Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 450/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Ewa Rynczak Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi Zakonu św. [...] na decyzję Wojewody z dnia 29 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 października 2008 r. znak: [....] na podstawie art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261 poz. 2603 z późn. zm.) Prezydent Miasta K. orzekł:

1. o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz [....] Prowincji Zakonu [....] za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [....] o pow. 0,0276 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] , obj. [....] , zajętą pod drogę publiczną o kategorii drogi gminnej ul[....] w K. , przejętą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Gminy K. , zgodnie z decyzją Wojewody [....] z dnia 5 czerwca 2007 r. znak [....] ,

2. o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz Klasztoru [....] na [....] w K. za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [....] o pow. 0,0276 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] obj. [....] , zajętą pod drogę publiczną o kategorii drogi gminnej ul. [....] w K. , przejętą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Gminy K. zgodnie z decyzją Wojewody [....] z dnia 5 czerwca 2007 r. znak [....] .

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez [....] Prowincję Zakonu [....] oraz Klasztor [....] na [....] w K. Wojewoda [....] decyzją z dnia 1 grudnia 2008 r. znak [....] uchylił decyzję organu I instancji uznając, że Prezydent Miasta K. (pełniący funkcję Starosty) był wyłączony od orzekania o odszkodowaniu za grunt, który przeszedł na własność Gminy K. Jednocześnie postanowieniem z tej samej daty znak [....] na podstawie art. 26 § 2 w zw. z art. 26 § 3 k.p.a. Wojewoda [....] wyznaczył Starostę [....] do załatwienia tej sprawy.

Starosta [....] decyzją z dnia 29 czerwca 2009 r. znak [....] na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zmianami), art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 104 k.p.a. orzekł:

1. o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz [....] Prowincji Zakonu [....] za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [....] o pow. 0,0276 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] , obj. [....] , zajętą pod drogę publiczną o kategorii drogi gminnej - ul. [....] w K. , przejętą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Gminy K. , zgodnie z decyzją Wojewody [....] z dnia 5 czerwca 2007 r. znak [....] ,

2. o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz Klasztoru [....] na [....] w K. za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [....] o pow. 0,0276 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] obj. [....] , zajętą pod drogę publiczną o kategorii drogi gminnej - ul. [....] w K. , przejętą z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Gminy [....] zgodnie z decyzją Wojewody [....] z dnia 5 czerwca 2007 r. znak [....] .

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez [....] Prowincję Zakonu [....] oraz Klasztor [....] na [....] w K. Wojewoda [....] decyzją z 29 stycznia 2010 r. znak [....] utrzymał w mocy pkt 1 decyzji Starosty [....] oraz uchylił jej pkt 2 i w tym zakresie orzekł o umorzeniu postępowania przed organem I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [....] opisał ustalony w trakcie postępowania stan faktyczny.

W dniu [....] grudnia 2005 r. wniosek o wypłatę odszkodowania m. in. za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [....] o pow. 0,6663 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] , zajętą pod drogę gminną - ul. [....] w K. w imieniu [....] Prowincji Zakonu [....] złożył O. [....] - Prowincjał Polskiej Prowincji Zakonu [....]. Decyzją z dnia 16 października 2006 r. nr [....] Prezydent Miasta K. orzekł o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów dla obr. [....] jedn. ewid. [....] polegającej na rozdzieleniu odrębnych nieruchomości błędnie połączonych w działce ewidencyjnej nr [....] o pow. 0,663 ha, w wyniku czego powstały nowe działki ewidencyjne nr [....] o pow. 0,0294 ha i [....] o pow. 0,6369 ha. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 8 listopada 2008 r.

Działka nr [....] o pow. 0,0276 ha, będąca przedmiotem postępowania, powstała w wyniku podziału działki nr [....] o pow. 0,0294 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] . Działka nr [....] odpowiada działce nr [....] o pow. 0,0294 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] . Wojewoda [....] decyzją z dnia 5 czerwca 2007 r. znak [....] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę K. własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 0,0276 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] , objętej księgą wieczystą nr [....] , stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. własność Klasztoru [....] na [....] w K. , zajętej pod drogę gminną - ul. [....] w K. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 26 czerwca 2007 r.

Oceniając tak ustalony stan faktyczny Wojewoda [....] zwrócił uwagę, że w świetle art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania winien złożyć podmiot, któremu w dniu 31 grudnia 1998 r. przysługiwało prawo własności przejętej nieruchomości drogowej. Nabycie przez Skarb Państwa bądź właściwe jednostki samorządu terytorialnego własności nieruchomości zajętej pod określoną kategorię drogi publicznej następuje z mocy prawa. Ze zdarzeniem prawnym, którym jest odjęcie prawa własności nieruchomości z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. powiązane zostało powstanie po stronie właściciela nieruchomości w tej samej dacie roszczenia odszkodowawczego, wynikającego z utraty prawa podmiotowego, którego realizacja została jednakże odroczona i ograniczona w czasie oraz uzależniona od złożenia wniosku. Taka konstrukcja omawianego przepisu wskazuje jednoznacznie, że podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego jest podmiot tracący własność nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. i w świetle brzmienia art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną nie istnieją jakiekolwiek podstawy do uznania za podmiot legitymowany do jego dochodzenia podmiotu niebędącego właścicielem nieruchomości w powyższej dacie.

Właścicielem przedmiotowej nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej nr [....] wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. był Klasztor [....] na [....] z siedzibą w K. , który na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [....] września 2000 r. Rep. [....] darował działkę nr [....] o pow. 0,0294 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] , [....] Prowincji Zakonu [....] z siedzibą w K

Kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy było - zdaniem Wojewody - ustalenie, czy Prowincjał Polskiej Prowincji Zakonu [....] O. E.B. składając w dniu [....] grudnia 2005 r. wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość tj. w wymaganym przez ustawodawcę terminie (od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.) działał tylko w imieniu Polskiej Prowincji Zakonu [....] , czy też może również w imieniu Klasztoru [....] na [....] w K. Zdaniem Wojewody wniosek ten został złożony nie w imieniu Klasztoru [....] , a w imieniu [....] Prowincji Zakonu [....] . Ponieważ w dniu 31 grudnia 1998 r. Prowincja nie była właścicielem przedmiotowej nieruchomości, należało orzec o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za działkę nr [....] o pow. 0,0276 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] , pomimo, iż Prowincjał [....] Prowincji Zakonu [....] o. E.B. złożył wniosek o odszkodowanie w wyznaczonym przez ustawodawcę terminie. Nabycie przez [....] Prowincję Zakonu [....] w drodze umowy zawartej po dniu 1 stycznia 1999 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości nie uprawnia bowiem tego podmiotu do uzyskania odszkodowania w trybie art. 73 cytowanej ustawy.

Natomiast Klasztor [....] na [....] w K. , będący właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., w ustawowo wyznaczonym terminie nie złożył wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Prowincjał [....] Prowincji Zakonu w treści składanego w dniu [....] grudnia 2005 r. wniosku powinien był wyraźnie wskazać, iż działa w imieniu Klasztoru [....] , a na dowód tego przedstawić właściwe dokumenty potwierdzające pełnienie funkcji organu tej kościelnej osoby prawnej.

Skoro Klasztor [....] na [....] w K. nie złożył stosownego wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, żądanie Klasztoru z mocy prawa wygasło, co oznacza, iż nie mogło zostać uwzględnione przez organy orzekające w sprawie. Termin na składanie wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania wyznaczony przez ustawodawcę ma charakter materialnoprawny, co oznacza, iż skutkiem jego uchybienia jest wygaśnięcie roszczenia o przyznanie odszkodowania.

Powyższa decyzja Wojewody [....] została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez Klasztor [....] na [....] w K. oraz [....] Prowincję Zakonu [....] . W skardze powołano się na dokumenty zebrane w trakcie postępowania administracyjnego, z których wynika, że osobą uprawnioną do złożenia wniosku o odszkodowanie z grunt zajęty pod drogę publiczną był Prowincjał, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Wojewoda [....] nie chce przyjąć udokumentowanych zasad postępowania w Zakonie [....] i obowiązku Prowincjała podejmowania takich działań i reprezentacji, wynikających z reguł postępowania kościelnej osoby prawnej. Taką autonomię postępowania kościelnej osobie prawnej do wewnętrznej regulacji zasad działania i kompetencji zapewnia konkordat zawarty między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską w art. 1.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania - Gmina Miejska K. w na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji I i II instancji ze względu na rozpoznawanie sprawy w I instancji przez Starostę, podczas gdy organem właściwym do jej rozpoznania był Prezydent Miasta K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w sposób, który powoduje konieczność ich uchylenia.

Wojewoda [....] prawidłowo ustalił, że [....] Prowincja Zakonu [....] oraz Klasztor [....] na [....] w K. to dwa odrębne podmioty prawne oraz że O. E.B. jest legitymowany do reprezentacji obu tych podmiotów, jednakże wydając zaskarżoną decyzję naruszył prawo materialne, co miało wpływ na wynik sprawy

Kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy osobą uprawnioną do złożenia wniosku o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną i z mocy prawa przejęty przez Skarb Państwa albo stosowną jednostkę samorządu terytorialnego jest wyłącznie osoba, która była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 1 stycznia 1999 r., czy także osoba, która po dniu 1 stycznia 1999 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, nabyła taką nieruchomość w drodze umowy w formie aktu notarialnego i została wpisana jako właściciel nieruchomości w księdze wieczystej.

Problem ten budził w orzecznictwie sądów administracyjnych wiele kontrowersji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną w jednej ze spraw, w której się pojawił powziął wątpliwości prawne co do wykładni art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w zakresie wskazania osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania i postanowieniem z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 313/08, wydanym na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA następujące zagadnienie prawne: "Czy osobą uprawnioną do odszkodowania i złożenia wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) jest wyłącznie osoba, która była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 1 stycznia 1999 r., czy także osoba, która po dniu 1 stycznia 1999 r., ale przed wydaniem decyzji, na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, nabyła taką nieruchomość w drodze umowy w formie aktu notarialnego i została wpisana jako właściciel nieruchomości w księdze wieczystej, w trybie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 124, poz. 1361 ze zm.)?"

Skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowił na podstawie art. 187 § 3 p.p.s.a. przejąć tę sprawę do rozpoznania i w wyroku z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. I OPS 3/09 sformułował tezę: "Uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej".

W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. stanowi normę o charakterze wywłaszczeniowym. "Odjęcie z mocy prawa dotychczasowym właścicielom własności nieruchomości pod drogami publicznymi z dniem 1 stycznia 1999 r. stanowiło w istocie wywłaszczenie ex lege i nie było zależne ani od okresu władztwa podmiotu publicznego, ani od sposobu zachowania uprawnionego, przy czym samo zajęcie, jak już wskazano, częstokroć odbywało się z naruszeniem prawa". Sąd powołał się również na treść art. 1 Pierwszego Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36 poz. 175), który wyznacza granice ingerencji państw w prawo własności. Zdaniem NSA z przepisu tego wynikają 3 zasady ochrony praw do nieruchomości: pierwsza to zasada prawa do poszanowania mienia, druga dotyczy zasad pozbawienia mienia i trzecia zawarta w § 2 art. 1 dotyczy zasad korzystania z prywatnej własności w publicznym interesie. Z kolei art. 21 ust. 2 Konstytucji RP uzależnia dopuszczalność wywłaszczenia od spełnienia przesłanki słusznego odszkodowania. Skoro art. 73 przewiduje szczególny rodzaj wywłaszczenia, to odjęcie prawa własności na podstawie tego przepisu powinno być powiązane ze słusznym odszkodowaniem ustalonym i wypłaconym na rzecz osoby, która de facto doznała tego uszczerbku.

Podkreślono, że w niektórych sytuacjach byli właściciele nieruchomości zajętych pod drogi nie mieli świadomości, że dana nieruchomość przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i dokonywali obrotu tymi nieruchomościami legitymując się w tej dacie wpisem w księdze wieczystej prawa własności co do tej nieruchomości. Nowi nabywcy wpisywani byli do ksiąg wieczystych, gdyż prawo własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego nie było jeszcze wówczas ujawnione. Dopóki nie doszło do stwierdzenia nieważności czynności prawnej objętej aktem notarialnym przez sąd powszechny lub nie został wykreślony z ksiąg wieczystych wpis prawa własności, nie można pozbawić tych "nowych wieczystoksięgowych właścicieli" (tj. osób ujawnionych w księdze wieczystej jako ich właściciele), jeszcze przed wydaniem decyzji wojewody stwierdzającej nabycie z mocy prawa tejże nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, przymiotu właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, tj. podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o odszkodowanie - wystąpienia z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na niepewność prawną wynikającą z faktu, że pomiędzy dniem 1 stycznia 1999 r., a datą wydania decyzji wojewody potwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego upływał w praktyce nierzadko długi okres czasu, nawet kilkuletni (w niniejszej sprawie było to prawie 7 lat). W tym czasie w księgach wieczystych figurowali w dalszym ciągu byli właściciele nieruchomości. Związane jest z tym domniemanie prawne zgodności ujawnionego wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Skutkiem instytucji rękojmi wiary ksiąg wieczystych jest, że dopóki w księdze wieczystej nieruchomości zajętej pod drogę nie zostało ujawnione jej przejście na własność Skarbu Państwa lub gminy na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody, dopóty możliwe było formalnoprawne zawarcie umowy przeniesienia własności takiej nieruchomości przez właściciela wpisanego w dziale II księgi wieczystej oraz wpisanie w jego miejsce osoby, która zawarła z nim taką umowę jako nabywca nieruchomości. Taka właśnie sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie. Zasada równości wszystkich uczestników obrotu prawnego wymaga, aby w równym stopniu ponosili oni ryzyko i ciężary związane ze swoimi działaniami i posiadanymi prawami. Jednakże nie udało się uregulować tych zastałych stanów prawnych do końca 2005 r., bowiem decyzje wojewodów o przejęciu nieruchomości zajętej pod drogi publiczne z mocy prawa w trybie art. 73 wydawane są do dnia dzisiejszego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 orzekł, że art. 73 ust. 4 ww. ustawy w zakresie w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Nie może to jednak oznaczać, że w sytuacji wydania takiej decyzji dopiero po dniu 31 grudnia 2005 r., ograniczony jest krąg podmiotów uprawnionych do odszkodowania, które złożyły wnioski w tym przedmiocie do tej daty. Przeciwnie, uznanie konstytucyjności takiej regulacji musi prowadzić także do zgodnej z Konstytucją interpretacji pojęcia "właściciela" zawartego w art. 73 ust. 4 ustawy.

W dalszej części uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "W zakresie objętym regulacją art. 73 ustawy istotne znaczenie ma konstytucyjna zasada, że za odjęcie własności należy się słuszne odszkodowanie, że został złożony wniosek w tym przedmiocie w ustawowym terminie oraz, że wniosek ten złożyła osoba uprawniona do odszkodowania. Osobą tą jest oczywiście były, tj. sprzed dnia 1 stycznia 1999 r., właściciel nieruchomości. Nie oznacza to jednak, że nie może nią być osoba, która legitymowała się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania, zarówno w dacie złożenia w ustawowym terminie wniosku w tym przedmiocie, jak i w dacie wydania przez wojewodę decyzji o jakiej mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, z tym zastrzeżeniem, że ustalenie i wypłata odszkodowania, tj. wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 73 ust. 4 ustawy może nastąpić dopiero po wpisaniu do księgi wieczystej prawa własności do danej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Stosownie bowiem do art. 73 ust. 3 ustawy odszkodowanie należy się za odjęcie własności nieruchomości. (...) Według konstytucyjnej zasady ochrony własności, nie jest możliwe odebranie własności bez odszkodowania, a zatem za właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę, która jak się później okazało z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła na własność Skarbu Państwa lub gminy, może być uznana także osoba, której prawo do tej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej jako prawo własności w wyniku zawarcia umowy przeniesienia własności z poprzednim właścicielem nieruchomości z zastrzeżeniem, że wydanie decyzji o ustaleniu i wypłacie tego odszkodowania może nastąpić po wpisaniu do księgi wieczystej tytułu własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego".

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę całkowicie podziela powyższe rozważania, które znajdują oparcie w przepisach Konstytucji RP oraz w treści Pierwszego Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, który - jako umowa międzynarodowa ratyfikowana w drodze ustawy - ma pierwszeństwo przed ustawą na mocy art. 91 ust. 2 Konstytucji RP.

Przy ponownym rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie organy administracji winny uwzględnić powołane wyżej uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności należy przyjąć, że dopuszczalne było złożenie wniosku o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną przez [....] Prowincję Zakonu [....] , mimo, że w dniu 31 grudnia 1998 r. podmiot ten nie był właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Nie ma więc formalnych przeszkód, by odszkodowanie przyznać temu właśnie podmiotowi.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez Gminę Miejską K. , iż zaskarżona decyzja jest nieważna, bowiem w I instancji został wydana przez organ niewłaściwy, należy wskazać, że zarzut ten jest bezzasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny całkowicie podziela stanowisko wyrażone przez Wojewodę [....] w decyzji z dnia 1 grudnia 2008 r. i postanowieniu z tej samej daty. Podkreślenia wymaga, że podmiotem zobowiązanym do ewentualnej wypłaty odszkodowania za działkę nr [....] jest Gmina Miejska K. , a zatem Prezydent Miasta K. powinien być wyłączony od orzekania o zobowiązaniach majątkowych gminy, którą reprezentuje.

Z powyższych względów zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).