Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 357/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 § 1 pkt 1;
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 51 ust. 1 pkt 2;
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art.151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 7 marca 2022 r., nr ZOA-VIII.7721.24.2021 w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu A. D. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z 7 marca 2022 r., znak: ZOA-VIII.7721.24.2021, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 i ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. C., Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Biłgoraju z 29 grudnia 2021 r., znak: PINB. 7355-XIV/4/20 odmawiającą nakazania Ż. i P. małżonkom D. zamontowania urządzeń do odprowadzania wód opadowych na połaci dachu budynku gospodarczego o wymiarach 18,35 m x 15,50 m posadowionego na działce nr [...] położonej w miejscowości P. S., zwróconej w stronę działki nr [...] oraz wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego od strony granicy z działkami nr [...] i [...] w tym obiekcie.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 2 grudnia 2020 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Biłgoraju wpłynął wniosek J. C. z żądaniem orynnowania budynku położonego na działce nr [...] położonej w miejscowości P. S., ponieważ wody opadowe spływają na posesję wnioskodawcy położoną na działkach nr [...] i [...], naruszając tym prawo własności oraz uniemożliwiają prawidłowe korzystanie z części nieruchomości, która jest drogą dojazdową. Dodatkowo wnioskodawca stwierdził, że obiekt będący przedmiotem wniosku nie spełnia warunków przeciwpożarowych.

W związku z powyższym organ pierwszej instancji pismem z 11 grudnia 2020 r. zawiadomił strony o wszczęciu na wniosek J. C. postępowania w sprawie budynku gospodarczego posadowionego na działce nr [...].

Podczas przeprowadzonych oględzin przeprowadzonych w dniu 12 stycznia 2021 r. organ I instancji ustalił, że na działce nr [...] posadowiony jest budynek gospodarczy o konstrukcji murowano-stalowej. Ściany szczytowe wykonane jako murowane, słupy nośne i konstrukcja dachu wykonane zostały ze stali. Ściany budynku od strony działki nr [...] i nr [...], a także od strony działki nr [...] zostały wykonane w konstrukcji stalowej i obite blachą trapezową. W jednej ścianie szczytowej od podwórza znajdują się wrota wjazdowe. Budynek posiada dach dwuspadowy, kryty blachą trapezową ze spadkiem połaci w stronę działek sąsiednich nr [...] i nr [...]. Przedmiotowy obiekt budowlany nie posiada orynnowania ani instalacji. Konstrukcja stalowa nie posiada wad konstrukcyjnych. W wyjaśnieniach do protokołu J. C. podał, że pas gruntu o nr [...] graniczy z działką nr [...].

W toku postępowania dowodowego organ ustalił, że budynek będący przedmiotem postępowania to budynek gospodarczy o wymiarach [...] m, który został wzniesiony w okresie 1982 - 1985 jako wiata gospodarcza przez inwestorów J. C. i D. C. obecnie K. we współwłasności małżeńskiej, w oparciu o pozwolenie na budowę na nieruchomości składającej się z sąsiadujących ze sobą działek budowlanych o nr [...] Po ustaniu małżeństwa inwestorów i dobrowolnym podziale majątku działka nr [...], na której posadowiony jest przedmiotowy obiekt budowlany, przypadła D. C. (obecnie K.), a sąsiednia działka nr [...] J. C.. W 2009 r. D. K. obiła konstrukcję nośną swojej wiaty blachą od strony działki nr [...], która była już własnością J. C. oraz od strony działki nr [...]. W 2019 r. działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] i [...]. Działkę nr [...] w 2019 r. nabył od byłej żony D. K. J. C. na poszerzenie swojej nieruchomości.

W ocenie organu I instancji wykonanie ścian osłonowych z blachy stanowi realizację robót budowlanych nie wymagających ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Obicie przedmiotowej wiaty blachą spowodowało, że obiekt został wydzielony z przestrzeni i powstał budynek gospodarczy o takim samym przeznaczeniu. Przepisy w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie nakazują, aby blachę, która wypełnia przestrzeń pomiędzy słupami konstrukcyjnymi obiektu wspierać na własnym fundamencie. Obecnie przedmiotowy budynek znajduje się przy granicy z działką nr [...] wchodzącą w skład nieruchomości J. C. i nie spełnia obowiązujących przepisów Prawa budowlanego, ponieważ usytuowany jest w odległości około 0,20 m od granicy z działką nr [...].

Organ I instancji stwierdził, że przedmiotowy obiekt w dacie jego realizacji spełniał przepisy Prawa budowlanego, ponieważ wzniesiony został na nieruchomości składającej się z działek o nr [...], które były własnością inwestorów i posadowiony był w odległości większej niż 4 m od działek sąsiednich będących w posiadaniu innych właścicieli. W wyniku dobrowolnego podziału majątku oraz po podziale działki nr [...] w 2019 r. i następnie zakupie pasa gruntu stanowiącego wydzieloną działkę nr [...] przez J. C. przedmiotowy budynek znalazł się przy granicy jego nieruchomości (około 0,2 m od tej granicy).

W ocenie organu I instancji, w wyżej opisanej sytuacji brak jest podstaw do wydania nakazów dostosowujących obiekt wzniesiony zgodnie z prawem do przepisów prawa obowiązującego, zaś ewentualne spory wnikające z naruszenia prawa własności winny być rozstrzygane przed sądem cywilnym. W świetle powyższych ustaleń organ I instancji, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. PINB w Biłgoraju decyzją z umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego o wymiarach 18,35 m x 15,50 m posadowionego na działce nr [...].

Od tej decyzji odwołanie złożył J. C..

Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie decyzją z 27 września 2021 r., znak: ZOA-VIII.7721.24.2021 uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że organ I instancji powinien wszcząć postępowanie w przedmiotowej sprawie z urzędu, a także winien wykazać, czy przedmiotowy budynek nie narusza przepisów techniczno-budowlanych w zakresie odprowadzania wód opadowych budynku oraz w zakresie ochrony przeciwpożarowej, czego domagała się strona skarżąca.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ I instancji wezwał J. C. do dostarczenia informacji, w którym roku nabył wraz z żoną D. K. działkę nr [...] położoną w miejscowości P. S. oraz o przesłanie aktu notarialnego, na podstawie którego można ustalić datę nabycia działki.

W odpowiedzi J. C. przekazał organowi I instancji wyrok Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny z 19 lutego 1992 r., w którym zobowiązano strony do zawarcia umowy w zakresie przeniesienia prawa własności działki nr [...] na rzecz J. C. i jego żony D. C..

Biorąc pod uwagę całość zgromadzonej dokumentacji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego decyzją z dnia 29 grudnia 2021 r., znak: PINB. 7355-XIV/4/20 odmówił nakazania Ż. i P. małżonkom D. zamontowania urządzeń do odprowadzania wód opadowych na połaci dachu, budynku gospodarczego posadowionego na działce nr [...] oraz nakazania wykonania w tym budynku ściany oddzielenia przeciwpożarowego od strony granicy z działką nr [...].

Od tej decyzji odwołanie złożył J. C..

W uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji organu odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazano, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wzniesiony w okresie 1982 - 1985 jako wiata gospodarcza przez inwestorów J. C. i D. C. we współwłasności małżeńskiej na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 10 kwietnia 1982 r., nr: [...]/[...] r. na nieruchomości składającej się z sąsiadujących ze sobą działek budowlanych o nr [...] położonych w P. S.. Po ustaniu małżeństwa inwestorów i dobrowolnym podziale majątku działka nr [...], na której posadowiony jest przedmiotowy obiekt budowlany, przypadła D. C. (obecnie K.), a sąsiednia działka nr [...] - J. C.. W 2009 r. D. K. obiła konstrukcję nośną swojej wiaty blachą od strony działki nr [...], która była już własnością J. C. oraz od strony działki nr [...]. W 2019 r. działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] i [...]. Działkę nr [...] w 2019 r. nabył od byłej żony D. K. J. C. w celu poszerzenia swojej nieruchomości.

W związku z powyższym, w ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma § 79 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 17, poz. 62 ze zm.), który zabrania odprowadzania wód opadowych z terenu działki na teren sąsiedniej nieruchomości lub wzdłuż jej granicy w sposób nie zabezpieczający tego terenu lub obiektu przed przenikaniem wód.

LWINB stwierdził, że w dacie wzniesienia przedmiotowego budynku spełniał on przepisy techniczno-budowlane i przepisy w zakresie ochrony przeciwpożarowej z uwagi na fakt, że został zrealizowany na działkach nr [...] stanowiących własność inwestorów oraz zlokalizowany był w odległości 4,0 m od działek sąsiadujących. Stan prawny tej nieruchomości uległ zmianie z woli inwestorów, przez co obecnie ściana przedmiotowego budynku gospodarczego znalazła się w odległości około 0,20 m od granicy z działką nr [...].

Organ podkreślił, że nawet w odniesieniu do starych budynków, realizowanych kilkadziesiąt lat temu, jest możliwe nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia ich do zgodności z aktualnie obowiązującymi wymaganiami p.p.o.ż., co wynika wprost z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019 r. poz. 1065 ze zm.). § 330 rozporządzenia stanowi, że przepisów rozporządzenia nie stosuje się, z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, jeżeli przed dniem wejścia w życie rozporządzenia: 1) został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów; 2) zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, jego przepisy mają zastosowanie przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 135 ust. 10 oraz § 207 ust. 2. W świetle zaś § 207 ust. 2 rozporządzenia przepisy tego aktu dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2 i 3a, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi.

Organ stwierdził, że wbrew zarzutom podnoszonym w odwołaniu, późniejsza zmiana przebiegu granicy nie może skutkować koniecznością nakazania inwestorowi zachowania odległości określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. od wybudowanego budynku do nowo ustalonej granicy działki, jeżeli obiekt ten był wykonywany w okresie ważności ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i w trakcie wykonywania robót zachowane zostały odległości od wówczas obowiązującej granicy, zgodnie z tą decyzją oraz przepisami prawa budowlanego (por. wyroki WSA w Lublinie z 29 listopada 2016 r., II SA/Lu 727/16 i II SA/Lu 728/16, wyrok NSA z 26 marca 2010 r., II OSK 612/09). Na gruncie powołanych przepisów wyrażone zostało w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego w odniesieniu do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie rozporządzenia (to jest przed 16 grudnia 2002 r.) przepisy tego aktu mogą mieć zastosowanie w ograniczonym zakresie. Po pierwsze, zastosowanie to zostało ograniczone do przepisów dotyczących bezpieczeństwa pożarowego, wymiaru schodów i oświetlenia awaryjnego. Po drugie, budynek musi być użytkowany w okresie obowiązywania rozporządzenia oraz należy stwierdzić, na podstawie przepisów odrębnych, że zagraża on życiu ludzi. Samo zbliżenie przedmiotowego budynku do granicy z działką sąsiednią nie powoduje ograniczenia w zagospodarowaniu tej działki, co miałoby negatywnie oddziaływać na tę nieruchomość.

Odnosząc się do zarzutów odwołującego się dotyczących zagrożenia bezpieczeństwa, organ podniósł, że wystąpienie jednego z wymienionych w art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ czy też strona postępowania tego zagrożenia upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne. Samo stwierdzenie niezgodności inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi nie przesądza, że istnieje stan zagrożenia.

W skardze na decyzję LWINB J. C. podniósł, że jest niezadowolony z rozstrzygnięcia i zażądał od Sądu wnikliwego zbadania sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Przedmiotem sporu jest legalność odmowy nałożenia na aktualnych właścicieli działki nr [...] - P. D. i Ż. D. obowiązku doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku gospodarczego posadowionego na tej działce poprzez zamontowanie urządzeń do odprowadzania wód opadowych oraz wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego od strony granicy z działkami nr [...] i [...].

Niesporne jest, że przedmiotowy budynek gospodarczy jest usytuowany w odległości 0,20 m od granicy z działkami nr [...] i [...], stanowiącymi własność skarżącego. Z niewadliwych ustaleń organów wynika, że budynek ten nie posiada ani urządzeń do odprowadzania wód opadowych, ani ściany oddzielenia przeciwpożarowego od strony granicy z działkami nr [...] i [...].

Budynek ten został wzniesiony w okresie pomiędzy rokiem 1982 a 1985 przez inwestorów J. C. oraz jego byłą żonę D. C. (obecnie K.) na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (pismo D. K. k. 21; pismo skarżącego – k. 29; kopia decyzji o udzieleniu J. C. pozwolenia na budowę budynku gospodarczego z 10 kwietnia 1982 r. – k. 79).

Po podziale majątku pomiędzy skarżącym i jego żoną, który miał miejsce w 2008 r., D. K. została jedyną właścicielką działki nr [...], na której posadowiony jest sporny budynek, zaś jej były mąż J. C. stał się właścicielem działek nr [...] oraz [...]. D. K. w 2019 r. sprzedała działkę nr [...] wraz z budynkiem P. i Ż. D., którzy są jej aktualnymi właścicielami i adresatami zaskarżonej decyzji.

Kluczowe znaczenie dla oceny legalności decyzji organów administracji podjętych w rozpoznawanej sprawie mają dwie okoliczności.

Po pierwsze, przedmiotowy budynek gospodarczy został wzniesiony na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanej po przeprowadzeniu postępowania przez właściwy ówcześnie organ administracji budowlanej (naczelnika gminy). O ile w aktach sprawy zachowała się kopia samej decyzji o pozwoleniu na budowę, o tyle organy nie dysponowały żadną dokumentacją, która stanowiła materiał dowodowy w sprawie pozwolenia, w tym projektem budowlanym. Z tego faktu nie można jednak wywodzić, że obiekt został wzniesiony niezgodnie z prawem. Przeciwnie, skoro sporny obiekt został wzniesiony na podstawie pozytywnej dla inwestorów decyzji, która stała się ostateczna i jako taka trwale ukształtowała stosunek prawny między organem a inwestorami oraz korzysta z domniemania legalności, to należy przyjąć, że realizacja inwestycji nastąpiła zgodnie z prawem, w tym z przepisami technicznymi regulującymi kwestię odległości od granic z sąsiednimi działkami. Pozwolenie na budowę rozstrzyga o zgodności zamierzenia inwestycyjnego z przepisami prawa budowlanego, w tym warunkami technicznymi, i korzysta z domniemania prawidłowości do czasu jego zmiany bądź uchylenia w sposób prawem przewidziany.

Po drugie, z materiału dowodowego sprawy wynika, że w dacie wznoszenia spornego budynku inwestorzy, tj. skarżący oraz jego była żona mieli prawo do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane, nie było zatem problemu zachowania odległości od granicy z tą działką. Skarżący wielokrotnie podkreślał, że w latach 1982-1985 on i jego była żona nie byli właścicielami działki nr [...], stąd wzniesienie budynku 20 cm od granicy z tą działką było bezprawne. Znajduje to potwierdzenie w sentencji zamieszczonego w aktach sprawy wyroku z 19 lutego 1992 r. (sygn. akt [...]), w którym Sąd Rejonowy w B. zobowiązał ówczesne właścicielki tej działki: K. J. i M. G. do zawarcia umowy przenoszącej prawo własności działki nr [...] na skarżącego i jego byłą żonę (k. 105). Ta okoliczność nie świadczy jednak o bezprawnym wzniesieniu budynku gospodarczego tuż przy granicy z tą działką. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że aby uzyskać pozwolenie na budowę na określonej nieruchomości, inwestor nie musi być jej właścicielem. Prawo do zabudowy nieruchomości może wynikać również z innych tytułów prawnych, w tym ograniczonych praw rzeczowych czy stosunków zobowiązaniowych (umów cywilnych). Taka reguła obowiązywała również na gruncie przepisów aktualnych w dacie wznoszenia spornego budynku (w myśl art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r. pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie jednostce organizacyjnej lub osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością, z zastrzeżeniem art. 29a). Aby zatem legalnie wznieść obiekt budowlany, skarżący i jego była żona nie musieli być właścicielami działki nr [...], wystarczyła umowa między nimi a właścicielem (np. umowa przedwstępna sprzedaży gruntu), która uprawniała ich do realizacji na tej działce inwestycji budowlanej. O tym, że inwestorzy budynku mieli prawo do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane w dacie uzyskania pozwolenia na budowę świadczy przede wszystkim treść pisma samego skarżącego, który na pytanie organu: "Czy przed rozpoczęciem budowy ww obiektu (wiaty, budynku gospodarczego) sąsiednie działki nr [...] stanowiły współwłasność tych samych osób?" (k. 23), odpowiedział: "Przed podziałem majątku dorobkowego (przed rozwodem) oraz przed rozpoczęciem budowy "wiaty" działki przylegające i działka nr ewid.[...] stanowiły współwłasność moją i mojej ówczesnej żony (punkt 6. W piśmie z 17 marca 2021 r. - k. 29). Potwierdzeniem tego jest również treść pisma D. K. z 19 stycznia 2021 r. w którym wskazała, że przed budową "wiaty" kupiła wraz z mężem działkę nr [...] oraz działkę [...] o pow. 20 arów, której obecnym właścicielem jest J. C. (k. 21). Ponadto w treści decyzji o pozwoleniu na budowę organ nakazał zachować przy budowie wiaty następujące warunki: 1) odległość 1 m od granicy z działką J. O. oraz odległość 3 m od osi drogi gruntowej (k. 10). Gdyby skarżący nie miał prawa do dysponowania działką nr [...] na cele budowy tego budynku, organ określiłby w pozwoleniu również odległość budynku od granicy z tą działką. Brak takiego nakazu potwierdza tezę, że skarżący i jego była żona mieli prawo do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane i w związku z tym zasadnie organy przyjęły, że w dacie budowy nie istniał problem odległości budynku od granicy z działką nr [...], innymi słowy – budynek ten został wzniesiony zgodnie z prawem, w tym z zachowaniem wymaganych przepisami odległości od granic z sąsiednimi działkami.

Przypomnieć należy także, że w naszym porządku prawnym obowiązuje zasada kauzalności czynności prawnych, która oznacza, że ważność czynności prawnej jest zależna od istnienia prawidłowej przyczyny przysporzenia.

Skoro zatem Sąd Rejonowy w B. zobowiązał ówczesne właścicielki tej działki: K. J. i M. G. do zawarcia umowy przenoszącej prawo własności działki nr [...] na skarżącego i jego byłą żonę to z powyższego wynika, że już przed ta datą musiała istnieć ważna przyczyna takiego rozporządzenia, co potwierdza tezę o tym, że już przed tym wyrokiem strony posiadały określone prawa do tej nieruchomości.

W sytuacji, gdy budynek został wzniesiony na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i zgodnie z tym pozwoleniem, to późniejsze zmiany struktury własnościowej działek (np. w wyniku podziału majątku), czy późniejsze zmiany ich granic, wskutek których ściana budynku nie zachowuje prawnie przewidzianych odległości od granicy z działką sąsiednią, nie stanowi podstawy do nakazania "odsunięcia tego budynku od granicy na przepisową odległość" w oparciu o dyspozycję art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, czego pierwotnie domagał się skarżący (zob. m.in. wyrok NSA z 14 listopada 2006 r., II OSK 1333/05; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II OSK 612/09; wyrok WSA w Warszawie z 30 marca 2010 r., VII SA/Wa 721/09; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 marca 2016 r., IV SA/Po 847/15; wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; dalej jako "CBOSA").

Podkreślić należy także że warunkiem nałożenia jakichkolwiek obowiązków w trybie tzw. postępowania naprawczego z art. 50-51 prawa budowlanego jest to, by naruszenie przepisów techniczno-budowalnych zaistniałe na etapie wykonywania budowy było aktualne (utrzymało) się także w momencie prowadzenia postępowania naprawczego przez organy nadzoru budowlanego.

Nawet gdyby więc przyjąć, że inwestorzy wznosząc budynek w latach osiemdziesiątych nie dochowali wymaganej przepisami techniczno-budowlanymi odległości od granic działki nr [...] to naruszenie to i wynikające z niego skutki ustały najpóźniej z chwilą gdy skarżący i jego była żona stali się właścicielami działki nr [...].

Wtedy też ustała sprzeczność przedmiotowej inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi.

Oczywiście w latach późniejszych w następstwie dokonanego podziału majątku wspólnego i przeniesienia na skarżącego własności działki nr [...] ponownie doszło do stanu, w którym granice nieruchomości sąsiedniej są położone w odległości mniejszej niż 3 m od ściany budynku, jednakże powyższe nie jest już wynikiem wadliwości zaistniałej na etapie wykonania budowy, która ustała na wcześniejszym etapie, lecz jest rezultatem dokonanych przez strony czynności o charakterze cywilnoprawnym. Skoro zaś powyższa nieprawidłowość jest rezultatem dokonanych przez strony czynności o charakterze cywilnoprawnym to nie można jej przeciwdziałać w trybie regulowanym przez przepisy prawa budowalnego.

Organy nadzoru budowlanego nie miały również podstaw, by nakazać aktualnym właścicielom budynku zamontowanie na nim urządzeń odprowadzających wodę czy budowę ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Wprawdzie § 79 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który obowiązywał w dacie wzniesienia spornego budynku, zabraniał odprowadzania wód opadowych z terenu działki na teren sąsiedniej nieruchomości lub wzdłuż jej granicy w sposób nie zabezpieczający tego terenu lub obiektu przed przenikaniem wód, jednak w dacie realizacji budynku inwestorzy tego warunku nie musieli spełniać, ponieważ mieli prawo do dysponowania działką nr [...]. Innymi słowy, problem odprowadzania wód opadowych na sąsiednią działkę nr [...] nie dotyczył inwestorów w dacie wznoszenia budynku, ponieważ byli jej prawnymi dysponentami (nie była ona zatem "działką sąsiednią" w rozumieniu § 79 ust. 1 rozporządzenia).

Z tych samych względów należy podzielić stanowisko organów odnośnie do braku podstaw do nałożenia na aktualnych właścicieli działki nr [...] obowiązku budowy w spornym budynku ściany oddzielenia przeciwpożarowego. W dacie wzniesienia spełniał on bowiem normy prawne w zakresie ochrony przeciwpożarowej z uwagi na fakt, że został zrealizowany przy granicy z działką nr [...], którą inwestorzy dysonowali na cele budowlane i w odległości 4,0 m od działek sąsiadujących. Okoliczność, że po roku 2008 stan prawny tej nieruchomości uległ zmianie, jest wyłącznie rezultatem dobrowolnych działań skarżącego i jego byłej żony.

W tym miejscu należy podkreślić, że obowiązujące przepisy techniczne dotyczące ochrony przeciwpożarowej budynków stosuje się w ograniczonym zakresie również do obiektów wzniesionych przed wejściem w życie aktualnego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z § 330 rozporządzenia wynika bowiem, że jego przepisów nie stosuje się, z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, jeżeli przed dniem wejścia w życie rozporządzenia: 1) został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów; 2) zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. W myśl zaś § 207 ust. 2, przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2 i 3a, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi.

Zatem zastosowanie obowiązujących przepisów powołanego wyżej rozporządzenia z 2002 r. do budynków wzniesionych przed jego wejściem w życie zostało ograniczone do norm dotyczących bezpieczeństwa pożarowego, wymiaru schodów i oświetlenia awaryjnego i do tych obiektów, które, według przepisów odrębnych, zagrażają życiu ludzi.

W ocenie Sądu, samo zbliżenie budynku do granicy z działką sąsiednią nie powoduje tego rodzaju zagrożenia. Stan zagrożenia, o którym mowa w powołanej normie, musi być bowiem stwierdzony jako istniejący na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych. Stwierdzenie niezgodności inwestycji z przepisami techniczno - budowlanymi nie przesądza, że istnieje stan zagrożenia życia. Mimo że sądy przyjmują niekiedy, że niezachowanie odległości budynku od granic z nieruchomością sąsiednią powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia z uwagi na potencjalne skutki pożaru, to jednak w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie nie można tu przyjmować tak daleko idącego automatyzmu. Gdyby naruszenie przepisu techniczno-budowlanego było równoznaczne ze stworzeniem zagrożenia bezpieczeństwa dla życia i zdrowia, to nieuzasadnione byłoby wyszczególnienie powyższego zagrożenia jako dodatkowej przesłanki uzasadniającej interwencję organów nadzoru budowlanego (art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego). Zagrożenie bezpieczeństwa, w tym zwłaszcza życia ludzi, nie jest więc jednoznaczne z naruszeniem przepisów techniczno - budowlanych i może wynikać z innych okoliczności. Ponadto dotyczy to tylko budynków, które na podstawie przepisów szczególnych zostały uznane za stwarzające takie zagrożenie. Sytuacja taka nie występuje w niniejszej sprawie. Nie sposób bowiem uznać, że zbliżenie ściany spornego budynku do granicy działki skarżącego stanowi zagrożenie dla życia.

Słusznie zatem organy obu instancji uznały, że nie ma podstaw do nałożenia na aktualnych właścicieli działki nr [...] obowiązków, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego.

W związku z wykonaniem spornego budynku na podstawie ostatecznej, pozostającej w obrocie prawnym, decyzji o pozwoleniu na budowę i mając na uwadze okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim to, że w dacie pozwolenia na budowę i realizacji budynku działka nr [...] była użytkowana przez skarżącego i jego żonę jak własna, obecnie organy nadzoru budowlanego nie mają podstaw do podważenia legalności jego realizacji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.).