Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 1203/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt. 1 i 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska SO del. Piotr Popek / spr./ Protokolant spec. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 r. spraw ze skarg R. S. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2015 r. - nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok, - nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 rok, oddala skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] października 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencji) o kolejnych nr [...] oraz [...]utrzymał w mocy odpowiednio decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji w S. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji w S. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...]w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2014 rok.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 9 maja 2014 roku do Biura Powiatowego Agencji w S. wpłynął wniosek R.S. o przyznanie płatności w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w którym wnioskodawca zadeklarował działki rolne położone obszarach ONW o łącznej powierzchni 48,85 ha oraz wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, w którym zadeklarował działki rolne do przyznania jednolitej płatności obszarowej o łącznej powierzchni 48,85 ha. Do tego ostatniego wniosku skarżący dołączył załączniki graficzne, na których wskazał powierzchnię użyłkowaną w celu rolniczym na poszczególnych działkach ewidencyjnych.

W dniu 26 maja 2014 roku skarżący zgłosił zmianę do w/w wniosków, na podstawie której zwiększył obszar zadeklarowany o 0,70 ha dodając działkę rolną o oznaczeniu literowym BA. Następnie, dnia 6 czerwca 2014 roku składając kolejną zmianę do wniosku wycofał ze złożonego uprzednio wniosku działkę rolną N o powierzchni 0,65 ha oraz działkę rolną P o powierzchni 0,60 ha. W dniu 22 lipca 20114 roku złożył zaś formularz wycofania części wniosku, którym wycofał z płatności na 2014 rok działkę BA o powierzchni 0,70 ha.

Mając na uwadze zmiany do wniosku oraz wycofanie części wniosku, powierzchnia zadeklarowana do płatności ONW wyniosła 47,60 ha. Z uwagi na to, że działki rolne o oznaczeniach F, UA, UB, W, X, T , TT zostały zadeklarowane na gruntach, które nie są położone na obszarach wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329 z późn.zm., dalej: rozporządzenie ONW), zostały wykluczone z płatności bez nakładania sankcji.

Gospodarstwo skarżącego zostało wytypowane do kontroli na miejscu. Przedmiotowa kontrola miała charakter kompleksowy, tj. przeprowadzono kontrole na miejscu w zakresie: wzajemnej zgodności, kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie realizowanego programu rolnośrodowiskowego. Kontrole te zostały przeprowadzone w dniach 17 września - 23 października 2014 roku. Raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni został doręczony skarżącemu w dniu 4 lutego 2015 roku, zaś raporty po korektach z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności i czynności kontrolnych programu rolnośrodowiskowego zostały doręczone w dniu 21 kwietnia 2015 roku.

W raporcie z kontroli dotyczącej kwalifikowalności powierzchni w stosunku do szeregu zadeklarowanych działek rolnych ujawniono nieprawidłowości oznaczone kodami DR13- tj. zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej oraz DR13+ tj. zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej.

W wyniku kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej, organ I instancji wykluczył z płatności ONW grunty o łącznej powierzchni 0,51 ha. W konsekwencji powierzchnia kwalifikująca się do płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wyniosła: w strefie górskiej - 7,77 ha, w strefie ze specyficznymi utrudnieniami - 28,18 ha oraz w strefie nizinnej I - 6,51 ha. Natomiast z jednolitej płatności obszarowej zostały wyłączone grunty o łącznej powierzchni 0,51 ha, wskutek czego za powierzchnię kwalifikującą się do jednolitej płatności obszarowej uznano obszar 47,09 ha.

Kontrola z zakresu wzajemnej zgodności, wykazała z kolei nieprawidłowości na działce rolnej Y, na której wykryto nieprzestrzeganie minimalnych norm DKR i stwierdzono naruszenie normy N.04.1 w odniesieniu do powierzchni 0,30 ha, tj. rolnik nie przeprowadzał na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta. Działka Y zadeklarowana była do płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 4.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków jako użytkowana w sposób kośny, termin na koszenie i usuwanie okrywy roślinnej określony jest w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i przepisy te nakazują zebranie ściętej biomasy w terminie 14 dni od dnia dokonania pokosu. Biorąc po uwagę zarejestrowaną w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej datę 21 sierpnia 2014 roku jako dzień koszenia działki rolnej Y oraz datę kontroli tej działki tj. 17 września 2014 roku organy uznały, że nie nastąpiło zebranie ściętej biomasy w wymaganym terminie co stanowi naruszenie normy N.04.1.

W dniu 4 marca 2015 roku w Biurze Powiatowym w S. skarżący w odpowiedzi na zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy złożył oświadczenie, odnośnie niezebrania biomasy na działce Y. Powyższe oświadczenie zostało przekazane do Biura Kontroli na Miejscu [...] (dalej: BKM) Oddziału Regionalnego Agencji w R. jako zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych. Pismem z dnia 8 kwietnia 2015 roku Kierownik BKM poinformował skarżącego, że ponowna analiza raportu i dokumentacji fotograficznej potwierdziła stwierdzone uchybienie odnośnie działki rolnej Y.

W dniu 27 kwietnia 2015r., 18 maja 2015r. i 12 czerwca 2015 roku skarżący ponownie wniósł zastrzeżenia co do ustaleń kontroli na miejscu. BKM pismami z dnia 30 kwietnia 2015r., 1 czerwca 2015 r. oraz 24 czerwca 2015 r. roku poinformowało skarżącego, iż nie uwzględniło wniesionych zastrzeżeń, gdyż kontrola została przeprowadzona prawidłowo i odzwierciedla stan faktyczny powierzchni zgłoszonych do płatności, co zostało również udokumentowane przez inspektorów w formie fotografii oraz sporządzonych szkiców.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji w S. przyznał skarżącemu płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości 10 092,99 zł w tym;

- ONW - strefa górska w wysokości 2 262,62 zł, która to kwota wynikała z pomniejszenia płatności o kwotę 223,78 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

- ONW - strefa ze specyficznymi utrudnieniami w wysokości 6 769,96 zł, która to kwota wynikała z pomniejszenia płatności o kwotę 669,56 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, oraz

- ONW - strefa nizinna I w wysokości 1 60,41 zł, która to kwota wynikała z pomniejszenia płatności o kwotę 104,88 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

Decyzja została doręczona w dniu 3 sierpnia 2015 r.

Z kolei decyzją z dnia [...] lipca 2015 roku nr [...] organ I instancji przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 38 623,24 zł. Jednolita płatność obszarowa została przyznana do powierzchni stwierdzonej, pomniejszona o kwotę 4 269,63 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowanie współczynnika korygującego. Powyższą decyzją Kierownik Biura Powiatowego Agencji w S. przyznał skarżącemu kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w kwocie 728,60 zł kwota ta została pomniejszona o 65,57 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. Decyzja została doręczona w dniu 3 sierpnia 2015 r.

W odwołaniu od powyższych decyzji skarżący stwierdził, że nie zgadza się ze zmniejszeniem płatności o 9%, które jego zdaniem są wynikiem dopatrzenia się przez urzędnika na fotografii braku zebrania biomasy z działki Y o pow. 0,3 ha, podczas gdy biomasa była zebrana, a ewentualnie, jak stwierdził, można uznać, iż część działki 0,15 ha była w trakcie zbierania, gdyż szkody – nierówności wyrządzone ryciem przez dziki uniemożliwiały mu w terenie zbiórkę mechaniczną w stu procentach. Podniósł, że na zakwestionowanej działce nadal istnieją przerośnięte trawą nierówności, które uniemożliwiają zbiór mechaniczny. Na dowód tego dołączył oświadczenie Sołtysa sołectwa L., który wykonywał usługę zbierania prasą siana z działek rolnych, lecz z uwagi na szkody spowodowane przez dziki na działce ewidencyjnej nr 269 (działka rolna Y) na powierzchni 0,15 ha nie mógł wykonać prac, gdyż groziło to uszkodzeniem sprzętu. Dołączył także oświadczenie P.P., który zamieszkuje w pobliżu spornej działki i oświadcza, że wiosną 2014 roku działka ta została zniszczona przez dziki i do dnia dzisiejszego istnieją nierówności terenu spowodowane działalnością dzików. Załączył też pendrive z filmami nakręconymi w dniu 4 sierpnia 2015r., z jazdy po działce Y w L., na którym widać jak samochód podskakuje na nierównościach. Zdaniem odwołującego wskazane okoliczności uzasadniają niezebranie ściętej biomasy i stanowią podstawę do nienakładania sankcji.

Organ II instancji po przeanalizowaniu materiału dowodowego zebranego podczas postępowania przez organem I instancji stwierdził, iż rozstrzygnięcia tego organu są prawidłowe.

W zakresie płatności ONW organ II instancji odwołał się do § 3 ust. 2 i § 2 pkt 5 rozporządzenia ONW, które stanowią, że płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW, użytkowanych jako wykorzystywane użytki rolne, o których mowa w art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 oraz jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W myśl art. 6 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30/16 z 31 stycznia 2009 r., dalej: rozporządzenie Rady (WE) 73/2009 r.), które to rozporządzenie stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o pomoc odnoszących się do lat składania wniosków rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r., państwa członkowskie określają na poziomie krajowym wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej. W prawie krajowym wymogi te zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2014 r., poz. 1372). Zgodnie z § 1 ust. 2 pkt tego rozporządzenia grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach. Aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności przeprowadza się kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, co jest zgodne z treścią art. 10 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. ULE L 25 z 28.01.2011 r., dalej: rozporządzenie Komisji nr 65/2011), które to rozporządzenie stosuje się nadal w stosunku do wniosków o płatność złożonych przed dniem 1 stycznia 2015.

W zakresie płatności bezpośrednich organ odwołał się do ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 z późn. zm., dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich), która ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Podkreślił, że stosownie do art. 7 ust. 1 pkt. 2 tej ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 73/2009, jeżeli między innymi wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. W myśl art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 państwa członkowskie określają na poziomie krajowym wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej. W prawie krajowym wymogi te zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm. Zasadą jest, że zgodnie z § 1 ust. 2 pkt b wyżej wymienionego rozporządzenia grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach.

Organ odwołał się też do art. 26 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 str. 65 z późn. zm., dalej: rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009) kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Zatem celem przeprowadzenia kontroli na miejscu jest stwierdzenie stanu faktycznego na dzień przeprowadzenia kontroli i porównanie z deklaracją producenta rolnego na dany rok wnioskowania o przyznanie płatności w tym przypadku na 2014 rok.

Według organu odwoławczego prawidłowo została ustalona i zakwalifikowana powierzchnia do płatności ONW, która wyniosła 47,09 ha – w oparciu o wyniki z czynności kontrolnych oraz o dane z systemu informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 Rozporządzenia Rady nr 73/2009 przy zastosowaniu tzw. zasady kompensacji działek rolnych w związku z zastosowaniem w stosunku do nich kodu DR13+ i DR13-. Zgodnie z tą zasadą, w przypadku zawyżenia powierzchni na jednej z działek rolnych, powierzchnia ta może zostać zrównoważona poprzez dodanie powierzchni działki, na której stwierdzono większy aniżeli deklarowany obszar.

Prawidłowo została także jego zdaniem stwierdzona powierzchnia do jednolitej płatności obszarowej, która wyniosła 47,09 ha. Różnica między powierzchnią zgłoszoną (47,60 ha) a powierzchnią stwierdzoną (47,09 ha) wyniosła 0,51 ha, co stanowi 1,083%.

Odnośnie nieprawidłowości na działce rolnej Y organ odwoławczy wskazał, że kontrolerzy w trakcie kontroli na miejscu stwierdzili na 0,30 ha przedmiotowej działki rolnej niezebraną skoszoną biomasę i prawidłowo nadali kod nieprawidłowości - oznaczający naruszenie normy dobrej kultury rolnej - N.04.1, co oznacza, że na łąkach i pastwiskach rolnik nie przeprowadził. wymaganego usuwania okrywy roślinnej w terminie. Podkreślił, że kontrola stwierdziła stan zastany w terenie na dzień kontroli, a na sporządzonych zdjęciach działki rolnej Y widoczne są pokosy niezebranej biomasy, co utwierdza w słuszności podjętego rozstrzygnięcia odnośnie działki rolnej Y.

Odnosząc się do twierdzeń odwołującego się do braku możliwości spełnienia wymagań ze względu na szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta, Dyrektor POR Agencji stwierdził, że o fakcie zniszczenia przez zwierzynę uprawy oraz doprowadzenia działki do stanu, który uniemożliwił zbalowanie i w efekcie nie zebranie ściętej biomasy skarżący powinien poinformować organ co wynika z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L Nr 368 z 2006 r" str. 15, z późn. zm., dalej rozporządzenie Komisji nr 1974/2006). Zgodnie z przywołanym przepisem tego rozporządzenia przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

W odniesieniu do płatności bezpośrednich organ odwoławczy odwołał się do art. 75 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Stanowią one, że jeżeli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru kwalifikowanych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych zmniejszeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności. Przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość.

Natomiast według organu skarżący dopiero w dniu 3 czerwca 2015 roku złożył do KBP Agencji oświadczenie, w którym poinformował organ o tym, że na wszystkich działkach w jego gospodarstwie zostały zaobserwowane szkody wyrządzone przez dziką zwierzynę. Organ odwoławczy stwierdził więc, że oświadczenie to zostało złożone już po przeprowadzonych kontrolach w gospodarstwie skarżącego, które miały miejsce w dniach 17 września - 23 października 2014 roku, zaś dowody rzekomo potwierdzające działanie siły wyższej zostały złożone wraz z pismem odwoławczym dopiero w dniu 14 sierpnia 2015 roku. Wskazał też ten organ, że rolnik podpisując wniosek o przyznanie płatności oświadczył, iż znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz utrzymania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.

Powołując się na § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW wskazał organ, że wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. W przypadku płatności ONW - strefa górska oraz ONW – strefa ze specyficznymi utrudnieniami zastosowanie ma art. 16. ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, który stanowi, iż jeśli obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 2 h lub 3% płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. W niniejszej sprawie stwierdzona różnica pomiędzy zadeklarowanym obszarem ONW- strefa górska oraz ONW – strefa ze specyficznymi utrudnieniami a zatwierdzonym według organu wyniosła odpowiednio 0,19 ha oraz 0,32 ha co stanowi odpowiednio 2,4453 % oraz 1,1356 %. Te ustalenia skutkowały tym, że płatności ONW w poszczególnych strefach naliczone zostały do obszaru stwierdzonego.

W zakresie jednolitej płatności obszarowej organ odwoławczy uznając stanowisko organu I instancji za prawidłowe odwołał się art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi, że w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną oraz wówczas, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 3% lub 2 ha, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. W przypadku jednolitej płatności obszarowej w przedmiotowej sprawie obszar zadeklarowany wynosił 47,60 ha, natomiast obszar zatwierdzony wynosi 47,09 ha, a więc różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a zatwierdzoną wyniosła 0,51 ha, co stanowi 1,083 %. Słusznie zatem w niniejszej sprawie jednolita płatność obszarowa została przyznana do powierzchni stwierdzonej 47,09 ha.

Zgodnie z art. 7 ust. 4 pkt. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich płatności te ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości. Zatem biorąc pod uwagę powierzchnię do której przyznano płatność - 47,09 ha oraz stawkę płatności - 910,87 zł, jednolita płatność obszarowa wyniosłaby 42 892,87 zł. Do kwoty tej należy jednak zastosować współczynnik korygujący zgodnie z dyspozycją z art. 11 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 w związku z art. 72 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013 r., str. 608, ze zm.). Według tych przepisów w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014 w przypadku gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego (m.in. jednolita płatność obszarowa) w danym roku jest wyższa od równowartości 2000 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52, ze zm.) kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2 000,00 euro zmniejsza się w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,30221400%. Z zastosowania współczynnika korygującego w niniejszej sprawie wynika kwota pomniejszenia wynosząca 449,75 zł. Po tej operacji kwota płatności wynosi 42 443,12 zł.

Dyrektor POR Agencji w R. stwierdził również prawidłowość stanowiska organu I instancji odnośnie pomniejszenia płatności o 9% ze względu powtarzającą się niezgodność w przestrzeganiu norm i wymogów w zakresie wzajemnej zgodności. Jak wynika bowiem z § 2 pkt 5 rozporządzenia ONW rolnikowi przysługują płatności ONW, jeżeli między innymi są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przepisy te stanowią, iż wszystkie grunty rolne muszą być utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności a rolnik przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Zgodnie zaś z art. 23 ust Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 zgodnie z którym w przypadku niezastosowania się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego całkowitą kwotę płatności, które zostały lub mają zostać przyznane rolnikowi zmniejsza się lub wyklucza.

Według organu odwoławczego w niniejszej sprawie ustalone zostało, że naruszone zostały przez skarżącego wymogi w obszarze środowisko, co skutkuje nałożeniem na producenta rolnego stosownych sankcji ze względu na naruszenie norm i wymogów, co z kolei wynika z art. 31 d ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który stanowi, iż liczba punktów przypisana stwierdzonym niezgodnościom w raporcie kontrolnym jest uwzględniana przy dokonywaniu zmniejszeń lub wykluczeń, o których mowa w art. 70 ust. 6-8, art. 71 ust. 1 i 3-6 oraz w art. 72 rozporządzenia nr 1122/2009. Powołany art. 71 ust 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stanowi, iż w przypadku gdy stwierdzona niezgodność wynika z zaniedbania ze strony rolnika stosuje się obniżkę. Obniżka ta z zasady stanowi 3% całkowitej kwoty płatności. Na podstawie oceny przedstawionej przez właściwy organ kontroli w części sprawozdania z kontroli zawierającej ocenę stwierdzonych niezgodności agencja płatnicza może jednak podjąć decyzję o obniżeniu tego współczynnika do 1% lub zwiększeniu do 5% całkowitej kwoty płatności. Mając na uwadze stan faktyczny w niniejszej sprawie zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo określił wysokość pomniejszenia płatności na 3% początkowej kwoty stosując sposób wyliczenia sankcji wynikający z załącznika nr 5 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. z 2010 r. nr 67 poz. 434 z późn. zm.), zgodnie z którym, jeżeli suma punktów przypisanych stwierdzonym nieprawidłowościom wynosi 7, a tak przyjęto w niniejszej sprawie, (suma punktów przypisanych poszczególnym wagom nieprawidłowości: waga, dotkliwość, trwałość które przypisywane są poszczególnym nieprawidłowościom zgodnie z załącznikiem nr 1, tabela II do powyższego rozporządzenia, a więc gdy "stwierdzono, że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie łub nie były na nich wypasane zwierzęta " za zasięg wynosi 1, za dotkliwość - 3 pkt, a za trwałość wynosi 3 pkt - zał. nr 1, tabela II poz. 4), całkowitą kwotę płatności obniża się o 3%.

W przedmiotowej sprawie ze względu na stwierdzenie powtarzającej się niezgodności zastosowanie ma art. 71 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Zgodnie z przywołanym przepisem w przypadku, powtarzającej się niezgodności poziom sankcji w roku bieżącym wyliczany jest jako iloczyn współczynnika 3 i jest stosowany każdorazowo wobec wysokości obniżki ustalonej dla wcześniejszych powtarzających się niezgodności, z tym, że maksymalna wartość obniżki nie może przekroczyć 15%. Skoro zaś w gospodarstwie skarżącego stwierdzono po raz drugi tę samą nieprawidłowość (pierwsze naruszenie normy N.04.1 stwierdzono w 2013 r.), zgodnie z art. 71 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 odsetek ustalony zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu w odniesieniu do powtarzającej się niezgodności zostaje pomnożony przez trzy co daje 9% pomniejszenie płatności.

Uwzględniając zatem ustalenia organu I instancji co do wielkości obszaru zatwierdzonego oraz podstaw do zastosowania 9% obniżki ze względu na stwierdzone podczas kontroli naruszenie wymogów w zakresie wzajemnej zgodności organ II instancji uznał za prawidłowe wyliczenie płatności ONW, zgodnie z którym płatność ONW strefa górska wynosi 2 262,62 zł, płatność ONW strefa ze specyficznymi utrudnieniami wynosi 6 769,96 zł, a płatność ONW strefa nizinna I wynosi 1 060,41 zł.

Prawidłowo też zdaniem organu odwoławczego została wyliczona kwota jednolitej płatności obszarowej, która po uwzględnieniu obszaru zatwierdzonego, zastosowaniu współczynnika korygującego oraz po zastosowaniu 9% obniżki ze względu na stwierdzone podczas kontroli naruszenie wymogów w zakresie wzajemnej zgodności wyniosła 38 623,24 zł.

Dyrektor POR Agencji w R. nie znalazł także podstaw do zakwestionowania zwrotu dyscypliny finansowej kwoty 663,03 zł, która jego zdaniem została wyliczona prawidłowo i znajduje oparcie w przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisów prawa, pozostając w relacji do kwoty pomniejszenia wynikającej z zastosowania współczynnika korygującego oraz pomniejszenia ze względu na nieprzestrzegania norm i wymogów w zakresie wzajemnej zgodności (9%).

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisane na wstępie decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji w R. z dnia [...] października 2015 r. złożył R.S. .

Zaskarżonym decyzjom zarzucił skarżący naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

1. Art. 57 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U.2015 poz. 211; dalej: k.p.a.) w zw. z § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzenia kontroli na miejscu wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich - poprzez niewłaściwe obliczenie terminu do wniesienia pisemnych zastrzeżeń do raportu pokontrolnego, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia przeprowadzonej kontroli na miejscu kontroli instancyjnej, co z kolei spowodowało nieprawidłowe określenie stanu faktycznego,

2. art. 3 ust. 2 pkt. 1,2 i 3 ustawy z 26 stycznia 2007 o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a poprzez przyjęcie, że organ administracyjny wyjaśnił istotne okoliczności faktyczne i rozpatrzył w sposób wyczerpujący całość materiału dowodowego, mimo że kontrola na miejscu, będąca podstawą ustaleń faktycznych budziła istotne zastrzeżenia strony i wątpliwości w zakresie swojej legalności i rzetelności oraz poprzez błędne przyjęcie, że organ w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej nie ma obowiązku podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

3. art. 3 ust. 2 pkt. 1 i 4 ustawy z 26 stycznia 2007 o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a poprzez pominięcie twierdzeń strony skarżącej w przedmiocie braku zawinienia strony w zaistnieniu nieprawidłowości wymienionych w raporcie kontrolnym, pomimo, że postępowanie o przyznanie płatności obszarowej winno także uwzględniać stanowisko strony, tj. jej argumenty i wyjaśnienia zgłaszane przez nią w trakcie postępowania administracyjnego,

co w konsekwencji doprowadziło do naruszeń prawa materialnego polegającego na:

4. zastosowaniu § 38 ust. 1 pkt. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich, który statuuje stosowanie zmniejszeń przyznanych płatności rolnośrodowiskowych pomimo braku wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego i wyjaśnienia wątpliwości na tle stanu faktycznego, poprzez przyjęcie, że w przedmiocie udzielenia płatności rolnośrodowiskowej nastąpiły przesłanki do zastosowania zmniejszeń, podczas gdy kontrola na miejscu została przeprowadzona w sposób nierzetelny, a w toku postępowania zostało naruszonych szereg przepisów postępowania, będących gwarancją państwa prawa, mających bezpośredni wpływ na właściwe ustalenie stanu faktycznego,

a ponadto:

- naruszenie art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 796/2004 poprzez przyjęcie za wiążące wyników kontroli bez należytej ich weryfikacji i przy jednoczesnym pominięciu działań skarżącego zmierzających do wykazania braku znamion jakiegokolwiek zawinienia w uchybieniach, jakie dotyczyły jego wniosku,

- art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie działań mających na celu wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

- art. 136 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie ewentualnie dodatkowego postępowania dowodowego, które w oczywisty sposób mogłyby się przyczynić do wyjaśnienia sprawy,

- art. 8 k.p.a. poprzez działania Agencji powodujące podważenie jego zaufania do organów państwa, w szczególności poprzez czynności podejmowane przez organ w zakresie procedury przeprowadzonej kontroli i sposobu informowania o zasadach odwoływania się od ustaleń przyjętych w jej wyniku,

- art. 11 k.p.a. z uwagi na brak wyjaśnienia zasadności przesłanek stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie w jakim Agencja pominęła, że wyniki kontroli nie odpowiadają rzeczywistości, zaś skarżący zgodnie z zasadą należytej staranności usiłował wykazać brak zawinienia w swoim działaniu oraz w sposób wiarygodny podważył zasadność ustaleń organu

- art. 107 § 3 k.p.a. wobec pominięcia w uzasadnieniu decyzji oceny faktów podanych przeze mnie oraz faktów na których oparto rozstrzygnięcie.

Wywodząc powyższe skarżący wniósł o:

1. zmianę zaskarżonych decyzji poprzez przyznanie płatności w pełnej wysokości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o:

2. uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji R. [...] z dnia [...] październik 2015 r. oraz poprzedzających jej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji w całości i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego organy prowadzące postępowanie naruszyły zasadę ogólną postępowania, a mianowicie zasadę prawdy obiektywnej, art.7 k.p.a., i służące jej realizacji przepisy dotyczące postępowania dowodowego , tj. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Z art. 7 k.p.a. wynika, że obowiązkiem organów administracji publicznej prowadzących postępowanie jest stanie na straży praworządności i podejmowanie wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś art. 80 k.p.a. obliguje organ do dokonywania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego , czy dana okoliczność została udowodniona. Zacytowane przepisy według skarżącego nakładają zatem na organ prowadzący postępowanie zebranie z urzędu wszelkich koniecznych dla rozstrzygnięcia dowodów i wszechstronne ich rozważenie, tak aby doszło do prawidłowego zastosowania prawa materialnego regulującego uprawnienia i obowiązki strony postępowania, do której kierowane są rozstrzygnięcia organu. Zarzuty w tym zakresie podniesione w moim odwołaniu są więc jak najbardziej trafne.

Skarżący podniósł, że nie polega na prawdzie ustalenie, iż przedmiotowa kontrola stwierdziła stan faktyczny w terenie na dzień kontroli, tj. działka Y - brak zebrania biomasy na pow. 0,3 ha. Według niego biomasa była zebrana. Można uznać, iż części działki była "w takcie zbierania", gdyż nierówności pozostawione przez dziki uniemożliwiły w terenie 100 % zbiórkę mechaniczną.

Podkreślił, że nadal istnieją przerośnięte trawą nierówności powierzchni działki uniemożliwiające zbiór mechaniczny, w niektórych miejscach doły mają głębokość nawet ok. 40 cm. Wskazał na oświadczenie Sołtysa Sołectwa L., który wykonywał usługę zbierania siana na wszystkich działkach w L., w którym oświadczył, że zebrał on siano z połowy działki a resztę ominął, gdyż była "zryta" przez dziki.

Zwrócił tez uwagę, że podczas balowania siana z sąsiednich działek ewidencyjnych nr. 85, 84, 83, 269 nie miał żadnego celui zlecać ominięcia 0,15 ha pow. na działce Y, a siano było przeznaczone na sprzedaż. Fakt grasowania dzików potwierdza także oświadczenie sąsiada, J.P., a Koło Łowieckie odmówiło oględzin, gdyż poinformowali skarżącego, że tak małymi szkodami się nie zajmują. Twierdzenie organu, iż na fotografiach nie widać nierówności terenu, które przerosły trawą mija się jego zdaniem z prawdą obiektywną. Fotografia nie uchwyci takiego stanu rzeczy, a istnienie nierówności uwidocznione jest na filmach z jazdy samochodem terenowym Suzuki Vitara po działce Y w L.

Podniósł także skarżący, że nie miał "instrukcji", aby z takimi błahostkami chodzić do Agencji, gdyż powierzchnia 0,15 ha nic nie zmienia w jego gospodarstwie. W tych okolicznościach sankcje 9% uważa skarżący za zbyt restrykcyjną.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji w R. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Rzeszowie zważył, co następuje:

Oceniając decyzję administracyjną według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny bada, czy przy wydaniu indywidualnego aktu z zakresu administracji publicznej organy zachowały reguły proceduralne i czy niewadliwie zastosowały normy prawa materialnego odnoszące się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego jedynie tych decyzji administracyjnych, które uchybiają prawu (materialnemu albo procesowemu), w sposób wskazany w art. 145 p.p.s.a. Jeśli jednak Sąd nie stwierdzi opisanych tam naruszeń prawa ma obowiązek oddalenia skargi, stosownie do dyspozycji art. 151 tej samej ustawy.

Ta ostatnia sytuacja zachodzi bez wątpienia w rozpoznawanych sprawach, dlatego też skargi nie mogły być uwzględnione.

Przypomnieć trzeba, że zaskarżone decyzje odnoszą się do płatności ONW oraz wsparcia bezpośredniego (jednolita płatność obszarowa) obie na 2014 r. Jak słusznie wskazały organy w uzasadnieniach swoich decyzji płatność ONW jest przyznawana do działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW, użytkowanych jako wykorzystywane użytki rolne, o których mowa w art. 37 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 oraz jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( § 3 ust. 2 i § 2 pkt 5 rozporządzenia ONW). Natomiast jednolita płatność obszarowa przysługuje rolnikowi do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 73/2009, jeżeli między innymi wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności (art. 7 ust. 1 pkt. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich). Z kolei w myśl art. 6 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 , które - na co zwróciły trafnie uwagę organy stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o pomoc złożonych przed dniem 1 stycznia 2015 r. - państwa członkowskie określają na poziomie krajowym wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej. Jak już wyżej była o tym mowa przy okazji sprawozdania z przebiegu postępowania administracyjnego, w prawie krajowym wymogi te zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm. Jak wynika z § 1 ust. 2 pkt tego rozporządzenia, grunty rolne, w przypadku łąk i pastwisk, są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFRROW lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach.

Dla sprawdzenia przestrzegania przez beneficjenta pomocy, w tym wypadku ONW i płatności bezpośredniej, organy krajowe zostały wyposażone w instrumenty kontroli z czego naczelne miejsce zajmuje kontrola na miejscu. Podstawę dowodową rozstrzygnięć w niniejszych sprawach stanowi protokół z kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, protokół z kontroli na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego oraz protokół z kontroli na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, które to kontrole zostały przeprowadzone w gospodarstwie skarżącego w dniach 17 września 2014 r. i 23 października 2014 r. W ocenie sądu te dokumenty, które najpełniej odzwierciedlają stan rzeczy na poszczególnych działkach rolnych, pozwalają w sposób obiektywny określić zakres i sposób ich użytkowania zadeklarowanych do objęcia płatnościami.

Podkreślenia wymaga, że skarżący zdaje się nie kwestionować ustaleń organów Agencji co do kwalifikowalności powierzchni uwzględnionej do objęcia obiema płatnościami, która to stwierdzona powierzchnia kwalifikowalna wyniosła w każdym wypadku 47,09 ha. Odnotować tylko zatem należy, że ustalenia w tym zakresie, nie kwestionowane przez skarżącego, znajdują odzwierciedlenia w materiale dowodowym i stanowiły prawidłową podstawę faktyczną do wyliczenia płatności. Odnosząc te ustalenia do wymienionych w zaskarżonych decyzjach przepisów prawa materialnego należy skonstatować, że organy prawidłowo wyliczyły przypadające do tych powierzchni płatności, z zastrzeżeniem, że takie kwoty przysługiwałyby, gdyby nie stwierdzono innych nieprawidłowości.

Kwestią sporną jest to czy i na jakiej powierzchni nie zostały spełnione wymogi z zakresu przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności. Według organów kontrola na miejscu w tym zakresie wykazała nieprawidłowość, gdyż kontrolujący stwierdzili na 0,30 ha działki rolnej Y (działka ewidencyjna 269) niezebraną, skoszoną biomasę co odpowiada kodowi nieprawidłowości N.04.1 (naruszenie normy dobrej kultury rolnej). Według skarżącego biomasa na tej działce rolnej była zebrana, a ewentualnie na powierzchni ok. 0,15 ha była w trakcie zbierania co było utrudnione ze względu ze względu na mechaniczny sposób zbierania i balowania siana oraz nierówności pozostawione po zryciu ziemi przez dzikie zwierzęta – dziki.

W tym sporze sąd przyznaje rację organom, bowiem ustalenia w powyższym zakresie zostały poczynione prawidłowo w oparciu przede wszystkim o raport z kontroli na miejscu., który jawi się jako dowód niewadliwy, pozwalający odtworzyć w oparciu także o dołączone załączniki - szkic oraz dokumentację fotograficzną stan zastany na dzień kontroli. Ogląd zwłaszcza materiału fotograficznego, zdaniem sądu nie pozostawia wątpliwości, że na wskazanej działce, na dzień kontroli, nie była zebrana biomas i widoczne są jej niezebrane pokosy. Nie można nie dostrzec, że skarżący popada w niejaka sprzeczność, bowiem raz to stanowczo twierdzi w skardze, że cała biomasa została zebrana, a w innym miejscu skargi, że biomasa była w trakcie zbierania i niezebrana została częściowo, ale z powierzchni. 0,15 ha działki.

Co do waloru dowodowego wzmiankowanych protokołów z kontroli stwierdzić przychodzi, że zostały one sporządzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa przez uprawnionych kontrolerów, w przewidzianej formie. W świetle tych dowodów nie można się zgodzić z twierdzeniami skarżącego, że na jego działce rolnej Y w ogóle nie zaistniały żadne nieprawidłowości, a skoszona biomasa została usunięta w wymaganym terminie, przed rozpoczęciem kontroli. O wadze dowodu z protokołu kontroli wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt. II GSK 492/07. Zwrócił on uwagę, że o znaczeniu tego protokołu świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty, wyspecjalizowane, dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi oraz bezstronne.

Zwrócić wypada uwagę na to, że kontrola rozpoczęła się w dniu 17 września 2014 r., natomiast z rejestru działalności rolnośrodowiskowej jako dzień koszenia działki rolnej Y odnotowano datę 21 sierpnia 2014 roku. Zestawienie tych dat wskazuje, że nie nastąpiło zebranie ściętej biomasy w wymaganym terminie 14 dni.

Bez znaczenia dla oceny niniejszej sprawy jest fakt, że skarżący w dniu 3 czerwca 2015 roku zawiadomił Kierownika Biura Powiatowego Agencji w S. o zaobserwowanych szkodach na jego działkach. Nie wywrą też oczekiwanych skutków dla skarżącego oświadczenia J.P. - rolnika mieszkającego w pobliżu w/w działki oraz M C. sołtysa miejscowości L. dokonującego zabiegów agrotechnicznych w gospodarstwie skarżącego, że m.in. działka ewidencyjna nr 269 była zryta przez dziki. Rzecz w tym, że owe oświadczenia pochodzą z sierpnia 2015 r. i choć odnoszą się w swej treści do 2014 r. przedłożone zostały dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Tymczasem kontrola na miejscu stwierdza stan zastany na gruncie na dzień kontroli a na załączonych zdjęciach nie widać tego rodzaju nierówności, które uniemożliwiałyby zebrania ściętej biomasy. Podobnie filmy z nagraniem zachowania się pojazdu po gruncie, jako dokonany w 2015 r. nie mogą oddać stanu gruntów w 2014 r.

Gdyby nawet przyjąć za prawdziwe twierdzenia skarżącego co do braku technicznych możliwości zebrania ściętej biomasy w terminie, co z materiału dowodowego jednak nie wynika, to i tak skarżący nie mógłby uniknąć konsekwencji takiego stanu rzeczy dla wysokości przyznanych płatności. Rację mają bowiem organy Agencji wskazując odpowiednie uregulowania, z których wynikają zasady postępowania beneficjenta na wypadek gdyby z powodu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności niemożliwa stała się realizacja obowiązków związanych z płatnościami, w tym wypadku zebrania ściętej biomasy z działki rolnej. O tym że zasady te znane były skarżącemu świadczy po pierwsze to, że składając wnioski o przyznanie poszczególnych płatności na rok 2014 złożył podpis m.in. pod oświadczeniem, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowych objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie organy Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz utrzymania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Po drugie skarżący uczestniczył w programach pomocowych związanych z finasowaniem z budżetu Unii Europejskiej od szeregu lat, i choćby stad znane są mu zasady jej przyznawania.

O tym jak uniknąć sankcji gdy wypełnienie obowiązków związanych ze spełnieniem warunków do płatności bezpośrednich staje się niemożliwe w sytuacji wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności stanowi art. 75 ust 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, na który słusznie powołują się organy Agencji. Zgodnie z cytowanym przepisem jeżeli rolnik nie był w stanie wypełnić zobowiązań w wyniku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowanych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, pod warunkiem, że przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych wraz z odpowiednią dokumentacją zgłosi temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym uzyskał taką możliwość. Z kolei odpowiednie do przyznawania płatności ONW Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 w art. 47 ust. 2 stanowi, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

W niniejszych sprawach skarżący dopiero w zastrzeżeniach do ustaleń kontroli na miejscu, to jest w piśmie z dnia 23 kwietnia 2015 r. (data wpływu do organu 27 kwietnia 2015 r.) podniósł, że część skoszonej trawy nie została zebrana gdyż mechaniczna zbiórka była utrudniona przez nierówności terenu spowodowane przez zrycie powierzchni działki przez dzikie zwierzęta. Notabene nieco wcześniej przy okazji zapoznawania się materiałem dowodowym, w o oświadczeniu pisemnym z dnia 4 marca 2015 r. ograniczył się tylko do stwierdzenia, że nie zgadza się ze ustaleniem braku zebrania biomasy z działki rolnej Y. Następnie 3 czerwca 2015 roku skarżący złożył do organu agencji oświadczenie, o wystąpieniu szkód wyrządzonych przez dziką zwierzynę, a dowody mające potwierdzić ten fakt przedstawił jako załącznik do odwołania z 14 sierpnia 2015 roku.

Podkreślenia wymaga, że skarżący wyręczając się w wykonywaniu koniecznych zabiegów agrotechnicznych innymi osobami, ponosi ryzyko i konsekwencje ich ewentualnych zaniedbań. To w interesie beneficjenta płatności jest dopilnowanie aby działki objęte tego rodzaju subwencją spełniały wszystkie niezbędne wymogi i normy.

W świetle powyższych wywodów, w ocenie sądu, organy Agencji dokonały prawidłowych ustaleń w zakresie wystąpienia i rodzaju nieprawidłowości, co skutkowało przyznaniem płatności bezpośredniej i ONW na 2014 r. w pomniejszonej wysokości. Struktura tych płatności oraz wysokość zastosowanej sankcji oraz jej wyliczenie zostały skrupulatnie, klarownie a przede wszystkim poprawnie przedstawione w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzjach organu I instancji z powołaniem na stosowne, mające zastosowanie w sprawie regulacje krajowe i unijne. Nie ma potrzeby powielać tych wywodów w tym miejscu, tym bardziej, że skarżący prawidłowości wyliczeń kwot płatności w zasadzie nie kwestionuje, negując li tylko ich zasadność.

Niezrozumiałe są zarzuty skarżącego tyczące niewłaściwego obliczenia przez organy Agencji terminu do wniesienia pisemnych zastrzeżeń do raportów pokontrolnych o jego zdaniem miało doprowadzić do pozbawienia przeprowadzonych kontroli instancyjności co z kolei przełożyć się miało na nieprawidłowe ustalenia faktyczne.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 31 ust.7 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz analogicznego § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwój u Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (t.j. Dz. U z 2014, poz. 1493), dotyczącego płatności ONW, w przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, Dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła. Jak wskazuje lektura akt sprawy administracyjnej pełnomocnik skarżącego otrzymała odpowiedź na zastrzeżenia do raportu złożone w dniu 4 marca 2015 r. przez R.S. ( pismo z 8 kwietnia 2015 r.). Kolejne pisma ustosunkowujące się do zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych zostały wystosowane do pełnomocnika skarżącego w dniach 30 kwietnia 2015 r., 29 maja 2015 r i i 24 czerwca 2015 r. Treścią owych informacji było to, że Biuro Kontroli na Miejscu przy Oddziale Regionalnym Agencji ponownie przeanalizowało m.in. kwestię niezebranej biomasy z działki rolnej Y i nie znalazło podstaw od stwierdzenia uchybień w raporcie. Jak z tego wynika skarżący miał możliwość podniesienia zastrzeżeń do raportów z kontroli na miejscu i wskutek zgłoszenia takowych otrzymywał stosowną informację o ich nieuwzględnieniu.

Nie można więc zgodzić się z twierdzeniami skarg, że organy Agencji naruszyły art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 czy też art. 10 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 odnoszących się do kontroli na miejscu (w skardze błędnie przywołuje skarżący art. 23 ust. 1 nieaktualnego Rozporządzenia Komisji nr 796/2004), poprzez przyjęcie protokołów z kontroli bez należytej ich weryfikacji. Skarżący miał przecież możliwość zgłoszenia zastrzeżeń, przynajmniej w pewnym zakresie z tego uprawnienia skorzystał i najwyraźniej nie zgadza się z uzyskana odpowiedzią, ale uzyskanie nie satysfakcjonującej odpowiedzi nie może stanowić podstawy do formułowania zarzutu skargi. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że kontrolujący będąc na gruncie mieli możliwość poczynienia obserwacji i dokonania pomiarów, które znalazły odzwierciedlenie w protokole i zwizualizowane załączoną dokumentacją fotograficzną (zdjęcia 18-22). Skarżący był zawiadomiony o terminie przeprowadzenia kontroli, częściowo był obecny przy czynnościach kontrolnych, mógł i składał doń uwagi.

Sąd nie podziela zarzutów skarg dotyczących naruszenia art. 3 ust. 2 pkt. 1, 2, 3 ustawy płatnościach bezpośrednich w z art. 77 k.p.a.i 80 k.p.a., zwłaszcza w kontekście imputowania organom Agencji, że nie podjęła z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Otóż w obu ustawach z 2007 r. ustawodawca w zasadzie w analogiczny sposób uregulował zasady postępowania administracyjnego, to jest w sposób zasadniczo odmienny od reguł obowiązujących w postępowaniach opartych w całości na przepisach k.p.a. Z mocy art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o ONW i art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich organy Agencji nie są już zobowiązane do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co stanowi odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Z kolei dalsze przepisy to jest odpowiednio art. 21 ust. 3 ustawy o ONW i art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich w sposób całkowicie odmienny od k.p.a. ustalają zasady rozkładu dowodu, nakładając na strony postępowania (lub inne uczestniczące w postępowaniu) obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu został przerzucony na osobę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W zakresie obowiązku informacyjnego organu, także na gruncie omawianych ustaw, obowiązują modyfikacje w stosunku do ogólnych reguł określonych w k.p.a. Art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o ONW i art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich nakładają na organy Agencji obowiązek udzielenia stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, ale na żądanie stron. Na gruncie omawianych ustaw z 2007 r. pewnym modyfikacjom podlega także wyrażona w art. 10 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, autonomicznie określając zakres obowiązku organów w tym zakresie do zgłoszonych żądań stron (art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o ONW i art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich).

Jak wynika z powyższego omówienia specyfika postępowań administracyjnych toczących się przed organami Agencji w zakresie przyznania określonego wsparcia finansowego wymaga od stron tego postępowania i innych osób w nim uczestniczących, większej dbałości w prowadzeniu swoich spraw indywidualnych. To na stronie spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi skutki prawne. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że wbrew twierdzeniu skarżącego, organ administracji, zasadniczo, zwolniony jest z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy do płatności (tak np. wyroki NSA z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 344/11, z 26 czerwca 2012r., sygn. akt II GSK 810/11). Nie mogły więc organy uchybić zasadom procesowym określonym w art. 77 § 1 k.p.a. w sposób sugerowany przez skarżącego czy też naruszyć dyspozycje art. 136 k.p.a. na etapie postepowania odwoławczego.

Natomiast odnośnie zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wypowiedzenia się co do twierdzeń i faktów przedstawionych wraz z odwołaniem wskazać należy, że pozostaje ono w jaskrawej sprzeczności z treścią uzasadnienia zaskarżonych decyzji. Stosownie do tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie sądu organ odwoławczy bardzo szczegółowo i starannie odniósł się do każdej kwestii i okoliczności podniesionej przez skarżącego, logicznie i zrozumiale przedstawiając swój tok rozumowania. Naruszenia tego przepisu skarżący nie może upatrywać w tym, że stanowisko organu jest sprzeczne z jego przekonaniem czy twierdzeniami. Na tej podstawie nie sposób tez skutecznie formułować zarzutu naruszenia zasady przekonywania statuowanej w art. 11 k.p.a.

Wbrew podniesionym zarzutom skarg opartym o art 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 80 k.p.a. stwierdzić przychodzi, że ustalenia faktyczne zostały dokonane przez organy Agencji na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności w oparciu o dowód z protokołów z kontroli na miejscu, natomiast ocena zgromadzonego materiału nie przekracza reguł swobodnej oceny dowodów i uwzględnia całokształt okoliczności sprawy. Organy rolne bowiem, powołując się na konkretne ustalenia i przepisy prawa, niewątpliwie i przekonująco wykazały, dlaczego wnioskowane płatności nie mogą być stronie przyznane w pełnej wysokości.

Co do wysokości pomniejszenia płatności w związku stwierdzeniem nieprzestrzegania przez skarżącego na działce Y minimalnych norm DKR i naruszenie normy N.04.1. - nie przeprowadzanie na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta, w ocenie sądu organy Agencji określiły prawidłowo najpierw wysokość pomniejszenia płatności na 3% początkowej kwoty stosując sposób wyliczenia sankcji wynikający z załącznika nr 5 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego. Następnie, ze względu na to, że naruszenie normy N.04.1 stwierdzono w gospodarstwie rolnym skarżącego po raz drugi rok po roku, zgodnie z art. 71 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 współczynnik (procent) obniżki pomnożyły przez 3, co daje 9 % pomniejszenia.

W odniesieniu do zarzutów skarżącego o nazbyt rygorystycznym potraktowaniu go przez organy, nieproporcjonalnie do stwierdzonych nieprawidłowości, subiektywnie może zrozumiałych jeśli się zważy zakres który obejmuje stwierdzona nieprawidłowość w stosunku do wielkości całego gospodarstwa rolnego, godzi się podkreślić, że przepisy krajowe i wspólnotowe określające zasady przyznania płatności bezpośrednich czy ONW mają charakter norm prawa publicznego, a zatem bezwzględnie obowiązującego i nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości organów w ustaleniu kryteriów dostępu do programu, wysokości płatności czy też zastosowanych sankcji. Postąpienie wbrew nim świadczyłoby o naruszeniu przez organy zasady legalności z art. 6 k.p.a. oraz oznaczałyby złamanie zasady równości to jest równego dostępu do programów pomocowych w analogicznym stanach faktycznych. Przepisy dotyczące przedmiotowych płatności skonstruowane są właśnie w sposób rygorystyczny, po to aby dyscyplinować strony do zachowania szczególnej ostrożności przy formułowaniu wniosków o płatności i przestrzegania przyjętych na siebie obowiązków. Równoległym celem jest zapobieganie uzyskiwaniu płatności do powierzchni nieużytkowanych rolniczo i prewencyjnie zniechęcanie beneficjentów do prób nieuprawnionego pozyskiwania przedmiotowych płatności. Skarżącemu ten rygoryzm był znany, gdyż we wnioskach aplikacyjnych oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania płatności.

Reasumując stwierdzić należy, że organy Agencji w zakresie stwierdzonej nieprawidłowości na działce Y zgromadziły wystarczający materiał dowodowy pozwalający poczynić stanowcze ustalenia, a skarżący nie przedstawił dowodów pozwalających je zakwestionować, podobnie jak prawidłowości zastosowanych w związku z tymi ustaleniami sankcji.

Mając powyższe na uwadze w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd skargi w połączonych sprawach oddalił.