Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 543/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi P.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

II SA/Łd 543/21

Uzasadnienie

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga P.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] r. (znak [...]) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza W. z [...] r. (znak [...]) odmawiającą P.G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji – ojcem K. K.

Z akt sprawy wynika, że P.G. 18 marca 2021 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem K.K., który legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z [...] września 2018 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Burmistrz W. decyzją z [...] r. odmówił P.G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji – ojcem K.K.. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) [dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych] i stwierdził, że skarżąca nie spełnia przesłanki określonej we wskazanym przepisie. Organ podniósł, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że K. K. legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji od września 2018 r., czyli od 64 roku życia. Wobec powyższego organ uznał, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawczyni nie przysługuje. Ponadto organ odnosząc się do treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalił, że żona K. K. nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, a to oznacza, że również z tego względu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej nie przysługuje.

Od powyższą decyzji P. G. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca wskazała ponadto, że jej matka jest emerytką, z uwagi na trudną sytuację finansową, spowodowaną dużymi kosztami leczenia ojca, pracuje na umowę zlecenie. Ponadto, w związku z brakiem sił fizycznych nie jest w stanie sprawować należytej opieki nad niepełnosprawnym mężem. Ojciec skarżącej jest całkowicie zależny od osób, które się nim opiekują, a nadto akceptuje tylko osobę skarżącej, która dba o jego higienę osobistą, ubiera, gotuje i podaje posiłki, załatwia wizyty lekarskie, sprawy urzędowe, wychodzi na spacer przy pomocy wózka oraz sprawuje opiekę nocną. W tej sytuacji nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy zarobkowej, pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, lecz jej sytuacja finansowa jest trudna. Mając na uwadze powyższe P.G. wniosła o uwzględnienie odwołania, a następnie uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania na wstępie wyjaśniło, że P.G. zamieszkuje w W. przy ul. A 3/[...], gdzie gospodaruje wspólnie z mężem oraz trojgiem małoletnich dzieci. Jej rodzice K. i G. K. zamieszkują w tej samej miejscowości przy ul. A 6/[...]. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] września 2018 r. K.K. został uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Niepełnosprawność K.K. spowodowana jest przewlekłą cukrzycą, wywołującą choroby narządu wzroku i ruchu (całkowite zaburzenie widzenia, stan po amputacji kończyn dolnych). Na podstawie załączonej do akt sprawy dokumentacji nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Matka wnioskodawczyni przebywa na emeryturze, a ponadto pracuje na umowę zlecenie, co uniemożliwia jej sprawowania opieki nad chorym mężem. Z oświadczenia G.K. wynika, że podjęła pracę z uwagi na trudną sytuację finansową rodziny spowodowaną chorobą męża. Niezależnie od tego, z uwagi na charakter niepełnosprawności męża, nie jest w stanie sprostać niektórym czynnościom opiekuńczym, wymagającym wysiłku fizycznego, np. zadbać o higienę osobistą męża. Według oświadczeń P.G. i G.K. stałą opiekę nad K.K. sprawuje jego córka P.G.. Skarżąca nie pozostaje w zatrudnieniu, nie uzyskuje żadnych dochodów, od października 2020 r. pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany w związku z opieką sprawowaną nad ojcem.

Następnie Kolegium wskazało, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji stwierdzającym, że przeszkodę w uwzględnieniu wniosku P.G. stanowi fakt, że na podstawie przedstawionej przez skarżącą dokumentacji niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w terminie wskazanym przez ustawodawcę. Kolegium, powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 stwierdziło, że wydanie w sprawie orzeczenia w oparciu o art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie znajduje uzasadnienia i wskazało, że organ niewłaściwie uznał, że powyższy przepis stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium wyjaśniło, że powyższy fakt nie ma jednak znaczenia w sprawie wobec niespełnienia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który normuje przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Organ podkreślił, że to małżonek jest zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności i dopiero, gdy nie może tego obowiązku wypełnić, obowiązek ten przechodzi na osobę zobowiązaną w dalszej kolejności. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje możliwość przyznania świadczenia innemu członkowi rodziny, ale tylko wówczas, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki, mimo, że nie posiada on orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny nie może więc obejmować sytuacji, w których współmałżonek osoby wymagającej opieki ma obiektywną możliwość sprawowania opieki (ze względu na wiek i stan zdrowia), lecz odmawia jej sprawowania. Nie ma przy tym znaczenia, jakie są subiektywne przyczyny tej odmowy, a więc czy wynika to z wzajemnych relacji między małżonkami, czy też z innych przyczyn.

Odnosząc się do powyższych twierdzeń, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wyjaśniło, że niepełnosprawny K.K. pozostaje w związku małżeńskim z G.K., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Matka wnioskodawczyni jest aktywna zawodowo co, zgodnie z oświadczeniem złożonym 12 maja 2021 r., uniemożliwia jej sprawowanie opieki nad chorym mężem. W świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych okoliczność ta nie ma jednak żadnego znaczenia w sprawie, bowiem, obiektywne przesłanki powinny być związane z wiekiem lub stanem zdrowia współmałżonka, a nie z uwarunkowaniami ekonomicznymi. Według oświadczenia G.K., nie jest ona w stanie sprostać opiece nad mężem w zakresie niektórych czynności pielęgnacyjnych wymagających wysiłku fizycznego, nie mniej jednak z ustaleń faktycznych sprawy nie wynika, aby G.K. chorowała i cierpiała na choroby uniemożliwiające jej sprawowanie opieki nad G.K. W ocenie Kolegium dobry stan zdrowia i wiek - 64 lata pozwalają G. K. sprostać opiece nad niepełnosprawnym mężem, przy częściowym udziale jej córki, co nie wyklucza jednak podjęcia przez P.G. zatrudnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję P.G. zarzuciła naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wydanie decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi P.G. stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca i podniosła, że jej matka jest emerytką pracującą na umowę zlecenie. Sytuacja finansowa zmusza ją do podjęcia pracy w związku z trudną sytuacją finansową, która wynika z ponoszenia dużych kosztów leczenia ojca oraz licznych zobowiązań finansowych. P.G. stwierdziła, że matka nie jest w stanie sprawować należytej opieki nad osobą niepełnosprawną z powodu braku sił fizycznych. W związku z orzeczoną niepełnosprawnością o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji na stałe, ojciec skarżącej wymaga konieczności stałej i długotrwałej opieki przez skarżącą oraz pomocy w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. P.G. wskazała, że ojciec jest całkowicie zależny od osób, które się nią opiekują oraz akceptuje tylko i wyłącznie skarżącą w kwestii sprawowania opieki nad sobą. W związku ze sprawowaną opieką skarżąca dba o higienę osobistą ojca, gotuje i podaje posiłki oraz leki, załatwia wizyty urzędowe i lekarskie, wychodzi na spacery przy pomocy wózka, ubiera, oraz sprawuje opiekę nocną.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.].

W przypadku stwierdzenia braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, gdy zaskarżona decyzja lub postanowienie nie narusza przepisów prawa, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu, organy prowadzące kontrolowane postępowanie wypełniły zaW. w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, jak również obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Stwierdzić również trzeba, że uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, iż strona skarżąca odmienne ocenia dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciąga z nich odmienne wnioski nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest, wydana po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza W. z [...] r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu, w pierwszej kolejności należy odnotować, iż trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie podzieliło oceny organu I instancji, iż w sprawie niniejszej nie została spełniona przesłanka opisana w art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) [dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych].

Wyrokiem z 21 października 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. K 38/13, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Stwierdzona została zakresowa niekonstytucyjność przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, skutkująca tym, że przepis ten w niekonstytucyjnym zakresie nie może być stosowany. Oznacza to, że organy administracji publicznej rozpoznając teraz wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pochodzący od opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, mają obowiązek rozpatrzenia wniosku z pominięciem kryterium wskazanego w treści przepisu, uzależniającego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad dorosłą osobą od tego, kiedy niepełnosprawność powstała.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni akceptuje jednolitą linię orzecznictwa sądów administracyjnych, pojmujących konsekwencje prawne zakresowej niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako niemożność upatrywania w jego treści, przeszkody dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność stwierdzona została po ukończeniu 18 czy 25 roku życia. Jak stwierdził zasadnie WSA w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie o sygn. II SA/Go 682/14, wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 odniósł bezpośredni skutek. Zadaniem sądu administracyjnego, realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich, jest ustalenie możliwości zastosowania badanego przez Trybunał przepisu zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Wynikająca z sentencji wyroku Trybunału zakresowa derogacja przepisu, nie powoduje luki konstrukcyjnej, uniemożliwiającej stosowanie przepisu. Zmodyfikowany przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu może być stosowany. Zróżnicowanie wiekowe wprowadzone w art. 17 ust. 1b powoływanej ustawy godziło w normatywnie określoną zasadę równości obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Honorowanie przepisu w dotychczasowym brzmieniu byłoby nie do pogodzenia z modelem i funkcją ochrony praw jednostki, realizowaną przez sądy administracyjne, którym przyznaje się kompetencje do bezpośredniego stosowania Konstytucji w przypadku usunięcia z porządku prawnego fragmentu przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim trafnie zauważył, że zasygnalizowanie w uzasadnieniu wyroku Trybunału potrzeby działań legislacyjnych, ma charakter postulatywny a nie normatywny (wiąże sentencja wyroku). Jeśli sądy administracyjne, kierując się sugestią Trybunału zawartą w pkt 8 uzasadnienia wyroku, stosowałyby przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w dotychczasowym brzmieniu, a ustawodawca nadal nie wykonałby zaleceń Trybunału, jednostki, których prawa zostały naruszone treścią przepisu, zostałyby pozbawione ochrony (por. wyrok WSA w Białymstoku z 26 listopada 2019 r., II SA/Bk 649/19).

W świetle powyższego, trafnie organ odwoławczy wskazał, iż w tego rodzaju sprawach organy administracji publicznej nie powinny brać pod uwagę tego, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki została stwierdzona w dorosłym życiu.

Niemniej, zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy, jak trafnie wskazał organ, nie wystąpiły przesłanki warunkujące pozytywne załatwienie wniosku strony skarżącej.

Podstawę materialnoprawną wydanej w kontrolowanej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprawdzie zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, to jednocześnie, w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a powoływanej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Na tle tego rodzaju spraw, sądy administracyjne wypracowały stanowisko, podzielane przez skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie, iż pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim stanowi przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego innemu członkowi rodziny tylko wtedy, gdy małżonek jest w stanie skutecznie opiekę sprawować. Możliwe jest natomiast przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej, z przyczyn od siebie niezależnych i niewynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki. Przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny nie może jednak obejmować sytuacji, w których współmałżonek osoby wymagającej opieki ma obiektywną możliwość sprawowania opieki (pozwala mu na to wiek i stan zdrowia), lecz nie podejmuje się sprawowania tej opieki z innych przyczyn, np. ekonomicznych. Nie ma przy tym znaczenia jakie są subiektywne przyczyny tej odmowy, a więc czy wynika to z wzajemnych relacji między małżonkami, czy też z innych przyczyn np. zdrowy współmałżonek nie chce zrezygnować z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki, a wolę takiej rezygnacji wyraża inny członek rodziny (por. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z 19 czerwca 2019 r., II SA/Go 254/19; WSA w Szczecinie z 19 czerwca 2019 r., II SA/Sz 450/19; WSA w Bydgoszczy z 24 kwietnia 2019 r., II SA/Bd 153/19; wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., I OSK 1622/15).

W świetle powyższych uwag, zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości ocena organu, iż wniosek strony skarżącej nie mógł zostać uwzględniony. Jak wynika bowiem z dokumentów sprawy ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności i niewątpliwie wymaga opieki. Jednocześnie jednak pozostaje w związku małżeńskim, żona zainteresowanego nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Powyższe wynika wprost z jej świadczenia załączonego do akt postępowania administracyjnego. Nie może być w tym przypadku przesądzające o faktycznej niemożności sprawowania opieki stwierdzenie matki skarżącej (żony zainteresowanego), że nie jest w stanie zaopiekować się mężem, zadbać o jego higienę, czy też argument skarżącej, że zainteresowany akceptuje jedynie sprawowanie opieki przez córkę, bo ma do niej zaufanie. Trzeba w tym względzie zauważyć także, iż matka skarżącej (żona zainteresowanego) stwierdza jednocześnie, że sprawowanie przez nią opieki nie jest możliwe z uwagi na to, że pracuje zawodowo i jej sytuacja finansowa wymaga aby nadal pracowała. Trafnie w tym względzie podnosi Kolegium, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych okoliczność ta nie ma znaczenia, bowiem "obiektywne przesłanki" powinny być związane z wiekiem lub stanem zdrowia współmałżonka, a nie z uwarunkowaniami ekonomicznymi. Powyższe ustalenie w powiązaniu z faktem, iż żona zainteresowanego nie wykazała, żeby chorowała i cierpiała na choroby uniemożliwiające jej sprawowanie faktycznej opieki nad mężem, a także fakt jej wieku (64 lata) – jak trafnie stwierdziło Kolegium pozwalają żonie zainteresowanego, jako osobie w pierwszej kolejności zobowiązanej do opieki na mężem, sprostać opiece nad niepełnosprawnym mężem, przy ewentualnej częściowej pomocy córki. Wszystkie te argumenty wskazują, iż po stronie żony zainteresowanego nie ma przeszkód obiektywnych, które uniemożliwiałyby sprawowanie opieki nad mężem, żona ojca skarżącej świadomie z tej opieki rezygnuje i nie decyduje się na jej podjęcie. Nie wskazała w jakikolwiek sposób, oprócz ogólnikowego stwierdzenia o braku sił fizycznych i bliższym kontakcie zainteresowanego z córką, na realne, rzeczywiste powody swojej niemożności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Nie wykazała faktycznych chorób, które mogłyby realnie uniemożliwić jej sprawowanie takowej opieki.

Sąd przyznaje, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale tylko w sytuacji, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana w dalszej kolejności (por. wyrok z 8 października 2019 r., II SA/Rz 810/19). W praktyce chodzi o sytuację, gdy małżonek jest w wieku lub stanie zdrowia uniemożliwiającym sprawowanie opieki. W rozstrzyganej sprawie małżonka ojca skarżącej nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, pracuje zawodowo i nie wykazała żadnych pozaekonomicznych przesłanek do uznania, że nie jest w stanie sprawować opieki na niepełnosprawnym mężem.

Sąd ponownie podkreśla, że "obiektywne przesłanki" powinny być związane z wiekiem lub stanem zdrowia współmałżonka, a nie z innymi okolicznościami, jak czynniki ekonomiczne, czy ogólne stwierdzenie o niemożności sprawowania opieki z uwagi na czynniki fizyczne (brak sił), przy jednoczesnym podejmowaniu pracy zawodowej, które powodują, że zobowiązani do alimentacji w dalszej kolejności członkowie rodziny, będą wnioskować o przyznanie świadczenia w celu zapewnienia dodatkowych dochodów rodzinie.

Reasumując, ustawodawca w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy wskazał na ściśle określone przesłanki, a ich wystąpienie w niniejszej sprawie powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane skarżącej, nawet jeżeli składająca wniosek o to świadczenie strona spełnia przesłanki pozytywne, wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W świetle powyższych uwag, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy dokonały szczegółowej analizy sytuacji faktycznej i prawnej w kontekście art. 17 ust. 1, ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wywiązując się przy tym z obowiązków sformułowanych w podstawowych zasadach postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.

dc