Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1405/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1381/18 w sprawie ze skargi D.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 24 października 2018 r. nr 1201-IEE.711.1.204.2018.2.AG w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D.C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1381/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 24 października 2018 r. nr 1201-IEE.711.1.204.2018.2.AG w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 6 § 1 (ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm. dalej u.p.e.a.) poprzez zaakceptowanie przedwczesnego zastosowania środka egzekucyjnego wobec zobowiązanego przez organ, ponieważ organ powinien najpierw wezwać obowiązanego do zapłaty zobowiązania, a dopiero w przypadku uchylenia się od wykonania obowiązku zastosować środek egzekucyjny,

- art. 80 § 3 u.p.e.a. poprzez zaakceptowanie braku zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu wierzytelności jednocześnie z przesłaniem do banku zawiadomienia o zajęciu- zawiadomienie o zajęciu powinno zostać skierowane w tym samym dniu do klienta i banku,

- art. 54 § 5a u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne i nieuchylenie zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, pomimo wskazanych wyżej podstaw,

- art. 54 § 6 oraz art. 17 § 1 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się przez organ do złożonego przez zobowiązanego wniosku o wstrzymanie prowadzenia egzekucji.

Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ administracji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od Strony skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest natomiast uniwersalnym środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego.

Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka subsydiarnego i nie jest dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu. Nie jest przy tym dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutów wskazane w art. 33 u.p.e.a. również po upływie terminu do wniesienia zarzutów. Jeżeli jednak jest ograniczony zakres okoliczności, które mogą stanowić podstawę do wniesienia innego środka zaskarżenia dotyczącego czynności egzekucyjnej, to dopuszczalne jest równoczesne wniesienie skargi oraz innego środka zaskarżenia, przy zastrzeżeniu, że w skardze są kwestionowane okoliczności, których nie można kwestionować za pomocą innego środka zaskarżenia (P.M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54).

W ocenie strony skarżącej sąd pierwszej instancji błędnie zaaprobował rozstrzygnięcie organów egzekucyjny o niezasadności wniesionej przez skarżącego skargi na czynności egzekucyjne związane z zajęciem rachunku bankowego, dokonane zawiadomienie, a więc prawidłowość rozstrzygnięcia przez organy administracji w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, tj. instytucji przewidzianej w art. 54 u.p.e.a. Jednak rację należy przyznać sądowi pierwszej instancji, który prawidłowo stwierdził, że skarga na czynności egzekucyjne może być skutecznie wywiedziona wyłącznie z takich okoliczności, które nie dają zobowiązanemu prawa do wystąpienia z innym środkiem prawnym, wynikającym z u.p.e.a. Omawiana skarga może dotyczyć wyłącznie konkretnej czynności organu egzekucyjnego, natomiast nie może obejmować zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, prawidłowości jego prowadzenia, czy działań wierzyciela poprzedzających wystawienie tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012r., o sygn. akt II FSK 2555/10).

Prawidłowo zauważono także w zaskarżonym wyroku, że w sprawie zajęcia rachunku bankowego dokonano w myśl art. 80 u.p.e.a., przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej. Zgodnie bowiem z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi, lecz niezwłocznie: po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.

Jednocześnie wezwano bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego, nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał ją organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności, albo zawiadomił organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonywaniu wpłaty, w tym również o nie prowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego.

Co więcej, w sprawie organ egzekucyjny zastosował niewadliwie środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Zgodnie z treścią tego przepisu pod pojęciem czynności egzekucyjnej należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego. Działania, o których stanowi ten przepis, obejmują działania faktyczne oraz oświadczenia woli lub wiedzy organu egzekucyjnego, od których nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Z kolei środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym to konkretne narzędzie, przy użyciu którego, dokonuje się egzekucji. Stosownie do art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środki egzekucyjne dzieli się na te, które znajdują zastosowanie przy egzekucji należności pieniężnych i na te dla obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jednak zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że czynność egzekucyjna, polegająca na zajęciu rachunku bankowego została dokonana zgodnie z obowiązującą procedurą.

Ponadto w odniesieniu do zarzutu, że skarżący nie został powiadomiony o zajęciu rachunku bankowego, jednocześnie z przesłaniem takiego zawiadomienia do banku, prawidłowo zaaprobowano stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zgodnie z którym, zawiadomienie o zajęciu zostało skutecznie skierowane do banku w dniu 20 lipca 2018r. Natomiast skarżący otrzymał je w związku z osobistą wizytą w urzędzie w dniu 23 lipca 2018r. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, natomiast doręczenie odpisu zawiadomienia o zajęciu zobowiązanemu ma tylko charakter informacyjny i nie wywołuje żadnego skutku prawnego w sferze skuteczności dokonania zajęcia rachunku bankowego, bo organ egzekucyjny zawiadamia jedynie zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, a więc o zdarzeniu, które już nastąpiło (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 331/21).

W kontekście zarzutu, że organ nie odniósł się do złożonego przez skarżącego wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, wyjaśnić należy, że w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odniósł się do wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, co wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

Wobec uznania wszystkich podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów za niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono w oparciu o art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

SNSA Wojciech Stachurski SNSA Dominik Gajewski SWSA (del.) Alicja Polańska