Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 208/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 par. 1, art. 19 par. 4, art. 26 par. 4, art. 27, art. 29  par. 2,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: par. 6 ust. 2, par. 6 ust. 5
journal: Dz.U. 2001 nr 137 poz 1541
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.), Protokolant Iwona Dybkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 r.- Dz, U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 4 pkt 1 i art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity z 2005 r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. na postanowienie organu egzekucyjnego - tj. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] numer [...] o zwrocie wierzycielowi z dnia [...] o Nr [...] oraz o Nr od [...] – [...] oraz z dnia [...] o Nr [...] oraz o Nr od [...] do Nr [...] wystawionych przeciwko J.W. zam. [...] K., ul. [...] - Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej tytułów wykonawczych z dnia [...] o Nr od [...] oraz o Nr od [...] i umorzył postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono przebieg postępowania, ustalony w sprawie stan faktyczny oraz argumentację prawną organu i strony postępowania. W tych ramach wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., działając jako wierzyciel w dniu [...] wystawił przeciwko zobowiązanemu J.W. tytuły wykonawcze o Nr [...] oraz o Nr od [...] - [...]. Powyższe dokumenty obejmują należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 12/1999 r., 02/2000 r., 04-12/2000 r. oraz 01-02/2001 r.

Dyrektor ZUS Oddziału w C. jako organ egzekucyjny nadał tego samego dnia klauzulę o skierowaniu tytułów wykonawczych o wymienionych numerach do egzekucji.

Również tego samego dnia organ egzekucyjny wystawił zawiadomienia o Nr [...],[...] oraz o Nr od [...] - [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem tj. A. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych o wymienionych numerach doręczono zobowiązanemu za pośrednictwem poczty w dniu 15.05.2006 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności potwierdził odbiór zawiadomień o zajęciu w dniu 04.05.2006 r.

Dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia 10.05.2006 r. Nr SWOK/239/2006, poinformował organ egzekucyjny o niemożności realizacji otrzymanych zajęć ze względu na nieprowadzenie na rzecz zobowiązanego rachunków bankowych w A. Następnie w dniu 20.07.2007 r. ZUS Oddział w C. wystawił przeciwko zobowiązanemu kolejne tytuły wykonawcze o Nr [...] oraz o Nr od [...] do Nr [...], obejmujące zaległe składki z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego za okres 10/1999 , 03/2001 - 11/2001.

Za pismem z dnia 29.10.2007r. skierowanym do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K., wierzyciel tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., przekazał do realizacji tytuły wykonawcze w liczbie 23 i wniósł o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko zobowiązanemu – J.W., na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych tj. o Nr od Nr [...] do Nr [...]. Tytułom wykonawczym z dnia 28.04.2006 r. o Nr [...] wierzyciel nadał nowy numer tj. [...], o Nr [...] do [...] numery od [...] do [...]. W uzasadnieniu rzeczonego wniosku ZUS Oddział w C. poinformował o zastosowaniu wobec zobowiązanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, które to zajęcie okazało się całkowicie bezskuteczne. Jednocześnie wskazano, iż aktualnie wierzyciel posiada informację o składniku majątkowym J.W. w postaci świadczenia pobieranego z B w K., ul. [...]. Wobec tego, wierzyciel wykorzystując uprawnienie wynikające z § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Z 2001 r. Nr 137, poz. 1541) kieruje egzekucję do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. odmówił przystąpienia do egzekucji administracyjnej i zwrócił wierzycielowi wszystkie tytuły wykonawcze tj. o Nr [...] do Nr [...], ze względu na niespełnienie przez w/w dokumenty wymogu określonego w art. 19 § 4 oraz art. 26 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazując w uzasadnieniu na treść art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej i podkreślając, że Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Ponadto, jak wskazał organ egzekucyjny w swoim postanowieniu, art. 26 § 4 powołanej ustawy, wyraźnie wskazuje, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego.

Dalej organ egzekucyjny powołał się na treść pisma wierzyciela z dnia 13.07.2007 r., w którym Dyrektor Oddziału ZUS w C. poinformował, że działając jako organ egzekucyjny wykorzystuje wszystkie przypisane mu ustawowo środki egzekucyjne. W piśmie tym wskazał, że tytuły wykonawcze kierowane do Naczelników Urzędów Skarbowych dotyczą wyłącznie dwóch sytuacji tj.:

- zbiegu egzekucji zgodnie z art. 63 ustawy egzekucyjnej;

- bezskuteczności egzekucji prowadzonej przez Dyrektora Oddziału.

Również w tym piśmie, Dyrektor Oddziału ZUS w C. wskazał, aby Naczelnicy Urzędów Skarbowych bezwzględnie zwracali wnioski nie mieszczące się w tym katalogu.

Odnosząc się natomiast do tytułów wykonawczych o Nr [...] do Nr [...], organ egzekucyjny w postanowieniu wskazał, że wierzyciel nie dokonał wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko zobowiązanemu, co oznacza, że nie wykorzystał nawet minimalnych środków egzekucyjnych.

W uzasadnieniu zażalenia wniesionego na to postanowienie, wierzyciel przywołał treść art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej a jednocześnie zwrócił uwagę na fakt skierowania egzekucji do rachunku bankowego J.W. w A, które to zajęcie okazało się całkowicie bezskuteczne. Dlatego też jego zdaniem, zasadnym było skierowanie na podstawie § 6 ust. 3 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541), wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do właściwego miejscowo Naczelnika Urzędu Skarbowego tj. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K..

ZUS Oddział w C. stwierdził ponadto, że tytuły wykonawcze spełniały wszystkie wymogi formalne, warunkujące wszczęcie egzekucji administracyjnej.

Dalej wierzyciel wskazał, że zwrot tytułów wykonawczych przez organ egzekucyjny jest niedopuszczalny. Potwierdzeniem tej tezy jest, zdaniem strony, pismo Ministerstwa Finansów z dnia 07.04.2005 r. znak: SP2-2l8/033-60/531/05/DO, skierowane do wszystkich Dyrektorów Izb Skarbowych. Zgodnie z jego treścią, jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić postępowanie egzekucyjne, to w takim przypadku wierzyciel nie podejmuje działań egzekucyjnych we własnym zakresie, lecz kieruje tytuł wykonawczy do właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego. Argumentem przemawiającym za tą koncepcją, jest również według wierzyciela, pismo Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] znak: [...]. Organ nadzoru wskazał w nim, że w przypadku braku ustalenia majątku, do którego Dyrektor Oddziału ZUS jest uprawniony skierować egzekucję, kieruje on tytuł wykonawczy bezpośrednio do właściwego miejscowo Naczelnika Urzędu Skarbowego, wskazując w tym przypadku w poz. 7 tytułu wykonawczego, jako organ egzekucyjny, Naczelnika Urzędu Skarbowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego po dopuszczeniu tytułu wykonawczego do egzekucji nadaje w części F klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji. Podkreślił wierzyciel, że podobnie jak w odniesieniu do zwracania tytułów wykonawczych i odmawiania wszczynania postępowania egzekucyjnego, sytuacja ma się gdy chodzi o niepodjęcie przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, czynności zmierzających do ustalenia składników majątkowych zobowiązanego. Wierzyciel przywołał stanowisko Ministerstwa Finansów, w którym wskazano, że unormowania prawne nie wymagają od wierzyciela udowadniania organowi egzekucyjnemu, do którego kieruje tytuł wykonawczy, że nie posiada on wiedzy o majątku zobowiązanego.

Odnosząc się do argumentacji zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w K. nawiązał na wstępie do treści art. 19 § 4 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zmianami) zgodnie z którym Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Organ ten posiada uprawnienia do stosowania określonych środków egzekucyjnych takich jak: egzekucja z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz rachunków bankowych. Uszczegółowieniem pewnego podziału kompetencji między organami egzekucyjnymi jest przepis § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541 z późn. zm.), który stanowi, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, że norma ta wraz z zapisem ust. 2 tegoż § 6 cytowanego rozporządzenia, który obliguje wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym do stosowania bezzwłocznie środka egzekucyjnego, wskazuje w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, iż organem właściwym do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych jest wyłącznie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym organ ten przed przystąpieniem do egzekucji jest właściwy do nadania klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej. Dopiero zaistniała w toku wszczętego i prowadzonego postępowania egzekucyjnego przesłanka bezskuteczności uprawnia ten organ egzekucyjny do przekazania tytułu wykonawczego do właściwego naczelnika urzędu skarbowego celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Nawiązując do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazano, że wierzyciel tj. ZUS Oddział w C. wnioskiem z dnia 29.10.2007 r. przekazał Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w K. do realizacji tytuły wykonawcze z dnia [...] o Nr [...] oraz o Nr od [...] do [...]) oraz z dnia [...] o Nr [...] oraz o Nr od [...] do Nr [...].

W przypadku tytułów wykonawczych z dnia [...], Dyrektor Oddziału ZUS w C. prowadził już postępowanie egzekucyjne, dokonując zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego , jednak bezskutecznie. Jednocześnie organ egzekucyjny uzyskał informację o składniku majątkowym zobowiązanego tj. świadczenia emerytalnego pobieranego przez niego z B w K. Wobec braku uprawnień Dyrektora ZUS Oddziału w C. do zastosowania tego środka egzekucyjnego tj. w postaci egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego (art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej), organ ten zasadnie przekazał tytuły wykonawcze o Nr [...] oraz o Nr od [...] do dalszej egzekucji Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w K.

Odnośnie natomiast tytułów wykonawczych z dnia [...] o Nr [...] oraz o Nr od [...] do Nr [...], sytuacja jest odmienna, gdyż wierzyciel po ich wystawieniu przekazał je do realizacji właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu skarbowego tj. Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w K., powołując się również na uprawnienie wynikające z przepisu § 6 ust. 5 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r.

Kontynuując wywód, organ odwoławczy podkreślił, że nie kwestionuje faktu, iż naczelnik urzędu skarbowego jest także organem uprawnionym do egzekwowania tego rodzaju należności, jednak dopiero po wykorzystaniu przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego ZUS przysługujących mu uprawnień i wykazaniu, że prowadzona przez ten organ egzekucyjny egzekucja stała się bezskuteczna.

Jednocześnie zauważono, że działanie mające na celu ustalenie składników majątkowych dłużnika, z których może być prowadzona egzekucja np. poprzez ustalenie w różnych bankach, na podstawie art. 36 ustawy egzekucyjnej, gdzie zobowiązany posiada rachunek bankowy, odbywa się wyłącznie na etapie postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny, a nie wierzyciela. Jest to tym samym związane z obowiązkiem dokonania przez organ egzekucyjny nie tylko weryfikacji tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela w oparciu o art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nadania w następstwie tego klauzuli o skierowaniu tytułów wykonawczych do egzekucji administracyjnej, ale również czynności związanych z poszukiwaniem składników majątkowych.

Podkreślono, że wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny zmierzające do wyegzekwowania obowiązku, czy nawet ustalenia bezskuteczności prowadzonej egzekucji winny być poprzedzone przyjęciem przedmiotowych tytułów wykonawczych do egzekucji.

Wobec tego, zdaniem organu odwoławczego, bezpośrednie przekazanie przez wierzyciela, będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, tytułów wykonawczych z dnia [...] o Nr [...] oraz o Nr od [...] do Nr [...] bez odpowiedniej klauzuli o ich skierowaniu do egzekucji naczelnikowi urzędu skarbowego jest z punktu prawnego przedwczesne i nie znajduje - oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

Dodatkowo zaakcentowano, że wierzyciel zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa nie jest uprawniony do podejmowania jakichkolwiek działań stricte egzekucyjnych, a tym samym stwierdzania, iż ewentualne prowadzenie przez określony organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego może okazać się bezskuteczne. Zapis przywołanego powyżej § 6 ust. 5 rozporządzenia nie przewiduje bowiem w swej treści trybu przypuszczającego, a jedynie dokonany. W związku z tym do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji uprawniony jest wyłącznie organ egzekucyjny.

Tym samym, wierzyciel w stosunku do tytułów wykonawczych z dnia [...] nie wykorzystał przewidzianych prawem możliwości dochodzenia należności w ramach prowadzonego przez własny organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego (brak w tytułach wykonawczych klauzuli o skierowaniu ich do egzekucji administracyjnej) i podjęcia stosownych czynności egzekucyjnych.

W związku z tym Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. zasadnie dokonał zbadania, czy jest właściwy na tym etapie postępowania do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego do tytułów wykonawczych o Nr [...] oraz o Nr od [...] do Nr [...].Takie postępowanie nakazywał mu art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zasada wynikająca z tego przepisu obowiązuje we wszystkich rodzajach postępowania (a takim jest również administracyjne postępowanie egzekucyjne), a także na wszystkich etapach tych postępowań.

Podkreślono dalej, że przywołane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych -: Oddział w C. pismo Ministerstwa Finansów Departamentu Systemu Podatkowego z dnia 07.04.2005 r. Nr SP2-218/033-60/531105/DO w żaden sposób nie zakazuje badania przez organy egzekucyjne swej właściwości rzeczowej czy miejscowej. Pismo wskazuje jedynie na niedopuszczalność wydawania przez naczelników urzędów skarbowych postanowień o zwrocie tytułów wykonawczych w trybie art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i tym samym odmowie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na nie podjęcie przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym czynności zmierzających do ustalenia składników majątkowych zobowiązanego. Nie znaczy to jednak, że naczelnik urzędu skarbowego ma obowiązek przyjąć do realizacji tytuły wykonawcze również wtedy, gdy wierzyciel narusza obowiązujące przepisy, przekazując je do realizacji.

Skoro Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest na mocy art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji, to zastosowanie ma tryb postępowania wskazany w § 6 ust.5 cytowanego rozporządzenia. Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy prowadzona egzekucja okazała się w całości lub częściowo bezskuteczna. Tak więc dopiero wystąpienie przesłanki bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego uprawnia organ egzekucyjny do przekazania tytułu wykonawczego właściwemu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Taka też sytuacja miała miejsce w odniesieniu do tytułów wykonawczych z dnia [...], gdzie organ egzekucyjny wykorzystał przysługujące mu środki egzekucyjne (egzekucja z rachunku bankowego), lecz egzekucja ta okazała się całkowicie bezskuteczna. Wówczas przekazał tytuły wykonawcze o Nr [...] 0raz o Nr od [...] do dalszej egzekucji Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w K., wskazując składnik majątkowy zobowiązanego, do egzekucji którego nie jest uprawniony.

Reasumując te wywody stwierdzono, że w świetle przedstawionego stanu prawnego i faktycznego Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. otrzymując tytuły wykonawcze z dnia [...] o Nr [...] oraz o Nr od [...] powinien był niezwłocznie skierować egzekucję do świadczenia emerytalnego J.W., natomiast w odniesieniu do tytułów wykonawczych z dnia [...] organ ten zasadnie stwierdził, że nie jest jeszcze na tym etapie uprawniony do prowadzenia postępowania egzekucyjnego i słusznie zwrócił tytuły wykonawcze o Nr [...] oraz o Nr od [...] do Nr [...] wierzycielowi.

Wniesiona przez wierzyciela skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczyła tej części postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej która utrzymywała w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] o zwrocie wierzycielowi tytułów wykonawczych z dnia [...] i formułowała żądanie uchylenia postanowienia w tej części.

W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego a nadto rozbudowała wywody dotyczące zakresu kompetencji Dyrektora Oddziału ZUS jako organu egzekucyjnego uprawnionego do prowadzenia egzekucji administracyjnej w ograniczonym zakresie przy zastosowaniu środków egzekucyjnych wskazanych w art.19 §4 ustawy egzekucyjnej. Zaakcentowała, że w przypadku bezskuteczności w całości lub części prowadzonej egzekucji Dyrektor Oddziału ZUS ma uprawnienia wynikające z § 6 ust.3 i ust.5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do skierowania wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do właściwego miejscowo Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Dalej, nawiązując do realiów rozpoznawanej sprawy, strona skarżąca wskazała, że podjęła działania mające na celu wyegzekwowanie od dłużnika należności z tytułu składek na ubezpieczenie i w tym celu dokonał zajęcia należącego do zobowiązanego rachunku bankowego, próbując równocześnie ustalić istnienie innych źródeł, w tym rachunków bankowych. Tym samym – jej zdaniem - za bezpodstawne należy uznać twierdzenia organów rozstrzygających sprawę o tym, że strona nie podjęła działań w trybie art. 36 ustawy egzekucyjnej. Za nietrafne też uznała strona skarżąca stanowisko tych organów o tym, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne należy dzielić na części z których każda ma swój niezależny byt. To doprowadziło do nieuwzględnienia faktu, że strona raz już ustaliła istnienie źródła zaspokojenia, czyli świadczenia z B w K. raz już dokonała zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego, po trzecie zaś podjęła działania zmierzające do ustalenia istnienia innych jeszcze źródeł zaspokojenia w tym rachunków bankowych w innych bankach, przy czym te dwa ostatnie działania nie przyniosły żadnego efektu.

Tym samym, niezasadne jest twierdzenie, które legło u postaw zaskarżonego rozstrzygnięcia, iż strona nie podjęła działań w ramach swoich kompetencji wynikających z art.19 § 4 ustawy egzekucyjnej.

W dalszej części uzasadnienia skargi strona odniosła się do stanowiska organu nadzoru dotyczącego sytuacji gdy wierzyciel jest równocześnie organem egzekucyjnym. W tych ramach wskazała na czynności jakie taki wierzyciel powinien podjąć i zaakcentowała, że skoro taki wierzyciel jest obowiązany podjąć działania zmierzające do wyegzekwowania należności objętych tytułami egzekucyjnymi, to raz wykazana bezskuteczność w całości czy części uprawnia go do skorzystania z uprawnień wynikających z §6 ust.5 rozporządzenia wykonawczego. Dalsze bowiem ustalanie istnienia składników majątkowych zobowiązanego jest w tej sytuacji sprzeczne z zasadami logiki i ekonomii procesowej.

Podkreślono, że to wierzyciel o uprawnieniach wynikających z art.19 §4 ustawy egzekucyjnej decyduje o przekazaniu tytułów wykonawczych do dalszej realizacji naczelnikowi urzędu skarbowego, ten zaś może odmówić prowadzenia egzekucji tylko wtedy, gdy w sposób konkretny wykaże, że skuteczne zaspokojenie należności może nastąpić w ramach postępowania prowadzonego przez takiego wierzyciela. Zdaniem strony za trafnością tej tezy przemawia przede wszystkim szczególny status wierzyciela o uprawnieniach organu egzekucyjnego, a po drugie treść §6 ust.5 rozporządzenia którego adresatem jest wyłącznie taki wierzyciel a nie organ egzekucyjny bądź wierzyciel nie posiadający uprawnień organu egzekucyjnego.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: skarga okazała się niezasadna, albowiem objęte nim postanowienie nie jest dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego uchylenie.

W punkcie wyjścia rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że zgodnie z treścią art.22§2 ustawy egzekucyjnej właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego z zastrzeżeniem §3.Przepisy ustawy egzekucyjnej nie zawierają szczegółowych uregulowań dotyczących przestrzegania właściwości miejscowej i rzeczowej przez organy egzekucyjne. Dlatego też z mocy art.18 ustawy egzekucyjnej w zakresie tym w postępowaniu egzekucyjnym będą miały odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl art.19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania.(art.20 k.p.a.). Zauważyć też należy tym miejscu, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dokonuje podziału organów egzekucyjnych, w zależności od charakteru egzekwowanych przez nich obowiązków a także z uwagi na zakres kompetencji.

Do organów egzekucyjnych uprawnionych do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych ze względu na zakres kompetencji ,należy zaliczyć organy uprawnione do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych oraz organy, których kompetencje w tym zakresie zostały ograniczone. W art.19 § 1-7 tej ustawy wyliczono organy uprawnione do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych, zaś pozostałe organy mogą prowadzić egzekucje należności pieniężnych jedynie wówczas, gdy zostały do tego upoważnione przez przepisy ustaw szczególnych (art.19 § 8).

Zgodnie z art.19 §1 omawianej ustawy, naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do zabezpieczania takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV ustawy, a także do realizacji wniosków obcych państw o udzielenie pomocy w zakresie o którym mowa w art. 66 d § 1 ustawy, z takim jednakże zastrzeżeniem, że organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji wynagrodzenia za prace, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń jest dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art.19 § 4 ustawy).

Przedmiotem zatem prowadzonej przez ten organ egzekucji mogą być wyłącznie wymienione należności pieniężne, które mogą być egzekwowane przy zastosowaniu wymienionych w tym przepisie środków egzekucyjnych.

Można zatem powiedzieć, że Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(dalej w skrócie "ZUS") jest organem rzeczowo właściwym do prowadzenia egzekucji wymienionych należności pieniężnych przy zastosowaniu ściśle określonych w tym przepisie środków egzekucyjnych. Jest to zatem organ egzekucyjny o ograniczonych kompetencjach zarówno co do przedmiotu egzekucji jak i stosowanych środków egzekucyjnych.

Zachodzi jednak pytanie, czy owa właściwość ma charakter wyłączny, a zatem, czy jakiś inny organ wymieniony w art.19 ustawy egzekucyjnej bądź w ustawach szczególnych jest uprawniony do egzekucji rzeczonych należności pieniężnych.

Odpowiedzi na to pytanie należy szukać w przepisach powoływanego już w poprzedniej części uzasadnienia rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.Nr.137 poz.1541 ze zm.) Rozdział 2 tego rozporządzenia reguluje tryb postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.

Przepisy tego rozdziału są adresowane do trzech kategorii wierzycieli:

- nie będących jednocześnie organem egzekucyjnym;

- będących jednocześnie organem egzekucyjny;

- będących jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie.

Istotne dla dalszych rozważań jest to, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych występuje w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym wymienionych wcześniej należności w charakterze wierzyciela. Mając na względzie wcześniejsze uwagi dotyczące zakresu uprawnień Dyrektora oddziału ZUS jako organu egzekucyjnego wskazać zatem trzeba, że w zakresie istotnym dla rozważanej kwestii, ZUS jako wierzyciel będzie adresatem w szczególności norm § 6 ust. 2 oraz § 6 ust. 5 rzeczonego rozporządzenia. Pierwszy z nich nakazuje wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym bezzwłoczne stosowanie środka egzekucyjnego (z zastrzeżeniem ust. 3), zaś § 6 ust. 5 stanowi, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Analiza ostatniego z przepisów nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zawsze jedynym organem właściwym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w ramach którego odbywa się egzekucja należności wymienionych w art.19 § 4 ustawy egzekucyjnej będzie Dyrektor oddziału ZUS. Postępowanie to prowadzi ten organ do momentu, gdy wystąpią okoliczności wymienione w analizowanym przepisie, a zatem gdy egzekucja prowadzona na podstawie konkretnego tytułu wykonawczego okaże się częściowo lub całkowicie bezskuteczna.

W tym momencie powstaje po stronie dyrektora oddziału ZUS obowiązek (a zarazem uprawnienie) do skierowania tytułu wykonawczego do naczelnika właściwego urzędu skarbowego, czyli organu egzekucyjnego z mocy art.19 §1 ustawy egzekucyjnej uprawnionego do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych. Ten zatem organ egzekucyjny staje się z tym momentem rzeczowo właściwy do prowadzenia egzekucji .

Innymi słowy, dopóki organ właściwy z mocy art.19 § 4 ustawy egzekucyjnej nie dokona czynności poprzedzających wszczęcie postępowania egzekucyjnego (wystawienie tytułu wykonawczego), nie przystąpi z urzędu do egzekucji (art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej) w ramach której stwierdzi jej częściową bądź całkowitą bezskuteczność, nie ma podstaw do kierowania tytułu wykonawczego do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego,

Jest też oczywiste, że tytuł wykonawczy który zostaje w trybie § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. skierowany do naczelnika właściwego urzędu skarbowego musi spełniać wszelkie wymogi określone w art. 27 ustawy egzekucyjnej, w tym wskazany w pkt.10 tego artykułu, czyli musi zawierać klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. W konsekwencji zaś, w przypadku nie spełnienia któregoś z tych wymogów, organ egzekucyjny (naczelnik urzędu skarbowego) nie przystępuje do egzekucji zwracając tytuł wierzycielowi. Obowiązek ten wynika z art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej.

Nie może być sporu co do tego, że tytuły wykonawcze z dnia [...], których dotyczy zaskarżona część postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej nie zawierały klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji (rubryka G tytułu wykonawczego).

Nie przystąpiono zatem na ich podstawie do egzekucji zgodnie z art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej, a zatem, nie można było stwierdzić częściowej bądź całkowitej bezskuteczności egzekucji.

Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec tego samego zobowiązanego ale na podstawie innych tytułów wykonawczych nie wywołuje skutków w odniesieniu do egzekucji prowadzonych w innych postępowaniach egzekucyjnych.

Tym samym, jest oczywiste, że w tym stanie rzeczy nie można mówić o wystąpieniu przesłanki z § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w odniesieniu do tytułów wykonawczych z dnia [...].

Ta przesłanka została spełniona wyłącznie w odniesieniu do tytułów wykonawczych z dnia [...].

Z tych wszystkich powodów należy uznać, że zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. o odmowie przystąpienia do egzekucji i zwrocie wierzycielowi tytułów wykonawczych z dnia [...] w oparciu o przepis art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej nie narusza prawa.

Tym samym, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr153 poz.1270 ze zm.).