Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 363/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2020 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] września 2019 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego A. O. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, z późn. zm.) dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Pana A. O. (skarżący) od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] odmawiającej wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego

za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe za lata 2011-2014, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania przedmiotowej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Pan A. O. był funkcjonariuszem Policji i na podstawie rozkazu personalnego nr [...] [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji

z dnia [...] grudnia 2013 roku został zwolniony ze służby z dniem [...] stycznia 2014 roku. W chwili zwolnienia funkcjonariuszowi pozostało 159 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego.

Wobec powyższego zwolnionemu policjantowi wypłacono ekwiwalent pieniężny w kwocie 33.766,30 zł brutto za wszystkie dni niewykorzystanych urlopów, przyjmując, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego odpowiadał wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

W wystąpieniu z dnia [...] listopada 2018 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o dokonanie ponownego obliczenia i wypłaty w wyższej niż dotychczas wysokości ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U.

z 2019 r., poz. 161, z późn. zm.). Powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102).

W dniu [...] września 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] wydał, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 6a ust. 2 pkt 2, art. 32, art. 114

ust. 1 pkt 2 i art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji, decyzję nr [...], którą odmówił wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego

za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe za lata 2011-2014.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przepis w aktualnym stanie nie normuje wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy osobom, które odeszły na zaopatrzenie emerytalne przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn., akt K 7/1, opublikowanym w dniu 6 listopada 2018 r. (Dz.U.2018.2012), zgodnie z którym art. 115 a ustawy o Policji, w zakresie jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Wskazał, iż omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował zmianę treści przepisu art. 115 a ustawy o Policji w ten sposób, że wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. W konsekwencji czego powstała luka w systemie prawnym, która wobec obowiązku działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa uniemożliwia ustalenie wysokości należnego policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego.

Podkreślił, że sytuacja taka (brak podstaw prawnych do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego) będzie miała miejsce aż do czasu ustanowienia przez ustawodawcę przepisu prawa, w którym wskazane zostanie, jak należy obliczać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy

i dodatkowy (koniecznym będzie przyjęcie nowego wskaźnika tych przeliczeń). Dopiero nowelizacja ustawy, konkretyzująca wymiar części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu, stworzy nowy stan prawny,

w którym organ będzie upoważniony dokonywać porównania wysokości ekwiwalentu wypłaconego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu z wysokością określoną

w znowelizowanym przepisie, a w konsekwencji dokonywać wypłaty uzupełniającej.

Pismem z dnia [...] października 2019 r. Pan A. O. zwrócił się

o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o dokonanie obliczenia i wypłaty w wyższej niż dotychczas wysokości ekwiwalentu pieniężnego oraz wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe za lata 2011-2014 lub uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy

do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji Komendant Główny Policji podzielił stanowisko Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] w zakresie interpretacji skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia

30 października 2018 r., sygn., akt K 7/1, opublikowanego w dniu 6 listopada 2018 r. (Dz.U.2018.2012).

Komendant Główny Policji zauważył, że przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por.: M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006,

s. 104).

Zakresowy charakter omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego spowodował, zdaniem organu, zmianę treści przepisu art. 115 a ustawy o Policji

w ten sposób, że wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego

za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Kwestia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, nie była natomiast przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, z czego wynika, że powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie odnosi się do tego zagadnienia.

Organ II instancji podkreślił, że brak podstaw prawnych do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego będzie miał miejsce aż do czasu ustanowienia przez ustawodawcę przepisu prawa, w którym wskazane zostanie, jak należy obliczać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy (koniecznym będzie przyjęcie danego wskaźnika tych przeliczeń). Ponadto istotne znaczenie będzie miało wprowadzenie przez ustawodawcę przepisów przejściowych, rozstrzygających, do jakich zdarzeń prawnych bądź też podmiotów nowe przepisy prawa znajdą zastosowanie,

co w konsekwencji może skutkować koniecznością ponownego ustalenia wysokości omawianego ekwiwalentu i wypłaty różnicy w jego wysokości osobom, które taki ekwiwalent otrzymały na podstawie zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny regulacji. W tym kontekście nie jest wprawdzie jednoznaczne, czy organ rozpatrując omawiane żądanie wypłaty ekwiwalentu powinien wstrzymać się z oceną możliwości jego spełnienia do czasu zakończenia prac legislacyjnych nad daną kwestią i dopiero po wejściu w życie stosownych regulacji dokonać czynność materialno-technicznej wypłaty żądanego ekwiwalentu albo wydać decyzję o odmowie wypłaty żądanej należności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2050/13), czy też bez oczekiwania na wprowadzenie rozwiązań prawnych determinowanych wskazanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego orzekać o odmowie wypłaty. Nie budzi jednak wątpliwości, że wobec aktualnego braku przepisów prawa, które mogłyby stanowić podstawę wypłaty przedmiotowego ekwiwalentu w innej niż dotychczas wysokości, organ administracji, decydując się na rozpatrzenie wniosku, nie ma możliwości rozstrzygnięcia w inny sposób niż poprzez odmowę uwzględnienia zgłoszonego w tym zakresie żądania. Odmowa taka następuje w formie decyzji administracyjnej, bowiem zgodnie z przyjętym

w orzecznictwie poglądem, odmowa dokonania czynności materialno-technicznej winna być dokonana w drodze decyzji, gdyż jest to negatywne rozstrzygnięcie

w sprawie administracyjnej, o której załatwienie zwróciła się strona mająca w tym interes prawny.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł pełnomocnik skarżącego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

tj.: a) art. 190 ust. 4 Konstytucji RP:

- poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie w zakresie związania wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a przez to pozbawienie strony należnych jej

z mocy prawa i Konstytucji RP oraz wyroku TK z dnia 30 października 2018 roku sygn. akt K 7/15, świadczeń publicznoprawnych wyrównania ekwiwalentu;

- poprzez pominięcie obowiązku odniesienia się do wniesionego odwołania oraz zarzutów w nim zawartych;

- poprzez nieuzasadnione stanowisko, iż dopiero nowelizacja ustawy o Policji może dać podstawy przeliczenia ekwiwalentu i wyliczenia stronie skarżącej należnego jej wyrównania, pomimo, że takie stanowisko powinno prowadzić do ewentualnego zawieszenia postępowania, względnie zastosowania instytucji przedłużenia postępowania do czasu wydania nowelizacji normy ustawowej, a nie do wydawania orzeczeń merytorycznych, faktycznie i na przyszłość pozbawiających stronę prawa do wyrównania ekwiwalentu;

b) art. 115 a ustawy o Policji poprzez błędną jego wykładnie polegającą

na przyjęciu, że skoro ustawodawca nie określił nowego wskaźnika niezbędnego

do ustalenia wysokości należnych ekwiwalentów, brak jest podstaw prawnych

do uwzględnienia wniosku skarżącego, podczas gdy prawidłowa wykładania prowadzi do przyjęcia, że organ jest kompetentny do ustalenia wskaźnika

we własnym zakresie i obowiązany do wypłaty ekwiwalentów pieniężnych

w wysokości odpowiadającej utraconemu prawu do urlopu wypoczynkowego,

a w konsekwencji naruszenie art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji RP;

c) art. 121 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 o Policji poprzez jego niezastosowanie w drodze analogii;

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotne znaczenie dla wyniku rozpoznawanej sprawy, tj.:

a) art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie prowadzące do utrwalenia stanu niezgodnego z Konstytucją RP i niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy;

b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu

I instancji.

Pełnomocnik skarżącego wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i zasadzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi stanął na stanowisku, że organy obu instancji

w sposób bezzasadny odmówiły wypłaty wyrównania ekwiwalentu

za niewykorzystany urlop. Powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych

w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167, zwana dalej: "P.u.s.a."), powołano do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w ramach kognicji bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."). Orzekanie - w myśl art. 135 P.p.s.a. - następuje w granicach sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt

w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę, na mocy art. 151 P.p.s.a.

W sprawie niespornym jest, że Skarżący był funkcjonariuszem Policji i został

z tej służby zwolniony.

Organy obu instancji ustaliły, że Skarżącemu wypłacono ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlopy: wypoczynkowy i dodatkowy, przyjmując, że ekwiwalent ten za 1 dzień odpowiadał 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Powyższa okoliczność jest niesporna. Wypłata nastąpiła za 159 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego. Wobec powyższego zwolnionemu policjantowi wypłacono ekwiwalent pieniężny w kwocie 33.766,30 zł brutto.

Spornym pozostaje ponadto odpowiedź na pytanie: czy w chwili obecnej, przy braku ustawowego zastąpienia "niekonstytucyjnego" ułamka 1/30 innym ułamkiem, można wyliczyć należną, a tym samym - po odjęciu kwoty wypłaconej – brakującą

i niewypłaconą Skarżącemu kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, czy też nie da się takiej kwoty wyliczyć.

W związku z tym należało sięgnąć do powoływanego przez Skarżącego

i przez organy administracyjne obu instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15. Orzeczenie to, jak prawidłowo wskazywały strony, ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 6 listopada 2018 r., pod poz. 2102. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 115 a ustawy z 6 kwietnia 1990 r.

o Policji (Dz.U. z 2017r. poz. 2067 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 416, 650, 730, 1039, 1544 i 1669) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego

za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego

w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2

w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawodawca, choć minął ponad rok (blisko 2 lata) od ogłoszenia ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, do chwili obecnej nie zastąpił "niekonstytucyjnego" ułamka 1/30 innym ułamkiem – np. 1/22 (ewentualnie 1/21), który jest stosowany wobec funkcjonariuszy z innych służb mundurowych: Agencji Wywiadu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego czy wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej.

Zdaniem Sądu, rację ma Skarżący, że choć ustawodawca nie zastąpił ułamka 1/30 innym ułamkiem, w świetle motywów zawartych o ww. orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego można wyliczyć należną policjantowi kwotę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Na sposób wyliczenia kwoty należnej, także Skarżącemu wskazuje wprost uzasadnienie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, w którym wskazano, że słowu "ekwiwalent" w języku polskim przypisuje się co najmniej dwa znaczenia: 1) rzecz równa innej wartością; odpowiednik, równoważnik oraz 2) towar, w którym jest wyrażona wartość innego towaru (zob. np. Uniwersalny słownik języka polskiego, red. S. Dubisz, Warszawa 2006, s. 811). Użycie przez ustawodawcę słowa "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodziło o równowartość niewykorzystanych urlopów.

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia - w drodze decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 542/13, Lex nr 1798154).

Prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby. Ze względu na funkcję art. 66 ust. 2 Konstytucji (gwarancja prawa do wypoczynku) i jego związek z ochroną zdrowia i życia pracownika, podstawową formą urzeczywistnienia przedmiotowego uprawnienia jest faktyczne wykorzystanie urlopu. Organizacja służby w Policji powinna zatem umożliwiać skorzystanie z niego tak, aby zrealizowany był podstawowy cel prawa do wypoczynku, tj. regeneracja sił funkcjonariuszy potrzebna do dalszego wykonywania służby. Jednakże na skutek okoliczności niezależnych od funkcjonariusza może niekiedy dojść do sytuacji, że nie zdołał on faktycznie wykorzystać urlopu przed ustaniem stosunku pracy. Wówczas jedyną formą rekompensaty corocznego płatnego urlopu jest przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny.

Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze.

Przyjęcie w art. 115 a ustawy o Policji wskaźnika 1/30 części miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności za jeden dzień niewykorzystanego urlopu nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia "istoty" corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji.

Z powyższego, jak również z obowiązujących przepisów prawa wynika, że prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub urlopu dodatkowego nabywane jest wyłącznie w sytuacji zwolnienia ze służby (na zasadach art. 41 i art. 116 ustawy o Policji w związku z art. 114 tej ustawy). Należy także podkreślić, że do 1 lipca 2019 r. okres rozliczeniowy,

o którym mowa w art. 33 ust. 3 ustawy o Policji w związku z art. 33 ust. 2 ustawy

o Policji, wynosił 3 miesiące (zmiana: Dz.U. z 2019 r., poz. 1635). Taki też należy przyjąć do wyliczeń należnej kwoty ekwiwalentu wobec policjantów zwolnionych ze służby przed 1 lipca 2019 r. Trybunał Konstytucyjny w ww. orzeczeniu wskazał bowiem, że ekwiwalent pieniężny przysługuje także za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem w zamian za czas służby przekraczający 40 godzin w tygodniu,

w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym, policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo przyznaje rekompensatę pieniężną. Nie dotyczy to policjantów uprawnionych do dodatku funkcyjnego. Użycie przez ustawodawcę słowa "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodziło o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia

ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny

za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, przez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia – w drodze decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 2014r. sygn. akt I OSK 542/13, Lex nr 1798154).

Z przytoczonej treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 wynika więc wprost sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby.

W sprawie oznacza to, że należy po wyliczeniu ilości dni urlopu przysługującego Skarżącemu tę ilość urlopu pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego Skarżącemu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby – 10 stycznia 2014 roku, obliczonego – zgodnie z uzasadnieniem Trybunału Konstytucyjnego – w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Inaczej mówiąc, należy ilość należnego i niewykorzystanego urlopu pomnożyć przez "wycenę" (dokonaną zgodnie z uzasadnieniem TK) ostatniego 1 dnia roboczego przysługującego Skarżącemu na dzień zwolnienia ze służby.

Sąd podkreśla, mając na względzie ww. sposób wyliczenia, przyjęty przez Trybunał Konstytucyjny, że całkowite wyliczenie należnego Skarżącemu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop nie powinno nastręczać jakichkolwiek trudności, a tym bardziej wymagać regulacji ustawowej, skoro przyjmuje się, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ilość dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest okolicznością faktyczną, możliwą do ustalenia na podstawie kalendarza z danego roku, na mocy przepisów ustawy z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. z 2015 r., poz. 90), a nawet jest publikowana w Internecie jako "wymiar czasu pracy" w każdym roku. Wynagrodzenie pobierane przez funkcjonariusza w danym roku kalendarzowym należy natomiast do danych posiadanych przez organ policyjny.

Sąd, odnosząc się do argumentów podnoszonych przez organy obu instancji w wydanych w sprawie decyzjach wskazuje, że: skutkiem ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego była utrata 6 listopada 2018 r. (data publikacji orzeczenia

w Dzienniku Urzędowym) mocy obowiązującej art. 115 a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepisu tego nie wyeliminowano z systemu prawnego w całości, co oznacza, że organ administracji publicznej musi zrekonstruować treść tego przepisu, zgodnie

z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie bowiem do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyinterpretował z art. 66 ust. 2 Konstytucji i art. 115 a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Organy Policji przy stosowaniu art. 115 a ustawy, dokonując wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, powinny uwzględnić, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie nie w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz w wysokości jednego dnia roboczego.

Sąd stwierdza ponadto, przyznając w tym zakresie rację argumentom Skarżącego zawartym m.in. w odwołaniu od nieprawidłowo uzasadnionej decyzji organu pierwszej instancji, że w judykaturze nie budzi wątpliwości, że pozbawienie przez Trybunał Konstytucyjny danej normy prawnej domniemania jej konstytucyjności powoduje wyeliminowanie tej normy od początku jej obowiązywania. Oznacza to usunięcie danej normy prawnej z przepisu. W sprawie oznacza to, że ułamek 1/30, zaniżający policjantowi wysokość należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, nie istniał. Tym samym należy przyjąć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 "przyznał" policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop od chwili wejścia w życie ustawy z 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz.U. Nr 100, poz.1084), która wprowadziła niekompatybilność zmiany systemu urlopu 30-dniowego liczonego w dniach kalendarzowych na system 26-dniowy liczony w dniach roboczych z wprowadzeniem do art. 115 a ustawy o Policji.

Inne stanowisko byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2311/14, dostępny na www.nsa.gov.pl). Prawo to gwarantuje w rozpoznawanej sprawie art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, który przewiduje prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które to prawa – jak podkreślał w ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny – mają charakter bezwarunkowy.

Sąd stwierdza też, że Skarżący przed wydaniem ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie mógł wystąpić z żądaniem uzupełniania ekwiwalentu, gdyż

art. 115a ustawy o Policji korzystał z domniemania zgodności z Konstytucją RP. Dopiero wejście w życie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 zrodziło po stronie funkcjonariusza Policji uprawnienie do tego, aby domagać się uzupełnienia wypłaconego uprzednio ekwiwalentu do wysokości odpowiadającej konstytucyjnym regulacjom. Oznacza to, że Skarżący, wbrew stanowisku organu pierwszej instancji mógł i skutecznie złożył wniosek o wyrównanie ekwiwalentu w związku ze zwolnieniem ze służby. Roszczenie to jako nieistniejące przed ogłoszeniem ww. wyroku nie mogło się też przedawnić. Warto też zwrócić uwagę, że jedynym środkiem uznawanym za ograniczenie czasowego oddziaływania wyroków Trybunału Konstytucyjnego jest określenie przez Trybunał Konstytucyjny innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego niż data ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny nie zastosował jednak tego środka w ww. wyroku z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15. Nie ma zatem prawnych przesłanek, tak jak stwierdził błędnie organ pierwszej instancji, by ograniczyć uprawnienie funkcjonariuszy Policji do uzyskania pełnego, odpowiadającego wymogom konstytucyjnym ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w zależności od kryterium daty zwolnienia ze służby, o ile zwolnienie to nastąpiło po wejściu w życie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny art.115 a ustawy o Policji, czyli po 19 października 2001 r., a tak było w sprawie.

W tym stanie sprawy uznać należało, iż stwierdzone wady wyżej wymienionych decyzji: zaskarżonej KGP i poprzedzającej ją decyzji KWP w [...] skutkowały koniecznością wydanie przez Sąd orzeczenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. W pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy Policji uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną, stosownie do art. 153 P.p.s.a.

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 powołanej ustawy.