Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 521/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-03-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1), art. 235(2)
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 6 ust. 1, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Sędziowie sędzia WSA Władysław Kulon, sędzia NSA Julia Szczygielska ( spr.), , Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po rozpatrzeniu odwołania J. Z. (dalej: skarżąca, strona) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. G. z dnia [...] sierpnia 2016 r., [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układy nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych), działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1412), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2014 r. poz.1502 z późn. zm.), § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 16 września 2013 r. organ I instancji wszczął postępowanie na skutek dokonanego przez lekarza neurologa zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układy nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych).

W toku postępowania ustalono, że skarżąca – urodzona w dniu 5 czerwca 1960 r. – pracowała kolejno:

- od 15 grudnia 1978 r. do 4 października 1984 r. jako dozorca w PKP Oddział Zmechanizowanych Robót Inżynieryjnych i Podtorza w J. G.; brak narażenia na sposób wykonywania pracy,

- od 10 listopada 1984 r. do 12 sierpnia 1987 r. jako szwacz-chałupnik w Przedsiębiorstwie Wyrobów Turystycznych i Sportowych w J. G. (zakład został zlikwidowany); w narażeniu na sposób wykonywania pracy,

- od 17 sierpnia 1987 r. do 14 października 1992 r. jako referent do spraw finansowych w Zespole Ekonomiczno-Administracyjnym Szkół Miasta i Gminy w Ś.; brak narażenia na sposób wykonywania pracy,

- od 15 października 1992 r. do 31 stycznia 1994 r. jako magazynier w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym "[...]" Sp. z o.o. w Ś. (zakład został zlikwidowany); brak narażenia na sposób wykonywania pracy,

- od 1 lutego 1994 r. do 31 stycznia 1996 r. jako magazynier w PPH "[...]" w Ś. (zakład został zlikwidowany); brak narażenia na sposób wykonywania pracy,

- od 1 maja 1996 r. do 8 października 1997 r. jako dmuchacz ozdób choinkowych w Biurze Handlowo-Usługowym J. K. w Ś.; w narażeniu na sposób wykonywania pracy,

- od 18 maja 1998 r. do 30 kwietnia 2001 r. jako sprzedawca w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowo-Usługowym J. T. S. K. (zakład został zlikwidowany); brak narażenia na sposób wykonywania pracy,

- od 1 sierpnia 2002 r. do 1 maja 2004 r. jako sprzedawca w sklepie mięsnym w Przedsiębiorstwie Usługowo-Handlowym "[...]" S. [...]; brak narażenia na sposób wykonywania pracy,

- od 4 maja 2004 r. do 30 czerwca 2005 r. jako sprzedawca w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowo-Usługowym J. T.Ś. [...] (zakład został zlikwidowany); brak narażenia na sposób wykonywania pracy,

- od 1 lipca 2005 r. do 31 marca 2007 r. jako sprzedawca w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowo-Usługowym W. T. Ś. [...] (zakład został zlikwidowany); brak narażenia na sposób wykonywania pracy,

- od 7 września 2009 r. do 8 kwietnia 2013 r. jako pracownik produkcyjny w [...] Polska Sp. z o.o. [...]; w narażeniu na sposób wykonywania pracy,

- od 9 kwietnia 2013 r. pozostaje bezrobotna.

W dniu 26 marca 2014 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w J. G. na podstawie analizy dokumentacji medycznej, wyników badań dodatkowych oraz w oparciu o wyniki konsultacji neurologicznej wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układy nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych). W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, co następuje: "Uwzględniając dane o narażeniu zawodowym oraz charakter wykonywanych czynności, nie można uznać, że sposób wykonywania pracy w czasie zatrudnienia badanej w [...]Polska Sp. z o.o. w R. wyczerpuje znamiona pracy związanej wyłącznie z wykonywaniem ruchów monotypowych w stawach nadgarstkowych. Obraz klinicznych schorzenia, wyniki konsultacji neurologicznej i badań dodatkowych wskazują natomiast na czynniki pozazawodowe, które często są przyczyną zespołu cieśni nadgarstka – mianowicie otyłość, hypercholesterolemia, u orzekanej stwierdzono również podwyższony wynik kwasu moczowego, OB. Dodatkowo fakt istnienia u badanej zmian zwyrodnieniowych stawów m/paliczkowych rąk nie pozwala na potwierdzenie związku przyczynowego rozpoznanego schorzenia z wykonywaną pracą. Na przeważający udział czynników pozazawodowych wskazuje też fakt, iż po okresie ponad roku od zakończenia pracy (od 07 maja 2012 r. zwolnienie lekarskie) i po leczeniu operacyjnym w dniu 11.06.2013 r., w badaniu emg z dnia 20.01.2014 r. obserwuje się zaawansowane zmiany w zakresie nerwów pośrodkowych zwłaszcza po stronie prawej. W związku z powyższym, nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie orzekanej pozostaje w związku przyczynowym ze sposobem wykonywania pracy, a zatem brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej."

Na podstawie całości zgromadzonej dokumentacji, w tym ww. orzeczenia lekarskiego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. G. (dalej: organ I instancji) w dniu [...] maja 2014 r. wydał decyzję nr [...] o umorzeniu postępowania w stosunku do 4 stron postępowania, tj. Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "[...]" Sp. z o.o. w Ś., Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego J.T., Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego W. T. oraz Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego "[...]".

Następnie organ I instancji w dniu [...] czerwca 2014 r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układy nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych).

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, podnosząc m.in., że [...] Polska Sp. z o.o. w R. przedstawił nieprawdziwy zakres wykonywanych przez nią obowiązków, co mogło mieć wpływ na rozpoznaną u niej chorobę.

Rozpoznając odwołanie, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w dniu 12 sierpnia 2014 r. na podstawie art. 136 k.p.a. zlecił organowi I instancji przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia faktycznie wykonywanych czynności na stanowisku pracownika produkcyjnego w dziale montażu [...] Polska Sp. z o.o. w R.

W odpowiedzi organ I instancji przesłał dokumentację zgromadzoną w toku uzupełniającego postępowania dowodowego. Po analizie nadesłanej dokumentacji organ odwoławczy stwierdził, że nadal nie wyjaśniono dostatecznie stanu faktycznego, brak jest pełnej dokumentacji potwierdzającej przytaczane fakty, a nadto nie umożliwiono skarżącej ustosunkowanie się do wyjaśnień pracodawcy ani do ustaleń organu I instancji. W związku z powyższym organ odwoławczy w dniu 30 września 2014 r. ponownie zlecił organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.

W toku postępowania uzupełniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. G. przesłuchał skarżącą, a także dokonał rejestracji filmowej czynności wykonywanych podczas pracy na stanowisku montażu H-lameli, projekt BMW F10 linii FS. Następnie przedstawił nagranie jednostce orzeczniczej I stopnia, która w odpowiedzi stwierdziła, że uzupełniona ocena narażenia zawodowego na stanowisku skarżącej nie wpływa na zmianę stanowiska orzeczniczego nr[...].

Po analizie materiałów zgromadzonych w toku uzupełniającego postępowania organ odwoławczy stwierdził brak potwierdzenia, czy umożliwiono skarżącej zapoznanie się z nagraniem i ustosunkowanie się do tego dowodu, w związku z czym zwrócił się do strony o złożenie w tej kwestii wyjaśnień. Skarżąca stwierdziła, że przedstawione nagranie nie odzwierciedla czynności, które wykonywała podczas pracy w [...] Polska Sp. z o.o. w R.. Podany przez nią opis wykonywanych czynności zasadniczo różnił się od przedstawionego na nagraniu.

W świetle powyższych ustaleń w dniu 23 marca 2015 r. organ odwoławczy decyzją nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując, że w sprawie zaszła konieczność przeprowadzenia całego postępowania dowodowego od podstaw.

W toku ponownego postępowania organ I instancji przesłuchał trzech świadków na okoliczność charakteru wykonywanych przez skarżącą obowiązków pracowniczych oraz sposobu ich wykonywania. Następnie uwzględniając dowody z przesłuchania świadków oraz wyżej opisane nagranie czynności wykonywanych podczas pracy, zwrócił się do jednostki orzeczniczej I stopnia zajęcie stanowiska po zapoznaniu się z opisanymi materiałami.

W odpowiedzi D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w J. G. wskazał, że w sprawie zaistniała konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania orzeczniczego, w tym zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. celem przeprowadzenia konsultacji.

Po przeprowadzeniu konsultacji w dniu 30 maja 2016 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w J. G. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układy nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych). W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, co następuje: "W oparciu o stanowisko IMP w Ł., na podstawie analizy czynności zawodowych wykonywanych przez badaną ustalono, że w trakcie pracy nie wykonywała czynności powtarzalnych monotypowych stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, a w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Mimo niewątpliwego obciążenia kończyn górnych, praca pacjentki nie kwalifikowała się do monotypowego obciążenia. W związku z powyższym, nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie orzekanej pozostaje w związku przyczynowym ze sposobem wykonywania pracy, a zatem brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej."

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J.G. w dniu [...] sierpnia 2016 r. wydał decyzję [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układy nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie wniosła strona, podnosząc, że jej zdaniem choroba powstała w związku z wykonywaną pracą.

Przechodząc do zasadniczych motywów zakwestionowanej w tym postępowaniu decyzji z dnia września 2016 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. G. z dnia [...] sierpnia 2016 r., [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układy nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych), organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uzupełnił ocenę narażenia zawodowego i skierował sprawę do jednostki orzeczniczej celem ponownego zajęcia stanowiska. Organ odwoławczy wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego, jak to wynika z art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, muszą być spełnione łącznie trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W przypadku skarżącej D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. – Oddział w J. G. nie rozpoznał choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układy nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Jednostka orzecznicza nie uznała, że zespół cieśni w obrębie nadgarstka skarżącej pozostawał w związku przyczynowo-skutkowym z warunkami jej pracy zawodowej. Ustalono, że strona w środowisku pracy wykonywała czynności obciążające kończyny górne, w tym stawy nadgarstkowe. Czynności te w ocenie jednostki orzeczniczej I stopnia (w tym także po konsultacji z Instytutem Medycyny Pracy w Ł.) nie miały charakteru ruchów monotypowych tj. długotrwałych, wielokrotnie powtarzanych w bardzo krótkich odstępach czasowych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych, wykonywanych z dużą częstością w trakcie całego okresu trwania zmiany roboczej, które predestynowałyby skarżącą do rozwoju opisanej choroby zawodowej. Organ odwoławczy podkreślił, że prace opisane przez skarżącą nie spełniają kryterium monotypii ruchów, ponieważ nie są czynnością jednego rodzaju wykonywaną przez większą część dnia i tygodnia roboczego. Nadto organ wskazał, że podczas pracy na linii montażowej FS w [...] Polska Sp. z o.o. w R. strona wykonywała czynności obciążające w sposób szczególny, ale różne stawy kończyn górnych (przede wszystkim ruchy zginania i prostowania palców dłoni, z mniejszym zaangażowaniem stawów nadgarstkowych), dlatego też nie mogą być one uznane za ruchy monotypowe ze szczególnym obciążeniem stawów nadgarstkowych ruchami zginania i prostowania, a tylko takie można wiązać z etiologią rozpatrywanej jednostki chorobowej. Lekarze orzecznicy wskazali także, że w etiologii neuropatii obwodowej u strony znaczący udział miały czynniki pozazawodowe, które często są przyczyną zespołu cieśni nadgarstka tj. otyłość, hypercholesterolemia, zmiany zwyrodnieniowe stawów międzypaliczkowych rąk, które nie pozwalają na potwierdzenie związku przyczynowego rozpoznanego schorzenia z wykonywaną pracą. Na przeważający udział czynników pozazawodowych wskazuje także fakt, że po ponad roku od zakończenia pracy i po leczeniu operacyjnym w badaniu emg obserwuje się zaawansowane zmiany w zakresie nerwów pośrodkowych zwłaszcza po prawej stronie. W przypadku zespołu cieśni w obrębie nadgarstka o etiologii zawodowej schorzenie po ustaniu narażenia zawodowego nie postępuje.

Organ odwoławczy podkreślił także, że do rozpoznania choroby zawodowej bądź stwierdzenia braku podstaw do jej rozpoznania upoważnione są tylko jednostki wskazane w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Organ, odwołując się do ugruntowanych poglądów orzecznictwa, podniósł również, że bez opinii uprawnionych placówek służby zdrowia, bądź sprzecznie z nimi, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej. Jeśli bowiem orzeczenia lekarskie stwierdzały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to organy administracji związane były takimi ustaleniami i nie mogły wydać, w oparciu o uznanie administracyjne, decyzji oczekiwanej przez zainteresowanego.

W świetle powyższych argumentów organ odwoławczy wskazał, że nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie występujące u skarżącej pozostaje w związku przyczynowym ze sposobem wykonywania pracy, a zatem brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej pod poz. 20 pkt 1 w wykazie chorób zawodowych.

W konsekwencji powyższego, organ odwoławczy nie znalazł podstaw prawnych ani faktycznych do zmiany decyzji organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję wniosła skarżąca, podnosząc, że nie zgadza się z orzeczeniem wydanym przez organ odwoławczy. Skarżąca podniosła, że chorobę zespołu cieśni nadgarstka rozpoznało u niej wielu różnych lekarzy. Wskazała także, że po zwolnieniu lekarskim w 2013 r. i próbie powrotu o pracy lekarz medycyny pracy stwierdził u niej chorobę zespołu cieśni nadgarstka i niezdolność do podjęcia dalszej pracy. W ocenie skarżącej pracując, wykonywała ruchy monotypowe z użyciem dużej siły obu dłoni, często powtarzane, natomiast czynności przedstawione na nagraniu z grudnia 2014 r. nie odzwierciedlają sposobu wykonywania przez nią pracy. Zdaniem strony istnieje związek przyczynowy między chorobą zespołu cieśni nadgarstka a sposobem wykonywania pracy w [...] Polska Sp. z o.o. w R..

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.

Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).

Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 k.p. Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie następujących wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 2352 k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Reasumując, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały w chwili wydania przez organ kontrolowanej decyzji.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ma charakter mieszany. Zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych, jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo- rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, stąd organ jest takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, że stanowi ono podstawowy wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu orzeczeniem właściwej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, tym niemniej nie oznacza to możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, Lex 315089, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06, Lex 508491).

Przy czym podkreślenia wymaga, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca została poddana badaniom w uprawnionej jednostce orzeczniczej: D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. – Oddział w J. G., a także była konsultowana w Instytucie Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Ł.. Wydane przez DWOMP orzeczenie lekarskie nr 68/2015, a także poprzedzające je orzeczenie nr [...] obejmowały swoim zakresem kwestię wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej zlokalizowanej w obrębie nadgarstków.

W toku postępowania diagnostycznego wzięto pod uwagę dokumentację medyczną sporządzoną w ramach leczenia ambulatoryjnego, badań profilaktycznych oraz specjalistycznych (EMG nerwów pośrodkowych, USG nadgarstków, RTG rąk AP i boczne). Dokonano również analizy sposobu wykonywania pracy na stanowiskach zajmowanych przez skarżącą, zwłaszcza w ostatnim, zatrudniającym ją zakładzie pracy, opierając się w tym zakresie nie tylko na dokumentacji oceniającej narażenie zawodowe, czy też materiałach audiowizualnych, ale także na zeznaniach świadków precyzujących opis świadczonej pracy.

W ocenie jednostki orzeczniczej, wykonywane przez skarżącą czynności zawodowe – mimo niewątpliwego obciążenia kończyn górnych – nie miały charakteru powtarzalnych i monotypowych działań stwarzających warunki do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, a w konsekwencji także i do powstania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Nie można było bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że schorzenie skarżącej pozostawało w związku przyczynowym ze sposobem wykonywania przez nią pracy. Zatem brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wskazanej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych.

Z powołanych przez organ opinii lekarzy orzeczników wynikało także, że na powstanie zdiagnozowanego o skarżącej schorzenia znaczący wpływ miały również czynniki pozazawodowe takie jak otyłość, hypercholesterolemia, czy też zmiany zwyrodnieniowe stawów międzypaliczkowych rąk. Świadczyć może o tym fakt, że po ponad roku od zakończenia pracy (2012 r.) i po leczeniu operacyjnym (2013 r.) w badaniu EMG przeprowadzonym w dniu 20 stycznia 2014 r. zaobserwowano zaawansowane zmiany nerwów pośrodkowych. W przypadku zaś zespołu cieśni w obrębie nadgarstka o zawodowej etiologii, schorzenie nie postępuje po ustaniu narażenia zawodowego.

W ocenie Sądu, a wbrew zarzutom skarżącej, organ odwoławczy dokonał rzetelnej oceny wskazanych orzeczeń w świetle wymagań formalnych, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia. Zostały one bowiem wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia. Opinie zostały ponadto sporządzone nie tylko na podstawie dokumentacji audiowizualnej oraz zeznań świadków, ale głównie w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i badań pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji zatrudnienia oraz ocen narażenia zawodowego.

Zasadnie organ odwoławczy stwierdził również, że uzasadnienia opinii są logiczne i spójne. Nie budzi wątpliwości jakie czynniki zadecydowały o braku podstaw do stwierdzenia, że zdiagnozowana u pracownika choroba ma charakter zawodowy. Opinia w tym względzie jest przekonująca, zwłaszcza że do podniesionych przez skarżącą wątpliwości co do czynności wykonywanych podczas pracy i po pozyskaniu dodatkowych materiałów (zeznań świadków), jednostka orzecznicza wyczerpująco się ustosunkowała i wyraziła swój pogląd, który – co należy podkreślić – nie uległ zmianie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należało, że w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanego w stosunku do pracownika orzeczenia lekarskiego oraz zawartego w nim rozstrzygnięcia uznającego brak związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem a narażeniem na czynnik szkodliwy polegający na sposobie wykonywania pracy zawodowej. Stwierdzić przy tym należy, że postawiona przez lekarza orzecznika diagnoza, która – co warte podkreślenia – nie została przez skarżącą zakwestionowana, w tym także w zakresie pozazawodowych czynników mających wpływ na powstanie choroby (otyłość), w żaden sposób nie podważa występowania u strony schorzenia w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Wskazuje ona wyłącznie na brak związku między warunkami panującymi w pracy, a jego powstaniem, do czego nie był uprawniony żaden z powołanych przez skarżącą lekarzy, którzy dostrzegli występowanie tej choroby. Do stwierdzenia bowiem zawodowej etiologii danej choroby uprawniony jest wyłącznie lekarz zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, którą w niniejszej sprawie był D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy.

Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i jego ocena dokonana przez organ odwoławczy pozostawała w zgodzie z art. 80 k.p.a. i stanowiła wystarczającą podstawę do przyjęcia, że skarżąca w okresie zatrudnienia, nie pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania zdiagnozowanej jednostki chorobowej.

Dokumentacja zgromadzona w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy wskazuje, że postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z powołanych przepisów rozporządzenia. W postępowaniu poczyniono prawidłowe ustalenia dotyczące rodzaju, stopnia i czasu narażenia oraz rodzaju wykonywania przez pracownika czynności.

Nie zostały także naruszone reguły prowadzenia postępowania dowodowego określone w art. 7 i art. 77 k.p.a., i prawidłowo ustalono istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wniosek organu wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów. Stanowisko organu odwoławczego zostało przy tym dostatecznie uzasadnione z powołaniem się na okoliczności istotne i z odniesieniem się do wszystkich dowodów, których miały wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

Na uwzględnienie nie zasługiwał pogląd skarżącej, że o możliwości wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka na zajmowanym przez nią stanowisku świadczyła konieczność konsultacji neurologicznych w ramach badań profilaktycznych, a także niedopuszczenie jej do pracy po okresie zwolnienia lekarskiego. Argumenty te nie zmieniają jednak wniosków płynących z opinii lekarza – orzecznika, który wykluczył, aby warunki pracy miały wpływ na powstanie i rozwój choroby u skarżącej. Sam fakt niedopuszczenia jej do pracy po powrocie ze zwolnienia lekarskiego nie dowodzi jeszcze, aby choroba miała podłoże ściśle zawodowe. Świadczy to jedynie o tym, że jej objawy ujawniły się w momencie trwania stosunku pracy.

Poza tym trzeba również podkreślić, że zakres przeprowadzanych badań profilaktycznych nie może być traktowany w kategoriach dowodowych, służących wykazaniu, że zdiagnozowana choroba była efektem wykonywanej pracy. Gdyby tak było w rzeczywistości, zbędnym stałoby się postępowanie prowadzone przez jednostki orzecznicze, które muszą wziąć przede wszystkim pod uwagę indywidualne właściwości każdego z pracowników i ocenić je autonomiczne pod kątem warunków wykonywania czynności zawodowych. Stąd też w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy bez znaczenia było także i to, że inne osoby, pracujące razem ze skarżącą, również zostały zdiagnozowane w kierunku zespołu cieśnie w obrębie nadgarstka.

Reasumując poczynione rozważania należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy na podstawie wystarczającego materiału dowodowego ustalił prawidłowy stan faktyczny, z którego jednoznacznie wynika, że zdiagnozowana choroba obwodowego układu nerwowego w postaci zespołu cieśni nadgarstka nie miała zawodowej etiologii.

Mając na uwadze, że skarga okazał się nieuzasadniona, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec o jej oddaleniu w całości.