Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 676/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 26 par. 3, art. 27, art. 33 par. 6, 10
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oraz odmowy obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 9 maja 2011r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego W. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Wa Ba, na podstawie wystawionego w dniu 20 listopada 2009 r. przez Wojskową Izbę Lekarską tytułu wykonawczego o numerze 8/2009.

Zawiadomieniem z 17 maja 2010 r. organ egzekucyjny zajął świadczenie emerytalne Zobowiązanego, a odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanemu 1 czerwca 2010 r.

Pismem z 7 czerwca 2010 r. Zobowiązany – reprezentowany przez pełnomocnika - wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 pkt 6, 7 i 10 u.p.e.a., podnosząc, iż:

1) w tytule wykonawczym wskazano błędną podstawę prawną dla prowadzenia egzekucji, co stanowi naruszenie art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a.,

2) egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, z uwagi na oparcie egzekucji nieopłaconych składek, w trybie administracyjnym na art. 61 nieobowiązującej już ustawy o izbach lekarskich z dnia 17 maja 1989 r.,

3) nie doręczono mu uprzednio upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

W uzasadnieniu zarzutów podkreślono, że wskazana obok ww. ustawy o izbach lekarskich uchwała nr 21/06/V Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 22 czerwca 2006 r. także już nie obowiązuje, gdyż została uchylona uchwałą nr 8/08/V Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 4 kwietnia 2008 r. Z tego powodu Zobowiązany stwierdził, że skoro w tytule wykonawczym wskazano jako podstawę zastosowania egzekucji administracyjnej nieobowiązujący już przepis, to brak jest podstawy prawnej dla dochodzenia zapłaty zaległych składek w tym trybie, a więc egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna. Ponadto wniósł o obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.

Pismem z 17 czerwca 2010 r. organ egzekucyjny przekazał zarzuty Wojskowej Izbie Lekarskiej, celem uzyskania stanowiska wierzyciela. Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione. Naczelna Rada Lekarska po rozpoznaniu zażalenia Zobowiązanego uchyliła to postanowienie, bowiem nie miało ono postaci uchwały Rady Lekarskiej Wojskowej Izby Lekarskiej.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] r. Rada Lekarska Wojskowej Izby Lekarskiej uznała wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Wierzyciel wskazał, że przepis art. 61 ustawy o izbach lekarskich z dnia 17 maja 1989 r. obowiązywał w dacie wydania tytułu wykonawczego nr 8/2009, natomiast powołane uchwały Naczelnej Rady Lekarskiej obowiązywały w okresie uchylania się Zobowiązanego od płacenia składek w wysokości określonej w tych kolejnych uchwałach. Powołanie w tytule wykonawczym art. 61 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. było w pełni uzasadnione, gdyż obowiązywała ona w dniu wystawienia tytułu wykonawczego, tj. 20 listopada 2009 r. Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia, wierzyciel wskazał, że upomnienie zostało wysłane do Zobowiązanego w dniu 21 października 2009 r. i - jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru - zostało one odebrane osobiście przez Zobowiązanego w dniu 26 października 2009 r.

Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 34 § 4 i 5 w związku z art. 33 pkt 6, 7 i 10 oraz art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny uznał zarzuty za nieuzasadnione oraz odmówił obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny, uznając zarzuty za nieuzasadnione, zgodził się z argumentami wskazanymi przez wierzyciela. Stwierdził również, iż skoro brak jest przesłanek do uznania zarzutów za uzasadnione, to tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia żądania Zobowiązanego w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego i obciążenia Wojskowej Izby Lekarskiej kosztami egzekucyjnymi w myśl art. 64c § 3 u.p.e.a.

W zażaleniu na to postanowienie Zobowiązany podniósł okoliczności wskazywane we wcześniejszych pismach, zarzucając nadto błędne przyjęcie, iż datą rozstrzygającą wskazanie prawidłowej podstawy prawnej dla egzekucji w trybie administracyjnym wierzytelności z tytułu nieopłaconych składek jest data wskazana w tytule wykonawczym, a nie data skierowania tytułu wykonawczego do egzekucji. Ponadto, zdaniem Zobowiązanego, z treści przepisów art. 61 ustawy o izbach lekarskich z dnia 17 maja 1989 r. i analogicznego art. 116 ustawy z dnia 2 grudnia 2009r. nie wynika, "aby izbom lekarskim przysługiwało uprawnienie do wystawiania tytułów wykonawczych i żądania wszczęcia egzekucji, albowiem przepisy te stanowią tylko o ściągnięciu nieopłaconych składek, a nie przyznają izbom lekarskim uprawnienia do wystawienia tytułu i tym samym zainicjowania postępowania egzekucyjnego

w sprawie". Zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. oraz obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego na postawie art. 64c § 3 u.p.e.a.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej uznania za nieuzasadnione zarzutów: niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji w części dotyczącej odmowy obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi i w tym zakresie umorzył postępowanie I instancji.

Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ nadzoru wskazał, że nieopłacone w terminie składki członkowskie, dochodzone w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym, mieszczą się w katalogu obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej zawartym w art. 2 § 1 u.p.e.a. W art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a. ustawodawca wskazał bowiem, iż egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw, w tym również na podstawie ustawy o izbach lekarskich. Taką podstawę stanowi właśnie art. 61 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich. Ustawa ta obowiązywała do 31 grudnia 2009 r., a z dniem 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 219, poz. 1708), w której w przepisie art. 116 również wskazano na zastosowanie trybu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do egzekucji składek członkowskich i kosztów postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy.

Odnosząc się do zarzutu zażalenia, iż przepisy prawa nie określają podmiotu uprawnionego do "ściągnięcia" nieopłaconych składek, organ nadzoru - powołując się na definicję zawarta w art. 1a pkt 13 u.p.e.a. oraz na przepis art. 5 § 1 u.p.e.a. – wskazał, że takim podmiotem jest wierzyciel, czyli podmiot na rzecz którego wydano orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. Wskazując także na przepisy art. 114 ustawy o izbach lekarskich, organ uznał, że skoro majątek izb lekarskich powstaje ze składek członkowskich, to Wojskowa Izba Lekarska była uprawniona do wystawienia tytułu wykonawczego.

Organ nadzoru zauważył przy tym, iż w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono żadnych innych okoliczności, które skutkowałyby uznaniem, że egzekucja administracyjna prowadzona na podstawie ww. tytułu wykonawczego była niedopuszczalna i dlatego stosowny zarzut Zobowiązanego organ uznał za nieuzasadniony.

W odniesieniu do zarzutu braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia, organ nadzoru stwierdził, że przytoczone przez organ egzekucyjny fakty świadczące o bezzasadności tego zarzutu znajdują pełne potwierdzenie w aktach sprawy, a więc zarzut ten jest nieuzasadniony.

Odnosząc się do zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (art. 33 pkt 10 u.p.e.a.) organ nadzoru podkreślił, że i ten zarzut nie jest zasadny, bowiem wskazany w tytule wykonawczym przepis art. 61 ustawy z 17 maja 1989 r. obowiązywał w dniu wystawienia przez wierzyciela tego tytułu. Organ zauważył przy tym, że wprawdzie wierzyciel wskazał podstawę prawną prowadzenia egzekucji administracyjnej w rubryce nr 30, zamiast w rubryce 42, jednak uchybienie to nie może skutkować uznaniem zgłoszonego zarzutu za uzasadniony.

W uzasadnieniu postanowienia organ nadzoru wyjaśnił też, że zarówno wystawienie tytułu wykonawczego, jak i skierowanie go do organu egzekucyjnego miało miejsce w okresie obowiązywania ww. ustawy z dnia 17 maja 1989 r.

Odnosząc się do wyrażonego w zarzutach z dnia 7 czerwca 2010 r. żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., organ wyjaśnił, że umorzenie takiego postępowania jest skutkiem uznania zarzutów za uzasadnione – co nie miało miejsca w sprawie.

W związku z tym, odnosząc powyższe do kwestii kosztów postępowania egzekucyjnego, organ podkreślił – powołując się na przepisy art. 64c u.p.e.a. – że w przedmiotowej sprawie wobec uznania zarzutów za nieuzasadnione, nie zaistniały przesłanki uzasadniające obciążenie wierzyciela kosztami postępowania, a tym samym nie było podstaw i potrzeby w przedmiocie odmowy obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi – co następuje wyłącznie z urzędu i to tylko w sytuacjach uzasadniających takie obciążenie.

Mając to na względzie organ nadzoru uznał za zasadne uchylenie zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego w części dotyczącej odmowy obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego i umorzenie postępowania organu I instancji w tym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie W B – reprezentowany przez pełnomocnika – postanowieniu organu nadzoru zarzucił:

- naruszenie art. 2 § 3 w zw. z art. 26 § 3 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, iż egzekucja administracyjna może być prowadzona w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony przez Wojskową Izbę Lekarską bez wcześniejszego orzeczenia sądu powszechnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności,

- naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. 4 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w świetle tych przepisów egzekucja może być prowadzona w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony przez Wojskową Izbę Lekarską bez ustawowego upoważnienia,

- naruszenie art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w świetle tego przepisu Wojskowa Izba Lekarska była uprawniona do żądania wykonania obowiązku zapłacenia składek członkowskich w oparciu o wydany przez siebie tytuł w drodze egzekucji administracyjnej,

- naruszenie art. 29 § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie,

iż egzekucja może być prowadzona i niezwrócenie tytułu wykonawczego wierzycielowi,

- naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji poprzez przyjęcie, że Wojskowa Izba Lekarska jest uprawniona do wystawienia tytułu wykonawczego w sytuacji, w której

z obowiązujących przepisów prawa takie uprawnienie nie wynika.

Uzasadniając te zarzuty Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 116 ustawy o izbach lekarskich nieopłacone w terminie składki członkowskie i koszty postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z przepisu tego nie wynika jednak podstawa prawna do wystawienia przez Wojskową Izbę Lekarską tytułu wykonawczego bez wcześniejszego uzyskania orzeczenia właściwego sądu powszechnego. Zdaniem Skarżącego, ustalenie, że dany obowiązek mieści się w wykazie obowiązków wymienionych w art. 2 u.p.e.a. nie wystarcza do prawidłowej oceny, czy podlega on egzekucji administracyjnej, albowiem należy ustalić również, czy wynika on ze źródeł wskazanych w art. 3, 3a i 4 u.p.e.a. Obowiązek uiszczania składek członkowskich na rzecz Wojskowej Izby Lekarskiej nie może być uznany za obowiązek administracyjny, albowiem uchwały tej Izby nie mają charakteru administracyjnego, a także brak jakichkolwiek ich związków z wykonywaniem administracji publicznej. Nie stanowi wystarczającej podstawy do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej, fakt iż dany obowiązek podlega windykacji w tym trybie mocą ww. przepisu ustawy. W przedmiotowej sprawie konieczne jest więc, aby obowiązek uiszczenia składek członkowskich był stwierdzony orzeczeniem właściwego sądu - dopiero wówczas obowiązek może być dochodzony w drodze egzekucji administracyjnej. Zdaniem Skarżącego, Wojskowa Izba Lekarska nie jest w świetle art. 5 u.p.e.a. organem uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 u.p.e.a.

W związku z powyższymi zarzutami, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej: p.p.s.a. - sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić, bowiem postanowienie to wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 33 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r.

Nr 229, poz. 1954, ze zm.) – dalej: u.p.e.a. - zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przy czym podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności (przesłanki) wymienione w tym artykule.

Artykuł ten stanowi, że "podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27".

W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Zgodnie z § 4 tego artykułu, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Zarzuty mogą być wniesione do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego – o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) – co oznacza, że nie mogą być one składane lub uzupełniane w terminie późniejszym, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu, bowiem to organ egzekucyjny musi je rozpoznać (po ewentualnym uzyskaniu stanowiska wierzyciela – jeżeli organ egzekucyjny nie jest równocześnie wierzycielem).

W przedmiotowej sprawie organem egzekucyjnym jest Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego, natomiast wierzycielem egzekwowanej należności – Wojskowa Izba Lekarska. Z tego powodu (stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a.) organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o uprzednie zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, a po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, uznał za nieuzasadnione zarzuty w zakresie:

- niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

- braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, oraz

- niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Takie stanowisko organu egzekucyjnego zostało utrzymane w mocy zaskarżonym do Sądu postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika - pismem z dnia 7 czerwca 2010 r. zgłosił organowi egzekucyjnemu zarzuty z art. 33 pkt 6, 7 i 10 u.p.e.a., tj. zarzuty: niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (pkt 6), braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (pkt 7) i niespełnienia wymogów określonych w art. 27 (pkt 10). Skarżący podniósł, iż:

1) w tytule wykonawczym wskazano błędną podstawę prawną dla prowadzenia egzekucji, co stanowi naruszenie art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a.,

2) egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, z uwagi na oparcie egzekucji nieopłaconych składek, w trybie administracyjnym na art. 61 nieobowiązującej już ustawy o izbach lekarskich z dnia 17 maja 1989 r.,

3) nie doręczono mu uprzednio upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Stwierdzić należy, że w tytule wykonawczym jako "akt normatywny stanowiący podstawę do wydania orzeczenia, sporządzenia deklaracji/zgłoszenia lub stanowiący, że należność powstaje z mocy prawa)" wskazano właśnie art. 61 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 30, poz. 158, ze zm.) oraz uchwały Naczelnej Rady Lekarskiej z 22 czerwca 2006 r. i 4 kwietnia 2008 r. (określające wysokość składki członkowskiej lekarzy), natomiast jako "podstawę prawną należności" w rubryce nr 30 zaznaczono pole nr 3 o treści: "z mocy prawa".

Wskazano również, że wykazane w tytule wykonawczym zobowiązanie pieniężne jest wymagalne i podlega egzekucji w trybie administracyjnym na podstawie art. 2 u.p.e.a., wykreślając przy tym rubrykę nr 42: "inna podstawa prawna egzekucji administracyjnej (wpisać właściwy akt normatywny)".

W zaskarżonym postanowieniu uznając wniesione zarzuty za nieuzasadnione uznano zatem, iż istotnie są to właściwe podstawy prawne do przeprowadzenia przedmiotowej egzekucji administracyjnej (z zastrzeżeniem organu, iż ww. podstawę prawną egzekucji administracyjnej wierzyciel powinien wskazać w rubryce 42, a nie 30 – w rzeczywistości wierzyciel wypełnił rubrykę 29).

Poglądu takiego Sąd nie podzielił.

Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o izbach lekarskich - obowiązującej do 31 grudnia 2009 r., a więc w okresie za który egzekwowane są przedmiotowe składki i w dacie wydania tytułu wykonawczego – "nie opłacone w terminie składki członkowskie i koszty postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Podobnej treści przepis zawiera art. 116 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 219, poz. 1708), obowiązującej od 1 stycznia 2010 r.

Aby takie składki mogły być egzekwowane w takim trybie muszą być jednak spełnione warunki określone w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 2 § 1 tej ustawy, egzekucji administracyjnej podlegają m.in. (pkt 5) "należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw". Wskazane przepisy art. 61 poprzedniej i art. 116 obecnie obowiązującej ustawy o izbach lekarskich, spełniają zatem ten wymóg.

Zauważyć przy tym należy, że art. 2 § 3 u.p.e.a. stanowi, że poddanie obowiązku egzekucji administracyjnej nie przesądza o wyłączeniu sporu co do jego istnienia lub wysokości przed sądem powszechnym, jeżeli z charakteru obowiązku wynika, że do rozpoznania takiego sporu właściwy jest ten sąd.

Kolejne przepisy ustawy egzekucyjnej wprowadzają jednak dodatkowe warunki pozwalające na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 3 § 1 u.p.e.a.: "Egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej".

Bezsporne jest, że w rozpoznawanej sprawie obowiązek określony w tytule wykonawczym nie wynikał "z decyzji lub postanowienia właściwego organu", zatem zarówno wierzyciel, jak i organy obu instancji (egzekucyjny oraz nadzoru) wskazywały, iż obowiązek ten wynikał "bezpośrednio z przepisu prawa" – mimo, że wymieniony przepis wyraźnie ogranicza możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej na tej podstawie wyłącznie do obowiązków "z zakresu administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego".

Niewątpliwie jednak egzekwowany w przedmiotowej sprawie obowiązek nie wynika z takiego zakresu. Uznać go należy za obowiązek o którym mowa w ww. art. 2 § 3 u.p.e.a., wobec którego ewentualny spór co do jego istnienia lub wysokości powinien być rozstrzygany przed sądem powszechnym, bowiem obowiązek ten (opłacanie składek członkowskich na rzecz samorządu lekarskiego), w ocenie Sądu, ma charakter cywilnoprawny (por. komentarz do art. 2 u.p.e.a. w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz pod red. Dariusza R. Kijowskiego, Wyd. LEX Warszawa 2010, str. 113, pkt 3.7.3.). Niewątpliwie też, żaden organ administracyjny nie został upoważniony do rozstrzygania takiego sporu.

Sąd nie podzielił więc stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu (i postanowieniu organu egzekucyjnego), iż na wszczęcie i prowadzenie egzekucji przedmiotowego obowiązku pozwalał przepis art. 3 u.p.e.a. (obowiązek wynikający "bezpośrednio z przepisu prawa").

Zdaniem Sądu, takiej możliwości wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej należy upatrywać w treści art. 4 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, "do obowiązków, które wynikają z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń niż określone w art. 3 i art. 3a, stosuje się egzekucję administracyjną tylko wówczas, gdy odrębne ustawy tak stanowią". Takim "innym orzeczeniem" (niż określone w art. 3 i art. 3a u.p.e.a.) określającym obowiązek Zobowiązanego w rozpoznawanej sprawie powinien być – w ocenie Sądu - wyrok właściwego sądu powszechnego.

Sąd podzielił w tym zakresie pogląd wyrażony w komentarzu do art. 4 u.p.e.a. (op. cit., str. 182), w którym stwierdzono (pkt 4.1.), że "egzekucja administracyjna prowadzona jest na podstawie innych orzeczeń niż określone w art. 3 w przypadkach i zakresie określonych w ustawach szczególnych - wobec tych obowiązków, które podlegają ustaleniu lub stwierdzeniu w orzeczeniach sądów lub innych organów powołanych ustawą. Przykładowo są to następujące orzeczenia: (...) 2) sądu powszechnego stwierdzającego niewykonanie obowiązku opłacenia w terminie składek członkowskich i kosztów postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej lub dyscyplinarnej: (...), lekarzy (art. 116 ustawy o izbach lekarskich), (...)".

Wprawdzie w złożonych zarzutach Skarżący nie podniósł argumentu,

iż egzekwowany obowiązek powinien być uprzednio skonkretyzowany w wyroku sądu powszechnego – argument taki podniesiony został dopiero w skardze – mając przy tym na uwadze zasadę, iż zarzuty nie mogą być uzupełniane w terminie późniejszym (np. w odwołaniu lub w skardze), jednak zauważyć należy, że w zarzutach wniesionych do organu egzekucyjnego wskazano także zarzut z art. 33 pkt 6, tj. zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Wprawdzie Skarżący wadliwie uzasadnił ten zarzut stwierdzeniem, że egzekucję nieopłaconych składek w trybie administracyjnym oparto na art. 61 nieobowiązującej już ustawy o izbach lekarskich z dnia 17 maja 1989 r. (jak wskazano powyżej, przepis ten obowiązywał bowiem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, a od 1 stycznia 2010 r. jego unormowanie zawarto w art. 116 nowej ustawy), jednak nie zwalniało to organu egzekucyjnego – mając także na uwadze podniesiony zarzut niespełniania przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a (w istocie także niewłaściwie uzasadniony) – z obowiązku wnikliwego zbadania dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Zbadanie tej kwestii, w ocenie Sądu, powinno doprowadzić organ egzekucyjny do wniosku, iż – z podanych powyżej powodów – egzekucja administracyjna była niedopuszczalna, ze względu na brak orzeczenia określającego egzekwowany obowiązek. Sytuację taką przewiduje art. 26 § 3 u.p.e.a., wprowadzając w takim wypadku modyfikację co do sposobu wypełnienia tytułu wykonawczego i ta kwestia formalna (od której także zależy dopuszczalność egzekucji administracyjnej) również powinna być sprawdzona przez organ egzekucyjny w ramach czynności wstępnych, przed skierowaniem tytułu wykonawczego do egzekucji. Wymieniony przepis stanowi bowiem, że: "Obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego według wzoru, o którym mowa w § 1, spoczywa również na wierzycielu, którego należność pieniężna wynika z orzeczenia sądu zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, z tym że w tym przypadku nie wymaga się opatrzenia tytułu wykonawczego pieczęcią urzędową".

Podkreślić bowiem należy, że obowiązek zbadania dopuszczalności egzekucji administracyjnej został jednoznacznie nałożony na organ egzekucyjny przepisem art. 29 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, "organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym". Przepis § 2 określa skutki niespełnienia wymogu dopuszczalności takiej egzekucji, stanowiąc, że: "Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego przysługuje wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, zażalenie.

Wobec niespełnienia powyższych wymogów w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, postanowienie organu egzekucyjnego o nieuwzględnieniu zarzutów (dopuszczające zatem możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej), a tym samym także postanowienie organu utrzymujące je w mocy uznać należało za wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 3 § 1, art. 26 § 3, art. 27 i art. 33 pkt 6 i pkt 10 u.p.e.a.), w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego orzeczono o ich uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). O niewykonaniu zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

W ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte powyżej w uzasadnieniu.