Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1280/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 24 a;  art. 5 ust. 46; art. 24 ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Iwona Ścieszka, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia za nienależnie pobrane.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2019 r. Prezydent Miasta [...], przyznał P. R., noszącej wówczas jeszcze nazwisko "R.", świadczenia rodzinne:

zasiłek rodzinny na dziecko w wieku [...] lat na dziecko: W. J. na okres od 2019-11-[...] do 2020-10-[...] w wysokości [...] zł miesięcznie,

dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2020/2021 w miesiącu wrześniu 2020 r. w wysokości [...] zł jednorazowo;

zasiłek rodzinny na dziecko w wieku [...] lat na dziecko: W. B. na okres od 2019-11-[...] do 2020-10-[...] w wysokości [...] zł miesięcznie,

dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2020/2021 w miesiącu wrześniu 2020 r. w wysokości [...] zł jednorazowo;

zasiłek rodzinny na dziecko w wieku do 5 lat na dziecko: W. J. na okres od 2019-11-[...] do 2020-10-[...] w wysokości [...] zł miesięcznie,

dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na okres od 2019-11-[...] do 2020-10-[...] w wysokości [...] zł miesięcznie;

W dniu [...] grudnia 2019 r. P. S. zawarła związek małżeński z P. R., przyjmując jednocześnie nazwisko R. (odpis skrócony aktu małżeństwa Nr [...] sporządzonego przez USC w [...]).

W dniu [...] listopada 2020 r. przed organem I instancji P. R. złożyła oświadczenie o wysokości dochodu osiągniętego przez P. R. w miesiącu czerwcu 2019 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, podając, iż wyniósł on [...] zł.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. Prezydent Miasta [...], postanowił:

"1. Uznać za świadczenia nienależnie pobrane: świadczenia rodzinne wypłacone P. R. na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...]-09-2019 r. w okresie od [...]-01-2020 r. do [...]-10-2020 r. w łącznej kwocie: [...] zł (słownie zł: [...]).

Zobowiązać P. R. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od [...]-01-2020 r. do [...]-10-2020 r. w kwocie należności głównej [...] zł oraz odsetek ustawowych za opóźnienie.

Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty świadczeń uznanych za nienależnie pobrane.

Na dzień podjęcia niniejszej decyzji kwota odsetek wynosi [...] zł.".

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji odwołał się do definicji nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych zawartej w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za które uważa się m.in. "świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;" (pkt 1).

Wyjaśnił, że decyzją nr [...] z dnia [...]-09-2019 r. stronie przyznano świadczenia rodzinne na dzieci w okresie zasiłkowym 2019/2020. We wniosku o ustalenie prawa do świadczenia zawarte było pouczenie, że w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia P. R. jest zobowiązana niezwłocznie powiadomić o nich podmiot realizujący świadczenia rodzinne, a niepoinformowanie organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych o zmianach, o których mowa powyżej, może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a w konsekwencji - koniecznością ich zwrotu. Również decyzja przyznająca wnioskowane świadczenia zawierała pouczenie o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o każdej zmianie, w tym zmianie w liczbie członków rodziny, mającej wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego. W okresie wypłaty świadczeń rodzinnych przyznanych P. R. na okres zasiłkowy 2019/2020, nastąpiła zmiana w jej sytuacji rodzinnej, tj. zawarła związek małżeński z P. R. w dniu [...].12.2019 r. Zmiana ta spowodowała konieczność zaktualizowania składu rodziny o nowego członka rodziny i w konsekwencji zaktualizowania też sytuacji dochodowej rodziny. Organ l instancji, odwołując się do treści art. 5 ust. 1-3a i ust. 4-4b, pozostających w związku, z art. 3 pkt 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, podał, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, po uwzględnieniu w składzie rodziny dochodów męża, przekroczył ustawowe kryterium dochodowe oraz wymienionych kwot w art. 5 ust. 3-3c ustawy. Organ przedstawił sposób ustalenia dochodu, wskazując, że w roku bazowym 2018 składały się na niego: dochody P. R. w postaci alimentów i stypendium oraz dochód męża w kwocie [...] zł (zgodnie oświadczeniem strony z dnia [...].02.2021 r. nie może być on uznany jako dochód utracony). Po roku bazowym (2018) w dniu [...].05.2019 r. P. R. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, która trwa do chwili obecnej, tym samym uzyskał dochód w rozumieniu ustawy - do dochodu rodziny doliczono dochód uzyskany za czerwiec 2019 r. - [...] zł (zgodnie ze złożonym oświadczeniem z dnia [...].11.2020 r.). Zatem, średni miesięczny dochód na osobę w rodzinie ([...] osób w rodzinie), po uwzględnieniu dochodu uzyskanego przez męża za czerwiec 2019 r., wyniósł [...] zł - przekraczając kryterium dochodowe określone w ustawie, tj. [...] zł. Łączny dochód rodziny od stycznia 2020 r. wynosił [...] zł podczas, gdy kryterium dochodowe dla rodziny to [...] zł. Łączna miesięczna kwota przysługujących na dzieci zasiłków rodzinnych i dodatków ([...] zł) była niższa od miesięcznej kwoty przekroczenia kryterium dochodowego ([...] zł - [...] zł = [...] zł), w związku z powyższym nie można było zastosować od [...].01.2020 r. przesłanki, o której mowa w cytowanym art. 5 ust. 3-3a ustawy o świadczeniach rodzinnych i dlatego też świadczenia rodzinne od [...].01.2020 r. już nie przysługiwały. Następnie, w związku z urodzeniem dziecka w dniu [...].06.2020 r. ponownie zmienił się skład rodziny i po aktualizacji dochodu ustalono, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę ([...] osób) wynosi [...] zł. W lipcu 2020 r. P. R. otrzymała świadczenie rodzicielskie w wysokości [...] zł/mc, co spowodowało że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie ([...] osób) wyniósł [...] zł. Uwzględniając powyższe organ podał, że w okresie od [...] stycznia 2020 roku do [...] października 2020 r. miesięczna kwota przekroczenia kryterium dochodowego była nadal wyższa niż łączna miesięczna kwota przysługujących zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, w związku z powyższym nie można było od [...] stycznia 2020 r. do [...].10.2020 r. skorzystać z przesłanki, o której mowa w art. 5 ust. 3-3a ustawy o świadczeniach, tym samym świadczenia rodzinne wypłacone od [...] stycznia 2020 r. do [...] października 2020 r. nie przysługiwały. Konsekwencją powyższego było wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Przepis art. 30 ust. 1 ustawy stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu, a zgodnie z art. 30 ust. 8 ustawy kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Dlatego też, organ przedstawił schemat naliczenia odsetek dotyczących świadczeń wypłaconych w okresie od stycznia do października 2020 r. Ustalił, że kwota nienależnie pobranych świadczeń za ten okres wynosi łącznie [...] zł a odsetki ustawowe za opóźnienie na dzień wydania decyzji wynoszą [...] zł. Kwota odsetek będzie narastać do dnia spłaty.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła P. R.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę wskazało, że warunki nabywania prawa oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) i przywołało treść jej przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie.

Kolegium ustaliło, że na dzień podejmowania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne rodzina odwołującej liczyła [...] osoby, a miesięczny dochód z roku bazowego 2018 wynosił [...] zł na osobę w rodzinie (tj. alimenty [...] zł + [...] zł stypendium socjalne : [...] m-cy : [...] os.) . Tym samym spełniony był warunek określony w art. 5 ust. 1 ustawy, czyli dochód był niższy niż [...] zł na osobę w rodzinie. Z ustaleń organu I instancji oraz zgromadzonych akt sprawy wynika, że w dniu [...].12.2019 r. odwołująca zawarła związek małżeński z P. R. Tym samym w miesiącu grudniu 2019 r. zmianie uległa sytuacja rodzinna odwołującej, bowiem P. R., jako małżonek stał się członkiem rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy. Tym samym, wobec zaistniałych zmian w sytuacji osobowej rodziny niezbędne było też dokonanie weryfikacji sytuacji dochodowej członków rodziny odwołującej, również z uwzględnieniem dochodów z roku bazowego 2018 P. R. O tym istotnym dla sprawy fakcie P. R. nie poinformowała w stosownym terminie organu I instancji realizującego wypłatę świadczeń rodzinnych na podstawie decyzji z dnia

[...].09.2019 r.

W zaistniałej sytuacji, skoro istotne dla rodziny odwołującej zmiany miejsce miały w miesiącu grudniu 2019 r. (w trakcie trwania okresu zasiłkowego 2019/2020), to niezbędne było dokonanie weryfikacji sytuacji dochodowej rodziny w oparciu o dochód jej małżonka z roku bazowego 2018 r. z uwzględnieniem ewentualnego dochodu utraconego i uzyskanego.

Kolegium wyjaśniło, że ustawodawca nie przewidział w przepisach regulujących zasady ustalania i weryfikacji prawa do świadczeń rodzinnych, aby w przypadku gdy po ustaleniu prawa do świadczeń następują zmiany w składzie rodziny poprzez zawarcie związku małżeńskiego, uwzględniać dochód nowych członków rodziny np. z miesiąca następującego po zdarzeniu, którym jest np. zawarcie małżeństwa przez członka rodziny. W związku z zawarciem małżeństwa, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, decydujące znaczenie dla sprawy ma zdarzenie, które miało miejsce w grudniu 2019 r. na świadczenia przysługujące od stycznia 2020 r. oraz dochód małżonka z roku bazowego (w tym przypadku 2018 r., a w przypadku uzyskania dochodu po tym roku, z miesiąca następującego po jego uzyskaniu), natomiast skutek ewentualnej utraty prawa do świadczeń rodzinnych, w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego, będzie miał miejsce począwszy od miesiąca następującego po miesiącu zaistnienia tego zdarzenia (czyli zawarcia związku małżeńskiego). Zatem, dla przedmiotowej sprawy początkowym miesiącem utraty uprawnień może być przyjęty miesiąc styczeń 2020 r. Skoro, dla ustalenia prawa do świadczenia rodzinnych na okres zasiłkowy 2019/2020 r. istotny był dochód członków rodziny osiągnięty w 2018 r. (art. 2 pkt 5a ustawy), to za podstawę ustalenia dochodu miesięcznego rodziny odwołującej należało przyjąć dochód [...]-osobowej rodziny odwołującej z 2018 r. wynoszący [...] zł (na który składały się alimenty na rzecz dzieci i stypendium szkolne). Jednocześnie z elektronicznej weryfikacji przeprowadzonej przez organ I instancji wynikało, że w 2018 r. P. R. miał dochód wynoszący [...] zł, który po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniósł [...] zł. Czyli dochód miesięczny [...]-cioosobowej rodziny wyniósł [...] zł, tj. [...] zł na osobę w rodzinie (tj. [...] zł + [...] zł : [...] m-cy : [...] osób). Dochód męża w wysokości [...] zł, zgodnie z oświadczeniem odwołującej z dnia [...].02.2021 r. nie może być zakwalifikowany jako dochód utracony w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy). Z kolei uzyskany przez P. R. dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od [...].05.2019 r., w miesiącu czerwcu 2019 r. wyniósł [...] zł. Zatem, miesięczny dochód [...]-osobowej rodziny wyniósł łącznie [...] zł, tj. [...] zł na osobę i tym samym przekraczał o [...] zł ustawowe kryterium dochodowe.

Wysokość przysługujących odwołującej świadczeń rodzinnych przy spełnionym kryterium dochodowych wynosiła [...] zł, czyli była niższa od miesięcznej kwoty przekroczenia kryterium dochodowego ([...] zł - [...] zł), tym samym świadczenia rodzinne nie przysługiwały od stycznia 2020 r.

Nadto, w dniu [...].06.2020 r. P. R. urodziła syna M. R., tym samym ponownie zmienił się skład rodziny i dochód rodziny wymagał ponownej weryfikacji, tzn. podzielenia kwoty [...] zł na [...] osób. Dochód miesięczny na jednego członka rodziny zmniejszył się do kwoty [...] zł, ale nadal przekraczał ustawowe kryterium dochodowe, a kwota przekroczenia była wyższa o [...] zł od miesięcznej wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych, co dalej nie uprawniało do tych świadczeń. Następnie od lipca 2020 r. odwołująca uzyskała prawo do świadczenia rodzicielskiego na syna M. R. w wysokości po [...] zł miesięcznie i uwzględnienie jego w dochodzie rodziny w miesiącu sierpniu 2020 r. spowodowało, że miesięczny dochód rodziny we wrześniu wyniósł [...] zł (tj. [...] zł + [...] zł : [...] osób). Czyli, kwota przekroczenia była wyższa o [...] zł od miesięcznej wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych.

Powyższe bezspornie wskazuje, że w sprawie nie mogły znaleźć zastosowania regulacje zawarte w art. 5 ust. 3-3c ustawy przewidujące mechanizm ustalania prawa do świadczeń rodzinnych na zasadzie "złotówka za złotówkę". Tym samym na podstawie powyższych danych organ I instancji zasadnie ustalił w zaskarżonej decyzji, że kwota [...] zł (tj. [...] m-cy x po [...] zł miesięcznie i [...] x [...] zł) powstała z tytułu wypłaconych odwołującej świadczeń rodzinnych w okresie od [...].01.2020 r. do [...].10.2020 r. stanowi kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. Powstanie zaś nienależnie pobranych świadczeń jest efektem zaniechania przez odwołującą wykonania ciążącego na niej obowiązku określonego w art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, o którym była pouczona również przez organ I instancji w decyzji przyznającej świadczenia.

Zaistnienie jednej z przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 ustawy, powodujących powstanie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, obliguje jednocześnie organ właściwy, który dokonał wypłaty tych świadczeń, do wydania decyzji nakładającej obowiązek ich zwrotu. Decyzja podejmowana w tym zakresie nie ma charakteru uznaniowego.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym złożenie podpisu na formularzu wniosku stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości podpisanej treści. Jeśli osoba ubiegająca się o świadczenie rodzinne składa w tym celu wniosek, będąc właściwie pouczoną o braku prawa do pobierania świadczenia, warunek z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy należy uznać za spełniony. Żaden przepis powołanej ustawy nie nakłada na organ obowiązku ustalania, czy strona wnosząca o przyznanie świadczenia zrozumiała treść pouczenia, które podpisała (por. wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 24.10.2019 r. sygn.. akt III SA/Gd 495/14 - LEX nr 274253; WSA w Łodzi z dnia 21.01.2020 r.

sygn. akt II SA/Łd 732/19 - LEX nr 2773460; WSA w Lublinie z dnia 02.07.2019 r. sygn. akt II SA/Lu 270/19 - LEX nr 2733766; WSA w Szczecinie II SA/Sz 61/19 z dnia 07.03.2019 r. - LEX nr 26411234).

Jednocześnie Kolegium pouczyło skarżącą, że może skorzystać z możliwości wystąpienia do organu właściwego, po wydaniu decyzji w sprawie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, z wnioskiem o zastosowanie wobec niej odpowiedniej ulgi. Rozpoznanie takiego wniosku przez organ I instancji wymaga jednak przeprowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu analizę sytuacji dochodowej rodzinnej i zdrowotnej odwołującej oraz jej rodziny i zakończenia go poprzez podjęcie stosownej decyzji administracyjnej, od której będzie przysługiwało odwołanie do organu wyżej instancji. Dlatego, w celu uzyskania ulgi w postaci np. umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, w związku z podnoszoną trudną sytuacją finansową P. R. powinna zwrócić się do organu I instancji ze stosownym wnioskiem.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła P. R. zarzucając jej:

I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji:

• art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co skutkowało błędnym stwierdzeniem, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenie, podczas, gdy skarżącej nie można przypisać świadomości i złej woli w jej działaniu,

II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

• art. 30 ust. 1, ust. 2, ust. 2b w zw. z art. 25 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 2, pkt 2a, pkt 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżąca nienależnie pobrała świadczenie rodzinne za okres od [...].01.2020 do [...].10.2020 w łącznej kwocie [...] zł i jest zobowiązana do ich zwrotu w kwocie [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca była przekonana, że dochody męża zostają doliczone do dochodu od daty zawarcia związku małżeńskiego, a nie z datą wsteczną. Ponadto skarżącej nie można przypisać złej woli w działaniu z uwagi na to, że w pouczeniu nie zawarto informacji, że dochody męża podlegają zaliczeniu za cały rok kalendarzowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną.

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - zwaną dalej u.ś.r.), która określa warunki nabywania prawa do tych świadczeń oraz zasady ich ustalania, przyznawania oraz wypłacania. Zgodnie z art. 2 pkt 1 u.ś.r., jednym ze świadczeń rodzinnych jest zasiłek rodzinny oraz wymienione w art. 8 - dodatki do tego zasiłku.

Istotne jest przy tym, że podstawowym warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego jest kryterium dochodowe, nieprzekraczające kwoty 674 zł w przeliczeniu na osobę, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności - nieprzekraczające kwoty 764 zł w przeliczeniu na osobę (art. 5 ust. 2 ustawy).

Zgodnie zaś z przepisem art. 3 pkt 24 lit.c u.ś.r. , uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z kolei stosownie do art. 5 ust. 4b u.ś.r. - w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

Istotny jest przy tym przepis art. 24 ust. 7 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu.

Zatem to dopiero faktyczne uzyskanie dochodu wskutek zatrudnienia ma wpływ na uprawnienie do świadczeń rodzinnych.

W sprawie jest bezsporne, że skarżącej decyzją z dnia [...] września 2019 r. przyznano zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na troje dzieci na okres od [...] listopada 20019 r. do [...] października 2020 r.

Prawo do tego zasiłku uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, tzn. zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę (dochód członka rodziny) nie przekracza kwoty 674 zł (art. 5 ust. 1 u.ś.r.). Dochód ten wylicza się na podstawie dochodu osiągniętego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2a u.ś.r.), czyli w przypadku skarżącej w roku 2018. Wyniósł on [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie był niższy od kryterium dochodowego.

Jednocześnie z akt sprawy wynika, że w dniu [...] grudnia 2019 r. skarżąca zawarła związek małżeński.

W toku niniejszego postępowania organy opierając się na informacji dotyczącej zawarcia przez skarżącą związku małżeńskiego oraz informacji o wysokości dochodu jaki uzyskał małżonek skarżącej w roku 2018 i w miesiącu czerwcu 2019 r. w związku z rozpoczęciem przez niego działalności gospodarczej od [...] maja 2019 r. uznały, powołując się na cyt. wyżej przepis art. 5 ust. 4b w związku z art. 24 ust. 7 u.ś.r., że dochód rodziny skarżącej wyniósł [...] zł na jednego członka rodziny i przekraczał o [...] zł ustawowe kryterium dochodowe.

Zgodzić się należy z organami, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniała podstawa zweryfikowania dochodów rodziny skarżącej z uwagi na to, że w okresie pobierania zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków rodzinnych nastąpiła zmiana składu osobowego rodziny i w związku z uzyskiwaniem przez nowego członka rodziny dochodu zachodziła konieczność zastosowania konstrukcji dochodu uzyskanego, o której mowa w art. 3 pkt 24 lit. c u.ś.r. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 4b u.ś.r. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

Nieprawidłowo jednak organy orzekające zrealizowały przepis art. 5 ust. 4b u.ś.r. Powiększenie dochodu wskazane w tym przepisie ma nastąpić "o kwotę dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu". Organy przyjęły, że miesiąc następny to czerwiec 2019 r., bowiem mąż skarżącej rozpoczął od [...] maja 2019 r. prowadzenie działalności gospodarczej. Tymczasem w niniejszej sprawie miesiąc następny, z którego dochód należy doliczyć to styczeń 2020 r., bowiem grudzień 2019 r. jest pierwszym miesiącem uzyskania dochodu w związku z zawarciem przez skarżącą związku małżeńskiego. Nieprawidłowe jest również doliczenie do dochodu rodziny skarżącej za 2018 r. dochodu męża uzyskanego w 2018 r., ponieważ jak zasadnie podniosła skarżąca nie był on wówczas członkiem jej rodziny.

Powyższa wykładnia jest ponadto zgodna z celem przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r., w którym wprowadzono zasadę doliczania dochodu uzyskanego, ale pod warunkiem kontynuacji tego dochodu w okresie świadczeniowym. Spełnienie warunku kontynuacji jest o tyle istotne, że eliminuje doliczanie dochodu jednorazowo uzyskanego, który miałby wpływ na prawo do świadczenia, a byłby dochodem epizodycznym, niemającym wpływu w dłuższej perspektywie na ogólną sytuację dochodową rodziny (w przeciwieństwie do dochodu uzyskiwanego nie tylko raz, ale przez okres świadczeniowy, który ma wpływ na sytuację dochodową rodziny w dłuższym przedziale czasowym). Innymi słowy, uzyskanie dochodu w okresie następującym po tzw. roku bazowym skutkuje doliczeniem tego dochodu w całości a nie w stosunku rocznym, jeśli dochód jest uzyskiwany w okresie świadczeniowym.

Oznacza to w przypadku skarżącej, że do dochodu rodziny z roku 2018 należy doliczyć dochód uzyskany przez jej męża w styczniu 2020 r., pod warunkiem oczywiście, że był on uzyskiwany również w okresie świadczeniowym, a następnie obliczyć czy spełnione jest kryterium dochodowe z art. 5 ust. 1 i ust. 3 – 3c u.ś.r.

Organy winny zatem ustalić nie tylko wysokość dochodów rodziny skarżącej za miesiąc grudzień 2019 r., ale także czy dochód ten był uzyskiwany w okresie, odnośnie którego weryfikowane jest jej prawo do świadczeń rodzinnych (w niniejszej sprawie od miesiąca stycznia 2020 r. do [...] października 2020 r.). W przypadku, gdyby w takiej wysokości dochód nie był osiągany w okresie, na który weryfikowane jest prawo do świadczenia brak jest podstaw do uznania, iż zachodziły przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 30 u.ś.r., tj. uznania, że skarżąca pobrała nienależne świadczenie.

W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, innych dowodów pozwalających ustalić wysokość dochodów męża skarżącej, a w konsekwencji rodziny skarżącej w ww. miesiącach.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że z uwagi na powyższe uchybienia procesowe związane z niewyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy, stanowiące naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które to uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy oraz z uwagi na naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 4b u.ś.r. zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą, organy winny mieć na uwadze powyższe uwagi, a dotyczące interpretacji przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r. i związaną z tym koniecznością ustalenia wysokości dochodów rodziny skarżącej i czy w okresie, w którym zdaniem organów skarżąca pobierała nienależne świadczenie, mąż skarżącej otrzymywał dochód zakwalifikowany jako dochód uzyskany. Poczynienie ustaleń w tym zakresie powinno nastąpić zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. a dokonanie oceny zgromadzonych dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.