Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 185/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: 136 ust. 3; art. 137 i art. 140
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. K. K. –., R. A. K. i E. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatowego w B. z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody Podlaskiego na rzecz skarżących kwotę 557 (słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-


UZASADNIENIE

II SA/Bk 185/10

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej przy ul. W. w B., oznaczonej na dzień wywłaszczenia numerem geodezyjnym [...], obr. [...], a obecnie numerem geodezyjnym [...], obr. [...], stanowiącej własność Gminy B.

U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

W związku z zamiarem przeznaczenia do zbycia nieruchomości stanowiącej własność Gminy B., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obr. [...], położonej w B. przy ul. W. pismem Dyrektora Departamentu Skarbu Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...] grudnia 2008 r. poinformowano J. K. K. C. o możliwości ubiegania się – na podstawie art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami – o zwrot nieruchomości. Wymieniona złożyła stosowny wniosek.

Organ I instancji ustalił, iż przedmiotowa działka stanowi nieruchomość nabytą na rzecz Państwa umową zamiany zawartą aktem notarialnym z dnia

[...] czerwca 1961 r. Repertorium nr [...]– na podstawie porozumienia przewidzianego w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Jako cel nabycia działki wskazano budowę szpitala gruźliczego. Z zapisów tej umowy wynikało, iż S. i F. małż. K. przenieśli na rzecz Państwa własność nieruchomości o pow. [...] ha, położonej w B. przy ul. W. [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi, w zamian za co Państwo przeniosło na nich własność niezabudowanej działki o pow. [...] ha, oznaczonej nr geod. [...], położonej w B. przy ul. S. [...].

Działka oznaczona nr geod. [...], obr. [...] stanowi obecnie własność Gminy B., natomiast działka zamienna oznaczona obecnie nr geod. [...], obr. [...], stanowi własność osoby fizycznej, co wynika z księgi wieczystej nr [...]. S. K., J. K. K. – C.

i A. K. aktem notarialnym z dnia [...] marca 1993 r. (winno być [...] r. – dop. Sądu) Repertorium A nr [...] dokonali obrotu nieruchomością zamienną poprzez jej zbycie. Do akt sprawy dołączono postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2009 r. Sygn. akt [...] [...] [...] ({...] [...] [...]) o nabyciu praw do spadku, z którego wynika, iż spadkobiercami poprzedniego właściciela są J. K. K. – C., R. A. K. i E. K.

Zgodnie zaś z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy stała się ona zbędna na cel określony

w decyzji o wywłaszczeniu. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Zasady zwrotu nieruchomości określone

w ustawie o gospodarce nieruchomościami, mają odpowiednie zastosowanie do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów prawnych, wymienionych w art. 216 tej ustawy. Przepis ten rozszerza zastosowanie zwrotu nieruchomości, na te nieruchomości, które formalnie nie zostały wywłaszczone, ale których własność na mocy aktów władczych Państwa została odjęta dotychczasowym właścicielom. W przedmiotowym katalogu wymieniony jest art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na podstawie którego przejęto na rzecz Państwa grunt, zwrotu którego żądają wnioskodawcy.

Stosownie zaś do art. 140 ust. 1 ustawy, w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Przepis ten nie dopuszcza możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości bez jednoczesnego zwrotu działki zamiennej. Z treści tego przepisu wynika, że wywłaszczona nieruchomość, która stała się zbędna na cel określony

w decyzji o wywłaszczeniu, może być zwrócona tylko wówczas, gdy istnieją obiektywne możliwości zwrotu nieruchomości zamiennej, otrzymanej przez poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości jako całość lub część odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W tym stanie rzeczy nawet

w przypadku stwierdzenia materialnoprawnych przesłanek uzasadniających zwrot wywłaszczonej nieruchomości, decyzja o jej zwrocie może być wydana tylko wówczas, gdy poprzedniemu właścicielowi przysługuje do nieruchomości zamiennej takie prawo, które czyni możliwym dokonanie zwrotu nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego.

Mając na względzie powyższe, Starosta B. decyzją z dnia

[...] sierpnia 2009 r. nr [...] odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej przy ul. W. w B., oznaczonej na dzień wywłaszczenia numerem geodezyjnym [...], obr. [...], a obecnie numerem geodezyjnym [...], obr.[...], stanowiącej własność Gminy B.

Od tej decyzji E. K. i R. A. K. wnieśli odwołanie do Wojewody P. podnosząc, iż organ I instancji odmawiając zwrotu przedmiotowej nieruchomości nie uwzględnił całości posiadanej dokumentacji zebranej w sprawie.

Wojewoda P. rozpatrując powyższe odwołanie nie podzielił powyższego poglądu i decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. orzekł o utrzymaniu

w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Organ podkreślił, iż z akt sprawy niniejszej wynika, iż w konkretnym przypadku do wywłaszczenia doszło w zamian za uzyskanie nieruchomości zamiennej. Stwierdzić jednak należy, iż spadkobiercy poprzedniego właściciela nie dysponują prawem własności do nieruchomości zamiennej, gdyż S. K., J. K. K. – C.

i A. K. dokonali obrotu nieruchomością zamienną - akt notarialny

z dnia [...] marca 1993 r. Repertorium A [...] (winno być 1963 r. – dop. Sądu). W ocenie organu odwoławczego okoliczność ta miała wpływ na podejmowane rozstrzygnięcie, albowiem skarżący z uwagi na powyższe nie mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż nie spełniają przesłanek określonych art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Nie godząc się z tym stanowiskiem J. K. – C., R. K. i E. K. reprezentowani przez pełnomocnika – adw. E. Z. wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Skarżonej decyzji zarzucili:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - poprzez błędne przyjęcie, że brak jest możliwości zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która odpowiada otrzymanemu wyrównaniu pieniężnemu, stanowiącemu różnicę wartości pomiędzy zamiennymi nieruchomościami, w sytuacji, gdy zachodzi rażąca dysproporcja pomiędzy wartością działki wywłaszczonej a działki zamiennej,

- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 kpa - poprzez nie poinformowanie skarżących

o możliwości ubiegania się o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości odpowiadającej wartości przyznanego odszkodowania pieniężnego.

Zdaniem skarżących organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zarówno Wojewoda P., jak i Starosta B. całkowitym milczeniem pominęli fakt, iż w wyniku zawarcia umowy zamiany z dnia [...] czerwca 1961 r., S. i F. K. przenieśli własność swojej nieruchomości o pow. [...] a [...] m² położonej w B. przy ul. W. [...] zabudowanej domem mieszkalnym murowanym oraz czterema budynkami gospodarczymi drewnianymi o łącznej wartości 326.059 zł

w zamian za co otrzymali własność niezabudowanej działki [...] a [...] m² położonej

w B. przy ul. S. [...] o wartości 11.000 zł. Różnicę zaś w wartości przedmiotów umowy, tj. kwotę 315.059 zł w/w otrzymali w terminach ustalonych przez bank. Z powyższego wynika, iż w niniejszej sprawie zachodzi rażąca dysproporcja pomiędzy wartością nieruchomości wywłaszczonej - wynoszącą 326.059 zł a wartością przyznanej nieruchomości zamiennej - wynoszącą zaledwie 11.000 zł.

Dalej wskazano, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż działka przejęta, obecnie o pow. [...] ha przy ul. W. [...] nr [...] w obr. [...] nie została wykorzystana na cele wywłaszczenia i może być zbyta przez Gminę B. Działka zaś zamienna oznaczona obecnie nr geod. [...], obr. [...] została zbyta na rzecz osoby fizycznej aktem notarialnym z dnia [...] marca 1963 r. (Rep. A [...]), w związku z powyższym nie może być zwrócona Gminie B. Bez wątpienia skarżący posiadają uprawnienie (jako spadkobiercy zbywców wywłaszczonej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa) do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w świetle art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje natomiast rozstrzygnięcie czy w świetle przepisu art. 136 ust. 3 w związku z art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami możliwy jest zwrot przez Gminę B. na rzecz skarżących części wywłaszczonej nieruchomości (działka nr [...], obr. [...] o pow. [...] ha) odpowiadającej części wartości przyznanego odszkodowania pieniężnego, przy braku możliwości zwrotu nieruchomości zamiennej.

Zdaniem skarżących wbrew stanowisku Wojewody P., orzecznictwo sądowoadministracyjne w tej kwestii przyznaje możliwość zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości poprzednim właścicielom bądź ich spadkobiercom, która odpowiada otrzymanemu odszkodowaniu pieniężnemu, stanowiącemu wyrównanie różnicy między zamiennymi działkami. Zaprezentowana powyżej interpretacja przepisu art. 136 ust. 3 w zw. z art.140 ust. 1 ustawy jest możliwa w sytuacji, gdy zachodzi rażąca dysproporcja pomiędzy wartością działki wywłaszczonej a działki zamiennej. W niniejszej sprawie otrzymana działka zamienna nie stanowiła ekwiwalentu działki wywłaszczonej. Działka zamienna stanowiła zaledwie [...] % wartości działki wywłaszczonej.

W związku z powyższym skarżący zgodnie z art. 9 kpa powinni byli być poinformowani przez organy orzekające o możliwości ubiegania się o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości odpowiadającej wartości przyznanego odszkodowania pieniężnego. Nie wiedząc jednak o takiej możliwości, z winy organów orzekających nie sprecyzowali wniosku o zwrot w ten sposób. Tym samym został naruszony art. 9 kpa.

Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skardze nie można było odmówić słuszności, albowiem zaskarżona decyzja jak i decyzją ją poprzedzająca zapadły z naruszeniem prawa materialnego oraz procesowego, które to naruszenia miały wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej zwana p.p.s.a.).

Zasada legalności obowiązująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym obliguje Sąd do kontroli aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, przy czym – zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. – Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenie prawa materialnego lub procesowego, skutkujące koniecznością wzruszenia zaskarżonego aktu.

W tym miejscu podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, ma wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Sąd rozpoznając sprawę nie może, zatem zmienić zaskarżonej decyzji a jedynie, uwzględniając skargę, może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność

z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę uwzględnienia skargi wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. - skarga podlega oddaleniu. Dopiero orzeczenie sądu administracyjnego stanowi podstawę uzyskania merytorycznego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej.

Mając na względzie powyższe, przede wszystkim wskazać należy, iż decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem prawa materialnego, przez co jedynym możliwym rozstrzygnięciem sądu administracyjnego było ich uchylenie.

Przedmiotem dokonywanej kontroli sądowej jest decyzją w sprawie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Podstawą materialnoprawną tego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zgodnie z którym w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.

W konkretnej sprawie organy obu instancji za bezsporne uznały, iż nieruchomość oznaczona obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obr. [...], położona w B. przy ul. W. stanowi nieruchomość nabytą na rzecz Państwa umową zamiany zawartą aktem notarialnym z dnia [...] czerwca

1961 r. Repertorium nr [...], w oparciu o porozumienie przewidziane w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Jako cel nabycia działki wskazano budowę szpitala gruźliczego. Z jej zapisów wynika, iż S. i F. małż. K. przenieśli na rzecz Państwa własność nieruchomości o pow. [...] ha, położonej w B. przy ul. W. [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi, w zamian za co Państwo przeniosło na nich własność niezabudowanej działki o pow. [...] ha, oznaczonej nr geod. [...], położonej

w B. przy ul. S. [...]. Powyższa działka stanowi obecnie własność Gminy B., natomiast działka zamienna oznaczona obecnie nr geod. [...], obr. [.], stanowi własność osoby fizycznej, co wynika z księgi wieczystej nr [...]. S. K., J. K. K. – C.

i A. K. aktem notarialnym z dnia [...] marca 1963 r. Repertorium A nr [...] dokonali obrotu nieruchomością zamienną poprzez jej zbycie.

Na tej podstawie organy przyjęły, iż w sprawie doszło do wywłaszczenia nieruchomości w zamian za uzyskanie nieruchomości zamiennej. Jednakże spadkobiercy poprzedniego właściciela nie dysponują prawem własności do nieruchomości zamiennej, a zatem nie mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż nie spełniają przesłanek określonych w art. 140 ust. 1 ustawy

o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie Sądu powyższe stanowisko organów nie odpowiada prawu, nie uwzględnia bowiem całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również przeważającej obecnie w tym przedmiocie linii orzeczniczej.

Przede wszystkim wskazać należy, iż z brzmienia powołanego na wstępie przepisu wynika, iż w przypadku, gdy właściciel wywłaszczonej nieruchomości otrzymał nieruchomość zamienną w ramach odszkodowania, to w sytuacji zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości po stronie właściciela lub jego spadkobiercy powstaje obowiązek zwrotu nieruchomości zamiennej. A contario – brak możliwości zwrotu nieruchomości zamiennej wyłącza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Taka wykładnia w/w przepisu prowadzi także do wniosku, że nie jest możliwa zamiana obowiązku zwrotu nieruchomości zamiennej na odszkodowanie pieniężne, jeżeli wywłaszczony właściciel lub jego spadkobierca nie dysponują prawem do nieruchomości zamiennej.

Należy jednak zaznaczyć, że w sytuacji, gdy jako odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w części przyznano nieruchomość zamienną,

a w części dopłatę pieniężną to – mając na uwadze, iż przy zwrocie wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca obowiązani są do zwrotu nieruchomości zamiennej i ustalonego odszkodowania – nie można wykluczyć, że gdy nie jest możliwy zwrot Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego nieruchomości zamiennej można orzec o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości, która odpowiada przyznanemu wyrównaniu pieniężnemu (wyrównującemu różnicę pomiędzy wartością wywłaszczonej nieruchomości a wartością nieruchomości zamiennej). Powyższy wniosek uzasadnia także dyspozycja z art. 136 ust. 3 ustawy, statuująca zasadę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części. Skoro Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest w stanie zwrócić byłemu właścicielowi tylko część wywłaszczonej nieruchomości, za którą właściciel otrzymał w momencie wywłaszczenia odszkodowanie pieniężne, to nieuprawnionym byłoby żądanie od niego zwrotu działki zamiennej przyznanej w zamian za tę część wywłaszczonej nieruchomości która nie podlega zwrotowi, bo została spożytkowania zgodnie z celem wywłaszczenia. Takie stanowisko zostało wyrażone między innymi w wyroku WSA w Krakowie z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 445/09, Lex 550461. Podobnie w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt. II SA/Bk 658/09 stwierdzono, iż przedstawiona powyżej interpretacja przepisu art. 140 ust. 1 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy jest możliwa w przypadku, gdy zachodzi rażąca dysproporcja pomiędzy wartością działki wywłaszczonej a działki zamiennej.

W ocenie Sądu taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Jak słusznie bowiem podnoszą skarżący w wyniku zawarcia umowy zamiany z dnia [...] czerwca 1961 r., S. i F. K. przenieśli własność swojej nieruchomości o pow. [...] a [...] m² położonej w B. przy ul. W. [...] zabudowanej domem mieszkalnym murowanym oraz czterema budynkami gospodarczymi drewnianymi o łącznej wartości 326.059 zł, w zamian za co otrzymali własność niezabudowanej działki [...] a [...] m² położonej w B. przy ul. S. [...] o wartości 11.000 zł. Powstała różnica w kwocie 315.059 zł została wyrównana przez Skarb Państwa w formie pieniężnej (okoliczność pominięta przez organy obu instancji, choć wyraźnie wynika z dołączonego do sprawy aktu notarialnego – umowy zamiany z dnia [...] czerwca 1961 r.). Otrzymana przez S. i F. K. działka zamienna nie stanowiła zatem - jak trafnie wskazują skarżący- ekwiwalentu działki wywłaszczonej. Działka zamienna stanowiła zaledwie 3,37 % wartości działki wywłaszczonej.

W tych uwarunkowaniach uznać należy za zasadny zarzut skarżących, iż organy orzekające w sprawie zwrotu nieruchomości nie wzięły pod uwagę, że nie istnieje możliwość zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości (co pociągałoby za sobą obowiązek zwrotu działki zamiennej) lecz tylko tej części, która odpowiada otrzymanemu odszkodowaniu pieniężnemu – wyrównaniu różnicy między zamienionymi działkami.

Stąd też, w ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości naruszyły postanowienia art. 136 ust. 3 w związku

z art. 140 ust. 1 ustawy, mające wpływ na jej wynik, a to z tego względu, że nie wzięły pod uwagę możliwości zwrotu skarżącemu części wywłaszczonej nieruchomości.

Już niejako końcowo wskazać należy, iż stanowisko składu orzekającego,

w niniejszej sprawie, pozostaje zbieżne z wyrokami zapadłymi w analogicznych stanach faktycznych, m.in. przed: NSA z dnia 22 listopada 1994 r. – IV SA 1434/93; NSA z dnia 14 stycznia 2002 r. – II SA/Kr 291/00, publ. ONSA 2003/2/63; WSA

w Krakowie z dnia 1 sierpnia 2006 r. – II SA/Kr 1417/03; WSA w Krakowie z dnia

20 maja 2009 r. – II SA/Kr 445/09 oraz tutejszego Sądu z dnia 3 grudnia 2009 r. –

II SA/Bk 658/09. W tym ostatnim z wyżej powołanych orzeczeń, Sąd uznał za przekonującą przedstawioną wyżej wykładnię przepisów art. 136 ust. 3 w związku z art. 140 ust. 1 ustawy, albowiem taka wykładnia respektuje zasadę proporcjonalności wzajemnych roszczeń majątkowych pomiędzy jednostką samorządu terytorialnego a byłym właścicielem oraz zasadę równości tych podmiotów. Natomiast, Sąd nie podzielił stanowiska wyrażonego m.in. w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 15 marca 2005 r. (sygn. akt II SA/Bk 828/04), jak też w wyroku NSA z dnia 21 stycznia 2009 r. (sygn. akt I OSK 1597/07), gdzie składy orzekające zastosowały literalne brzmienie przepisu art. 140 ust. 1 ustawy. Wyrażone w tychże orzeczeniach poglądy nie odnoszą się do takich sytuacji, kiedy występuje rażąca dysproporcja wartościowa nieruchomości wywłaszczonej a zamiennej.

Błędna interpretacja przez organy administracyjne prawa materialnego skutkowała również naruszeniem prawa procesowego.

Przede wszystkim przyjęcie błędnego założenia, iż nie jest możliwy zwrot przez Gminę na rzecz skarżących części wywłaszczonej nieruchomości odpowiadającej części wartości przyznanego odszkodowania pieniężnego, przy braku zwrotu nieruchomości zamiennej, spowodował, iż organy nie ustaliły okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, przez co naruszyły przepis art. 7 kpa ustanawiający ogólną zasadę postępowania administracyjnego - zasadę prawdy obiektywnej, z której to zasady wynika obowiązek organów administracyjnych podejmowania wszelkich środków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W przedmiotowej sprawie organy administracyjne nie ustaliły okoliczności, od których uzależniona została możliwość ubiegania się o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. A mianowicie pominęły fakt otrzymania odszkodowania w formie pieniężnej, nie podjęły ustaleń, czy zachodzi rażąca dysproporcja pomiędzy wartością działki wywłaszczonej a działki zamiennej. W konsekwencji naruszono także zasadę wyrażoną w art. 9 kpa, tj. zasadę udzielania stronom przez organy informacji faktycznej i prawnej. W tym miejscu wskazać należy na wyrok WSA

w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., I SA/Wa 136/08, w którym Sąd w tezie 2 zaakcentował, iż "organ orzekający obowiązany jest także czuwać, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Pod terminem udzielania niezbędnych wskazówek mieszczą się między innymi wytyczne

o sposobie składania wniosków, podań."

Rozpoznając sprawę ponownie, organy winny mieć na względzie interpretację przepisów prawa materialnego (opisaną powyżej) oraz rozważyć wszelkie inne przesłanki rozdziału 6 ustawy, konieczne do spełnienia przy orzekaniu o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, a także wskazane przez Sąd uchybienia prawa procesowego.

Mając na względzie powyższe, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 "a" i "c", art. 152 i art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.