Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 658/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 7 listopada 2002 r. usunięto z drogi pojazd marki [...] nr rej. [...], stanowiący własność L. S. i przewieziono na parking mieszczący się w C., ul. [...].

W związku z nieodebraniem powyższego pojazdu przez uprawnioną osobę w ciągu 6 miesięcy od dnia usunięcia z drogi, decyzją z dnia [...] r. Nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. orzekł o przejściu ww. pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.

Następnie akta dotyczące ww. pojazdu zostały przekazane do Urzędu Skarbowego w C. W dniu 19 października 2006 r. pojazd został sprzedany.

W dniu 10 sierpnia 2012 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego w C. pismo J. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "A" J. B., ul. [...], C., reprezentowanego przez radcę prawnego R. K., w którym wezwano organ egzekucyjny do zwrotu kwoty 13.591,67 zł plus podatek VAT za przechowywanie ww. pojazdu wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia 8 listopada 2002 r. do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu strona wskazała, iż wyliczenie ww. kwoty zostało wykonane w sposób następujący:

- ilość dni przechowania: 1301;

stawka za dzień przechowywania: 12,24 zł za 2002 r., 9,52 zł za 2003 r., 10,74 zł za 2004 r., 10,60 zł za 2005 r. i 10,57 zł za 2006 r.;

koszty holowania: 60 zł

razem: 13.591,67 zł.

Kalkulację kosztów do ww. wyliczenia zawierały załączone do wniosku "EKSPERTYZY" sporządzone przez mgr inż. A. S.

W celu uproszczenia procedury, pełnomocnik dozorcy zaproponował organowi egzekucyjnemu zawarcie ugody w trybie art. 13 § 1 i § 2 k.p.a.

Pismem z dnia 30 października 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. wezwał J. B. do przedłożenia do każdego złożonego wniosku oddzielnego pełnomocnictwa (strona złożyła bowiem analogiczne wnioski dotyczące szeregu samochodów) oraz do złożenia wyliczeń za poszczególne miesiące (lata) wraz z dokumentami potwierdzającymi poniesione wydatki, w tym m.in. związane z dozorem pojazdu marki [...] nr rej. [...].

W dniu 27 lipca 2012 r. wpłynęły do Urzędu Skarbowego w C. ekspertyzy dot. kalkulacji stawek do rozliczeń usług parkingowych za lata 2002, 2003, 2004, 2005, 2006 wykonane na zlecenie Firmy [A] J. B. w C. przez A. S. Następnie pełnomocnik J. B. złożył faktury i zestawienia za okres od sierpnia 2002 r. do grudnia 2003 r. z podziałem na poszczególne miesiące.

W dniu 18 grudnia 2012 r. wpłynęło nadto pismo wraz z zestawieniami za lata 2002 - 2005, doprecyzowujące udział procentowy poszczególnych składników kosztowych prowadzącego przedsiębiorstwo [A] J. B., w rozbiciu na część przypadającą na parking i pozostałą część zakładu usługowego.

W dniu 24 stycznia 2013 r. otrzymano kolejne pismo dot. propozycji udziału procentowego kosztów przypadających na prowadzenie parkingu za lata 2006, 2007, 2008, 2009.

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., działając na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012, poz. 1015 z późn. zm.) w związku z art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2012, poz. 1137 z późn. zm.:

przyznał zwrot wydatków oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...] za okres od listopada 2002 r. do maja 2006 r. w wysokości 3.998,00 zł brutto wraz z kosztem holowania przedmiotowego pojazdu w wysokości 60,00 zł brutto, co daje łączną kwotę 4.058,00 zł brutto;

odmówił zapłaty odsetek od przyznanej kwoty.

W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia, przywołując treść art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazano, że zwrot wydatków następuje w momencie wykazania koniecznych wydatków poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu. Podkreślono, że dozorca nie tylko wskazuje konkretne konieczne wydatki poniesione na dozór konkretnego pojazdu, ale musi również przedstawić w jaki sposób kwoty te zostały obliczone. Jednakowoż przedstawione przez stronę ekspertyzy wykonane na zlecenie strony przez mgr inż. A. S. zgodnie z ich nazwą stanowią jedynie o kalkulacji stawek do rozliczeń usług parkingowych i mogą być dla właściciela wskazówką w jaki sposób ustalać odpłatność za usługi parkingowe, aby działalność z tego tytułu była rentowna. Natomiast organ egzekucyjny zobligowany jest stosować art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi o zwrocie kosztów faktycznie poniesionych oraz o wynagrodzeniu za dozór.

W ekspertyzach za lata 2002, 2003, 2004 dokonano analizy symulacyjnej kosztów funkcjonowania zakładu jako całości, z wyodrębnieniem symulacji kosztów obsługi parkingu za poszczególne lata, w oparciu o dane kosztowe z lat 2005 i następne. Pomimo stwierdzenia w ekspertyzie o braku dokumentów źródłowych, pełnomocnik J. B. w dniu 13 listopada 2012 r. złożył faktury i zestawienia za okres od sierpnia 2002 do grudnia 2003 z podziałem na poszczególne miesiące. W dniu 18 grudnia 2012 r. wpłynęło pismo wraz z zestawieniami za lata 2002-2005, doprecyzowujące udział procentowy poszczególnych składników kosztowych prowadzącego przedsiębiorstwo [A]J. B., w rozbiciu na część przypadającą na parking i pozostałą część zakładu usługowego. W dniu 24 stycznia 2013 r. otrzymano kolejne pismo dot. propozycji udziału procentowego kosztów przypadających na prowadzenie parkingu wraz z zestawieniami, dokumentami (faktury) i ekspertyzami za lata 2006 - 2009.

W konsekwencji, zdaniem organu, brak jest możliwości ustalenia jakie wydatki J. B. poniósł w zakresie usług parkingowych albowiem nie przedstawiono udokumentowanych konkretnych wydatków przynależnych do przechowywanego pojazdu. Przedstawione wydatki odnoszą się do całości prowadzonej działalności przez J. B. Określenie udziału procentowego poszczególnych składników kosztowych w rozbiciu na część przypadającą na parking nie jest rzeczywistym kosztem związanym z dozorowaniem porzuconego pojazdu.

Następnie na podstawie przekazanego przez stronę materiału dowodowego organ I instancji sporządził zestawienia świadczące o zasadniczych rozbieżnościach w wyliczeniach pomiędzy ekspertyzami za lata 2002 - 2004 a zestawieniami złożonymi przy pismach z dnia 17 grudnia 2012 r. i 22 stycznia 2013 r. w takich kategoriach jak: prąd, olej opałowy, usługi przeciwpożarowe, woda, telefon, ubezpieczenia nieruchomości, podatek od nieruchomości, wynagrodzenie od pracowników, ZUS, koszty wysyłki.

Zdaniem organu J. B. nie wskazał jakie konieczne wydatki związane z dozorem samochodu marki [...] nr rej. [...] poniósł. Konieczne zatem było ich ustalenie w drodze dowodów podejmowanych przez organ. Dowody te w sprawach dozoru mogą odnosić się do kosztów ponoszonych przez podmioty prowadzące tego rodzaju działalność, a konkretnie stosowanych miesięcznych stawek abonamentowych.

Organ I instancji dokonał następnie wyliczenia średnich miesięcznych stawek abonamentowych w oparciu o stawki przedsiębiorców prowadzących parkingi strzeżone na terenie miasta C. i S. za poszczególne lata i wyliczając jedną stawkę abonamentową przyznał w okresie od listopada 2002 do maja 2006 wynagrodzenie i zwrot wydatków za przechowywanie pojazdu w łącznej kwocie 3998 zł.

W zakresie żądania zapłaty odsetek, organ I instancji odmówił ich zapłaty wskazując, iż ustalenie odsetek w postępowaniu administracyjnym jest możliwe jedynie w sytuacji gdy przepis prawa tak stanowi. Przepisy kodeksu cywilnego o odsetkach nie stanowią zaś materii prawa administracyjnego i nie są objęte art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pismem z dnia 14 sierpnia 2013 r. J. B., reprezentowany przez pełnomocnika adw. E. F. wniósł zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. zarzucając mu naruszenie m.in. art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym zakwestionowaniu stawek wykazanych przez skarżącego, oraz na całkowicie dowolnym ustaleniu rażąco zaniżonych wartości należności z tytułu wydatków i wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu na parkingu powoda, których wartość rażąco na niekorzyść przedsiębiorcy odbiega od kosztów przechowywania przyjętych w danych stosunkach i na danym rynku, a także naruszenie art. 836 Kodeksu cywilnego, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy wysokość stawek wynagrodzenia za przechowanie w wartości przyjętej w danych stosunkach określona została w porozumieniach na podstawie których skarżący wykonywał usługi w okresie 2002-2006, w tym w oparciu o stawki taryf ustalonych uchwałami Rady Miasta C.. Pełnomocnik zarzuciła także nieuzasadnione ustalenie należności z tytułu zwrotu kosztów i należnego wynagrodzenia za przechowywanie oraz usunięcie pojazdu (odholowanie pojazdu) na poziomie brutto, co wskazuje na działanie mające na celu obejście prawa, w tym na fakt, iż organ celowo działa na szkodę skarżącego, jak również ustalenie zwrotu wydatków i należnego wynagrodzenia w oparciu o stawki abonamentowe, miesięczne wskazane przez podmioty świadczące podobną działalność do działalności skarżącego, bez weryfikacji oświadczeń, w tym bez wyczerpującego ustalenia czy parkingi, których stawki zostały uwzględnione przy szacowaniu wynagrodzenia spełniały warunki jakie musiał spełnić skarżący. Ponadto zarzucono naruszenie art. 7 w zw. z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, art. 2, art. 20 oraz art. 32 Konstytucji RP, art. 6, 7, 8, 9 10 i 11, 12, 75, 77, 78, 80, 84 i 86 k.p.a.

Pismem z dnia 19 grudnia 2013 r. pełnomocnik zwróciła się nadto z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych sądowych i zeznań A. S. oraz J. B.. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił uwzględnienia wniosku.

Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał zaskarżone doń postanowienie pierwszoinstancyjne w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że do ustalenia wysokości poniesionych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru konieczne jest wykazanie przez dozorcę rzeczywistych kosztów związanych z takim dozorem w stosunku do konkretnego pojazdu, co obejmuje również konieczność wyjaśnienia, jak te koszty zostały obliczone. Zatem warunkiem przyznania tych należności jest: po pierwsze - zgłoszenie żądania przez prowadzącego parking, po drugie - wykazanie koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór konkretnego pojazdu. W przedmiotowej sprawie strona przedłożyła co prawda faktury dokumentujące poniesione koszty, jednakże były to dokumenty przedstawiające wydatki poniesione przez stronę w związku z całą prowadzoną działalnością gospodarczą. J. B. prowadzi bowiem działalność gospodarczą, która swym zakresem obejmuje nie tylko dozorowanie pojazdów, ale także inne usługi np. blacharstwo samochodowe, lakiernictwo, mechanika pojazdowa, elektromechanika, konserwacja, spawanie stopów, usługi motoryzacyjne, auto myjnia, autokomis, skup, sprzedaż części samochodowych nowych i używanych, usługi ślusarskie.

W sytuacji gdy strona prowadzi działalność gospodarczą obejmującą swym zakresem wiele rodzajów aktywności i przedkłada dokumenty dowodzące poniesienia kosztów prowadzenia całości działalności gospodarczej (tj. dot. łącznie wszystkich rodzajów aktywności podejmowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, bez rozdzielenia kosztów na wynikające z poszczególnych kategorii aktywności) brak jest możliwości wykazania jaka część wydatków przypadała na konkretny rodzaj aktywności, w tym przypadku przechowywanie pojazdów. W każdej grupie wydatków (telefon, woda, energia elektryczna itd.) ten udział byłby inny, mógłby też zmieniać się w czasie (w zależności od tego z jakim natężeniem świadczono konkretne rodzaje usług w poszczególnych miesiącach).

W przedmiotowej sprawie strona nie wykazała wydatków poniesionych na dozorowanie poszczególnych pojazdów - nie było bowiem możliwości wydzielenia z całości wykazanych przedłożonymi przez stronę dokumentami kosztów tej ich części, która przypadła na dozór pojazdów. Przedstawiona w pismach z dnia 17 grudnia 2012 r. i 22 stycznia 2013 r. "propozycja" jak ten udział winien wyglądać, bez przedstawienia dowodów na jej poparcie, nie może zostać uznana za dowód i pozostaje jedynie sugestią.

Ponadto należy podkreślić, że J. B. nie przedłożył w tej sprawie umów, z których wynikałoby, że zatrudniał czterech pracowników do dozorowania przedmiotowego pojazdu. W innej sprawie przedłożono co prawda umowy o pracę, jednakże wynika z nich, że J. B., w ramach prowadzonej działalności gospodarczej [A] w okresie od 2002 r. do 2006 r. zatrudniał G. B. na stanowisku palacz – portier, Z. S. na stanowisku strażnik obiektu, T. O. na stanowisku strażnik obiektu.

Wykazano zatem fakt zatrudniania ww. osób i koszty z nim związane. Jednakże osoby te zatrudniono na stanowiskach palacz - portier i strażnik obiektu, zatem należy uznać, że dozorowały one nie tylko przechowywane przez stronę pojazdy, ale całą nieruchomość, na której strona prowadzi działalność gospodarczą i wszystkie usytuowane na tej nieruchomości obiekty. Brak jest zatem jakiejkolwiek możliwości wydzielenia z wykazanych przez stronę kosztów zatrudnienia pracowników części kosztów odnoszących się konkretnie do dozoru pojazdów, jak i konkretnego pojazdu.

Podstawy takiej nie stanowi także przedłożona ekspertyza sporządzona przez A. S. - dokument ten został bowiem sporządzony przez osobę, która nie posiada wiedzy specjalistycznej z zakresu określania wydatków dotyczących dozorowania pojazdów, w tym kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa, oraz określania wynagrodzenia za sprawowanie dozoru, a tym samym nie mogła występować jako biegły w sprawie. Z tych samych względów organ I instancji nie mógł uwzględnić wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania mgr inż. A. S..

Organ nie miał zatem możliwości oparcia swoich ustaleń na dokumentach dostarczonych przez stronę. W takiej sytuacji organ zobowiązany był samodzielnie ustalić wynagrodzenie i zwrot wydatków, które należą się stronie za sprawowanie dozoru nad pojazdem marki [...] nr rej. [...].

Organ ustalając wydatki i wynagrodzenie oparł swoje rozstrzygnięcie (w części dot. wynagrodzenia i zwrotu wydatków za dozór) na uzyskanej wcześniej dokumentacji w zakresie miesięcznych stawek abonamentowych za przechowywanie samochodów przez podmioty prowadzące parkingi na terenie miasta C. i S. Podkreśla się, że orzecznictwo wskazuje, że w przypadku niewykazana przez podmiot prowadzący parking rzeczywistych kosztów przechowywania samochodu brak jest przeszkód do ustalenia przedmiotowych należności za dozór w oparciu o stawki opłat miesięcznych pobierane za przechowywanie samochodów na innych parkingach strzeżonych w tej samej bądź sąsiedniej gminie (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 708/09, wyrok NSA z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 2219/12). jJak wskazał NSA w ww. wyroku zajmowanie miejsca przez dozorowany pojazd można uznać za równoznaczne ze stałym parkowaniem, podobnie jak wykupienie abonamentu.

Odnosząc się do zarzutów dot. zastosowania stawki abonamentowej, organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony. Biorąc pod uwagę okres, przez który pojazd ten znajdował się na parkingu skarżącego, zastosowanie stawek abonamentowych jest w pełni uzasadnione. Dlatego też organ nadzoru uznał, że średnia stawka abonamentowa, ustalona na podstawie stawek stosowanych przez podmioty gospodarcze przy zawieraniu umów na okres jednego miesiąca na terenie C. i S. jako sąsiadujących miast, jest miarodajna i najbardziej zbliżona do rzeczywistych wydatków i wynagrodzenia w przypadku sprawowania dozoru nad pojazdem przez dłuższy okres czasu.

Odnosząc się do żądania strony, by rozstrzygnięcie organu oprzeć na stawkach określonych w uchwałach rady powiatu organ nadzoru zauważył, że opłaty za parkowanie, jakie ustala rada powiatu na podstawie art. 130a powołanej ustawy odnoszą się do innych niż Skarb Państwa właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczonych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Opłaty te nie mają wprost zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 130a ust. 10 przedmiotowej ustawy, a ponadto stawki te odbiegają od rzeczywistych kosztów parkowania pojazdów w dłuższym okresie czasu.

Odnosząc się do kwestii zastosowania porozumień, na podstawie których skarżący wykonywał usługi w okresie 2002-2006, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika w żaden sposób by ww. porozumienia (umowy) miały zastosowanie do pojazdu [...] nr rej. [...]. Odnosząc się do żądania strony dot. przyznania odsetek organ nadzoru wskazał nadto, że prawidłowe jest w tym zakresie stanowisko organu I instancji. Podstawę prawną przyznania wynagrodzenia i zwrotu wydatków za dozór pojazdu usuniętego z drogi stanowi art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie przewiduje on przyznania stronie odsetek od nieuiszczonych kwot będących wydatkami oraz wynagrodzeniem za dozór.

Odnosząc się do żądania J. B., by przeprowadzić dowód z opinii biegłego sądowego, organ nadzoru stwierdza, iż w niniejszej sprawie przedmiotowy wniosek był niezasadny. Treść art. 84 k.p.a., zgodnie z którym w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, należy bopwiem rozumieć w ten sposób, że dowód z opinii biegłego można zastosować, jeżeli istnieje potrzeba pozyskania wiadomości wybiegających poza zwykłą rutynową działalność organu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Organ podkreślił nadto, że choć strona podniosła również zarzut uniemożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań to jednak w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, odebrane przez pełnomocnika w dniu 25 lipca 2013 r.

Pismem z dnia 16 lutego 2014 r. reprezentowany przez adw. E. F. J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. domagając się stwierdzenia nieważności obu wydanych w sprawie postanowień, alternatywnie uchylenia zarówno postanowienia zaskarżonego, jak i je poprzedzającego rozstrzygnięcia organu I instancji.

Postanowieniu pełnomocnik zarzuciła, zarzuty te szerzej rozwijając w uzasadnieniu:

a) naruszenie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 130a ustawy Prawo ruchu drogowym oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji:

poprzez wskazanie, iż skarżący ma obowiązek wykazać rzeczywiście poniesione koszty związane z przechowaniem danego pojazdu, przy jednoczesnym pozbawieniu Skarżącego możliwości wykazania tychże kosztów wraz z wynagrodzeniem oraz sposobu ich obliczenia;

poprzez uznanie za prawidłowe i przyznanie skarżącemu kwoty nieodpowiadającej rzeczywistym i wykazanym wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór;

b) naruszenie art. 836 k.c. przy uwzględnieniu brzmienia art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w tym przez:

pominięcie przy poczynionych ustaleniach Porozumień zawartych z Miastem C., na mocy których skarżący wykonywał usługi

ustalenie zwrotu wydatków i należnego wynagrodzenia na poziomie zdecydowanie niższym niż rzeczywiście poniesione wydatki i wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach.

Pełnomocnik zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

a) naruszenie art. 7 k.p.a., oraz art. 8 k.p.a., w zw. art. 77 k.p.a., 78 k.p.a., oraz z art. 80 k.p.a., a także art. 84 k.p.a. poprzez działanie na szkodę skarżącego, bezzasadne podważenie opinii rzeczoznawcy majątkowego, odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego przy jednoczesnym stwierdzonym braku możliwości poczynienia stosownych ustaleń, co świadczy o ewidentnym braku stosownych kompetencji i wiadomości specjalnych, odmowę przesłuchania jako świadka rzeczoznawcy majątkowego, który ustalił wartość należnych skarżącemu kwot z tytułu zwrotu wydatków i należnego wynagrodzenia, odmowę przeprowadzenia dowodu z wysłuchania skarżącego

Wskazała nadto na popełniony, jej zdaniem, błąd w ustaleniach faktycznych polegający m.in. na przyjęciu, iż przedstawione przez skarżącego dowody nie pozwalają na ustalenie wysokości należnych kwot, na bezpodstawnym przyjęciu, iż prowadzenie parkingu komercyjnego wiąże się z większym zakresem obowiązków z uwagi na możliwość odbioru pojazdu przez właściciela, całkowicie bezpodstawnym przyjęciu, iż średnia stawka abonamentowa stosowana przez podmioty gospodarcze jest miarodajna i zbliżona do rzeczywistych wydatków w przypadku sprawowania dozoru przez dłuższy okres, przyjęcie, że porozumienia zawarte w związku z realizacją umieszczania pojazdów na parkingu strzeżonym na koszt właściciela nie odnoszą się do danego pojazdu.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2014 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na to, że postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OSK 2971/12 Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy do ustalenia wysokości wynagrodzenia należnego jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (wyznaczonej do usuwania pojazdu z drogi) za przechowywanie pojazdu, którego własność przeszła na rzecz Skarbu Państwa, stosuje się przepisy uchwały rady powiatu, o której mowa w art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym /../?".

Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z dnia 6 lipca 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 zwanej dalej: p.p.s.a.z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że nie jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, a tym samym skarga, jako niezasadna, nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności, w związku ze zmianą stanu prawnego dokonaną ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz.U. Nr 152, poz. 1018) i dodaniu art. 130a ust. 10h do ustawy Prawo o ruchu drogowym, skład orzekający rozważył kwestię właściwości organów likwidacyjnych w sprawie. Przywołany przepis wszedł w życie z dniem 4 września 2010 r., a przewiduje on właściwość starosty do rozstrzygania w drodze decyzji o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdów usuniętych z drogi, które ponosi właściciel pojazdu. Reguluje ona jednak jedynie tryb postępowania z pojazdami, wobec których do wskazanej daty nie zostało wydane orzeczenie o przepadku pojazdu. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

Wniosek o ustalenie zwrotu kosztów i wynagrodzenia został złożony już po nowelizacji art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, a ustawa nowelizująca nie zawiera żadnej regulacji, dotyczącej ustalania kosztów przechowywania pojazdów za okres poprzedzający wydanie orzeczenia o przejściu własności pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, które to orzeczenie podjęte było w poprzednim stanie prawnym. Konsekwencją tego, że organem egzekucyjnym był Naczelnik Urzędu Skarbowego (w tym wypadku w C. – z uwagi na przechowywanie przedmiotowego pojazdu na terenie właściwości tego organu), zatem zdaniem składu orzekającego, organ ten jest właściwy do orzekania w przedmiocie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu, mimo zmiany stanu prawnego dokonaną przywołaną powyżej ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. w zakresie właściwości organów egzekucyjnych. Ustawa nowelizująca nie przewiduje bowiem w tym wypadku właściwości starosty, a jedynie reguluje tryb postępowania z pojazdami, wobec których nie zostało wydane orzeczenie o przepadku pojazdu. Uzasadnia to przyjęcie właściwości naczelników urzędów skarbowych do orzekania w zakresie zwrotu kosztów i wynagrodzenia dozoru przedmiotowego pojazdu. Stanowisko takie potwierdza także treść § 4 ust. 2b i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237). Przepisy te wskazują na właściwość starostów w zakresie likwidacji ruchomości przejętych na rzecz powiatu na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym, a w pozostałych przypadkach – na właściwość naczelników urzędów skarbowych. Przedmiotowy pojazd nie został przejęty na rzecz powiatu, lecz na rzecz Skarbu Państwa, stąd też zmiana stanu prawnego dokonana wymienioną ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż organem likwidacyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w C.

Poza sporem pozostaje, iż skarżący został wyznaczony dozorcą przedmiotowego pojazdu, a zatem pozostaje podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o zwrot wydatków i przyznanie wynagrodzenia z tytułu sprawowanego dozoru za okres jego trwania - zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. akt I OSP 1/10.

W ocenie składu orzekającego organy obydwu instancji prawidłowo uznały, że skarżący nie wykazał jakie wydatki poniósł z tytułu sprawowanego dozoru pojazdu, domagając się przyznania tytułem wydatków i wynagrodzenia kwoty według kalkulacji kosztów załączonej do sporządzonej przez mgr inż. A. S. "Ekspertyzy" Przedłożone przez niego dokumenty dotyczyły bowiem całych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej za lata 2002-2006 i obejmują znacznie szerszy zakres, niż świadczenie usług parkingowych (w tym m.in. wykonywanie napraw powypadkowych). Sporządzona i przedłożona w sprawie wykonana na jego zlecenie "Ekspertyza" nie tylko została przygotowana przez osobę nie legitymującą się wiedzą specjalistyczną z tego zakresu, lecz przede wszystkim nie uwzględnia danych wynikających z dołączonej do sprawy dokumentacji źródłowej i stanowi jedynie kalkulację stawek parkingowych, aby działalność z tego tytułu była rentowna. Organ pierwszej instancji szczegółowo omówił też błędy i sprzeczności w przedłożonych przez skarżącego dokumentach, zaś ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane ani w zażaleniu na postanowienie tego organu, ani w skardze do sądu.

Rozważenia wymagała kwestia, czy dla rozstrzygnięcia sprawy niezbędne było powołanie biegłego, celem wyliczenia należności za dozór przedmiotowego pojazdu na podstawie złożonej przez skarżącego dokumentacji źródłowej. Zdaniem sądu administracyjnego, z uwagi na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz wynikający zakres prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, nie sposób ferować zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 7, art. 8, art. 77, art. 78, art. 80 i art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego – poprzez odmowę powołania biegłego. W każdym bowiem wypadku wyliczenia te byłyby szacunkowe, skoro dokumenty dotyczą funkcjonowania całego zakładu prowadzonego przez skarżącego. Co więcej, skarżący ostatecznie domagał się przyznania mu należności na podstawie stawek opłat dobowych, wynikających z uchwał podejmowanych przez Radę Miasta w trybie art. 130a ust. 6 Prawo o ruchu drogowym, bądź też stawek dobowych, stosowanych na okolicznych parkingach. Zatem powołanie biegłego należy uznać za zbędne, podobnie jak i przesłuchanie biegłego w charakterze świadka oraz przesłuchanie skarżącego dla wykazania ponoszonych przez niego wydatków oraz strat z tytułu prowadzenia parkingu dozorowanego. W tym względzie logicznie organ II instancji wskazał na niecelowość przeprowadzenia tego dowodu w sytuacji, gdy skarżący przedłożył już dokumentację źródłową, własną kalkulację i opracowaną na jego zlecenie ekspertyzę, zaś kwestia poniesionej szkody nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Brak też podstawy prawnej do przyznania odsetek na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przyznana należność winna bowiem obejmować zwrot koniecznych (niezbędnych) wydatków oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór, a więc zrekompensować trudy pełnionej funkcji.

Odnośnie zaś stosowania w odniesieniu do należności, o których mowa, stawek pochodzących z uchwał Rady wskazać należy, że zagadnienie, które wystąpiło w przedmiotowej sprawie było analogiczne do tego, jakim zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygnaturze akt I OPS 4/14. W sprawie tej w dniu 13 kwietnia 2015 r. został zaś wydany wyrok w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego i choć nie ma on mocy wiążącej w innych postępowaniach, tak jak uchwala, to ma on jednak swój niezaprzeczalny walor, zwłaszcza, iż pogląd w tym wyroku wyrażony jest poglądem dominującym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – por. szerzej wyrok NSA z dnia 6 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 1948/13. Sprowadza się on zaś do stanowiska, że opłata, którą jest obowiązana zapłacić osoba będąca właścicielem pojazdu usuniętego z drogi, który został umieszczony na parkingu strzeżonym a którą to opłatę ustala rada powiatu jest dochodem własnym powiatu (art. 130a ust. 6c Prawa o ruchu drogowym). Powyższe oznacza zaś, że wysokość takich opłat dotyczy jedynie osób, o których mowa w art. 130a ust. 5c tejże ustawy (w dawnym brzmieniu) a więc osób będących właścicielem pojazdu w dacie jego usunięcia z drogi. Wysokość tych opłat, ustalonych przez radę powiatu, nie odnosi się natomiast do podmiotu prowadzącego parking a więc nie można przyjąć by opłaty określone przez uchwałę rady powiatu stanowiły wyłączną podstawę ustalania wynagrodzenia jednostki prowadzącej parking.

Powyższe wynagrodzenie, jak wywiódł NSA w uzasadnieniu przywołanego ostatnio wyroku, którego tezy tut. Sąd w całej rozciągłości podziela, jest określane na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym, organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Jak podkreśla się przy tym w orzecznictwie, przy określaniu wynagrodzenia należy uwzględniać zakres obowiązków dozorcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób stosowny do jego właściwości. Bezsprzecznie zatem, przyznanie wynagrodzenia i zwrot wydatków koniecznych następuje w stosunku do realiów konkretnego przypadku a ponadto wydatki te muszą być konieczne ze względu na cel i warunki wykonywanego dozoru. Ustalona należność winna odpowiadać rzeczywistym i wykazanym wydatkom poniesionym przez dozorcę. Zatem to na dozorcy ciąży obowiązek wykazania poniesionych kosztów oraz sposobu ich kalkulacji a organ orzekający jest w tym przypadku uprawniony do weryfikacji przedstawionej przez stronę kalkulacji kosztów, łącznie z zanegowaniem przedłożonych przez stronę dokumentów.

Wbrew twierdzeniom skargi niezasadne jest także odwoływanie się do zawartych przez skarżącego z Miastem C. porozumień. Porozumienia te (np. porozumienie [...], i [...]) jak jednoznacznie wskazywał ich tytuł i treść, odnosiły się bowiem jedynie do opłat, które z tytułu umieszczenia pojazdu na parkingu uiszczać winien właściciel pojazdu, z podkreśleniem, że "pojazdy przechodzące na rzecz Miasta przechowywane są na parkingu nieodpłatnie". W żadnej mierze nie gwarantowały one zatem skarżącemu, że otrzyma takie kwoty w razie przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa i to za okres poprzedzający taki skutek prawny. Notabene zawierając porozumienie przed podjęciem wyżej powołanej uchwały NSA sygn. akt I OSP 1/10, podmiot prowadzący parking dozorowany nie mógł liczyć na przyznanie zwrotu wydatków i wynagrodzenia od Skarbu Państwa.

Istotny jest też okres sprawowania dozoru nad pojazdem. Nie powinno budzić wątpliwości, że w przypadku jedynie kilkudniowego przechowywania pojazdu związane z tym wydatki są wyższe, niż w sytuacji, gdy pojazd jest unieruchomiony przez okres powyżej 6 miesięcy, co ma zawsze miejsce w przypadku przejęcia na rzecz Skarbu Państwa. Składowanie takiego pojazdu nie wymaga zajęcia większej powierzchni, ani zapewnienia przestrzeni manewrowej. Stąd też zasadnie przyjął organ odwoławczy, że średnia stawka abonamentowa, stosowana na terenie sąsiadujących miast przez podmioty gospodarcze przy zawieraniu umów parkingowych na okres jednego miesiąca, jest miarodajna i najbardziej zbliżona do rzeczywistych wydatków i godziwego wynagrodzenia w przypadku sprawowania dozoru nad pojazdem przez dłuższy okres czasu. Faktem jest, że stawka abonamentowa wnoszona jest za dany miesiąc z góry, lecz z drugiej strony wiąże się z większym zakresem obowiązków z racji możliwości odbioru pojazdu przez właściciela w dowolnej chwili, co nie ma miejsca w przypadku parkingu dozorowanego, prowadzonego na podstawie porozumienia. W tym względzie odwołać się też należy do poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 2536/12, w którym stwierdzono, że zajmowanie miejsca przez dozorowany pojazd można uznać za równoznaczne ze stałym parkowaniem, podobnie jak wykupienie abonamentu. Oznacza to bowiem posiłkowanie się treścią art. 836 Kodeksu cywilnego, czyli określenie należnego wynagrodzenia w danych stosunkach. Zatem zasadnie organy nie znalazły przesłanek do zastosowania stawki dobowej za parkowanie pojazdów.

Zdaniem składu orzekającego gołosłowna, nie poparta żadnymi argumentami, jest też sformułowana w skardze sugestia, iż wybrane do porównań parkingi być może spełniają niższe wymogi, niż parking prowadzony przez skarżącego. Nie sposób też podzielić stanowiska skarżącego co do celowego działania organów na jego szkodę i nieobiektywnego rozpatrzenia sprawy oraz ustalenia należności w rażąco zaniżonej wysokości,

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.