Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 193/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 54 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Bożena Suleja – Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej - organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 z późn. zm. - dalej u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez R.M. (dalej - zobowiązany, skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. (dalej - organ egzekucyjny) z dnia [...] nr [...], którym oddalono skargę na czynność egzekucyjną dotyczącą zajęcia świadczenia ZUS dokonaną na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o nr: [...].

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] przez Burmistrza Miasta T. o nr: [...] i [...], obejmujących zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2015 oraz od stycznia do 30 czerwca 2016 r. W dniu [...] nadano tym dokumentom klauzulę o skierowaniu do egzekucji.

Odpisy wskazanych tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zostało doręczone skarżącemu oraz Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. w dniu [...].

Wskutek całkowitego zrealizowania należności wynikającej z wyżej wymienionych tytułów wykonawczych, postępowanie egzekucyjne zostało ostatecznie zakończone.

W dniu [...] do Urzędu Skarbowego w T. wpłynęła skarga zobowiązanego z dnia [...] na dokonane zajęcie egzekucyjne świadczenia emerytalnego, w której zarzucił działanie organu egzekucyjnego w oparciu o niezgodne z prawem czynności wierzyciela i wniósł o wycofanie zajęcia z dnia [...] dokonanego w ZUS Oddział w T. Podniósł w niej także, że pozostaje w sporze z wierzycielem co do prawidłowości obciążania go obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości. Do skargi załączył: wyciąg z kodeksu cywilnego, kopię zawiadomienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...], kopię odwołania z dnia [...], kopię pierwszej strony decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...], kopię pisma z dnia [...] kierowanego do Ministerstwa Sprawiedliwości.

Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] zwrócił się do skarżącego o doprecyzowanie i wskazanie charakteru pisma z dnia [...], gdyż w jego treści podnoszone są okoliczności dotyczące nieprawidłowości w działaniu wierzyciela, co może wskazywać, iż są to zarzuty na postępowanie egzekucyjne z art. 33 u.p.e.a.

W odpowiedzi z dnia [...] zobowiązany wyjaśnił, iż stosowanie do pouczenia zawartego w zawiadomieniu o zajęciu świadczenia emerytalnego, na podstawie art. 54 u.p.e.a. wniósł skargę na czynność egzekucyjną. Stwierdził również, że do skargi tej załączył dowody uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dodał także, iż tytuły wykonawcze pochodzące od wierzyciela - Burmistrza Miasta T. pozostają w sprzeczności z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Według skarżącego Kolegium uchyliło rozstrzygnięcia Burmistrza Miasta T. zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości i nakazało wydanie nowych decyzji za okres począwszy od 2008 r. Zdaniem skarżącego, wbrew twierdzeniom wierzyciela pod żadnym budynkiem mieszkalnym nie znajdują się grunty, a jedynie parcele budowlane.

Następnie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia zobowiązanego w ZUS, dokonanego zawiadomieniem z dnia [...]. W uzasadnieniu podkreślono, że skarga z art. 54 u.p.e.a. może dotyczyć wyłącznie wykonawczego charakteru zaskarżonej czynności, a ta dokonana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zawiadomienie bowiem o zajęciu świadczenia zobowiązanego zawiera wszystkie niezbędne elementy, w tym pouczenie o przysługujących środkach zaskarżenia. Ponadto dokument ten został skutecznie doręczony zobowiązanemu.

Pismem z dnia [...] zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego. W jego uzasadnieniu zakwestionował prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powołując się na art. 304 § 2 Kodeksu postępowaniu karnego uznał, że organ egzekucyjny dopuścił się zaniechania powiadomienia organów ścigania o przestępstwie popełnionym przez wierzyciela, na co przedstawione zostały dowody w skardze. Następnie zobowiązany podniósł, że wobec przestępczej działalności Burmistrza Miasta T., w ramach której egzekwowany jest nienależny podatek od nieruchomości, prowadzone postępowanie egzekucyjne winno być umorzone na podstawie art. 59 u.p.e.a.

Organ odwoławczy po rozpoznaniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]. W motywach wydanego rozstrzygnięcia ponownie podkreślono, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. skupia się na kwestiach formalnoprawnych, które odnoszą się do prawidłowości działania organu egzekucyjnego. Niedopuszczalnym jest w tym trybie badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Jednocześnie podkreślono, że organ odwoławczy nie dopatrzył się uchybień w dokonanej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego. Otóż zawiadomienie o zajęciu świadczenia zobowiązanego w ZUS sporządzone zostało według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych i zawiera ono wszystkie elementy wymienione w art. 67 § 2 u.p.e.a. Ponadto doręczając w dniu [...] zawiadomienie zobowiązanemu i dłużnikowi zajętej wierzytelności organ egzekucyjny wywiązał się też z obowiązku nałożonego w art. 79 § 1 u.p.e.a., regulującego zagadnienie egzekucji m.in. ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w sprawie sugerowanego umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany winien zwrócić się odrębnym wnioskiem do organu egzekucyjnego.

W skardze z dnia 9 stycznia 2018 r. na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zobowiązany na wstępie wniósł o zwrot niesłusznie wyegzekwowanej od niego kwot [...] zł. Następnie powołując się na załączone do skargi dokumenty skarżący dowodzi niezasadności obciążenia go podatkiem od nieruchomości. Przede wszystkim jako użytkownik wieczysty zobligowany jest do ponoszenia jedynie stosownej opłaty, o czym stanowi art. 238 kodeksu cywilnego. Ponadto użytkowanie wieczyste ustanowione zostało na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa i to właściciel gruntu uprawniony jest do pobierania wymaganych opłat. Zatem dochodzenie tych świadczeń przez Gminę stanowi przestępstwo. Do skargi załączono 61 kart kopii dokumentów.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 69/08, Lex nr 486251). Zwrócić należy ponadto uwagę, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 789/16, Lex nr 2227159; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13, Lex nr 1783606).

Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W kontekście tych uwag organ odwoławczy prawidłowo dokonał oceny zajęcia świadczenia emerytalnego zobowiązanego przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne danej czynności egzekucyjnej.

W świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 880/15, Lex nr 2113619). Zatem taką czynnością jest także zajecie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 3 u.p.e.a.).

Tryb egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego uregulowany został w art. 79 u.p.e.a. Stosowanie do § 1 wskazanego przepisu organ egzekucyjny w dniu [...] doręczył zobowiązanemu oraz ZUS-owi zawiadomienie z dnia [...] nr [...] o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia emerytalnego doręczono skarżącemu również odpisy tytułów wykonawczych, gdyż wcześniej nie dostały one mu doręczone (art. 79 § 4 pkt 1 u.p.e.a.). Ponadto zgodzić się należy z organem odwoławczym, że zawiadomienie zawiera wszystkie elementy i pouczenia, o których mowa w art. 70 w związku z art. 67 § 2 u.p.e.a. Zauważyć również należy, iż wspomniane zawiadomienie zostało sporządzone zgodnie obowiązującym wzorem określonym w załączniku nr 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1339).

Podsumowując, w ocenie Sądu, w ramach zastosowanego środka czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami u.p.e.a. Tym samym zasadnie skarga zobowiązanego została uznana za niezasadną.

Prawidłowo organ odwoławczy wyjaśnił, że okoliczności, których dowodzi zobowiązany, nie mogą być rozpatrywane w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż nie odnoszą się one do kwestii formalnoprawnych związanych z realizacją (wykonywaniem) czynności egzekucyjnej. Z wywodów skarżącego bowiem wynika, że w jego ocenie, wierzyciel w sposób nieuprawniony obciążył go obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości, a w konsekwencji dochodzone zobowiązanie jest nienależne. Tymczasem jak się przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być kwestie materialnoprawne dotyczące m.in. istnienia, czy też wymagalności dochodzonych należności (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 52/17, Lex nr 2435046; wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 351/17, Lex nr 2365491). Podkreślić w tym miejscu należy, że zobowiązany w sposób jednoznaczny, na wezwanie organu egzekucyjnego, powołując art. 54 u.p.e.a. wskazał, że jego pismo z dnia [...] jest skargą na czynności egzekucyjne.

Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.).