Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 73/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Gospodarka komunalna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art.6 ka ust.3
journal: Dz.U. 2020 poz 1439
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za październik 2020 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 24 marca 2021 r. nr [...].; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 29 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.) w skrócie O.p., art. 6k ust. 3, 6h, art. 6i ust. 1 pkt 1, art. 6q ust. 1 ustawy za dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ze zm.) w skrócie "u.u.c.p.g." oraz uchwały Rady Miasta nr [...] z dnia 28 listopada 2019 r. w sprawie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za pojemnik lub worek o określonej pojemności, przeznaczony do zbierania odpadów komunalnych powstałych na nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z 23 marca 2021 r. Prezydent Miasta określił "A" S.A. w W. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, położonej w G., ul. W. za miesiąc październik 2020 r. w kwocie 1.465,32 zł. W uzasadnieniu stwierdził, iż nieruchomość, której właścicielką jest strona, położona przy ul. W. w G. jest nieruchomością, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Na nieruchomości nie dopełniono obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, co wiąże się z koniecznością zastosowania sankcyjnej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami.

Od wskazanej decyzji strona złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie:

1.art. 180 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a."), poprzez niewskazanie w decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów na podstawie, których wydał decyzję,

2.art. 80 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego z pominięciem istotnych kwestii jak również bezpodstawnego przyjęcia, że strona nie posiada tytułu prawnego do lokalu,

3.art. 6ka ust. 1 u.u.c.p.g., poprzez przyjęcie, że strona oddawała odpady niesegregowane podczas gdy śmieci zostały ewentualnie podrzucone przez osoby trzecie,

4.art. 6ka ust. 1 u.u.c.p.g., poprzez przyjęcie, że na stronie ciąży odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za odpady znajdujące się w pojemnikach i w konsekwencji przypisanie odpowiedzialności stronie,

-błąd w ustaleniach faktycznych i przyjęcie, że w pojemniku na makulaturę stwierdzono odpady z tworzyw sztucznych w sytuacji gdy Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie miasta G. nie obejmuje swoim zakresem pojemników na makulaturę,

-bezkrytyczne przyjęcie, iż przekazane fotografie dotyczą nieruchomości stronie, gdy na zdjęciach widać jedynie wnętrze pojemnika, które mogło zostać zrobione w dowolnym miejscu i czasie,

-art. 6ka u.u.c.p.g. w zw. z Uchwałą nr [...], poprzez naliczenie opłaty zwiększonej od wszystkich pojemników, w sytuacji gdy ewentualne naruszenie dotyczyło tylko pojemnika na papier,

-błędne przyjęcie opłaty w wysokości określonej w decyzji, gdy podwyższona opłata dla pojemnika za papier wynosi 51,80 zł.

Decyzją z dnia 29 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazało, że w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma norma prawna zawarta w art. 6ka u.u.c.p.g. Wspomniany przepis stanowi również, że w przypadku niedopełniania przez właściciela nieruchomości obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako zmieszane, zaś wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3. Rada Miasta [...] na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w tej ostatniej regulacji (art. 6k ust. 3) określiła w uchwale stanowiącej akt prawa miejscowego, podwyższoną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi niesegregowanymi.

W okolicznościach niniejszej sprawy podmiot odbierający odpady stwierdził, że nie są one segregowane. Na wykonanych fotografiach widoczne jest zmieszanie odpadów różnych frakcji - szkło, papier, plastik oraz odpady organiczne oraz umieszczenie ich w pojemnikach przeznaczonych do selektywnej zbiórki (oznakowanych kolorem niebieskim z napisem, że przeznaczone są do zbiórki frakcji- papier). Na pojemniku podmiot odbierający odpady umieścił informację o stwierdzonej niewłaściwej segregacji (czerwona naklejka). Tym samym w sprawie zaistniały przesłanki do określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podwyższonej wysokości za miesiąc, w którym stwierdzono brak segregowania odpadów.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, w pierwszej kolejności Kolegium zauważyło, że w sprawie nie miały zastosowania przepisy k.p.a., a Ordynacji podatkowej. Zdaniem Kolegium, organ zebrał materiał dowodowy wystarczający do określenia opłaty w podwyższonej wysokości. W ocenie Kolegium, organ I instancji wykorzystał wszystkie znane i ujawnione w postępowaniu dowody, wystarczające do stwierdzenia faktu naruszenia obowiązku segregowania odpadów. W niniejszej sprawie organ zbadał i ustalił przesłanki konieczne do określenia podwyższonej opłaty w oparciu o zgromadzone dowody, a zatem nie sposób uznać, aby postępowanie dowodowe dotknięte było brakami. Odmienna interpretacja przepisów prawa przez stronę niż uczyniły, to organy podatkowe nie może uzasadniać zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Z uzasadnienia decyzji wynika w sposób jednoznaczny, że organ I instancji uznał, że w dniu 16 października 2020 r. doszło do naruszenia obowiązku segregowania odpadów i fakt ten stwierdzono na podstawie pisma podmiotu odbierającego i wykonanych przez niego fotografii. Na fotografii wyraźnie widoczny jest opis pojemnika z adresem, zatem bezpodstawne jest twierdzenie strony, że utrwalono jedynie wnętrze pojemnika, co nie pozwala na jego identyfikację.

Odnośnie twierdzenia, że to osoby trzecie podrzuciły odpady, zdaniem Kolegium, żadne okoliczności nie wskazywały na taki fakt. Podmiot odbierający odpady nie ma również możliwości prowadzenia dochodzenia, od kogo pochodzą odpady umieszczone w pojemniku skarżącej.

W odniesieniu do zarzutu błędnych ustaleń faktycznych opartych na stwierdzeniu organu I instancji, że z fotografii wynika, iż w pojemniku na makulaturę stwierdzono odpady z tworzyw sztucznych, a w Regulaminie utrzymania porządku i czystości kategoria makulatury nie występuje, Kolegium podniosło, że jest powszechnie wiadome, że słowo makulatura jest synonimem słowa papier, którym posługuje się Uchwała. Użycie przez organ w jednym miejscu synonimu tego słowa nie może uzasadniać zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych.

Organ podał, że ostatnią kwestią poruszaną w odwołaniu jest wysokość opłaty podwyższonej. Zgodnie z uregulowaniami u.u.c.p.g. organ ustala opłatę za miesiąc w którym stwierdzono niedopełnienie obowiązku segregacji. Wysokość opłaty za miesiąc kalkuluje się z zastosowaniem stawek opłaty za poszczególne frakcje oraz ilości odpadów (wielkości pojemników) i częstotliwości ich odbioru. Ustawodawca nie przewidział odmiennego sposobu kalkulowania opłaty "sankcyjnej", a jedynie przewidział, że przy obliczaniu stosuje się stawki podwyższone, co organ I instancji uczynił.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie art. 210 O.p., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów na podstawie których organ wydał decyzję;

II. naruszenie art. 6 ka u.u.c.p.g., poprzez przyjęcie iż strona nie dopełniła obowiązku

selektywnego zbierania odpadów, w sytuacji gdy śmieci do niewłaściwego pojemnika

ewentualnie zostały podrzucone przez osoby trzecie,

III. naruszenie art. 6ka u.u.c.p.g., poprzez przyjęcie, iż na stronie ciąży odpowiedzialność na zasadzie ryzyka w zakresie za odpady znajdujące się w pojemnikach i w konsekwencji przypisania odpowiedzialności stronie;

IV. błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie przez organ, iż w pojemniku na makulaturę stwierdzono opady z tworzyw sztucznych, w sytuacji gdy na Uchwała nr [...] Rady Miasta w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku w terenie miasta G. nie obejmuje swoim zakresem pojemników na makulaturę, pojemniki takie w myśl ww. Uchwały nie występują,

V. bezkrytyczne przyjęcie, iż przekazane zdjęcia dotyczą nieruchomości strony, w sytuacji gdy na zdjęciach znajdują się jakieś wnętrza pojemnika, która to zdjęcie mogło być zrobione wszędzie i dowolnym czasie, brak jest wskazania np. danych GPS miejsca wykonania zdjęcia,

VI. naruszenie art. 6 ka u.u.c.p.g. w zw. z Uchwałą Nr [...]Rady Miasta z dnia 28 listopada 2019 r., poprzez naliczenie zwiększonej opłaty w stosunku do wszystkich pojemników, w sytuacji gdy ewentualne naruszenie dotyczyło pojemnika na papier o poj. 660 l, dla którego miesięczna opłata podwyższona dla tego rodzaju pojemnika wynosi 51,80 zł,

VII. naruszenie art. 2a O.p., albowiem wszelkie niejasności organ powinien rozstrzygać na korzyść skarżącego w przepisy bowiem nie wskazuje, iż zwiększenie opłaty winno nastąpić do wszystkich pojemników,

VIII. błędne ustalenie miesięcznej wysokości opłaty na kwotę 1465,32 zł, w sytuacji gdy podwyższona opłata dla pojemnika 660 l wynosi 51,80 zł, zgodnie z Załącznikiem nr 2 do uchwały Nr [...],

IX. naruszenie art. 2a O.p., albowiem wszelkie niejasności organ powinien rozstrzygać na korzyść strony, w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, iż strona naruszyła obowiązek selektywnej zbiórki odpadów, naruszenie wskazane przez organ ujawnione została tylko raz na przestrzeni wieloletniej działalności strony; również wyjaśnienia świadków wskazują na fakt prowadzenia selekcji przez pracowników; tym samym podrzucenie odpadu przez osobę trzecią nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż strona nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych; ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie podwyższonej opłaty w wysokości 51,80 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn, niż w niej podniesione.

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zgodności z prawem decyzji organu odwoławczego, który zaaprobował decyzję Prezydenta, określającą wysokość podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku z nieselektywną zbiórką odpadów na nieruchomości, położonej w G., ul. W. za miesiąc październik 2020 r. w kwocie 1.465,32 zł.

Zgodnie z art. 6ka ust. 1, 2 i 3 u.u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości.

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.

Z akt sprawy wynika, że podmiot odbierający odpady stwierdził, że nie są one segregowane. Na dowód tego faktu wykonano w dniu 16 października 2020 r. dokumentację fotograficzną, dołączoną do pisma SUEZ z dnia 30 października 2020r. Na wykonanych fotografiach widoczne jest zmieszanie odpadów różnych frakcji - szkło, papier, plastik oraz odpady organiczne oraz umieszczenie ich w pojemnikach przeznaczonych do selektywnej zbiórki (oznakowanych kolorem niebieskim z napisem, że przeznaczone są do zbiórki frakcji- papier). Na pojemniku podmiot odbierający odpady umieścił informację o stwierdzonej niewłaściwej segregacji (czerwona naklejka).

Wymaga wyjaśnienia, że w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1579) zawartym w druku sejmowym Nr 3495 z dnia 5 czerwca 2019 r. (dostępny na stronie www.sejm.gov.pl) wskazano, że w przepisach ustawy dodano art. 6ka, który wprowadza odpowiednio sankcje za nieprzestrzeganie przepisu dotyczącego obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Proponowana zmiana zakłada, że niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie będzie skutkowało zgłoszeniem tego faktu przez podmiot odbierający odpady komunalne do gminy, która w drodze decyzji nałoży na właściciela danej nieruchomości wyższą stawkę opłaty za odbiór odpadów komunalnych za miesiąc lub miesiące, w których nastąpiło naruszenie obowiązku ustawowego. Niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów dotyczy tych właścicieli nieruchomości, którzy nie chcą selektywnie zbierać odpadów i np. notorycznie w pojemnikach na odpady zmieszane umieszczają odpady, które powinny być gromadzone selektywnie w pojemnikach na papier, metale i tworzywa sztuczne, szkło oraz odpady ulegające biodegradacji. Nie dotyczy to natomiast sytuacji, kiedy w wyniku pomyłki o charakterze incydentalnym dany odpad zostanie zdeponowany do nieodpowiedniego pojemnika.

Wprawdzie nie można się zgodzić z poglądem M. Bursztynowicza (Praktyczne problemy przy ustalaniu i wnoszeniu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi - Lex/el 2019), że nie można wydać decyzji, o której mowa w art.6ka u.u.c.p.g. właścicielowi nieruchomości, który nie wykonuje obowiązków przez okres krótszy niż miesiąc/rok, niemniej rację ma ten autor wywodząc, że jednorazowe zgłoszenie o niesegregowaniu śmieci trudno uznać za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w tym przepisie.

W niniejszej sprawie podmiot świadczący usługę odbioru odpadów komunalnych jednorazowo stwierdził niewłaściwą segregację, co nie może skutkować obciążeniem sankcyjną opłatą za wywóz odpadów.

Nasuwa się jednak potrzeba ogólnego wskazania, jaką to liczbę stwierdzonych przypadków niesegregowania odpadów można uznać za uporczywe nieprzestrzeganie zasady segregacji odpadów, skutkujące nałożeniem sankcyjnej stawki za świadczoną usługę wywozu odpadów. W ocenie Sądu, nie można wskazać takiej liczby przypadków bez znajomości z jaką częstotliwością świadczona jest ww. usługa. Możliwość stwierdzenia notoryczności nierealizowania obowiązku segregacji odpadów jest uzależniona od częstotliwości wywozu odpadów. W przypadku niewielkich nieruchomości, w których usługa wywozu odpadów świadczona jest jeden raz w tygodniu, nawet sporadyczne stwierdzenie niewłaściwej segregacji może skutkować zastosowanie stawki sankcyjnej. W przypadku dużych nieruchomości wywóz, szczególnie niektórych kategorii odpadów, następuje z dużą częstotliwością. W takim przypadku dla stwierdzenia uporczywości niewłaściwej segregacji odpadów należy udokumentować odpowiednio więcej takich przypadków, szczególnie gdy przypadków tych nie udokumentowano w krótkich przedziałach czasowych, ale dzieliły je kilkudniowe okresy, w których nie udokumentowano nieprawidłowości.

Reasumując, organ jest uprawniony do obciążenia strony skarżącej opłatą za gospodarowanie odpadami, jeżeli podmiot zobowiązany notorycznie narusza deklarowany obowiązek segregacji.

Odnosząc się do zarzutów skargi oraz twierdzeń strony skarżącej, że to osoby trzecie podrzuciły odpady, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że podmiot odbierający odpady nie ma możliwości prowadzenia dochodzenia, od kogo pochodzą odpady umieszczone w pojemniku skarżącej. Zatem to w interesie strony jako właściciela w rozumieniu u.u.c.p.g. jest takie zabezpieczenie miejsca i pojemnika na gromadzenie odpadów, aby uniemożliwić osobom trzecim dostęp do nich.

W odniesieniu do zarzutu błędnych ustaleń faktycznych opartych na stwierdzeniu organu, że z fotografii wynika, iż w pojemniku na makulaturę stwierdzono odpady z tworzyw sztucznych, a w Regulaminie utrzymania porządku i czystości kategoria makulatury nie występuje, to zasadnie Kolegium wskazało, że jest powszechnie wiadome, że słowo makulatura jest synonimem słowa papier, którym posługuje się Uchwała. Takie oznaczenie znajdowało się na pojemniku koloru niebieskiego. Użycie przez organ w jednym miejscu synonimu tego słowa nie może uzasadniać zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych. Ponadto trafnie organ odwoławczy wyjaśnił, odnosząc się do kwestii wysokości opłaty podwyższonej, że zgodnie z uregulowaniami u.u.c.p.g. organ ustala opłatę za miesiąc w którym stwierdzono niedopełnienie obowiązku segregacji. Wysokość opłaty za miesiąc kalkuluje się z zastosowaniem stawek opłaty za poszczególne frakcje oraz ilości odpadów (wielkości pojemników) i częstotliwości ich odbioru. Ustawodawca nie przewidział odmiennego sposobu kalkulowania opłaty "sankcyjnej", a jedynie przewidział, że przy obliczaniu stosuje się stawki podwyższone.

Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany do zastosowania oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym rozstrzygnięciu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 oraz art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.