Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 302/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędziowie Andrzej Kuba NSA Jan Kacprzak (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Rady Izby Notarialnej w W od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 569/06 w sprawie ze skargi Rady Izby Notarialnej w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza oraz wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 569/06 oddalił skargę Rady Izby Notarialnej w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy:

Uchwałą z dnia 5 listopada 2005 r., nr [...] Rada Izby Notarialnej w W. negatywnie zaopiniowała wniosek M. T.-K. o powołanie na stanowisko notariusza i o wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w W.

Pismem z dnia 30 maja 2005 r. skierowanym do Ministra Sprawiedliwości, M. T.-K. wniosła o powołanie jej na stanowisko notariusza na podstawie art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. 02.24.369 ze zm.) -zwanej dalej p. o n.- oraz o wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w W. pod adresem [...].

Decyzją z dnia 30 grudnia 2005 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości powołał M. T.-K. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w W.

W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości wskazał, iż w świetle przepisu art. 10 § 3 p. o n. może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby zainteresowanej tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11 - 13 ustawy, a w jego ocenie kandydatka spełniała wszystkie stawiane tymi przepisami wymogi. Organ podkreślił, że przepisy ustawy prawa o notariacie nie przewidują możliwości weryfikowania w jakiejkolwiek formie przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu notariusza, osoby spełniającej warunki w niej określone. Oznacza to, iż żaden organ nie może sprawdzać przygotowania do zawodu notariusza radców prawnych z trzyletnim stażem pracy z uwagi na treść art. 12 p. o n., zgodnie z którym spełniają oni wymogi kwalifikacyjne. Minister podniósł również kwestię celowości utworzenia kancelarii zgodnie z wnioskiem M. T.-K., z uwagi na dane statystyczne z 2005 r. o ilości wydanych aktów notarialnych w W., co w ocenie Ministra świadczy o zapotrzebowaniu w tym mieście na usługi notarialne.

Decyzją z dnia 27 stycznia 2006 r. wydaną w wyniku wniosku Rady Izby Notarialnej w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy decyzję z dnia 30 grudnia 2005 r., podnosząc w jej uzasadnieniu, iż brak było jakichkolwiek podstaw do zmiany zajętego uprzednio w sprawie stanowiska. Podniósł nadto, że od czasu wydania decyzji nie wystąpiły żadne nowe okoliczności, które uzasadniałyby jej uchylenie lub zmianę.

Rada Izby Notarialnej w W. skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżyła powyższą decyzję w całości, wnosząc o jej uchylenie oraz o wstrzymanie wykonalności tej decyzji. W zarzutach Rada Izby Notarialnej podniosła naruszenie szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszenie prawa materialnego, art. 11 pkt 2 p. o n. poprzez przyjęcie, że M. T.-K. spełniała przesłankę powołania na stanowisko notariusza, jaką jest rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu notariusza i będące tego skutkiem powołanie na to stanowisko osoby, która nie spełnia wszystkich prawem przewidzianych przesłanek, warunkujących możliwość nabycia uprawnień do wykonywania zawodu notariusza.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę zważył, iż słusznie organ uznał, że wnioskująca spełniała warunek ubiegania się o powołanie na stanowisko notariusza w oparciu o przepis art. 12 § 1 pkt 3 p. o n., albowiem ustawa nie wymaga od takich osób odbycia aplikacji notarialnej, złożenia egzaminu oraz pracy w charakterze asesora notarialnego przez okres co najmniej trzech lat, a jedynie spełniania warunków określonych w art. 11 pkt 1 - 3 i 7 oraz art. 13 ustawy. Wojewódzki Sąd podkreślił, że nie było kwestionowane spełnianie przez kandydatkę warunków, o których mowa w art. 12 i 13 p. o n, a spór dotyczył przede wszystkim wymaganej przez art. 11 pkt 2 przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że pojecie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza nie jest zdefiniowane, lecz należy przyjąć, iż rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca zweryfikowaną, w przewidzianym prawem trybie wiedzę, której postępowanie odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym i której dotychczasowe zachowanie, dotyczące tak sfery zawodowej jak też prywatnej, składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty, podważające jej wiarygodność. Wobec tego nie jest dopuszczalne formułowanie wobec osób ubiegających się o powołanie na stanowisko notariusza, w trybie art. 12 § 1 pkt 1 - 3 w zw. z art. 11 p. o n., zarzutu niespełniania warunku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu z uwagi na brak doświadczenia zawodowego właściwego dla notariusza, ponieważ doświadczenie zawodowe tych osób wynika z dotychczasowej pracy wysokokwalifikowanych prawników i mimo, że jest różne od doświadczenia zawodowego notariuszy, to przy stwierdzonym wymaganymi dokumentami posiadaniu szerokiej wiedzy prawniczej nie stanowi przeszkody do jego wykorzystania w pracy notariusza. Dodatkowo Wojewódzki Sąd podkreślił, że obowiązujące przepisy nie przewidują weryfikowania w jakiejkolwiek formie wiedzy osób wymienionych w przepisie art. 12 § 1 pkt 1 - 3 p. o n.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zarzuty Rady, co do braku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza przez zainteresowaną, sformułowane w postępowaniu administracyjnym, ograniczały się wyłącznie do braku wymaganego doświadczenia M. T.-K. w zakresie prowadzenia kancelarii notarialnej i w żaden sposób nie sugerowały niedostatecznego przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu notariusza. Z negatywnej opinii przesłanej Ministrowi Sprawiedliwości wynikał wprost wniosek, iż Rada nie kwestionowała merytorycznego przygotowania kandydatki, lecz brak doświadczenia w zakresie prowadzenia kancelarii notarialnej i dlatego proponowała jej urządzenie kancelarii w O. aby przy stosunkowo prostych czynnościach takie doświadczenie wnioskodawczyni uzupełniła. Wojewódzki Sąd Administracyjny przypomniał, że Rada nie formułowała w opinii w stosunku do M. T.-K. zarzutu niedostatecznego przygotowania do zawodu, jak to uczyniła w skardze. Zarzut braku doświadczenia podniesiony w opinii Rady różni się od zarzutu niedostatecznego przygotowania do zawodu podniesionego dopiero na etapie skargi do sądu i dlatego nie można uczynić organowi zarzutu, że niedostatecznie wyjaśnił sprawę pod kątem rękojmi, odnosząc ten zarzut do argumentu wytkniętego dopiero w skardze. Nadto Wojewódzki Sąd podniósł, że nie można strony postępowania pozbawiać prawa ustosunkowania się do zarzutu, który nie był formułowany w opinii.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w rozpatrywanej sprawie organowi nie można zarzucić, iż naruszył przepisy postępowania poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego czy niedostateczne wyjaśnienie podjętego rozstrzygnięcia, bowiem w zakresie oceny, czy wnioskodawczyni spełnia wymóg rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, organ zebrał z własnej inicjatywy wszystkie możliwe dowody i zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a. ocenił czy wnioskodawczyni spełnia warunki przewidziane ustawą Prawo o notariacie. Wojewódzki Sąd podniósł, że w zaskarżonej decyzji organ w jednoznaczny sposób stwierdził brak dowodów dla przyjęcia, że takiej rękojmi kandydatka nie daje, zaś załączone do sprawy protokoły rozmów nie mogą, w ocenie organu dawać podstaw do takiego wniosku. Biorąc pod uwagę rozumienie pojęcia prawidłowego wykonywania zawodu oraz dowody zebrane przez organ w sprawie dla przyjęcia, że kandydatka taką rękojmię daje, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ prawidłowo ocenił spełnianie przez M. T.-K. warunku określonego przepisem art. 11 pkt 2 p. o n.. Wojewódzki Sąd nie podzielił przekonania skarżącej, iż organ dokonał oceny przesłanki rękojmi na podstawie niekompletnego materiału dowodowego z pominięciem dowodów z protokołów rozmów złożonych wraz z opinią.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że Rada nie jest uprawniona do weryfikowania wiedzy osób wskazanych w art. 12 pkt 1 - 3 p. o n., w żadnej formule, choćby była to rozmowa informacyjno - zapoznawcza. Rada jest uprawniona na podstawie art. 10 § 3 ustawy do wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osób składających wniosek i do ewentualnego formułowania wniosków na tle spostrzeżeń poczynionych w wyniku analizy akt, a z uprawnienia tego może również skorzystać przed wydaniem opinii.

W stosunku do zarzutu nierozpatrzenia przez Ministra sprawy w zakresie siedziby kancelarii, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zgodził się ze skarżącą, iż powołanie określonej osoby na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii to dwie odrębne sprawy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu, zgodnie z przepisem art. 10 § 1 p. o n. powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii stanowią kwestie ściśle ze sobą związane, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest jedno i dokonuje się w oparciu o jeden wniosek osoby zainteresowanej oraz w oparciu o wydaną w tym przedmiocie opinię właściwej rady izby notarialnej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Minister Sprawiedliwości odniósł się do argumentów Rady, co do celowości usytuowania kancelarii notarialnej wnioskodawczyni w W., bowiem przepisy ustawy Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości, nie uzależniają również utworzenia takiej kancelarii od określonej liczby czynności notarialnych dokonanych w miesiącu przez każdego notariusza w danej miejscowości. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu niewątpliwym jest, iż usytuowanie kancelarii notarialnych nie powinno dokonywać się żywiołowo, bez podjęcia uprzednio przez organ, prowadzący rejestr kancelarii notarialnych, analizy jak przedstawia się dostępność do usług notarialnych w danym mieście, to jednak w rozpatrywanej sprawie trudno zarzucić organowi, że podjął decyzję w taki właśnie sposób. W ocenie Wojewódzkiego Sądu, organ rozstrzygając pozytywnie wniosek zainteresowanej również w przedmiocie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej, oparł się na protokole lustracji lokalu, z którego jednoznacznie wynikało, że wskazany lokal przy ul. B. spełnia warunki do prowadzenia w nim kancelarii. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił również, że Rada, opiniując negatywnie siedzibę kancelarii, oparła się na uwadze zamieszczonej w protokole, że lustrowany lokal jest lokalem mieszkalnym, nie zaś użytkowym i że brak jest zgody na zmianę jego przeznaczenia. Rada nie wskazała jednak podstawy prawnej dla żądania takiej zgody oraz nie wyjaśniła, jakie znaczenie ma brak zgody, jeśli lokal według oceny dokonanej przez członka korporacji samorządu notariuszy izby odpowiada warunkom przewidzianym dla kancelarii notarialnej. Dodatkowo Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż przed wydaniem decyzji przez Ministra Sprawiedliwości wnioskodawczyni wraz ze złożonymi wyjaśnieniami złożyła zgodę zarządcy budynku, w którym posadowiony jest lokal, na urządzenie w nim kancelarii notarialnej.

W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przez organ prawa procesowego oraz materialnego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Powyższy wyrok skargą kasacyjną zaskarżyła w całości Rada Izby Notarialnej w W., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżąca zrzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego - na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. - poprzez błędną wykładnię art. 11 pkt 2 w zw. z art. 12 § 1 pkt 3 oraz art. 10 § 1 p. o n. oraz na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uchybienie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 141 § 4 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi Rada stwierdziła, iż dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładnia art. 11 w zw. z art. 12 § 1 pkt 1 - 3 p. o n. jest błędna, bowiem literalna wykładnia art. 12 § 1 pkt 3 p. o n. prowadzi do wniosku, że osoby wymienione w tym przepisie są jedynie zwolnione od obowiązku odbycia aplikacji, zdania egzaminu oraz pracy w charakterze asesora notarialnego, natomiast ma do nich pełne zastosowanie przesłanka z art. 11 pkt 2 p. o n. Także zatem adwokaci lub radcowie prawni, wykonujący taki zawód przez co najmniej trzy lata, a ubiegający się o powołanie na notariusza muszą dawać rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu. Skarżąca podkreśliła, że zawody te cechuje inna specyfika niż zawód notariusza, brak zatem doświadczenia zawodowego w zakresie wykonywania tego zawodu musi zostać zrekompensowany szeroką wiedzą teoretyczną, gwarantującą zabezpieczenie obrotu prawnego. Skarżąca podniosła również, że naruszenie przez Ministra Sprawiedliwości przy rozpatrywaniu sprawy, powołanych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zasad postępowania administracyjnego nie uwzględnione przez Sąd przy wydaniu w orzeczenia jest rażącym naruszeniem przepisów postępowania, mającym wpływ na wynik sprawy, gdyż wzięcie pod uwagę błędów popełnionych przez Ministra Sprawiedliwości niewątpliwie spowodowałoby uwzględnienie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.

Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 11 pkt 2 w zw. z art. 12 § 1 pkt 3 oraz art. 10 § 1 Prawa o notariacie nie zasługuje na uwzględnienie.

Rada Izby Notarialnej w W., sprzeciwiając się powołaniu M. T.-K. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w W. uznała, że kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, opierając się na wyniku przeprowadzonych z kandydatką rozmów, podczas których zbadano stopień praktycznego przygotowania jej do wykonywania tego zawodu. Minister Sprawiedliwości zakwestionował stanowisko Rady wskazując, iż brak jest dowodów na poparcie tezy, że kandydatka nie spełnia wymogów, określonych w art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie, a w szczególności, że nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Na wstępie należy zauważyć, że art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), zawiera normę powołującą się na dwa kryteria ocenne, tj.: "nieskazitelny charakter" oraz "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu notariusza". Pojęcia te nie są tożsame i nie mogą być traktowane zamiennie. O ile w orzecznictwie niejednokrotnie zajmowano się wykładnią pojęcia nieskazitelnego charakteru, o tyle wątpliwości może budzić wykładnia kryterium "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza", wprowadzonego do art. 11 § 2 ustawy Prawo o notariacie przez art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) z dniem 10 września 2005 r.

W Słowniku Języka Polskiego PWN pod red. M. Szymczaka (Warszawa 2002, str. 58) pojęcie "rękojmi" zdefiniowano jako "poręczenie, zagwarantowanie czegoś; gwarancja, zabezpieczenie, pewność; zapewnienie o czymś, przyrzeczenie czegoś". Kryterium "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" ma zatem służyć zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu etycznego i zawodowego członka tej korporacji. Jego spełnienie wymagane jest od kandydata na notariusza niezależnie od spełnienia przez niego pozostałych warunków dotyczących kwalifikacji zawodowych (art. 11 pkt 4-6, art. 12 § 1 Prawa o notariacie). Definiując pojęcie rękojmi, Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca wiedzę zweryfikowaną w trybie przewidzianym prawem, której postępowanie odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym i której dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej i prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Taka interpretacja zakresu pojęcia "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" nie budzi zastrzeżeń. Ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań wnioskodawcy, o tych zaś nie sposób wywnioskować inaczej, niż z prezentowanej przez kandydata na notariusza postawy etycznej i moralnej, a także z dotychczasowego sposobu jego postępowania, zwłaszcza oceny wykonywania dotychczasowego zawodu prawniczego. Należy przyjąć, że w stosunku do osoby, która przez czas określony w art. 12 § 1 pkt 3 Prawa o notariacie nienagannie wykonywała inny zawód prawniczy istnieje domniemanie, że osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Ustawodawca uznał bowiem za wystarczające dla wykonywania zawodu notariusza posiadanie kwalifikacji zawodowych przewidzianych w tym przepisie i nie wprowadził obowiązku poddania się dodatkowemu egzaminowi zawodowemu. Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie wielokrotnie, aczkolwiek na gruncie podobnych rozwiązań przyjętych w Prawie o adwokaturze wskazywał, iż rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu adwokata wynika z dotychczasowego zachowania osoby występującej o wpis na listę adwokatów oraz z danych o niej (por. np. wyroki NSA: z dnia 23 lutego 1999 r., II SA 1889/98, Lex nr 46707, z dnia 5 kwietnia 2001 r., II SA 725/00, Lex nr 53476). Analogicznie należy uznać, że przydatność kandydata do zawodu notariusza powinna być oceniona na podstawie jego dotychczasowego postępowania, mogącego świadczyć o poziomie umiejętności prawniczych, gwarantującego prawidłowe, rzetelne wykonywanie obowiązków zawodowych w ramach kancelarii notarialnej. Obiektywnie sprawdzone umiejętności zawodowe w powiązaniu z nienagannym przebiegiem dotychczasowej pracy, dają, zdaniem Sądu, wystarczające podstawy do przyjęcia, że dana osoba gwarantuje prawidłowe wykonywanie zawodu także w ramach innej korporacji prawniczej. W rozpoznawanej sprawie spełnienie przesłanki rękojmi mogłoby zostać zakwestionowane przez postawienie zarzutu braku wiarygodności kandydatki na notariusza z uwagi na dotychczasowy sposób wykonywania przez nią zawodu radcy prawnego, przykładowo gdyby wykazano, że przeciwko kandydatce prowadzone było postępowanie dyscyplinarne, wszczęte w związku z popełnionymi czynami godzącymi w dobro klientów i korporacji, czy naruszającymi godność zawodu radcy prawnego.

Zgodnie z art. 10 § 3 Prawa o notariacie, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymogów o których mowa w art. 11-13. Aby ustalić, czy zachodzą warunki uzasadniające negatywne załatwienie wniosku, Ministrowi oraz organom samorządu notarialnego, opiniującym kandydata na notariusza, przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek. Powyższa regulacja wskazuje również na to, iż stwierdzenie przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, przewidzianej w art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie, w stosunku do osób, o których mowa w art. 12 § 1 pkt 1-4 tej ustawy, następuje w wyniku oceny ich dotychczasowej pracy zawodowej, a nie poprzez weryfikację wiedzy prawniczej w drodze dodatkowego egzaminu przeprowadzanego przez samorząd notarialny. Wynik takiej wewnętrznej weryfikacji nie może uzasadniać odmowy powołania na stanowisko notariusza, gdyż z nieprecyzyjnie udzielanych odpowiedzi na pytania zadawane podczas rozmowy "informacyjno-zapoznawczej" nie można wyciągać kategorycznych wniosków, co do rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Stanowisko takie było wielokrotnie przyjmowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyroki z dnia: 4 grudnia 1995 r., II SA 1413/94 i II SA 1304/94 - ONSA 1996 r., z 4, poz. 180 i 181; z 28 maja 1999 r., II SA 509/99 - Lex 46700, z 8 stycznia 2001 r. II SA 2593/00 - Lex 57187; z 28 sierpnia 2001 r., II SA 1736/00 - Lex 53469).

Niewątpliwie Minister Sprawiedliwości był uprawiony do samodzielnej oceny spełnienia przez M. T.-K. warunków wynikających z art. 10-13 Prawa o notariacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał, że dokonana w toku postępowania administracyjnego ocena przesłanek o charakterze ocennym, tj. posiadania przez ubiegającą się o powołanie na stanowisko notariusza nieskazitelnego charakteru i dawania przez nią rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, nie jest dowolna i nie pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, a zatem nie ma podstaw do jej podważenia. Prognoza Ministra Sprawiedliwości, co do postępowania kandydatki jako przyszłego notariusza, opierała się na udokumentowanym przebiegu jej dotychczasowej pracy zawodowej w charakterze radcy prawnego. Dokonując oceny spełnienia przesłanek z art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie, organ oparł się na wszystkich dowodach zebranych w toku postępowania, w tym na: zaświadczeniu o zdanym przez wnioskodawczynię na ocenę bardzo dobrą egzaminie radcowskim, opinii o przebiegu jej pracy w zawodzie radcy prawnego (zawierającej informację o tym, że w stosunku do skarżącej nie było prowadzone żadne postępowania wyjaśniające ani dyscyplinarne), opinii z miejsca pracy kandydatki poświadczającej bardzo dobre wykonywanie przez nią obowiązków radcy prawego, a także negatywnej opinii Rady Izby Notarialnej w W. Z opinii tej wynika, że Rada, kwestionując przygotowanie kandydatki do zawodu, podnosi zarzut braku doświadczenia w zakresie prowadzenia kancelarii notarialnej. Brak tego typu doświadczenia, oczywisty u osób niewykonujących dotychczas zawodu notariusza, nie jest jednak wystarczającą przesłanką do przyjęcia stanowiska, że kandydatka nie daje gwarancji prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Należy zauważyć, że spełnienie warunku "rękojmi" nie jest oceniane w skali punktowej, czy stopniowej (nie ocenia się "stopnia" dawania rękojmi). Kandydat na notariusza albo daje rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu, albo takiej rękojmi nie daje. Tymczasem Rada Izby Notarialnej w W., kwestionując spełnienie wymogu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, zaproponowała jednocześnie M. T.-K. uruchomienie kancelarii w O., gdzie, zdaniem Rady, przy stosunkowo prostych czynnościach notarialnych kandydatka mogłaby nabrać doświadczenia zawodowego (uzasadnienie uchwały Rady z dnia 5 listopada 2005 r.). Ocena spełnienia wymogu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza następuje, jak wskazano powyżej, na podstawie analizy dokumentów potwierdzających umiejętności kandydata, jego profesjonalizm i doświadczenie zawodowe, pozwalających przyjąć, że będzie on prawidłowo wykonywał zawód notariusza i nie może zależeć od miejsca siedziby jego kancelarii. Dopuszczając możliwość prowadzenia przez kandydatkę kancelarii notarialnej w O., Rada Izby Notarialnej w W. tym samym przyznała, że M. T.-K. może wykonywać zawód notariusza w sposób prawidłowy także w W., a zatem spełnia warunek wskazany w art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie.

Odnosząc się do argumentów Rady, dotyczących ochrony interesu publicznego należy zauważyć, że interesy potencjalnych klientów każdego notariusza, które mogą być przecież naruszone niezależnie od dotychczas posiadanego doświadczenia zawodowego, chroni regulacja z art. 49 Prawa o notariacie, zgodnie z którą notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnych na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, z uwzględnieniem szczególnej staranności, do jakiej obowiązany jest przy wykonywaniu tych czynności.

Prawidłowe jest zatem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że nie jest dopuszczalne formułowanie wobec osób ubiegających się o powołanie na stanowisko notariusza, w trybie art. 12 § 1 pkt 1 - 3 w związku z art. 11 Prawa o notariacie, zarzutu niespełnienia warunku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu z uwagi na brak doświadczenia zawodowego właściwego dla notariusza.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał ponadto, że powołane w skardze kasacyjnej przepisy p.p.s.a. oraz k.p.a. nie zostały naruszone w stopniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W szczególności nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez zaakceptowanie naruszenia przez organ przepisów art. 77 w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a., wskutek pominięcia treści protokołów z dwóch rozmów przeprowadzonych przez Radę z kandydatką i niedokonaniem ich analizy w kontekście art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie. Z akt sprawy wynika, że treść tych protokołów nie była pominięta, skoro w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości podniósł, że "brak jest w sprawie jakichkolwiek dowodów, w oparciu o które należy przyjąć, że kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza bądź nie jest osobą o nieskazitelnym charakterze. Z pewnością wniosku takiego nie można formułować na podstawie wyników rozmów przeprowadzonych z kandydatką (...) z których protokoły zostały dołączone do uchwały zawierającej opinię o kandydatce". Powyższe stwierdzenie dowodzi, że treść protokołów została wzięta pod uwagę właśnie przy ocenie wymogu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny miał podstawy do stwierdzenia, że ocena, czy wnioskodawczyni spełnia warunki przewidziane ustawą o notariacie, a w szczególności, czy daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, zostały - zgodnie z art. 80 k.p.a. - ocenione przez Ministra Sprawiedliwości na podstawie całokształtu materiału dowodowego sprawy. Ponadto należy podnieść, że w świetle dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowej wykładni art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie, ustalenia, które zawarto w protokołach, a które stanowiły podstawę do wydania negatywnej opinii przez Radę Izby Notarialnej w W. - nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zarzut naruszenia art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez zaniechanie ponownego rozstrzygnięcia sprawy w zakresie lokalizacji kancelarii notarialnej, także nie jest zasadny. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie zaś z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. W toku postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przepisy te - powołane w podstawie rozstrzygnięcia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 stycznia 2006 r. -zostały naruszone. Z ich treści wynika tylko tyle, że w postępowaniu wszczętym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą, która była przedmiotem pierwotnego rozpoznania, oraz że po ponownym rozpatrzeniu sprawy istnieje możliwość utrzymania w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Wobec powyższego nie można uznać, że podejmując decyzję z 27 stycznia 2006 r. Minister Sprawiedliwości pominął kwestię, która była rozpoznawana w pierwszym postępowaniu, tj. lokalizacji siedziby kancelarii, skoro również w tym zakresie organ utrzymał w mocy decyzję z 30 grudnia 2005 r., na co wyraźnie wskazuje treść sentencji zaskarżonej decyzji.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., którego strona upatruje w lakonicznym uzasadnieniu przyjętej przez Sąd interpretacji przepisu art. 10 Prawa o notariacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny na wstępie swoich rozważań przypomniał, że Prawo o notariacie w art. 10 stanowi, że notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej - o ile kandydat spełnia wymagania określone w art. 11-13 Prawa o notariacie. Wspomniana opinia wydawana jest w ramach współdziałania organów administracji publicznej. W myśl art. 106 § 1 k.p.a. współdziałanie organów administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od uprzedniego zajęcia stanowiska przez inny organ. Współdziałanie może polegać na wyrażeniu opinii lub zgody albo wyrażeniu stanowiska w innej formie, zaś zasięganie opinii jest najluźniejszą formą współdziałania. Organ zobowiązany do zasięgnięcia opinii nie jest prawnie związany stanowiskiem organu opiniującego (por. uchwała składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 1999 r. OPK 14/98, ONSA 1999, Nr 3, poz. 80). W postępowaniach prowadzonych przez organy współdziałające tj. Ministra Sprawiedliwości i Radę Izby Notarialnej w W. zachodzi tożsamość przedmiotowa, polegająca na ustaleniu czy osoba ubiegająca się na stanowisko notariusza spełnia m.in. przesłanki, o których mowa w art. 11 Prawa o notariacie. Zadaniem rady izby notarialnej jest wyłącznie wydanie opinii pozytywnej lub negatywnej, która może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pozyskania argumentów przemawiających za pozytywną lub negatywną dla wnioskodawcy decyzją. Organ współdziałający nie zastępuje organu właściwego do wydania decyzji w rozpatrywaniu i rozstrzyganiu sprawy. Opinia stanowi zatem część materiału dowodowego w sprawie i podlega, na równi z innymi dowodami, swobodnej ocenie organu rozstrzygającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku, prawidłowo przyjął, że zakres swobody przyznanej Ministrowi Sprawiedliwości na mocy art. 10 § 1 Prawa o notariacie ograniczają wyłącznie postanowienia art. 11-13 omawianej ustawy z 14 lutego 1991 r.

W powyższym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. o oddaleniu skargi kasacyjnej.