II GZ 260/13). Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających wobec niej zastosowanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwi wówczas sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej. Nastąpić to może tylko w przypadku, gdy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób przekonywujący, tj. spójny, nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej zasadność zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy.

Oceniając zebrany materiał dowodowy, opisany powyżej, Sąd uznał, że strona nie wykazała spełnienia przesłanek zawartych w przepisie art. 246 § 2 p.p.s.a. Z zebranych dokumentów wynika, że strona ma zdolność poniesienia pełnych kosztów niniejszego postępowania.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że spółka w 2013r. osiągnęła przychód w kwocie 59 051 343,15 zł a zatem prowadziła działalność znacznych rozmiarów i obowiązana była poczynić oszczędności tytułem ewentualnych postępowań sądowych związanych z rozpoczętym w 2011r. postępowaniem w sprawie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2009r. W tym miejscu wskazać należy, że Sąd rozpatrujący przedmiotowy wniosek podziela pogląd, iż racjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinien zabezpieczyć środki na ponoszenie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych, w tym ponoszenie kosztów ewentualnych postępowań sądowych (postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2014 r., II FZ 821/14 Lex 1479183). Jednocześnie wykazany w zeznaniu podatkowym za ten rok dochód wynosił 719.982,93 zł, co również świadczy o tym, że strona miała możliwość gromadzenia środków na poczet przyszłych postępowań sądowych.

O zdolności płatniczej strony świadczą również informacje zawarte w deklaracjach podatkowych VAT – 7, z których wynika, że spółka nadal wykazuje regularne obroty. Spółka dokonała dostawy towarów oraz świadczenia usług na kwoty: w kwietniu 2014r. – 5 416 917 zł, w maju 2014r. – 5 379 399 zł, w czerwcu 2014r. – 4 589 265 zł, oraz w lipcu 2014r.- 7 645 198 zł. Zatem spółka osiąga wysokie obroty, które jednocześnie posiadają cechę regularności i stabilności, nie sposób zatem podzielić stanowiska skarżącej odnośnie braku możliwości zgromadzenia środków na pokrycie wpisu tak w sprawie niniejszej jak i pozostałych zawisłych przez tut. Sądem sprawach (w łącznej kwocie 18.412 zł).

Również analiza bilansu spółki na dzień 31 lipca 2014 r. nie potwierdza niemożności poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych we wszystkich zawisłych przez tut. Sądem sprawach. Z bilansu wynika, że spółka na koniec okresu sprawozdawczego posiadała aktywa trwałe o łącznej wartości 1 333 168,62 zł (w tym środki trwałe w postaci budynków, lokali i obiektów inżynierii lądowej i wodnej o wartości 1 056 548,56 zł, środki transportu o wartości 236 419,06 zł) oraz aktywa obrotowe w wysokości 4 882 147,50 zł, co w ocenie Sądu oznacza, że spółka dysponuje majątkiem o znacznej wartości, przekraczającej wysokość wpisów, jakie na obecnym etapie postępowania obowiązana jest uiścić. W tym miejscu wskazać należy, że od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012r., sygn. akt II GZ 478/12). Co więcej, na zakończenie tego okresu sprawozdawczego na rachunkach i w kasie spółka posiadała środki pieniężne w kwocie 473 886,40 zł. Z kolei z rachunku zysków i strat za miesiące od stycznia do lipca 2014 r. wynika, że spółka w tym okresie przy przychodzie w kwocie 37 647 933,53 zł, osiągnęła dochód w wysokości 189 567,59 zł.

Jak zaś wynika z wyciągów z rachunków bankowych spółki, w okresie występowania ze skargą do tut. Sądu, a następnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (czyli w okresie od 21 sierpnia do 3 września 2014 r.) na rachunku bankowym skarżącej notowano m.in. wpłaty utargów dziennych z 27-28.08.2014 r. w wysokości 45 000 zł, z dnia 29.08.2014 r. w wysokości 19 000 zł, z dnia 1.09.2014 r. w wysokości 37 000 zł, jak również wpłaty Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w N. w wysokości 35 550 zł, wpłatę własną dokonaną przez B. G. w wysokości 64 600 zł i 43 000 zł, a kwoty te przewyższają łączną wysokość wpisów należnych od wszystkich skarg z udziałem skarżącej (18 412 zł). Takie wpływy gotówkowe świadczą o ciągłym prowadzeniu przez stronę przynoszącej znaczne dochody działalności gospodarczej.

We wniosku strona podnosiła wprawdzie, że posiada saldo ujemne na dwóch rachunkach bankowych ( w wysokości – 1 300 000,00 zł oraz – 191 348,13 zł) a także spłaca zaciągnięte wcześniej kredyty, jednak w ocenie Sądu wysokość majątku spółki, jak również osiągane w ramach prowadzonej działalności gospodarzącej przychody nie pozwalają przyjąć, że zostały wypełnione przesłanki z przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Mając zatem na uwadze wyżej przytoczoną argumentację Sądu dotyczącą aktualnej sytuacji finansowej skarżącej a w szczególności niewykazanie przez stronę faktu niemożności poniesienia kosztów sądowych, Sąd nie stwierdził zaistnienia podstaw do przyznania prawa pomocy w dochodzonym zakresie i na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.