Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3790/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono wyrok NSA, uchylono wyrok wsa, uchylono decyzję  I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi J. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 334/08 oddalającym skargę kasacyjną J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 października 2007 r. sygn. akt I SA/Go 444/07 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 16 lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie wznowienie postępowania sądowego w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1) uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 334/08, 2) uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 października 2007 r. sygn. akt I SA/Go 444/07, 3) uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 16 lutego 2007 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Z. z dnia 15 grudnia 2005 r., nr [...], 4) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze na rzecz J. W. kwotę 4.350 (słownie: cztery tysiące trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 8 lipca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II FSK 334/08, oddalił skargę kasacyjną J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 października 2007 r., sygn. akt I SA/Go 444/07. Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że decyzją z dnia 15 grudnia 2005 r. organ kontroli skarbowej ustalił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów kwocie 78.231 zł. Decyzję wydano na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm., dalej "u.p.d.o.f."). Rozpoznawszy odwołanie skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej w Zielonej Górze decyzją z dnia 16 lutego 2007 r. uchylił w części rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i ustalił zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 1999 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w kwocie 67.509 zł.

Na powyższe rozstrzygnięcie wniesiona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że ocena zebranego materiału dowodowego nie przekraczała granic swobodnej oceny dowodów, organ podatkowy nie naruszył art. 121, art. 122, art. 126, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej "Ordynacja podatkowa"). Ponadto Sąd uznał, że do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowano art. 20 ust. 3 i art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów Ordynacji podatkowej jak również art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania w istocie podjęto próbę zakwestionowania oceny stanu faktycznego dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.

2. Pismem z dnia 27 listopada 2013 r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 8 lipca 2009 r. sygn. akt II FSK 334/08. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy na nowo i zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez orzeczenie o uchyleniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 października 2007 r., sygn. akt I SA/Go 444/07, ponadto uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 lutego 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 15 grudnia 2005 r. Dodatkowo wniesiono o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 334/08, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2007 r., sygn. akt I SA/Go 444/07 oraz przywołanych powyżej decyzji organów podatkowych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał na treść art. 272 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") i zwrócił uwagę, że wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisów, które miały zastosowanie w sprawie dotyczącej strony skarżącej a rozstrzygniętej przez Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem.

W piśmie z dnia 5 sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Zielonej Górze wyjaśnił, że skarżący nie występował do organu z wnioskiem o wznowienie postępowania podatkowego w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku, w sprawie o sygn. akt SK 18/09.

3. Rozpoznając niniejszą skargę o wznowienie postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż ma ona usprawiedliwione podstawy, dlatego należało ją uwzględnić. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II GPS 1/10, art. 272 § 1 p.p.s.a. "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie."

Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa skarżącego do ponownego rozpoznania sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wznowić postępowanie w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem i rozpoznać sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia to jest art. 282 § 1 p.p.s.a.

Mając na uwadze, że w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Sąd w niniejszym składzie uwzględnia skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 334/08, jak również zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 października 2007 r., sygn. akt I SA/Go 444/07 oraz decyzje organów podatkowych (art. 282 § 2 p.p.s.a.). Jest bowiem rzeczą bezsporną, że podstawą materialnoprawną decyzji, której sprawa dotyczy, był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.

Skoro decyzję wydano na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny, należy uznać, że jest ona sprzeczna z prawem. Okoliczność ta przesądza o konieczności uchylenia, poza zapadłymi w sprawie wyrokami sądowymi, także decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 16 lutego 2007 r. oraz decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 15 grudnia 2005 r.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 282 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, po pierwsze, należy zauważyć, że zgodnie z art. 276 p.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175. p.p.s.a. Ponieważ dział VII p.p.s.a. nie zawiera odrębnej regulacji zwrotu kosztów postępowania, to zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 276 p.p.s.a. w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania między stronami należy odpowiednio stosować przepisy o postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Konsekwentnie, zatem należy przyjąć, że odesłanie zawarte w art. 276 p.p.s.a. nie dotyczy przepisów dotyczących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a w szczególności art. 203, art. 204 i art. 207 § 2 p.p.s.a.

Z uwagi na powyższe i treść art. 200 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę zauważa, że w razie uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W takim przypadku, jako niezbędne koszty postępowania należy rozumieć koszty wynikające z udziału strony tylko w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, gdyż brak podstawy w przepisach regulujących zwrot kosztów do rozszerzania tegoż pojęcia na koszty poniesione na wcześniejszych etapach postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że postępowanie wznowieniowe jest nowym, odrębnym postępowaniem sądowoadministracyjnym (nadzwyczajnym), wiążącym się z poprzednim, zakończonym prawomocnym orzeczeniem, jedynie tożsamością osądzonej sprawy. Przypomnienia wymaga, że to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Według tej zasady, każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami zostały ściśle unormowane w art. 200, art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a., (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i nie można ich interpretować rozszerzająco.

Z uwagi na powyższe, o zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 276 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).