Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 758/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 46
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska (spr.) Sędzia NSA Janina Kosowska Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II SAB/Kr 79/08 w sprawie ze skargi A. N. na bezczynność Wojewody Małopolskiego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. N. na rzecz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II SAB/Kr 79/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. N. na bezczynność Wojewody Małopolskiego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym.

Pismem 30 kwietnia 2008 r. A. N. wezwał Wojewodę Małopolskiego do wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, o której mowa w art. 46 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, dla inwestycji lokalizującej linię kolejową nr 118 Kraków Mydlniki – Kraków Balice na dotychczasowym torze bocznicowym.

Motywując swoje wystąpienie A. N. wskazał, iż jest właścicielem nieruchomości o nr działki 103 obr. 48 Krowodrza położonej przy ul. [...]. Działka ta znajduje się na terenie zabudowy mieszkaniowej i graniczy bezpośrednio z torem bocznicowym nr 118 oraz ulicą Balicką. W wyniku powstałej inwestycji – Autobus Szynowy Kraków – Balice pogorszyły się warunki życia wnioskodawcy i jego rodziny ze względu na nieustanne naruszanie norm dopuszczalnego poziomu hałasu, co zostało stwierdzone badaniami Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w 2006 i 2007 roku.

Wnioskodawca argumentował, że tory kolejowe pomiędzy Krakowem a Balicami wraz z istniejącą infrastrukturą w przeszłości nie stanowiły linii kolejowej w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 20003 r. o transporcie kolejowym, były jedynie torem bocznicowym. Od dnia 25 maja 2006 r. uruchomiony został na tym torze ruch pasażerski. Ponadto na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (Dz. U. Nr 61, poz. 412) połączenie kolejowe nr 118 Kraków Mydlniki – Kraków Balice zostało uwzględnione w ramach wykazu tychże linii, co świadczy o tym, że doszło do formalnego przekształcenia bocznicy kolejowej w linię kolejową. Jak podniósł wnioskodawca, przedsięwzięcie to kwalifikuje się do kategorii przewidzianej w §3 ust. 1 pkt 54 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określania rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko – Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm. (dalej: rozporządzenie z dnia 9 listopada 2004 r.), tymczasem zrealizowano je pomimo, że nie została wydana decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych, co stanowi o naruszeniu art. 46 ustawy - Prawo ochrony środowiska.

Pismem z dnia 9 lipca 2008 r. A. N., ponowił wezwanie.

W dniu [...] sierpnia 2008 r. Wojewoda Małopolski wydał postanowienie nr [...] o przekazaniu według właściwości Prezydentowi Miasta Krakowa wezwania A. N. z dnia 9 lipca 2008 r. do usunięcia naruszenia prawa w zakresie przekraczania dopuszczalnych poziomów hałasu na jego działce nr 103 obr. 48 Kraków – Krowodrza w wyniku eksploatacji linii kolejowej nr 118 Kraków Mydlniki – Kraków Balice.

Uzasadniając wydane postanowienie organ podał, iż sprawa będąca przedmiotem przekazania dotyczy zgłoszenia negatywnego oddziaływania na środowisko podmiotu korzystającego ze środowiska w zakresie emisji hałasu do środowiska przekraczającej dopuszczalne poziomy hałasu na terenie posesji przy ul. [...] w Krakowie. Zgłoszenie odnosi się do zagadnień, o których mowa w art. 362 Prawa ochrony środowiska. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację zamierzenia inwestycyjnego kwalifikowanego jako przedsięwzięcie zgodnie z definicją zawartą w art. 46 ust.1 i 2 Prawa ochrony środowiska, następuje - stosownie do art. 46 a ust.1 powołanej ustawy - jedynie na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia.

Powołując się na ustalenia podjęte w ramach postępowania wyjaśniającego Wojewoda stwierdził, iż linia kolejowa nr 118 na wysokości posesji przy ul. [...] w Krakowie usytuowana jest na działce nr 331 Obręb nr 480Kraków – Krowodrza nieposiadającej statusu terenu zamkniętego. Ponadto organ zaznaczył, iż linia ta nie zalicza się do I grupy przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określania rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.

W tych okolicznościach organ uznał się za niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku i sprawę przekazał Prezydentowi Miasta Krakowa.

W dniu 28 sierpnia 2008 r. A. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wojewody Małopolskiego polegającą na niewydaniu decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, o której mowa w art. 46 ustawy - Prawo ochrony środowiska, dla inwestycji lokalizującej linię kolejową nr 118 Kraków Mydlniki - Kraków Balice na dotychczasowym torze bocznicowym, żądając zobowiązania Wojewody Małopolskiego do wydania takiej decyzji w terminie jednego miesiąca.

Skarżący powołał się na fakt, iż pismem z dnia 9 lipca 2008 r., stosownie do art. 52 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, wezwał Wojewodę Małopolskiego do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niewydaniu decyzji, o wydanie której zwrócił się do tego organu pismem z 30 kwietnia 2008 r., jednak do dnia złożenia skargi organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie.

Przedstawiając stan sprawy skarżący wyjaśnił, że jest właścicielem działki o nr 103 obrębu 48 Krowodrza położonej przy ul. [...]. Działka ta graniczy z torem bocznicowym Kraków – Balice nr 118. W wyniku inwestycji Autobus Szynowy Kraków Mydlniki – Kraków Balice pogorszyły się w stopniu znaczącym warunki życia jego rodziny, gdyż permanentnie naruszane są normy dopuszczalnego poziomu hałasu, co zostało dwukrotnie stwierdzone badaniami Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Podniósł ponadto, że tor bocznicowy Kraków Mydlniki - Kraków Balice MPL na linii nr 118 przed uruchomieniem połączenia pasażerskiego był w zarządzaniu Agencji Mienia Wojskowego w Krakowie. Tory kolejowe pomiędzy Krakowem i Balicami wraz z istniejącą infrastrukturą do 20 marca 2007 r. nie stanowiły linii kolejowej w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z 28 marca 2003 r. ustawy o transporcie kolejowym. Na mocy porozumienia z dnia 11 kwietnia 2006 r. zawartego między Gminą Miejską Kraków oraz Skarbem Państwa i PKP PLK S.A., nieruchomości, na których zlokalizowany jest przedmiotowy tor zostały użyczone celem dokonania przebudowy bocznicy na linię kolejową przystosowaną do przewozu osób i towarów. Według informacji posiadanych przez wnioskodawcę przewóz pasażerski uruchomiony został od 25 maja 2006 r. Ponadto, na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (Dz. U. Nr 61, poz. 412) połączenie kolejowe nr 118 Kraków Mydlniki – Kraków Balice zostało dołączone do wykazu tychże linii, co świadczy o tym, że doszło do formalnego przekształcenia bocznicy kolejowej w linię kolejową. Fakt, iż nie została wydana dla powyższej inwestycji decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych, wymagana na mocy przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska, w ocenie skarżącego, w sposób bezpośredni narusza jego interesy jako właściciela nieruchomości sąsiedniej. Wskazano przy tym, iż realizacja linii kolejowej jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określania rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Tymczasem przepisy tego rozporządzenia pozostają niezauważone przez wojewodę, który wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 376 pkt 3 Prawa ochrony środowiska pozostaje bierny wobec zaistniałych naruszeń.

Wojewoda Małopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie. Organ wskazał, iż po dokonaniu niezbędnych w tym zakresie ustaleń, a to po udostępnieniu przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie wyników pomiaru hałasu (20 czerwca 2008 r.) oraz po uzyskaniu od PKP informacji na temat usytuowania toru kolejowego (1 sierpnia 2008 r.) postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r. przekazał wezwanie A. N. z dnia 9 lipca 2008 r. Prezydentowi Miasta Krakowa. Wobec tego - zdaniem Wojewody - skargę na bezczynność należało uznać za skierowaną do niewłaściwego podmiotu, a ponadto przedwczesną z uwagi na fakt, iż jej wniesienie nastąpiło przed upływem terminu 60 dni od dnia wezwania tj. 9 lipca 2008 r.

Przy piśmie procesowym z dnia 16 grudnia 2008 r. nadesłany został przez skarżącego tekst porozumienia zawartego 11 kwietnia 2006 r. pomiędzy Gminą Miejską Kraków, Skarbem Państwa oraz PKP Polskie Linie Kolejowe S. A. w Warszawie dotyczącego przedmiotowej linii celem dołączenia do akt sprawy. W porozumieniu tym zawarte zostało zobowiązanie PKP PLK S.A. do zwrócenia się do ministra właściwego do spraw transportu z prośbą o wystąpienie z wnioskiem do Wojewody Małopolskiego o wydanie - w trybie przepisów ustawy o transporcie kolejowym - decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Zdaniem skarżącego, jednoznacznie wskazuje to, że status "toru bocznicowego" Kraków Mydlniki - Kraków Balice powinien ulec zmianie na "linię kolejową" przed rozpoczęciem świadczenia przez PKP PLK S.A. przewozów pasażerskich. Fakt, iż zmiana taka nie miała miejsca, a jednak od 25 maja 2006 r. prowadzony jest na linii nr 118 przewóz pasażerski, świadczy w odbiorze skarżącego o tym, że Wojewoda Małopolski pozostaje bierny wobec wykonywanej działalności i nieustannego naruszania przepisów ochrony środowiska, m.in. art. 46 ustawy - Prawo ochrony środowiska.

Z uwagi na wejście w życie ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), skarżący wniósł o wezwanie do udziału w sprawie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie, który przejął dotychczasowe kompetencje Wojewody. Wskazany organ został dopuszczony do udziału w sprawie.

Sąd pierwszej instancji uznał, iż w rozpatrywanej sprawie spełniona została przesłanka dopuszczalności skargi wynikająca z art. 52 §1 i 3 p.p.s.a. i przystąpił do rozpatrzenia sprawy.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarga okazała się nieuzasadniona. Motywując swoje stanowisko Sąd podał, iż skarga dotyczy bezczynności Wojewody Małopolskiego w zakresie wniosku skarżącego o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, o której mowa w art. 46 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska dla inwestycji lokalizującej linię kolejową nr 118 Kraków - Balice na dotychczasowym torze bocznicowym, w wyniku czego, przekraczane są dopuszczalne normy hałasu na działce nr 103 obr. 48 Krowodrza w Krakowie, stanowiącej własność A. N.. W sprawie tej, zainicjowanej przez A. N. pismem z 30 kwietnia 2008 r. skierowanym do Wojewody Małopolskiego, zatytułowanym "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", w którym wskazano na przekraczanie dopuszczalnych norm poziomu hałasu spowodowane inwestycją lokalizującą linię kolejową nr 118, Wojewoda Małopolski wydał postanowienie z [...] sierpnia 2008 r. przekazujące wezwanie według właściwości Prezydentowi Miasta Krakowa.

Powołując się na dyspozycję art. 149 p.p.s.a. WSA wskazał, iż wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Podkreślono jednocześnie, że Sąd rozpoznając sprawę na bezczynność organu nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności wydanej decyzji lub innego aktu prawnego, a jedynie do ustalenia, czy decyzja lub inny akt prawny został wydany. Nie może również nakazać organowi wydania decyzji lub postanowienia o określonej treści.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik A. N. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to:

- art. 3 §1 p.p.s.a. przez jego nie zastosowanie,

- art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przez błędną jego wykładnię,

- art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 3 §2 pkt 1 p.p.s.a. przez błędną wykładnię,

- art. 149 p.p.s.a. przez błędną jego wykładnię.

Uzasadniając podniesione zarzuty kasator argumentował, iż dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 3 §2 pkt 8 p.p.s.a. oraz art. 3 §2 pkt 8 w zw. z pkt 1 p.p.s.a., a konkretnie pojęcia "bezczynności", jest błędna. Wskazał, że wezwanie z dnia 9 lipca 2008 r. skierowane do Wojewody w oparciu o art. 3 §2 pkt 8 p.p.s.a. sformułowane zostało w sposób precyzyjny i zawierało żądanie usunięcia naruszenia prawa polegającego na niewydaniu decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, o której mowa w art. 46 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, dla inwestycji lokalizującej linię kolejową nr 118 na dotychczasowym torze bocznicowym.

Kwestia przekroczenia poziomu hałasu - jak podnosił wnoszący skargę kasacyjną - opisana została w uzasadnieniu wezwania i stanowiła temat związany, poboczny, a nie istotę wezwania. Uzasadnione - zdaniem kasatora - jest zatem twierdzenie, iż A. N. nie otrzymał żadnej merytorycznej odpowiedzi na wezwanie. Odpowiedzi takiej nie stanowiło w szczególności postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r. Brak było zatem podstaw do przyjęcia, że wydając je Wojewoda przestał być bezczynny. Taka wykładnia przepisów - jak argumentowano w skardze kasacyjnej - sprzeczna jest z intencją ustawodawcy, który przyznał obywatelom prawo do skargi na bezczynność jako narzędzie do ochrony ich praw. Według kasatora wykładnia dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skutkuje tym, że instytucja skargi na bezczynność staje się fikcją prawną, gdyż w każdej niewygodnej dla organu administracyjnego sytuacji może on podjąć działania poboczne, pozorne, w celu uniknięcia zarzutu bezczynności.

Jako błędne wskazał również kasator zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji art. 149 p.p.s.a., gdyż w rozpatrywanej sprawie decyzja, do której wydania Wojewoda został wezwany, nie została wydana. Według przedstawionego wywodu, gdyby Wojewoda wydał np. decyzję, że decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych nie jest wymagana dla przedmiotowej inwestycji, bądź właściwym do jej wydania jest inny organ, Sąd Administracyjny nie mógłby badać merytorycznej zasadności takowej decyzji w niniejszym postępowaniu. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie merytoryczna decyzja, prawidłowa bądź błędna, nie została w ogóle wydana. Powstałe w ten sposób zaniechanie podlegało kontroli sądowej. Zdaniem kasatora Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroli tej w istocie nie dokonał naruszając w ten sposób przepis art. 3 §1 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Według tego organu Wojewoda nie był właściwym do wydania decyzji zgodnie z wnioskiem, słusznie zatem załatwiono sprawę postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. przez przekazanie według właściwości. Z podanych względów organ pozytywnie ocenił stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego brak jest możliwości zastosowania art. 149 p.p.s.a. w przedmiotowej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art.183 §1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności postępowania, których w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Powyższa zasada oznacza związanie Sądu m.in. podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Zatem to podstawy skargi kasacyjnej decydują o tym, w jakim zakresie będzie podlegał kontroli wyrok Sądu pierwszej instancji.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 3 §1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądom administracyjnym powierzona została kontrola działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na indywidualne akty administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1- p.p.s.a.), jak i bezczynność organów w tym zakresie (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Skarga na bezczynność przysługuje tylko w sprawach, w których wydawane są decyzje i postanowienia oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jak słusznie przyjmuje się w doktrynie, bezczynność organu administracji zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (zob.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2005, str. 86).

Rolą sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na bezczynność organu administracji jest przede wszystkim ustalenie trzech kwestii. Po pierwsze zbadać powinien czy sprawa, w której została wniesiona skarga była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Jeżeli tak, to musi dalej stwierdzić czy przed wniesieniem skargi został wyczerpany administracyjny tryb przeciwdziałania bezczynności organu w postaci zażalenia z art. 37 § 1 k.p.a., względnie wezwania do usunięcia naruszenia prawa z art. 52 § 3 p.p.s.a. Następnie, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny, musi ustalić czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia względnie aktu lub czynności wskazanego w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż skarga dotyczy sfery działania organu administracji objętej sądową kontrolą, a skarżący poprzedził ją wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, spełniając tym samym wymaganie o którym mowa w art. 52 §3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zbadał również sprawę pod kątem zaistnienia przesłanek bezczynności organu.

W tym zakresie Sąd rozpatrujący skargę słusznie zauważył, iż we wniosku z dnia 30 kwietnia 2008 r. treścią żądania objęto wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych na podstawie art. 46 Prawa ochrony środowiska.

Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska – Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm. (powoływana dalej jako: P.o.ś.) uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, powinno poprzedzać realizację planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, a zatem takiego, które wymaga sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z mocy prawa (pkt 1), ewentualnie takiego, dla którego obowiązek ustalony jest w drodze postanowienia (zob.: art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 powołanej ustawy). Na mocy art. 46a ust. 1 P.o.ś., postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych poza przedsięwzięciami, dla których wymagana jest decyzja o zatwierdzeniu projektu scalania lub wymiany gruntów, podlegało wszczęciu na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia.

Rodzaje przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko wymagających sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz rodzaje przedsięwzięć, dla których obowiązek sporządzenia raportu może być wymagany określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określania rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). Na mocy §3 ust. 1 pkt 54 tego rozporządzenia linie kolejowe, zakwalifikowane zostały do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, które nie muszą, ale mogą wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Wyłącznie linie kolejowe wchodzące w skład transeuropejskiego systemu kolei dużych prędkości lub w skład transeuropejskiego systemu kolei konwencjonalnej określonych na mocy §2 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia zaliczone zostały do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, co do których istnieje obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.

Dalej, analizując regulację ustawową zauważyć należy, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, zgodnie z powołanym przez wnioskodawcę art. 46 Prawa ochrony środowiska mogła być wydana wyłącznie na etapie poprzedzającym realizację inwestycji. Rozwiązanie takie – wprowadzone na mocy art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustawa (Dz. U. Nr 113, poz. 954) doprowadzić miało do uporządkowania postępowania administracyjnego w sprawie realizacji niektórych przedsięwzięć przez wyłączenie ocen oddziaływania na środowisko do odrębnego postępowania, przeprowadzonego tylko raz, w ramach postępowania o uwarunkowaniach środowiskowych, nie zaś jak to miało miejsce wcześniej, na każdym etapie procesu inwestycyjnego (zob.: Krzysztof Gruszecki, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Lex 2007 s.151 ).

Stan prawny obowiązujący w dniu złożenia wniosku uległ zmianie. Przepis art. 46 Prawa ochrony środowiska został uchylony na mocy art. 144 pkt 9 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) z dniem 15 listopada 2008 r. Wprowadzona w omawianym zakresie nowa regulacja przewiduje osobne procedury dla:

- strategicznej oceny oddziaływania na środowisko (Dział IV),

- oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz na obszar Natura 2000 (Dział V),

- postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko (Dział VI).

Z oddziaływaniem o charakterze transgranicznym w sposób oczywisty nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Nie znajdują tu również zastosowania przepisy Działu IV dotyczące strategicznej oceny oddziaływania na środowisko i odnoszące się do projektów koncepcji, polityk, strategii i planów określonych w art. 46 powołanej ustawy.

Jeśli chodzi o ocenę oddziaływania na środowisko konkretnego przedsięwzięcia - z sytuacja taką spotykamy się na gruncie rozpatrywanej sprawy - nastąpić może ona w ramach decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach , o której mowa w art. 71 i nast. wspomnianej ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Wydanie takiej decyzji, stosownie do obecnie obowiązującej regulacji ustawowej, podobnie, jak to miało miejsce w poprzednim porządku prawnym, następuje przed uzyskaniem decyzji np. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej (zob.: art. 72 ust. 1 pkt 11). Ponadto, również nowa regulacja - w art. 73 ust. 1 przewiduje, iż postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Wyjątek od tej zasady przewidziany w ust. 2 powołanego przepisu dotyczący przedsięwzięć, dla których wymagana jest decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi.

Z odniesienia opisanego stanu prawnego do okoliczności rozpatrywanej sprawy wynika, iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia w ramach procedury wnioskowej z uwagi na fakt, iż sporne wezwanie dotyczyło już zrealizowanej inwestycji i wniesione zostało przez podmiot niebędący legitymowanym do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

W przypadku toru kolejowego linii 118 Kraków Mydlniki – Kraków Balice kwalifikowanego jako inwestycja należąca do grupy przedsięwzięć, co do których uzyskanie decyzji nie jest obligatoryjne i niebędącego przedsięwzięciem o którym mowa w art. 46 a ust. 2 P.o.ś. i obecnie obowiązującym art. 73 ust. 2 o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, brak było również podstaw do wszczęcia przez organ postępowania z urzędu.

Słusznie zatem ocenił Sąd pierwszej instancji, iż nie nastąpiła tu bezczynność, zwłaszcza, że organ dokonał analizy treści pisma i ze względu na zawarte w nim zarzuty dotyczące poziomu hałasu - potraktował pismo jako zgłoszenie dotyczące przekraczania dopuszczalnych norm w tym właśnie zakresie, w konsekwencji przekazując pismo według właściwości w formie postanowienia. Wbrew zatem twierdzeniom kasatora, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 149 p.p.s.a. będącego podstawą do zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, w razie uwzględnienia skargi na bezczynność.

Dodatkowego podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż - jak wspomniano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpatrujący skargę na bezczynność Wojewody Małopolskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku A. N., podobnie jak Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący skargę kasacyjną od wyroku Sadu pierwszej instancji, nie są uprawnione do zbadania i odniesienia się pod względem merytorycznym do wydanego przez Wojewodę Małopolskiego postanowienia o przekazaniu pisma według właściwości. Na postanowienie to przysługiwało zażalenie. Wyłącznie w następstwie zastosowania tego środka można było poddać kwestię zasadności przekazania weryfikacji w ramach administracyjnego toku instancji, a w dalszej kolejności również kontroli sądowej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uznał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia bezczynności Wojewody Małopolskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku A. N..

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 210 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c, pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).