Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1148/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 2018 poz 917
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: par. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Starszy referent Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania "A" Sp. z o.o., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z [...] r. nr [...], stwierdzającą u A. K. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z 26.06.1974 r. - Kodeks pracy.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., zwanego dalej: K.p.a.), art. 235¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917, ze zm., dalej: K.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 poz. 1367, dalej: rozp. w sprawie chorób zawodowych, lub rozp. RM).

Z akt administracyjnych wynika, że decyzją z [...] r. organ pierwszoinstancyjny, w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe oraz o orzeczenie lekarskie [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. z [...] r. nr [...], stwierdził u A. K. (dalej: pracownicy) chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych rozp. RM.

Odwołanie od tej decyzji złożył "A" Spółka z o.o. (dalej: Spółka, skarżąca, strona) wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie braku podstaw choroby zawodowej. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 K.p.a., art. 7 i art. 80 K.p.a., poprzez: zaniechanie zebrania i dołączenia do akt sprawy dokumentacji medycznej strony, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy w Spółce, w celu ustalenia: przyczyn powstania u pracownicy stwierdzonej choroby; okresu, w którym powstało schorzenie, w szczególności, czy nie ujawniło się ono w okresie przed podjęciem pracy w odwołującej się Spółce; przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Poradni Chorób Zawodowych [...] Ośrodka Medycyny Pracy pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to opiera się na nieaktualnym, na dzień sporządzania opinii lekarskiej, badaniu EMG z czerwca 2014 r., którego wyniki nie uwzględniają przeprowadzonych w miesiącach kwietniu i sierpniu 2016 r. operacji dekompresji kanału nadgarstka prawego i lewego, nie zawiera odniesienia do dokumentacji medycznej, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy w Spółce, a także dokumentacji powstałej w okresie pracy u innych pracodawców, u których występowało narażenie zawodowe.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przeprowadzone przez PPIS w T. postępowanie wyjaśniające wykazało, że pracownica była zatrudniona w następujących zakładach pracy:

- od 1986 r. do 1993 r. w Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w O. (zakład zlikwidowany) na stanowiskach: robotnika magazynowego, pomocnika mleczarskiego, galanterzysty,

- od 1994 r. do 1995 r. w "B" C. (zakład zlikwidowany) na stanowisku krawcowej,

- w 1996 r. w "C" Sp. z o.o. w M., - obecnie "A" Sp. z o.o. T., na stanowisku szwaczki,

- od 1996 r. do 1997 r. w "D" w C. (zakład zlikwidowany) na stanowisku obuwnika,

- od 1997 r. do 1998 r. w "E" Sp. z o.o. w C., na stanowisku pracownika fizycznego linii montażowej siodełek rowerowych,

- od 1999 r. do 2006 r. własna działalność gospodarcza: Usługi Krawieckie

- w 2006 r. w "F" Spółka z o.o. - na stanowisku szwaczki,

- od 25.09.2006 r. do nadal w "A" Sp. z o.o. na stanowisku szwaczki.

Podczas zatrudnienia w w/w zakładach pracownica pracowała w narażeniu na powstanie przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, co znajduje potwierdzenie w załączonych do akt kartach narażenia zawodowego z [...] r. oraz w pismach z [...] r. i [...] r.

Pracownica była badana na podstawie przepisów rozp. R.M. w sprawie chorób zawodowych w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w K., (orzeczenie lekarskie z [...] r. nr [...]).

Orzecznicy MOMP w K. wskazali, że pracownica w wywiadzie zgłosiła występowanie drętwienia i dolegliwości bólowych rąk. Obustronny zespół cieśni nadgarstka rozpoznano badaniem EMG w czerwcu 2014 roku. Zespół cieśni nadgarstka po stronie prawej operowano w kwietniu 2016 r., po stronie lewej w sierpniu 2016 r. Lekarze orzecznicy poinformowali, iż zgodnie z wiedzą medyczną kanał nadgarstka ograniczony jest przez dłoniowe powierzchnie kości nadgarstka i przez niepodatny na rozciąganie troczek zginaczy. Przez kanał nadgarstka przechodzą między innymi ścięgna mięśni palców, ścięgna zginaczy nadgarstka oraz nerw pośrodkowy. Ta topografia anatomiczna kanału nadgarstka czyni tę przestrzeń ciasną, co wpływa na zwiększone ryzyko ucisku szczególnie wrażliwego na niedokrwienie nerwu pośrodkowego. Ciśnienie w kanale nadgarstka pozostaje w ścisłym związku ze stanem napięcia mięśni i pozycją przedramienia, nadgarstka oraz palców. Seryjne ( monotypowe, powtarzalne) ruchy zginania i prostowania nadgarstka w ciągu dnia pracy, połączone z koniecznością zamykania dłoni lub chwytania narzędzia pracy palcami, używanie siły nacisku na narzędzia przez zginacze palców powodują podwyższone ciśnienie w kanale nadgarstka. Prowadzi to do wystąpienia ciasnoty w kanale i niedokrwienia nerwu pośrodkowego, powodujące powstanie zespołu cieśni kanału nadgarstka.

Biorąc pod uwagę, że pracownica w trakcie czynności zawodowych na stanowiskach robotnik magazynowy, pomocnik mleczarski, galanterzysta, krawcowa, szwaczka, obuwnik, pracownik fizyczny linii montażowej siodełek rowerowych wykonywała seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstków, które wymagały długotrwałej powtarzalności i spełniały kryteria ruchów monotypowych, lekarze orzecznicy z MOMP uznali z wysokim prawdopodobieństwem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałym schorzeniem, a warunkami pracy i rozpoznali chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.

W związku z zarzutami odwołania organ odwoławczy zwrócił się do lekarzy orzeczników z MOMP pismem z [...] r. o ponowne przeanalizowanie sprawy.

Lekarze specjaliści z MOMP w odpowiedzi z [...] r. poinformowali, że istotą postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w kierunku choroby zawodowej jest wykazanie bezspornego lub wysoce prawdopodobnego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy schorzeniem wymienionym w wykazie chorób zawodowych, a narażeniem zawodowym. Przypomnieli, że obustronny zespół cieśni nadgarstka rozpoznano u pracownicy badaniem EMG z [...] r. Zabieg odbarczenia cieśni kanału nadgarstka po stronie lewej przeprowadzono w kwietniu 2016 r., po stronie prawej w sierpniu 2016 r. W trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w MOM nie wykonywano ponownego badania przewodnictwa w zakresie nerwów pośrodkowych przebiegających przez kanał nadgarstka (EMG) z uwagi na dostępność dokumentacji medycznej potwierdzającej wystąpienie schorzenia w 2014 r. (badanie EMG wykonane przed zabiegami operacyjnymi) i przebyte w 2016 r. zabiegi chirurgiczne, które w różnym stopniu mogą wpływać na wynik późniejszych badań przewodnictwa nerwów pośrodkowych (EMG). W przypadku zespołu cieśni nadgarstka przeprowadzenie zabiegu operacyjnego nie zawsze skutkuje całkowitym wyleczeniem i ustąpieniem objawów choroby, jednak rolą jednostki orzeczniczej nie jest ustalanie skuteczności przeprowadzonego leczenia operacyjnego. Lekarze z MOMP podkreślili, że obowiązujące przepisy w zakresie orzecznictwa chorób zawodowych nie nakładają również na jednostkę orzeczniczą obowiązku wskazywania czynników pozazawodowych, a jedynie wykazanie bezspornego lub wysoce prawdopodobnego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpatrywanym schorzeniem, a narażeniem zawodowym. W trakcie postępowania diagnostyczno- orzeczniczego wykonano badanie ogólnolekarskie, konsultację neurologiczną oraz diagnostykę pod kątem schorzeń najczęściej dających objawy zespołu cieśni nadgarstka (RTG stawów nadgarstkowych, ocenę dostarczonego RTG kręgosłupa szyjnego, badania laboratoryjne ukierunkowane na choroby tarczycy, cukrzycę, schorzenia hematologiczne, schorzenia reumatologiczne, zaburzenia gospodarki kwasu moczowego). Wyniki przeprowadzonych badań w ramach diagnostyki różnicowej nie wskazywały na istnienie u pracownicy czynników pozazawodowych zespołu cieśni nadgarstka. Tym samym biorąc pod uwagę wieloletnie narażenie zawodowe (sposób wykonywania pracy obciążający stawy nadgarstkowe) uznano z wysokim prawdopodobieństwem związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy schorzeniem, a sposobem wykonywania pracy.

Organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, stwierdził, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Zdaniem organu orzeczenie lekarskie jest spójne, merytorycznie uzasadnione i nie budzi takich wątpliwości.

W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, zarzucając naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 oraz art. 138 K.p.a. Strona wskazała, że w miesiącach kwietniu i sierpniu 2016 r. u pracownicy przeprowadzono operacje dekompresji kanału nadgarstka prawego i lewego, zatem badanie EMG z czerwca 2014 r., na podstawie którego lekarze orzecznicy stwierdzili chorobę zawodową, na dzień sporządzania opinii lekarskiej było nieaktualne. Zdaniem Spółki lekarze orzecznicy zaniechali ustalenia, czy przeprowadzone zabiegi doprowadziły do wyleczenia schorzenia, a ustalenie to jest niezbędne do stwierdzenia, czy w dalszym ciągu istnieją podstawy do rozpoznania u pracownicy choroby zawodowej. Ponadto zdaniem strony skarżącej opinia lekarska nie zawiera żadnego odniesienia do ewentualnych pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka. Nie wskazano jakie są to czynniki, a także nie przeprowadzono żadnych badań, pozwalających na ich wykluczenie, a zatem nie przeprowadzono diagnostyki różnicowej w kierunku wykluczenia pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając we wskazanych ramach zaskarżoną decyzję wskazać trzeba, że jest ona zgodna z prawem.

W pierwszym rzędzie przypomnieć przyjdzie, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje więc zachowanie dwóch wymogów. Pierwszym z nich jest występowanie schorzenia odpowiadającego schorzeniu zamieszczonemu w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia; drugim - ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy).

Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Wywołuje ją praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 rozp. RM podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 omawianego aktu wykonawczego.

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy – opierając się na orzeczeniu uprawnionej jednostki medycznej - stwierdził, że u pracownicy skarżącej Spółki zdiagnozowano zespół cieśni w obrębie nadgarstka, a jest to choroba zamieszczona w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia, wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że pracownica pracowała w narażeniu zawodowym od 1986 r., wystąpienie choroby zespołu cieśni nadgarstka wynika z jednoznacznych ustaleń uprawnionej jednostki orzeczniczej; przy czym w kwietniu i sierpniu 2016 r. przeprowadzono zabieg odbarczenia nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka odpowiednio po stronie prawej i lewej. Organ prawidłowo podkreślił związanie treścią orzeczenia lekarskiego z [...] r., w którym jednoznacznie stwierdzono zawodową etiologię schorzenia.

Z oceny narażenia zawodowego jednoznacznie wynika, że pracownica od 1986 r. pracowała na różnych stanowiskach w narażeniu na powstanie choroby zawodowej: cieśni nadgarstka, zaś w okresie od [...] r. do nadal pracuje w skarżącej Spółce na stanowisku szwaczki. Wykonywała pracę monotypową, obciążającą stawy nadgarstkowe, co stwarzało możliwość powstania choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Bezsporne jest wystąpienie choroby stanowiącej chorobę zawodową oraz wykonywanie pracy w narażeniu zawodowym. Zasadniczy spór w sprawie dotyczy kwestii, czy powyższe ustalenia - w kontekście orzeczenia uprawnionej jednostki medycznej, tj. MOMP z [...] r., na którym oparły się organy inspekcji sanitarnej, dają podstawę do przyjęcia, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy; czy też jest wynikiem czynników o charakterze pozazawodowym. Inaczej rzecz ujmując, czy istnieją podstawy do obalenia domniemania, a ich niedostrzeżenie przez organ jest wynikiem niedostatków postępowania dowodowego; w szczególności oparcia się na wadliwym – bo niekompletnym – orzeczeniu uprawnionej jednostki medycznej.

W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, że przepis art. 235¹ Kodeksu pracy wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy a ujawnionym schorzeniem. Oznacza to, że w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (utrwalony pogląd judykatury - vide między innymi wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy, z 19 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 538/11, w K., z 16 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1183/10 oraz we Wrocławiu, z 12 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 134/12, publ.: orzeczenia. nsa.gov). Domniemanie to ma charakter wzruszalny, co oznacza, że w sytuacji, gdy u strony zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia zdiagnozowana zostaje jedna z chorób wymienionych w rozporządzeniu, schorzenia tego można nie uznać za chorobę zawodową wyłącznie w przypadku, gdy zostanie wykazane w sposób bezsporny, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Nie wystarcza tu więc jedynie wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych. Organy sanitarne mogłyby odmówić stwierdzenia choroby zawodowej jedynie w przypadku jednoznacznego i przekonującego ustalenia, że właśnie takie czynniki - a nie sposób wykonywania pracy - wywołały dolegliwość (vide: wyrok WSA w Gliwicach z 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 699/12, LEX nr 1365282).

Trzeba mieć na uwadze okoliczność, że domniemanie prawne prowadzi do zmiany ciężaru dowodu, co jest nieodłącznie związane ze zmianą samego tematu dowodu, gdyż przeprowadzone dowody zmierzają do obalenia wniosku domniemania prawnego (por. J. Nowacki: Domniemania prawne, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach nr 142, Katowice 1976 r., s. 47 oraz powołana tam literatura).

Prościej rzecz ujmując konstrukcja domniemania prawnego, to założenie przez ustawodawcę, że jeżeli zachodzi pewien fakt (podstawa domniemania), to należy uznać istnienie pewnego innego faktu prawotwórczego, prawa czy stosunku prawnego (skutek domniemania). Fakt określony jako podstawa domniemania podlega dowodzeniu na zasadach ogólnych. Fakt prawotwórczy, prawo czy stosunek prawny stanowiące skutek domniemania nie podlegają dowodzeniu. Stosujący prawo jest obowiązany przyjąć ich istnienie, jeżeli udowodniono fakty stanowiące podstawę domniemania. W analizowanym domniemaniu w podstawie wskazano fakt istnienia choroby odpowiadającej chorobie wymienionej w wykazie oraz fakt pracy w narażeniu zawodowym. Te dwie okoliczności muszą zostać udowodnione. Jeżeli zostaną wykazane, to ustawodawca nakazuje organom przyjąć – już bez prowadzenia postępowania dowodowego na tę okoliczność – istnienie choroby zawodowej. Domniemanie jest jednak wzruszalne co oznacza, że ustawodawca założył, że mogą w rzeczywistości pojawić się sytuację, w których pomimo tego, że dojdzie do ustalenia faktów odpowiadających normatywnej treści podstawy domniemania, to choroba nie powinna być kwalifikowana jako choroba zawodowa. Jednak w takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie przeciwdowodu, mocą którego dochodzi do zakwestionowania skutku domniemania. Aby organ mógł odmówić stwierdzenia choroby zawodowej pomimo tego, że choroba odpowiadająca schorzeniu zamieszczonemu w wykazie została przez uprawnioną jednostkę medyczną stwierdzona i wykazano pracę w narażeniu zawodowym, musi udowodnić, że rzeczywistość jest inna niż przyjął ustawodawca w skutku domniemania. Mając na uwadze związanie organu inspekcji sanitarnej orzeczeniami lekarskimi uprawnionych jednostek medycznych, rolą organu jest ocenie tych dowodów pod kątem możliwości przełamania domniemania.

Sąd stwierdza, że orzeczenie lekarskie MOMP z [...] r. nr [...], na którym oparły się organy jednoznacznie wskazuje, że u pracownicy stwierdzono chorobę obwodowego układu nerwowego – obustronny zespół cieśni nadgarstka. Orzeczenie to zostało uzupełnione przez MOMP pismem z [...] r.

W piśmie tym lekarze przypomnieli, że obustronny zespół cieśni nadgarstka rozpoznano u pracownicy badaniem EMG z [...] r. Zabiegi odbarczenia cieśni kanału nadgarstka po obu stronach przeprowadzono w kwietniu i sierpniu 2016 r. Poinformowali też, że w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w MOMP nie wykonywano ponownego badania przewodnictwa w zakresie nerwów pośrodkowych przebiegających przez kanał nadgarstka (EMG) z uwagi na dostępność dokumentacji medycznej potwierdzającej wystąpienie schorzenia w 2014 r. (badanie EMG wykonane przed zabiegami operacyjnymi) i przebyte w 2016 r. zabiegi chirurgiczne, które w różnym stopniu mogą wpływać na wynik późniejszych badań przewodnictwa nerwów pośrodkowych (EMG). W przypadku zespołu cieśni nadgarstka przeprowadzenie zabiegu operacyjnego nie zawsze skutkuje całkowitym wyleczeniem i ustąpieniem objawów choroby, jednak rolą jednostki orzeczniczej nie jest ustalanie skuteczności przeprowadzonego leczenia operacyjnego.

Lekarze z MOMP wskazali, że w trakcie postępowania diagnostyczno- orzeczniczego wykonano badanie ogólnolekarskie, konsultację-neurologiczną oraz diagnostykę pod katem schorzeń najczęściej dających objawy zespołu cieśni nadgarstka (RTG stawów nadgarstkowych, ocenę dostarczonego RTG kręgosłupa szyjnego, badania laboratoryjne ukierunkowane na choroby tarczycy, cukrzycę, schorzenia hematologiczne, schorzenia reumatologiczne, zaburzenia gospodarki kwasu moczowego). Wyniki przeprowadzonych badań w ramach diagnostyki różnicowej nie wskazywały na istnienie u pracownicy czynników pozazawodowych zespołu cieśni nadgarstka. Jednocześnie lekarze orzecznicy otrzymali rzetelną informację dotyczącą przebiegu pracy zawodowej pracownicy. Lekarze orzecznicy wskazali, że dokonano oceny narażenia środowiskowego, w której oceniono monotypowość ruchów roboczych w zakresie stawów nadgarstkowych. Stwierdzili, istnienie podstaw domniemania. Powyższe nakazuje przyjęcie skutku domniemania, jeżeli tego domniemania nie obalono.

Treść orzeczenia wskazuje, że jest wprost przeciwnie; lekarze orzecznicy jednoznacznie potwierdzili zasadność przyjęcia skutku domniemania. Przybliżając medyczne aspekty choroby zespołu cieśni nadgarstka ocenili, że w aspekcie poczynionych ustaleń dowodowych istnieje podstawa do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzoną chorobą obustronnym zespołem cieśni nadgarstka, a sposobem wykonywania pracy.

Niezasadne zatem okazały się zarzuty skargi, że orzeczenie lekarskie jest niekompletne; a w konsekwencji organ odwoławczy nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy. Nie wyjaśnił, czy przeprowadzone zabiegi doprowadziły do wyleczenia schorzenia i czy w dalszym ciągu istnieją podstawy do rozpoznania u pracownicy choroby zawodowej.

Sąd stwierdza, że organy prawidłowo oparły się na orzeczeniu lekarskim z [...] r. i piśmie MOMP z [...] r. i nie było w tej sprawie potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego. Treść orzeczenia uprawnionej jednostki medycznej wskazuje, że lekarze orzecznicy byli w pełni świadomi, iż ich obowiązkiem jest ustalenie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzoną chorobą, a sposobem wykonywania pracy; czemu dali wyraz w sporządzonym orzeczeniu; nadto obowiązkowi temu podołali.

W rozpoznawanej sprawie należy mieć na uwadze, że pracownica pracowała w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej- cieśni nadgarstka od 1986 r., a u skarżącej spółki od [...] r., zatem do rozpoznania cieśni nadgarstka badaniem EMG w 2014 r. odpowiednio 28 lat i 8 lat.

Nie ma też racji strona skarżąca, że opinia lekarska nie zawiera żadnego odniesienia do ewentualnych pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka.

Jak słusznie podnosi się w judykaturze współistnienie czynników pozazawodowych - przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym, występującym przez kilkadziesiąt lat pracy - nie jest bowiem wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt IV SA./Gl 183/15, LEX nr 1927148). Szczegółowa analiza czynników pozazawodowych ma znaczenie w przypadku krótkotrwałego narażenia, czy też w przypadku gdy narażenie występuje co prawda przez długi czas, ale charakter pracy powoduje, że w ciągu dnia pracy pracownik częściowo pracuje w narażeniu, a częściowo wykonuje prace w warunkach, które nie narażają na chorobę. W takich sytuacjach konieczne jest dogłębne przeanalizowanie wrażliwości osobniczej, możliwości kumulowania się negatywnego oddziaływania na organizm, a w szczególności istotności wpływu pozazawodowych czynników na wystąpienie choroby.

W okolicznościach tej sprawy nie było konieczności prowadzenia dalszego postępowania dowodowego i poszukiwania bliżej nieokreślonego czynnika pozazawodowego o tak nadzwyczajnym wpływie na powstanie choroby. Skoro lekarze orzecznicy takie czynniki wykluczyli.

Organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Z powodów wyżej wyjaśnionych, w realiach tej sprawy, ocena całego materiału dowodowego dawała podstawę do przyjęcia, że okoliczności objęte żądaniem w zakresie relewantnym prawnie zostały udowodnione. Jeżeli, w oparciu o opisany w orzeczeniu zakres diagnostyki i dostępną dokumentację, lekarze nie ustalili czynników o pozazawodowym charakterze o tak istotnym oddziaływaniu na organizm, że mogłyby prowadzić do zniweczenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy kilkudziesięcioletnią pracą w narażeniu a chorobą, to nie było konieczne wywodzenie na okoliczność ich istnienia. Lekarze orzecznicy wskazali też, że nie ma podstaw do przeprowadzenia ponownego badania EMG, gdyż po zabiegu operacyjnym się go nie przeprowadza. Sąd nie ma podstaw do kwestionowania wiedzy medycznej lekarzy orzeczników, a treść orzeczenia medycznego nie budzi żadnych wątpliwości w zakresie racjonalności przyjętych w nim ustaleń.

Tym samym Sąd podzielił pogląd organu odwoławczego, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, stwierdzającego chorobę zawodową pracownicy skarżącej. Jednocześnie Sąd ocenił jako chybione zamieszczone w skardze zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i przepisów prawa materialnego. Do zasadniczej części skargi Sąd odniósł się już wyżej.

Słusznie też wskazał organ, że jeżeli chodzi natomiast o sposób przeprowadzonych badań przez jednostki orzecznicze to ani organy inspekcji sanitarnej ani Sąd nie są władni ingerować w proces diagnostyczny, w tym wskazywać rodzaj i czasokres, jaki powinien być wykorzystany do konkretnego badania. Wybór ten leży w gestii lekarza i jednostki orzeczniczej, która dysponuje specjalistyczną wiedzą w tym zakresie.

Niezasadne okazały się też zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 80 w zw. z art. 84 K.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego MOMP, pod względem formalnym. W ocenie Sądu sporządzona opinia jest czytelna i jak już wyżej wskazano, Sąd nie ma podstaw do jej kwestionowania.

W tym stanie rzeczy niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a., albowiem w trakcie postępowania organ podatkowy w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i podjął wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Zauważyć przy tym należy, że organ prowadzący postępowanie wyjaśniające nie ma obowiązku przeprowadzać wszystkich dowodów zawnioskowanych przez stronę. Organ prowadzi postępowanie dowodowe tylko w takim zakresie jaki jest konieczny do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Skoro, organ w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdził, że dysponuje materiałem dowodowym w oparciu, o który zostaną wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, to nie musi zbierać dodatkowych dowodów na potwierdzenie dokonanych już wcześniej ustaleń. Wbrew temu co twierdzi skarżąca organy sanitarne nie miały podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych, dokonanych zgodnie z zasadami z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Organ nie naruszył też art. 107 K.p.a., albowiem uzasadnienie decyzji zawiera uzasadnienie prawne, z wyjaśnieniem podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa i uzasadnienie faktyczne, które w myśl § 3 tego artykułu obejmuje wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.