Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 560/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2022 r. sprawy ze skarg P. Spółka Akcyjna w K. oraz P. Spółka z o.o. z siedzibą w K. na decyzję W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 07 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargi w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 lipca 2022 r., nr [...] W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej też jako "WPWIS") po rozpoznaniu odwołania P. Sp. z o.o. oraz P. S. A. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] o stwierdzeniu u L. B. choroby zawodowej (poz. [...] wykazu chorób zawodowych), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swojej decyzji WPWIS wskazał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. (dalej jako "PPIS") stwierdził u L. B. chorobę zawodową - obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz

wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ze zm.) - dalej: "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych". Podstawą rozstrzygnięcia było orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...].03.2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej.

W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny jako organ odwoławczy rozpatrzył odwołania oraz zapoznał się z całością zgromadzonego materiału dowodowego. W pierwszej kolejności wskazał, że podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej są przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.) - dalej: "Kodeks pracy" oraz rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Zgodnie z art. 235ą Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się, zgodnie z § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniach lekarskich oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Decyzję w przedmiocie choroby zawodowej wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny, po rozpoznaniu przez uprawnioną jednostkę medyczną choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz ustaleniu, że między warunkami pracy a schorzeniem istnieje (łub jest wysoce prawdopodobny) związek przyczynowy. Orzeczenie lekarskie ma zatem w postępowaniu dotyczącym choroby zawodowej kluczowe znaczenie i stanowi, w rozumieniu art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) - dalej: "Kpa", obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego. Z tego też powodu, oprócz konkluzji, powinno zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości, przy czym zalecane jest, aby użyte w nim sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla stron i organów, nieposiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych.

Organ II instancji podniósł, że w niniejszej sprawie wydane zostało orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...].03.2022 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej.

Z treści orzeczenia lekarskiego wynika, że L. B. w latach [...] zatrudniony był na stanowiskach elektromontera oraz rzemieślnika wykonującego prace elektryczne w ekspozycji na hałas i wibracje. Pogorszenie słuchu u badanego wystąpiło kilkanaście lat wcześniej i postępowało stopniowo, co zostało odnotowane w dokumentacji badań profilaktycznych oraz historii choroby lekarza laryngologa. W Poradni Chorób Zawodowych W. Centrum Medycyny Pracy w P. wykonano badania: specjalisty lekarza medycyny pracy, specjalisty lekarza laryngologa (dwukrotnie), audiometrię tonalną (dwukrotnie), audiometrię impedancyjną (dwukrotnie), audiometrię słowną, próbę wyrównania głośności i otoemisję. Po zapoznaniu się z wynikami wykonanych badań, dokumentacją lekarską, dostępną dokumentacją badań profilaktycznych oraz oceną narażenia zawodowego rozpoznano obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego w uchu prawym i w uchu lewym spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości 55 dB dla ucha prawego i 55 dB dla ucha lewego. W ocenie lekarskiej jednostki orzeczniczej I stopnia L. B. na stanowiskach pracy był eksponowany na hałas poniżej NDN, jednak należy z wysokim prawdopodobieństwem przyjąć również narażenie na hałas ponadnormatywny, gdyż w niektórych latach pracodawca nie udokumentował pomiarów hałasu. W wynikach badań klinicznych ustalono, że rodzaj i charakter uszkodzenia słuchu uzasadnia rozpoznanie niedosłuchu dużego stopnia, który w połączeniu z wieloletnim i potwierdzonym narażeniem zawodowym na hałas ma związek z pracą zawodową i daje podstawy do rozpoznania choroby zawodowej.

Zdaniem WPWIS w opinii jednostki medycyny pracy sformułowano jednoznaczne wnioski o rozpoznaniu u L. B. choroby zawodowej. Podkreślić w tym miejscu należy fakt, iż postępowanie diagnostyczno-orzecznicze prowadzone było w niezależnym ośrodku służby zdrowia, ustawowo w tym celu zobligowanym.

Pełnomocnik P. Sp. z o.o. w odwołaniu stwierdził, że zgodnie z § 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i załącznikiem do ww. rozporządzenia okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 2 lata (pkt 21 załącznika). Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej L. B. wniósł w dniu 01.09.2020 r., a stosunek pracy ustał w dniu 02.07.2017 r." więc od ustania stosunku pracy do czasu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej minęły 2 lata". W ocenie organu odwoławczego pełnomocnik błędnie zinterpretował przytoczony zapis rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wbrew twierdzeniom odwołującego istotnym z punktu widzenia powyższego zapisu jest moment wystąpienia objawów chorobowych, a nie rozpoznania choroby zawodowej. Objawy chorobowe u L. B. wystąpiły w okresie zatrudnienia, toteż wskazany przepis nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania.

W odniesieniu do przytoczonego w obu odwołaniach braku przekroczeń hałasu na stanowisku pracy tutejszy organ II instancji wskazał, iż zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku pracy nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm - wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r. sygn. akt I SA 1640/93: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt II SA/Po 735/12). Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Warunki narażające na powstanie choroby zawodowej nie oznaczają konieczności stwierdzenia wykonywania pracy w styczności z hałasem przekraczającym dopuszczalne normy (NDN). Dopuszczalne normy hałasu wprowadzają bowiem maksymalny dopuszczalny poziom hałasu, a więc określają takie natężenie hałasu, którego przekroczyć nie można. Nie jest bowiem dopuszczalne wykonywanie zatrudnienia w środowisku pracy, w którym przekroczone są dopuszczalne normy (NDN). Przekroczenie tych norm wywołuje ten skutek, że pracownik winien być odsunięty od zatrudnienia w takich warunkach z uwagi na zwiększone, niedopuszczalne narażenie na powstanie choroby. Jednocześnie jednak wykonywanie pracy w narażeniu na hałas poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza wykonywania zatrudnienia w bezpiecznym środowisku pracy bez narażenia na uszkodzenie narządu słuchu. Okoliczność zatem, iż pracownik nie był narażony na ponadnormatywny hałas nie jest równoznaczne z tym, że nie był narażony na hałas i nie pracował w warunkach stwarzających ryzyko uszkodzenia słuchu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 925/17).

Zauważono, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy w warunkach narażenia a stwierdzoną dolegliwością. W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. Domniemanie to upada tylko wtedy, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwała jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo-skutkowy, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OSK 748/12 z dnia 15 czerwca 2012 r., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 208/17 z dnia 31 maja 2017 r.).

W ocenie organu odwoławczego odwołujący nie przedstawili żadnych dowodów, które mogłyby zakwestionować powyższe domniemanie. Nie ma również podstaw do tego, by zwrócić się o opinię do innej lekarskiej jednostki orzeczniczej, gdyż przeprowadzone badania nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że u L. B. rozpoznano obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego.

P. S.A. zarzuciła organowi I instancji, że nie przeprowadził postępowania dowodowego w odniesieniu do stanowisk, na których faktycznie pracował L. B.. Zdaniem WPWIS protokół z oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 10.09.2020 r. został sporządzony w obecności przedstawiciela zakładu pracy. Ponadto zgromadzony materiał dowodowy w zakresie stanowisk pracy jest spójny. Tym samym przytoczony zarzut jest całkowicie chybiony. W powyższym protokole wskazano następujący okres narażenia zawodowego na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej (hałas i wibracja): od 16.10.1974 r. do 31.05.2014 r. (z przerwami od 13.03.1975 r. do 02.11.1975 r., od 07.03.1976 r. do 16.02.1983 r. oraz od 01.07.1998 r. do 15.01.2002 r.).

W odniesieniu do nieprzeprowadzenia dowodu z dokumentacji medycznej organ odwoławczy wskazuje, iż z treści orzeczenia lekarskiego W. Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...] r. wynika, że pogorszenie słuchu u L. B. zostało odnotowane w dokumentacji badań profilaktycznych oraz historii choroby lekarza laryngologa. Lekarska jednostka orzecznicza I stopnia zapoznała się z wynikami wykonanych badań, dokumentacją lekarską, dostępną dokumentacją badań profilaktycznych. Zarzut w zakresie nieprzeprowadzenia dowodu z dokumentacji medycznej jest bezpodstawny.

Zdaniem organu odwoławczego rozpoznanie ujęte w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] r. nie budzi wątpliwości w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego. Tym samym nie ma podstaw do tego, by - zgodnie z wnioskiem P. S.A. - wystąpić o opinię do innej lekarskiej jednostki orzeczniczej.

Organ II instancji nadmienił, iż rolą organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w toku postępowania administracyjnego w zakresie podejrzenia choroby zawodowej nie jest wskazanie, gdzie doszło do powstania choroby zawodowej, lecz czy środowisko pracy występowały czynniki szkodliwe, których działanie mogło doprowadzić do powstania schorzenia mieszczącego się w wykazie chorób zawodowych.

W ocenie WPWIS zostały spełnione przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej. Orzeczenie wydane w niniejszej sprawie przez lekarską jednostkę orzeczniczą jest rzeczowe, spójne i logiczne. Organ I instancji w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, a następnie wydał rozstrzygnięcie zgodne z obowiązującymi przepisami prawnymi.

Skargi na powyższą decyzję wywiodły do Sądu P. Sp. z o.o. oraz P. S. A. wnosząc o uchylenie jej oraz decyzji organu I instancji, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Przedmiotowym decyzjom zarzucono:

1) naruszenie § 8 ust. 1, ust. 2 i § 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u L. B. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz po upływie 2 lat;

2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego a w szczególności

art. 7 i 77 Kpa poprzez:

- nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w odniesieniu do stanowisk na których faktycznie pracował L. B.

- nie wyjaśnienie wpływu wieku na ubytek słuchu.

- nie ustalenie w jakiej wielkości nastąpił ubytek słuchu od przejścia na urlop bezpłatny przez L. B. do dnia wydania zaskarżonej decyzji

- nie przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej L. B. w szczególności z okresu zatrudnienia w P. S.A., E. Sp. z o.o. i P. Sp. z o.o. na okoliczność wykonanych badań słuchu i innych schorzeń mogących mieć wpływ na uszkodzenie słuchu; znajdującej się w Zakładzie Opieki Zdrowotnej i Medycyny Pracy "M. " Sp. z o.o. w K..

- brak udokumentowania objawów choroby zawodowej w okresie 2 lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. L. B. przed zakończeniem pracy zawodowej przebywał na długim urlopie bezpłatnym do zakończenia pracy zawodowej tj. do 02.07.2018 r., a chorobę zawodową zgłosił sam 01.09.2020 r.

3) naruszenie art. 84 § 1 Kpa poprzez nie wystąpienie o opinię do innej placówki, gdy orzeczenie zawiera lakoniczne stwierdzenia bez wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości, przekonującego i dostępnego dla stron uzasadnienia w sytuacji, gdy u L. B. nie została ustalona wielkość ubytku słuchu od dnia przejścia na urlop bezpłatny do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Nie został także wyjaśniony wpływ wieku na ubytek słuchu. Ponadto brak jest wyjaśnień czy zostały przyjęte wyniki badań wykonanych tzw. "metodą obiektywną" . Brak jest także uwzględnienia przy orzekaniu badań ubytku słuchu w czasie zatrudnienia w P. S.A.,E. Sp. z o.o. i P. Sp. z o.o. Nie jest możliwy przy chorobie zawodowej tak duży ubytek słuchu w tak krótkim okresie czasu w szczególności po zakończeniu zatrudnienia i braku jakiegokolwiek narażenia na hałas, skoro L. B. przed zakończeniem pracy zawodowej przebywał na długim urlopie bezpłatnym do zakończenia pracy zawodowej tj. do 02.07.2018 r., a chorobę zawodową zgłosił sam 01.09.2020r. Nie został również wyjaśniony wpływ chorób u L. B. na pogorszenie słuchu.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 4 października 2022 r. Sąd połączył sprawę ze skargi P. Spółka z o.o. z siedzibą w K. zarejestrowaną pod sygnaturą akt IV SA/Po 561/22, ze sprawą ze skargi P. S.A. o sygn. akt IV SA/Po 560/22 w celu ich wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą IV SA/Po 560/22.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie decyzja administracyjna o stwierdzeniu u L. B. choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 rozporządzenia w/s wykazu chorób zawodowych tj. obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 235ą oraz art. 235˛ ustawy Kodeks Pracy

Pojęcie choroby zawodowej jest pojęciem prawnym, posiadającym definicję legalną zawartą w art. 235ą Kodeksu Pracy, zgodnie z którym jest to choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych - na co także zwrócił uwagę organ "narażeniem zawodowym".

Z powyższego wynika, że dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie znajdowało się w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę. Związek ten musi zostać ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Co ważne, przyczyną wywołującą chorobę zawodową jest sama praca. Na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego powodu, jak słusznie zauważono to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Natomiast w rozporządzeniu z 30 czerwca 2009 r., wydanego na podstawie delegacji ustawowej z Kodeksu pracy, uregulowano m.in. sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych; jednoznacznie określono kompetencje poszczególnych organów i jednostek medycznych. Zgodnie z § 4 ust. 1 - właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Z mocy § 5 ust. 1 - właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Natomiast w ust. 2 tego paragrafu ustalono tryb orzeczniczy i kognicje odpowiednich jednostek orzeczniczych I stopnia i II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia, którymi ustanowiono instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy.

Mocą § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Zaznaczyć należy, że pojęcie "wysokie prawdopodobieństwo", o którym mowa w art. 235ą Kodeks Pracy nie odnosi się do zakładu pracy jako pracodawcy. Odnosi się natomiast do zakładu pracy, jako środowiska, w którym znajdują się czynniki zagrażające zdrowiu pracownika. Spełnienie się tej przesłanki jest równoznaczne z brakiem możliwości wykluczenia dominującego wpływu czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy na zachorowanie na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych. Przesłankę "wysokiego prawdopodobieństwa" negować może wyłącznie porównanie oddziaływania czynników zawodowych i pozazawodowych prowadzące do stwierdzenia, że chorobę spowodowały przyczyny niezwiązane z zatrudnieniem, występujące poza środowiskiem pracy.

Odnosząc się zatem do zarzutów skarg Sąd wskazuje, że prawdopodobieństwo występowania czynnika szkodliwego dla zdrowia także w innych zakładach pracy nie obala domniemania, o którym mowa w art. 235ą Kodeks Pracy, gdyż nie odnosi się do prawdopodobieństwa wpływu czynnika szkodliwego dla zdrowia na zachorowanie, stanowiącego ratio legis omawianej regulacji. W orzecznictwie wskazuje się, że w sytuacji gdy pracownik świadczył pracę związaną z narażeniem zawodowym w kilku i więcej kolejnych zakładach, dla prawidłowości rozstrzygnięcia stwierdzającego chorobę zawodową nie ma znaczenia, w jakim stopniu wpłynęły na tę chorobę poszczególne okresy zatrudnienia i jaka była możliwość (prawdopodobieństwo) zachorowania pracownika u poszczególnych pracodawców.

Należy też podkreślić, że istotą sprawy o rozpoznanie choroby zawodowej jest potwierdzenie, że dane schorzenie ma swoje źródło w szkodliwych czynnikach występujących w środowisku pracy, a nie wykazanie, że praca u konkretnego pracodawcy spowodowała chorobę zawodową (por. wyrok NSA z 9 września 2012 r., sygn. akt II OSK 2502/11).

Dowodem stwierdzającym bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została wywołana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym" jest orzeczenie lekarskie (wyrok NSA z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1816/19).

Zaakcentować należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym obowiązuje powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Zatem bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Tak więc bez stosownych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (vide: wyroki NSA m.in. z dnia 24 marca 2000 r., I SA 2334/99, z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00; WSA w Gdańsku III SA/Gd 604/15 z dnia 1 października 2015 r.).

Organ nie jest upoważniony do dokonywania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, która mogłaby prowadzić do odmiennego rozpoznania czy zaklasyfikowania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z 6.02.2020 r., II OSK 764/18, LEX nr 3065368).

Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w P. z dnia 10.03.2022 r. nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej. U L. B. rozpoznano obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego w uchu prawym i w uchu lewym spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości 55 dB dla ucha prawego i 55 dB dla ucha lewego. Rozpoznanie to mieści się w wykazie chorób zawodowych pod poz. 21.

Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Warunki narażające na powstanie choroby zawodowej nie oznaczają konieczności stwierdzenia wykonywania pracy w styczności z hałasem przekraczającym dopuszczalne normy (NDN). Dopuszczalne normy hałasu wprowadzają bowiem maksymalny dopuszczalny poziom hałasu, a więc określają takie natężenie hałasu, którego przekroczyć nie można. Należy więc zgodzić się z organem, że okoliczność, iż pracownik nie był narażony na ponadnormatywny hałas nie jest równoznaczne z tym, że nie był narażony na hałas i nie pracował w warunkach stwarzających ryzyko uszkodzenia słuchu.

Na gruncie art. 235ą Kodeku Pracy nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z 5.02.2020 r., II OSK 1111/19, LEX nr 3059172).

Ponadto zauważyć należy, że nie istnieją obiektywne badania pozwalające na jednoznaczne potwierdzenie etiologii zawodowej przedmiotowego uszczerbku na zdrowiu. Każde badanie interpretowane jest i oceniane w aspekcie mniejszego lub większego prawdopodobieństwa związku z warunkami pracy. Natomiast orzeczenie jednostki orzeczniczej ma walor opinii biegłego, a zatem jeśli jest wewnętrznie spójne, opiera się na całokształcie zebranego materiału dowodowego zawiera uzasadnienie nie budzące wątpliwości, to wiąże organ inspekcji sanitarnej właściwy do wydania decyzji, w tym sensie, że organ ten nie ma podstaw do dokonania oceny odmiennej od tej, która wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej.

Reasumując, obowiązujące regulacje obligują organy inspekcji sanitarnej, aby wydając orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej wykazały jednocześnie trzy pozytywne przesłanki. Po pierwsze, rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych. Po drugie, choroba ta powinna zostać stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową. I po trzecie, wyniki oceny warunków pracy mają pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba spowodowana została narażeniem zawodowym. W przedmiotowej sprawie wystąpiły wszystkie trzy przesłanki, które zostały wykazane w sposób bezsporny.

W ocenie Sądu postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w sposób zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Właściwy Państwowy Inspektor Sanitarny, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w tym kierując pracownika na badanie do właściwej jednostki orzeczniczej w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. W sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy - protokół z postępowania przeprowadzonego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, kartę oceny narażenia zawodowego L. B.. Właściwa do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostka orzecznicza - WCMP wydała orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W Poradni Chorób Zawodowych W. Centrum Medycyny Pracy w P. wykonano badania: specjalisty lekarza medycyny pracy, specjalisty lekarza laryngologa (dwukrotnie), audiometrię tonalną (dwukrotnie), audiometrię impedancyjną (dwukrotnie), audiometrię słowną, próbę wyrównania głośności i otoemisję. W wynikach badań klinicznych ustalono, że rodzaj i charakter uszkodzenia słuchu uzasadnia rozpoznanie niedosłuchu dużego stopnia, który w połączeniu z wieloletnim i potwierdzonym narażeniem zawodowym na hałas ma związek z pracą zawodową i daje podstawy do rozpoznania choroby zawodowej.

Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut skarg, dotyczący braku udokumentowania objawów choroby zawodowej w okresie 2 lat od ustania pracy w narażeniu zawodowym. Załącznik do rozporządzenia określa nie tylko wykaz chorób zawodowych, ale także okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, mimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może więc nastąpić także po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235˛ Kodeks Pracy). Zachowania terminów określonych w wykazie nie wymaga natomiast pojawienie się objawów chorobowych w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym. Zakończenie pracy w narażeniu zawodowym może nastąpić zarówno wtedy, gdy zatrudnienie pracownika definitywnie ustało, jak i wtedy, gdy pracownik kontynuuje zatrudnienie, lecz nie jest to już zatrudnienie w narażeniu zawodowym.

Określone w wykazie okresy odnoszą się do wystąpienia objawów chorobowych, nie zaś do rozpoznania choroby zawodowej. Dla rozpoznania choroby zawodowej konieczne jest, aby w okresach tych wystąpiły objawy choroby bez względu jednak na to, kiedy rozpoznanie choroby zawodowej nastąpi. W wyroku z 23.05.2013 r., IV SA/Gl 746/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie zwrócił uwagę, że sformułowanie "wystąpienie udokumentowanych objawów" nie wymaga, aby u pracownika zdiagnozowano dane schorzenie ani też, aby był on na tę dolegliwość leczony. Wystarczy bowiem samo potwierdzenie przez lekarza faktu występowania symptomów charakterystycznych dla danej choroby, nawet jeżeli są one równocześnie typowe dla innej jednostki chorobowej, pod kątem której odbywało się leczenie.

Zdaniem Sądu nie ma również podstaw do tego, by zwrócić się o opinię do innej lekarskiej jednostki orzeczniczej, gdyż przeprowadzone badania nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że u L. B. rozpoznano obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego w uchu prawym i w uchu lewym spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości 55 dB dla ucha prawego i 55 dB dla ucha lewego. Poza tym organ inspekcji sanitarnej nie powinien zatem wypowiadać się na temat diagnozy wynikającej z orzeczenia lekarskiego, weryfikować zawartych tam konkluzji, np. poprzez własną interpretację wyników badań czy zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej. Wkraczałby przez to bowiem w dziedzinę wiedzy specjalistycznej i w istocie podważał fachowość biegłego, którego rola procesowa polega właśnie na pomocy w dokonaniu ustaleń faktycznych, jakie tej wiedzy wymagają.

Konkludując, Sąd nie znalazł podstaw, by zakwestionować zarówno dokonane przez jednostkę orzeczniczą rozpoznanie, jak też oparte o treść orzeczeń jednostek orzeczniczych zbieżne z nimi decyzje organów obu instancji. Dokonana ocena przedstawiona została w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie nosi cech dowolności.

Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargi oddalił.