Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 353/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 6, 7 , 10, 79, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Danuta Oleś (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 października 2008 r. sprawy ze skargi W.T. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego Moniki Forkiewicz kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 353/07

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej ARMiR) odmówił W. T. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r. i wymierzył sankcję w wysokości 659,56 zł.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektor ARMiR), po rozpatrzeniu złożonego od powyższego rozstrzygnięcia odwołania decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora ARMiR był następujący stan faktyczny:

W. T. wnioskiem z dnia 13 maja 2005 r. wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARMiR o przyznanie za 2005 r. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przysługujących w odniesieniu do stanowiących jego własność gruntów rolnych o powierzchni 2,38 ha, obejmujących działki nr [...], [...] i [...] położone w W.

W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej w dniu 31 marca 2006 r. organ pierwszej instancji wykrył, iż w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] położonej w W., wcześniej z wnioskiem o przyznanie dopłat wystąpił S. G. i dopłaty te otrzymał. Tym samym wielkość gruntu uprawniająca W. T. do uzyskania dopłaty została określona przez organ na 1,08 ha.

W piśmie wyjaśniającym skierowanym do Biura Powiatowego W. T. wskazał, iż część działki nr [...] użytkowana była, bez jego zgody, przez innego producenta rolnego. Nie zmienia to jednak faktu, iż to on jest uprawniony do otrzymania dopłaty.

Aby wyjaśnić wątpliwości dotyczące użytkowania spornej działki nr [...] w W., organ pierwszej instancji przeprowadził w dniach 14 czerwca 2006 r. i 17 sierpnia 2006 r. rozprawy administracyjne. W wyniku przeprowadzenia rozpraw ustalono, iż w 2005 r. 41 arów stanowiących cześć działki nr [...] położonej w W. użytkowali G. i M. R., córka i zięć S. G. Natomiast W. T. podtrzymał swoje stanowisko, iż przysługuje mu prawo do otrzymania płatności bezpośrednich do całej działki nr [...], gdyż jest on jej właścicielem. Ponadto skarżący zeznał, iż w całym 2005 r. nie wykonywał żadnych prac polegających na koszeniu trawy na działce ewidencyjnej nr [...], natomiast prace te na jego zlecenie wykonywały inne osoby.

Dokonując analizy ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych organ pierwszej instancji wskazał, że w 2005 r. W. T. nie był faktycznym użytkownikiem części działki ewidencyjnej numer [...], położonej w W., pomimo iż tak zadeklarował we wniosku z 13 maja 2005 r. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r., gdyż była ona użytkowana w części przez M. i G. R. w imieniu S. G. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał, iż działka ewidencyjna nr [...], położona w W. w roku 2005 r. nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej, o czym świadczyła zdaniem organu treść oświadczenia złożonego przez skarżącego na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2006 r.

Biorąc za podstawę prawną art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. Nr 6, poz. 40 ze zm.) Kierownik Biura Powiatowego ARMiR odmówił przyznania płatności bezpośrednich, oraz ustalił iż różnica pomiędzy powierzchnią działek wskazanych we wniosku a powierzchnią ustaloną w trakcie kontroli wynosi 120,37 % i biorąc pod uwagę tę różnicę nałożył na skarżącego sankcję w wysokości 659,56 zł.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu W. T. wniósł o jej uchylenie i przyznanie płatności bezpośrednich do wszystkich gruntów oraz o anulowanie sankcji. Zarzucił, iż organ jednostronnie i wybiórczo ocenił materiał dowodowy wyłącznie na niekorzyść skarżącego. Ponadto skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 2, art. 21 ust. 1 i 64 Konstytucji RP, błędną interpretację obowiązujących przepisów, rażące naruszenie zasady rzetelności i bezstronności postępowania poprzez przesłuchanie osób biorących udział w postępowaniu w różnym charakterze, tj. skarżącego w charakterze strony, natomiast S. G. oraz G. i M. R. w charakterze świadków, co miało decydujący wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie.

W uzasadnieniu odwołania W. T. stwierdził, że organ błędnie przyznał dopłatę bezpośrednią do części działki nr [...] położonej w W. S. G. gdyż sam organ ustalił w trakcie postępowania że faktycznymi użytkownikami tej działki byli G. i M. R. Ponadto w uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że powierzchnia gruntu, co do którego przysługują płatności bezpośrednie i co do którego wniosek skarżącego został rozpatrzony pozytywnie wynosi 1,08 ha, gdy w rzeczywistości sama działka nr [...] ma 1,30 ha, a ponadto skarżący jest właścicielem dwóch innych działek nr [...] i [...]. Powyższe sprzeczności podważają zasadność ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji.

Uzasadniając naruszenie przez organ przepisów Konstytucji RP skarżący podniósł, iż przyznanie płatności bezpośrednich S. G. za użytkowanie części działki nr [...] legalizuje naruszenie jego prawa własności. Ponadto odwołujący się wskazał, że faktyczni użytkownicy części jego działki nr [...] G. i M. R. nie ponoszą za te grunty żadnej odpowiedzialności prawnej i ekonomicznej, co sprawia, że nie są oni osobami uprawnionymi do otrzymania dopłaty bezpośredniej w myśl definicji 81 i 82 lit. I Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r.

Skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji błędne przyjęcie, iż działka nr [...] nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej, gdyż na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2006 r. skarżący oświadczył, że trawa rosnąca na w/w działce była zbierana przez inne osoby za jego zgodą. Obowiązujące przepisy nie wymagają zaś aby trawa, czy inne plony uprawiane na gruntach rolnych były zbierane osobiście przez uprawnionego zatem stanowisko organu pierwszej instancji jest wybiórcze i tendencyjne.

Dyrektor ARMiR utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji zawiera prawidłową podstawę faktyczną i prawną. Art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych nie zawiera legalnej definicji pojęcia posiadania, wobec czego należy stosować art. 336 Kodeksu cywilnego. Dlatego uprawnionymi do uzyskania płatności bezpośrednich są właściciele gospodarstwa rolnych, a także inne osoby, które władają nimi z innych tytułów, w tym dzierżawy, użytkowania, użyczenia jednakże płatność na działkę może być przyznana tylko jednemu producentowi. O tym, że posiadaczem gospodarstwa rolnego może być również użytkownik świadczy treść Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r., na którą powoływał się skarżący w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji.

Odnosząc się do zarzutu strony, iż w zaskarżonej decyzji mowa jest jedynie o działce nr [...] podczas gdy we wniosku zgłoszono trzy działki nr [...], [...] i [...] organ odwoławczy stwierdził, iż powierzchnię, co do której wniosek został rozpatrzony pozytywnie obliczono odejmując powierzchnię działki rolnej B o wielkości 1,30 ha (organ nie wskazał czy chodzi o działkę nr [...], [...] czy [...]) od powierzchni wszystkich działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o powierzchni 2,38 ha, i stąd różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną stanowi 120,37% powierzchni stwierdzonej (1,08 ha).

Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż S. G. nie jest stroną przedmiotowego postępowania, gdyż S. G. jest stroną wyłącznie w sprawie wszczętej na jego wniosek i dlatego nie mógł być przesłuchany w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich W. T. w charakterze strony. Przesłuchanie zaś G. i M. R. w charakterze świadków nie było wynikiem wniosku S. G., lecz organu i miało na celu ustalenie czy w 2005 r. W. T. był uprawniony do uzyskania dopłat bezpośrednich z działki o nr [...].

Dlatego też w świetle zeznań świadków i samego skarżącego organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że W. T. nie użytkował rolniczo części działki nr [...] położonej w W. W rezultacie przeprowadzenia postępowanie administracyjnego ustalono, że suma powierzchni uprawnionej do Jednolitej Płatności Obszarowej oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej wynosi 0,26 ha.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że W. T. nie był uprawniony do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych położonych na części działki ewidencyjnej nr [...], obręb W., ponieważ w 2005 roku nie były przez niego użytkowane, a ponadto z płatności bezpośrednich wykluczono pozostałą część działki nr [...], ponieważ nie była ona utrzymywana w dobrej kulturze rolnej.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem W. T.

wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z wnioskiem:

1. o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu stosownych płatności

i cofnięcie sankcji ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia,

2. o wznowienie postępowania w sprawie płatności przyznanych S. G. w celu uchylenia bezprawnej decyzji,

3. o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym czy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jest niezgodny z art. 2, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP.

Organowi drugiej instancji zarzucił bezpodstawne odmówienie przyznania płatności bezpośrednich do jego gruntów rolnych i ukaranie sankcjami. Jego zdaniem organ naruszył art. 2, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP poprzez zalegalizowanie naruszenia jego własności przez S. G. oraz G. i M. R., a także art. 32 Konstytucji RP przez różne traktowanie producentów rolnych. Niedopuszczalne i sprzeczne ze wskazanymi przepisami Konstytucji RP jest, aby państwo przez wypłatę pieniędzy nagradzało osoby, które naruszyły cudzą własność. W ocenie skarżącego art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jest niezgodny z Konstytucją RP, gdyż zezwala organom państwowym na wypłacanie publicznych pieniędzy osobom naruszającym cudzą własność.

Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie zasady rzetelności bezstronności postępowania poprzez nie zakwestionowanie sprzecznych z tą zasadą działań organu pierwszej instancji, w szczególności przesłuchanie skarżącego w charakterze strony, zaś S. G. oraz G. i M. R. w charakterze świadków.

Zdaniem skarżącego, w sprawie miało miejsce rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez udział radcy prawnego organu drugiej instancji w wydaniu decyzji organów obu instancji.

Organ drugiej instancji błędnie zinterpretował definicje 8/1 i 8/2 oraz II rozporządzenia Komisji Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r., gdyż uznał, że skarżący nie ponosi odpowiedzialności prawnej i ekonomicznej za jego gospodarstwo rolne, a jednocześnie uznał, iż odpowiedzialność tę ponoszą S. G. oraz G. i M. R.

W udzielonej odpowiedzi na skargę Dyrektor ARMiR w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 22 września 2008 r. skarżący całkowicie podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w skardze, a także wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznań oraz pisemnego oświadczenia świadka B. T.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej w dalszej części lIP .p.s.a"), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P .p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że naruszają one prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd pragnie odnieść się do wniosku strony skarżącej o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym czy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jest niezgodny z art. 2, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przyjmuje się, że ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzi konieczność wystąpienia przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 193 Konstytucji RP jest pozostawiona uznaniu sądu i to skład orzekający ocenia - na gruncie konkretnej rozstrzyganej sprawy - czy zachodzi taka konieczność (wyrok NSA z 21.12.2004 r., sygn. akt OSK 971/04, pub!. LEX nr 236849). Sąd nie może stawiać pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji RP dopóty, dopóki sam nie wyrobi sobie poglądu prawnego w kwestii niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stwierdził, że na gruncie rozstrzyganej sprawy nie można zasadnie formułować pod adresem przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, które w sprawie niniejszej zostały zastosowane zarzutów niezgodności z art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP. Wadliwość zaskarżonego rozstrzygnięcia nie jest bowiem wynikiem niekonstytucyjności przepisów lecz wynika z naruszenia przepisów proceduralnych oraz błędnych ustaleń stanu faktycznego.

Wychodząc poza granice zakreślone w skardze W. T. Sąd dostrzegł, iż rozstrzygnięcia organów obu instancji naruszają przede wszystkim zasady ogólne postępowania administracyjnego wynikające z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: OZ.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej "K.p.a.").

Zgodnie z wynikającą z art. 6 K.p.a. zasadą praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 K.p.a.). Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Art. 10 § 1 K.p.a. stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (art. 11 Kp.a.).

Rozpatrywanej sprawie powyższe zasady zostały naruszone przede wszystkim na etapie postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji. Organ ten nie podjął bowiem wszelkich działań mających ustalić stan faktyczny sprawy, nie zapewnił prawidłowo stronie udziału w każdym stadium postępowania oraz prowadził postępowanie w sposób niebudzący zaufania do organów Państwa. Dyrektor ARMiR nie dostrzegając tych naruszeń i utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji również dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów.

Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji oparte zostały na zeznaniach świadków złożonych w trakcie przeprowadzonych rozpraw administracyjnych.

Podkreślenia wymaga, że postępowanie przed organem pierwszej instancji przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisu art. 79 § 1 Kp.a., który stanowi, iż strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (art. 79 § 2 Kp.a.).

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 14 czerwca 2006 r. zostało W. T. doręczone z uchybieniem wskazanego powyżej siedmiodniowego terminu. Skoro skarżący otrzymał zawiadomienie o rozprawie z opóźnieniem, to nie miał możliwości zadawania pytań świadkom i nie mógł składać wyjaśnień, a zatem niewątpliwie naruszone zostało jego prawo do brania czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 K.p.a.). Nadto należy wskazać, iż na rozprawie w dniu 14 czerwca 2006 r. przesłuchano w charakterze świadków G. R. i M. R. tj. osoby, które nie zostały prawidłowo wezwane na rozprawę, czym również naruszono przepis art. 79 § 1 K.p.a.

Na rozprawę w dniu 17 sierpnia 2006 r. skarżący został już prawidłowo wezwany i brał w niej czynny udział, nadal jednak nie dokonano prawidłowego wezwania G. i M. R. W aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających wezwanie ich na rozprawę w charakterze świadków, natomiast z notatki służbowej sporządzonej w dniu 22 grudnia 2006 r. stwierdzono, iż "wzywając Pana S. G. charakterze świadka na rozprawę administracyjną wyznaczoną na dzień 17 sierpnia 2006 L ze względu na w/w predyspozycje świadka (podeszły wiek, poruszanie się o lasce) zrezygnowano z wezwania Państwa R. ponieważ wiadomo było, iż któreś z małżonków przybędzie na rozprawę wraz z wezwanym panem S. G.

Należy podkreślić, iż swoje rozstrzygnięcia organy obu instancji oparły w znacznej mierze na treści protokołów z rozpraw przeprowadzonych w dniach 14 czerwca 2006 r. oraz 17 sierpnia 2006 r., natomiast skarżący konsekwentnie kwestionował prawidłowość działań organów oraz poczynione przez nie ustalenia. W tej sytuacji Sąd uznał, iż przeprowadzając obie rozprawy z uchybieniem przepisów proceduralnych organ pierwszej instancji naruszył prawo w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Naruszenia tego dokonał również Dyrektor ARMiR utrzymując w mocy decyzję z dnia 20 września 2006 r. i akceptując błędy poczynione przez organ pierwszoinstancyjny.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 375/06 (pub!. LEX nr 321513), iż "zachowanie wymagań określonych wart. 79 i 81 k.p.a. jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej. Uchybienie tym przepisom w szczególności jeżeli przeprowadzone bez udziału strony i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy".

Następnie stwierdzić należy, iż w rozpatrywanej sprawie nie ustalono wyczerpująco stanu faktycznego, czym naruszono zarówno art. 7 K.p.a., jak i art. 77 § 1 K.p.a., w myśl którego organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Naruszono też art. 80 K.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, bowiem przedłożony Sądowi materiał dowodowy nie uzasadniał twierdzenia organów, iż skarżący nie był użytkownikiem spornej działki oraz że nie była ona utrzymana we właściwej kulturze rolnej.

W. T. w toku całego postępowania konsekwentnie twierdził, iż był zarówno właścicielem jak i użytkownikiem działki nr [...] w W. stanowiącej łąkę. Wyjaśnił przy tym, iż sam nie kosił trawy lecz zlecał te czynności innym osobom za wynagrodzeniem. Okoliczność, iż zamiast zapłaty określonej sumy pieniędzy skarżący pozwalał działającym na jego rzecz osobom zatrzymać skoszoną trawę nie zmienia faktu, iż dochodziło do wzajemnego świadczenia i swoistej formy wynagrodzenia. Natomiast zaoranie i użytkowanie części jego działki przez S. G. bądź państwa R. (materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie określić czyje to były działania) odbyło się bez jego wiedzy i z naruszeniem jego prawa własności.

W ocenie Sądu, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy niedopuszczalne jest twierdzenie organów, iż osobą użytkującą w 2005 r. sporną działkę nr [...] której w związku z tym przysługiwały dopłaty był S. G. Zarówno bowiem z zeznań S. G., jak również z zeznań jego córki i zięcia oraz dokumentów i wyjaśnień składanych przez W. T. wynika, iż S. G. osobiście nie użytkował części spornej działki. Należy też zwrócić uwagę na treść powołanej wyżej notatki służbowej sporządzonej w dniu 22 grudnia 2006 r., z której wynika, że S. G. jest osobą w podeszłym wieku, niedosłyszącą, o ograniczonych możliwościach poruszania się.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Prawdą jest zatem, że dopłaty nie są uzależnione od przysługującego stronie prawa własności lecz związane są z posiadaniem gruntów rolnych, jednak to posiadanie musi wynikać z jakiegoś tytułu prawnego. Takim tytułem prawnym nie legitymował się z pewnością ani S. G. ani G. R. ani M. R.

Bezprawne zaoranie i użytkowanie cudzego gruntu bez wiedzy i zgody właściciela nie może stanowić uprawnienia do domagania się wypłaty dopłat go gruntów rolnych w oparciu o ustawę z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy zobowiązane będą prawidłowo ustalić i wskazać, na jakiej podstawie odmówiły W. T. przyznania dopłat za 2005 r. w odniesieniu do stanowiących jego własność gruntów rolnych położonych na działkach nr [...], [...] i [...] w W. Winny w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wykazać, kto był faktycznym użytkownikiem tych gruntów, w jakim okresie je użytkował i czy były one utrzymane we właściwej kulturze rolnej.

Nowe postępowanie winno być przeprowadzone z poszanowaniem przepisów proceduralnych, ze szczególnym uwzględnieniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz wskazań Sądu przedstawionych w powyższych rozważaniach.

Konieczne też będzie uzupełnienie materiału dowodowego o zgodnie z przepisami prawa przeprowadzone przesłuchania świadków G. R. i M. R., oraz innych świadków mogących wskazać kto faktycznie użytkował sporną działkę nr [...], jakie prowadzono na niej uprawy i czy była ona utrzymana w prawidłowej kulturze rolnej. Skoro skarżący w swoich zeznaniach powoływał się na fakt korzystania z pomocy osób trzecich przy uprawianiu spornej działki, należy wezwać go do wskazania tych osób, a następnie przesłuchać je w charakterze świadków.

Dopiero do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego organy będą mogły zastosować przepisy prawa materialnego, w tym ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz Rozporządzeń Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29.10.2004 r. oraz nr 796/2004 z dnia 21.04.2004 r.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana zgodnie z dyspozycją art. 152 P .p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 250 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).