Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 4096/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr) as. sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, /-/L.Drewniak-Żaba /-/R.Batorowicz /-/P.Miładowski


UZASADNIENIE

4/II SA/Po 4096/01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając m.in. na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U z 1997 r. nr 142 poz. 950 z późn. zm.) pozbawił J.S. uprawnień kombatanckich przyznanych przez były ZW ZBoWiD w K. z tytułu utrwalania władzy ludowej. Według ustaleń Kierownika w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka J.S. pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. W tych warunkach wyłączną podstawą przyznania uprawnień kombatanckich było tzw. utrwalanie władzy ludowej co prowadzi zgodnie z przywołanym na wstępie przepisie do pozbawienia tak nabytych uprawnień. W ocenie Kierownika Urzędu nie był on zobowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne tytuły uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich w szczególności określone w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach...., odwołując się do bliżej nie sprecyzowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J.S. podnosił, że był podejrzany klasowo i osadzony w więzieniu śledczym w P. w 1947 roku.

Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich J.S. W ocenie organu orzekającego podstawą przyznanych uprawnień kombatanckich było wyłącznie tzw. utrwalanie władzy ludowej, a zatem zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach jest zasadne i prowadzi do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Okoliczności zaś wskazywane przez skarżącego a dotyczące uwięzienia w 1947 roku nie mają wpływu na wynik sprawy, gdyż zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach termin do składania udokumentowanych wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułów wymienionych w art. 1 do 4 cyt. ustawy upłynął 31 grudnia 1998 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.S. zarzucał, że kwestionowana decyzja jest krzywdząca, że był milicjantem, nie stosował niedozwolonych także obecnie metod i że nawet uchronił członków organizacji niepodległościowych przed wymierzoną w nich akcją urzędu bezpieczeństwa.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie.

Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego. W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie i to niezależnie od zarzutów w niej podniesionych. Zgodnie bowiem z art. 134 przywołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz przywołaną podstawą prawną. W postępowaniu sądowo - administracyjnym bada się legalność zaskarżonego aktu, czy jego zgodności z prawem. Tymczasem zaskarżona decyzja pozostaje w opozycji do porządku prawnego.

Wbrew stanowisku Kierownika Urzędu zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w toku postępowania ma on obowiązek badać czy istnieją inne niż utrwalenie władzy ludowej ustawowe tytuły nabycia bądź zachowania uprawnień kombatanckich.

Wynika to wprost z redakcji przyjętego za podstawę orzekania w tej sprawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w ówczesnym i aktualnym jego brzmieniu.

W myśl jego hipotezy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 w art. 2 oraz art. 4. Uprawnienia te zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie.

Zgodnie z art. 4 ustawy o kombatantach jej przepisy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Omawiana regulacja zawiera też definicję taksatywnie wymieniając okoliczności, które dają podstawę do nabycia uprawnień kombatanckich z tego tytułu.

Za takim rozumieniem omawianego przepisu opowiada się zarówno doktryna jak i aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwałę 7 sędziów NSA z 4.03.2002 r. OPS 13/01).

Odmienny pogląd głoszony przez Kierownika Urzędu już się zdeaktualizował.

Nietrafne jest też stwierdzenie, że Kierownika Urzędu wiąże termin z art. 22 ust. 3 choćby z tego powodu, że przepis ten został wyeliminowany z obrotu prawnego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.04.2003 r. sygn. akt SK 4/02.

Także z wcześniej powszechnie przyjmowano, że termin z art. 22 ust. 3 nie wiązał Kierownika Urzędu w postępowaniu weryfikacyjnym. Zarzut o podleganiu represjom okresu powojennego skarżący formułował w toku postępowania administracyjnego.

W tych okolicznościach pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich nabytych z tytułu utrwalania władzy ludowej bez zweryfikowania jego twierdzeń, że istnieją także inne tytuły do zachowania bądź nabycia uprawnień kombatanckich w rozumieniu m. in. art. 4 ustawy narusza z jednej strony prawo materialne (art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach) jak również proceduralne (art. 7, 8, 10, 77 kpa) w stopniu powodującym zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i ją poprzedzającej oraz stosownie do art. 200 tejże ustawy do orzeczenia o kosztach postępowania.

Sąd odstąpił od orzekania w trybie art. 152 w/w ustawy a to z uwagi na treść art. 26 ustawy z dnia 21.01.1991 r. o kombatantach.

/-/L.Drewniak-Żaba /-/R.Batorowicz /-/P.Miładowski

Za nieobecnego sędziego

/-/R.Batorowicz

KB/