Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 772/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 i 3; art. 21 ust 1
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par 32 ust. 1 i 6
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 7 ; art. 77 par 1; art. 14; art. 81
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z programu rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi L. B. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "Dyrektor Oddziału ARiMR"), Nr [...], z [...] marca 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], Nr [...], z [...] grudnia 2017 r. ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności z programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 11.696, 40 zł.

Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych:

L. B. złożył [...] maja 2012 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Tym samym podjął pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze. zm.) oraz zgodnie z zapisami zawartymi w części Xl wniosku (oświadczenia i zobowiązania), Strona zobowiązała się m.in. do realizacji 5 - letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, które zostało rozpoczęte dnia 15 marca 2012 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej: Kierownik Biura ARiMR) decyzją z [...] grudnia 2012 r. przyznał Stronie pierwszą płatność rolnośrodowiskową w wysokości 9.169,2021 zł za wariant 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania do powierzchni 25,47 ha. Przyznane środki zostały przekazane [...] stycznia 2013 r. na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego.

W dniu [...] maja 2013 r. Skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Kierownik Biura ARiMR decyzją z [...] października 2013 r. przyznał Stronie płatność rolnośrodowiskową w wysokości 9.169,202 zł za wariant 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania do powierzchni 25,47 ha. Przyznane środki zostały [...] października 2013 r. na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. Skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Kierownik Biura ARiMR decyzją z [...] października 2014 r. przyznał Stronie płatność rolnośrodowiskową w wysokości 9.169,20 zł za wariant 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania do powierzchni 25,47 ha. Przyznane środki zostały przekazane 17 października 2014 r. na rachunek bankowy,

wskazany przez producenta rolnego.

W dniu [...] czerwca 2015 r. Skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015. Następnie [...] marca 2016 r. do Biura Powiatowego wpłynął wniosek M. P. (córki Skarżącego) o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013). Do wniosku dołączono akt notarialny umowy darowizny Repertorium A nr [...] r. z [...] września 2015 r. oraz oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jak wynika z aktu M. P. nabyła na własność nieruchomość niezabudowaną obejmująca działki nr [...] oraz [...]. Z kolei [...] kwietnia 2016 r. wpłynęły do akt sprawy: wniosek P. B. (syna Skarżącego) o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007 - 2013) - do wniosku dołączono akt notarialny umowy darowizny Repertorium A Nr [...] z [...] kwietnia 2016 r., w wyniku której P. B. nabył na własność nieruchomości obejmującej działki nr [...],[...],[...] i [...] - oraz oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Następnie 26 kwietnia 2016 r. wpłynął do akt wniosek M. P. o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013). Do wniosku Strona dołączyła akt notarialny umowy sprzedaży Repertorium A Nr [...] sporządzony [...] kwietnia 2016 r., w wyniku której M. P. nabyła od P. B. na własność nieruchomość obejmująca działkę nr [...]. M. P. do swojego wniosku dołączyła także oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

[...] lipca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego, wskazując, że w związku z przeniesieniem posiadania gruntów rolnych przez Skarżącego, postępowanie w zakresie przyznania płatności rolnośrodowiskowej stało się bezprzedmiotowe.

[...] września 2017 r. Dyrektor Oddziału ARiMR z urzędu wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z 11 lipca 2016 r. Dyrektor Oddziału ARiMR po zapoznaniu się z całością zebranej dokumentacji w sprawie oraz po kontroli decyzji Kierownika Biura [...] września 2017 r. stwierdził jej nieważność.

[...] listopada 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o umorzeniu zainicjowanego wnioskiem Skarżącego postępowania administracyjnego oraz o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Wskazał, że w stosunku do działek nr [...],[...],[...] oraz [...] należało umorzyć postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, ponieważ działki te i związane z nimi zobowiązanie rolnośrodowiskowe zostały skutecznie przejęte i zobowiązanie jest realizowane w sposób ciągły i nieprzerwany. Natomiast na działkach o nr ew. 1, obręb [...], gmina [...] oraz [...], obręb [...], gmina [...] zobowiązanie nie było realizowane w taki sposób. Skarżący [...] września 2015 r. przekazał wskazane działki córce – M. P., jednak nie doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania w trybie § 32 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ponieważ wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej został złożony dopiero [...] marca 2016 r., a więc po upływie 3 miesięcy od przeniesienia posiadania działek. W tej sytuacji na podstawie § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego odmówiono Skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W związku z tym, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte przez L. B. nie zostało skutecznie przejęte przez jego córkę – M. P., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, że Skarżący zaprzestał realizacji pięcioletniego zobowiązania na powierzchni 10,83 ha w ramach wariantu 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania. Wskazana decyzja nie została zaskarżona i stała się ostateczna.

W tej sytuacji [...] grudnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych Skarżącemu na mocy decyzji z [...] grudnia 2012 r., decyzji z [...] października 2013 r. oraz decyzji z [...] października 2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. [...].

Po przeprowadzeniu postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2017 r. ustalił Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 11.696,40 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał m. in. art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

(Dz. U. z 2013 , poz. 173), art. 5 ust. 1 - 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm.), § 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.).

Strona złożyła odwołanie od tej decyzji. Podkreśliła m.in., że córka dwa dni po nabyciu nieruchomości stawiła się w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] w celu dopełnienia wszelkich formalności w związku z nabyciem gruntów rolnych, a więc w wymaganym prawem terminie przejęła związane z nim zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] zaskarżoną obecnie decyzją Nr [...] z [...] marca 2018 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Zaakceptował ją pod względem poczynionych ustaleń faktycznych i prawnym. Odnosząc się do zarzutu odwołania wskazał m.in., że córka Skarżącego – M. P. [...] marca 2016 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej oraz oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2013) na działkach nr [...] (o powierzchni 4,05 ha) oraz nr [...] (o powierzchni 7,06 ha), w którym wskazała, że przejęcie posiadania nastąpiło [...] września 2015 r. Wraz z oświadczeniem M. P. złożyła akt notarialny Repertorium A Nr [...] z [...] września 2015 r. W tej sytuacji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał postanowienie z [...] maja 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej z powodu złożenia wniosku po wyznaczonym terminie. Na postanowienie to M. P. złożyła zażalenie, w wyniku rozpatrzenia którego Dyrektor Oddziału ARiMR [...] czerwca 2016 r. wydał postanowienie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. M. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która - obecnie prawomocnym wyrokiem V SA/Wa 2104/16 z 23 maja 2017 r. - została oddalona. Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał Skarżącemu obecnie ostateczną decyzję z [...] listopada 2017 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w części dotyczącej działek płatności do działek nr [...],[...] i [...] oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej do działek nr [...] i [...].

Dyrektor Oddziału ARiMR podkreślił, zgodnie z § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.) płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Z uwagi na fakt, że w sprawie nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej objętej zobowiązaniem na części działek rolnych (działka nr [...] oraz działka nr [...]) w wyniku nieskutecznego przeniesienia zobowiązania rolnośrodowiskowego związanego z posiadaniem gruntów objętych tym zobowiązaniem, powstał obowiązek zwrotu kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych w wysokości 11 696,40 zł, które Strona wcześniej uzyskała na mocy decyzji z [...] grudnia 2012 r., z [...] października 2013 r. oraz z [...] października 2014 r.

Przedstawił szczegółowo podstawy prawne i sposób wyliczenia kwoty przypadającej do zwrotu. Podkreślił, że Skarżący znał zasady udzielenia pomocy i nie zachował ich, przekazując nieruchomości rolne córce. Ta nie złożyła w wymaganym terminie skutecznego oświadczenia o przejęciu zobowiązania rolnośrodowiskowego na otrzymanych działkach.

Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na opisane rozstrzygnięcie. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezgromadzenie kompletnego materiału dowodowego i następcze nierozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego, a także nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których oparte powinno być rozstrzygnięcie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) § 32 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361, ze zm.) poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że Strona skarżąca nie dopełniła obowiązków wynikających z tego przepisu i nie zachowała obowiązującego trzymiesięcznego terminu przewidzianego w tym przepisie, podczas gdy córka Skarżącego – M. P. [...] września 2015 r. tj. dwa dni po sporządzeniu aktu notarialnego z [...] września 2015 r. odbyła wizytę w Biurze Powiatowym ARiMR, gdzie przedłożyła akt notarialny potwierdzający przejęcie zobowiazań rolnośrodowiskowych i spełniła warunki przewidziane w rozporządzeniu, dokonując czynności w wymaganym trzymiesięcznym terminie, zaś Biuro Powiatowe ARiMR błędnie przyjęło wniosek, udzieliło Skarżącemu błędnej informacji co do wymogów formalnych wniosku i obowiązującej procedurze składania a także nieprawidłowo wprowadziło złożony wniosek z potwierdzeniem przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji w całości z powodu wskazanych naruszeń, które miały jego zdaniem istotny wpływ na wynik postępowania. W skardze sformułowano także wniosek o przesłuchanie przez Sąd M. P., J. B. (żony Skarżącego) oraz N. B. (pracownika Biura Powiatowego ARiMR) na okoliczność przebiegu i skutków prawnych wizyty w Biurze Powiatowym ARiMR [...] września 2015 r.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu oraz, czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Istota sprawy sprowadza się do kontroli legalności decyzji ustalającej Skarżącemu – L. B. kwotę nienależnie pobranych płatności z programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 11.696,40 zł. Sąd podkreśla przy tym, że stroną postepowania jest L. B., a nie inni członkowie jego rodziny, w szczególności córka – M. P. czy syn P. B..

Skarżący dopatruje się wadliwości kontrolowanej decyzji w błędnym ustaleniu, że córka nie przejęła skutecznie wraz z nabyciem nieruchomości rolnej zobowiązania rolnośrodowiskowego zaciągniętego przez Stronę, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia płatności przypadającej do zwrotu.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje, co następuje:

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 , poz. 173), art. 5 ust. 1 - 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm.), § 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.).

Niezasadny jest formułowany w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego. Zgodnie z brzmieniem § 32 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r. w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy. W myśl zaś § 32 ust. 6 jeżeli przeniesienie posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika nastąpiło w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za dany rok do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tej płatności, nowy posiadacz gruntów lub stada wstępuje do toczącego się postępowania w sprawie przyznania tej płatności na miejsce rolnika na wniosek złożony w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania. W przypadku, o którym mowa w ust. 6, do trybu przyznawania płatności rolnośrodowiskowej za dany rok nowemu posiadaczowi gruntów lub stada stosuje się odpowiednio § 29 ust. 3 - 7, z tym że do wniosku, o którym mowa w ust. 6, dołącza on również oświadczenie, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie do:

1) kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez rolnika do końca okresu objętego tym zobowiązaniem;

2) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności rolnośrodowiskowej uzyskanej przez rolnika, któremu została przyznana ta płatność, jaką rolnik ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez tego rolnika wystąpiły okoliczności wymienione w § 39 ust. 1 – 3 lub 5 (§ 32 ust. 7).

Rzecz jednak w tym, że przepis ten nie stanowi podstawy prawnej obecnie kontrolowanego rozstrzygnięcia. Kwestia braku spełnienia przez córkę Skarżącego warunków przyznania płatności wskazanych w tym przepisie stanowiła przedmiot postępowania zakończonego wydaniem przez Dyrektora Oddziału ARiMR postanowienia z [...] czerwca 2016 r. utrzymującego rozstrzygnięcie Kierownika Biura ARiMR. Skarga na to postanowienie została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. prawomocnym wyrokiem z 23 maja 2017 r. (sygn. akt V SA/Wa 2104/16). Wyrok ten wiąże i organy i sądy (art. 170 p.p.s.a.). Ustalenie braku skuteczności przejęcia przez M. P. płatności i zobowiązań ciążących na Skarżącym L. B. w związku z przekazaniem z dniem [...] września 2015 r. gruntów rolnych zadeklarowanych do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 została zatem prawomocnie rozstrzygnięta. Była przedmiotem postępowania w sprawie przyznania płatności, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Postępowanie dotyczące przyznania płatności poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Obecnie kontrolowana decyzja została natomiast wydana po przeprowadzeniu postępowania będącego konsekwencją stwierdzenia, że Skarżący utracił posiadanie gruntów rolnych, na których zobowiązany był realizować program rolnośrodowiskowy (co bezspornie wynika z aktu notarialnego) bez skutecznego przejęcia zobowiązań przez przejmującego grunty (co wynika z rozstrzygnięcia Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] czerwca 2016 r. i prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 23 maja 2017 r.). Przedmiotem obecnie kontrolowanego postępowania było zatem ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Podkreślenia wymaga przy tym, że w postępowaniu dotyczącym określenia kwoty nienależnie pobranej pomocy, organy nie rozpatrują ponownie kwestii, które były badane przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie pomocy na poszczególne lata realizowanego wieloletniego programu rolnośrodowiskowego. Kluczowe znaczenie ma bowiem ustalenie, że rolnik - już po przyznaniu mu pomocy na taki program - nie wykonywał "operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem" - art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. - i czy nie zachodzą okoliczności wyłączające żądanie zwrotu pomocy - art. 28 ust. 4 ww. ustawy (vide wyrok WSA w Kielcach z dnia 23 października 2015 r., sygn.. akt I SA/Ke 312/15, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 220/15). Zaznaczenie odrębności postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności ma istotne znaczenie, bowiem w jego ramach Dyrektor Oddziału ARiMR ma za zadanie ustalenie, czy doszło do dokonania nienależnej płatności oraz czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania jej zwrotu (wyrok NSA z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1201/13). W realiach sprawy organy obowiązek ten wypełniły prawidłowo.

Już z tej przyczyny nieprzydatny dla orzekania był zawarty w skardze wniosek dowodowy o przesłuchanie świadków na okoliczność przebiegu i skutków prawnych wizyty w Biurze Powiatowym ARiMR córki i żony (pełnomocnika) Skarżącego [...] września 2015 r. Z uwagi na rodzaj wnioskowanego dowodu (przesłuchanie świadków) był on także niedopuszczalny z mocy prawa (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Na marginesie Sąd jedynie stwierdza, że jak wynika z akt sprawy, M. P. podczas tej wizyty skoncentrowana była na złożeniu oświadczeń, wniosków i dokumentów (w tym aktu notarialnego) związanych z otrzymaniem wsparcia w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", którą zresztą otrzymała.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organ art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Sąd wskazuje, że sprawa dotycząca odmowy przyznania pomocy M. P. zakończyła się ostatecznym rozstrzygnięciem organu i prawomocnym wyrokiem Sądu. Skoro w toku tamtego postępowania nie podważono ustaleń organu, to w postępowaniu w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organ zobowiązany był uwzględnić ustalony w sprawach dotyczących przyznania płatności stan faktyczny i na jego podstawie wydać decyzję, o której mowa w art. 29 ustawy o Agencji.

O takiej sekwencji działania Skarżący został poinformowany w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w której wskazano okoliczności faktyczne i prawne wydanego rozstrzygnięcia.

W toku postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności Strona skutecznie nie przedstawiła nowych dowodów wskazujących, że ustalony w sprawie nieskutecznego przejęcia płatności i zobowiązań L. B. przez M. P. stan faktyczny sprawy był wadliwy. Argumentacja Strony sprowadza się do kontestacji tych ustaleń bez przedstawienia obiektywnych dowodów, zgodnych z zasadą pisemności postępowania administracyjnego (art. 14 k.p.a.). Z akt spraw natomiast nie wynika, by pełnomocnik Strony (jego żona) jak i M. P. (córka) w trakcie wizyty [...] września 2015 r. w Biurze Powiatowym ARiMR informowali pracownika organu o fakcie dalszego realizowania przez Skarżącego programu rolnośrodowiskowego na zbytych nieruchomościach rolnych oraz o zamiarze przejęcia przez nabywcę wraz z gruntem ciążących na nim zobowiązań.

Sąd wskazuje, że z art. 77 k.p.a. wynika, że co do zasady to na organie spoczywa obowiązek aktywnego poszukiwania i gromadzenia dowodów i ustalania na ich podstawie istotnych w sprawie faktów. Jednak reguła ta doznaje wyjątku, gdy strona formułuje twierdzenia co do okoliczności stanu faktycznego, które nie znajdują oparcia w materiale dowodowym zebranym przez organ lub zaprzecza poprawności dokonanej przez organ oceny stanu faktycznego. W takich przypadkach wraz z tą inicjatywą przechodzą na nią także i wszelkie konsekwencje, jakie wiążą się z wynikiem prowadzonego dowodu. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje, że generalną zasadą postępowania dowodowego jest to, że każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić (por. wyroki NSA z dnia 17 lutego 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1150/99, z dnia 13 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 960/98). Zatem organy ARiMR mają wprawdzie obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten nie jest więc nieograniczony i bezwzględny.

Realia sprawy są tego rodzaju, ze Skarżący – wbrew swoim twierdzeniom - nie wykazał bynajmniej wprowadzenia go w błąd przez pracownika organu załatwiającego sprawę. Obowiązki informacyjne ciążące na organie administracji nie mogą być utożsamiane z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej (czy udzielania porad prawnych bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania). Przepis art. 9 k.p.a. nie zwalnia beneficjentów z obowiązku zapoznawania się z przepisami prawa regulującymi ich uprawnienia i obowiązki wynikające z otrzymania pomocy finansowej. Organy administracji publicznej mają prowadzić postępowanie z zachowaniem zasad określonych w art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. Powyższe nie oznacza jednak, że są zobowiązane w tym postępowaniu do uwzględnienia stanu wiedzy na temat prawa podmiotów (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2015 r., II GSK 737/14). Producent rolny składając wniosek o przyznanie płatności już na etapie wnioskowania jest informowany o zobowiązaniach, jakie musi podjąć celem uzyskania płatności. Obowiązki prawne wnioskodawcy zostały wprost wyartykułowane w treści formularza wniosku, są jasno wyrażone, w sposób nie budzący wątpliwości co do ich zakresu, a ich znajomość Strona poświadczyła własnoręcznym podpisem. Należy zauważyć, że warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zwracania i zmniejszania płatności z tytułu płatności rolnośrodowiskowych uregulowane zostały na mocy przepisów powszechnie obowiązującego prawa i niedopełnienie spoczywających na beneficjentach, a nałożonych na mocy przedmiotowych przepisów, obowiązków skutkuje określonymi konsekwencjami prawnymi, a w pewnych przypadkach - również koniecznością zwrotu udzielonej uprzednio płatności.

Skarżący składając corocznie podpisy pod wnioskami o przyznanie płatności na za lata 2012-2015 potwierdził znajomość zasad przyznawania płatności rolnośrodowiskowej, m.in. w przedmiocie konsekwencji niewykonania zobowiązań wynikających z realizowanego programu oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie, która nastąpi od dnia złożenia wniosku o płatność do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana ta dotyczy przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego.

Sąd wskazuje także, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl zaś ust. 2 tego przepisu w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom na żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postepowania. Zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postepowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3).

Tymczasem w realiach sprawy brak przekonującego dowodu potwierdzającego, by Strona lub jej pełnomocnik występowali do organu ARiMR o udzielenie informacji dotyczącej warunków skutecznego przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych ciążących na Skarżącym w związku z przekazaniem gruntów rolnych objętych zobowiązaniem.

Tym samym Sąd nie stwierdza, by postępowanie prowadzące do wydania zaskarżonej decyzji było obciążone uchybieniami opisanymi w skardze.

W realiach sprawy organy prawidłowo ustaliły kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Przeanalizowały też, czy nie zachodzą okoliczności pozwalające na odstąpienie od żądania ich zwrotu, czemu dały szczegółowo wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Reasumując Sąd nie stwierdza, by kontrolowana decyzja została wydana z naruszeniem czy to prawa procesowego. czy prawa materialnego.

Z tych przyczyn na podstawie art. 151 p.p.s.a skarga została oddalona.