Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 963/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie sędzia WSA Jakub Pinkowski (spr.), sędzia WSA Joanna Tarno, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2006 r. sprawy ze skargi Powiatu G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2002 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005 roku Minister Finansów (MF) po rozpoznaniu wniosku Powiatu G., dalej zwanego Powiatem, o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2002, rozstrzygniętej decyzją Ministra Finansów z dnia [...]sierpnia 2004 roku, utrzymał w mocy własną decyzję.

Powiat w swoim wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie kwestionował faktu nieprawidłowości powstałych przy naliczeniu subwencji, lecz podniósł, iż MF nie odniósł się do jego wniosku o umorzenie zwrotu nadpłaconej kwoty subwencji, który został zgłoszony w piśmie z dnia 9 sierpnia 2004 roku. Ponadto skarżący Powiat wskazał, że przedmiotowa sprawa zwrotu części oświatowej subwencji winna być rozpatrywana w oparciu o ustawę z dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966, dalej uodjst).

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie MF wskazał, iż część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2002 dla skarżącego Powiatu została nieprawidłowo skalkulowana z uwzględnieniem 43 wychowanków Domu Rehabilitacyjno-Opiekuńcego Caritas, wykazanego przez dyrektora placówki w sprawozdaniu statystycznym GUS typu S-14. Nadto stwierdził, iż w myśl art. 38 ust. 1 uodjst do nienależnie otrzymanych przez jednostki samorządu terytorialnego kwot części wyrównawczej, równoważącej i regionalnej subwencji ogólnej stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005r. Nr 8, poz. 60, dalej Op), z wyłączeniem przepisu art. 57 tej ustawy, co oznacza, że możliwe jest umarzanie tych kwot, odraczanie terminu ich płatności i rozkładanie na raty na zasadach określonych w tym dziale Op. Zgodnie z art. 38 ust. 2 powołanej ustawy organem właściwym do wydawania decyzji w sprawach rozkładania na raty, odraczania terminu płatności i umarzania podlegającej zwrotowi nienależnej subwencji ogólnej oraz odsetek jest minister właściwy do spraw finansów publicznych. Ponieważ przepis art. 38 uodjst odnosi się do części wyrównawczej, równoważącej i regionalnej subwencji ogólnej i jest dopełnieniem art. 36 tej ustawy, który reguluje kwestię zwrotu nienależnie otrzymanych przez jednostkę samorządu terytorialnego wymienionych części subwencji ogólnej, to nie obejmuje on nienależnie otrzymanych przez jednostki samorządu terytorialnego kwot części oświatowej subwencji ogólnej. Innych możliwości umorzenia kwot subwencji ogólnej, w tym i części oświatowej przepisy uodjst w ogóle nie przewidują.

MF zauważył, że również w poprzednim stanie prawnym, tj. pod rządami ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003 (Dz.U. nr 150, poz. 983), nie było możliwe umarzanie nienależnie uzyskanej kwoty tej części subwencji ogólnej. Ponieważ - wskazał MF - przedmiotem sprawy jest zwrot nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2002, to powinna być ona rozpatrywana właśnie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003. Konkretyzacja stosunku administracyjnego nastąpiła bowiem pod rządami tej ustawy i to jeszcze przed wydaniem decyzji. Konkretyzacja stosunku administracyjnoprawnego wiąże się z podaniem w sprawozdaniu statystycznym GUS nieprawdziwych danych, co pociąga za sobą powstanie obowiązku zwrotu nadmiernie otrzymanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej a stadia weryfikacyjnego postępowania administracyjnego nie mają przy tym wpływu na konkretyzację stosunku administracyjnego.

MF podkreślił, że również w myśl art. 37 uodjst w przypadku otrzymania przez jednostkę samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej w wyniku podania nieprawdziwych danych w sprawozdaniu statystycznym, nienależna kwota podlega zwrotowi do budżetu państwa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Powiat wniósł o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Powiat, nie kwestionując samego faktu nieprawidłowego naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej, podniósł, iż zawyżone naliczenie subwencji jest wynikiem nieprawidłowości w sporządzonym przez dyrektora niepublicznej placówki, tj. Domu Rehabilitacyjno - Opiekuńczego Caritas w G., sprawozdaniu GUS S-14. Skarżący Powiat sam zweryfikował przedstawiony przez MENiS wykaz zadań oświatowych na rok 2002, pomimo tego iż wykaz ten nie jest sprawozdaniem, a jego sporządzenie i weryfikacja nie wynika z przepisów prawa. Weryfikacji dokonano na podstawie sprawozdań GUS sporządzonych przez własne jednostki oświatowe. Powiat nie weryfikował zadań realizowanych przez podmioty niepubliczne, gdyż nie posiadał dostępu do sprawozdań GUS, ani też nie posiadał podstaw prawnych do kontroli, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż Powiat w dobrej wierze wykorzystał przyznane środki na potrzeby oświatowe, uzasadniony i zasługujący na uwzględnienie jest wniosek o umorzenie podlegającej zwrotowi nienależnej części oświatowej subwencji ogólnej. Powoływanie się przez MF na art. 38 uodjst jest zdaniem Skarżącego bezzasadne. Artykuł ten w ust. 1 wskazuje, jakie przepisy stosuje się do nienależnie otrzymanych kwot części wyrównawczej, równoważącej i regionalnej subwencji ogólnej, a w ust. 2 wskazuje kompetencje ministra właściwego ds. finansów publicznych do wydawania decyzji w sprawach m.in. umorzenia w całości lub w części podlegających zwrotowi nienależnej subwencji ogólnej oraz odsetek. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż przepis ten odnosi się tylko do części subwencji określonych w ust. 1, bowiem ustawodawca użył określenia "nienależnej subwencji ogólnej", a nie określonych części subwencji ogólnej, o których mowa w ust. 1.

W ocenie skarżącego Powiatu błędne jest stanowisko MF, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma nieobowiązująca ustawa z dnia 26 listopada 1998 roku, bowiem z art. 37 ust. 1 pkt 2 uodjst wynika wprost, iż MF w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy. Art. 37 ust. 1 pkt. 2 stanowi zatem podstawę do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnej kwoty także w zakresie subwencji za lata poprzedzające. Przesądza to o tym, iż w przedmiotowej sprawie winna mieć zastosowanie obowiązująca ustawa, zgodnie z ogólnie obowiązującą zasadą, iż podstawę prawną decyzji stanowią przepisy obowiązujące w dacie jej wydania, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Niezależnie od powyższego, skarżący Powiat wskazał, że decyzja z [...] sierpnia 2004 roku została wydana z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 i art. 107 Kpa. Minister Finansów jako organ administracji publicznej w toku postępowania nie dokonał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również nie dokonał wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności przedstawionego przez stronę skarżącą. Jako podstawę prawną decyzji wskazano jedynie art. 104 k.p.a. - przepis proceduralny, natomiast brak jest w podstawie prawnej powołania obowiązującego w chwili wydania decyzji przepisu materialnego prawa administracyjnego, bądź finansowego. Mając to na uwadze pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi.

W odpowiedzi na skargę MF wniósł o jej oddalenie i stwierdził, że zasadnicza część argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi dotyczy nieuwzględnienia przez niego przy wydawaniu decyzji stanowiska Powiatu odnośnie umorzenia podlegającej zwrotowi kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. W związku z tym MF dodatkowo ustosunkował się do zarzutów, które dotyczą postępowania w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. W ocenie MF przy wydawaniu decyzji określających zwrot nienależnie otrzymanej części subwencji nie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 Kpa. W celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, MF zwracał się do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu (MENiS), który wnioskował w sprawie zmniejszenia skarżącemu Powiatowi części oświatowej subwencji ogólnej, o przedstawienie dodatkowych wyjaśnień i o ustosunkowanie się do kolejnych pism Powiatu. Skarżący Powiat został powiadomiony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego (pismo z dnia 4 maja 2004 roku nr [...]) i miał możność zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału.

Zdaniem MF w sprawie dokonano wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i na tej podstawie zasadnie stwierdzono, iż część oświatowa subwencji ogólnej dla Powiatu została nieprawidłowo skalkulowana, wobec czego kwotę przyznaną Powiatowi przy ustalaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2002 uznano za kwotę uzyskaną nienależnie. W ocenie MF okoliczność, że Powiat wykorzystał przyznane środki w dobrej wierze na potrzeby oświatowe nie ma w świetle obowiązujących przepisów wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

W przekonaniu MF nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący niepowołania właściwej podstawy prawnej. Niezamieszczenie na wstępie decyzji przepisu prawa materialnego nie oznacza, że podstawa prawna nie została wskazana w decyzji. Przepis art. 42a ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003 (Dz. U. Nr 150, poz. 983 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do końca 2003 roku, stanowiący podstawę prawną dokonania zwrotu przez Powiat uzyskanej nienależnie kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, został powołany w uzasadnieniu decyzji.

MF powtórzył także swój pogląd, że w związku z tym, że przedmiotem sprawy jest zwrot nadpłaconej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2002, niniejsza sprawa powinna być rozpatrywana w świetle przepisów ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003.

Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 200 5 roku uchylił zaskarżoną decyzję, uznając że została wydana ona z naruszeniem przepisów prawa procesowego a mianowicie art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej Kpa), które miało wpływ na wynik sprawy. WSA wskazał, że art. 127 Kpa określa, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. W przypadku wydawania decyzji w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze stronie postępowania nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do postępowania w trybie art. 127 § 3 Kpa stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Wobec tego zakres ponownego rozstrzygnięcia wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy po raz pierwszy przez organ naczelny lub centralny. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż w postępowaniu w trybie art. 127 § 3 Kpa organ nie może więc zmieniać rodzaju sprawy i wypowiadać się w przedmiocie nieobjętym uprzednio postępowaniem. Stanowi to rozszerzenie zakresu przedmiotowego i prowadzi w konsekwencji do pozbawienia strony prawa do dwukrotnego rozstrzygania sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd zauważył, że zaskarżona decyzja wydana została w wyniku złożenia wniosku przez skarżący Powiat o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten powinien być zatem rozpatrzony w granicach postępowania będącego przedmiotem rozstrzygnięcia w I instancji. Tymczasem w sprawie niniejszej MF wydał zaskarżoną decyzję, mimo iż treść wniosku Powiatu z dnia 14 września 2004 roku, oznaczonego co prawda jako "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy", nie dawało podstawy do przyjęcia, że Powiat kwestionuje prawidłowość dokonanego rozliczenia subwencji. Powiat podniósł w tym wniosku, że MF nie odniósł się do jego wniosku o umorzenie zwrotu nadpłaconej kwoty subwencji, który został zgłoszony w toku postępowania pismem z dnia 9 sierpnia 2004 roku. Sąd zauważył, że MF, wydając zaskarżoną decyzję w jej uzasadnieniu ponad połowę uzasadnienia poświęcił kwestii umorzenia części spornej subwencji. Czyniąc to, wykroczył poza granice sprawy będącej przedmiotem rozpoznania w I instancji i pozbawił skarżący Powiat jako stronę prawa do dwukrotnego rozstrzygania sprawy. Sąd podkreślił, że w sytuacji gdy wniosek strony budzi wątpliwości co do zakresu żądania, ze względu na rozbieżność podstawy prawnej powołanej we wniosku a uzasadnieniem samego wniosku, obowiązkiem organu było wyjaśnienie treści zgłoszonego przez Powiat żądania. Art. 9 Kpa nakłada na organy administracyjne obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

W skardze kasacyjnej, wnosząc o uchylenie wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2005 roku oraz o zasądzenie kosztów postępowania, podniósł zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., dalej ppsa) przez błędną wykładnię art. 127 § 3 Kpa oraz art. 134 § 1 i art. 135 ppsa, MF podniósł, że wydając zaskarżoną decyzję nie wykroczył poza granice postępowania wyznaczone w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, a zamieszczona w uzasadnieniu decyzji argumentacja dotycząca kwestii umorzenia kwoty subwencji podlegającej zwrotowi nie upoważnia w żaden sposób do dokonanej przez WSA oceny, iż granice te zostały przekroczone. Zdaniem MF składane przez Powiat wnioski proceduralne miały na celu skomplikowanie sprawy, tak aby możliwe było podniesienie zarzutów udaremniających całe postępowanie. Zdaniem MF Powiat nie miał wątpliwości, że decyzja z dnia [...] października 2004 roku jest decyzją wydaną w drugiej instancji i nie zawiera rozstrzygnięcia w kwestii umorzenia kwoty subwencji podlegającej zwrotowi.

Zdaniem MF WSA w Warszawie naruszył także art. 135 ppsa, gdyż w sprawie, której przedmiotem jest zwrot subwencji orzekł o umorzeniu należności, a tym samym wykroczył poza granice sprawy wyznaczone przez art. 135 ppsa. MF zwrócił uwagę także na rozbieżność pomiędzy sentencją a uzasadnieniem zaskarżonego wyroku, o ile bowiem w sentencji była mowa o decyzji w przedmiocie zwrotu części subwencji, o tyle uzasadnienie WSA poświęcił kwestii umorzenia części subwencji podlegającej zwrotowi.

W odpowiedzi na skargę Powiat wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania i podkreślił, że w zaskarżonej decyzji MF nie zamieścił żadnej informacji, iż kwestia umorzenia należności stanowić będzie przedmiot odrębnego postępowania, a zatem - ponieważ wniosek Powiatu dotyczył także kwestii umorzenia, uznać należy że i do tego wniosku odniósł się organ. Nadto, zdaniem Powiatu, skoro brak jest podstaw prawnych do umorzenia należności z tytułu nienależnie uzyskanej przez Powiat kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, to postępowanie w tej kwestii nie może się po prostu toczyć.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną i wyrokiem z dnia 11 stycznia 2006 uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2005 roku. NSA podkreślił, że dla rozpoznawanej sprawy kluczowe znaczenie ma odróżnienie istoty postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty oświatowej subwencji ogólnej od postępowania w przedmiocie umorzenia tej kwoty. Zdaniem NSA zaskarżona decyzja MF z dnia [...] października 2004 roku wydana w trybie art. 127 § 3 Kpa pozostawała w odniesieniu do rodzaju i zakresu sprawy określonej decyzją MF z dnia [...] sierpnia 2004 roku, którą utrzymywała w mocy. W obu decyzjach chodziło o zobowiązanie Powiatu do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty oświatowej subwencji ogólnej za rok 2002, a świadomość tego faktu miał także starosta reprezentujący skarżący Powiat, składając tak wniosek z dnia 14 września 2004 roku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i skargę na decyzję MF z dnia [...] października 2004 roku. Wnioski WSA były wyprowadzone o tyle nieprawidłowo, że w sytuacji gdy uznał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty oświatowej subwencji ogólnej organ dodatkowo rozstrzygnął też kwestię umorzenia tej kwoty, to był obowiązany przy orzekaniu obie sprawy wyodrębnić i w tej drugiej sprawie skargę odrzucić wobec niewyczerpania środków zaskarżenia. Jednoczenie w oparciu o art. 207 § 2 ppsa NSA odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, uznając, że sprawa ta jest znakomitym przykładem skutków braku właściwego poinformowania strony postępowania o trybie rozpoznania sprawy i przysługujących jej środkach zaskarżenia. NSA zauważył, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej w uzasadnieniu decyzji MF nie było informacji, że sprawa umorzenia nienależnie uzyskanej kwoty oświatowej subwencji ogólnej, do której zwrotu ta decyzja zobowiązywała, rozpatrzona będzie w odrębnym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej ppsa), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Jednocześnie należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 190 ppsa Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania jest związany wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie i w ramach wyznaczonych oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2004 roku należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna.

Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem sprawy rozpatrzonej przez MF była kwestia zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2002 przekazanej skarżącemu Powiatowi i to pomimo, że zarówno we wcześniejszych pismach, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący Powiat podnosił kwestię umorzenia nadpłaconej subwencji. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny organu zbyt szeroko odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu decyzji bez wyraźnego wskazania, że może być ona rozpatrzona w odrębnym postępowaniu, a sama sprawa jest znakomitym przykładem skutków braku właściwego poinformowania strony postępowania o trybie rozpoznania sprawy i przysługujących jej środkach zaskarżenia.

Podkreślić zdaniem Sadu należy, że w zaskarżonej decyzji MF nie mógł odnieść się do wniosku Powiatu o umorzenie należności z tego tylko powodu, że z przyczyn oczywistych - to dopiero ta decyzja zobowiązywała Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty oświatowej subwencji ogólnej w konkretnej wysokości - do chwili wydania tej decyzji ani nie była znana kwota zwrotu, ani Powiat ani nie był w świetle prawa zobowiązany do zwrotu określonych kwot do budżetu państwa w trybie przewidzianym prawem. Dopiero po ustaleniu wielkości zobowiązania ciążącego na Powiecie ewentualnie będzie możliwe rozpatrzenie jego wniosku o umorzenie należności wobec budżetu. W tej sytuacji znaczna część zarzutów podniesionych w skardze, a odnosząca się do kwestii umorzenia należności Powiatu wobec budżetu, które wynikają z zaskarżonej decyzji, nie jest nawet przedwczesna w tym sensie, że skarżący Powiat nie wyczerpał przysługujących mu w sprawie środków zaskarżenia, lecz w ogóle bezprzedmiotowa.

Nie jest zdaniem Sądu uzasadniony także zarzut rozpatrzenia sprawy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003. Zdaniem Sądu organ rozpatrujący sprawę wskazał, choć dopiero w uzasadnieniu decyzji, właściwą podstawę prawną.

Jak wskazał MF przedmiotem sprawy jest zwrot nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2002, a zatem sprawa ta powinna być rozpatrywana właśnie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003. Konkretyzacja stosunku administracyjnego nastąpiła bowiem pod rządami tej ustawy i to jeszcze przed wydaniem decyzji i wiązała się z podaniem w sprawozdaniu statystycznym GUS nieprawdziwych danych. Rodziło to na gruncie wskazanej ustawy obowiązek zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. W tym stanie rzeczy podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 42a ust. 1 i 2 pkt 2 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym do końca 2003 roku, który stanowił, że w przypadku stwierdzenia, iż w sprawozdaniu, którego obowiązek sporządzania wynika z odrębnych przepisów, zostały podane nieprawdziwe dane i jednostka samorządu terytorialnego otrzymała część oświatową subwencji ogólnej, o której mowa w art. 35, w kwocie wyższej od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych zmniejsza kwotę należnej jednostce samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej, zmniejszając lub wstrzymując kolejne raty tej części subwencji o odpowiednie kwoty, chyba że jednostka samorządu terytorialnego dokona wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot. Kwoty uzyskane przez jednostkę samorządu terytorialnego nienależnie w odniesieniu do kwot ustalonych na rok budżetowy - podlegają zwrotowi do budżetu państwa i zwiększają kwotę rezerwy, o której mowa w art. 34 ust. 2, a za lata poprzedzające rok budżetowy - podlegają zwrotowi do budżetu państwa.

Zdaniem Sądu czym innym jest jednak podstawa prawna do ustalenia wysokości kwoty do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej, czym innym zaś podstawa do umorzenia takiej należności. Chociaż kwestia umorzenia nie podlegała ani rozstrzygnięciu przez organ, a tym samym nie podlega kontroli Sądu, to biorąc pod uwagę znaczenie, jakie do tej kwestii przywiązywał i sam skarżący Powiat, i organ, który poświęcił jej połowę uzasadnienia, to wskazać należy, że stanowisko prezentowane przez MF trudno uznać za prawidłowe.

Umorzenie należności jako władcze rozstrzygnięcie organu administracji, które tworzy wyjątek od reguły, jaką jest spłata należności wobec budżetu, opierać się musi na jednoznacznym upoważnieniu ustawowym. Jeśli zatem w przepisach ustawy z dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego brak jest regulacji przejściowych które by precyzyjnie upoważniały do umorzenia zaległości z lat poprzednich w oparciu o już nieobowiązujące przepisy, jak np. stanowił art. 26 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 143, poz. 1199), to trudno znaleźć uzasadnienie dla oparcia rozstrzygnięcia w tej sprawie o przepisy ustawy z dnia 26 listopada 1998 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003.

Sąd nie uznał za zasadne zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 Kpa, jak wynika bowiem z akt sprawy Powiat był powiadomiony o wszczęciu postępowania (pismo MF z dnia 19 lutego 2004r.), miał możność zapoznać się z aktami sprawy i wyrazić swoje stanowisko w sprawie (pismo MF z dnia 4 maja 2004r.), podniesione przez Powiat fakty i dowody były rozpatrzone przez organ we współpracy z MENiS, a sam Powiat miał możliwość ustosunkować się do stanowiska MENIS (pismo MF z dnia 4 sierpnia 2004r.).

Z tych względów na podstawie art. 151 ppsa należało skargę jako niezasadną oddalić.