Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1200/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 2 i art. 140ab ust. 1 pkt 3c p.r.d.
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 176
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M T od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 986/15 w sprawie ze skargi M T na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] lutego 2015 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M T na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) oddalił skargę M T (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: Inspektor) z dnia [..] lutego 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że 10 września 2014 r. w miejscowości Trzeciewnica na drodze krajowej nr 10, o dopuszczalnym nacisku na jedną oś napędową do 10 t, zatrzymano do kontroli dwuosiowy samochód ciężarowy, którym wykonywany był transport drogowy rzeczy w imieniu skarżącego. Przewożony towar (gacz parafinowy) załadowany został w przedsiębiorstwie M T i przewożony był w workach na paletach.

W wyniku ważenia pojazdu ustalono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 3,1 t, co stanowi przekroczenie o 31% w stosunku do obowiązującej normy 10 t (ustalono nacisk 13,1 t), a także przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 1,8 t, co stanowi przekroczenie o 10% w stosunku do obowiązującej normy 18 t (ustalono wartość 19,8 t).

Kierujący oświadczył, że załadunku na terenie przedsiębiorstwa dokonali pracownicy skarżącego, a on sam nie był obecny przy załadunku. Pojazd nie był ważony po załadunku, nie posiadał systemu kontroli wagi, a rzeczywistą masę określił na podstawie zsumowania ilości towaru wpisanego na fakturze z masą własną pojazdu. Podkreślił, że nie jechał inną drogą z powodów ekonomicznych, a także, że dyspozycję wykonania przedmiotowego przewozu otrzymał od pracodawcy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Kujawsko – Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 15.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII.

Decyzją z dnia [..] lutego 2015 r. Inspektor utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

WSA w Warszawie oddalając skargę podał, że w sprawie niekwestionowane były wyniki pomiaru ani prawidłowość przeprowadzonej kontroli. Skarżący podważał natomiast prawidłowość kwalifikacji prawnej stwierdzonego naruszenia jako poruszania się przejazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, a także wskazywał, że z uwagi na awarię posiadanej przez niego wagi, nie był w stanie sprawdzić, czy pojazd jest normatywny.

Po przeanalizowaniu argumentacji skarżącego Sąd I instancji stwierdził, że organy w sposób zrozumiały i wyczerpujący wyjaśniły jak ustala się kategorie zezwoleń, którym powinny odpowiadać pojazdy nienormatywne. WSA w Warszawie wskazał, że przejazd nienormatywny stanowi odstępstwo od normy, a ładunek podzielny, co do zasady powinien być przewożony pojazdami normatywnymi. Nie jest możliwe uzyskanie zezwolenia kategorii VII na przewożenie ładunku podzielnego. Ten rodzaj zezwolenia zarezerwowany został dla ładunków niepodzielnych, znacznie przekraczających dopuszczalne limity. Jednakże w sytuacji, gdy przewoźnik nie posiada żadnego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, a stwierdzone naruszenia nie mieszczą się w którejkolwiek z kategorii od I do VI, organ stwierdzając brak możliwości zakwalifikowania naruszenia do ww. kategorii ma obowiązek zakwalifikowania przejazdu, jako przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia jak dla kategorii VII.

W ocenie Sądu I instancji organy dokonały prawidłowego wywodu prawnego co do sposobu kwalifikowania przejazdu pojazdem nienormatywnym i wymierzyły skarżącemu karę w sposób prawidłowy.

Odnosząc się do przesłanki braku wpływu na powstanie naruszenia w związku z awarią posiadanej wagi, Sąd I instancji uznał, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 140aa ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137), dalej: p.r.d., zgodnie z którym możliwe jest wyłączenie odpowiedzialności wobec podmiotu wykonującego przejazd w przypadkach w ustawie określonych. Ze zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentów, a także zeznań kierowcy wynika, że skarżący był zarówno załadowcą, jak i przewoźnikiem. Załadunek towaru został dokonany pod nieobecność kierowcy przez pracowników skarżącego. Jednakże kierowca przed wyruszeniem w drogę nie sprawdził, czy nie została przekroczona dopuszczalna masa całkowita pojazdu lub czy nie zostały przekroczone dopuszczalne naciski na którejkolwiek z osi napędowych. Okoliczność, że w dniu poprzedzającym dzień kontroli posiadana przez skarżącego waga do ważenia pojazdów uległa awarii nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej niedochowania należytej staranności przez przedsiębiorcę.

Pracownik skarżącego nie sprawdził, czy nie załadowano zbyt dużej ilości towaru i czy nie zostały przekroczone dopuszczalne normy nacisków, co wskazuje, że skarżący miał wpływ na powstanie naruszenia.

WSA uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie było konieczne powołanie biegłego w celu stwierdzenia, o ile zostały przekroczone dopuszczalne parametry pojazdu. Porównanie wartości wyszczególnionych na arkuszu wyników pomiaru odczytanych w toku kontroli z dopuszczalnymi normami nie wymaga powoływania biegłego.

M T zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł również o podjęcie uchwały zawierającej rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego polegającego na wyjaśnieniu, czy podmiot wykonujący przewóz drogowy może być obciążany karą pieniężną jak za przewóz bez zezwolenia kategorii VII, w sytuacji gdy przewożony ładunek w postaci gaczu parafinowego jako ładunek podzielny nie kwalifikuje się do objęcia go zezwoleniem kategorii VII.

Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie:

a) art. 64 d ust. 2 p.r.d. poprzez nieprawidłową jego wykładnię wyrażającą się w sformułowaniu niesłusznego poglądu, że w realiach tej sprawy zachodzą podstawy do ubiegania się o zezwolenie kategorii VII na przewóz ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym, podczas gdy biorąc pod uwagę rodzaj i charakter ładunku nie zachodzą podstawy i przesłanki z art. 64 p.r.d. do wydania zezwolenia kategorii VII na przewóz ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym,

b) art. 2 pkt 35b p.r.d. poprzez błędną jego wykładnię i niesłuszne uznanie, że skarżący mógł ubiegać się zezwolenie kategorii VII dla ładunku niepodzielnego na przejazd pojazdem nienormatywnym, w sytuacji gdy przewożony ładunek w postaci gaczu parafinowego nie jest objęty dyspozycją art. 2 pkt 35 p.r.d. i nie uzasadnia ubiegania o zezwolenie kategorii VII dla ładunku niepodzielnego,

c) art. 140ab ust. 1 pkt 3c p.r.d. poprzez jego niewłaściwie zastosowanie i niesłuszne wymierzenie kary pieniężnej w kwocie 15.000, 00 zł, w sytuacji gdy brak jest podstaw do kwalifikowania ładunku w postaci gaczu parafinowego przewożonego na paletach jako ładunek niepodzielny, od którego uzależnione jest ubieganie się o zezwolenie na przewóz pojazdem nienormatywnym,

d) art. 64 ust. 2 p.r.d. poprzez jego nieprawidłową wykładnie wyrażającą się w sformułowaniu nieprawidłowego poglądu, że przewóz drogowy z ładunkiem w postaci gaczu parafinowego w workach na paletach na trasie Dąbrówka Wielka — Olszewka nie może zostać zaliczony do zezwolenia kategorii I lub II, podczas gdy przewóz dotyczył ładunku innego niż ładunek niepodzielny,

e) art. 140aa ust. 4 pkt. 1 b p.r.d. poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach tej sprawy i nietrafne uznanie, że wykonujący przejazd miał wpływ na powstanie naruszenia, podczas gdy do naruszenia doszło z uwagi na awarię wagi firmowej,

f) przepisów prawa procesowego mogące mieć wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez:

- brak argumentacji Sądu w oparciu o jakie kryteria Sąd uznał, że zachodzą podstawy do wymierzenia kary jak za brak zezwolenia kategorii VIII i ubiegania się o wydanie zezwolenia tejże kategorii;

- nieodniesienia się przez Sąd na jakiej podstawie wykonujący przejazd pojazdem nienormatywnym mógł ubiegać o wydanie zezwolenia kategorii VII, podczas gdy zezwolenie kategorii VII jest wydawane w sytuacji gdy ładunek jest niepodzielny,

- brak argumentacji Sądu na jakiej podstawie powyższe organy bez dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu przekroczenia masy, wymiarów i nacisków osi pojazdu nienormatywnego uprawnionego do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII, celem ustalenia i określenia procentowego przekroczenia parametrów, stwierdziły w sposób nieuprawniony przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej o 13, 1 t oraz przekroczenie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu i wartości dopuszczalnej o wartości 1,8 t bez sprecyzowania i wskazania rodzaju przekroczenia,

g) art. 7 w zw. z art. 87 k.p.a. i art. 106 § 3 p.p.s.a poprzez zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z pisemnej opinii biegłego z zakresu przekroczenia masy, wymiarów i nacisków osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie przekroczenia parametrów w zakresie masy, wymiarów i nacisku osi pojazdów nienormatywnych;

h) art. 140aa ust. 4 pkt. 1 b p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i nietrafne uznanie, że nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania w zakresie braku wpływu kierującego pojazdem na powstałe naruszenia, w sytuacji gdy ładunek przewożony transportem drogowym nie jest objęty desygnatem pojęcia z art. 64 d ust. 2 p.r.d. i nie kwalifikuje się jako ładunek niepodzielny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna M T oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności odnosi się do podnoszonych w tej skardze naruszeń prawa procesowego, a dopiero w dalszej do naruszeń prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena sposobu stosowania prawa materialnego w postępowaniu przed organami i przed Sądem I instancji jest możliwa wtedy, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny, albo że nie został skutecznie zakwestionowany skargą kasacyjną.

Skarga kasacyjna M T nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

W ocenie NSA nietrafne są podnoszone w tej skardze zarzuty wskazujące na naruszenie przepisów postępowania. Najdalej idącym zarzutem kasacyjnym opartym na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a. W tym zakresie Sąd II instancji stwierdza, że zarzut naruszenia wskazanego przepisu jest nietrafny. Art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy formalne uzasadnienia wyroku, zatem odnosi się do składników, które powinno posiadać poprawne prawnie uzasadnienie. Przepis ten nie może być wiązany z prawną trafnością poglądów i stanowisk prezentowanych przez Sąd I instancji w ramach oceny stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy. Strona skarżąca kasynie podnosząc naruszenie przez Sąd I instancji treści art. 141 § 4 p.p.s.a., nie wykazuje, których elementów określonych w ustawie nie zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku, ale podnosi naruszenia w zakresie oceny ustalonych w sprawie faktów. Tak zbudowany zarzut nie może być wiązany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., zatem w tym zakresie skarga kasacyjna jest niezasadna. Niezależnie od tego Sąd II instancji zauważa, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji jest jasne i jednoznaczne, co oznacza, że wyjaśnia poprawnie powody oddalenia skargi.

Zdaniem Sądu II instancji nietrafne są również zarzuty procesowe podniesione w skardze kasacyjnej wskazujące na naruszenie przez Sąd I instancji art. 7, art. 87 k.p.a. i art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 140aa ust. 4 pkt 1b p.r.d. W obu przypadkach zarzuty nie wskazują przepisów naruszonych przez Sąd I instancji, co już jest wadą formalną skargi. Wprawdzie nie dającą podstaw do jej odrzucenia ze względu na treść i uzasadnienie uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1, to jednak ograniczającą zakres kontroli wyroku do tego aspektu, który daje się ustalić na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Ponieważ zarzut naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1b p.r.d. nie został uzasadniony, to jest niezgodny z treścią art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i musi być oceniony jako nietrafny. Natomiast zarzut naruszenia art. 7 w związku z art. 87 k.p.a. i 106 § 3 p.p.s.a. jest niezasadny, bo podobnie jak wcześniejszy wadliwy formalnie, a ponadto nietrafny merytorycznie, gdyż przepisy u.p.r. dotyczące nakładania kar za przejazd pojazdów nienormatywnych nie wymagają wiedzy szczególnej, tym samym organ nie ma obowiązku korzystania z biegłych, a Sąd I instancji, co do zasady, nie prowadzi postępowania dowodowego. Poza tym jest rzeczą oczywistą, że w tym zakresie wystarczające są "proste wyliczenia matematyczne", jak to ujmuje skarga kasacyjna.

Także za nietrafne należało uznać zarzuty wskazujące na naruszenie przez Sąd I instancji prawa materialnego. Strona te naruszenia ujmuje w kilku zarzutach, jednak sprowadzają się one do wadliwej wykładni i zastosowania przepisów: art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 2 i art. 140ab ust. 1 pkt 3c p.r.d. Wszystkie te zarzuty również nie podnoszą przepisów naruszonych przez Sąd I instancji. NSA zwraca uwagę, że Sąd I instancji nie stosuje ani przepisów materialnych, ani procesowych właściwych dla danej sprawy, bo nie jest organem administrującym. Sąd ten kontroluje stosowanie tych przepisów, a więc w ramach tej kontroli stosuje przepisy odnoszące się wprost do tego Sądu (np. art. 145, art. 151 itd.). Strona ma obowiązek wskazywania naruszonych przez Sąd przepisów, bo w ten sposób wyznacza granice rozpoznania kasacyjnego.

Niezależnie od tego Sąd II instancji stwierdza, że zaskarżony wyrok nie narusza wskazanych w zarzucie przepisów, bo karę za przejazd pojazdem nienormatywnym ponosi podmiot, który spełnia opisane ustawą kryteria, zatem jest podmiotem wykonującym przejazd pojazdem nienormatywnym, a ta nienormatywność jest naruszeniem warunków jak dla stosownej kategorii zezwolenia dla wykonywania przejazdu nienormatywnego. W sytuacji, z którą mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie nie chodzi o to, że ze względu na rodzaj przewożonego ładunku skarżący kasacyjnie nie mógłby uzyskać zezwolenia kategorii VII, bo przewoził ładunek podzielny. Chodzi o to, że pomimo podzielnego ładunku pojazd był nienormatywny, tak jak dla pojazdu, dla którego przewóz objęty byłby zezwoleniem kategorii VII. Zatem przekraczał parametry, jak dla pojazdów tej kategorii. Z tego więc powodu trafne jest stanowisko Sądu I instancji, w którym stwierdzono, że jeżeli przewoźnik nie posiada żadnego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, a stwierdzone naruszenia nie mieszczą się w parametrach przewidzianych dla kategorii zezwoleń I-VI, to organ stosuje kategorię jak dla zezwoleń kategorii VII. Tak też uczyniono w rozpoznawanej sprawie, wobec czego organy nie naruszyły prawa materialnego, a Sąd I instancji oddalając skargę również nie naruszył tych przepisów. Przyjęcie innego sposobu rozumienia powołanych w zarzucie przepisów musiałoby prowadzić do uznania, że karze nie podlegają wykonujący przejazd, jeżeli przewożą ładunek podzielny, co na gruncie treści art. 140aa ust. 1 p.r.d. byłoby niedopuszczalne. Zwrócić należy uwagę, że treść tego przepisu wiąże karę z przejazdem bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia. Przepis nie używa zwrotu "warunki określone w zezwoleniu", ale warunki określone dla tego zezwolenia. Warunki takie mogą być określone w różnych miejscach np. w treści zezwolenia, ale także w przepisie ustawy, który ustala określone parametry dla uzyskania zezwoleń określonej kategorii.

Z tych wszystkich powodów oraz ze względu na treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.