Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2661/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie: NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję z dnia [...]r.; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 /dziesięć/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87, poz. 395 z późn. zm./ po rozpatrzeniu wniosku J. A., odmówiono przyznania uprawnienia do wymienionego świadczenia.

W motywach uzasadnienia stwierdzono, że strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w przepisach przywołanej wyżej ustawy. W przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 4 ust. 1 i art. 2 wyżej cytowanej ustawy z dnia 31.05.1996r., które kolejno stanowią: "Uprawnienie do świadczenia jest przyznawane /.../ na podstawie wniosku zainteresowanej osoby /.../ i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji".

"Represją w rozumieniu ustawy jest:

1) osadzenie w obozach pracy przymusowej /.../

2) deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej /.../".

Zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdza jedynie fakt pobytu strony we wnioskowanym miejscu i czasie, nie potwierdzając wykonywania pracy przymusowej. Strona nie przedstawiła zatem wymaganych dokumentów potwierdzających represje. Należy także wykluczyć, ze względu na wiek strony, wywiezienie w charakterze robotnika przymusowego. W nawiązaniu do cytowanych wcześniej artykułów ustawy tylko taki charakter represji daje podstawę do przyznania uprawnienia do świadczenia. W związku z powyższym należało orzec jak na wstępie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. A. uznał powyższą decyzję za krzywdzącą. Stwierdził, że we wniosku jaki złożył opisał dokładnie, że przebywał w Obozie Stutthof, podobóz Seerapen w okolicach K. Podniósł, że w uzasadnieniu decyzji Urząd stwierdza fakt pobytu we wnioskowanym miejscu i czasie, nie potwierdzając wykonywania pracy przymusowej. Ustawa z dnia 31 maja 1996r. stwierdza, że nie przewiduje się przyznania świadczenia dzieciom deportowanym do pracy przymusowej, jeżeli same nie były zatrudnione bądź nie przebywały w tym czasie w obozie pracy. Z dokumentów przedstawionych wynika jednoznacznie, że przebywał z rodzicami w obozie pracy Stuttof /Seerapen/. Oczywiste jest, że w tym czasie kiedy rodzice zostali wywiezieni miał [...] lata nie mógł pracować.

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 pkt 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...]r. W motywach podano, że Urząd zwrócił się do J. A. o nadesłanie dokumentów potwierdzających doznanie deklarowanych represji przez niego w omawianym okresie czasu. Strona, w zakreślonym terminie, a nawet 2 miesiące po terminie, nie uzupełniła wskazanego materiału dowodowego, a dowody będące w sprawie są niewystarczające do przyznania świadczenia pieniężnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a także przepisów prawa materialnego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

W wyrokach z dnia 13 stycznia 2000 r., III RN 112/99, (OSNAPUS 2000 nr 20, poz. 736) oraz z dnia 6 kwietnia 2000 r. III RN 143/99 ( notka OSNAPUS 2001 nr 1, poz. 1 "Wokanda" 2000, nr 9, s. 31/ Sąd Najwyższy wypowiedział się wprost, że ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym określa warunki przyznawania świadczenia pieniężnego dla dwóch kategorii osób, a mianowicie dla osób "deportowanych do pracy przymusowej" oraz dla osób "osadzonych w obozach pracy" przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Potwierdza to również treść art. 2 tej ustawy, wedle którego represją w rozumieniu ustawy jest zarówno "osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych" (art. 2 pkt. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym), jak i "deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r." (art. 2 pkt. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym). Oznacza to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów powyższej ustawy powinna wykazać, że spełnia tak określone przesłanki prawne, uzasadniające zaliczenie jej do jednej z dwóch wymienionych w art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym kategorii osób represjonowanych, nie jest natomiast obowiązana wykazywać, czy w czasie pobytu w tego typu obozie faktycznie wykonywała pracę przymusową. Wykonywanie pracy uzyskuje znaczenie prawne dopiero na tle art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, w którym określony został sposób obliczania wysokości należnego świadczenia pieniężnego i jest mowa o tym, że świadczenie takie przysługuje "za każdy pełny miesiąc trwania pracy".

W rozpoznawanej sprawie organ w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]r. wprost przyznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdza fakt pobytu skarżącego we wnioskowanym miejscu i czasie, jednakże nie przedstawiono wymaganych dokumentów potwierdzających represje. Należy także wykluczyć, ze względu na wiek strony, wywiezienie w charakterze robotnika przymusowego.

W świetle treści przytoczonych orzeczeń Sądu Najwyższego, stanowisko organu jest nie do utrzymania. Skoro nie jest przezeń kwestionowany fakt, że skarżący w czasie wojny przebywał w obozie pracy przymusowej, to ustalenie takie oznacza, że w świetle przepisów ustawy o świadczeniu pieniężnym, powinien on zostać zaliczony do kręgu osób represjonowanych w rozumieniu jej art. 2 pkt 1, którym z tego tytułu przysługuje świadczenie pieniężne obliczone w myśl zasad określonych w art. 3 ustawy. Zatem rozstrzygnięcie organu pozostaje w sprzeczności z dokonanymi w sprawie ustaleniami.

Organ odwoławczy utrzymując opisaną decyzję w mocy, utrzymał także jej rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie. Oznacza to, że skoro w decyzji "odwoławczej" organ ponownie rozpoznając sprawę nie usunął naruszeń przepisów prawa, które nastąpiło przy rozpatrzeniu sprawy przez organ w decyzji z dnia [...]r. to decyzja wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy jest również decyzją wadliwą.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 powołanych wyżej Przepisów wprowadzających.

Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji /art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, gdyż decyzja odmowna zasadniczo nie nadaje się do wykonania.