Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 282/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec Sędzia WSA Łukasz Krzycki Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.) Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2005 r. sprawy ze skargi "S." Spółki Akcyjnej na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. na podstawie art. 158 § 1 kpa, działając na wniosek K. L. - Prezesa Zarządu "S." S.A. w S. nie stwierdził nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dotyczącej przedsiębiorstwa p.n. S. - Spółka Akcyjna w S., ul. [...] (pkt I decyzji).

Jednocześnie, w punkcie II osnowy decyzji, organ ministerialny, wskazując jako podstawę prawną art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] maja 1960 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa firmy S. - Spółka Akcyjna - S., ul. [...] w części dotyczącej nieruchomości gruntowej zapisanej w KW nr [...] o pow. 150 m- będącej w dacie nacjonalizacji ww. przedsiębiorstwa własnością osoby fizycznej.

W uzasadnieniu wyżej wskazanej decyzji organ podał, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 1993 r. K. L. - Prezes Zarządu "S." S.A. w S. zażądała stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dotyczącej przedsiębiorstwa p.n. S. - Spółka Akcyjna w S., ul. [...] oraz orzeczenia Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] maja 1960 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego ww. przedsiębiorstwa, gdyż według wnioskodawczyni przedsiębiorstwo to nie spełniało przesłanek określonych w przepisach ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17). Wnioskiem natomiast z dnia [...] lutego 1993 r. spadkobiercy po A. W. - właścicielu nieruchomości gruntowej zapisanej w KW. Nr [...] o pow. 150 m- wystąpili do b. Ministra Przemysłu i Handlu o zwrot ww. nieruchomości jako przejętej z rażącym naruszeniem prawa.

Organ ministerialny, na podstawie ww. wniosków przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w toku którego ustalił następujący stan faktyczno-prawny. W 1910 r. F., A. i T. W. założyli przedsiębiorstwo pn. "O. W 1932 r. firma ta została przekształcona w spółkę akcyjną pod nazwą "S." S.A. w S. Jak wynika z ustaleń biegłych powołanych na zlecenie Ministerstwa Gospodarki w okresie do 1939 r. S. wytapiała ok. 2.160 ton surowych odlewów rocznie, z czego miesięcznie ok. 100 ton wyrobów gotowych. W czasie okupacji ww. przedsiębiorstwo zostało skonfiskowane przez Niemców i funkcjonowało pod nazwą "S., a jego produkcja nastawiona była głównie na potrzeby armii niemieckiej.

Wkrótce po wyzwoleniu nad przedmiotowym przedsiębiorstwem ustanowiono zarząd państwowy z racji profilu produkcji nastawionego głównie na potrzeby przemysłu zbrojeniowego, okrętowego i maszynowego, jak również z powodu wytwarzania m.in. części do maszyn górniczych. Orzeczeniem Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r. przejęto na własność Państwa przedsiębiorstwo pn., S." - Spółka Akcyjna w S. Wraz z przedsiębiorstwem tym na własność Państwa przejęto nieruchomości gruntowe stanowiące własność Spółki, wyszczególnione w protokole zdawczo-odbiorczym pod pozycjami od [...] do [...] jako nierozerwalne części składowe przedsiębiorstwa.

Jako podstawę prawną orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] z dn. [...] lutego 1948 r. wskazano art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. nr 3, poz. 17). Przepis art. 6 ust. 1 ustawy tej zakładał, że za odszkodowaniem na własność Państwa przejmuje się przedsiębiorstwa nie wymieniane pod lit. A, jeżeli zdolne są zatrudniać przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946 r. o podwyższeniu dolnej granicy zdolności zatrudnienia przejmowanych przedsiębiorstw w przemysłach wyrobów nie powszechnego użytku, bądź mało zmechanizowanych, bądź o charakterze pionierskim i sezonowym (Dz. U. nr 2, poz. 7) - w odlewniach żelaza wskaźnik zdolności zatrudnienia został podniesiony do 100 pracowników na jednej zmianie.

Z uwagi na fakt, iż na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] listopada 1950 r., jak również innych dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie, niemożliwe było jednoznaczne ustalenie potencjalnej zdolności zatrudnienia, organ ministerialny, prowadząc postępowanie nieważnościowe, dla oceny legalności ww. orzeczenia nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r., zlecił wykonanie stosownej ekspertyzy przez B. w Z. Z dokumentu tego wynika, że potencjalna zdolność zatrudnienia w przedsiębiorstwie pn. "S." S.A. w S. w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej tj. 5 lutego 1946 r. kształtowała się na poziomie 117 pracowników na jedną zmianę. Rozpatrując cały zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności ww. ekspertyzę, organ uznał, że orzeczenie Ministra Przemysłu i Handlu nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "S." - Spółka Akcyjna w S., zostało wydane zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa i wobec tego, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia.

Natomiast organ uznał, że z rażącym naruszeniem prawa wydane zostało orzeczenie Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] maja 1960 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa firmy S. - Spółka Akcyjna w części dotyczącej nieruchomości gruntowej zapisanej w KW nr [...] o pow. 150 m- będącej w dacie nacjonalizacji ww. przedsiębiorstwa własnością osoby fizycznej tj. A. W.

Zgodnie z ww. protokołem nieruchomości gruntowe wyszczególnione pod pozycjami od [...] do [...] stanowiły własność Spółki, od pozycji [...] do [...] własność osób trzecich, a od pozycji [...] do [...] wniesione zostały do przedsiębiorstwa przez okupanta. Wyżej wskazanym orzeczeniem Ministra Górnictwa i Energetyki z dn. [...] maja 1960 r. stosownie do przepisu § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62 ze zm.) zatwierdzono protokół zdawczo-odbiorczy ww. przedsiębiorstwa.

Minister Gospodarki wskazał, że z uwagi na brak określenia definicji przedsiębiorstwa w ustawie z dnia 3 stycznia 1946 r., w zakresie tym obowiązywały przepisy Kodeksu handlowego (rozp. Prezydenta z dn. 27 czerwca 1934 r. Dz. U. nr 57, poz. 502 z późn. zm.). Zgodnie z art. 40 kh przedsiębiorstwo to "...wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa jako zorganizowanej całości, a w szczególności nieruchomości i ruchomości należące do przedsiębiorstwa". Nieruchomość o pow. 150 m- stanowiła własność A. W. i nie będąc składnikiem majątkowym nacjonalizowanego przedsiębiorstwa nie mogła być skutecznie przejęta w trybie przepisów ww. ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r.

W konsekwencji powyższego Minister Gospodarki stwierdził, że orzeczenie Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] maja 1960 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa firmy S. - Spółka Akcyjna - S., zostało podjęte z rażącym naruszeniem prawa w części dotyczącej nieruchomości gruntowej o pow. 150 m-. Dokonując oceny jego skutków prawnych stosowanie ograniczeń wynikających z art. 156 § 2 kpa, organ odwołał się do poglądu wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. (sygn. akt. III AZP 4/92), w której stwierdzono, że nieodwracalność skutków prawnych zachodzi tylko wówczas, gdy "cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych wymaga takich działań, do których organ administracji państwowej nie ma umocowania prawnego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego". W odniesieniu do wskazanej nieruchomości skutki takie nie występują, gdyż zbycie prawa wieczystego użytkowania tej działki ustanowionego na mocy aktu notarialnego - umowy sprzedaży z dnia [...] października 1994 r. Rep. A nr [...] prze syndyka masy upadłości S. w S. na rzecz Spółki Akcyjnej "M." nie przesądza o zaistnieniu nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Stanowisko takie znajduje również potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w składzie siedmiu sędziów z dnia 20 marca 2000 r. (sygn. OPS 14/19), w której przyjęto, że dokonanie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego czynności prawnych w wyniku których nastąpiła sprzedaż lub oddalenie w wieczyste użytkowanie nieruchomości będącej przedmiotem tego postępowania nie wywołują nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Taka sytuacja występowała w niniejszej sprawie, gdyż strony postępowania, a w szczególności nabywca przedmiotowej działki wiedział o toczącym się postępowaniu nieważnościowym.

Pismem z dnia [...] grudnia 2002 r. K. L. - Prezes Zarządu "S.". S.A. ponownie wniosła o unieważnienie orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r. i uchylenie orzeczenia Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] maja 1960 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa firmy "S." - Spółka Akcyjna - S. podnosząc m. in., że właścicielom oraz ich następcom prawnym nigdy nie wypłacono odszkodowania, jak również nigdy nie doręczono odpisu żadnej decyzji, uniemożliwiając w ten sposób wnoszenie jakichkolwiek zastrzeżeń do protokołu zdawczo-odbiorczego. Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2003 r. - (wpłynęło do organu [...] maja 2003 r.) strona powołując art. 156 § 1 pkt 2 kpa wniosła o stwierdzenie nieważności lub uchylenia decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2001 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej na podstawie art. 157 § 3 i 158 § 1 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. S. - Spółka Akcyjna w S. ul. [...] (pkt. I decyzji), zaś w punkcie II decyzji na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 157 § 1 i 2 kpa nie stwierdził nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2001 r. o niestwierdzeniu nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. S. - Spółka Akcyjna w S. ul. [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że działając na wniosek K. L. - Prezesa Zarządu "S." S.A. w S. po przeprowadzeniu postępowania w trybie art. 156 kpa, Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. nie stwierdził nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. S. S.A. w S. K. L. działając w imieniu i na rzecz "S." S.A. w S. wniosła, bez uprzedniego wyczerpania trybu odwoławczego skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który skargę tę odrzucił.

Zdaniem organu ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r., bez wzruszenia pozostającej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2001 r. powodowałaby nieważność decyzji wydanej w ponownie wszczętym postępowaniu (art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Ponownie wydana w tych okolicznościach decyzja byłaby dotknięta kwalifikowanym uchybieniem z art. 156 § 1 pkt 3 skutkującym nieważnością tej decyzji. Analogiczne stanowisko w podobnym stanie faktycznym zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 1999 r. (Sygn. akt IV SA 178/98 - LEX 48687).

Odnosząc się do żądania strony z dnia [...] grudnia 2002 r. dotyczącego uchylenia orzeczenia Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] maja 1960 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa i wydania Stalowni akcjonariuszom organ ministerialny stwierdził, że należy uznać je za przedwczesne. Orzeczenie to pozostaje w ścisłym związku z uprzednim orzeczeniem Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r. w sprawie upaństwowienia tego przedsiębiorstwa i dopóki pozostaje ono w obrocie, nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności w odniesieniu do składników majątkowych, stanowiących przedsiębiorstwo S. S.A. w S.

Odnosząc się zaś do wniosku M. S. - pełnomocnika K. L. z dnia [...] maja 2003 r. organ zwrócił uwagę, że jednoczesne wniesienie przez stronę o stwierdzenie nieważności decyzji i wznowienie postępowania administracyjnego wzajemnie wyklucza się. Są to dwa niezależne od siebie nadzorcze tryby postępowania, mające doprowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej, przy czym podstawy ich zastosowania uzależnione są od zaistnienia różnych od siebie przesłanek. Nie można tych obu trybów postępowania uruchamiać równocześnie.

Zdaniem organu zarzut naruszenia prawa procesowego polegający na pominięciu w toczącym się postępowaniu, poza K. L. - Prezesem Zarządu "S." S.A. pozostałych stron tj. akcjonariuszy i ich spadkobierców jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 28 w związku z art. 30 § 3 kpa strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustanowionych lub statutowych przedstawicieli. W świetle art. 368 § 1 Ksh (także art. 369 Kh z 1934 r.) statutowym organem uprawnionym do reprezentacji na zewnątrz, wyposażonej w osobowość prawną spółki akcyjnej, jest zarząd spółki. Akcjonariusze spółki akcyjnej oraz ich spadkobiercy nie posiadają legitymacji procesowej uprawniającej ich do działania w imieniu spółki, a zatem nie przysługuje im przymiot strony postępowania.

Zarzut strony błędnego zaliczenia pracowników administracyjnych, obsługi i zarządzających do kategorii pracowników w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej oraz błędnego ustalenia zdolności produkcyjnej zakładu również w ocenie organu ministerialnego - jest niezasadny.

W toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2001 r. zgromadzono obszerny materiał dowodowym m.in., dokumentację źródłową, będącą podstawą wydania orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu. Zasięgnięto także opinii biegłych w zakresie ustalenia wielkości produkcji oraz stanu zatrudnienia w przedsiębiorstwie w dniu [...] lutego 1996 r. Strona na każdym etapie postępowania miała możliwość wypowiadania się, co do przeprowadzonych dowodów. Postępowanie to zakończone zostało ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. i formułowanie zarzutów we wniosku z dnia [...] maja 2003 r. jest zdaniem organu spóźnione. Załączony zaś do wyżej wskazanego wniosku fragment opracowania J. Z. pt. "S. drogi i czynniki rozwoju miasta przemysłowego" oraz pismo z dnia [...] marca 1952 r., będące odpowiedzią na list, według stanowiska Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej nie stanowią przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Odnosząc się natomiast do zarzutu niewypłacenia odszkodowania za znacjonalizowane przedsiębiorstwo organ stwierdził, że jego wypłacenie nie stanowi przesłanki sine qua non dopuszczalności objęcia danego przedsiębiorstwa procesem nacjonalizacji. W świetle art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej odszkodowania miały zostać zrealizowane dopiero po fakcie przejęcia przedsiębiorstw na własność Państwa na zasadach, w wysokości i trybie określonym w rozporządzenia Rady Ministrów. Pomimo stosownych upoważnień ustawowych z art. 7 ust. 4 wyżej wymienionej ustawy nacjonalizacyjnej przepisów wykonawczych w tym zakresie nie wydano.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej rozpoznając ponownie sprawę stosownie do art. 127 § 3 kpa, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, że skarżąca powtórzyła dotychczasowe zarzuty podnosząc, iż organ dopuścił się naruszenia prawa procesowego poprzez pominięcie pozostałych stron postępowania tj. spadkobierców byłego właściciela nieruchomości A. W., jak również podniosła, że brak wypłaty odszkodowania za znacjonalizowane przedsiębiorstwo jest zaprzeczeniem fundamentalnych zasad demokratycznego państwa polskiego i sprzeczne z art. 21 Konstytucji i Rzeczypospolitej Polskiej, a w konsekwencji przesądza o rażącym naruszeniu prawa. Organ podtrzymał w całości argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r., dodając iż zarzuty odnoszące się do naruszenia fundamentalnych zasad demokratycznego państwa prawnego oraz ochrony prawa własności mogą być rozważane tylko i wyłącznie pod kątem konstytucyjności samej ustawy nacjonalizacyjnej, nie zaś indywidualnej decyzji administracyjnej. Do dokonania takiej oceny uprawniony jest jedynie Trybunał Konstytucyjny w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.).

Skargę na powyższą decyzję wniosła K. L., która wniosła o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie zgadza się z przytoczonymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji z dn. [...] sierpnia 2003 r. twierdzeniami, a w szczególności dotyczącymi zarzutu naruszenia prawa poprzez pominięcie pozostałych stron. Strona skarżąca w swoim wniosku wyraźnie wskazała na interes prawny spadkobierców A. W., jako osoby fizycznej, których interes prawny jest bezsprzeczny.

Zdaniem strony skarżącej błędne jest stanowisko Ministra przedstawione w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r., że jedyną ujawnioną spadkobierczynią A. W. jest K. L. Przeprowadzone postępowanie i zaskarżona decyzja dotyczą nie tylko Spółki Akcyjnej i jej akcjonariuszy reprezentowanych przez prezesa K. L., ale również właściciela nieruchomości gruntowej zapisanej w KW nr [...] o pow. 150 m- osoby fizycznej A. W. i jego spadkobierców.

Mylne jest również - według skarżącej - stanowiska Ministra w sprawie załączonego do wniosku fragmentu opracowania J. Z. pt. "S. drogi i czynniki rozwoju miasta przemysłowego", bowiem przedstawiane w nim dane stanowiły między innymi podstawę do wyliczenia liczby pracowników, przy produkcji i na tego rodzaju danych między innymi opiera się sporządzona w sprawie opinia biegłego.

Zdaniem skarżącej wielkość produkcji do wybuchu II wojny światowej wynosiła 1200 ton wytopów rocznie, co jednoznacznie wynika z pisma z dnia [...] marca 1952 r., skierowanego do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. oraz materiałów źródłowych w postaci opracowania S. Instytutu w K. autorstwa J. Z. pt. "S. drogi i czynniki rozwoju miasta przemysłowego".

Strona skarżąca kwestionuje również stanowisko Ministra w kwestii odszkodowania, gdyż według skarżącej z brzmienia art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej wcale nie wynika, że odszkodowania miały zostać zrealizowane po fakcie przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa - przeciwnie - Państwo przejmie za odszkodowaniem na własność przedsiębiorstwo i jeżeli przejęcia za odszkodowaniem nie ma - to Państwo właścicielem stać się nie może.

Ponadto skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez niedokonanie oceny legalności orzeczenia Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] maja 1960 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa, a w szczególności organ nie ustalił na jakich przesłankach przyjęto, że kwestionowane przez wnioskodawców nieruchomości były składnikami majątkowymi związanymi z działalnością gospodarczą zakładu.

Dodatkowo, pismem z dnia [...] marca 2005 r. pełnomocnik Prezesa Zarządu "S." S.A. podniosła, że całe postępowanie administracyjne zakończone prawomocną decyzją Ministra Gospodarki z [...] lipca 2001 r. zostało przeprowadzone bez wymaganego dokumentu potwierdzającego prawidłową reprezentację strony - "S." S.A., a zgodnie z art. 7 i 9 kpa organ administracji prowadzący postępowanie zobowiązany jest do przestrzegania zasady praworządności i obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków.

Odpowiadając na skargę Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu mogła być zatem wyłącznie legalność zakwestionowanych rozstrzygnięć administracyjnych, a nie ich badanie z punktu widzenia celowości czy słuszności.

Zdaniem Sądu złożona skarga nie jest zasadna i jako taka podlegała oddaleniu skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja nie zawierają opisanych w art. 1 powołanej ustawy naruszeń prawa, które nakazywałyby wyeliminowanie tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.

Sprawa niniejsza dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r. oraz odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2003 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności powyżej wskazanego orzeczenia Ministra Przemysłu.

Na wstępie należy odnieść się do samej istoty postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Postępowanie wszczynane na podstawie art. 156 § 1 kpa jest jednym z postępowań nadzwyczajnych, dających możliwość wzruszenia decyzji ostatecznych. W ramach tego trybu podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji stanowią tylko przesłanki ściśle określone w art. 156 § 1 kpa; żadne inne okoliczności nie mogą być brane pod uwagę. Jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności jest rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), które pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Należy mieć na uwadze, że prowadzone w trybie nadzoru postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem, obowiązującym w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Organ administracyjny, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka, co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W swej decyzji orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem. Nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Działanie w trybie nadzoru na podstawie art. 156 kpa wymaga innego podejścia do sprawy niż w I instancji lub przed organem odwoławczym.

Organ administracji w postępowaniu nieważnościowym ocenia kwestie czysto prawne. Z tego też względu nie może podejmować w ramach tego postępowania czynności zmierzających do załatwienia sprawy co do jej istoty.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż zasadnie organ uznał, że bez wzruszenia pozostającej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki z dn. [...] lipca 2001 r., ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r. oznaczałoby naruszenie zasady rei iudicatae i powodowałoby nieważność takiej decyzji (art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Prawidłowo zatem Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w punkcie I osnowy decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr [...] z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. S. - Spółka Akcyjna w S.

Analiza akt administracyjnych zgromadzonych w niniejszej sprawie nie potwierdza zarzutu skargi, iż organ dopuścił się naruszenia art. 7 i 77 § kpa. Prowadząc postępowanie zakończone podjęciem decyzji w dniu [...] lipca 2001 r. Minister Gospodarki w celu wyeliminowania wątpliwości w kwestii ustalenia potencjalnej zdolności produkcyjnej przedsiębiorstwa zlecił wykonania stosownej ekspertyzy przez B. Wbrew stwierdzeniu skarżącej z treści ekspertyzy tej nie wynika, ażeby dane zawarte w opracowaniu J. Z. pt. "S. drogi i czynniki rozwoju miasta przemysłowego" stanowiły podstawę do wyliczenia liczby pracowników przy produkcji. Autorzy opracowania dokonując analizy zatrudnienia, jak również zdolności produkcyjnej fabryki wg stanu na dzień [...] lutego 1946 r. opierali się na dokumentach archiwalnych, a m.in. protokole zdawczo-odbiorczym z przejęcia przedsiębiorstwa z dnia [...] listopada 1950 r. wraz z załącznikami, z których wynikał stan i rodzaj posiadanego parku maszynowego, urządzeń i zaplecza (m.in. załącznik zawierający wykaz maszyn i urządzeń produkcyjnych obejmujący kartę protokołu od nr [...] do [...] z podziałem na oddziały: O., O., M., M.; załącznik zawierający wykaz maszyn i urządzeń pomocniczych - karta protokołu od nr [...] do [...], wykaz ruchomości surowców i towarów - karta protokołu od [...] do [...]), listą osób zatrudnionych w przedsiębiorstwie w dniu [...] lutego 1946 r., według której pracowników produkcyjnych było 316 i 54 osoby zatrudnione na stanowiskach nie związanych bezpośrednio z produkcją. Określając zdolność zatrudnienia sporządzający ekspertyzę kierując się sformułowaniem zawartym w art. 3 ust. 1 pkt B ustawy nacjonalizacyjnej dot. zdolności zatrudnienia przy produkcji na jedna zmianę, posłużyli się metodą wskaźnikową, przy pomocy współczynnika wykorzystania czasu roboczego maszyn i urządzeń przy uwzględnieniu trzyzmianowej pracy przy piecach martenowskich.

Skarżąca kwestionując przyjętą przez organ na podstawie wyżej powołanej ekspertyzy zdolność produkcyjną przedsiębiorstwa wskazuje na dokument z dnia [...] marca 1952 r. skierowany do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. - Wydział Organizacyjny Nr [...], z którego, zdaniem strony jednoznacznie wynika, że wielkość produkcji do wybuchu II wojny światowej wynosiła 1200 ton wytopów rocznie. Dokument ten strona ujawniła dopiero przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2003 r.

Powyższa okoliczność, jak również zarzut skargi, że w postępowaniu administracyjnym nie brali udziału wszyscy spadkobiercy po A. W., może ewentualnie stanowić podstawę do wznowienia postępowania w sprawie (art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa).

Również nieuprawniony jest zarzut skargi dotyczącej odszkodowania. Nie można podzielić poglądu skarżącej, że jeżeli nie było wypłacanego odszkodowania, to Państwo nie mogło stać się właścicielem przedsiębiorstwa podlegającego nacjonalizacji.

Należy zauważyć, że przedsiębiorstwo na podstawie ww. ustawy nacjonalizacyjnej przejmowane było na własność Państwa ze wszystkimi jego składnikami z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej i ten moment jest istotny w sprawie. Orzeczenie właściwego ministra o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego finalizowało jedynie postępowanie nacjonalizacyjne i nie zmieniało wynikającego z prawa materialnego terminu upaństwowienia przedsiębiorstwa.

Sąd nie podziela także zarzutu skargi dotyczacego prowadzenia postępowania administracyjnego zakończonego prawomocną decyzją Ministra Gospodarki z dn. [...] lipca 2001 r. "bez wymaganego dokumentu potwierdzającego prawidłową reprezentację strony - "S." S.A."

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] września 1992 r. zawierający protokół Walnego Zgromadzenia Spółki, na którym powołano Zarząd i Prezesa Zarządu w osobie K. L. Z załączonego do akt odpisu z rejestru handlowego dział B Nr [...] z dnia [...] marca 1991 r. poświadczonego przez Sąd Rejonowy w S. wynika, że jeden członek zarządu uprawniony jest do podpisywania wszelkiej niezawierającej zobowiązań korespondencji.

Wszelkie pisma, wnioski w postępowaniu administracyjnym toczącym się w niniejszej sprawie podpisywała K. L., jako Prezes Zarządu S.A. "S.".

Wobec tego, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] sierpnia 2003 r. nie naruszają prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.