Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 302/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 95 poz 425
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla decyzję I i II instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. III. na rzecz skarżącej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. Nr [....] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w D., na podstawie art. 17 ust. 1 - 5, art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 marca 2006r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 58, poz. 401), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r., art. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz art. 104 kpa, odmówił przyznania U. S. świadczenia pielęgnacyjnego na T. S. za okres od dnia 1 września 2005r. do dnia 31 sierpnia 2006r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że U. S. we wnioskowanym okresie była osobą bezrobotną mężatką, wspólnie z mężem wychowującą troje dzieci.

Dalej organ orzekający podał, że dnia 27 lipca 2005r. wpłynął do Ośrodka wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę T. S., na okres zasiłkowy 2005/2006. T. S. w przedmiotowym okresie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zaś rodzina nie przekraczała kryterium dochodowego.

Z posiadanej dokumentacji wynika, iż córka strony była uczennicą Liceum Ogólnokształcącego w Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych we W.. Była zameldowana i przebywała w internacie placówki 5 dni w tygodniu, tj. od poniedziałku do piątku. Z tego tytułu rodzina pobierała dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej.

Za placówkę, o której mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych uważa się w myśl art. 5 ustawy o systemie oświaty, takie jednostki organizacyjne jak np.: specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania (art. 2 pkt 5, 7, art. 3 pkt 3 ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r.).

Z ogólnodostępnej strony internetowej [...] wynika, że na terenie Centrum działa Niepubliczny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Specjalny, w skład którego wchodzi internat oraz Liceum Ogólnokształcące, Ekonomiczne i Medyczne (...). Art. 5 ustawy o systemie oświaty określa, że szkoła i placówka może być szkołą publiczną albo niepubliczną - CeKiRON jest placówką niepubliczną (art. 2 pkt 5, 7, art. 3 pkt 3 ustawy o systemie oświaty), która zapewnia opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania.

Z zaświadczenia wydanego przez Centrum wynika, że placówka zapewnia całodobową opiekę od poniedziałku do niedzieli (zaświadczenie z dnia 8 stycznia 2007r.). Jednocześnie na zaświadczeniu ze szkoły z dnia [...]. (nr [...]) widnieje informacja, że T. S. przebywa w internacie od poniedziałku do piątku.

Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem, które przysługuje po spełnieniu ściśle określonych przepisami przesłanek. Jednocześnie ustawodawca sformułował przesłanki wykluczające prawo do tego świadczenia. Jedną z nich jest "umieszczenie dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu". Z tego przepisu wynika, że jeśli placówka zapewnia opiekę przez minimum 5 dni tygodniowo, a dziecko jest w niej umieszczone, to świadczenie nie przysługuje, bowiem taka sytuacja nie wymaga rezygnacji rodzica z zatrudnienia.

Świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem na utrzymanie dziecka, ale świadczeniem dla rodzica, któremu ma zrekompensować niemożność podjęcia pracy z uwagi na fakt opiekowania się dzieckiem wymagającym szczególnej opieki. Pobyt dziecka w placówce nie wyklucza możliwości podjęcia pracy przez rodzica. Pracownikowi w sytuacji, kiedy dziecko jest np. chore i musi pozostać w domu przysługują inne świadczenia (np. chorobowe), wynikające bezpośrednio z Kodeksu Pracy. Jednocześnie ustawa o świadczeniach rodzinnych nie określa, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli dziecko przebywa w placówce minimum 5 dni w tygodniu, określa bowiem, że to placówka powinna funkcjonować przez minimum 5 dni w tygodniu. Nie jest w tym przypadku istotne ile dni w tygodniu dziecko faktycznie w niej przebywa. Skoro więc, CeKiRON jest placówką funkcjonującą przez cały tydzień, strona nie spełnia przesłanek niezbędnych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto w okresie od dnia 8 grudnia 2005r. do dnia 19 września 2006r. strona była osobą bezrobotną czyli zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu (...).

Od powyższej decyzji U. S. odwołała się. W odwołaniu podniosła, iż jej córka została skierowana do szkoły we W. przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną ze względu na dysfunkcję ruchu i realizowała obowiązek szkolny w Liceum Ogólnokształcącym. Dodała, że córka nie została tam umieszczona, a jedynie realizowała obowiązek szkolny. Natomiast Ośrodek Pomocy Społecznej pominął taką okoliczność jak ta, że w czasie wakacji letnich oraz ferii zimowych i wiosennych oraz wszelkich przerw w zajęciach szkolnych, a także choroby uniemożliwiającej naukę w szkole, córka jest pod jej opieką i w tym czasie nie przebywa w żadnej placówce tę opiekę zapewniającej. Z tego względu nie mogła w tym czasie podjąć pracy. W związku z pozbawieniem jej świadczenia pielęgnacyjnego, zarejestrowała się jako bezrobotna bez prawa do zasiłku, zrobiła to nieświadomie ponieważ nikt jej nie poinformował, że nie może być osobą bezrobotną.

Odwołująca się powołała się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 września 2005r., sygn. akt IV SA/Wr 528/04, w którym Sąd stwierdził, że kategoryczny wymóg aby okoliczność wymieniona w art. 17 ust. 5 ustawy trwała co najmniej 5 dni w tygodniu sprawia, że jeżeli trwa ona przez okres krótszy to nie można mówić o spełnieniu tej przesłanki ustawowej. Ośrodek Pomocy Społecznej posiada stosowne zaświadczenie z dnia 20 października 2006r. wystawione przez Dyrektora Szkoły, z którego wynika, że jej córka przywożona jest do szkoły w poniedziałek rano o godz. 8.30, a odbierana w piątek w godzinach popołudniowych, czyli jej pobyt w internacie trwa krócej niż 5 dób.

W konsekwencji, U. S. wniosła o przywrócenie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad córką.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na córkę T. S. U. S. złożyła w dniu 27 lipca 2005r. Z wniosku i przedłożonych dokumentów wynika, że strona jest mężatką i wraz z mężem wychowuje dwoje dzieci. Od dnia 8 grudnia 2005r. do dnia 19 września 2006r. była zarejestrowana jako bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Jej córka legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W roku szkolnym 2005/2006 uczęszczała do klasy II Liceum Ogólnokształcącego w Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych CeKiRON we W.. Przebywała w internacie od poniedziałku do piątku, gdzie dzienna stawka kosztu wyżywienia wynosi 8,50 zł. Nauka w tej konkretnej szkole jest następstwem orzeczenia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w D. z dnia [...]. o potrzebie kształcenia specjalnego. Dochód rodziny za 2004r. nie przekroczył kryterium ustawowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych.

Po rozpatrzeniu wniosku, organ I instancji wydał decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że T. S. od września 2005r. będzie kontynuowała naukę na poziomie szkoły średniej w Centrum Kształcenia i Rehabilitacji we W.. Placówka ta zapewnia całodobowa opiekę przez 5 dni w tygodniu. W wyniku odwołania strony od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. Nr [...] utrzymało ją w mocy. Na decyzję Kolegium U. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2006r., sygn. akt IV SA/Wr 878/05 uchylił decyzje obu instancji, wskazując między innymi, że organy przytaczając treść przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. oświadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) nie wykazały w sposób jednoznaczny dlaczego internat, w którym przebywa T. S. został uznany za placówkę zapewniającą całodobową opiekę w myśl tego artykułu oraz, że nie określono w uzasadnieniu decyzji, do której kategorii instytucji wymienionych w art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych zaliczono internat, w jakim przebywa T. S., wobec istnienia także w art. 3 pkt 18 definicji szkoły, z której wynika, że używane w ustawie pojęcia "specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy" (pkt 18) i "placówka opiekuńczo-wychowawcza" (pkt 7) nie są pojęciami tożsamymi. Sąd wskazał także, że organy nie wzięły pod uwagę ewentualnych okoliczności przebywania dziecka pod opieką rodziców w czasie wakacji, ferii, a także w czasie choroby.

Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę (po wskazanym wyżej wyroku WSA) wydał kwestionowaną decyzję odmawiającą stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września 2005r. do dnia 31 sierpnia 2006r. przyjmując, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka, a mianowicie córka U. S., w związku z koniecznością kształcenia, przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej.

Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie występuje negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem jej córka, na podstawie orzeczenia nr [...] z dnia [...]. o potrzebie kształcenia specjalnego, została umieszczona w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Z zaświadczeń Liceum Ogólnokształcącego w Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych "CeKiRON" we W. z dnia 21 lipca 2005r. i z dnia 1 września 2005r. wynika, że T. S. jest uczennicą Liceum Ogólnokształcącego i przebywa w internacie od poniedziałku do piątku, a dzienna stawka za wyżywienie wynosi 8,50 zł. Z pisma z dnia 8 stycznia 2007 r. przesłanego faksem do Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że internat działający w placówce pod nową nazwą [...] zapewnia wychowankom całodobową opiekę przez 7 dni w tygodniu w okresie roku szkolnego, z wyłączeniem przerw świątecznych i ferii, zgodnie z terminarzem wyjazdów do domu ustalanym na każdy rok szkolny.

Internat, w którym przebywała T. S. w rozumieniu przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b jest placówką zapewniającą całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu (zapewnia opiekę przez 7 dni). Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia placówki, o której mowa w tym przepisie, a przepis art. 3 pkt 7 tej ustawy definiuje pojęcie "instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie", co zdaniem Kolegium nie jest tożsame z pojęciem "placówki zapewniającej całodobowa opiekę". Zatem o uznaniu internatu, w jakim przebywa T. S. za placówkę zapewniającą całodobową opiekę decyduje stan faktyczny potwierdzony zaświadczeniami CeKiRON we W., jak też informacja zamieszczona na stronie internetowej CeKiRON-u. Dodatkowo posłużyć należy się brzmieniem przepisu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), w którym ustawodawca przewidział istnienie placówek zapewniających opiekę i wychowanie w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania. Mimo, że [...] (ówczesne Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych) nie zawiera w swojej nazwie słowa szkoła ani placówka, to w rzeczywistości prowadzi szkołę oraz internat, które z uwagi na realizowane tam zadania (kształcenie, rewalidacja, rehabilitacja, całodobowa opieka nad wychowankami przez 7 dni w tygodniu) należy uznać za placówkę, o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W przypadku nie zapewnienia przez placówkę opieki w okresie ferii i przerw świątecznych, przy spełnieniu przesłanek wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych można stwierdzić, że przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za te okresy. Za takim stanowiskiem przemawia art. 17 ust. 4 w/w ustawy, który zezwala na przyznanie dodatku za niepełne miesiące kalendarzowe, na co wskazuje także Wojewódzki Sąd Administracyjny w przytoczonym wcześniej wyroku. Jednakże w przypadku U. S. stwierdzić należy brak przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za te okresy, bowiem w okresie od dnia 8 grudnia 2005r. do dnia 19 września 2006r. była zarejestrowana jako bezrobotna, wykazując gotowość do podjęcia pracy. Zatem nie można jej uznać za osobę, która rezygnuje z podjęcia zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut strony, iż mimo tego, że internat, w którym przebywała jej córka, zapewnia całodobową opiekę to faktycznie jej pobyt tam trwał od poniedziałku rano do piątku do zakończenia nauki, bowiem z brzmienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sprawie decydujące znaczenie ma fakt zapewnienia przez placówkę całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu, nie zaś faktyczny pobyt w tej placówce.

Tak więc, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w świetle dokonanych wyżej ustaleń i przedstawionego stanu prawnego, świadczenie pielęgnacyjne stronie nie przysługuje.

W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu U. S., działając przez pełnomocnika, zarzuciła jej:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, polegające na błędnym przyjęciu wskazanego przepisu jako podstawy wydania decyzji, podczas gdy nie miał on zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem prawidłowe ustalenia faktyczne wskazują, iż Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych we W. (aktualna nazwa [...]), do którego uczęszczała T. S., nie ma charakteru placówki zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, a ponadto nie została tam ona umieszczona lecz przebywała w nim realizując obowiązek szkolny;

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną interpretację zastosowanego przez organ administracji przepisu i przyjęcie, że istotny dla jego zastosowania czasookres "co najmniej 5 dni w tygodniu" odnosi się wyłącznie do charakteru placówki zapewniającej całodobową opiekę, nie ma zaś znaczenia dla oceny faktycznego trwania pobytu w takiej placówce, podczas gdy właściwa interpretacja prowadzi do wniosku, że sformułowanie "co najmniej 5 dni w tygodniu" odnosi się zarówno do charakteru placówki, jak i faktycznego trwania pobytu w takiej placówce;

3) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną jego interpretację i przyjęcie, że okoliczność zarejestrowania się skarżącej jako osoby bezrobotnej, świadczy o braku spełnienia przez nią przesłanki "niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" - niezbędnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z dyspozycją w/w przepisu;

4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 kpa, art. 9 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa, polegające na nierzetelnym i niestarannym wyjaśnieniu podstawy faktycznej i prawnej decyzji, wynikającym z niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wobec niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przedmiotowej sprawy, przejawiających się w braku wnikliwej analizy co do oceny charakteru Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych we W. (aktualna nazwa [...]), w którym córka skarżącej realizowała obowiązek szkolny oraz co do okoliczności jej pobytu w Centrum i ilości spędzanych w nim dni w tygodniu.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji w całości.

W skardze zaznaczyła, iż T. S. w spornym okresie uczęszczała do Liceum Ogólnokształcącego - publicznej szkoły specjalnej ponadgimnazjalnej dla młodzieży z niepełnosprawnością ruchową i chorobami przewlekłymi - Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych we W. (aktualna nazwa – [...]) i ze względu na dość znaczną odległość z miejsca zamieszkania, od poniedziałku do piątku przebywała w internacie prowadzonym przez szkołę, nazwanym Niepublicznym Ośrodkiem Szkolno-Wychowawczym.

Skarżąca dodała, iż w definicji szkoły mieści się również prowadzony przez Centrum internat, a wszystko to prowadzi do wniosku, że placówka, w której jej córka realizowała obowiązek szkolny jest szkołą, a nie placówką zapewniającą całodobową opiekę. O braku takiego charakteru tej placówki świadczy również fakt braku opieki lekarskiej, a jedynie zapewnianie opieki psychologicznej i logopedycznej, konieczność obowiązkowego ponoszenia przez rodziców kosztów wyżywienia dziecka oraz okoliczność, iż w trakcie ferii, wakacji, przerw świątecznych oraz ewentualnej choroby dziecka uniemożliwiającej realizację obowiązku szkolnego, placówka nie zapewniała opieki swym wychowankom. Wówczas T. S. znajdowała się pod opieką skarżącej. W roku szkolnym 2005/2006, a więc w okresie 10 miesięcy spędziła w internacie łącznie 131 dni, co daje około 5 miesięcy łącznie.

Podniosła ponadto, iż organ administracji nie dostosował się do wskazówek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zawartych w wyroku z dnia 2 sierpnia 2006r., sygn. akt IV SA/Wr 878/05, uchylającego decyzję Kolegium z dnia [...]. Nr [...] odmawiającą jej świadczenia pielęgnacyjnego za sporny okres, bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ponownie nie wykazał, do której z kategorii instytucji uregulowanych w przepisie art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych należałoby jego zdaniem zakwalifikować przedmiotowe Centrum, lecz zajął stanowisko, iż pojęcie "instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie" nie jest tożsame z pojęciem "placówki zapewniającej całodobową opiekę", wobec czego przy ocenie charakteru placówki zapewniającej całodobową opiekę przepis art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może mieć zastosowania. Nadto nie udowodnił, iż Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych we W. ([...]) można przypisać charakter placówki zapewniającej całodobową opiekę. Już samo twierdzenie organu administracji zawarte w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, iż "w przypadku nie zapewniania przez placówkę opieki w okresie ferii i przerw świątecznych

..)" stoi w sprzeczności z jego stanowiskiem o uznaniu Centrum za placówkę zapewniającą całodobową opiekę, jak sama nazwa wskazuje - placówka zapewniająca całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, powinna ją zapewniać, również podczas tego typu przerw w realizacji obowiązku szkolnego. Organ orzekający nie wykazał również, dlaczego w jego ocenie w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka "umieszczenia" córki skarżącej w Centrum. Powyższe okoliczności wskazują, iż wydając decyzję drugoinstancyjną i sporządzając jej uzasadnienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. naruszyło przepisy postępowania, a mianowicie art. 7 kpa, art. 9 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa.

Pomijając fakt, iż organ administracji oparł zaskarżoną decyzję na przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy nie mógł być zastosowany, zdaniem skarżącej, oprócz tego, iż błędnie zastosował w/w przepis, to również dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. jego wykładnia nie znajduje odzwierciedlenia w regulacji tego przepisu, z którego dyspozycji wynika, iż "świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej". Nawet gdyby idąc tokiem rozumowania organu administracji, iż przedmiotowe Centrum ma charakter placówki zapewniającej całodobową opiekę, z czym oczywiście skarżąca nie zgadza się, to i tak nie mógłby mieć on zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem jej okoliczności niewątpliwie wskazują, iż brak w niej przesłanek "umieszczenia" oraz trwania pobytu "przez co najmniej 5 dni", niezbędnych do zastosowania tego przepisu.

Skarżąca wskazała, iż jej córka nie została umieszczona w przedmiotowej szkole, lecz ze względu na niepełnosprawność została skierowana do tej placówki przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną jako najbliższej od miejsca zamieszkania szkoły, w której mogłaby ze swoim schorzeniem realizować obowiązek szkolny w warunkach dostosowanych do jej możliwości zdrowotnych (brak barier architektonicznych - windy i podjazdy, wyspecjalizowana kadra nauczycielska), biorąc pod uwagę, iż szkoły ponadgimnazialne znajdujące się w D., tj. w miejscu zamieszkania córki skarżącej, nie są przystosowane do swobodnego przemieszczenia się osoby poruszającej się na wózku inwalidzkim. Ponadto jednym z warunków przyjęcia do Liceum Ogólnokształcącego Specjalnego dla Młodzieży Niepełnosprawnej Ruchowo i Przewlekle Chorej i do Niepublicznego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Specjalnego (internatu) w Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych we W. ([...]), było posiadanie przez kandydata orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną.

Nie sposób, w opinii skarżącej, również zgodzić się ze stanowiskiem organu administracji, iż w przedmiotowej sprawie fakt przebywania jej córki od poniedziałku do piątku w szkolnym internacie równoznaczny jest z wystąpieniem przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. przebywaniem w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Prawidłowa wykładnia powołanego przepisu nie może być dokonana bez łącznego rozpatrzenia jego części pierwszej i drugiej, a mianowicie zbadania czy sam fakt przebywania w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez okres co najmniej 5 dni pokrywa się z faktycznym pobytem w wymienionej placówce przez czasookres wynoszący co najmniej 5 pełnych dni w tygodniu, bowiem przyjęcie okoliczności samego faktu przebywania w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni, jako negatywnej przesłanki do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powodowałoby, iż nawet jednodniowy pobyt w tygodniu w takiej placówce prowadziłby do niemożności uzyskania prawa do przedmiotowego świadczenia. Stąd też, zdaniem skarżącej, wykładnia powołanego przepisu przyjmująca, że wymóg całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu odnosi się jedynie do charakteru placówki, która ma zapewniać całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Natomiast bez znaczenia pozostaje okoliczność ile faktycznie dni w tygodniu dziecko przebywa w takiej placówce nie ma racji bytu, bowiem taka wykładnia rodzi daleko idące negatywne konsekwencje powodując, iż nawet chwilowe przebywanie w takiej placówce prowadzi do utraty prawa do przedmiotowego świadczenia. Tymczasem, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, T. S. przebywała w szkole od poniedziałku do piątku, a więc przez okres pełnych 4 dób.

Odnosząc się do kolejnego z zarzutów naruszenia prawa materialnego, a mianowicie niewłaściwe dokonanej przez organ administracji wykładni przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przeświadczeniu skarżącej, fakt zarejestrowania się jej jako bezrobotnej, nie stanowił podstawy do braku możności zastosowania tego przepisu dla określenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresach, gdy córka przebywała pod jej opieką.

Jak wynika z brzmienia tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskazanej w nim osobie, w sytuacji gdy nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Sam fakt zarejestrowania się skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, nie oznaczał ani podjęcia, ani też braku rezygnacji z zatrudnienia.

W spornym okresie, tj. od dnia 1 września 2005r. do dnia 31 sierpnia 2006r., skarżąca z uwagi na konieczność opiekowania się córką nie podjęła żadnej pracy. Pozbawienie jej praw do świadczenia, które pobierała przez okres 16 lat, zrodziło daleko idące konsekwencje, bowiem oprócz tego, że utraciła jedyne źródło utrzymania, utraciła również ubezpieczenie zdrowotne. Taka decyzja organu administracji spowodowała, iż biorąc pod uwagę ciężką sytuację finansową swojej rodziny (mąż skarżącej w spornym okresie zarejestrowany był jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku), podjęła decyzję o zarejestrowaniu się jako osoba bezrobotna, tylko i wyłącznie z uwagi na ubezpieczenie zdrowotne, którego pozbawiona była przez kilka miesięcy (od dnia 1 września 2005r. do dnia 7 grudnia 2005r.), a którego brak - w razie ewentualnej jej choroby - spowodowałby konieczność ponoszenia kosztów leczenia, na które nie byłoby ją stać.

Podsumowując skarżąca dodała, że dalece krzywdząca i niesprawiedliwa decyzja organu administracji, z uwagi na barierę finansową związaną z kosztami realizowania obowiązku szkolnego przez T. S. w szkole oddalonej o około 70 km od miejsca zamieszkania spowodowała konieczność wypisania jej z tej szkoły i kontynuowania nauki od listopada 2006r., w szkole ponadgimnazjalnej w miejscu jej zamieszkania, tj. w I Liceum Ogólnokształcącym w D, nieprzystosowanej architektonicznie dla osoby poruszającej się na wózku inwalidzkim.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Po rozpoznaniu skargi U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2006r. sygn. akt IV SA/Wr 878/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W motywach orzeczenia Sąd wskazał, iż organy administracji przytaczając treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "b" ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) jako podstawę rozstrzygnięcia nie wykazały w sposób jednoznaczny dlaczego internat w którym przebywa T. S. został uznany za placówkę zapewniającą całodobową opiekę w myśl tego artykułu oraz, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera określenia do której kategorii instytucji wymienionych w art. 3 pkt 7 tej ustawy zaliczono przedmiotowy internat. Sąd podkreślił, iż używane w ustawie pojęcia "specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy" (pkt 18) i "placówka opiekuńczo-wychowawcza" (pkt 7) nie są pojęciami tożsamymi".

Ponadto Sąd wskazał, iż "organy administracji odmawiając skarżącej w sposób kategoryczny przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie wzięły pod uwagę ewentualnych okoliczności, takich, że w czasie wakacji letnich oraz ferii zimowych i wiosennych, a także w czasie choroby uniemożliwiającej naukę w szkole, dziecko znajduje się pod opieką matki (rodziców) i w tym czasie nie przebywa w żadnej instytucji czy placówce zapewniającej mu jakąkolwiek opiekę. Mając zaś na uwadze treść ust. 4 art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych zauważyć wypada, że przedmiotowy dodatek może przysługiwać także za niepełne miesiące kalendarzowe, chociaż oczywiście tylko w sytuacjach, gdy spełnione są w tym zakresie przesłanki ustawowe, co powinno być przedmiotem ustaleń organu".

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.) "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia".

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Sądu administracyjnego, może być wyłączony w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego w sprawie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracyjny stwierdził, że internat w którym przebywała T. S. w rozumieniu przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "b" ustawy o świadczeniach rodzinnych jest placówką zapewniającą całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu (zapewnia opiekę przez 7 dni). Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia placówki, o której mowa w tym przepisie, a przepis art. 3 pkt 7 tej ustawy definiuje pojęcie "instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie" co nie jest tożsame z pojęciem "placówki zapewniającej całodobową opiekę". Zatem o uznaniu internatu, w którym przebywa T. S. za placówkę zapewniającą całodobową opiekę decyduje stan faktyczny potwierdzony zaświadczeniami CeK i RON we W. jak też informacją zamieszczoną na stronie internetowej CeK i RON-u.

Dodatkowo Kolegium Odwoławcze podniosło, iż w sprawie posłużyć się należy brzmieniem przepisu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) w którym ustawodawca przewidział istnienie placówek zapewniających opiekę i wychowanie w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania. Mimo, że [...] (ówczesne Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych) nie zawiera w swojej nazwie słowa szkoła ani placówka, to w rzeczywistości prowadzi szkołę oraz internat, które z uwagi na realizowane tam zadania (kształcenie, rewalidacja, rehabilitacja, całodobowa opieka nad wychowankami przez 7 dni w tygodniu) należy uznać za placówkę o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "b" ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zdaniem organu administracyjnego, zarzut T. S., iż pobyt córki w internacie faktycznie trwa od poniedziałku rano do piątku do zakończenia nauki, nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie decydujące znaczenie ma bowiem fakt zapewnienia przez placówkę całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu, nie zaś faktyczny pobyt w placówce.

Ponadto stwierdzono, brak przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres ferii i przerw świątecznych bowiem w okresie od 8 grudnia 2005r. do 10 września 2006r. była zarejestrowana jako bezrobotna, wskazując gotowość do podjęcia pracy, zatem nie można jej uznać za osobę, która rezygnuje z podjęcia zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Okoliczność, że skarżąca była zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna bez prawa do zasiłku w okresie od 8 grudnia 2005r. do 19 września 2006r. nie była znana organowi orzekającemu w sprawie, skoro wynika ona z pisma Powiatowego Urzędu Pracy w D. z dnia [...]. nr [...] skierowanego w odpowiedzi na wniosek Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...]. o udostępnienie danych.

W kwestii tej wypowiedział się tutejszy Sąd w wyroku z dnia 25 lipca 2007r. sygn. akt IV SA/Wr 289/07.

Warto zatem przytoczyć stanowisko w nim zawarte: "Wśród przesłanek ustawowych przesądzających o pozbawieniu wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wymienia się zdarzenia, jakim jest rejestracja w powiatowym urzędzie pracy w charakterze osoby bezrobotnej. Przepis art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dzięki wykładni językowej pozwala jednoznacznie skonstruować obowiązującą normę prawną, zatem nieuprawnione jest doszukiwanie się intencji ustawodawcy i kreowanie na tej podstawie norm wykraczających poza literalne brzmienie przepisu.

Przeciwko argumentacji przyjętej przez organy administracji przemawia wprost uregulowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 "j" powołanej wcześniej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu, bezrobotny oznacza osobę, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Powyższe unormowanie stanowi bezpośrednie wsparcie dla twierdzenia, iż ocena spełnienia bądź nie przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna odbywać się wyłącznie na gruncie terminów i pojęć ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Brzmienie art. 17 ust. 5 tej ustawy nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba pozostająca w ewidencji bezrobotnych nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzi natomiast skutki w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy."

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższą argumentację.

Okoliczność ta sama w sobie stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Organ administracyjny w zaskarżonej decyzji uznał, iż internat, w którym przebywała T. S. jest placówką zapewniającą całodobową opiekę.

Zgodzić się należy z tym stwierdzeniem, tym bardziej, że w wyroku z dnia 10 października 2007r. sygn. akt IV SA/Wr 288/07 tutejszy Sąd w tej kwestii wyraził podobny pogląd.

Na marginesie spostrzec można, iż powyższe orzeczenie wydane zostało po rozpoznaniu skargi D. S. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę T. S..

We wspomnianym wyroku Sąd wywiódł, iż "Według Słownika współczesnego języka polskiego tom 2 Przegląd Readers – Digest, Warszawa 2001 placówka, to miejsce, instytucja.

W znaczeniu ustawy o świadczeniach rodzinnych musi to być instytucja zapewniająca całodobową opiekę i wychowanie.

Zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty – placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania tworzą system oświaty.

Ani z tej ustawy ani z ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wynika aby placówki musiały mieć charakter szkół publicznych.

Ponadto ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 17 ust. 5 pkt 2 b wskazuje, iż sam fakt, że placówka świadczy całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu jest podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Takie rozumienie powołanego przepisu przedstawił również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29.12.2005r. – sygn. akt I SA/Wa 703/05, w którym stwierdził: "o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza okoliczność czy placówka, w której przebywa dziecko, zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu nie zaś sytuacja faktyczna związana z okresem rzeczywistego przebywania dziecka w placówce."

Zatem nie ma znaczenia ile dni w czasie roku szkolnego dziecko faktycznie przebywało w placówce (...). W ramach systemu oświaty istnieją placówki zapewniające opiekę i wychowanie w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania i zgodnie z art. 63 ustawy (...) o systemie oświaty rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się 1 września a kończy 31 sierpnia następnego roku. (...) W przypadku nie zapewnienia przez placówkę opieki w okresie ferii i wakacji przy spełnieniu przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przysługuje po myśli art. 17 ust. 4 ustawy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazany bowiem przepis pozwala na przyznanie dodatku za niepełne miesiące kalendarzowe."

Dalej Sąd wskazał, że pojęcie "umieścić" według Słownika współczesnego języka polskiego Przegląd Readers Digest, Warszawa 2001 (str. 411) oznacza – lokować, rozmieścić, wstawić i kłaść.

Ponadto wskazał, iż " Instytucja zapewniająca całodobową opiekę (...) nie jest pojęciem tożsamym z instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie. Niewątpliwie odnosi się tylko do zapewnienia wyżywienia – tym samym nie można definicji instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie odnieść do przesłanki całodobowej opieki. Całodobowa opieka to pojęcie szersze, którego elementem jest dostarczenie żywności.

Powołany art. 17 ust. 5 pkt 2 b ani też inny przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wymaga aby placówka wskazana w art. 17 ust. 5 świadczyła bezpłatne wyżywienie, czy też, aby zatrudniała lekarzy wszystkich specjalności."

W świetle wyżej powiedzianego, organ administracyjny powinien ustalić okresy, w którym T. S. nie przebywała w przedmiotowej placówce a następnie podjąć stosowną decyzję – zgodnie z wymogami procedury administracyjnej.

Ponieważ decyzje obu instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 wyżej cyt. ustawy.