Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 488/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 -3a   art. 7 ar. 77
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędzia WSA Teresa Liwacz Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2018r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

W złożonym wniosku o umorzenie należności z tytułu składek Zobowiązana powołała się na trudną sytuację materialną. Podała, że jej zadłużenie wobec ZUS powstało w czasie, kiedy była jeszcze w związku małżeńskim. Od 2006r. była zatrudniona na podstawie umowy cywilnoprawnej. Wskazała, że w trakcie związku powstały długi, które komornik egzekwował z dochodów, pozostawiając tylko część na życie. W konsekwencji Strona musiała wybierać czy zapłacić składki ZUS, czy kupić dzieciom jedzenie i opłacić koszty dojazdu do pracy. W 2011r. Skarżąca wyprowadziła się od męża, który pił i nie pracował. Obecnie Zobowiązana pracuje, jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Z wynagrodzenia nadal prowadzona jest egzekucja.

Po opłaceniu rachunków na życie, Stronie pozostaje około [...] zł. Skarżąca ma na utrzymaniu dwie córki w wieku 13 i 19 lat. Wskazując na stan zdrowa podała, że choruje na nadciśnienie tętnicze.

Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą: na ubezpieczenia społeczne - za okres od 6/2008-5/2015 w łącznej kwocie

[...] zł, w tym z tytułu składek - [...] zł, odsetek - [...] zł; kosztów upomnienia -[...] zł; na ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 3/2007-5/2015, 9/2017-1/2018 w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu składek - [...] zł, odsetek - [...] zł, kosztów upomnienia - [...] zł; na Fundusz Pracy - za okres od 5/2009-5/2015 w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu składek - [...] zł, odsetek - [...] zł, kosztów upomnienia - [...] zł.

Organ ustalił, że Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w okresie od [...]. do [...]. i prowadzi nadal od [...]. W tym okresie nie wywiązywała się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności. W wyniku tego została dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności.

Wskazując na przesłanki umorzenia należności wymienione w treści art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.

z 2017r. poz. 1257), dalej: "u.s.u.s.", organ podał, że w stosunku do działalności Zobowiązanej nie jest prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne.

W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą w stosunku do przedmiotowego zadłużenia. Z przyczyn oczywistych nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Zadłużenie Skarżącej jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania. Należności Strony zostały objęte skutecznym postępowaniem egzekucyjnym. Nie można więc stwierdzić,

aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., zaistniały

w niniejszym przypadku. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Z powyższych powodów nie zachodzą wobec Skarżącej przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i wydanie decyzji o umorzeniu należności

z tytułu składek na tej podstawie.

W zakresie przesłanek umorzenia z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), dalej też jako: "rozporządzenie", organ podał, że rozważył na podstawie posiadanych informacji możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia przez Zobowiązaną zadłużenia pozbawiałaby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). W ocenie Zakładu, sytuacja ta w przypadku Skarżącej nie ma miejsca. Strona prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług pielęgniarskich. Działalność nastawiona jest na przynoszenie zysków. Ponadto zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę

z wynagrodzeniem ok. [...] zł miesięcznie. Na utrzymaniu Strona ma jedno dziecko, na drugie opłaca [...] zł alimentów. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą [...] zł miesięcznie, koszty leczenia [...] zł rocznie, pozostałe wydatki [...] zł. Organ zaznaczył, że dochody Skarżącej znacznie przewyższają kwotę minimum socjalnego, określonego dla 2-osobowego gospodarstwa domowego. W oparciu o powyższe organ stwierdził,

że Zobowiązana nie udokumentowała i nie udowodniła powyższych przesłanek.

Odnosząc się do problemów zdrowotnych Skarżącej organ stwierdził, że pozostają one bez wpływu na możliwości zarobkowania - Strona jest czynna zawodowo. Ponadto zaległości nie powstały na skutek nadzwyczajnego, niezależnego od Skarżącej zdarzenia losowego.

Końcowo organ wskazał, że istnieje możliwość udzielenia ulgi w spłacie należności

w postaci rozłożenia zadłużenia na raty. Zaznaczył, że przy rozpatrywaniu powyższej sprawy uwzględnił przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu

w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2016r. poz. 1808 ze zm.).

W skardze Strona zarzuciła, że ZUS wadliwie ocenił jej sytuację finansowo-materialną. Skarżąca podała, że jest matką samotnie wychowującą dwoje dzieci.

Jej dochód z umowy o pracę wynosi [...] zł. Strona ma zasądzone alimenty na starszą córkę w wysokości [...] zł. Po ściągnięciu przez komornika zadłużenia, Zobowiązanej

z pensji pozostaje [...] zł, z czego opłaca zasądzone alimenty oraz mieszkanie.

Na utrzymanie pozostaje ok. [...] zł. Skarżąca podała, że otworzyła działalność gospodarczą, jednak aby zarobić dodatkowe pieniądze musi dojechać do pracy, na co w tej sytuacji jej nie stać. Wskazała, że żyje z córką bardzo skromnie. Zaznaczyła, że jej były mąż zadłużył wspólne mieszkanie, a Strona jako współwłaściciel musi uregulować te należności, mimo że tam nie mieszkała. Podała, że od 2010r. były mąż ma zasądzone alimenty, których nigdy nie zapłacił. Jego zadłużenie wobec Strony wynosi ok. [...] zł. Skarżąca ma do spłacenia kredyt, który wzięła razem z byłym mężem

w wysokości [...] zł. Końcowo Skarżąca podkreśliła, że opłacanie zaległych składek pozbawi jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017r. poz. 2188) sąd administracyjny przeprowadza kontrolę aktów wydawanych przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, a zatem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej. Należy to bowiem do wyłącznej kompetencji organu administracji.

Rozpoznawana przez Sąd w niniejszym postępowaniu sprawa dotyczy oceny zgodności z prawem decyzji odmawiającej umorzenia na wniosek strony, należności

z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę i kosztów upomnienia. Organ podnosi, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia zaległych składek wraz z pochodnymi należnościami. Przeciwnego zdania jest Skarżąca.

II. Podać należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia zaległych składek ma charakter uznaniowy. Taka forma działania organów administracji publicznej sprowadza się zaś do możliwości wyboru konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Przyjęcie pewnego rodzaju elastyczności w stosowaniu prawa wynika głównie z konieczności ustalenia relacji między wartościami respektowanymi przez społeczeństwo indywidualnie na potrzeby konkretnej sytuacji. Bogate w tym zakresie orzecznictwo sądowe kształtuje trwałą i jednolitą linię, zgodnie z którą kontrola sądowa decyzji o charakterze uznaniowym polega na zbadaniu, czy organ administracji publicznej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wszechstronnego i wnikliwego jego rozważenia. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, czy słuszności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001r., sygn. akt I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z dnia 13 października 2000r., sygn. akt III SA 3416/99; wyrok NSA z dnia 14 maja 1997r., sygn. akt I SA/Łd 344/96; wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1998r., sygn. akt I SA/Łd 272/97).

III. W tym miejscu konieczne jest przywołanie treści regulacji stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji, tj. art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Art. 28 ust. 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko

w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. doprecyzowuje w tym względzie ust. 2 tego artykułu, zawiera bowiem zamknięty katalog sytuacji, w których zachodzi całkowita nieściągalność, tj.: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe

z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Podejmując decyzję

w zakresie umorzenia należności, organ w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie ma obowiązku umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim przypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności

z tytułu składek.

IV. W związku z analizą akt niniejszej sprawy, Sąd podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji braku prawnej możliwości umorzenia należności

w oparciu o to kryterium. Niewątpliwie w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. Podnieść należy, że w sprawie nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego, nie został oddalony wniosek o ogłoszenie upadłości. Przesłanka art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie ma zastosowania, gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co nie ma miejsca w sprawie. Nie można też ustalić istnienia okoliczności z art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., ponieważ naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Co więcej organ podał, że "należności zostały objęte skutecznym postępowaniem egzekucyjnym."

Powyższe powoduje, że w okolicznościach niniejszej sprawy, organ miał podstawy do uznania, iż stan całkowitej nieściągalności zobowiązania z majątku Strony nie zaistniał, a tym samym przesłanka umorzenia należności z tytułu składek, o której mowa

w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., nie wystąpiła.

V. W przedmiotowej sprawie również prawidłowo organ stwierdził, że nie zaistniały przesłanki umorzenia, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia

z dnia 31 lipca 2003r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią w § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny,

w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie Sądu w sprawie nie wystąpiła przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżąca pracuje i nadal wykazuje prowadzenie działalności gospodarczej, której nie zlikwidowała ani nie zawiesiła. W sprawie nie wykazano też, aby Skarżąca poniosła straty materialne w wyniku klęsk żywiołowych

i innych podobnych zdarzeń.

VI. Zdaniem tut. Sądu, organ nieprawidłowo jednak ustalił okoliczności dotyczące przesłanki umorzenia należności wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia,

tj. zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest

w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Mając na uwadze powyższą przesłankę należy podać, że organ argumentuje,

iż Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług pielęgniarskich, która nastawiona jest na zysk. Ze znajdującego się w nadesłanych dokumentach -oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości wynika jednak, że w latach 2015-2017 przychód wyniósł [...] zł (k. 10 w pliku dokumentów). W skardze Strona podniosła,

że "otworzyła" działalność gospodarczą, ale żeby zarobić dodatkowe pieniądze musi dojechać do pracy, na co jej w tej sytuacji nie stać. Nie może złożyć ofert konkursowych, ponieważ wymagane jest ukończenie kursów, na które jej nie stać.

Z powyższego nie wynika, aby działalność gospodarcza - wprawdzie zarejestrowana -była faktycznie prowadzona, a tym bardziej przynosiła przychód i jakikolwiek dochód.

Z akt administracyjnych wynika, że Skarżąca jest zatrudniona w Szpitalu

w I. na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem netto ok. [...] zł miesięcznie. Na utrzymaniu Skarżącej jest dziecko w wieku 13 lat, natomiast na drugie (19 lat) opłaca alimenty w wysokości [...] zł. Koszty utrzymania mieszkania (w tym opłaty eksploatacyjne, energia elektryczna, woda, węgiel) wynoszą [...] zł miesięcznie, koszty leczenia [...] zł rocznie, pozostałe wydatki [...] zł. Po potrąceniach przez komornika pozostaje jej kwota [...]zł, z której dokonuje opłat i się utrzymuje z córką. Nie korzysta z innej pomocy. Posiada mieszkanie o pow. [...] m2.

W tym kontekście organ podnosi, że osiągane dochody "znacznie" przewyższają kwotę minimum socjalnego, określonego dla 2-osobowego gospodarstwa domowego. Stąd powstaje pytanie, jakie kwoty organ przyjął stwierdzając "znaczne" przekroczenie kwoty minimum socjalnego i z jaką kwotą ją porównał mając na uwadze płacenie przez Skarżącą także alimentów na drugie dziecko.

Sąd zauważa, że kwota należności, o umorzenie których wniosła Skarżąca, kształtuje się powyżej [...] zł. Zestawienie zatem osiąganych dochodów z tytułu zatrudnienia w Szpitalu w kwocie [...]zł (po potrąceniu z tej kwoty [...]zł alimentów na starsze dziecko, ponoszeniu kosztów utrzymania drugiego dziecka, pokrywania wydatków na utrzymanie mieszkania - [...] zł, wyżywienia i ubrania, leczenia)

z zadłużeniem wobec ZUS w granicach [...] zł powoduje, że nie można podzielić stanowiska organu, iż nie występuje przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ przyjmuje, że opłacenie należności z tytułu składek w wysokości [...] zł przy wynagrodzeniu miesięcznym [...] zł i wskazanych koniecznych wydatkach, nie pozbawiłoby Zobowiązanej i jej 13-letniej córki możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sąd tego stanowiska nie podziela. Zauważyć należy, że po zapłaceniu [...] zł alimentów na jedno dziecko, potrąceniach komorniczych i utrzymania mieszkania w kwocie [...]zł, na Skarżącą i jej drugie dziecko pozostaje kwota [...]zł (jak wskazano w skardze, a organ tego skutecznie nie podważa), czyli w przeliczeniu na jednego członka rodziny [...] zł miesięcznie, przeznaczonych na wyżywienie, ubranie, wydatki szkolne itd. (dziennie ok. [...] zł). Twierdzenie zatem o istnieniu realnych możliwości spłaty tak wysokich zaległości bez uszczerbku dla tej rodziny jest sprzeczne z faktami, a wręcz arbitralne.

Brak wykazania przez organ możliwości poczynienia przez Skarżącą realnych oszczędności, czyni jednocześnie pozbawionych podstaw rozważania dotyczące możliwości spłaty zadłużenia w dłuższym okresie. Zauważyć należy, że Skarżąca poza mieszkaniem, nie dysponuje żadnym majątkiem nieruchomym, czy np. pojazdem.

VII. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że podniesione przez organ okoliczności uzasadniające jego zdaniem odmowę umorzenia należności z tej przyczyny, że nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia nie znajdują potwierdzenia w dokonanych w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy ustaleniach, a przynajmniej organ tego nie wykazał. W niniejszej sprawie,

w uzasadnieniu swej decyzji ZUS nie sformułował dostatecznie wnikliwej analizy sytuacji ekonomicznej Skarżącej. Sąd zauważa, że sam fakt zarejestrowania działalności gospodarczej, gdy jednocześnie nie jest uzyskiwany żaden przychód, powoduje, iż nie jest to okoliczność sama w sobie przemawiająca za nieistnieniem przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Tym samym ocena dotycząca sytuacji majątkowej i osobistej Skarżącej nie była pełna i naruszała art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Na podstawie tych przepisów, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; organ administracji publicznej jest obowiązany

w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Odmowa umorzenia należności z tytułu składek z tej przyczyny, że nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia była w tej sytuacji przedwczesna i naruszała także ten przepis prawa. Organ zatem przyjmie, że wystąpiła ww. przesłanka, tj. opłacenie należności z tytułu składek (wraz z odsetkami i kosztami upomnienia) w granicach [...] zł pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Po przyjęciu tego ustalenia organ ponownie rozważy, czy wniosek Skarżącej

o umorzenie należności zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie to jednak organ obowiązany jest wydać już w ramach uznania administracyjnego, mając na uwadze,

że występuje przesłanka § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Końcowo Sąd podkreśla, że przy ocenie wniosku o umorzenie należności,

w szczególności istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa

w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wykładając § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, czyli przepisów stosowanych przez organ w niniejszej sprawie, należy mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2015r., sygn. akt. II GSK 1807/14). W orzecznictwie sądów podkreśla się również, że pozbawione racjonalności byłoby takie działanie organów państwa, które egzekwując powstałe zadłużenie z tytułu ubezpieczeń społecznych doprowadzi do konieczności korzystania

z pomocy społecznej przez dłużnika czy też zmusi do korzystania z tej pomocy

w szerszym zakresie (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 27 lutego 2013r., sygn. akt

III SA/Po 1128/12; z dnia 27 maja 2014r., sygn. akt III SA/Po 1766/13).

Rozpatrując ponownie sprawę ZUS obowiązany jest dokonać wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącej z uwzględnieniem uwag poczynionych przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu i przesądzeniu, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wystąpiła. Powinien również swoje ponowne rozstrzygnięcie przekonująco i jasno uzasadnić, by móc stwierdzić, że ustalił i ocenił stan faktyczny

w stopniu wystarczającym do orzeczenia w ramach uznania administracyjnego oraz

w stopniu pozwalającym na stwierdzenie, iż jego uznanie było swobodne nie zaś dowolne.

VIII. Jednocześnie Sąd zauważa, że nawet wystąpienie przesłanek ustawowych lub z ww. rozporządzenia nie oznacza, że po stronie organu istnieje obowiązek umorzenia zaległości z tytułu składek. Sąd natomiast nie ma kompetencji do umorzenia zaległości z tytułu składek, jak również nie może nakazać organowi ich umorzenie. Kontrola Sądu zaskarżonej decyzji ogranicza się wyłącznie do jej oceny pod względem zgodności z prawem.

IX. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a.

E. Kruppik – Świetlicka H. Adamczewska – Wasilewicz T. Liwacz