Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 98/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6281 Regulacje spraw majątkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 1971 nr 16 poz 156
law: Ustawa z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych  własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2015 r. sprawy ze skargi Zrzeszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia przejścia własności części nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Administracji i Cyfryzacji (Minister) decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych (Dz. U. nr 16, poz. 156, dalej "ustawa"), po rozpatrzeniu odwołań od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] Gminy [...] oraz Zrzeszenia [...] w [...] (Skarżący), oraz po zbadaniu sprawy z urzędu, uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz odmówił stwierdzenia przejścia na rzecz Skarżącego prawa własności części nieruchomości w postaci samodzielnego niewyodrębnionego lokalu nr [...] znajdującego się w budynku położonym we [...] przy ul. [...].

Decyzja ta wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym :

Wojewoda [...] (Wojewoda) decyzją z dnia [...] z powołaniem się na art. 1 ustawy stwierdził, że z dniem 29 czerwca 1971 r. na rzecz Skarżącego, przeszła własność części nieruchomości, w postaci samodzielnego niewyodrębnionego lokalu Nr [...], przeznaczonego na cele inne niż mieszkaniowe ([...]) o powierzchni [...] m 2 mieszczącego się na drugiej kondygnacji budynku położonego we [...] przy ul. [...] wraz ze związanym tym prawem własności udziałem w [...] części we wspólnych częściach budynku oraz w prawie własności nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka Nr [...] obręb [...] o pow. [...] ha. na której posadowiony jest wyżej wymieniony budynek.

Wojewoda przytoczył w uzasadnieniu brzmienie art. 1 ustawy i wskazał, że decyzja właściwego wojewody, o której mowa w przytoczonym wyżej przepisie niewątpliwie jest decyzją deklaratoryjną. Decyzja o takim charakterze poświadcza o powstaniu określonego skutku prawnego z mocy prawa w wyniku zaistnienia przewidzianego prawem stanu faktycznego. Wyjaśnił następnie, że jeżeli przepis art. 1 ustawy uzależnia skuteczność nabycia z mocy prawa z dniem 29 czerwca 1971 r. mienia państwowego przez kościelną osobę prawną jedynie od wykazania, że mienie to w dniu 1 stycznia 1971 r. znajdowało się w wyłącznym faktycznym władaniu tej osoby, to niedopuszczalnym jest kreowanie innych przesłanek, np. dodatkowo uzależniających nabycie tego mienia od wykazania, że nieruchomość ta stanowi własność Skarbu Państwa na dzień wydania decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej to nabycie lub, że nie została przed tym dniem oddana w użytkowanie wieczyste. Taka wykładnia tego przepisu nie kłóci się przy tym z powszechnie akceptowanym stanowiskiem, że decyzja stwierdzająca nabycie mienia z mocy prawa, mimo deklaratoryjności, zawiera w sobie element konstytutywny, który przejawia się dopiero od momentu potwierdzenia nabycia określonego prawa w drodze tego aktu, zaś osoba prawna może skutecznie powoływać się na nabyte przez nią prawo, w tym ujawniać je w księdze wieczystej. Ze względu na fakt, że art. 1 miał na celu uregulowanie stanu prawnego określonego typu nieruchomości, to jest stanowiących własność państwową i użytkowanych przez kościelne osoby prawne w dniu wejścia w życie tej ustawy, jako jedyny punkt odniesienia przy wydaniu decyzji na podstawie tego przepisu winien być przyjmowany właśnie ten dzień, tj. 29 czerwca 1971 r. Tym samym decyzja nie mogła uwzględnić żądania Skarżącego, wyrażonego w jego piśmie z dnia 11 lipca 2011 r., aby stwierdzić, że z dniem 29 czerwca 1971 r. wraz z własnością części przedmiotowej nieruchomości na Skarżącego przeszedł również odpowiedni udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Prawo takie, po pierwsze, nie było bowiem ustanowione na przedmiotowym gruncie w dniu 1 stycznia 1971 r., a po drugie przepis art. 1 ustawy wyraźnie wskazuje, że skutkiem wypełnienia określonych w tym przepisie przesłanek, jest przejście z mocy ustawy prawa własności. Przepis ten w żadnym wypadku nie daje zatem uprawnienia do orzekania, że na jego podstawie na rzecz strony przeszło inne prawo, jak np. prawo użytkowania wieczystego gruntu.

Od wyżej wymienionej decyzji Wojewody odwołanie do Ministra złożyła Gmina [...]. W odwołaniu podniosła, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją, udział brał Prezydent Miasta [...], wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jako starosta. Zdaniem Gminy [...] decyzja Wojewody jest wadliwa, gdyż narusza przepisy procedury administracyjnej poprzez nieuwzględnienie Gminy [...] jako strony postępowania i poprzez to pozbawienie jej możliwości udziału w tym postępowaniu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł również Skarżący podnosząc między innymi, że zgodnie z zasadą jednorodzajowości praw związanych z prawem własności lokali, Wojewoda [...] powinien stwierdzić, że Zrzeszenie nabyło wraz z prawem własności lokalu również udział w prawie użytkowania gruntu.

Decyzją z dnia [...] Minister uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując w uzasadnieniu, że Wojewoda [...] wydając decyzję nie uwzględnił zapisów zarządzenia Dyrektora Urzędu do Spraw Wyznań z dnia 13 sierpnia 1971 r. w sprawie wykonania przepisów o przejściu na osoby prawnej Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych (M.P. nr 44 poz. 286, dalej "zarządzenie z 13 sierpnia 1971 r.").

W wyniku rozpoznania skargi wniesionej przez Skarżącego od powyższej decyzji, tutejszy sąd wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt. I SA/Wa 1633/13 uchylił decyzję Ministra z [...] wskazując w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja nie była prawidłowa a motywy wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie uzasadniały wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a, co uzasadniało uwzględnienie skargi.

Sąd podniósł, że organ odwoławczy nie wskazał konkretnych przepisów postępowania, których naruszenie powodowało konieczność uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie organ odwoławczy nie wyjaśnił, co w jego ocenie mieści się na gruncie niniejszej sprawy w zakresie pojęcia "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy". Sąd podkreślił również, że w sprawie przedmiotowej uzasadnienie decyzji organu odwoławczego w zakresie uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania nie spełnia podstawowych wymogów prawidłowego uzasadnienia. Organ odwoławczy nie wskazał jakich to zapisów powołanego Zarządzenia Wojewoda [...] nie wziął pod uwagę i jaki to miało wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Rozpoznając ponownie sprawę, opisaną na wstępie decyzją Minister uchylił decyzję Wojewody [...] i odmówił stwierdzenia nabycia przez Skarżącego prawa własności nieruchomości w postaci samodzielnego niewyodrębnionego lokalu nr [...] znajdującego się w budynku położonym we [...] przy ul. [...].

W uzasadnieniu wskazał, że argumenty podniesione w odwołaniu Gminy [...] nie mogą być uwzględnione. Zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 595, z późn. zm.) funkcje organów powiatu w miastach na prawach powiatu sprawuje rada miasta i prezydent miasta. Miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu, natomiast ustrój i działanie organów miasta na prawach powiatu, w tym nazwę, skład, liczebność oraz ich powoływanie i odwoływanie, a także zasady sprawowania nadzoru określa ustawa o samorządzie gminnym. Z powyższego wynika, że miasto na prawach powiatu jest wyłącznie gminą wykonującą zadania powiatu i nie jest odrębnym podmiotem od gminy. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2008 r. (I FSK 1398/07) miasta na prawach powiatu nie posiadają odrębnej od gmin je tworzących osobowości prawnej oraz nie są w żadnym zakresie innym podmiotem. Nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, iż miasto na prawach powiatu jest odrębnym od gminy znajdującym się na tym obszarze powiatem. Powiat taki po prostu nie istnieje, czemu ustawodawca dał wyraz nazywając tę jednostkę samorządu terytorialnego "miastem na prawach powiatu", a nie powiatem miejskim. Zarzut Gminy [...] naruszenia przez Wojewodę [...] postanowień art. 10 § 1 k.p.a. mógłby być ewentualnie skutecznym w przypadku wykazania, że zarzucone naruszenie uniemożliwiło Gminie [...] dokonanie konkretnych czynności procesowych. To na stronie podnoszącej wspomniany ostatnio zarzut spoczywa ciężar wykazania związku przyczynowo - skutkowego między naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego a wynikiem rozstrzygnięcia, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca.

Zdaniem Ministra, również argumenty Skarżącego prezentowane w odwołaniu nie mogą zostać uwzględnione. Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji słusznie uznał, że w rozpatrywanej sprawie przepisy ustawy są jednoznaczne i nie jest możliwa ich interpretacja pozwalająca na uwzględnienie art. 3a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903, .z późn. zm.). Ze względu na powyższe, wszystkie rozstrzygnięcia dotyczące wymienionej na nieruchomości gruntowej muszą uwzględniać prawo własności Skarżącego do części nieruchomości ustanowione z mocy samego prawa w dniu 29 czerwca 1971 r.

Nabycie określonego uprawnienia z mocy samego prawa oznacza, że nabycie uprawnienia jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie przepisu prawnego, jeżeli są spełnione przewidziane w tym przepisie warunki nabycia uprawnienia. Tak więc, co podniesiono wcześniej, skutek w postaci nabycia prawa w omawianym przypadku następuje bez względu na późniejsze zdarzenia prawne.

Badając sprawę z urzędu Minister zauważył jednak, że skarżona decyzja rażąco narusza prawo, bowiem przy jej wydawaniu nie uwzględniono zapisów zarządzenia. Z dokonanych przez Ministra z urzędu ustaleń wynika, że budynku, w którym znajduje się lokal, nie da się podzielić w pionie poprzez wszystkie kondygnacje, zgodnie z warunkami określonymi w § 3 ust. 3 zarządzenia z 13 sierpnia 1971 r.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucił naruszenie :

I. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art. 93 ust. 2, art. 241 ust. 6 Konstytucji, jak również art. 4 ust. 2 i 3 Konstytucji PRL z dnia 22 lipca 1952 r., a także art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz odmowę stwierdzenie przejścia na rzecz strony skarżącej własności części nieruchomości, powołując się na zarządzenie Dyrektora Urzędu do Spraw Wyznań z dnia 13 sierpnia 1971 r. w sprawie wykonania przepisów o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych (Dz. U. z 1971 r., Nr 44, poz. 284; dalej zwane: zarządzeniem z dnia 13 sierpnia 1971 r.) - podczas gdy:

a. zarządzenie z 13 sierpnia 1971 r. nie może stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów, w tym strony skarżącej

b. ww. zarządzenie, w szczególności w części wskazanej przez Ministra w zaskarżonej decyzji, a to co do § 3 ust. 3, nie ma podstawy ustawowej w delegacji zawartej w art. 1 ust. 4 ustawy;

c. delegacja zawarta w art. 1 ust. 4 ustawy jest na tyle wadliwa, że nie mogła stanowić podstawy ustawowej do wydania zarządzenia z 13 sierpnia 1971 r., a tym samym zarządzenie to nie mogło tym bardziej stanowić podstawy decyzji;

2. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., a także art. 170 P.p.s.a. i art. 141 § 4 in fine P.p.s.a. - poprzez:

a. niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji w zakresie powołanego przez Ministra zarządzenia, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt I SA/Wa 1633/13);

b. nieustosunkowanie się do treści pisma Wojewody [...] z dnia [...], w którym organ ten stwierdza, że nie zastosował zarządzenia z dnia 13 sierpnia 1971 r., uznając, że w świetle art. 93 ust. 1 Konstytucji, zarządzenie nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego i wobec tego nie może stanowić podstawy do wydania decyzji - na które to pismo Wojewody [...] powołuje się Minister na stronie 4. uzasadnienia zaskarżonej decyzji;

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 3a ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tj. z 2000 r. Dz. U. Nr 80, poz. 903 ze zm.; dalej zwana: ustawą o własności lokali) w związku z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy, jak również w związku z art. 232 § 1 Kodeksu cywilnego - poprzez przyjęcie za Wojewodą [...], że strona skarżąca nabyła udział w prawie własności gruntu - podczas gdy:

a. zgodnie z zasadą jednorodzajowości praw związanych z prawem własności lokali należało stwierdzić, że strona skarżąca nabyła udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu, co wynika z tego, że z prawem własności innych lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku położonym we [...] przy ulicy [...] związany jest już udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu;

b. w użytkowanie wieczyste mogą być oddane jedynie grunty stanowiące własność Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków, a nie grunty stanowiące współwłasność Skarbu Państwa (względnie: jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków) oraz innych podmiotów (in concreto strony skarżącej).

Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący w toku rozprawy z dnia 5 maja 2015 r. uzupełnił skargę podnosząc zarzut naruszenia art. 28 kpa w zw. 140 kpa, art. 127 par. 1 kpa, art. 138 par. 1 pkt 3 kpa oraz art. 139 kpa i art. 107 par. 3 w zw. z art. 140 kpa przez zaniechanie w decyzji rozważań czy Gmina [...] jest stroną postępowa, a tym samym zaniechanie rozważań co do możliwości wydania decyzji na niekorzyść strony skarżącej oraz zaniechania wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego w stosunku do Gminy [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna.

Decyzja poddana kontroli sądu w niniejszym postępowaniu wydana została na skutek uchylenia decyzji Ministra z dnia [...]. Z uwagi na powyższe, zarówno organ jak i sąd obecnie rozpoznający sprawę związane są z mocy art. 153 p.p.s.a. wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia I SA/Wa 1633/13.

W ocenie sądu zarzuty podniesione w punkcie I.2.a skargi z których wynika, że w ocenie strony skarżącej organ nie wykonał wytycznych zawartych w przywołanym wyżej wyroku uznać należy za nieuzasadnione.

Uchylając decyzję z [...] Sąd wskazał, że nie spełnia ona warunków określonych w art. 107 k.p.a. bowiem nie zostało w niej wskazane jakie przepisy postępowania naruszył organ pierwszej instancji jak również jakich przepisów zarządzenia Wojewoda [...] nie wziął pod uwagę i jaki to miało wpływ na wynik sprawy.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że rozpoznając ponownie sprawę Minister nie stwierdził, by decyzja organu pierwszej instancji naruszała przepisy postępowania, co oznacza że brak było podstaw do wyjaśniania jakie przepisy postępowania zostały przez organ pierwszej instancji naruszone. Minister wskazał również, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo to jest § 3 pkt 3 zarządzenia.

Rzeczywiście, uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest krótkie, tym niemniej w ocenie sądu zawiera wszystkie elementy wymagane przepisami prawa, zaś ewentualne uchybienia w tym zakresie, które omówione zostaną poniżej, nie mogły być uznane za naruszenie przepisów prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzuty podniesione w punkcie I.1 oraz I.2.b skargi zmierzają do wykazania, że zarządzenie z 13 sierpnia 1971 r. nie mogło stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Na wstępie wskazać należy, że Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego, że z art. 241 pkt 6 Konstytucji wynika, iż dawne zarządzenia mogą zachowywać moc obowiązującą przez dwa lata po wejściu w życie Konstytucji. Pogląd taki wyrażony został przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I SA 415/00. Tym niemniej, w orzecznictwie sądów zarówno administracyjnych jak i powszechnych wyrażane były również poglądy odmienne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2010 r. sygn.. akt III PK 61/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2013 r. II OSK 1710/11). W tym ostatnim wyroku podkreślono, że wejście w życie Konstytucji z 1997 r. nie oznaczało dyskwalifikacji aktów normatywnych wydanych zgodnie z odmiennymi zasadami prawotwórstwa, obowiązującymi we wcześniejszym okresie jak również przywołano poglądy wyrażane w doktrynie, zgodnie z którymi, w sytuacji kiedy "akt podustawowy został wydany przez podmiot, który miał do tego kompetencję i jeżeli dochowana została procedura wydawania tego aktu, to akt taki obowiązuje nadal" (L. Garlicki, uwaga 14 do art. 241 Konstytucji [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz (red. L. Garlicki), T. I, Warszawa 1999, s. 12). NSA wskazał również, że w przeciwnym razie należałoby dojść do pozbawionego podstaw wniosku, że Konstytucja ma w tym zakresie moc wsteczną, co oznaczałoby, iż większość aktów normatywnych wydanych w okresie PRL nie może posiadać dzisiaj mocy obowiązującej.

Sąd rozpoznający sprawę powyższe poglądy w pełni podziela i uznaje, że mogą one znaleźć zastosowanie również w niniejszej sprawie. Wobec powyższego, badając, czy zarządzenie z 13 sierpnia 1971 r. mogło być podstawą wydania zaskarżonej decyzji uwzględnić należy kontekst prawny istniejący w dacie jego wydania.

Z brzmienia art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy wynika, że z dniem jej wejścia w życie, a więc z dniem 29 czerwca 197 r. przechodziła na własność osób prawnych Kościoła Rzymskokatolickiego, oraz innych Kościołów i związków wyznaniowych własność nieruchomości państwowych lub ich części położonych na obszarze Ziem Zachodnich i Północnych, które w dniu 1 stycznia 1971 r. znajdowały się w wyłącznym faktycznym tychże podmiotów. Przepisy ustawy nie zawierały definicji pojęcia części nieruchomości.

Przepis § 3 pkt 3 zarządzenia z 13 sierpnia 1971 r. precyzował, że jeżeli faktyczne władanie dotyczyło części budynku, przejście prawa własności na kościelne osoby prawne nastąpiło tylko wtedy, gdy możliwy był fizyczny podział budynku w pionie przez wszystkie kondygnacje.

Skarżący poprzez podniesione w skardze zarzuty dąży do wykazania, że treść § 3 pkt 3 zarządzenia z 13 sierpnia 1971 r. ograniczała uprawnienia kościelnych osób prawnych wynikające z ustawy, co oznacza, że w tym zakresie treść zarządzenia wydana była bez podstawy ustawowej.

Przedstawiając powyższe stanowisko Skarżący pomija jednak następujące kwestie :

Zgodnie z art. 1 ustawy, przejście prawa własności następowało z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, to jest z dniem 29 czerwca 1971 r. Oznacza to, w ocenie sądu, że badając, czy zarządzenie ograniczało prawa wynikające z ustawy, a w konsekwencji czy sprzeczne było z upoważnieniem ustawowym rozważyć należało jak definiowane było pojęcie części nieruchomości w ustawie, ewentualnie, czy definicja przedstawiona w zarządzeniu stała w sprzeczności z innymi przepisami prawa obowiązującymi w dacie wejścia w życie ustawy to jest w dniu 29 czerwca 1971 r. a mogącymi znaleźć zastosowanie w sprawie.

Zgodnie z treścią art. 46 § 1 k.c. w brzmieniu obowiązujący w dniu 29 czerwca 1971 r. za nieruchomości uznawane były części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności.

Zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 135 § 1 k.c. odrębną nieruchomość mógł stanowić jedynie lokal mieszkalny, jeżeli przeznaczony był do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych właściciela i jego bliskich i nie przekraczał rozmiarów określonych przez właściwe przepisy i znajdował się w domu mieszkalnym, w którym stosownie do tych przepisów dopuszczane było wyodrębnienie własności poszczególnych lokali. Problematykę lokali użytkowych regulował § 2 cytowanego artykułu, zgodnie z którym, jeżeli w domu mieszkalnym, w którym wyodrębniona została własność poszczególnych lokali, znajdują się lokale użytkowe konieczne do wykonywania zawodu przez właściciela lokalu, stanowią one część składową lokalu mieszkalnego.

Co do zasady natomiast, podział budynku był dopuszczalny jedynie pionowo, jeżeli linia podziału przebiega przez ścianę, dzielącą budynek na regularne i samodzielne części, nie był natomiast możliwy, jeżeli linia podziału przebiegała przez znajdujące się w budynku pomieszczenia lub dzieliła budynek na części nieregularne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1978 r. III CRN 173/78, Lex 8134, z dnia 12 listopada 1976 r. III CRN 243/76, Lex 7873).

Oznacza to, że na dzień 29 czerwca 1971 r. :

a. przepisy nie przewidywały możliwości uznania za odrębną nieruchomość lokalu innego niż lokal mieszkalny, spełniający warunki z art. 135 § 1 k.c.,

b. nie było możliwe uznanie lokalu o charakterze innym niż mieszkalny o którym mowa w art. 135 § 1 k.c. za odrębną nieruchomość,

c. podzielenie nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem możliwe było jedynie wzdłuż linii pionowych budynku.

Wobec powyższego uznać należy, że zapisy zarządzenia z 13 sierpnia 1971 r. stanowiły jedynie powtórzenie zasad wynikających z kodeksu cywilnego, a dotyczących możliwości wydzielenia części nieruchomości w sytuacji gdy nieruchomość ta zabudowana była budynkiem.

Podkreślić należy w tym miejscu, że nawet gdyby w zarządzeniu brak było przepisu § 3 pkt 3 – organy nie mogłyby orzec o ustanowieniu na rzecz Skarżącego prawa własności części nieruchomości, bowiem zajmowany przez nią lokal nie mógł być uznany za część nieruchomość w rozumieniu przepisów obowiązujących w dniu 29 czerwca 1971 r.

W konsekwencji, zarzuty podniesione w punktach 1.1 i 2a skargi sąd uznaje za nieuzasadnione.

Skarżący zarzucał organowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., a także art. 170 P.p.s.a. i art. 141 § 4 in fine P.p.s.a. – poprzez nieustosunkowanie się do treści pisma Wojewody [...] w którym wskazane zostało, że w ocenie organu zarządzenie z 13 sierpnia 1971 r. nie mogło stanowić podstawy prawnej decyzji.

Rzeczywiście, organ nie ustosunkował się wprost do powyższego pisma w swojej decyzji, nie wyjaśnił również z jakich przyczyn uważa, że zarządzenie może stanowić podstawę prawną decyzji. Tym niemniej w ocenie sądu uchybienie to nie mogło stanowić podstawy do uchylenia decyzji Ministra. Przypomnieć należy w tym miejscu, że stwierdzenie przez sąd naruszenia przez organ przepisów postępowania skutkuje uchyleniem decyzji o ile naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że uchylają decyzję z powodu nie ustosunkowania się przez Ministra do pisma Wojewody sąd musiałby wykazać jaki miało to wpływ na wynik sprawy. Tymczasem w ocenie sądu nie ustosunkowanie się przez organ do powyższego pisma Wojewody nie miało wpływu na wynik sprawy, rozstrzygnięcie Ministra odmawiające stwierdzenia przejścia na Skarżącego prawa własności części nieruchomości w postaci samodzielnego niewyodrębnionego lokalu nr [...] znajdującego się w budynku położonym we [...] przy ul. [...] uznać należy za zgodne z treścią art. 1 ustawy oraz art. 46 k.c.

Zarzuty podniesione w punkcie III petitum skargi również uznać należy za nieuzasadnione. Skoro organ odmówił stwierdzenia przejścia na Skarżącego prawa własności części nieruchomości, wszelkie rozważania co do tego, czy z prawem – które na Skarżącego nie przeszło – powinien być związany udział w prawie własności gruntu czy też udział w prawie użytkowania wieczystego, uznać należy za bezprzedmiotowe.

Zarzuty podniesione na rozprawie zmierzają do wykazania, że organ naruszył wynikającą z art. 139 k.p.a. zasadę zakazu reformationis in peius.

W realiach niniejszej sprawy zarzut ten uznać należy za nieuzasadniony. Jak bowiem słusznie zwrócił uwagę Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, decyzja Wojewody [...] rażąco naruszała prawo. Powołaną decyzją ustanowiono bowiem na rzecz Skarżącego prawo, które w dniu 29 czerwca 1971 r. a więc w dacie wejścia w życie ustawy nie istniało, to jest prawo odrębnej własności lokalu o charakterze innym niż lokal mieszkalny.

Wojewoda [...] w swojej decyzji wyraźnie wskazał, że decyzja wydawana w trybie art. 1 ustawy ma charakter deklaratoryjny – a więc potwierdza jedyne zaistnienie z mocy ustawy określonego skutku prawnego. W dniu 29 czerwca 1971 r. ani przepisy ustawy ani przepisy innych obowiązujących aktów prawnych o charakterze ustawowym (a takim aktem był bez wątpienia kodeks cywilny) nie przewidywały możliwości ustanowienia prawa odrębnej własności lokalu innego niż lokal mieszkalny spełniający przesłanki z art. 135 § 1 k.c. Tymczasem Wojewoda [...] swoją decyzją ustanowił na rzecz Skarżącego prawo odrębnej własności lokalu w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali, a więc prawo, które wprowadzone zostało do systemu prawnego po dniu 29 czerwca 1971 r. Skoro możliwość ustanowienia takiego prawa nie istniała w dniu 29 czerwca 1971 r., zaś przepisy ustawy przewidywały możliwość stwierdzenia przejścia na własność kościelnych osób prawnych i związków wyznaniowych jedynie nieruchomości lub ich części, Ministra postąpił prawidłowo uznając decyzję Wojewody [...] za rażąco naruszającą prawo, co uzasadniało jej uchylenie.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że również Skarżący, co wynika z pism składanych przez niego w toku postępowania administracyjnego (w tym z odwołania) jak również z treści skargi, uznawał, że na jego rzecz winno zostać ustanowione prawo odrębnej własności lokalu w rozumieniu ustawy z 24 czerwca 1994 r.

Wobec powyższego, nawet w razie przyjęcia, że za stronę postępowania nie mogła zostać uznana Gmina [...], a więc nawet w razie uznania, że nie mogła ona wnieść odwołania, kwestia ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż Minister prawidłowo uznał, że decyzja organu pierwszej instancji w rażący sposób narusza prawo.

Ustosunkowując się jednak do powyższych zarzutów wskazać należy, co następuje :

Skarżący w toku rozprawy wniósł o dopuszczenie dowodu z decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] oraz [...] na okoliczność treści tych decyzji a w szczególności, a w szczególności na okoliczność tytułu prawnego Gminy [...] do nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...], w której znajduje się lok. [...]. Sąd dopuścił dowód z powołanych decyzji.

Tym niemniej wskazać należy, że treść powyższych decyzji znana była organom orzekającym w niniejszej sprawie, zostały one szczegółowo opisane w decyzji Wojewody [...] (str. 4 decyzji). Jednocześnie jednak z ustaleń organów wynika, że decyzje te nie zostały ujawnione w księdze wieczystej, w której jako właściciel nieruchomości wpisana jest Gmina [...] na podstawie umowy zamiany objętej aktem notarialnym z dnia [...] A [...]. Ustalenia te potwierdza znajdujący się w aktach administracyjnych wydruk z księgi wieczystej.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że kwestia zgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym dotyczącym nieruchomości wykraczała poza ramy postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie. Jak wynika z ustaleń zawartych w decyzji Wojewody [...],

a. w stosunku do nieruchomości wydana została decyzja stwierdzająca jej nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.,

b. ugodą z [...] Parafia [...] im. [...] we [...] nabyła nieodpłatnie nieruchomość budynkową położoną na nieruchomości z wyłączeniem lokalu nr [...], której właścicielem jest osoba fizyczna oraz z wyłączeniem przysługującego tej osobie prawa użytkowania wieczystego gruntu, grunt zaś w pozostałej części oddany został w użytkowanie wieczyste Parafii,

c. w dniu [...] Gmina [...] oraz [...] im. [...] we [...] zawarły umowę zamiany na podstawie której Gmina [...] nabyła nieruchomość budynkową położoną oraz udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu zaś Parafia nabyła dwa samodzielne lokale użytkowe położone we [...] w innych budynkach.

Wobec powyższego uznać należy, że Minister nie naruszył prawa uznając za stronę postępowania Gminę [...]– właściciela przedmiotowej nieruchomości.

W konsekwencji, również zarzuty podniesione na rozprawie sąd uznaje za niezasadne.

Podsumowując wskazać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu, co oznaczało konieczność oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.