Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 7/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 7/04 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec (spr), Sędziowie: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk, WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Dominika Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006r., sprawy ze skargi PKP w N., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18 grudnia 2003r Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do PKP Polskie Linie Kolejowe SA z tytułu zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych orz na ubezpieczenie zdrowotne.

Pismem z dnia [...]10.2003 r. PKP Polskie Linie Kolejowe SA Zakład Linii Kolejowych w N.zwróciły się z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. o rozłożenie zaległości na raty i umorzenie kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała jako przesłankę umorzenia kosztów egzekucyjnych ważny interes publiczny i społeczny (możliwość wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa przewozu osób, utrzymanie połączeń lokalnych, względy ekologiczne i bezpieczeństwa państwa). Podstawowym źródłem finansowania zadań inwestycyjnych PKP PLK SA, której większościowym akcjonariuszem jest Skarb Państwa stanowi dotacja budżetowa, która jest z roku na rok mniejsza, co powoduje, że stan infrastruktury kolejowej ulega stałemu pogorszeniu i może zagrażać bezpieczeństwu ruchu kolejowego. Zakład Linii Kolejowych w N., będąc jednostką podległą Oddziałowi Regionalnemu w K. zamknął 2002 r. stratą w kwocie 72157541,27 zł.

Postanowieniem z dnia [...]11.2003 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w N.odmówił zobowiązanemu umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 369 582,30 zł. Jako podstawę prawną Dyrektor Oddziału ZUS w N.wskazał przepis art. 64 e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), na mocy którego organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne jeżeli:

- stwierdzono całkowitą nieściągalność dochodzonego od zobowiązanego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,

- za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,

- ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Powołany przepis art.64 e cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie nakazuje organowi egzekucyjnemu umarzania kosztów egzekucyjnych w przypadku zaistnienia wymienionych okoliczności, a jedynie daje możliwość uznania, czy okoliczności przedstawione przez zobowiązanego i wynikające z akt sprawy przesądzają o celowości ich umorzenia wskutek całkowitej nieściągalności lub z uwagi na interes publiczny. W ocenie organu egzekucyjnego na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie można stwierdzić nieściągalności dochodzonego obowiązku finansowego. Wartość majątku zobowiązanego przekracza wysokość zobowiązania, obciążenie zobowiązanego samymi tylko kosztami egzekucyjnymi nie spowoduje znacznego uszczerbku w jego sytuacji finansowej. Nie można również stwierdzić, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny.

Na powyższe postawienie Dyrektora Oddziału ZUS w N.PKP PLK SA - Zakład Linii Kolejowych w N. złożył zażalenie, zarzucając nieuwzględnienie istnienia ważnego interesu publicznego i społecznego, błąd w ocenie sytuacji finansowej, a zwłaszcza płynności finansowej, nie uwzględnienie układu właścicielskiego oraz obowiązków ciążących na Skarbie Państwa.

Postanowieniem z dnia [...].12.2003 r. Nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w N.. Przepis art. 64 e cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji upoważnia Dyrektora Oddziału ZUS do umorzenia w całości lub w części kosztów egzekucyjnych w zależności od jego uznania, co oznacza, że nawet w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 64 e par. 2 cyt. ustawy organ egzekucyjny nie jest bezwzględnie zobowiązany do ich umorzenia. Wskazane przez zobowiązanego przesłanki przemawiające za umorzeniem kosztów egzekucyjnych, a mianowicie obowiązek utrzymania linii kolejowych w stanie zabezpieczającym bezpieczeństwo przewozu osób i zapewniającym obronność państwa oraz względy ekologiczne stanowią zadania, które nakłada na zarządcę infrastruktury ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym i które winny być ustawowo wypełniane. Fakt wykonywania obowiązków ustawowych nie stanowi argumentu dla umorzenia kosztów egzekucyjnych. Również układ właścicielski w PKP PLK SA oraz zmniejszenie jednego ze źródeł finansowania w postaci dotacji budżetowej również nie może powodować umorzenia kosztów egzekucyjnych. Brak regulowania zobowiązań przez kontrahentów zobowiązanego nie uprawnia do umorzenia kosztów egzekucyjnych, gdyż okoliczność ta nie stanowi przesłanki wymienionej w przepisie art. 64 e par. 2 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że zobowiązany posiada majątek ruchomy i wierzytelności pozwalający na uregulowanie kosztów egzekucyjnych, a ich wyegzekwowanie nie spowoduje znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej zobowiązanego.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej PKP PLK SA Zakład Linii Kolejowych w N. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez nie wyjaśnienie czy w sprawie zaistniała jakakolwiek przesłanka do umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Pismem z dnia 21.01.2004 r. strona skarżąca uzupełniła uzasadnienie skargi, zarzucając naruszenie przepisu art. 77 par. 1 kpa poprzez nie zebranie całego materiału dowodowego i nie ocenienie go w sposób wyczerpujący. Strona skarżąca podnosi, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej i finansowej. W ramach restrukturyzacji otrzymała stosunkowo duży majątek ale również przerosty zatrudnienia trudne do zlikwidowania. Rynek pozyskiwania usługobiorców wobec rozwijającego się transportu samochodowego jest ograniczony. Niedostateczna wysokość dotacji budżetowej wymusza uzupełnienie środkami własnymi. Własne środki wydatkowane na te same zadania i cele służą interesowi publicznemu i interesowi gospodarki narodowej. Ważny interes publiczny obrazuje również przygotowywana duża inwestycja budowy nowej linii kolejowej relacji [...]

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 13.04.2006 r. strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisu art. 156 kpa poprzez skierowanie zaskarżonego postanowienia do podmiotu nie będącego stroną postępowania.

W piśmie z dnia [...].04.2006 r. strona skarżąca podniosła, że Zakład Linii Kolejowych w N.spełnia rolę płatnika składek, który jest pracodawcą w stosunku do zatrudnionych pracowników. Zakład Linii Kolejowych w N.jako jednostka wykonawcza PKP PLK SA w W. nie działa we własnym imieniu i nie działa na własny rachunek, stroną jest zatem PKP PLK SA w W. i to do niej powinny być kierowane decyzje nakładające obowiązek zapłaty składek, odsetek i kosztów egzekucyjnych. Skierowanie decyzji do płatnika, a więc do innego podmiotu powoduje jej nieważność, a zatem postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte i prowadzone w stosunku do Zakładu Linii Kolejowych w N..

W odpowiedzi na powyższe pismo PKP PLK S.A. Zakładu Linii Kolejowych w N.Dyrektor Izby Skarbowej w K. pismem z dnia [...]05.2006 r. wskazał, że podnoszenie zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, dotyczy innego trybu postępowania egzekucyjnego, toczącego się na podstawie przepisu art. 33 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niniejsze postępowanie dotyczy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego na wniosek PKP PLK SA - Zakład Linii Kolejowych w N.. Podnoszenie zatem w tym postępowaniu zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego nie może odnieść skutków, kwestie te bowiem stanowią przedmiot badania w innym postępowaniu.

Pismem z dnia [...].05.2006 r. Dyrektor ZUS Oddział w N.podał, że płatnikiem składek jest PKP PLK SA Zakład Linii Kolejowych w N. zgodnie ze zgłoszeniem. Prawo zgłoszenia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego przysługuje zobowiązanemu w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego albo przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 156 par. 1 pkt 4 kpa stwierdzić należy, że niniejsze postępowanie toczyło się na wniosek PKP PLK SA - Zakład Linii Kolejowych w N., a jego przedmiotem było umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego z tytułu składek, których płatnikiem był PKP PLK SA - Zakład Linii Kolejowych w N. Zarzuty strony skarżącej dotyczące błędu co do osoby zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym nie są przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z przepisem art. 33 cyt. ustawy zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od daty doręczenia tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazać również należy, że oznaczenie strony w postępowaniu było prawidłowe. Bezspornym jest, że Zakład Linii Kolejowych w N. nie posiada osobowości prawnej. Jako stronę postępowania wskazywano PKP PLK SA - Zakład Linii Kolejowych w N., zgodnie ze zgłoszeniem dokonanym jako płatnika składek.

W rozpatrywanej sprawie postanowienie organu I instancji zostało wydane w oparciu o przepis art. 64 e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że Organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Umorzenie kosztów egzekucyjnych ma charakter decyzji uznaniowej. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo.

Decyzje wydane na podstawie przepisu art. 64 e cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie nie jest dotknięte naruszeniem prawa materialnego lub przepisów procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Umorzenie kosztów egzekucyjnych oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego. W wyroku z dnia 13.01.1998 r. sygn. akt I S.A./Łd 1811/96oraz z dnia 22.12.1997 r., sygn. akt I S.A./Gd 665/97 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Koszty egzekucyjne mogą być umorzone w razie ich nieściągalności, wykazania przez zobowiązanego, ze nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla sytuacji finansowej, gdy za umorzeniem przemawiają szczególne okoliczności gospodarcze, jeżeli ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowoduje niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

W odniesieniu do spraw objętych tzw. uznaniem administracyjnym kognicja sądu nie wkracza w zakres owego uznania, ograniczając się do prawidłowości prowadzonego postępowania podatkowego. Sąd nie jest uprawniony do zastępowania organów podatkowych w ich kompetencjach. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie podjęte w trybie art. 64 e cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oparte właśnie na uznaniu administracyjnym. Z brzmienia art. 64 e cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, iż organ może umorzyć koszty egzekucyjne w sytuacji zaistnienia powołanych w tym przepisie przesłanek. Oznacza to, iż nawet jeśli w wyniku analizy sytuacji wnioskodawcy okaże się, iż zaistnieją ustawowe przesłanki organ może ale nie musi dokonać umorzenia kosztów egzekucyjnych. Instytucja umorzenia traktowana jest bowiem jako wyjątek od zasady i winna mieć zastosowanie jedynie do sytuacji szczególnych, odbiegających od przyjętych standardów. Użyte w powołanym przepisie pojęcie "interes publiczny", to pojęcie niedookreślone. Przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 07.04.2004, sygn. I SA/Wr 735/02).

Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia w zakresie ustawowo przyznanych kompetencji stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa w stopniu powodującym jego uchylenie. Organy podjęły czynności zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej strony skarżącej oraz rozważenia przesłanek wymienionych w art. 64e par. 2 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a przeprowadzone postępowanie nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów.

Organy odniosły się także do wszystkich podnoszonych przez skarżącego argumentów uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, a zatem rozstrzygnięcie to nie jest dowolne.

Podkreślenia wymaga, iż instytucja udzielana w trybie art. 64 e cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oparta jest na uznaniu administracyjnym. Stąd też jej zastosowanie może nastąpić jedynie przy spełnieniu przesłanek ustawowych; jednakże sformułowanie powołanego przepisu sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych przesłanek nie obliguje organu podatkowego do zastosowania umorzenia kosztów egzekucyjnych w każdym przypadku.

Zakres kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego określa przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc, że Sąd sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem, Sąd sprawdza, czy wydanie decyzji nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, procesowego, a naruszenie prawa mające lub mogące mieć wpływ na wynik sprawy skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji zgodnie z przepisem art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W związku z powyższym, skoro zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego lub procesowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając ją za zgodną z prawem, skargę oddalił na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).