Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1073/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 71 b ust. 1b
journal: Dz.U. 2015 poz 2156
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
article: § 6 pkt 2 i 3, § 8 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 173 poz 1072
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające  działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Jolanta Rudnicka, Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej małoletniego K. O. reprezentowanego przez B. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 1176/16 w sprawie ze skargi małoletniego K. O. reprezentowanego przez B. O. na decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2017r. sygn. akt III SA/Kr 1176/16 oddalił skargę małoletniego K. O. reprezentowanego przez B. O. na decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Zespół Orzekający Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w S. decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] orzekł o potrzebie kształcenia specjalnego K. O. wychowanka Przedszkola Specjalnego "[...]" w K. z uwagi na autyzm, uwzględniając ogólnodostępne przedszkola jako jedną z form kształcenia, przychylając się tym samym do jednego z wniosków B. O. i jednocześnie uchylając poprzednie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., które zawierało zapis o zalecanej formie kształcenia w przedszkolu specjalnym lub integracyjnym, natomiast nie zawierało zapisu o przedszkolu ogólnodostępnym jako zalecanej formie kształcenia. Orzeczenie to zostało wydane na okres od 1 września 2016 r. do rozpoczęcia nauki w szkole.

Na podstawie zgromadzonego materiału diagnostycznego Zespół Orzekający sformułował szereg następujących zaleceń:

- kształcenie specjalne dla dziecka z autyzmem w przedszkolu specjalnym/oddziale specjalnym lub integracyjnym/oddziale integracyjnym, lub - zgodnie z wolą rodziców - w przedszkolu ogólnodostępnym z dodatkową, przewidzianą w przepisach prawa oświatowego, rewalidacją;

- zapewnienie intensywnej terapii logopedycznej, priorytetowej w uczeniu komunikacji z otoczeniem, a także opieki pedagoga i fizjoterapeuty;

- w kontekście specyfiki zaburzenia rozwojowego, konieczność zaawansowanej indywidualizacji form i metod dydaktycznych i wychowawczych oraz dostosowania oddziaływań terapeutycznych do możliwości psychofizycznych dziecka;

- udzielanie wsparcia w sytuacjach społecznych: zapewnianie stałej struktury zadań i wymagań społecznych, wprowadzanie sygnałów umożliwiających antycypację przez dziecko nowych zdarzeń;

- kontynuowanie stymulacji procesów poznawczych, koordynacji wzrokowo-ruchowej, motoryki i treningu zachowań np. w oparciu o techniki behawioralnej modyfikacji, a także kontynuacja specjalistycznej opieki medycznej;

- intensywne rozwijanie rozumienia mowy, stymulowanie rozwoju językowego, pobudzanie komunikacji niewerbalnej oraz komunikacji opartej na artykulacji;

- stymulowanie procesów uwagi i budowania kontaktu poprzez podążanie za aktywnością dziecka i modyfikowanie jej w celu treningu naśladowania czynności;

- demonstrowanie sposobów zabawy, kształtowanie umiejętności naprzemiennej aktywności, naśladowania, trening procesów mentalizacji;

- realizacja pełnego badania psychologiczno - pedagogicznego przed rozpoczęciem kolejnego etapu edukacyjnego.

W zaleceniach nie uwzględniono wniosku matki K. O. dotyczącego zawarcia w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zalecenia zatrudnienia "osobistego terapeuty dziecka - specjalisty logopedy jako niezbędnego do zaspokojenia indywidualnej potrzeby stałej stymulacji rozwoju mowy i komunikacji na czas pobytu w przedszkolu".

W odwołaniu od powyższego orzeczenia B. O. wnosiła o jego zmianę w zakresie zmiany zaleceń kształcenia o formę kształcenia w przedszkolu ogólnodostępnym oraz w zakresie zalecenia konieczności zatrudnienia osobistego terapeuty w osobie specjalisty-logopedy jako niezbędnego do zaspokojenia indywidualnej potrzeby stałej stymulacji rozwoju mowy, komunikacji i integracji społecznych na czas pobytu dziecka w przedszkolu.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. [...] Kurator Oświaty, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 71b ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz § 17 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.

[...] Kurator Oświaty stwierdził, że zaskarżone orzeczenie zawiera wszystkie elementy wymagane prawem oświatowym i brak jest podstaw merytorycznych do wprowadzania zmian w żądanym przez stronę zakresie. Wskazane w orzeczeniu warunki spełniania potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości wynikają z analizy przedstawionej dokumentacji diagnostycznej i tworzą z nią logiczną całość. Organ I instancji wydając orzeczenie dokonał prawidłowej analizy przedstawionego zaświadczenia lekarzy specjalistów i stosownie do zawartych w nich informacji wskazał zalecenia do pracy z dzieckiem, miedzy innymi intensywną terapię logopedyczną oraz opiekę pedagoga i fizjoterapeuty.

W skardze do Sądu, B. O. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, kwestionując zalecenia zawarte w orzeczeniu oraz odmowę umieszczenia w orzeczeniu specjalnego zapisu o konieczności wsparcia syna na czas pobytu w przedszkolu przez osobę nauczyciela-logopedy.

W uzupełnieniu skargi, skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych, poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego pomimo, że odbiega ono od wymagań i celu wynikających z przepisu § 8 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia, jakim jest określenie precyzyjnego i wyczerpującego katalogu zaleceń kształcenia niepełnosprawnego dziecka.

Skarżąca wskazała, że warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji i inne formy pomocy, o których mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r., zostały w zaskarżonym orzeczeniu ogólnie wskazane, a sposób ich zredagowania budzi wiele wątpliwości co do tego, jakiego rodzaju faktyczne wsparcie uzyskać ma dziecko w przedszkolu oraz w jakim faktycznie wymiarze. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego sformułowane na takim poziomie ogólności, nie tylko może prowadzić do rozbieżności w rozumieniu poszczególnych zaleceń, ale również uniemożliwia weryfikację, czy zalecenia wynikające z dokumentu są faktycznie realizowane w praktyce.

Indywidualny program terapeutyczno-edukacyjny, w skrócie IPET, opracowany w oparciu o orzeczenie z dnia 11 maja 2016 r. zawiera co prawda uszczegółowienie celów edukacyjnych i celów terapeutycznych oraz pewne uszczegółowienie metod i form pracy z dzieckiem, jednak nie wskazuje np. żadnego minimalnego wymiaru godzinowego wsparcia, który byłby mu na danym etapie rozwoju gwarantowany. Treść IPET-u jest konsekwencją braku precyzyjnych zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Nie chodzi przy tym, aby orzeczenie powielało dokument IPET lecz aby poza ogólnikowymi zwrotami, zawierało pewne konkretne wskazówki czy wytyczne, również o charakterze ramowym (np. minimalna ilość godzin określonej terapii z konkretnym specjalistą) lub wyjaśniającym, przy jakich formach wsparcia czy zajęć wskazany jest udział specjalisty lub, które z zajęć powinny mieć charakter indywidualny. Tytułem przykładu wskazano, że przedmiotowe orzeczenie jest niejasne w następującym zakresie:

a) nie jest jasne co oznacza zalecenie "zapewnienia intensywnej terapii logopedycznej" - czy oznacza to co najmniej jedną godzinę dziennie oraz czy wskazane jest wsparcie indywidualnego logopedy?

b) nie wiadomo, czy "opieka pedagoga" oznacza indywidualne zajęcia z pedagogiem, jeżeli tak, jaka jest zalecana częstotliwość tych zajęć oraz jaki wymiar godzin? Podobne pytanie dotyczy zalecanej opieki fizjoterapeuty,

c) nie wiadomo kto (specjalista, wychowawca, nauczyciel) ma udzielać wsparcia i w jakim zalecanym wymiarze wsparcia w sytuacjach społecznych? Z zalecenia tego może wynikać potrzeba zatrudnienia nauczyciela wspomagającego na czas pobytu dziecka w przedszkolu jednak nie zostało to w sposób klarowny wyartykułowane w treści zaleceń;

d) nie jest jasne, kto i w jakim wymiarze ma kontynuować stymulację procesów poznawczych, czy ta stymulacja ma mieć charakter indywidualny czy grupowy?

e) nie wiadomo kto i w jakim zalecanym wymiarze powinien rozwijać rozumienie mowy, stymulowanie rozwoju językowego. Czy rozwijanie rozumienia mowy ma być indywidualne i w jakim zalecanym wymiarze?

f) nie jest jasne kto i w jakim zalecanym wymiarze ma prowadzić stymulowanie procesów uwagi i budowanie kontaktu przez podążanie za aktywnością dziecka i modyfikowanie jej w celu treningu naśladowania czynności. Zalecenie to budzi duże wątpliwości, gdyż może być rozumiane albo jako zalecenie podążania za aktywnością dziecka albo modyfikowania działania dziecka w celu nauki naśladowania naszych czynności (metoda behawioralna).

g) nie wiadomo kto i w jakim zalecanym wymiarze ma demonstrować sposoby zabawy, kształtowanie umiejętności naprzemiennej aktywności, naśladowania, trening mentalizacji. Czy mają być to zajęcia indywidualne?

Skarżąca wskazała, że zgodnie z literalnym brzmieniem przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. nie ma wyraźnego wymogu, aby orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zawierało np. wymiar godzin poszczególnych form wsparcia i pomocy dla dziecka. Wymóg ten pojawia się dopiero wyraźnie na etapie treści IPET. Z brzmienia obowiązujących przepisów nie wynika nic, co stałoby na przeszkodzie, aby w orzeczeniu takie uszczegółowienie zostało zawarte. Uszczegółowienia orzeczenia nie wyklucza ani treść § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych (...) ani fakt, że ostateczny sposób pracy z dzieckiem określa IPET sporządzony przez zespół działający w ramach danego przedszkola i przy uwzględnieniu możliwości danej placówki.

Ponadto to stan zatrudnienia danego przedszkola, determinuje zakres pomocy udzielanej dziecku w ujęciu jego rzeczywistych potrzeb, określonych przez specjalistów w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jeśli zespół danego przedszkola sam wskaże minimalną ilość godzin określonych zajęć i tę ilość zrealizuje, będzie to de facto oznaczać, że realizuje swoje własne zalecenia, a nie zalecenia wynikające z orzeczenia.

Wskazano, że IPET jest dokumentem opracowywanym wewnętrznie, w ramach danej placówki, do której uczęszcza dziecko, przez zespół składający się z nauczycieli, wychowawców i specjalistów pracujących bezpośrednio z dzieckiem (§ 6 ust. 3 i 5 rozporządzenia z dnia 24 lipca 2015 r.). Przepisy prawa nie przewidują możliwości skarżenia dokumentu IPET ani nie dają rodzicom dziecka jakichkolwiek instrumentów prawnych służących egzekwowaniu zapisów orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Nie zmienia tego stanu rzeczy treść § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych (...), zgodnie z którym w przedszkolach ogólnodostępnych, w których kształceniem specjalnym są objęte dzieci posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera lub niepełnosprawności sprzężone, zatrudnia się dodatkowo: nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia uczniów niepełnosprawnych lub specjalistów, lub pomoc nauczyciela - z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Zatrudnienie dodatkowego nauczyciela, specjalisty lub pomocy nauczyciela w praktyce nie następuje, jeżeli w żadnym z zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nie jest nawet wskazane, że takiej dodatkowej pomocy wymaga praca z danym dzieckiem. Wynika to przede wszystkim z tego, że z zatrudnieniem dodatkowej osoby związane są koszty. Zasady podziału subwencji oświatowej tj. zwiększenia jej przydziału na zatrudnienie nowego nauczyciela, musza mieć oparcie w akcie administracyjnym.

Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1176/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.

W rozważaniach Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, stanowiącym materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, opinię o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, przy czym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

Zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, zwanej dalej "rozporządzeniem", w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego określa się zalecane:

a) warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron dziecka oraz inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej;

b) najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia specjalnego: w przedszkolu ogólnodostępnym, w tym z oddziałami integracyjnymi, integracyjnym albo specjalnym, szkole ogólnodostępnej, szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym, szkole specjalnej lub oddziale specjalnym, ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym albo w szkole zorganizowanej w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii lub specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, przy czym w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego należy wskazać wszystkie zalecane najkorzystniejsze dla danego dziecka formy kształcenia specjalnego spośród ww. form kształcenia.

W ocenie Sądu orzeczenie nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. nie naruszyło ww. przepisów. Zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia, zespoły wydają orzeczenia na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) dziecka. Taki wniosek został złożony w tej sprawie przez matkę K. O. B. O. działającej w imieniu własnym oraz z upoważnienia ojca K. O. – K. O.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia wniosek o wydanie orzeczenia ma zawierać:

1) imię i nazwisko dziecka, datę i miejsce jego urodzenia oraz miejsce zamieszkania;

2) imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) oraz miejsce ich zamieszkania;

3) określenie celu i przyczyny, dla której niezbędne jest uzyskanie orzeczenia;

4) podpis wnioskodawcy.

Te wszystkie dane znalazły się we wniosku złożonym w dniu [...] maja 2016 r. przez B. O.

Do wniosku wnioskodawcy dołączają niezbędną dokumentację uzasadniającą tak złożony wniosek, w szczególności wydane przez specjalistów opinie, zaświadczenia oraz wyniki obserwacji i badań psychologicznych, pedagogicznych i lekarskich oraz – jeżeli jest to konieczne – także wydane przez lekarza zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka (§ 6 ust. 2 i 3 rozporządzenia). W sprawie wnioskodawczyni B. O. dołączyła do wniosku dwa zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia ucznia na potrzeby zespołu orzekającego. Z zaświadczeń tych wynika, że u K. O. wykryto autyzm wczesnodziecinny, a chłopiec jest od 2 roku życia pod opieką psychiatryczną i że wymaga kształcenia specjalnego z uwagi na autyzm (opinia lekarza R. Z. specjalisty psychiatry dzieci i młodzieży). Co ważne, w tej opinii nie wpisano żadnych dodatkowych wymogów związanych z poddaniem dziecka K. O. kształceniu specjalnemu.

Z drugiej opinii lekarskiej wynika, że u K. O. zdiagnozowano autyzm, opóźnienie rozwoju psychiczno-ruchowego, nawracające infekcje dróg oddechowych i ogólne obniżenie napięcia mięśniowego. Opisano przebieg choroby i przebieg dotychczasowego leczenia. W ocenie wyników leczenia i rokowania wpisano, że rokowania są niepewne, K. wymaga systematycznej i intensywnej pracy terapeutycznej w obszarach w których obserwowane są deficyty rozwojowe (psycholog, logopeda, pedagog, fizjoterapeuta). K. O. wymaga opieki wielospecjalistycznej oraz leczenia wspomagającego. U dziecka obserwuje się postęp rozwoju mowy, kontaktu wzrokowego, kontaktów społecznych, zgrabności ruchowej i manualnej. K. O. jest samodzielny w wykonywaniu podstawowych czynności higienicznych, komunikuje swoje potrzeby spontanicznie i rozumie polecenia oraz prawidłowo je wykonuje w kontekście sytuacyjnym. Wskazano w tym orzeczeniu, że zaleca się ("wskazuje") podjęcie kształcenia w przedszkolu masowym w ramach edukacji wspomagającej, wsparcia terapeutycznego oraz stymulowania kontaktów społecznych.

Na tej podstawie zespół orzekający odbył posiedzenie, o którym była informowana B. O., która jednak nie stawiła się na nie.

W ocenie Sądu zalecenia zawarte w orzeczeniu organu I instancji z [...] maja 2016 r. spełniają wymagania wynikające z orzeczeń lekarskich, a w stosunku do orzeczenia lekarskiego z dnia [...] kwietnia 2016 r. znacznie je przekraczają. W pełni zalecenia te, nie tylko odpowiadają treści orzeczenia lekarskiego z dnia [...] kwietnia 2016 r., ale i je rozwijają wskazując na dodatkowe sposoby opieki i oddziaływania na dziecko, jak np. demonstrowanie sposób zabawy, kształtowanie umiejętności naprzemiennej aktywności czy trening procesów mentalizacji.

Sąd wskazał, że dokumenty załączane przez rodzica (opiekuna prawnego) do wniosku o wydanie orzeczenia w przedmiocie kształcenia specjalnego mają istotne znaczenie w procesie określania zaleceń. To właśnie przede wszystkim na ich podstawie zespół orzekający określa zalecenia o których mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia. Także skład zespołu orzekającego pozwala na właściwe odczytanie i "przełożenie" wskazań lekarskich na zalecenia związane z wychowywaniem, leczeniem i kształceniem danego dziecka.

Jak wynika z przytoczonych w uzasadnieniu wyroku wskazań lekarskich zawartych w zaświadczeniach lekarskich dołączonych przez samą skarżącą, żadne z nich nie zawierało wskazania co do zapewnienia indywidualnej opieki dla K. O. realizowanej przez osobistego specjalistę zatrudnionego tylko na potrzeby tego dziecka. Z zaświadczeń tych wynika poddanie K. systematycznej i intensywnej pracy terapeutycznej i to wynika wprost zarówno z zaleceń orzeczenia zespołu orzekającego, jak i z indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego (IPET) przygotowanego dla K. O. w związku z wydaniem orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Tym samym skoro z żadnego dokumentu dołączonego do wniosku B. O. nie wynikało, aby wnioskowaną formą kształcenia K. O. było zatrudnienie tylko dla tego jednego dziecka odrębnego specjalisty, to nie stanowiło naruszenia prawa przyjęcie w zaleceniach organu I instancji takiego wskazania, zgodnie z którym K. zapewniono intensywną terapię logopedyczną, opiekę pedagoga i fizjoterapeuty, zaawansowaną indywidualizację form i metod dydaktycznych i wychowawczych wraz z dostosowaniem oddziaływań terapeutycznych do możliwości psychofizycznych dziecka. Nie jest to całość zaleceń, ale już z tej części wynika, że K. O. na podstawie tego orzeczenia został objęty w pełni opieką w takim zakresie, jaki wynikał z zaświadczeń lekarskich. Sąd rozumie skarżącą, która będąc matką dziecka chce, aby dziecko to miało jeszcze lepszą opiekę niż wynika to z orzeczeń lekarskich, ale Sąd nie dokonuje oceny zaskarżonych decyzji w oparciu o kryterium inne niż zgodność z prawem. Prawo w tym zakresie nie zostało naruszone.

Sąd I instancji stwierdził, że gdyby stopień konkretyzacji wynikający z dołączonych do wniosku skarżącej zaświadczeń lekarskich był zdecydowanie większy, to wówczas i zakres zaleceń mógłby być oceniany przez pryzmat realizacji takich lekarskich zaleceń. W sytuacji zaś, gdy z żadnego orzeczenia lekarskiego nie wynika, aby dla dziecka K. O. należało zatrudnić odrębnego "osobistego" logopedę, fizjoterapeutę lub innego specjalistę, to wówczas nie narusza prawa takie rozstrzygniecie organu I instancji, które nakazuje objęcie K. opieką logopedy, psychologa, fizjoterapeuty aczkolwiek będą to specjaliści skierowani do grupy dzieci z udziałem K., a nie tylko do jednego dziecka.

Rację ma skarżąca wskazując, że zalecenia zawarte w orzeczeniu I - instancyjnym zostaną doprecyzowane dopiero w IPET i to także miało miejsce wobec K. O.

Zgodnie z § 6 ust. 3-4, ust. 6-10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1113) tworzony jest zespół z udziałem nauczycieli, wychowawców i specjalistów prowadzących zajęcia z uczniem, który opracowuje program po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka oraz uwzględniając zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Opracowanie tego programu następuje, w razie potrzeby, także we współpracy z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną. Pracą takiego zespołu koordynuje odpowiednio wychowawca oddziału lub wychowawca grupy wychowawczej, do której uczęszcza dziecko albo nauczyciel lub specjalista prowadzący zajęcia z dzieckiem wyznaczony przez dyrektora przedszkola. W spotkaniach takiego zespołu mogą uczestniczyć dyrektor przedszkola, rodzice, a na wniosek lub za zgodą rodziców dziecka także inne osoby, w szczególności lekarz, psycholog, pedagog, logopeda lub inny specjalista. Zespół ten dokonuje, nie rzadziej niż dwa razy w roku szkolnym, okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka uwzględniając ocenę efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej dziecku zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 11 ustawy o systemie oświaty oraz, w miarę potrzeb, dokonuje modyfikacji programu. Oceny poziomu funkcjonowania dziecka lub ucznia i modyfikacji programu dokonuje się, w zależności od potrzeb, we współpracy z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych (...), IPET określa:

1) zakres i sposób dostosowania odpowiednio programu wychowania przedszkolnego oraz wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dziecka, w szczególności przez zastosowanie odpowiednich metod i form pracy z dzieckiem;

2) zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów, prowadzących zajęcia z dzieckiem, w tym w przypadku dziecka niepełnosprawnego - działania o charakterze rewalidacyjnym,

3) formy i okres udzielania dziecku lub uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiar godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 11 ustawy o systemie oświaty;

4) działania wspierające rodziców dziecka oraz, w zależności od potrzeb, zakres współdziałania z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, w tym poradniami specjalistycznymi, placówkami doskonalenia nauczycieli, organizacjami pozarządowymi oraz innymi instytucjami działającymi na rzecz rodziny, dzieci i młodzieży, a w przypadku przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, również ze specjalnymi ośrodkami szkolno-wychowawczymi, młodzieżowymi ośrodkami wychowawczymi i młodzieżowymi ośrodkami socjoterapii;

5) zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne i socjoterapeutyczne oraz inne zajęcia, odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka;

6) zakres współpracy nauczycieli i specjalistów z rodzicami dziecka w realizacji przez przedszkole, zadań wymienionych w § 5 ust. 1.

W ramach zajęć rewalidacyjnych w programie należy uwzględnić w szczególności zajęcia rozwijające umiejętności społeczne, w tym umiejętności komunikacyjne - w przypadku dziecka lub ucznia z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.

Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych (...) w przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi, przedszkolach integracyjnych, szkołach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi i szkołach integracyjnych zatrudnia się dodatkowo nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego, z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Natomiast zgodnie z § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia, w przedszkolach ogólnodostępnych, innych formach wychowania przedszkolnego i szkołach ogólnodostępnych, w których kształceniem specjalnym są objęte dzieci i uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera, lub niepełnosprawności sprzężone, zatrudnia się dodatkowo nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia uczniów niepełnosprawnych lub specjalistów lub pomoc nauczyciela z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

Tak zatrudnieni dodatkowo nauczyciele prowadzą wspólnie z innymi nauczycielami zajęcia edukacyjne, pracę wychowawczą, uczestniczą w zajęciach edukacyjnych, udzielają pomocy nauczycielom prowadzącym zajęcia edukacyjne oraz nauczycielom i specjalistom realizującym zintegrowane działania i zajęcia w doborze form i metod pracy z uczniami niepełnosprawnymi oraz wspólnie z innymi nauczycielami i specjalistami realizują zintegrowane działania i zajęcia, określone w IPET.

Ww. przepisy nie pozostawiają wątpliwości, że zalecenia zawierane w orzeczeniach podlegają doprecyzowaniu w IPET i nie tylko nauczyciele oraz specjaliści mają wpływ na pracę zespołu, ale także rodzice mogą w szczególności domagać się udziału dodatkowych specjalistów w pracach takiego zespołu.

Tym samym zarzuty skargi, dotyczące dowolności opracowania IPET, bądź też braku realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniach nie znajdują potwierdzenia w obowiązujących przepisach. Ten właśnie zespół dokonuje konkretyzacji zaleceń i taki model postępowania przewidział w tym zakresie prawodawca. Nie można więc uznać za zasadnym zarzuty dotyczące w istocie samego modelu redagowania IPET, który według skarżącej powinien polegać na realizacji szczegółowych wytycznych zawartych w orzeczeniu, a nie doprecyzowywać zaleceń zawartych w orzeczeniu. To program IPET precyzuje treść zaleceń i takie stanowisko zajęto także w orzecznictwie sądowym.

Sąd wyjaśnił, że skoro zamieszczono w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zalecenia zgodne z § 8 ust. 4 rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r., nie można w związku z tym przyjąć, że zalecenia te winny zastępować IPET bądź też nie pozostawiać marginesu swobody w tworzeniu IPET w szczególności wówczas, gdy zalecenia te są zgodne z całością dokumentacji dołączonej przez wnioskodawczynię do wniosku o wydanie orzeczenia.

Od wyroku Sądu pierwszej instancji skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik małoletniego K. O., reprezentowanego przez B. O., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej z urzędu B. O. działającej w imieniu małoletniego K. O. w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z § 8 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno -pedagogicznych przez niezastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a., na skutek zaakceptowania i uznania za prawidłową mylną wykładnię § 8 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. dokonanej przez organy administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi WSA w Krakowie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z § 8 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające, działające w publicznych poradniach psychologiczno - pedagogicznych poprzez jego mylną wykładnię i błędne uznanie, że zaskarżone orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zawiera wszystkie elementy wymagane prawem.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza wydanego wyroku nie potwierdza zarzutu skargi, a w sprawie nie doszło do naruszenia przez WSA w Krakowie przepisu § 8 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające, działające w publicznych poradniach psychologiczno –pedagogicznych.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydawanego przez Zespół Orzekający Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) dziecka. Jak stanowi § 6 pkt 2 i 3 rozporządzenia, Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii (...) do przedmiotowego wniosku należy dołączyć dokumentację uzasadniającą wniosek, w szczególności wydane przez specjalistów opinie, zaświadczenia oraz wyniki obserwacji i badań psychologicznych, pedagogicznych i lekarskich.

Zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii (...), w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego określa się zalecane:

a) warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron dziecka oraz inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej;

b) najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia specjalnego: w przedszkolu ogólnodostępnym, w tym z oddziałami integracyjnymi, integracyjnym albo specjalnym, szkole ogólnodostępnej, szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym, szkole specjalnej lub oddziale specjalnym, ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym albo w szkole zorganizowanej w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii lub specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, przy czym w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego należy wskazać wszystkie zalecane najkorzystniejsze dla danego dziecka formy kształcenia specjalnego spośród ww. form kształcenia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że zakres orzeczenia z dnia [...] maja 2016 r. o potrzebie kształcenia specjalnego K. O. spełnia wymagania wynikające z zaleceń zawartych w orzeczeniach lekarskich, załączonych przez rodziców dziecka do wniosku o wydanie orzeczenia, a tym samym nie narusza przepisu § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii (...). W zaskarżonym wyroku Sąd przytoczył szczegółowo treść dwóch zaświadczeń lekarskich przedłożonych przez rodziców dziecka i prawidłowo stwierdził, że żadne z tych orzeczeń nie zawierało wyraźnego wskazania co do konieczności zapewnienia K. O. indywidualnej opieki przez osobistego specjalistę zatrudnionego tylko na potrzeby tego dziecka.

Nie sposób również zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że zaskarżone orzeczenie uniemożliwia weryfikację czy zalecenia w nim zawarte faktycznie są realizowane w praktyce.

W myśl art. 71 b ust. 1b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się odpowiednio program wychowania przedszkolnego i program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego (IPET) uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w ust. 3.

W myśl § 6 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, IPET określa min. formy i okres udzielania uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiar godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane. Ustawodawca zapewnił również, aby rodzice dziecka byli informowani o skuteczności opracowanego IPET-u i w razie potrzeby wnioskowali o jego zmianę. Stosownie bowiem do § 6 ust. 9 i 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca w sprawie warunków organizowania kształcenia (...) zespół opracowujący IPET, co najmniej dwa razy w roku szkolnym, dokonuje okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka lub ucznia, uwzględniając ocenę efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej dziecku lub uczniowi zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 11 ustawy, oraz, w miarę potrzeb, dokonuje modyfikacji programu. Oceny poziomu funkcjonowania dziecka lub ucznia i modyfikacji programu dokonuje się, w zależności od potrzeb, we współpracy z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną. Natomiast rodzice dziecka lub ucznia albo pełnoletni uczeń mają prawo uczestniczyć w spotkaniach zespołu, a także w opracowaniu i modyfikacji programu oraz dokonywaniu oceny, o której mowa w ust. 9. Dyrektor przedszkola, szkoły lub ośrodka, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1-5 i 7-16, a w przypadku innej formy wychowania przedszkolnego prowadzonej przez osobę prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną - osoba kierująca inną formą wychowania przedszkolnego, zawiadamia rodziców dziecka lub ucznia albo pełnoletniego ucznia o terminie każdego spotkania zespołu i możliwości uczestniczenia w nim.

Wpływ rodziców na faktyczną realizację ustanowionego programu nie jest więc iluzoryczny lecz zapewniają go przytoczone wyżej przepisy obowiązującego prawa. Nadto oczywistym jest, że w razie nieskuteczności programu opracowanego na podstawie wydanego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, rodzice w każdym czasie mogą złożyć wniosek o jego zmianę, załączając stosowne zaświadczenia lekarskie, potwierdzające taką konieczność.

Odnosząc się zatem do wskazanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające, działające w publicznych poradniach psychologiczno –pedagogicznych, nie można go podzielić, gdyż Sąd pierwszej instancji wnikliwie i szczegółowo kontrolując zaskarżone orzeczenie słusznie stwierdził, że nie narusza ono w żaden sposób obowiązującego prawa materialnego.

W konsekwencji skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.