Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1221/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a i b
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77 §1 i art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1149/19 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 29 października 2019r., sygn. akt I SA/Gd 1149/19 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302, obecnie Dz.U. z 2019r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę [...] (dalej też: "strona", "skarżąca") na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej też: "organ", "ZUS") z [...] kwietnia 2019r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję z [...] lutego 2018r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z [...] grudnia 2017r. skarżąca wystąpiła o umorzenie należności z tytułu składek.

Wskazała, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie przynosiła dochodów pozwalających na opłacanie składek i utrzymanie się. Do 2015r. nie posiadała stałego miejsca zamieszkania ani ważnego dowodu osobistego, często korzystała z pomocy syna i rodziny w celu opłacenia czynszu i pokrycia bieżących wydatków. Cierpi na schorzenia odcinka lędźwiowego - choroby kręgosłupa oraz zwyrodnienie stawu biodrowego. Od 28 lutego do 20 kwietnia 2016r. nie wykonywała pracy z powodu złamania nogi i ręki oraz potłuczeń. Cierpi na niedoczynność tarczycy w kierunku choroby Hashimoto i przyjmuje leki. Ponadto cierpi na depresję oraz ma zaburzoną psychikę. Żyje w ciągłym stresie i obawia się bezdomności. Skarżąca wskazała też, że nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia i nie może pracować fizycznie ze względu na stan zdrowia.

Decyzją z [...] lutego 2018r. ZUS działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2, 3 i 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 1778 dalej: "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie"), odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od października 2011r. do października 2013r., od kwietnia do października 2014r., od września 2015r. do czerwca 2016r., od października 2016r. do lutego 2017r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 2011r. do października 2013r., od kwietnia do października 2014r., od września 2015r. do czerwca 2016r., od października 2016r. do lipca 2017r., Fundusz Pracy za okres październik 2013r., od kwietnia do października 2014r., od września 2015r. do stycznia 2016r., czerwiec 2016r., od października 2016r. do lutego 2017r. - w części finansowanej przez płatnika składek, w łącznej kwocie 40.992,49 zł.

Organ ustalił, że skarżąca w latach 2014-2016 uzyskała następujące dochody: w 2014r. - [...] zł oraz [...] zł; w 2015r. - [...] zł, w 2016r. - [...] zł. Wskazał, że zgodnie z Podatkową Księgą Przychodów i Rozchodów w okresie od stycznia do lipca 2017r. skarżąca osiągnęła przychód/dochód w wysokości, odpowiednio, [...] zł/[...] zł. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym, skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto), z którego ZUS dokonuje potrąceń w kwocie [...] zł miesięcznie. Ponadto skarżąca oświadczyła, że osiąga dochód z tytułu prowadzenia innej działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] zł miesięcznie i z prac dorywczych w wysokości [...] zł. Skarżąca zadeklarowała stałe wydatki związane z utrzymaniem: z tytułu miesięcznych opłat w wysokości [...] zł, za opłaty eksploatacyjne w wysokości [...] zł oraz na koszty związane z leczeniem [...] zł - łącznie [...] zł. Skarżąca posiada też zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w wysokości [...] zł, u osób fizycznych w wysokości [...] zł i inne w wysokości [...] zł - zobowiązania te dochodzone są w trybie egzekucyjnym, ale nie są spłacane. Organ ustalił też, że skarżąca posiada pojazd marki Toyota Corolla o wartości około [...] zł, sprzęt AGD o łącznej wartości [...] zł. Jest też współwłaścicielem (udział [...]) lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] kl. [...] o powierzchni [...] m2. ZUS ustanowił na lokalu zabezpieczenia na kwoty [...] zł i [...] zł. Oprócz tego na nieruchomości istnieje hipoteka na kwotę [...] zł na rzecz [...]. Dodatkowo wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku. Wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zdaniem organu zgromadzone w sprawie dokumenty nie dawały podstaw do umorzenia przedmiotowych należności. Skarżąca udokumentowała wprawdzie swój zły stan zdrowia, niemniej jednak posiada źródło dochodów z tytułu emerytury, jest też współwłaścicielem nieruchomości, nie wykazała też, aby była niezdolna do pracy.

Decyzją z [...] kwietnia 2019r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2018r.

Organ uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności zaległych składek określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. oraz nie zaistniała żadna z sytuacji uregulowanych w art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365).

WSA oddalając skargę na powyższą decyzję wskazanym na wstępie wyrokiem z 29 października 2019r. stwierdził, że analiza akt sprawy pozwalała uznać, że organ rentowy w sposób wystarczający zebrał dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, wyprowadzając zasadnie z tej oceny wniosek, iż mimo trudnej sytuacji życiowej, zdrowotnej i majątkowej skarżącej, brak jest okoliczności dostatecznie wskazujących na konieczność umorzenia zaległości. WSA zgodził się ze stanowiskiem organu, że w przypadku skarżącej nie można było mówić o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Skarżąca bowiem uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury oraz jest współwłaścicielką nieruchomości. Jednocześnie z otrzymywanej emerytury nadal prowadzona jest skuteczna egzekucja przez organ rentowy. WSA stwierdził, że istnieje możliwość dochodzenia zapłaty zaległych składek, jakkolwiek niewątpliwie wiązać się to będzie z dolegliwością dla skarżącej. Dolegliwość ta jednak nie jest równoznaczna z całkowitą nieściągalnością należności. WSA wskazał, że w okolicznościach faktycznych sprawy nie zaistniała przesłanka, która nakazała ocenić, czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca jest wprawdzie schorowana, jednak choroba ta pozostaje bez wpływu na osiągane przez nią dochody z tytułu emerytury jak również na posiadany przez nią majątek nieruchomy, mogący być źródłem egzekucji. W opinii Sądu I instancji bez znaczenia dla sprawy pozostawał fakt posiadania przez skarżącą zobowiązań finansowych, ponieważ nie mogą one mieć pierwszeństwa przed zaspokojeniem należności publicznoprawnych. WSA wskazał, że sytuacja skarżącej, zobowiązanej do zapłaty zaległych składek jest niewątpliwie trudna, to jednak ma ona obiektywną możliwość uiszczenia zaległości przynajmniej w ratach.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych, podwyższonych o kwotę podatku od towarów i usług - jako że koszty te nie zostały uiszczone w jakiejkolwiek części.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 poz. 2096 z późn.zm, dalej: "k.p.a."), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu, że:

a) organ w sposób wystarczający zebrał dostępny mu materiał dowodowy, a dokonując jego oceny, nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów,

b) przy czym kwestia tego, czy syn skarżącej wspomaga ją finansowo w formie pożyczek czy też w formie darowizn, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia - podczas gdy:

- kwestia tego, czy syn skarżącej wspomaga ją finansowo w formie pożyczek czy też w formie darowizn, jest istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem jest niezbędna dla ustalenia, czy otrzymywane od syna kwoty pieniężne stanowią bezzwrotny dochód skarżącej, czy powiększają jej zobowiązania i jako takie nie polepszają jej sytuacji majątkowej,

- organ dowolnie stwierdził, że syn skarżącej płaci na jej utrzymanie,

- organ w sposób dowolny stwierdził, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym złożonych wniosków w zakresie umorzenia i dodatkowych wyjaśnień, nie pozwala na stwierdzenie, że sytuacja materialno - bytowa skarżącej uniemożliwia spłatę zaległych należności, tymczasem zaś z zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego wynika, iż:

- syn skarżącej nie płaci na jej utrzymanie, lecz udziela jej pożyczek, które powiększają jej zadłużenie;

- skarżąca ze względu na jej stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, albowiem sytuacja materialno - bytowa skarżącej uniemożliwia jej całkowitą spłatę zaległych należności; ewentualnie zaś, na wypadek nieuwzględnienia powyższego zarzutu:

II. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 in principio i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w konsekwencji przyjęcia, że w okolicznościach faktycznych sprawy nie zaistniała przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia,

- podczas gdy skarżąca wykazała w postępowaniu przed organem, iż ze względu na jej stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, których dotyczyło ww. postępowanie, ponieważ pociągnęłoby to dla niej zbyt ciężkie skutki.

Dodatkowo skarżąca oświadczyła, iż zrzeka się rozprawy przed Naczelnym Sadem Administracyjnym.

Organ nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

We wniesionej w sprawie skardze kasacyjnej skarżąca podniosła zarzuty sformułowane w ramach obu podstaw kasacyjnych.

Zarzuty te nie są zasadne.

Zarzut oparty na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. sprowadza się do tego, że postępowanie dowodowe w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek nie zostało przeprowadzone wszechstronnie, a ZUS nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz błędnie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Należy wskazać, że zakres prawidłowo prowadzonego postępowania dowodowego wyznaczają przepisy prawa materialnego. Kluczowe znaczenie ma w tej kwestii treść art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003r.

Podstawa prawna do wydania przez ZUS decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek zawarta jest w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Należności z tytułu składek mogą być umarzane przez ZUS w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 i 3 ustawy), a w uzasadnionych przypadkach także pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a ustawy w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS). Zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania składek w takich przypadkach zostały określone w rozporządzeniu MGPiPS z 31 lipca 2003r. wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003r. wynika natomiast, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA prawidłowo wskazał, że decyzja w sprawie umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest decyzją uznaniową (czyli w razie wystąpienia okoliczności przewidzianych w § 3 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003r. ZUS może, ale nie ma obowiązku umorzenia należności), co jednak nie oznacza, że taka decyzja może być dowolna, gdyż ZUS ma obowiązek oceny każdego z zebranych dowodów i dania temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji. W świetle powyższej wykładni art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003r. przyjąć należy, że umorzenie należności z tytułu składek na podstawie tych przepisów jest możliwe, o ile w toku postępowania administracyjnego zostanie wykazane, że stan majątkowy i sytuacja rodzinna wnioskodawcy sprawiają, że nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Taka wykładnia determinuje zakres ustaleń faktycznych, jakie należało poczynić w toku postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie należało zatem ustalić jaki jest stan majątkowy i sytuacja rodzinna skarżącej, a następnie ocenić, czy w takich okolicznościach uiszczenie należności z tytułu składek może doprowadzić do ciężkich skutków dla skarżącej lub jej rodziny, przy czym przykładowo chodzi o sytuacje, gdy zapłacenie składek może doprowadzić do pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, albo gdy przewlekła choroba bądź konieczność opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwia uzyskiwanie dochodu umożliwiającego opłacenie składek.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., którym skarżąca kwestionowała sposób i wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie przez ZUS. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Art. 123 u.s.u.s. zawiera zaś odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wbrew stanowisku skarżącej, WSA zgodnie z prawem ocenił, że ZUS prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy istotne z punktu widzenia zaprezentowanej wyżej wykładni przepisów prawa materialnego. ZUS odniósł się i poddał ocenie każdy z zebranych dowodów, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jak trafnie wskazał WSA, w przypadku skarżącej nie można było mówić o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Skarżąca bowiem uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury oraz jest współwłaścicielką nieruchomości. Jednocześnie z otrzymywanej emerytury nadal prowadzona jest skuteczna egzekucja przez organ rentowy. WSA stwierdził, że skarżąca jest wprawdzie schorowana, jednak choroba ta pozostaje bez wpływu na osiągane przez nią dochody z tytułu emerytury jak również na posiadany przez nią majątek nieruchomy, mogący być źródłem egzekucji. WSA prawidłowo też ocenił kwestię ponoszenia przez skarżącą zobowiązań prywatnoprawnych wskazując, iż nie mogą być przedkładane nad zobowiązania publicznoprawne w postaci należności z tytułu składek. Należy podkreślić, że ponoszenie ciężarów o charakterze cywilnoprawnym nie może uzasadniać umorzenia zobowiązań z tytułu zaległych składek, gdyż te ostatnie jako należności publicznoprawne korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przed innymi wierzytelnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.).

W konsekwencji - w świetle ustaleń faktycznych poczynionych na podstawie prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego - WSA prawidłowo też ocenił, że ZUS nie miał podstaw do umorzenia nieopłaconych przez skarżącą należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003r. Skarżąca nie wykazała bowiem, że w świetle jej stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny.

WSA nie naruszył też art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 p.p.s.a. Skoro bowiem WSA nie stwierdził naruszenia przez ZUS prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., lecz miał obowiązek oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd wyjaśnia, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, gdyż orzeka o tym w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i 2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 227 p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2014r., sygn. akt I FPS 3/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tego powodu nie zawarto w orzeczeniu rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii.