Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 352/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 56 par 1 pkt 3, art. 59 par 1 , 2,3, art. 61
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 352/17 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 września 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), WSA Urszula Zięba, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 8 września 2017 r., sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. w K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 5 stycznia 2017 r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, , - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec W. sp. z o. o. w K., na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] wystawionych przez wierzyciela-Naczelnika P. Urzędu Skarbowego na zaległości w podatku od towarów i usług za 2011 r.

W toku postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny skierował zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego do banków Alior i Millennium. Ww. dłużnicy zajętych wierzytelności w pisemnych odpowiedziach stwierdzili, że nie prowadzą kont zobowiązanej spółki.

W związku z poszukiwaniem majątku skierowano zapytania do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców MSWiA, Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych MS i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z odpowiedzi, które wpłynęły do organu egzekucyjnego wynikało, że dłużnik nie posiadał środków transportu, nieruchomości oraz nie figurował w Centralnym Rejestrze Płatników.

Organ egzekucyjny, wezwaniami z dnia 5 sierpnia 2016 r., wezwał spółkę Doradztwa Podatkowego H. , [...] z siedzibą w G. ul. [...] oraz kuratora zobowiązanej spółki P. W. z Kancelarii Adwokackiej w K. os. [...] do wskazania majątku tej spółki.

Spółka Doradztwa Podatkowego w piśmie z dnia 25 sierpnia 2016 r. uchyliła się od wykonania żądania wyrażonego w wezwaniu organu egzekucyjnego, natomiast kurator zobowiązanej spółki w odpowiedzi z dnia 23 sierpnia 2016 r. stwierdził, że nie dysponuje informacjami dotyczącymi majątku dłużnika.

Tytuły wykonawcze przydzielono również egzekutorowi do służby, w której ustalono, że pod adresem w K. Plac [...], wskazanym jako siedziba spółki, znajduje się Kancelaria [...]. W kancelarii ustalono, że reprezentuje ona spółkę W. , ale nie posiada kontaktu z osobami ją reprezentującymi. Ponadto ww. spółka na zasadzie tzw. wirtualnego biura posiadała umowę podnajmu adresu, pod którym nie posiada żadnego majątku.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 26 października 2016 r. nr [...], umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W zażaleniu spółka wniosła o uchylenie ww. postanowienia. W uzasadnieniu stwierdziła, że na postępowanie egzekucyjne zostały wniesione zarzuty, a spółka posiada majątek w postaci wymagalnej i niespornej wierzytelności, wykazany w sprawozdaniu finansowym na dzień 30 września 2016 r. Ponadto spółka zarzuciła organowi egzekucyjnemu, że próbował uzyskać informacje o majątku dłużnika w sposób nielegalny.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 5 stycznia 2017 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jak wyjaśniono jednak, organ egzekucyjny podejmował próby poszukiwania majątku zobowiązanego, z którego byłoby możliwe prowadzenie egzekucji. Podjęte czynności nie doprowadziły nawet do wyegzekwowania w całości kosztów egzekucyjnych. Zasadnie, zatem organ I instancji podjął decyzję o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, bowiem w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Jak podkreślił organ II instancji, z akt postępowania egzekucyjnego wynika wyraźnie, że na dzień jego umorzenia zobowiązany nie dysponował majątkiem umożliwiającym wyegzekwowanie dochodzonych należności.

W ocenie organu, działanie organu egzekucyjnego było zgodne z judykaturą sądów administracyjnych, według której umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może nastąpić w przypadku, gdy brak jest jakiegokolwiek majątku z którego byłoby możliwe skuteczne przeprowadzenie egzekucji.

Organ nadzoru zwrócił uwagę, że dyspozycja art. 59 § 2 ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozostawia rozstrzygniecie w tej kwestii wyłącznie w kompetencji organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny posiada bowiem uprawnienia do kompleksowej oceny racjonalności działania i ekonomiki postępowania w kontekście możliwości wyegzekwowania należności, ale i również poniesienia wydatków egzekucyjnych.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ wskazał, że nie stwierdził naruszenia przez organ egzekucyjny uprawnień wynikających z art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Nadto odnosząc się do wskazanego przez zobowiązaną spółkę majątku, organ II instancji wyjaśnił, że skuteczne postępowanie egzekucyjne jest możliwe tylko wtedy, kiedy dłużnik dysponuje realnym majątkiem. Wartości przedstawione w sprawozdaniu finansowym są jedynie zapisami księgowymi, z których nie wynika jednoznacznie możliwość odzyskania danej należności. Ponadto spółka zawiadamiając w zażaleniu o posiadaniu majątku w postaci wymagalnej i niespornej wierzytelności nie wskazała konkretnego dłużnika od którego ta wierzytelność jej przysługuje.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, W. sp. z o.o. w K. podniosła, że w trakcie postępowania wykazała w bilansie przedłożonym organowi egzekucyjnemu mienie, z którego możliwa była egzekucja. Ponadto wskazała naruszenie art. 56 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu ustanowienia kuratora bądź powołania zarządu spółki.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ wskazał, że zarzut dotyczący braku zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu ustanowienia kuratora bądź powołania zarządu spółki, jest nieuprawniony. Z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że kurator dla zobowiązanej spółki został ustanowiony w dniu 1 kwietnia 2016 r., natomiast doręczenie odpisów tytułów wykonawczych zostało potwierdzone przez spółkę W. w jej siedzibie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." - w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Kierując się powyższymi kryteriami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że zaskarżone postanowienie, nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec W. spółki z o.o. w K..

Stosownie do art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a."), postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania,

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał,

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa,

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego,

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny,

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego,

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu,

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania,

9) na żądanie wierzyciela,

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Z kolei stosownie do art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest władny samodzielnie rozstrzygnąć, czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie.

Organ egzekucyjny jest "gospodarzem" postępowania i sam określa, kiedy zaistniały przesłanki jego zakończenia przez umorzenie wskutek bezskuteczności.

Nawet w wypadku posiadania przez organ egzekucyjny wiedzy, o braku w danym momencie możliwości wyegzekwowania dochodzonych kwot (z uwagi na stan majątku zobowiązanego) organ egzekucyjny może, ale nie jest zobligowany do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie wydanie w takiej sytuacji postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 u.p.e.a., oznacza że organ egzekucyjny nie wyklucza możliwości realizacji egzekucji w dalszej perspektywie czasowej.

W przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne zastosowanie ma treść art. 59 § 2 i § 3 u.p.e.a., a organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 402/10).

Z akt sprawy wynika bezspornie, że organ egzekucyjny podejmował próby poszukiwania majątku zobowiązanego, z którego byłoby możliwe prowadzenie egzekucji. Podjęte czynności nie doprowadziły nawet do wyegzekwowania w całości kosztów egzekucyjnych. Zasadnie, zatem organ I instancji podjął decyzję o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, bowiem w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Jak zasadnie podkreślił organ II instancji, z akt postępowania egzekucyjnego wynika wyraźnie, że na dzień jego umorzenia zobowiązany nie dysponował majątkiem umożliwiającym wyegzekwowanie dochodzonych należności.

Wbrew zarzutom skargi, brak było podstaw do kontynuowania postępowania egzekucyjnego w oparciu o jak twierdzi skarżąca spółka, istniejący majątek, wynikający ze sprawozdania finansowego spółki. Rację ma organ II instancji, który wskazał, że postępowanie egzekucyjne może być prowadzone jedynie wówczas, gdy dłużnik dysponuje realnym majątkiem. Dane i wartości wynikające ze sprawozdania finansowego są jedynie zapisami księgowymi. Jeżeli skarżąca spółka powołuje się na wymagalne i niesporne wierzytelności zapisane w sprawozdaniu finansowym, to powinna wskazać konkretnego dłużnika, od którego ta wierzytelność jej przysługuje. Wskazane mienie musi faktycznie istnieć i nadawać się do egzekucji pozytywnie rokującej na wyegzekwowanie znacznych kwot, odnosząc to do wysokości zaległości podatkowych, przedstawiać realną wartość finansową, co jest niezbędne dla oceny, czy egzekucja z danego mienia umożliwi zaspokojenie długów, m.in. zaległości podatkowych spółki (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FSK 366/14).

Jakkolwiek należy zgodzić się ze skarżącą spółką, że postępowanie egzekucyjne należało zawiesić na podstawie art. 56 § 1 pkt 3 u.p.e.a. to jednocześnie należy wskazać, że instytucja zawieszenia postępowania polega na czasowym jedynie wstrzymaniu czynności egzekucyjnych. Jej istota sprowadza się do przerwania na czas określony biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem określonej przeszkody do jego dalszego prowadzenia. Natomiast organ egzekucyjny podjął rozstrzygnięcie o całkowitym zakończeniu prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej spółki. Jak wynika z akt sprawy postępowanie egzekucyjne ograniczyło się w zasadzie wyłącznie do zebrania informacji o braku jakiegokolwiek majątku, z którego mogłaby być prowadzona egzekucja i żadne czynności wykonawcze w postaci uzyskania określonych środków nie zostały zrealizowane. Organ egzekucyjny nie miał np. potrzeby wydawania postanowienia dotyczącego uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 60 § 2 u.p.e.a.).

Tym samym w ocenie Sądu, w zaistniałej sytuacji z uwagi na całkowitą bezskuteczność egzekucji, zasadne było umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Analiza treści skargi, a także złożonego wcześniej zażalenia zdaje się wskazywać, że skarżąca spółka zainteresowana jest, aby w stosunku do niej dalej była prowadzona egzekucja administracyjna. W kontekście powyższego należy wskazać na treść art. 61 u.p.e.a, który stanowi, że w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a. wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.

Wykładnia gramatyczna przepisu art. 61 u.p.e.a. egzekucyjnej, nie pozostawia wątpliwości, że wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2, czyli w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Oba warunki zatem musza być spełnione łącznie. Termin "ponowna egzekucja" oznacza, że postępowanie toczy się od stadium początkowego, wysłania upomnienia, doręczenia organowi tytułu wykonawczego wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego itd.

Ponadto Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela także pogląd wyrażony w wyroku z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 1138/14, gdzie NSA stwierdził, że "Ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza wszakże, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania. Nie można mu również przypisywać waloru res iudicata (powagi rzeczy osądzonej), ponieważ organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Zatem przyjęcie poglądu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza niemożność jego ponownego wszczęcia - poza przypadkiem wskazanym w art. 61 u.p.e.a. - jest niedopuszczalne również z tego powodu, że de facto pozbawiałoby ono wierzyciela możliwości egzekwowania obowiązków wynikających z ostatecznych decyzji lub postanowień właściwych organów administracji publicznej albo prawomocnych orzeczeń sądowych".

Wobec faktu, że Sąd nie stwierdził wystąpienie w niniejszej sprawie takich naruszeń przepisów postępowania (przepisów K.p.a. oraz u.p.e.a.), które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.