Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1020/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 240   pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska, Sędziowie sędzia WSA Piotr Kieres, asesor WSA Iwona Solatycka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi H. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 30 lipca 2021 r. nr SKO/41/P-135/2021 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi H. Ł. (dalej jako: Strona, Skarżący, Podatnik) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. (dalej jako: SKO, Organ odwoławczy) z 30 lipca 2021 r. nr (...), którą uchylono decyzję Burmistrza Miasta i Gminy M. (dalej jako: Burmistrz, Organ I instancji) z 12 marca 2021 r. nr (...) stwierdzającą istnienie przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2020 r., poz.1325 ze zm.) - dalej jako o.p. i odmawiającej uchylenia własnej decyzji ostatecznej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. nr PIN.RN3127.1066.2016 z dnia 2 lutego 2016 r. – albowiem mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja dotychczasowa oraz orzeczono, co do istoty odmawiając uchylenia decyzji Burmistrza objętej wnioskiem Strony o wznowienie postępowania.

Strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie podatku od nieruchomości - łącznego zobowiązania pieniężnego m.in. za 2016 r. powołując w nim nieruchomość położoną w miejscowości Izera gmina M. objętą księgą wieczystą nr (...) działki 56/2. Podatnik argumentował, że od dnia zakupu tj. 5 lipca 2013 r. ww. nieruchomość nie jest i nie była wykorzystywana w prowadzonej przeze Stronę działalności gospodarczej ze względów technicznych. Aktualnie toczy się postępowanie sądowe odnośnie uzyskania formalnego dostępu do drogi do wskazanej nieruchomości. Do wniosku o wznowienie postepowania załączono postanowienie Sądu Okręgowego w Legnicy - na dowód toczącego się postępowania oraz informację o wydobyciu kopali - na dowód braku eksploatacji kopalni kruszcu. Nieruchomość obecnie generuje same koszty.

W wyniku rozpoznania wniosku Burmistrz wydał decyzję odmawiająca uchylenia decyzji z 2 lutego 2016 r.,. W ocenie Burmistrza zaistniała przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. jednak w wyniku uchylenia decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Burmistrz powołał przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) dalej O.p. wskazujące na przesłanki wznowienia postępowania oraz regulujące procedurę w tym zakresie. Powołał się na przepis art. 1 a ust. 1 pk3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. O podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm.) dalej u.o.p.l. Wskazał, że powołaną we wniosku o wznowienie postępowania nieruchomość (grunty sklasyfikowane w rejestrze gruntów jako kopalne) Podatnik nabył w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. W oparciu o złożoną w 2013 roku informację na podatek od nieruchomości - podstawę opodatkowania 39500 m2 na którą składały się: gruntu pod działalność gospodarczą organ podatkowy obliczał podatek od nieruchomości m.in. za 2016 r. Ponadto sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę gruntów, budynków i budowli decyduje już o tym, że powinny być opodatkowane stawką najwyższą. Burmistrz podniósł również, że z uwagi na zmianę brzmienie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l od 2016 r. przesłanka wyłączająca związanie z działalnością gospodarczą nieruchomości, która nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych - nie obowiązuje. Zdaniem Organu I instancji przytoczone przez Podatnika trudności w dostępie do nieruchomości możliwe są do usunięcia poprzez odpowiednie nakłady finansowe oraz ewentualne sądowe ustalenie drogi koniecznej. Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości do wykonywania działalności gospodarczej, tak jak w niniejszej sprawie, nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą.

W wyniku wniesionego odwołania SKO uchyliło decyzję Organu I instancji i odmówiło uchylenia decyzji ostatecznej Burmistrza w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano przebieg postępowania wznowieniowego oraz przepisy dotyczące tego trybu postępowania. Przytoczono następnie argumentację wniosku wznowieniowego. SKO zarzuciło że Organ I instancji w swym rozstrzygnięciu jakkolwiek wskazał, że zaistniała przesłanka wznowienia wynikającą z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., przy czym nie wskazał jakie nowe dowody lub okoliczności faktyczne miały stanowić podstawę wznowienia. SKO przyjęło, że nową okolicznością dla sprawy jest fakt niewykorzystywania nieruchomości w prowadzonej działalności gospodarczej ze względów technicznych, a także brak ustanowienia drogi dojazdowej. Zdaniem Organu, okoliczność ta nie może być zaś podstawą skutecznego wznowienia postępowania z dwóch powodów tj. po pierwsze skoro jak powołuje Strona od samego początku nie wykorzystywała ona nieruchomości, to nie można przyjąć, że Podatnik nie posiadał wiedzy w trakcie toczącego się postępowania zwykłego, co do tej okoliczności, a zatem mógł żądać uwzględnienia jej w postępowaniu zwyczajnym, w tym w drodze odwołania; oraz, że dana okoliczność musi być istotna dla sprawy na tyle, że może mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie.

SKO wskazało, że pojęcie "względów technicznych obowiązywało tylko do końca 2015 r. - powołanie się na niewykorzystywanie gruntów ze względów technicznych nie ma znaczenia prawnego od 1 stycznia 2016 r. Podobnie bez znaczenia dla sprawy pozostaje postępowanie o ustanowienie dojazdu do nieruchomości. Skoro nie zachodziła przesłanka wznowienia, tym samym wydana decyzja organu pierwszej instancji wymaga uchylenia. Kolegium orzekło co do istotny sprawy stosując art. 245 § 1 pkt 2 o.p.

Na decyzję SKO Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zarzucono:

– Naruszenie prawa materialnego tj. art. 1a ust 1 pkt. 3 u.p.o.l., w związku z art. 64 ust. 1, w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej — rozumianego w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę, a nie również faktyczna możliwość użytkowania gruntu dla celów działalności gospodarczej, a wręcz względy techniczne uniemożliwiające faktyczne korzystanie z kopalni kwarcu - brak dróg dojazdowych do eksploatowania złoża i jego wywózki do dalszego przerobu;

– rażąco sprzeczne z zasadami logiki i celu gospodarczego naruszenie przepisów postępowania tj. art. 120, art. 121, art. 122, art.187 o.p., które spowodowały ustalenie wyższej stawki podatkowej w sytuacji, gdy jej ustalenie jest bezprawne i niczym nie uzasadnione w świetle całokształtu materiału dowodowego dostarczonego przez Stronę, a zlekceważonego przez organ podatkowy.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznani Organowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi wskazano na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r. o sygn. SK 39/19, w którym zakwestionowano rozumienie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w ten sposób, że o związku z gruntu, budynku budowli z działalnością gospodarcza decyduje samo posiadanie gruntu przez przedsiębiorcę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym przewidzianym w art. 15zzs4 § 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842)

W rozpoznawanej sprawie podstawą wniosku Skarżącej o wznowienie postępowania w sprawie stanowił art. 240 § 1 pkt 5 o.p., tj. przesłanka stanowiąca o wyjściu na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który decyzję wydał.

Na wstępie wskazać należy, że wznowienie postępowania jest szczególnym, nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego. Stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej. Zasada ta służy ochronie ogólnego porządku prawnego. Trwałość decyzji pozwala stronie polegać na rozstrzygnięciach organów państwa, a organy zabezpiecza przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw. Dlatego też tryby nadzwyczajne służą do weryfikacji decyzji ostatecznych wyłącznie w wyjątkowych i ściśle określonych przepisami sytuacjach. Z tego względu, przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego, a wobec tego brak jest w nim podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Wznowienie postępowania nie jest też środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, niezależnie od stopnia tej wadliwości. Instytucja ta ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową tylko wówczas, gdy postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi enumeratywnie wskazanymi w art. 240 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2018 r., sygn. akt II FSK 2687/16).

Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Ustawodawca użył w powołanym przepisie spójnika "lub", co oznacza, że do wznowienia postępowania wystarczy, aby ujawniły się wyłącznie nowe okoliczności, albo wyłącznie nowe dowody, albo zarówno nowe okoliczności i nowe dowody. Dowody lub okoliczności muszą istnieć w dacie wydania decyzji. Okoliczności lub dowody muszą być istotne, muszą dotyczyć tych faktów, które są znaczące z uwagi na hipotezę normy prawnej, jaka ma mieć zastosowanie w sprawie. Oznacza to, że muszą one mieć znaczenie dla treści rozstrzygnięcia i ich wcześniejsze ujawnienie mogłoby spowodować wydanie odmiennej decyzji (por. S. Presnarowicz (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz zaktualizowany pod red. L. Etela, LEX 2019; wyroki NSA: z 27 kwietnia 2018 r., II FSK 1053/16; z 7 lutego 2019 r., I GSK 1217/16; z 14 września 2018 r., II FSK 2689/16; z 8 maja 2018 r., II FSK 1137/16; publik. CBOSA).

Przesłanka wznowieniowa z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. składa się de facto z trzech elementów, tj. po pierwsze chodzi o istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które wyszły na jaw, po drugie, tak określone nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji, a po trzecie nie były znane organowi, który tę decyzję wydał. Dopiero łączne spełnienie tych trzech elementów pozwala przyjąć, że ta przesłanka wznowieniowa została spełniona. Brak zatem spełnienia któregokolwiek ze wskazanych elementów składających się na przesłankę wznowienia z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. powinien skutkować uznaniem niemożliwości jej zastosowania. Warto bowiem podkreślić, że chodzi o zastosowanie trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji ostatecznej, gdzie ustawodawca podnosi rygor jego zastosowania. Pierwszy z akcentowanych elementów odnosi się więc do wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych, czy też nowych dowodów, przy czym tylko takich, które są istotne dla danej sprawy. Nie będą zatem realizowały przesłanki takie nowe okoliczności faktyczne, czy nowe dowody, które kwalifikacji istotności dla sprawy nie będą wykazywały. Drugi z elementów dotyczy nowych okoliczności faktycznych, czy nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji. A zatem tylko takie, które niewątpliwie istniały w dniu wydania decyzji mogą być uznane jako spełniające drugi z niezbędnych elementów tej przesłanki wznowieniowej. Trzecim, uzupełniającym elementem jest ten, który odnosi się do tego, czy były one znane organowi. Tylko takie bowiem nowe okoliczności, czy nowe dowody, które nie były organowi znane wypełniają wskazany trzeci element przesłanki wznowieniowej.

Pod pojęciem dowodów lub okoliczności nieznanych organowi, który wydał decyzję pierwotną, rozumieć trzeba tylko takie dowody, które nie były przedmiotem badania w postępowaniu zwyczajnym oraz tylko takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały.

Istotą przepisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w kwestii nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który je wydał, jest wskazanie dowodów w znaczeniu środków dowodowych, czyli w ujęciu przedmiotowym.

Natomiast pojęcie "okoliczności faktyczne" należy rozumieć w takim znaczeniu, w jakim funkcjonuje w języku potocznym, tj. jako zdarzenia, fakty lub wydarzenia zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie.

Niemniej jednak, zdaniem Sądu, można się powoływać w postępowaniu wznowieniowym tylko na takie okoliczności faktyczne bądź dowody, co do których istnienia również strona nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania zwykłego, nie mogła zatem żądać ich uwzględnienia w jego toku.

Jak wskazał w wyroku z dnia 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 35/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, nieprzeprowadzenie określonych dowodów w toku zwykłego postępowania instancyjnego, jeżeli dowody te mogły być powołane przez stronę, nie może być podstawą wznowienia postępowania w myśl art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż naruszałoby to zasadę stałości decyzji.

Zgadzając się z powyższym, skład orzekający podziela i przyjmuje także za własną ocenę prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt II FSK 3333/21, iż zwrot "wyjdą na jaw", którym posłużono się w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, charakteryzuje sytuację, w której okoliczności te nie były znane nikomu - zarówno organowi podatkowemu, jak i stronie postępowania podatkowego. Jak wskazał NSA w zapatrywaniu tym utwierdza dalsza część przepisu ("... lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję"), w której z podstaw wznowienia postępowania wyklucza się dowody nowe dla strony, ale które były znane organowi podatkowemu. Trudno zatem zanegować zapatrywanie utrwalone w orzecznictwie, jak również w nauce prawa, zgodnie z którym strona może powoływać się w postępowaniu wznowieniowym tylko na takie okoliczności faktyczne bądź dowody, co do których istnienia nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania zwykłego, zatem nie mogła żądać ich uwzględnienia w jego toku (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2676/18; 26 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2636/18; 13 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 2974/19; 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 85/18; 9 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2701/13; 13 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 2675/12).

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela również stanowisko, że za takim rozumieniem omawianej przesłanki wznowieniowej przemawiają też istotne względy aksjologiczne, do których należy wzgląd na trwałość decyzji ostatecznych (art. 128 Ordynacji podatkowej) oraz wywodzony z Ordynacji podatkowej obowiązek współdziałania strony z organem podatkowym w trakcie prowadzonego przez niego postępowania. Wyklucza to możliwość powoływania się przez stronę na okoliczności faktyczne, o których wiedziała, ale na które nie wskazała w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną, jako że zaakceptowanie takiej możliwości nie tylko niweczyłoby zasadę trwałości decyzji ostatecznych, ale regułę tę czyniłoby wręcz iluzoryczną (analogiczne stanowisko zostało wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 lutego 20022 r. sygn. akt I SA/Bd 877/21, które to stanowisko Sąd w obecnym składzie podziela)

Przechodząc do realiów kontrolowanego postępowania wskazać należy, że w złożonym przez Stronę wniosku o wznowienie powołano się na okoliczność braku możliwości wykorzystania nieruchomości objętej wnioskiem o wznowienie w działalności gospodarczej Skarżącego z uwagi na brak dojazdu do niej – spór o drogę dojazdową toczony przez Podatnika z Nadleśnictwem Szklarska Poręba. Okoliczność ta została utożsamiona ze względami technicznymi uniemożliwiającymi korzystanie z nieruchomości. Takie zakreślenie podstawy wznowieniowej, w ocenie Sądu nie odpowiada warunkom przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., albowiem Strona powołuje okoliczność, którą znała już w dacie zakupu nieruchomości, a więc w 2013 r. Nie mogła ona zatem wyjść na jaw po wydaniu przez Burmistrza decyzji wymiarowej za 2016 r. Co istotne wskazaną okoliczność Strona mogła podnosić w trakcie postępowania zwykłego, w odwołaniu od decyzji Burmistrza, natomiast mając na uwadze powołana wyżej specyfikę postępowania wznowieniowego nie może być ona uznana za przesłankę wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Brakuje jej bowiem waloru nowości o którym mowa we wskazanym przepisie.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez Stronę argumentacji związanej z wykładnią przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjny z 24 lutego 2021 r. o sygn. akt SK 39/19, wskazać należy, że Skarżący nie złożył wniosku o wznowienie na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 O.p., zgodnie z którym jedną z przesłanek wznowienia postępowania jest wydanie decyzji na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny (art. 240 § 1 pkt 8 o.p.). Wskazać należy, że wznowienie w oparciu o wskazany art. 240 § 1 pkt 8 jest możliwe wyłącznie na wniosek strony w terminie jednego miesiąca od daty publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 241 § 2 pkt 2 o.p.). Wniosek o wznowienie w przedmiotowej sprawie został złożony upływie wskazanego terminu i jak słusznie zakwalifikował go organ, podstawą wniosku o wznowienie był przepis art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

Sąd zauważa też, że pojęcie względów technicznych nie występuje w treści przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. od 2016 r., tym samym powoływanie się na nie jako przesłanki wyłączające z kwalifikacji gruntów związanych z działalnością gospodarczą w rozliczeniu podatku za 2016 r. jest bezskuteczne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznaje, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zatem Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił.

.