Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 263/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 54 §1, art. 56
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 105 §1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 70 §8
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) sędzia WSA Andrzej Brzuzy po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 17 marca 2022 r. nr 2801-IEE.711.11.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zawieszenia egzekucji z nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 17 marca 2022r., UNP: 2801-22-020457 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej DIAS), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 17.12.2021 r., w przedmiocie umorzenia, jako bezprzedmiotowego, postępowania z wniosku P. P. w sprawie zawieszenia egzekucji z nieruchomości.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 22.02.2006 r., nr: SM 1/290/06; z 22.06.2017 r" nr 2802-SEW.723.561.2017; z 8.06.2018 r., nr 2801-SEW.723.593.2018; z 18.06.2019 r., nr 2802-SEW.723.631.2019; z 29.07.2020 r., nr 2802-SEW.723.421220.2020 oraz tytułu wykonawczego wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w Warszawie z 3.06.2020 r., nr OLP/2019/130685.

Zawiadomieniem z 3.01.2017 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., w oparciu o tytuł wykonawczy nr SM 1/290/06, dokonał zajęcia nieruchomości skarżącego, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Zawiadomienie o zajęciu nieruchomości doręczono stronie 9.01.2017 r..

Następnie, obwieszczeniem z 13.09.2021 r., organ egzekucyjny wyznaczył pierwszą publiczną licytację nieruchomości na 1.12.2021 r., o czym poinformował skarżącego.

Pismem z 13.11.2021 r. skarżący złożył wniosek o zawieszenie egzekucji z nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że posiada wierzytelność z tytułu sprzedaży płodów rolnych dla A. Spółka z o.o., na podstawie faktury nr [...], w kwocie 270.632,96 zł.

Zawiadomieniem z 22.11.2021 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej w A. Sp. z o.o., w oparciu o ww. tytuły wykonawcze, na kwotę ogółem 161.525,17 zł.

Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 23.11.2021 r., a stronie - 8.12.2021 r. Realizując zajęcie, dłużnik zajętej wierzytelności 24.11.2021 r. przekazał środki pieniężne w kwocie 161.547,63 zł na konto organu egzekucyjnego. Uzyskana kwota w całości pokryła dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym należności. Tym samym, egzekucja na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych została zakończona, a wyegzekwowane kwoty 25.11.2021 r. przekazane wierzycielom. Na skutek całkowitej spłaty zadłużenia organ I instancji odwołał licytację zajętej nieruchomości, a następnie złożył wniosek do Sądu Rejonowego w L. o wykreślenie ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości.

Postanowieniem z 17.12.2021 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z 13.11.2021 r., o zawieszenie egzekucji z nieruchomości, ze względu na jego bezprzedmiotowość. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu 4.01.2022 r.

Pismem z 11.01.2022 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z 17.12.2021 r. W ocenie skarżącego, zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie, ponieważ umorzenie postępowania, jako czynność kończąca postępowanie, powinna być podjęta po rozstrzygnięciu skargi na zajęcie wierzytelności w A. Sp. z o.o.

W wyniku rozpoznania zażalenia DIAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Rozpoznając sprawę stwierdził, że na dzień orzekania przez organ pierwszej instancji w sprawie z wniosku o zawieszenie prowadzonej egzekucji z nieruchomości - czyli na 17.12.2021 r. - postępowanie egzekucyjne powadzone na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych, w tym także na podstawie tytułu SM 1/290/06, było już zakończone.

DIAS podkreślił, że na podstawie art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. 2002 r. Nr 110, poz.968 z późn. zm.) dalej: u.p.e.a., zawiesić można tylko postępowanie egzekucyjne, które jest w toku. Tym samym uznał, że wniosek z 13.11.2021 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, po wyegzekwowaniu wszystkich kwot objętych tytułami wykonawczymi i zakończeniu egzekucji, stał się bezprzedmiotowy. Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję/postanowienie o umorzeniu postępowania, odpowiednio w całości albo w części .

W niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma ustalenie, czy w chwili orzekania przez organ pierwszej instancji istniał jeszcze przedmiot postępowania. DIAS wyjaśnił, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, obowiązane są uwzględniać aktualny stan faktyczny rozstrzyganej sprawy. W związku z powyższym aby organ egzekucyjny mógł rozpatrzyć żądanie dotyczące zawieszenia egzekucji z nieruchomości, żądanie takie winno być wniesione w dacie, kiedy istniał przedmiot rozpoznania, tj. kiedy toczyło się postępowanie egzekucyjne. Natomiast jak wskazał organ odwoławczy na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, NUS nie prowadzi już postępowania egzekucyjnego. Egzekucja administracyjna była bowiem zakończona, a organ egzekucyjny przekazał wyegzekwowane należności wierzycielom.

Odnosząc się do skargi na zajęcie wierzytelności z 14.12.2021 r DIAS podkreślił, że wpłynęła ona do organu egzekucyjnego 17.12.2021 r., czyli w dniu wydania zaskarżonego postanowienia. Tym samym, z przyczyn niezależnych od organu, nie było możliwe, aby skarga ta została rozpatrzona już w dniu jej wpływu, a jej rozstrzygnięcie uwzględnione w zaskarżonym postanowieniu. Poza tym DIAS uznał, że sam fakt zaskarżenia czynności egzekucyjnej, która doprowadziła do wyegzekwowania należności, nie niweluje skutku w postaci zakończenia egzekucji.

DIAS zaznaczył, że na dzień orzekania przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie, postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 12.01.2022 r., znak: 2802-SEE.711.3855.2021, oddalające skargę na zajęcie wierzytelności w A. Sp. z o.o., jest ostateczne.

Tym samym, za niezasadny uznał zarzut, że zaskarżone postanowienie o umorzeniu postępowania, jako bezprzedmiotowego, powinno być wydane po rozstrzygnięciu skargi na zajęcie wierzytelności.

Zdaniem organu odwoławczego powyższe ustalenia skutkowały bezprzedmiotowością postępowania w sprawie zawieszenia egzekucji z należącej do skarżącego nieruchomości, a więc organ egzekucyjny zasadnie umorzył postępowanie na podstawie przepisu art. 105 § 1 ustawy z 1.01.1961 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ) dalej: k.p.a..

Nie godząc się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę wskazując, że 13.11.2021 r. wniósł o zawieszenie postępowania, zaś pismem z 14.12.2021 r. zaskarżył w całości czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, która doprowadziła do zaspokojenia wierzyciela, zarzucając tej czynności wadliwość formalną. W ocenie skarżącego przysługiwała mu na podstawie art. 54 u.p.e.a. skarga na czynności egzekucyjne, co oznacza, że skarga powinna zostać merytorycznie rozpoznana.

Mając na uwadze powyższe Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także postanowienie, rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było rozpoznanie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17.12.2021r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zawieszenie egzekucji z nieruchomości, jako bezprzedmiotowego.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w sprawach nieuregulowanych przez tę ustawę stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że podstawą prawną tego rozstrzygnięcia był przepis art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.. Zgodnie z tym unormowaniem, organ egzekucyjny wydaje (w przypadku postępowania egzekucyjnego) postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy uprawnione jest stanowisko, że w sprawie zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości. Nie można bowiem rozpoznawać wniosku zobowiązanego o zawieszenie egzekucji z nieruchomości, po zakończeniu tego postępowania. W analizowanej sprawie taka sytuacja wystąpiła.

Jak wynika z orzecznictwa sądowego z bezprzedmiotowością postępowania, w rozumieniu art. 105 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ administracji publicznej stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1406/10). Istota bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego polega na tym, że: "Nastąpiło (...) takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z która prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej". Skoro przepis art. 105 § 1 k.p.a. przewiduje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe, to przyjąć należy, że postępowanie może się toczyć jedynie w sytuacji, kiedy ma ono swój przedmiot. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość jest orzeczeniem o charakterze formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia.

Z akt sprawy wynikało, że egzekucja prowadzona na podstawie wszystkich wystawionych na skarżącego tytułów wykonawczych została zakończona , na skutek zajęcia przysługującej stronie wierzytelności od A. Sp. z o.o. Realizując zajęcie dłużnik zajętej wierzytelności 24.11.2021 r. przekazał na konto organu egzekucyjnego kwotę 161.547,63 zł , która to w całości pokryła dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym należności. W świetle tych faktów, które są bezsporne, brak było podstaw do rozpatrywania wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do nieruchomości, gdyż egzekucja w stosunku do tego składnika majątkowego zakończyła się. Organ egzekucyjny odwołał licytację zajętej nieruchomości i pismem z 3.12.2021 r. złożył wniosek do Sądu Rejonowego w L. o wykreślenie ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. Organ egzekucyjny wyegzekwował należność z innego składnika mienia należącego do skarżącego.

Zaznaczyć przy tym należy, że przesłanki zawieszenia postępowania są określone w art. 56 § 1 pkt 1-5 upea. Postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Przy czym podkreślić należy, że zawiesić można postępowanie egzekucyjne, które jest w toku.

Z powyższego wynika, że organ prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu uznał, że nie istniał przedmiot postępowania w zakresie wniesionego żądania o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, a postępowanie egzekucyjne na dzień orzekania przez organ pierwszej instancji nie toczyło się. Wobec powyższego Sąd uznał, że zasadne było umorzenie postępowania w niniejszej sprawie jako bezprzedmiotowego.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu przedawnienia egzekwowanych należności podatkowych, na podstawie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, a tym samym braku podstaw do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, stwierdzić należy, że zakresem kognicji tego postępowania nie jest objęta skarga skarżącego na zajęcie wierzytelności w A. Sp. z o.o., złożona pismem z 14.12.2021 r.. Wpłynęła ona do organu egzekucyjnego 17.12.2021 r., czyli w dniu wydania postanowienia o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania w sprawie zawieszenia egzekucji z nieruchomości. Skarżącemu przysługuje odrębna skarga do Sądu na to rozstrzygnięcie. Oba postępowania w sensie formalnoprawnym mają charakter odrębny. Tym samym nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 54 § 1 u.p.e.a..

Mając na względzie powyższe ustalenia faktyczne i rozważania prawne zasadnie DIAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Skoro zostało zakończone postępowanie egzekucyjne w stosunku do nieruchomości dłużnika, to bezprzedmiotowe było rozpatrywanie wniosku o zawieszenie egzekucji w stosunku do nieruchomości skarżącego. Należy wskazać, że jest to rozstrzygnięcie procesowe. Ponadto nie ma ono związku z żądaniami skarżącego zawartymi w skardze na inne czynności egzekucyjne.

Skarga jako bezzasadna po myśli art. 151 P.p.s.a. podlegała oddaleniu.