Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 265/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 99
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 141  par. 1,  art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c,  art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,  art. 77,  art. 80,  art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska – Filipowicz Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 listopada 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 348/08 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...]; znak ([...]) w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi na rzecz A. J. kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II OSK 265 / 09

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi wniesionej przez A. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2008 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej, uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi, nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej zespołu wibracyjnego oraz poprzedzające ją decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], nr [...], nr [...]. W pozostałej części Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego i sądowego.

Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej z wykazu chorób stanowiącego załącznik do rozporządzania Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm., dalej zwanym - wykazem chorób zawodowych) wpłynęło do Terenowej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w Kutnie w dniu [...] września 1998 r. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wskazało jako czynnik szkodliwy wibrację i hałas oraz jako czynnik współistniejący - pozycję statyczną. Decyzją z dnia [...] listopada 1998 r. Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w Kutnie orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A. J. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że rozpoznane u badanego przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku schorzenia (dyskopatia szyjna i lędźwiowa i zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa) nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. J. zarzucił orzeczeniu lekarskiemu, na którym oparł się organ I instancji, że było niepełne, a opisane uszkodzenie kręgosłupa jest typowe dla choroby zawodowej kierowcy. Ponadto podniósł, że pracując przy smole, uległ kilkakrotnemu zatruciu.

Organ odwoławczy zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi o wydanie opinii lekarskiej. W orzeczeniu lekarskim Instytutu z dnia [...] lutego 1999 r. rozpoznano u A. J. przewlekłe zapalenie trzustki (w okresie remisji), chorobę wrzodową dwunastnicy, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo- krzyżowego z wielopoziomową dyskopatią, przewlekły zespół bólowy szyjny i lędźwiowo- krzyżowy kręgosłupa na tle zmian zwyrodnieniowych, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, miażdżycę zarostową tętnic prawej kończyny dolnej i astmę oskrzelową. W konkluzji nie stwierdzono u badanego schorzeń, mogących być następstwem pracy zawodowej na stanowisku kierowcy.

W oparciu o powyższe orzeczenie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi decyzją z dnia [...] marca 1999 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 1998 r .

W wyniku wniesionej skargi na powyższą decyzję Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia 30 października 2002r. ( sygn. akt II SA/Łd701/99) uchylił zarówno zaskarżoną decyzję z dnia 31 marca 1999 r., jak i decyzję ją poprzedzającą organu I instancji z dnia 18 listopada 1998 r . W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że przy wydawaniu orzeczenia wystąpiły wady postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził, iż orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku zawierało odniesienie tylko do części schorzeń zgłoszonych przez zainteresowanego, a z kolei orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi nie zawierało rzetelnego uzasadnienia. W ocenie Sądu orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych nie może ograniczać się do samej konkluzji, a winno zawierać uzasadnienie, które pozwoli organom administracji publicznej sprawdzenie, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i tym samym skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. Ponadto Sąd nakazał w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy poczynić ustalenia, co do narażenia A. J. na kontakt z substancjami szkodliwymi dla zdrowia (asfalt, smoła, mazut) oraz uzyskać wyczerpujące orzeczenie lekarskie z odniesieniem się do wszystkich zgłaszanych schorzeń, w tym astmy oskrzelowej, co do której zupełnie dowolnie przyjęto że nie ma ona podłoża zawodowego.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie uzupełnił ocenę narażenia zawodowego A. J. i wystąpił do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Łodzi o przeprowadzenie ponownych badań lekarskich.

Orzeczeniem lekarskim z dnia 20 kwietnia 2004 r. wydanym przez Przychodnię Konsultacyjno- Diagnostyczną Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w Łodzi stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u A. J. Obserwacja w kierunku chorób zawodowych: zespołu wibracyjnego, zawodowego uszkodzenia słuchu, astmy oskrzelowej lub następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi - wypadły negatywnie. Wyniki konsultacji i badań A. J. ujawniły u niego wielopoziomowe zmiany zwyrodnieniowe odcinka szyjnego i lędźwiowego kręgosłupa z wielopoziomową dyskopatią szyjną i lędźwiową oraz przewlekłym zespołem bólowym, niedokrwienie prawej kończyny dolnej spowodowane uwapnionymi zmianami zwężającymi światło tętnicy biodrowej prawej, odbiorczy ubytek słuchu niewielkiego stopnia i zaburzenia sprawności wentylacyjnej płuc typu obturacyjnego niewielkiego stopnia. W orzeczeniu lekarskim zaznaczono także, iż zdrowotne następstwa narażenia na wibrację ogólną mają różnorodne formy (zmiany w układzie nerwowym i obwodowym układzie nerwowym, układzie ruchu, układzie naczyniowym i układzie przedsionkowym) i dolegliwości te w znacznym stopniu ustępują po przerwaniu narażenia.

Zaburzenia krążenia w prawej kończynie spowodowane zwężeniem tętnicy biodrowej nie wynikają z narażenia na substancje, z którymi strona miała kontakt. Stwierdzony obustronny ubytek słuchu nie spełnia kryteriów orzeczniczych z wykazu chorób zawodowych. W badaniu spirometrycznym stwierdzono co prawda zaburzenia sprawności wentylacyjnej płuc typu obturacyjnego niewielkiego stopnia, ale zawodowe tło astmy występuje tylko u ok. 5% na nią chorujących. Aktualny wykaz chorób zawodowych ograniczył do jednego roku okres od ustania zatrudnienia, kiedy to schorzenie może być rozpoznane.

Kolejne badanie wykonane w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi potwierdziło brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...] września 2004 r.

W związku z powyższym decyzją z dnia 17 grudnia 2004 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie nie stwierdził u A. J. chorób zawodowych wymienionych w poz. 1, 3, 15 i 16 wykazu chorób zawodowych.

W dniu [...] lutego 2005 r. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi sporządził kolejną opinię lekarską, potwierdzającą stanowisko zawarte w poprzednim orzeczeniu, wyjaśniając dodatkowo powody, które nie upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej w żadnym z występujących u zainteresowanego schorzeń.

Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie na wniosek A. J., działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) stwierdził nieważność decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie z dnia [...] grudnia 2004 r., wskazując w uzasadnieniu, iż decyzja została wydana przed uzyskaniem orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi.

Następnie decyzją z dnia [...] października 2005 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie, ponownie odmówił uznania schorzeń wskazanych przez A. J. wymienionych w poz. 1, 3, 15, 16 wykazu za chorobę zawodową. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wyniki przeprowadzonych badań oraz analiza narażenia zawodowego nie dały podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w odniesieniu do każdej z chorób, w stosunku do której prowadzono postępowanie.

W odwołaniu od tej decyzji A. J. przedstawił ponownie warunki swojej pracy i czynniki narażające w całym okresie zatrudnienia na stanowiskach mechanika samochodowego oraz kierowcy samochodów ciężarowych powyżej 3,5 tony, a także zakwestionował treść orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2005 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu rozpatrzono cały okres zatrudnienia, czynności wykonywane na stanowiskach pracy A. J. a, a w szczególności czas pracy w narażeniu na hałas przy uwzględnieniu natężeń tego hałasu w poszczególnych latach na podstawie badań środowiskowych. Ponadto A. J. poddano wielokrotnie badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach, a w wydanych orzeczeniach stwierdzono brak podstaw do rozpoznania chorób zawodowych- zespołu wibracyjnego, zawodowego uszkodzenia słuchu, astmy oskrzelowej, następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi. W sprawie co prawda została udokumentowana prawie 17 letnia praca A. J. z okresowym narażeniem na wiele czynników szkodliwych, ale jest to tylko pierwszy z niezbędnych warunków do stwierdzenia choroby zawodowej. Nie został spełniony drugi warunek, gdyż zaistniałe dolegliwości nie wykazały klinicznego obrazu zmian chorobowych, jakie charakteryzują poszczególne wymienione wyżej schorzenia, a ich etiologia jest pozazawodowa.

W wyniku wniesionej skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2006 r. ( sygn. akt III SA/Łd 91/06) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r., decyzji ją poprzedzającej organu I instancji z dnia [...] października 2005 r. oraz decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2005 r. W uzasadnieniu swego wyroku Sąd wskazał, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie z dnia [...] lipca 2005 r. stwierdzająca nieważność decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2004 r. jako rażąco naruszająca art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej obarczona jest wadą nieważności, a to z uwagi na właściwość organu wydającego przedmiotową decyzję. Konsekwencją takiego stanowiska musiało być uznanie, że nieważnością dotknięta jest decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie z dnia [...] października 2005 r., gdyż dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną t.j. decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] grudnia 2005 r.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi, rozpatrując ponownie sprawę, decyzją z dnia [...] września 2006 r. stwierdził nieważność decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie z dnia [...] grudnia 2004 r., jako rażąco naruszająca przepis § 10 w zw. z § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji powinien ponownie rozpatrzyć sprawę, uwzględniając cały materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu, w tym materiał dowodowy zgromadzony po dniu [...] grudnia 2004 r. Po zawiadomieniu strony w trybie art. 10 § 1 k.p.a. organ powinien wydać stosowną decyzję uzasadnioną zgodnie z wymogami art. 107 k.p.a. i z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy w Łodzi z dnia 30 października 2002 r.

Rozpoznając sprawę kolejny raz, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie zawiadomił w trybie art. 61 § 1 i 4 k.p.a. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u A. J. pod postacią następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi, astmy oskrzelowej, zawodowego uszkodzenia słuchu i zespołu wibracyjnego (wymienionych w poz.1, 3, 15, 16 wykazu chorób zawodowych) oraz w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszenia uwag w terminie 7 dni.

A. J. korzystając z tego prawa złożył pismo, w którym stwierdził, iż nie zgadza się w całości z zebraną dokumentacją o chorobie zawodowej, ponieważ pracował w warunkach szkodliwych.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się o przeprowadzenie u A. J. badań uwzględniających całość zgromadzonego materiału. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego- Szpitalu na Oddziale Chorób Zawodowych i Chorób Wewnętrznych, w dniu 8 listopada 2007 r. wydał 4 orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: zespołu wibracyjnego (poz. 16 wykazu chorób zawodowych), uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem (poz. 15 wykazu), astmy oskrzelowej (poz. 3 wykazu), następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi (poz. 1 wykazu).

Decyzjami z dnia 21 stycznia 2008 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie nie stwierdził u A. J. choroby zawodowej :

- następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi wymienionej w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych (decyzja nr [...]);

- astmy oskrzelowej wymienionej w pozycji 3 wykazu (decyzja Nr [...]);

- zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem wymienionej w pozycji 15 wykazu (decyzja Nr [...]);

- zespołu wibracyjnego wymienionej w pozycja 16 wykazu ( decyzja Nr [...]).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że A. J. był zatrudniony w latach 1969-1988 (z przerwą 2 lat 1978-1979) najpierw jako mechanik samochodowy (1969-1972), a następnie jako kierowca samochodów ciężarowych powyżej 3,5 tony (lata 1972-1988) odpowiednio u pracodawców: [...] Kutno (mechanik), Spółdzielnia Usługowo Wytwórcza [...] w K., Wojewódzki Związek Transportu Mleczarskiego [...], Spółdzielnia Transportu Wiejskiego w K., Centrala Nasienna w K. oraz Rejon Dróg Publicznych w K. (obecna nazwa Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Ł. Rejon w K.). Na stanowiskach pracy występowało narażenie na drgania mechaniczne, narażenie na hałas, narażenie na oleje silnikowe, olej napędowy, benzynę, spaliny silnika Diesla i silnika benzynowego, cement, wapno, azbest, węgiel, asfalt, smołę, mazut chlor, sól , żwir, nawozy sztuczne, pył zbóż i innych nasion. W sierpniu 1988 r. A. J. przeszedł na rentę chorobową.

W przeprowadzonym postępowaniu A. J. został poddany wielokrotnie specjalistycznym badaniom lekarskim w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia. Organ I instancji wskazał, że niezależnie od siebie jednostki wydały orzeczenia o braku podstaw do obecności schorzeń mogących być następstwem narażenia zawodowego na drgania mechaniczne w trakcie pracy zawodowej; schorzeń mogących być następstwem zatruć substancjami chemicznymi, z którymi badany miał kontakt w trakcie swojej pracy zawodowej; schorzeń mogących być następstwem występowania alergenów środowiska pracy, z którymi badany miał kontakt w trakcie swojej pracy zawodowej; schorzeń mogących być następstwem narażenia na hałas, z którym badany miał kontakt w trakcie swojej pracy zawodowej. Potwierdzone zostały tym samym wcześniejsze ustalenia dokonane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Płocku z dnia [...] listopada 1998 r. oraz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi z dnia [...] lutego 1999 r.

Jak wskazał organ, podstawę prawną do rozpatrzenia sprawy stanowi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Zdaniem organu udokumentowana została prawie 17 letnia praca A. J. w okresowym narażeniu na wiele czynników szkodliwych, ale nie został spełniony drugi warunek do rozpoznania choroby zawodowej, bowiem zaistniałe dolegliwości nie wykazały klinicznego obrazu zmian chorobowych, jakie charakteryzują wymienione wyżej rozpatrywane schorzenia, a ich etiologia jest pozazawodowa.

Od powyższych decyzji A. J. wniósł odwołanie, wskazując na błędną w jego ocenie odmowę przyjęcie braku związku jego chorób z wieloletnią pracą kierowcy zawodowego pojazdów ciężarowych.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w wyniku ponownego rozpoznania sprawy po prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2006 r., utrzymał w mocy decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie z dnia [...] stycznia 2008 r. nie stwierdzające u A. J. następujących chorób zawodowych: następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi (poz. 1 wykazu chorób zawodowych- załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r.); astmy oskrzelowej (poz. 3 wykazu chorób zawodowych); zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu (poz. 15 wykazu chorób zawodowych); zespołu wibracyjnego (poz. 16 wykazu chorób zawodowych).

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z poleceniem Sądu, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kutnie dokonał niezbędnych uzupełnień w ocenie narażenia zawodowego i wystąpił do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Łodzi o przeprowadzenie ponownych pełnych badań lekarskich uwzględniających kontakt pracownika ze wszystkimi możliwymi czynnikami występującymi w jego środowisku pracy. Całokształt przeprowadzonych badań w kierunku chorób zawodowych w stosunku, do których prowadzono postępowanie tzn. zespołu wibracyjnego, zawodowego uszkodzenia słuchu, astmy oskrzelowej lub następstw przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi- wypadły negatywnie i przedłożone zostało w tym celu wyczerpujące uzasadnienie z podaniem przyczyn uniemożliwiających rozpoznanie zawodowego schorzenia. Również kolejne badanie w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi potwierdziło w całej rozciągłości brak podstaw do rozpoznania chorób zawodowych. Badania te potwierdziły poprzednie ustalenia przedstawione w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] lutego 2005 r. Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, gdzie w uzasadnieniu szczegółowo omówiono powody, które nie upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej w żadnym w występujących u A. J. schorzeń. Potwierdziła to również dodatkowa konsultacja w niezależnej jednostce orzeczniczej- Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu.

W konkluzji organ odwoławczy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego niezbicie wynika, że praca wykonywana przez A. J. na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych nie była przyczyną powstania istniejących schorzeń, bowiem nie wykazują one klinicznego obrazu, jakie charakteryzują wspomniane powyżej rozpatrywane zmiany chorobowe, a ich etiologia jest pozazawodowa.

Na powyższą decyzję A. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucając jej, że organy sanitarne i lekarz wydający orzeczenia nie wykonali zaleceń zawartych w wyroku Sądu. W ocenie skarżącego orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi zostało wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 sierpnia 2002 r., a nie na podstawie rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r., które powinno mieć zastosowanie w jego sprawie.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe rozstrzygnięcie.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 7 listopada 2008 r. skarżący cofnął skargę w takim zakresie, w jakim zaskarżona decyzja utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji o nierozpoznaniu u niego zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem. W pozostałym zakresie skarżący popierał skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie skargę należało uwzględnić z uwagi na naruszenie przez organy obu instancji art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), bowiem organy inspekcji sanitarnej nie wykonały zaleceń zawartych w wyroku Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie nie zaistniała okoliczność istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, ani wzruszenia pierwotnego wyroku środkami przewidzianymi prawem, wobec tego organ był związany zawartymi w wyroku wytycznymi co do dalszego postępowania. Tym samym organ naruszył treści art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające, czy praktycznie tak samo brzmiącego art. 153 p.p.s.a.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że podstawą prawną rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie było rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu administracyjnym udokumentowana została prawie 17 letnia praca skarżącego z okresowym narażeniem na wiele czynników szkodliwych. Z tym, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie zawierają w tym zakresie żadnych bliższych ustaleń. Ustalenia poczynione przez organ I instancji, zaakceptowane przez organ odwoławczy, zamykają się praktycznie w jednym zdaniu: "Na stanowiskach pracy występowało narażenie na drgania mechaniczne, narażenie na hałas, narażenie na oleje silnikowe, olej napędowy, benzynę, spaliny silnika Diesla i silnika benzynowego, cement, wapno, azbest, węgiel, asfalt, smołę, mazut chlor, sól, żwir, nawozy sztuczne, pył zbóż i innych nasion". Ponadto w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uzasadnienia wszystkich 4 decyzji organu I instancji są praktycznie jednobrzmiące i ograniczają się do wymienienia miejsc pracy i stanowisk pracy, na których zatrudniony był skarżący do sierpnia 1988, kiedy przeszedł na rentę chorobową. Następnie wskazują kolejno jednostki organizacyjne służby zdrowia, które wydawały orzeczenia w sprawie i niezależnie od siebie wskazywały o braku podstaw do obecności schorzeń mogących być następstwem narażenia zawodowego: na drgania mechaniczne, na hałas, na alergeny środowiska pracy, z którymi badany miał kontakt oraz braku schorzeń mogących być następstwem zatruć substancjami chemicznymi, z którymi badany miał kontakt. W dalszej części po przeanalizowaniu ogólnie przesłanek z § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. organ stwierdza, że rozpatrzył cały okres zatrudnienia i czynności wykonywane na stanowiskach pracy A. J. Uznał również, że został spełniony tylko pierwszy z niezbędnych warunków do stwierdzenia choroby zawodowej. Nie został natomiast spełniony drugi podstawowy warunek do rozpoznania choroby zawodowej- zaistniałe dolegliwości nie wykazały klinicznego obrazu zmian chorobowych, jakie charakteryzują wymienione schorzenia. Równie ogólnymi ustaleniami i sformułowaniami posługuje się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu pierwszej instancji takie uzasadnienia organów obu instancji rażąco naruszają art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Natomiast zaskarżona decyzja nie zawiera praktycznie żadnych ustaleń, co do tego jakie schorzenia rozpoznano u skarżącego, jakich ustaleń dokonał organ na podstawie zebranego w sprawie bardzo obszernego materiału dowodowego. Brak jest także oceny tego materiału, w tym przede wszystkim oceny orzeczeń lekarskich, które stanowią podstawowy dowód w sprawie. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w tej sprawie podkreślał, że opinia nie może ograniczać się jedynie do samej konkluzji. Winna ona zawierać uzasadnienie, które pozwoli organom administracji na sprawdzenie, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i tym samym skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. W tej sprawie organ akceptując wnioski z orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie nie wyjaśnił, w jaki sposób przeprowadził ocenę tych orzeczeń i nie odniósł się praktycznie do żadnych zarzutów skarżącego zgłaszanych w toku postępowania, a ustalenia co do narażenia skarżącego na kontakt z substancjami szkodliwymi dla zdrowia ograniczyły się tylko do wymienienia szkodliwych substancji mimo, że w aktach znajdują się dokumenty mogące wskazywać jak dalece przekroczone były dopuszczalne normy stężenia tych substancji ( np. skierowanie do Poradni Chorób Zawodowych wystawione Przedsiębiorstwo Robót Drogowych).

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż przy piśmie z dnia 15 listopada 2004 r. przesłano korektę orzeczenia lekarskiego z dnia 20 kwietnia 2004 r., która polegała na tym, iż ostatnie zdanie orzeczenia zmieniono na zdanie "Brak danych dokumentujących wystąpienie astmy oskrzelowej w trakcie pracy nie uprawnia do przyjęcia jej zawodowego tła". Ponadto pismem tym wskazano, że opinia została wydana na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115, dalej zwanego rozporządzeniem z dnia 30 lipca 2002 r.).

Zdaniem Sądu organ m.in. nie odniósł się do zarzutu, że orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2004 r. występuje w aktach sprawy w dwóch wersjach i że w jednej z nich (przed korektą) w odniesieniu do rozpoznanych u skarżącego zaburzeń sprawności wentylacyjnej płuc typu obturacyjnego i rozpoznanej w przeszłości astmy oskrzelowej stwierdza, że "aktualny wykaz chorób zawodowych ograniczył do jednego roku okres od ustania zatrudnienia, kiedy może być rozpoznane to schorzenie", co może wskazywać, że lekarz wydający orzeczenie brał pod uwagę wykaz chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia z 30 lipca 2002 r., nie zaś mający zastosowanie w niniejszej sprawie wykaz chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r., który nie wprowadzał żadnych ograniczeń czasowych co do zgłoszenia i rozpoznania choroby zawodowej. To samo orzeczenie lekarskie, po dokonaniu korekty, w odniesieniu do rozpoznanej u skarżącego w przeszłości astmy oskrzelowej stwierdza tylko, że zawodowe tło astmy występuje u ok. 5% na nią chorujących i że brak jest danych dokumentujących wystąpienie astmy w trakcie pracy, co nie uprawnia do przyjęcia jej zawodowego tła. Równocześnie orzeczenie to powtarza, że w badaniu spirometrycznym stwierdzono u skarżącego zaburzenia sprawności wentylacyjnej płuc typu obturacyjnego.

Takie rozpoznanie zawarte w orzeczeniu lekarskim wymagało wyjaśnienia, dlaczego lekarz odwołuje się do okresu czasu, w którym ujawniła się choroba i czy ma to znaczenie z punktu widzenia oceny medycznej, czy tylko jest to błędne odwołanie się do nowego rozporządzenia z 2002 r., a następnie rozważenia także przez organy inspekcji sanitarnej czy u skarżącego nie występuje ewentualnie choroba zawodowa wskazana w punkcie 4 wykazu chorób zawodowych. Za zasadne i wymagające wyjaśnienia należy też uznać zastrzeżenia skarżącego do treści orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu, stwierdzającego brak podstaw do rozpoznania u niego astmy oskrzelowej w połączeniu ze stwierdzeniem zawartym w karcie wypisowej ze szpitala, że brak danych dokumentujących występowanie u badanego astmy oskrzelowej w trakcie pracy i w rok po ustaniu zatrudnienia oraz aktualne wyniki badań, stanowią że brak jest podstaw do rozpoznania u badanego astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. To sformułowanie także wskazuje na ocenianie schorzeń u skarżącego pod kątem przepisów rozporządzenia z 2002 r.

W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższe wątpliwości winny zostać wyjaśnione przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, a organ powinien mieć na uwadze, że w stanie prawnym obowiązującym przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych z rozporządzenia z 18 listopada 1983 r. (a ten nie przewiduje ograniczenia w postaci wprowadzenia okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej) i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Domniemanie takie może zostać obalone przez zakład pracy w toku postępowania przed organami inspekcji sanitarnej, jeżeli zakład pracy wykaże, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą.

Sąd pierwszej instancji zakwestionował także stanowisko organów sanitarnych, że postępowanie mogło toczyć się tylko w przedmiocie ewentualnego ustalenia chorób zawodowych z punktu 1, 3, 15 i 16 wykazu, natomiast np. wymieniane przez skarżącego schorzenie określone w pkt 13 wykazu nie jest przedmiotem prowadzonego postępowania i nie może być rozpatrywane w tej sprawie. Zdaniem Sądu jeżeli rozpoznane u skarżącego choroby mogą być ocenione pod kątem spełnienia kryteriów choroby zawodowej z innego punktu wykazu chorób zawodowych, to jednostka orzecznicza, a następnie organ wydający decyzję mieli obowiązek dokonania takiej oceny i wyjaśnienia dlaczego stwierdzonych u skarżącego schorzeń można lub nie można zakwalifikować do chorób zawodowych wskazanych w wykazie, w tym przypadku w punkcie 4, 6 i 13. W takiej sytuacji bowiem nie chodzi o nowe schorzenia, które mogłyby być uznane za chorobę zawodową, ale o prawidłową ocenę i kwalifikację schorzeń rozpoznanych u skarżącego od początku postępowania.

W konkluzji Sąd pierwszej instancji wskazał, że brak ustaleń i rozważań w opisanym powyżej zakresie oznacza, że organ przeprowadził postępowanie z naruszeniem zasad określonych w art. 7 i art.77 § 1 k.p.a. Nadto organy sanitarne oparły swoje rozstrzygnięcia bezkrytycznie i mechanicznie tylko na wnioskach zawartych w orzeczeniach lekarskich, co stoi w sprzeczności z obowiązkiem wszechstronnego, wnikliwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien zwrócić się o uzupełnienie opinii lekarskich i ustalić czy stwierdzona u skarżącego niewydolność narządu oddechowego oraz przywoływana choroba oskrzeli może być uznana za chorobę z punktu 3 lub 4 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r., a jeżeli nie to dlaczego i czy pozostałe schorzenia wskazywane przez skarżącego mogą być uznane za schorzenia z innego punktu wykazu niż 1, 3 i 16. Uzasadnienie wydanej decyzji winno przy tym odpowiadać wszystkim wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ powinien też mieć na uwadze, że pojęcie choroba zawodowa jest pojęciem prawnym. Jednostki organizacyjne wskazane w § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. są właściwe tylko do rozpoznawania chorób zawodowych, to jest rozpoznania danego schorzenia i ustalenia czy jest to choroba umieszczona w wykazie chorób zawodowych, a także wyjaśnienia czy mogła zostać wywołana czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, występującymi w danym środowisku pracy. Ocena całego zebranego materiału dowodowego i wydanie decyzji administracyjnej o stwierdzeniu choroby zawodowej lub odmowie stwierdzenia takiej choroby należy już do właściwego inspektora sanitarnego, zgodnie z § 10 ust.1 ww. rozporządzenia, a nie lekarza wydającego opinię.

Wskazując na przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...],[...],[...] i poprzedzające je decyzje organu I instancji nr [...],[...] i [...]. Na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a, uznając cofnięcie dotyczące skargi objętej decyzja nr [...] za skuteczne, Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

1) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) polegające na:

a) naruszeniu art. 153 p.p.s.a. (poprzednio art. 30 ustawy o NSA) w zw. z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nierozpoznanie sprawy zgodnie z oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 30 października 2002r., II SA/Łd 701/99, przez co Sąd błędnie uznał, że organy inspekcji sanitarnej nie wykonały zaleceń zawartych w tym wyroku, a tym samym naruszyły w/wym. art. 99 oraz

b) naruszeniu art. 153 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy zgodnie z oceną prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2006 r., II SA/Łd 91/06;

c) naruszenie art. 141 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego sprawy i błędnych ustaleń;

d) naruszeniu przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a polegające na błędnym przyjęciu, w wyniku błędnej oceny materiału dowodnego sprawy, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem reguł art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz że zarzucone organom naruszenia miały istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia choć Sąd nie wskazał, w jaki sposób usunięcie wskazanych naruszeń mogłoby wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji;

2) naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) polegające na naruszeniu przepisu § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez błędną wykładnię tego przepisu skutkiem czego Sąd przyjął, że wskazywanie przez skarżącego, w toku trwającego postępowania administracyjnego, kolejnych chorób zawodowych, jakie w jego ocenie u niego występują (innych aniżeli te, które są przedmiotem tego postępowania), nakłada na państwowego inspektora sanitarnego obowiązek rozszerzenia postępowania o rozpatrzenie także tych chorób.

Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że zarzuty postawione organowi, jak i wskazania co do dalszego postępowania w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 30 października 2002r. II SA/Łd 701/99, zostały sformułowane ogólnikowo i były niejasne, jednakże w ocenie organu zostały wykonane. Odniesiono się do wszystkich trzech wskazanych chorób zawodowych wymienionych pod poz. 1, 3 i 16, czyli do wszystkich, wobec których prowadzone było postępowanie oraz dodatkowo do choroby zawodowej z poz. 15 wykazu.

Z kolei wydając wyrok z dnia 20 kwietnia 2006 r. w sprawie II SA/Łd 91/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył zarzuty skarżącego, uznał je za nieuzasadnione i jednoznacznie nie stwierdził naruszeń przepisów postępowania. W ocenie organu fakt pominięcia milczeniem jakiejś kwestii w uzasadnieniu wyroku nie oznacza, że kwestia ta nie była przedmiotem rozważań Sądu. Ponieważ organy, jak i sam Sąd były związane tym wyrokiem, a podnoszone przez skarżącego zarzuty były powtórzeniem poprzednich, badanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, skarga niniejsza powinna zostać oddalona.

Przedstawione wyżej względy w ocenie wnoszącego kasację organu wskazują na to, iż Sąd pierwszej instancji wydając skarżony wyrok, naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy zgodnie z oceną prawna wyrażoną we wcześniejszych wyrokach tegoż Sądu.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, iż naruszenie tego przepisu nastąpiło poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego sprawy i błędnych ustaleń polegające na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że orzeczenia lekarskie wydane w postępowaniu ograniczają się do samych konkluzji. Tymczasem skarżący organ stwierdził, iż orzeczenia te są wyczerpująco uzasadnione i przedstawiają jakiego rodzaju badania zostały przeprowadzone, jakie są ich wyniki oraz jakie wypływają z nich wnioski medyczne. W odniesieniu do orzeczeń lekarskich Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi i Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu w zakresie chorób zawodowych w postaci: zespołu wibracyjnego, astmy oskrzelowej i przewlekłego zatrucia wynikającego z kontaktu z substancjami chemicznymi organ wskazał na szereg badań specjalistycznych, którym poddano A. J., a które nie potwierdziły u badanego wystąpienia wskazanych chorób zawodowych. Ponadto w odniesieniu do astmy oskrzelowej stwierdzono, iż obserwacje poczynione w medycynie pracy wskazują, że jeśli udokumentowane objawy astmy oskrzelowej ujawnią się później niż w ciągu roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym to brak jest podstaw do jej wiązania z warunkami pracy.

W odniesieniu do rozpoznanej u skarżącego niewydolności narządu oddechowego w postaci zaburzenia sprawności wentylacyjnej płuc typu obturacyjnego skarżący organ wskazał, że postępowanie administracyjne w żadnym jego stadium nie dotyczyło tej choroby, a więc nie mogło one być również przedmiotem kontroli sądowej, jakiej dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w 2002 r. Tym samym Sąd pierwszej instancji, którego rozstrzygnięcie jest przedmiotem skargi kasacyjnej, wykroczył poza granice sprawy, czym naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. Podobnie naruszenia tegoż przepisu dopuścił się Sąd w odniesieniu do przyjęcia, że postępowanie powinno obejmować również choroby z poz. 6 i 13 wykazu chorób zawodowych, które zostały zgłoszone przez skarżącego po raz pierwszy po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyżej wskazanego wyroku z 2002 r.

W odniesieniu natomiast do zarzutu naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c poprzez przyjęcie, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. skarżący organ podniósł, że organy sanitarne w niniejszej sprawie wyczerpująco zebrały materiał dowodowy i należycie go oceniły uznając, że daje on podstawę do wydania zaskarżonej, a wydane w sprawie orzeczenia lekarskie uprawnionych jednostek orzeczniczych zostały obszernie i przekonująco uzasadnione i łącznie z innymi zebranymi dowodami pozwalają uznać, że zaskarżona decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi jest zgodna z prawem.

Uzasadniając zarzuty naruszenia prawa materialnego organ wskazał, że z treści § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. jednoznacznie wynika, jakie podmioty są uprawnione do zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej i że w przypadku dokonania takiego zgłoszenia przez pracownika może to nastąpić wyłącznie za pośrednictwem zakładu społecznej służby zdrowia, sprawującego opiekę profilaktyczną nad zakładem pracy zatrudniającym pracownika. Oznacza to, że skarżący nie mógł skutecznie w toku trwającego postępowania samodzielnie i bezpośrednio zgłaszać inspektorowi podejrzenia, że występują u niego dalsze choroby zawodowe, zaś inspektor sanitarny nie był zobligowany do rozszerzania postępowania.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł A. J. wnioskując o jej oddalenie, jako pozbawionej zasadności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie może być uwzględniona, mimo tego, że część przedstawionych w niej zarzutów jest zasadna.

Trafny jest wywód wnoszącego kasację organu, iż § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. określa krąg podmiotów upoważnionych do zgłoszenia choroby zawodowej u pracownika, a zgłoszenie takiej choroby wszczyna określoną sprawę administracyjną. Oczywiście pracownik może w toku trwającego postępowania administracyjnego, zgłosić kolejna jednostkę chorobową, która w jego ocenie jest chorobą zawodową, takie zgłoszenie jest wszczęciem odrębnej sprawy administracyjnej, bowiem zmianie ulega przedmiot postępowania, a tym jest inna już choroba zawodowa. Należy mieć tu też na względzie, że takie zgłoszenie zmienia nie tylko zakres prowadzonych badań lekarskich w związku ze zgłoszoną konkretną chorobą, ale też ma wpływ na to, jakie normy prawne mają w sprawie zastosowanie, co jest uzależnione od daty wszczęcia postępowania. Nie jest więc uprawnione stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co do tego, iż w granicach przedmiotowego postępowania organ ma obowiązek ustalić czy pozostałe schorzenia wskazywane przez skarżącego mogą być uznane za schorzenia z innego punktu wykazu niż choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych po pozycją 1, 3, 16. Zgodnie bowiem z powszechnym stanowiskiem doktryny (por. np. B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51) na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Wskazywanie zaś na konieczność prowadzenia postępowania w odniesieniu do innych jednostek chorobowych i wydanie w tym zakresie stosownej decyzji wskazuje na konieczność podjęcia odrębnego postępowania. Rację ma więc organ wnoszący kasację, iż nie jest możliwe rozszerzenie prowadzonego postępowania o inne choroby, co nie wyklucza oczywiście możliwości wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie innej choroby zawodowej, ze wszystkimi tego konsekwencjami na jakie wskazano wyżej.

Za chybione uznać natomiast trzeba zarzuty naruszenia prawa procesowego t.j. art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naruszenie tych norm prawnych strona wnosząca kasację upatruje w nierozpoznaniu sprawy zgodnie z oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 30 października 2002r., II SA/Łd 701/99 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2006 r., II SA/Łd 91/06.

W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Podobną zasadę związania oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz organu, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia wyraża art. 99 powyżej wskazanych przepisów wprowadzających. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, poprzez pojęcie "oceny prawnej" należy zarówno rozumieć stan faktyczny, wykładnię prawa materialnego i procesowego oraz kwestię zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy prawnej do wydania określonej decyzji. Sam obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. jest wyłączony tylko w sytuacji zmiany stanu faktycznego lub prawnego, a także w razie wzruszenia pierwotnego wyroku środkami przewidzianymi prawem. Nie wypełnienie natomiast tegoż obowiązku skutkuje uchyleniem wadliwych rozstrzygnięć administracyjnych.

Niniejsze postępowanie administracyjnego przed wydaniem skarżonego wyroku było już przedmiotem dwukrotnej kontroli sądowoadministracyjnej. Pierwsza kontrola dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjna Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi doprowadziła do uchylenia wyrokiem z dnia 30 października 2002 r.(sygn. akt II SA/Łd701/99) zarówno zaskarżonej decyzji z dnia 31 marca 1999 r., jak i decyzji ją poprzedzającej organu I instancji z dnia 18 listopada 1998 r. Jak wskazał w uzasadnieniu ww. wyroku Sąd, uchybienia te polegały przede wszystkim na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), będącego efektem niedopełnienia obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Sąd wskazał na wymogi jakie winny być spełnione przez orzeczenia lekarskie wydane w sprawie z zakresu chorób zawodowych, polecił też organom uzyskanie wyczerpujących orzeczeń lekarskich. Tego zalecenia Sądu organy administracji w wyniku przeprowadzonego postępowania nie zrealizowały.

W wyniku drugiej kontroli działalności organów administracji publicznej przeprowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2006 r. (sygn. akt III SA/Łd 91/06) stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji z dnia 12 grudnia 2005 r., decyzji ją poprzedzającej organu I instancji z dnia 10 października 2005 r. oraz decyzji organu I instancji z dnia 15 lipca 2005 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie z dnia [...] lipca 2005 r. stwierdzająca nieważność decyzji z dnia 17 grudnia 2004 r. jako rażąco naruszająca art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej obarczona była wadą nieważności z uwagi na właściwość organu wydającego tą decyzję, a w konsekwencji nieważnością dotknięta była decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie z dnia [...] października 2005 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 12 grudnia 2005 r., gdyż dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną t.j. decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kutnie z dnia [...] grudnia 2004 r. Nie jest uprawnione stanowisko organu, iż w powyższym wyroku Sąd podzielił ustalenia organu w zakresie chorób zawodowych, będących przedmiotem niniejszej sprawy. Takie stanowisko nie znajduje uzasadnienia w treści uzasadnienia powyższego wyroku, którym stwierdzono nieważność decyzji w tym wyroku wymienionych. Powoływanie się więc w zarzutach wniesionej kasacji na ustalenia zawarte w decyzjach w odniesieniu do których Sąd stwierdził ich nieważność nie może w żadnym wypadku uzasadniać trafności wywodu organu co do kompletności dokonanych w sprawie ustaleń.

Nie jest też trafny zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a polegający na błędnym przyjęciu zdaniem wnoszącego kasację organu, iż postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem reguł art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Stosownie do art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851, ze zm.), organ tej Inspekcji posiada kompetencję do wydawania decyzji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Organ ten wydając stosowną decyzję opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, przy czym istotnym w tej kategorii spraw dowodem jest orzeczenie lekarskie wydane przez kompetentne w tym względzie jednostki orzecznicze, a rozpoznające istnienie, bądź też brak istnienia określonej choroby zawodowej. Stwierdzić należy, iż pracownik kwestionujący treść orzeczenia lekarskiego dotyczącego rozpoznania choroby zawodowej może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, przy czym jednostka II stopnia nie weryfikuje prawidłowości orzeczenia jednostki stopnia I, lecz przeprowadza ponowne badanie, wydając kolejną opinię, mającą charakter opinii biegłego. Trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, iż skoro orzeczenie lekarskie stanowi środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, to nie może ono budzić wątpliwości w świetle pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodów. Jeśli zaistniały jakiekolwiek wątpliwości co do określonego środka dowodowego, jeśli zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający, zawiera wątpliwości, czy też sprzeczności, jeśli orzeczenie lekarskie jest lakoniczne, niejasne, organ powinien zażądać od lekarzy, którzy wydali orzeczenie, uzupełnienia tegoż orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego. Takiej samej ocenie podlegają wyjaśnienia uzupełniające wydane w konsekwencji wątpliwości zgłoszonych ze strony organu do lekarskiej jednostki orzeczniczej. Zaniechanie przez organ skonfrontowania w toku postępowania administracyjnego rozbieżnych opinii lekarskich stanowi, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy.

W przedmiotowej sprawie nie są zasadne wywody strony wnoszącej kasację, iż Sąd pierwszej instancji nie poddał szczegółowej analizie wszystkich znajdujących się w aktach sprawy dowodów, a mających znaczenie dla oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując postępowanie administracyjne poddał ocenie przyjęte przez organ ustalenia, w tym czy orzeczenia lekarskie poprzedzające wydanie skarżonej decyzji, wyjaśniło istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy orzeczenie to jest rzeczowe i przekonywająco uzasadnione. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w trakcie niniejszego postępowania doszło do istotnych uchybień proceduralnych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, iż przeprowadzone przez organy administracji postępowanie nie pozwala na przyjęcie, że dyspozycje wynikające m. in. z art. 7 k.p.a. organy te zachowały. Nie można tym samym przyjąć, aby organy sprostały obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 7, art. 77 k.p.a.), a w konsekwencji zasadnym było oparcie zaskarżonego wyroku na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Podzielić trzeba stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż organy administracji swoje rozstrzygnięcia oparły bezkrytycznie i to mechanicznie na wyniku przeprowadzonych badań lekarskich, co stoi w sprzeczności z obowiązkiem organów wszechstronnego, wnikliwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Należy podzielić stanowisko prezentowane w zaskarżonym wyroku, iż organ administracji nie zrealizował wskazań zawartych we wcześniejszych wyrokach Sądu wydanych w niniejszej sprawie

Prezentowane przy tym w kasacji stanowisko pomija to, iż skarżona decyzja nie zawiera ustaleń co do tego, jakie schorzenia rozpoznano u skarżącego, jakich ustaleń dokonał organ na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz oceny tegoż materiału dowodowego, a więc nie zawiera tych wszystkich wymogów jakie wskazane zostały w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Na te wady decyzji organu I, jak i II instancji trafnie wskazano w zaskarżonym wyroku. Jak prawidłowo bowiem zauważył Sąd pierwszej instancji, organ akceptując wnioski z orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie, nie wyjaśnił w jaki sposób przeprowadził ocenę tych orzeczeń i nie odniósł się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w toku prowadzonego postępowania, a ustalenia co do narażenia skarżącego na kontakt z substancjami szkodliwymi dla zdrowia ograniczyły się tylko do wymienienia szkodliwych substancji, pomimo że w aktach znajdują się dokumenty świadczące o dużym przekroczeniu dopuszczalnych norm stężenia substancji szkodliwych, na które narażony był A. J. Trafnie też dostrzegł Sąd pierwszej instancji i zasadnie fakt ten zaakcentował, że nie została wyjaśniona w sprawie treść złożonych do akt sprawy orzeczeń lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2004 r. Oczywiście możliwe jest zaistnienie pomyłki przy sporządzaniu orzeczeń i w takim przypadku koniecznym jest złożenie stosownej korekty. Jednak sporządzona w niniejszej sprawie korekta orzeczenia lekarskiego z dnia 20 kwietnia 2004 r. nie pozwala na przyjęcie, że wydane orzeczenie odnosi się do chorób o których mowa w rozporządzeniu z dnia 18 listopada 1983 r., bowiem przytoczone w tym orzeczeniu stany faktyczne, a nie objęte korektą wskazują na to, iż przedmiotem analizy lekarza były jednostki chorobowe wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 20 lipca 2002 r. Zestawienie z kolei treści orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu z zapisami zawartymi w karcie wypisowej ze szpitala odnoszącej się do rozpoznania u A. J. astmy oskrzelowej również nie pozwala na podzielenie stanowiska organu, iż orzeczenia lekarskie wydane w sprawie nie budzą wątpliwości w odniesieniu do diagnozowanych u badanego jednostek chorobowych.

Pominiętym przez organy problemem, a także w badaniach prowadzonych przez lekarskie jednostki orzecznicze było to, iż pomiędzy chorobami zawodowymi wymienionymi w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r., a wykazem załączonym do rozporządzenia 20 lipca 2002 r. zachodzi różnica, czasami na tyle istotna, że w niektórych sytuacjach wręcz nie pozwala na uznanie, iż stwierdzona u badanego jednostka chorobowa stanowi chorobę zawodową. Z tych też względów istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy było wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości pod kątem przepisów, którego rozporządzenia Rady Ministrów czy z 2002 r., czy też z 1983 r. oceniane były przez lekarzy schorzenia badanego.

Nie znajduje uzasadnienia też przedstawiony w kasacji zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. Przy czym uchybienie tej normie skarżący organ upatruje w fakcie dokonania przez Sąd błędnej oceny materiału dowodowego sprawy i błędnych ustaleń. Autor kasacji formując w ten sposób zarzut pominął ten istotny czynnik postępowań sądowoadministarcyjnych, że sądy administracyjne nie dokonują własnych ustaleń, a opierają się na ustaleniach dokonanych przez organy. Brak zaś dokonania ustaleń przez organ, a taka sytuacja miała miejsce w warunkach sprawy przedmiotowej powoduje, iż Sąd nie może przeprowadzić kontroli legalności skarżonego aktu.

W końcu koniecznym jest podkreślenie, iż wnoszący kasację organ domagając się uchylenia wyroku w całości, pominął fakt, iż w punkcie 2 – gim skarżonego wyroku umorzono postępowanie na skutek cofnięcia przez A. J. skargi odnoszącej się do decyzji, którą orzeczono brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wskazanej w pozycji 15 wykazu. Tak więc ponownym rozpoznaniem sprawy nie będzie objęte postępowanie związane z chorobą wskazaną w pozycji 15 wykazu, a jedynie zgłoszone jednostki chorobowe wymienione w pozycji 1, 3 i 16 wykazu.

Trzeba podkreślić, iż w przypadku nieuwzględnienia skargi kasacyjnej, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, ale wyrażenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku innej oceny prawnej niż uczynił to Sąd pierwszej instancji, to wiążąca jest ocena przedstawiona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2004 r., FSK 207/04). Z tych też przyczyn organ rozpoznający kolejny raz niniejszą sprawę winien mieć na względzie te wskazania i uwagi, które przedstawiono w niniejszym wyroku. W zakresie zaś, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko prezentowane w zaskarżonym wyroku zachowują swą aktualność wskazania i ocena zawarta w wyroku skarżonym.

Mając przedstawione wyżej okoliczności na względzie, pomimo błędnego w części uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu i z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 204 pkt 2 p.p.s.a.