Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 730/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 18, art. 48
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 7, 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie: Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska(spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] w zakresie, w jakim obie decyzje rozstrzygają o świadczeniu wychowawczym na P. J.; 2. oddala skargę w pozostałej części. LS


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania M. J. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta miasta R. z dnia [...], nr [...], którą organ ten:

1) odmówił przyznania świadczenia wychowawczego wnioskowanego na P. J. , na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r.,

2) przyznania świadczenia wychowawczego na M. J. w wysokości 500,00 zł miesięcznie, na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r.,

Organ odwoławczy wyjaśnił, że M. J. w dniu 20 kwietnia 2016r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze i kolejne dziecko w wieku poniżej 18 roku życia tj. P. J. ur. dnia [...] lipca 2004r. i M. J. ur. dnia [...] października 2005r.

Decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji przyznał wnioskodawczyni świadczenie wychowawcze na córkę M. J. w kwocie 500,00 zł miesięcznie oraz odmówił przyznania ww. świadczenia na syna P. J. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że rodzina w 2014r. osiągnęła dochód w wysokości 35.986,62 zł. Jest to dochód osiągnięty przez męża wnioskodawczyni. Dochód M. J. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za 2014r. został potraktowany jako utracony. Od lutego 2015r. zainteresowana zarejestrowała działalność w formie spółki cywilnej i w miesiącu kwietniu 2015r. uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości 313,28 zł. Po uwzględnieniu dochodu utraconego oraz uzyskanego, dochód rodziny wyniósł 3.312,16 zł miesięcznie, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 828,04 zł i przekroczył wymagane kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. 800,00 zł.

Od ww. decyzji M. J. wniosła odwołanie. Uznała, że organ I instancji bezpodstawnie wywiódł, iż dochód jej rodziny przekroczył wymagane kryterium dochodowe. Powołując się na art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, zwanej dalej "ustawą") "wskazała, iż do dochodu jej rodziny z 2014r. doliczono dochód z innego miesiąca, niż następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu". Zdaniem M. J. rozpoczęcie prowadzenie działalności gospodarczej od 7 stycznia 2015r obliguje do uwzględnienia dochodu z lutego 2015r., a nie z kwietnia 2015r., co zrobił organ I instancji. Ze względu na to, że w lutym 2015r. z prowadzonej działalności gospodarczej poniosła stratę, do dochodu rodziny z 2014r. nie powinien zostać doliczony żaden dochód. Podała Faktycznie uzyskany dochód na żądanie organu. Ponadto skarżąca zarzuciła, iż postępowanie nie było prowadzone zgodnie z art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a.

W dalszej kolejności organ odwoławczy przytoczył unormowania zawarte w art. 2 – 7 ustawy o pomocy Państwa. Wskazała też, ze zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na lata 2016 – 2017 , jest rok kalendarzowy 2014.

Następnie organ odwoławczy ustalił ponownie dochód rodziny i przyjął iż rodzina M. J. uzyskała w 2014 r. dochód w wysokości 69.655,49 zł (dochód ustalony na podstawie informacji uzyskanych drogą elektroniczną zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy), w tym:

- 31.116,37 zł - dochód uzyskany przez skarżącą z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, po potrąceniu podatku i składek (45.418,71 zł brutto minus podatek należny 2.552,50 zł (5.105,00 zł podatek należny wykazany w PIT-36 : 2 osoby - wspólne rozliczenie), minus składki na ubezpieczenie społeczne 8.505,04 zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne 3.244,80 zł.

- 38.539,12 zł - dochód uzyskany przez męża skarżącej Pana J. J. z tytułu zatrudnienia (brutto 52.514,72 zł, minus podatek należny 2.552,50 zł (5.105,00 zł podatek należny wykazany w PIT-36 : 2 osoby - wspólne rozliczenie), minus składki na ubezpieczenie społeczne 7.292,32 zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne 4.130,78 zł).

Miesięczny dochód rodziny M. J. za 2014 r. wyniósł 5.804,62 zł (69.655,49 zł: 12 m-cy). Dochód rodziny M. J. w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi więc 1.451,16 zł (5.804,62 zł : 4 osoby) i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. kwotę 800 zł. W ocenie organu II instancji M. J. nie spełnia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Organ odwoławczy, odwołując się do regulacji 2 pkt 19 lit. e ustawy wyjaśnił że dochodu skarżącej za rok 2014 nie można uznać za dochód utracony, nie nastąpiło ani wyrejestrowanie działalności gospodarczej, ani jej zawieszenie z określonych w ww przepisie przyczyn. Działalność gospodarczą M. J. prowadzi nieprzerwanie od 1 lutego 2004 r. W konsekwencji nie sposób zatem przyjąć, aby w przypadku M. J. nastąpiło uzyskanie dochodu w związku z zawarciem w dniu 7 stycznia 2015 r. umowy spółki cywilnej. Skutkiem tego nastąpiła jedynie zmiana statusu indywidualnej działalności gospodarczej, która jest obecnie prowadzona wyłącznie w formie spółki cywilnej, a nie rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej. Tym samym bez znaczenia dla sprawy pozostaje okoliczność poniesienia przez spółkę strat w pierwszych miesiącach jej funkcjonowania.

Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło, iż pomimo błędnego przyjęcia przez organ I instancji, iż w sprawie niniejszej miało miejsce utrata i uzyskanie dochodu przez M. J., to uchybienie to nie ma wpływu na treść podjętego rozstrzygnie.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do sądu administracyjnego złożyła M. J. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 2 pkt 19 lit. e oraz art. 2 pkt 20 lit. e ustawy poprzez bezpodstawne uznanie, że nie miała miejsce utrata i uzyskanie dochodu, co miało wpływ na podjęte rozstrzygniecie,

- art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie i pozbawienie czynnego udziału poprzez pozbawienie prawa do wypowiedzenia się co do zebranego materiału przed wydaniem decyzji.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu II instancji, iż w jej sytuacji nie miała miejsca utrata dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej i uzyskanie dochodów z tytułu zawiązania dnia 7 stycznia 2015 r. spółki cywilnej. Podniosła, iż 19 kwietnia 2016 r. nastąpiło wykreślenie działalności indywidualnej rozpoczętej w dniu 1 lutego 2004 r., zawieszonej w dniu 1 marca 2015 r., i od tego dnia nie są już uzyskiwane żadne dochody z tej działalności. Wskazała, że po zmianie z 19 kwietnia 2016 r. widnieje nowa wartość we wpisie "Działalność jest prowadzona wyłącznie w formie spółki/ spółek cywilnych". Po likwidacji działalności uległa zmianie przeważająca działalność oraz nastąpiła zmiana w adresie. Jednocześnie stwierdziła, że organ odwoławczy pominął fakt, iż prowadzenie spółki cywilnej wymaga wpisu do CEIDG, a nie do rejestru przedsiębiorców w KRS. Ze względu na to - jak wyjaśniła - że z dniem [...] podpisała umowę spółki cywilnej, musiała ten fakt zgłosić w CEIDG i dlatego nie nastąpiło całkowite wykreślenie wpisu w CEIDG. Skarżąca uważa, iż fakt, że spółka cywilna podlega wpisowi w CEIDG, a nie w KRS nie może stawiać jej w gorszej sytuacji niż wspólników (udziałowców) innych spółek podlegających rejestracji w KRS.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona, choć nie wszystkie jej zarzuty są trafne. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia w zakresie, w jakim odmawia prawa świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia zostały uregulowane w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195, zwana dalej "ustawą").

Zgodnie z art. 4 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 3).

W myśl art. 5 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Przysługuje ono jednak na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy), a gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł (art. 5 ust. 4 ustawy).

Pierwszy okres, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 18 ust. 1 i art. 48 ust. 1 ustawy). W tym przypadku rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy).

Stosownie do art. 2 pkt 19 ustawy utratę dochodu stanowi utrata spowodowana wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U.2015.584, ze zm.). Na mocy powołanego art. 14a ust.1d u.s.d.g. przedsiębiorca niezatrudniający pracowników, prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 5 roku życia, a w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki osoby prowadzącej działalność gospodarczą, na okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia.

Z przytoczonych przepisów wynika, że trafnie organ odwoławczy przyjął, iż zawieszenie przez skarżącą działalności gospodarczej z dniem 1 marca 2015 roku nie stanowi dochodu utraconego w rozumieniu art. 2 pkt 19e ustawy, skoro nie było związane z osobistym sprawowaniem opieki nad dzieckiem w wieku do lat 5, zatem.

Wątpliwości sądu budzi jednak kategoryczność stwierdzenia, że w sprawie nie doszło do utraty dochodu w związku z wyrejestrowaniem działalności gospodarczej, a tym samym do konieczności ustalenia dochodu uzyskiwanego po roku 2014. Jak wynika z akt sprawy, M. J. prowadziła od 2004 roku jednoosobową działalność gospodarczą związaną z tłumaczeniami i usługami sekretarskimi. Prowadzenia tej działalności zaniechała (po uprzednim jej zawieszeniu) z dniem 19 kwietnia 2016 roku, a więc przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. W uzasadnieniu skargi i odwołania pisze wręcz o wykreśleniu tej działalności. Z akt sprawy nie wynika jednak w jakim trybie dotychczasowa działalność został wykreślona. Kwestii tej organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób przekonujący.

Natomiast z dniem 7 stycznia 2015 roku skarżąca zawiązała z A.K. umowę spółki cywilnej, na mocy której rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą A Firma. Tu warto podkreślić, że nietrafny jest zarzut skarżącej wadliwego przyjęcia dochodu z kwietnia 2015 roku. Przyjęty przez organ sposób wyliczenia dochodu uzyskanego odpowiada unormowaniu art. 7 ust.1 ustawy. Należy pamiętać bowiem, że celem instytucji dochodu utraconego i uzyskanego jest urealnienie sytuacji materialnej świadczeniobiorcy na dzień przyznawania świadczeń

Przede wszystkim jednak organy nie uwzględniły sytuacji dochodowej rodziny skarżącej na dzień wydawania decyzji. Do takich zaś ustaleń obliguje organy orzekające w sprawach świadczeń wychowawczych uregulowanie zawarte w art. 7 ust.2 i 3 ustawy.

W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 7 ust. 1 ustawy). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3 ustawy). Brak wyjaśnienia powyższej kwestii – wysokości dochodu uzyskiwanego w dacie przyznawania świadczeń prowadzi do wniosku, że trafny jest zarzut niewyjaśnienia okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia, co stanowi o naruszeniu zasad postępowania unormowanych w art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. To z kolei mogły mieć wpływ na prawidłowość zastosowania prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uzupełnić materiał dowodowy, kierując się wskazaniami i uwagami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu.

Z uwagi na powyższe sąd uchylił obie zaskarżone decyzje w zakresie, w jakim dotyczą odmowy prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016.718 ze zm.).

IB