Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 469/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 165
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 965/11 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 965/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2011 r.

W uzasadnieniu tegoż postanowienia wskazano, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w istocie wnioskiem o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2011 r., gdyż wymienionym orzeczeniem odmówiono stronie skarżącej prawa pomocy, a orzeczenie to stało się prawomocne. Tym samym, zdaniem Sądu, w sprawie istotna dla rozstrzygnięcia była norma zawarta w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej "P.p.s.a.").

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący poczynając od pierwotnego wniosku o prawo pomocy, poprzez sprzeciw oraz powtórny wniosek o prawo pomocy podnosił, że nie posiada żadnych dochodów, nie pracuje, nie korzysta ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie ma zdolności kredytowej, jak również nie posiada żadnych oszczędności. Cały jego majątek podlega zajęciu egzekucyjnemu. Wnioskodawca pozostaje faktycznie na utrzymaniu swojego ojca, którego jedyny dochód stanowi świadczenie emerytalne w wysokości 1.790 zł brutto miesięcznie. Nową okolicznością podniesioną w powtórnym wniosku przez stronę jest stwierdzenie, że nie może ona liczyć na pomoc finansową swojej żony, z którą pozostaje w faktycznej separacji.

Zdaniem Sądu, strona w istocie nie powołała jednak żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Co istotne, nie wykazała żadnymi materiałami dowodowymi, że jej sytuacja się pogorszyła. Tymczasem skarżący nie prowadzi sam tej sprawy, korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego, który powinien zadbać o podanie nowych okoliczności faktycznych w aspekcie stanu majątkowego skarżącego oraz o jednoczesne udokumentowanie tych okoliczności stosownym materiałem źródłowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skoro wnioskodawca nie podał żadnych nowych okoliczności, to zbędnym było wzywanie strony skarżącej o nadesłanie stosownej dokumentacji i materiałów źródłowych, które miałyby potwierdzić dane zawarte we wniosku.

Sąd zauważył, że w pierwotnym wniosku o prawo pomocy skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową w ten sposób, że nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi i nie jest w stanie uiścić żadnej opłaty sądowej. Tymczasem po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 5 grudnia 2011 r., skarżący uiścił jednak w pełnej wysokości żądany wpis od skargi, jak również uiścił opłaty kancelaryjne za sporządzenie uzasadnień w swoich sprawach.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącego, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej kosztów postępowania.

Postanowieniu zarzucono oparcie rozstrzygnięcia o błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że uzasadnienie wniosku o prawo pomocy jest identyczne z uzasadnieniem pierwotnego wniosku oraz, że po dniu 5 grudnia 2011 r. nie wystąpiła w sprawie zmiana okoliczności faktycznych dotyczących stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych uzasadniających zmianę prawomocnego postanowienia.

Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 255 P.p.s.a polegające na zaniechaniu wezwania strony do dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, w sytuacji gdy, jak uznał Sąd pierwszej instancji, oświadczenia skarżącego co do jego żony były trudne do zweryfikowania, a zatem oświadczenie strony zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego; - art. 6 P.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżący korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, podczas gdy sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a z pouczenia załączonego do odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu wynikało, że "na wniosek strony może być przyznanie prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych" bez wskazania, że w przypadku ponownego wniosku o prawo pomocy strona winna wykazać nowe okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku o zmianę pierwotnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy; - art. 252 § 1 P.p.s.a. poprzez uznanie, że strona winna była wraz z wnioskiem jednocześnie udokumentować przytaczane okoliczności stosownym materiałem źródłowym, podczas gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierać powinien wyłącznie oświadczenie strony, a dopiero gdy okaże się ono niewystarczające, sąd wzywa do przedłożenia dokumentów źródłowych.

W uzasadnieniu zażalenia zwrócono uwagę, że skarżący nie jest w stanie pozyskać środków finansowych na opłacenie wpisów od skarg, gdyż żona skarżącego w dniu 5 grudnia 2011 r. zbyła swoje udziały w spółce R. za kwotę 50.000 zł. Uzyskane z tego tytułu środki zostały w całości przeznaczone na pokrycie kosztów toczących się przed sądem postępowań. Ponadto zbycie ww. udziałów oznacza, że żona skarżącego nie uzyskuje żadnych dochodów i nie może wspomóc go finansowo.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, obejmujących w chwili obecnej wartość wpisu od skargi kasacyjnej został zakwalifikowany przez Sąd pierwszej instancji jako kolejny wniosek w sprawie. Należy zatem przypomnieć, że postępowanie wywołane wcześniejszym wnioskiem zostało zakończone postanowieniem z dnia 5 grudnia 2011 r., gdzie odmówiono stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd I instancji wskazał na treść art. 165 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Regulacja ta oznacza, że zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy. Podkreślić przy tym należy, że mają to być okoliczności istotne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy.

Sąd I instancji uznał, że z przedstawionego wniosku nie wynika, że w sprawie zaszły nowe, istotne okoliczności uzasadniające zmianę postanowienia z dnia 5 grudnia 2011 r. Z akt sprawy wynika, że w nowym wniosku strona powołuje w istocie podobne okoliczności co w pierwotnym. Wskazuje m.in. że nie posiada żadnych dochodów, nie pracuje, nie korzysta ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie ma zdolności kredytowej, jak nie posiada żadnych oszczędności. Cały jej majątek podlega zajęciu egzekucyjnemu. Wnioskodawca pozostaje faktycznie na utrzymaniu swojego ojca, którego jedyny dochód stanowi świadczenie emerytalne w wysokości 1.790 zł brutto miesięcznie. Strona co prawda w odróżnieniu od pierwotnego wniosku wskazuje, na okoliczność pozostawania z żoną w faktycznej separacji, która nie posiada żadnych dochodów. Jednak, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, w badanej sprawie, fakt ten nie wpływa na odmienną ocenę sytuacji skarżącego, której dokonano w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2011 r. Sytuacja majątkowa małżonki nie została co prawda ówcześnie dokładnie wyjaśniona, gdyż w dokumentach źródłowych przedstawionych przez stronę brak było jej wyciągów bankowych oraz wszystkich wymaganych zeznań podatkowych. Samo wskazanie w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy na brak dochodów małżonki nadal tej sytuacji nie wyjaśnia. Wskazać przy tym należy, że zbędnym było wzywanie strony skarżącej o nadesłanie stosownej dokumentacji i materiałów źródłowych, które miałyby potwierdzać dane zawarte we wniosku, gdy zważy się, że strona w postępowaniu wywołanym pierwotnym wnioskiem była o takowe dokumenty wzywana kilkakrotnie. Ponadto znała treść postanowienia z 5 grudnia 2011 r. a tym samym poznała motywy którymi kierował się Sąd rozpoznający jej wniosek o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji budzi dezaprobatę zarzut pełnomocnika strony, że Sąd winien, ponownie rozpoznając jej wniosek pouczyć stronę, że w przypadku kolejnego wniosku o prawo pomocy winna wykazać nowe okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku, jak również załączyć stosowne dokumenty potwierdzające przedstawioną we wniosku argumentację.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.