Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1248/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2009 r. sprawy ze skargi "P." [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] umarzającą postępowanie wszczęte wnioskiem Spółki P. S.A. z dnia 21 stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...].

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] oznaczona dawnym nr hip. [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej "dekret").

Wnioskiem z dnia 21 stycznia 1949 r. były właściciel nieruchomości Spółka Akcyjna P. wystąpiła o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. Do wniosku załączono zaświadczenie o tytule własności do nieruchomości o pow. [...] m².

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] sierpnia 1950 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej ze względu na przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości na użyteczność publiczną.

Postanowieniem z dnia [...] września 1950 r. Sąd Okręgowy w W. Wydział [...] Handlowy ogłosił upadłość Spółki Akcyjnej P., natomiast w dniu [...] maja 1958 r. Syndyk Masy Upadłości Spółki – adw. R. M., przejął przedmiotową nieruchomość pod swój zarząd.

Decyzją z dnia [...] lutego 1958 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. uchyliło orzeczenie administracyjne z dnia [...] sierpnia 1950 r. z uwagi na zmianę planu zagospodarowania przestrzennego.

Wobec powyższego Syndyk Masy Upadłości Spółki P. aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 1961 r., Rep. [...], dokonał sprzedaży części przedmiotowej nieruchomości na rzecz Związku [...] w W. Przedmiotem sprzedaży był murowany budynek [...], [...] i budynek [...]. Jednocześnie dokonano przelania na nabywającego "prawa i roszczenia z tytułu przejęcia przez Państwo na własność części gruntu powyższej nieruchomości, mianowicie takiej działki, jaka będzie przez właściwe władze uznana za konieczną dla sprzedanego budynku, a w tym prawa do uzyskania własności czasowej do tej działki".

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] stycznia 1963 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło Spółce P. SA ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] o pow. [...] m².

Aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1964 r., Rep. [...] Spółka P. Sp. z o.o. sprzedała Spółdzielni [...] w W. [...] budynek mieszkalny oraz przelała na rzecz nabywcy prawa i roszczenia z tytułu przejęcia przez Skarb Państwa na własność pozostałej części nieruchomości o pow. [...] m².

Tym samym nieruchomość o pow. [...] m², zbyta została przez Spółkę P. w całości.

Aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1996 r., Rep. [...] Gmina W. oddała w trybie bezprzetargowym w użytkowanie wieczyste na 99 lat Spółdzielni [...] działkę nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m².

Kolejnym aktem notarialnym z dnia [...] maja 1999 r., Rep. [...] Nr [...] Gmina W. oddała w trybie bezprzetargowym w użytkowanie wieczyste na 99 lat Fundacji "[...]" działkę gruntu nr ew. [...] w obrębie [...] o obszarze [...] m², w skład której wchodzi część dawnej nieruchomości hipotecznej [...] o pow. [...] m².

Wnioskiem z dnia 11 października 1999 r., uzupełnionym w dniu 3 lutego 2000 r. Spółka P. Sp. z o.o. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1963 r.

Decyzją z dnia [...] października 2000 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia wskazując, że skoro cała nieruchomość o pow. [...] m² została sprzedana, to uznać należy, że wnioskodawca nie jest stroną niniejszego postępowania. Powyższa decyzja utrzymana została w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] marca 2001 r., nr [...].

Wyrokiem z dnia 24 października 2003 r., sygn. akt I SA 904/01 Naczelny Sąd Administracyjny w W. uchylił obie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i wskazał, że skoro Spółka P. była stroną postępowania zakończonego przedmiotowym orzeczeniem administracyjnym, to również jest stroną postępowania nadzorczego w stosunku do tego orzeczenia.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] stycznia 1963 r., skutkiem czego sprawa wróciła do organu I instancji w celu rozpoznania wniosku dekretowego.

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Prezydent W. umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem Spółki P. S.A. z dnia 21 stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że warunkiem koniecznym do występowania podmiotu jako strony postępowania, jest posiadanie interesu prawnego lub obowiązku związanego z prowadzonym postępowaniem. Skoro natomiast w niniejszej sprawie przedmiotowa nieruchomość została w całości zbyta przez Spółkę P. na rzecz osób trzecich umowami zawartymi w formie aktów notarialnych, to wnioskujący nie może być uznany za stronę niniejszego postępowania. Tym samym postępowanie o przyznanie prawa użytkowania wieczystego stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.

Po rozpoznaniu odwołania Spółki P. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ podał, że skarżący wskutek dokonanych czynności prawnych sprzedaży aktami notarialnymi z dnia [...] kwietnia 1961 r. i z dnia [...] grudnia 1964 r. zarówno nieruchomości, jak również praw i roszczeń z tytułu przejęcia gruntu przez Skarb Państwa na własność, a tym samym prawa do uzyskania wieczystego użytkowania tej nieruchomości, utracił interes prawny w przyznaniu prawa własności czasowej całej nieruchomości położonej przy ul. [...], co jednocześnie implikuje utracenie przez niego statusu strony w niniejszym postępowaniu. Konsekwencją tego faktu musi być umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego z przyczyn podmiotowych.

Od decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółka P. Sp. z o.o., wnosząc o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazano, że w akcie notarialnym z dnia [...] kwietnia 1961 r. na podstawie którego nastąpiła sprzedaż budynku [...], nastąpił przelew praw i roszczeń do gruntu tj. "takiej działki, jaka będzie przez właściwe władze uznana za konieczną dla sprzedaży budynku". Konkretna wielkość sprzedawanej nieruchomości określona została jedynie w akcie notarialnym zawartym ze Spółdzielnią [...]. Tym samym Spółka P. nie kwestionuje praw [...] do gruntu o pow. [...] m², lecz prawo [...] do gruntu o pow. [...] m². Grunt ten nie był bowiem potrzebny do korzystania z budynku zajmującego pow. [...] m², ponieważ został przez [...] zabudowany.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W wyniku dokonanej oceny zgodności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. z prawem, należy stwierdzić, iż wbrew zarzutom skargi kwestionowane rozstrzygnięcia nie budzą zastrzeżeń z punktu widzenia ich legalności.

Postępowanie w niniejszej sprawie ma charakter procesowy, zatem w ramach tego postępowania nie jest rozważana kwestia, czy skarżącemu przysługuje prawo własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...] ozn. Hip. [...], a jedynie czy organ zasadnie uznał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

W ocenie Sądu trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przyjęło, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 105 § 1 Kpa, uzasadniające umorzenie postępowania z wniosku z dnia 21 stycznia 1949 roku skarżącej Spółki Akcyjnej P. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego przy ul. [...].

Należy mieć na uwadze, iż stosownie do treści art. 105 § 1 Kpa organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku przyczyn, które można podzielić na podmiotowe oraz przedmiotowe.

Jak wyjaśniono w literaturze, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a., oznacza że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracji (vide B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, W-wa 1996, str. 462). Postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa, gdy np. strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28 kpa.

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy należy uznać, że w niniejszej sprawie przesłanka bezprzedmiotowości wystąpiła z toku postępowania. Wynika to z następującego materiału dokumentacyjnego: w dniu 21 sierpnia 1949 roku Spółka Akcyjna P. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] ozn, nr hip. [...] o pow. [...] m2, który został rozpoznawany odmownie orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1950 roku. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 1958 roku Prezydium Rady Narodowej w W. uchyliło orzeczenie administracyjne z dnia [...] sierpnia 1950 roku. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 1961 roku rep. [...] R. M. (syndyk masy upadłości spółki z.o.o. "P.") zbył na rzecz Związku [...] w W. jeden z budynków położonych w W. przy ul. [...] a mianowicie budynek murowany, [...], [...] wraz z przylegającym do niego budynkiem [...] oraz przelał na nabywającą spółdzielnię prawa i roszczenia z tytułu przejęcia przez Państwo na własność części gruntu powyższej nieruchomości, mianowicie takiej działki, jaka będzie przez właściwe władze uznana za konieczną dla sprzedanego budynku, a w tym prawa do uzyskania własności czasowej do tej działki. Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 1963 roku odmówiono Spółce Akcyjnej P. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości o pow. [...] m2. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1964 roku rep. [...] K. T. działający w imieniu spółki "P." zbył na rzecz Spółdzielni [...] w W. budynek murowany frontowy, mieszkalny, [...] oraz przelał na rzecz kupującej spółdzielni prawa i roszczenia z tytułu przejęcia przez Skarb Państwa na własność pozostałej reszty nieruchomości, która to reszta zawiera obszaru około [...] m2. W tym samym akcie K. T. zawarł oświadczenie, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] zawiera obszaru [...] m2. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] stycznia 1963 roku nr [...] odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego spółce "P." do części gruntu o pow. [...] m2. Obszar gruntu o obszarze [...] m2, jest to działka, na której znajduje się sprzedany spółdzielni [...] budynek – [...] z [...] i która to działka przeznaczona jest do oddania w wieczyste użytkowanie tejże spółdzielni. Następnie orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2005 roku stwierdzono nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] stycznia 1963 roku. To spowodowało, że na nowo "odżył" wniosek dekretowy złożony przez spółkę P. w dniu 21 stycznia 1949 roku. Przy rozpoznawaniu tego wniosku należy jednak mieć na uwadze wszystkie zdarzenia prawne jakie miały miejsce na przestrzeni ponad 50 lat od daty złożenia tego wniosku do jego ponownego rozpatrzenia przez organy administracji Z analizy całego materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w toku postępowaniu, a w szczególności z dwóch ww. aktów notarialnych wynika, że spółka "P." zbyła w całości prawa do budynków znajdujących się na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oraz prawa i roszczenia wynikające z przejęcia przez Skarb Państwa własności gruntu położonego w W. przy ulicy [...]. Takie stanowisko zostało również zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2003 roku sygn. akt I SA 904/01, w którym stwierdzono, że prawidłowo Kolegium ustaliło, że kolejnym aktem notarialnym Spółka sprzedała budynki i roszczenia do gruntu przy ulicy [...] w W., wyzbywając się roszczeń do tej nieruchomości. Zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 99 nie może znaleźć zastosowania w przypadku zmiany stanu prawnego, co powodować będzie konieczność dokonania przez organ administracyjny nowych, samodzielnych ocen prawnych określonego stanu faktycznego. Podobnie zmiany w stanie faktycznym sprawy mogą powodować nieaktualność i co za tym idzie, ustanie mocy wiążącej uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego. Jednak w przedmiotowej sprawie wskazane przypadki nie miały miejsca w zakresie objętym zaskarżoną decyzją i ocena prawna wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2003 roku odnośnie praw przysługujących Spółce P. do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] są dla sądu oraz organu wiążące. Reasumując, wyzbycie się kolejnymi aktami notarialnymi przez spółkę P. praw do budynków oraz zbycie roszczeń do gruntu, które miało miejsce przed ponownym rozpatrzeniem wniosku dekretowego z dnia 21 sierpnia 1949 roku, spowodowało bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...] na rzecz spółki P., gdyż w momencie rozpatrywania tego wniosku skarżąca spółka nie posiadała już żadnych praw ani roszczeń do przedmiotowego gruntu.

Z tych wszystkich względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).