Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 568/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. pismem z dnia 5 lipca 2013 r. wezwał na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013 r., poz. 267) – dalej: " k.p.a." B.B. do usunięcia braków formalnych stwierdzonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 r. Wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 15 lipca 2013 r. Braki formalne polegały na: niepodpisaniu załączników graficznych, na których znajdowały się działki ewidencyjne, niepodaniu powierzchni jednej z działek, niezaznaczeniu szeregu działek rolnych na załącznikach graficznych dostarczonych wraz z wnioskiem o przyznanie płatności.

B.B. pismem z dnia 18 lipca 2013 r. wniosła o przedłużenie terminu wyznaczonego przez organ administracji do dnia 25 lipca 2013 r. z uwagi na fakt, że dopiero po tej dacie będzie w Polsce i w Ł.

Organ administracji poinformował stronę pismem z dnia 24 lipca 2013 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku dotyczącego przyznania płatności.

B.B. w dniu 26 lipca 2013 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia podpisu na fotoortomapach. Wyjaśniła, że została wezwana do usunięcia braków wniosku. Nie mogła jednak uzupełnić braków ( brak podpisów i innych braków) ze względu na nieobecność w kraju. Do kraju wjechała w nocy 23.07.2013 r. Powyższą okoliczność dokumentują rachunki na zakup paliwa. Na 23 lipca 2013 r. miała także wezwanie do Powiatowego Nadzoru Budowlanego w W., a więc nie mogła stawić się w organie w celu uzupełnienia wniosków.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. postanowieniem nr [...] z dnia 2 sierpnia 2013 r. odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2013. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że strona ubiegająca się o przywrócenie terminu nie spełniła przesłanki wynikającej z art. 58 § 1 k.p.a., to jest nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Strona podaje jako przyczynę nieuzupełnienia braków formalnych pobyt za granicą i powrót do kraju w dniu 23 lipca 2013 r. W ocenie organu nie stanowiło to przeszkody uniemożliwiającej podjęcie działań mających na celu uzupełnienie braków formalnych w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.

Strona wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji, wyjaśniając że nie mogła w wyznaczonym terminie usunąć braków formalnych. Do dnia 23 lipca 2013 r. znajdowała się w Wi., a w nocy 23 lipca 2013 r. była w drodze do W. Na ten dzień wyznaczono termin oględzin budynku znajdującego się w W. Oględziny budynku trwały do godziny 14.30, a droga do Ł. zajęłaby jej 2 godziny. Stawienie się w biurze agencji w dniu 23 lipca 2013 r. było zatem niemożliwe. Strona podniosła, iż posiada również miejsce pobytu poza granicami kraju, a Rzeczpospolita Polska do dnia dzisiejszego nie dopełniła obowiązku nałożonego przepisami unijnymi dopasowania przepisów k.p.a. do standardów międzynarodowych. Zmiana terminów do uzupełnienia braków z 7 dniowych na co najmniej miesięczne – jak to jest w postępowaniach sądowych dałoby stronie zgodnie z rozporządzeniem unijnym możliwość swobodnego wypełniania wszystkich nakładanych na stronę obowiązków przez organy administracyjne i sądowe zarówno w Polsce jak i w Austrii. Skarżąca wielokrotnie nakłaniana była do ustanowienia pełnomocnika. Należy jednak pamiętać, że skarżąca ponosi konsekwencje niechlujstwa i zaniedbania pełnomocnika, a z takimi miała przez ostatnie 30 lat wystarczająco do czynienia.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. postanowieniem z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu administracji publicznej I instancji. Uzasadniając wydane orzeczenie wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji wezwał stronę do usunięcia braków formalnych wniosku pismem z dnia 5 lipca 2013 r., doręczonym w dniu 15 lipca 2013 r. W ocenie organu odwoławczego braki wymienione w wezwaniu miały charakter braków formalnych. Wniosek nie zawierał bowiem podpisów na załącznikach graficznych, które powinny być dołączone do wniosku. Organ wskazał, iż sytuację, w której pod materiałem graficznym wnioskodawcy nie zostanie w ogóle złożony podpis można zakwalifikować jako brak o charakterze formalnym, o którym mowa wart. 64 § 2 kpa. Wypełniony przez wnioskodawcę materiał graficzny stanowi bowiem załącznik do wniosku o przyznanie płatności i element podania strony, w rozumieniu art. 63 kpa. Podpis wnioskodawcy jest niezbędny dla ustalenia, czy określone żądanie pochodzi rzeczywiście od danej osoby a w efekcie czy rozstrzygnięcie organu obejmuje całość żądania i poza to żądanie nie wykracza. Ponadto dla działek N, I, O nie podano powierzchni działki rolnej w granicach działki ewidencyjnej. Zgodnie z § 23 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu, zawiera: 1) numer identyfikacji podatkowej (NIP) lub numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON), jeżeli zostały nadane, a w przypadku osoby fizycznej również numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), natomiast jeżeli osoba ta nie posiada obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości;

2) numer identyfikacyjny nadany zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86);

3) wskazanie realizowanych pakietów lub wariantów, z podaniem łącznej powierzchni działek rolnych, na których są one realizowane;

4) charakterystykę gospodarstwa rolnego, a w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 również liczbę zwierząt w gospodarstwie, o których mowa w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397), oraz ich liczbę w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe, o których mowa w tym rozporządzeniu, zwane dalej "OJP", przy użyciu współczynnika ustalonego zgodnie z załącznikiem do tego rozporządzenia, obliczoną według stanu na dzień 15 marca roku, w którym jest składany ten wniosek;

5) oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych, sposobie wykorzystywania działek rolnych, w szczególności z podaniem rośliny uprawnej, liczbie zwierząt ras lokalnych;

6) oświadczenia oraz informacje, jakie powinny być zawarte we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 311), określone w przepisach wydanych na odstawie art. 25 ust. 6 tej ustawy, niewymienione w pkt 1, 2 i 5;

7) oświadczenia i zobowiązania rolnika związane z realizacją zobowiązania rolnośrodowiskowego, w tym zobowiązanie do przechowywania planu działalności rolnośrodowiskowej oraz innych dokumentów dotyczących spełniania warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej lub związanych z tą płatnością przez okres realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz przez okres pięciu lat od dnia zakończenia realizacji tego zobowiązania;

8) informację o załącznikach dołączonych do wniosku.

Tym samym wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2013 r. nie zawierał wszystkich danych przewidzianych Rozporządzeniem z 2013 r., a zatem organ prawidłowo wezwał stronę do usunięcia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 kpa. Wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 15 lipca 2013 r. W dniu 18 lipca 2013 r. strona wniosła o przedłużenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku. W dniu 26 lipca 2013 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. Wraz z wnioskiem strona uzupełniła braki. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2013 r. organ I instancji odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 12 sierpnia 2013 r.

Przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku jest możliwe po spełnieniu łącznie następujących warunków:

- strona wniosła prośbę o przywrócenie terminu;

- strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy;

- prośba została wniesiona przez stronę w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia;

- wraz ze złożeniem prośby strona dopełniła czynności, dla której określony był termin. Niespełnienie choćby jednej z wyżej przywołanych przesłanek powoduje niemożność zastosowania instytucji przywrócenia terminu.

Organ wskazał, iż z treści podania o przywrócenie terminu z dnia 26 lipca 2013 r., jak również z zażalenia na postanowienie wynika jedynie, że strona do dnia 23 lipca 2013 r. przebywała na poza granicami kraju, lecz nie przedstawia żadnych innych dodatkowych dowodów (poza paragonami szt. 2), na podstawie których organ II instancji mógłby uznać za prawdziwe wyjaśnienia strony o nieprzebywaniu w kraju w okresie na usunięcie braków. Jednocześnie z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni w dniu 18 lipca 2013 r. (wezwanie zostało doręczone dnia 15 lipca 2013 r. zgodnie z art. 43 kpa) przebywała w kraju, co potwierdza podanie o przedłużenie terminu do usunięcia braków formalnych. Z wyjaśnień złożonych przez stronę, zdaniem organu lI instancji nie wynika, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego przesłanka nie została spełniona. Następną przesłanką jest dochowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Termin powyższy zaczyna biec od ustania przeszkody i wynosi siedem dni. Termin powyższy zgodnie z treścią art. 58 § 3 k.p.a. nie podlega przywróceniu. W ocenie organu odwoławczego w niniejszym stanie faktycznym siedmiodniowy termin liczyć należy najpóźniej od dnia 23 lipca 2013 r. W związku z powyższym przesłanka została spełniona bowiem prośba o przywrócenie terminu została wniesiona w dniu 26 lipca 2013 r. Ponadto strona dnia 26 lipca 2013 r. podpisała załączniki graficzne jak również złożyła korektę wniosku wraz z prośbą o przywrócenie terminu, tak więc przesłanka jednoczesnego dopełnienia czynności została spełniona.

W odniesieniu do podania strony z dnia 18 lipca 2013 r. o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku do dnia 25 lipca 2013 r. organ wskazał, że braki formalne wniosku mogą być uzupełnione w terminie i trybie przewidzianym w art. 64 § 2 kpa. Określony wart. 64 § 2 kpa. 7-dniowy termin do uzupełnienia braków formalnych podania jest terminem ustawowym, zatem nie może być przez organ administracji ani skrócony, ani przedłużony. W razie jego uchybienia strona może złożyć wniosek o przywrócenie tego terminu na zasadach i w trybie określonym wart. 58 i 59 kpa. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżąca taki wniosek złożyła. W związku z niespełnieniem przez stronę wszystkich przesłanek koniecznych do zastosowania instytucji przywrócenia terminu w ocenie organu l! instancji rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. powzięte w postanowieniu z dnia 2 sierpnia 2013 r. jest prawidłowe. Podobne stanowisko zajął WSA w Łodzi w wyroku z dnia 30 stycznia 2014 r. (sygn. akt III SA/Łd 1180/13) i NSA w Warszawie w wyroku z dnia 9 lipca 2015 r. (sygn. akt II GSK 1425/14) rozstrzygając prawomocnie skargi strony w kwestii przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r.

B.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję organu odwoławczego, zarzucając naruszenie:

- art. 7, 8, 9 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postepowania w sposób nie budzący zaufania obywateli i niezgodny z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego,

- art. 58 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności,

- art. 77 § 4 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktów znanych organowi z urzędu z racji prowadzenia innych postępowań, a świadczących o pobycie skarżącej za granicą w okresie biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przeprowadzenia dowodów z załączonych do skargi dokumentów, orzeczenie o kosztach postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ nie wyjaśnił jednoznacznie w uzasadnieniu postanowienia, czy jego zdaniem, fakt przebywania poza granicami kraju można traktować, jako okoliczność ekskulpującą osobę, która nie dochowała terminu, czy też nie, czy powodem utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia jest stosowana przez organ wykładnia przepisu art. 58 § 1 k.p.a., czy nieudowodnienie samego faktu przebywania za granicą. Skarżąca pomimo zamieszkiwania za granicą pozostawała w kontakcie z organem. W czerwcu 2013 r. , w toku postepowania dotyczącego opłat za 2011 r., będąc osobiście w biurze agencji w P. poinformowała, że do 23 lipca 2013 r. będzie znajdowała się poza granicami kraju. Przy tej okazji poprosiła o sprawdzenie, czy wniosek w niniejszej sprawie wymaga uzupełnienia. Dnia 23 czerwca 2013 r. pracownicy agencji poinformowali skarżąca, że nie mają żadnych uwag do złożonych wniosków. Niezależnie od tego przypadku skarżąca wielokrotnie informowała agencję o posiadanym adresie pobytu poza granicami kraju i oświadczyła, że wykonywanie zobowiązań siedmiodniowych jest dla niej niemożliwe, oraz że wnosi o doręczenia na adres zamieszkania poza granicami kraju. Z tego powodu nie należy porównywać sytuacji skarżącej do sytuacji osoby, która mieszka w Polsce na stałe, lecz na jakiś czas z Polski wyjechała. Skarżąca w Polsce nie zamieszkuje, lecz na jakiś czas do Polski przyjeżdża. Organ dokonując ustaleń faktycznych stwierdził, że skarżąca podaniem z dnia 18 lipca 2013 r. wniosła o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. Zdaniem organu nadanie tego pisma w Polsce poddaje w wątpliwość tłumaczenie skarżącej, iż w tym okresie przebywała w Austrii. Z uwagi na liczną korespondencję prowadzoną m.in. z organem skarżąca nie zdawała sobie sprawy, o jakim piśmie jest mowa. Ostatecznie po sprawdzeniu tego pisma w aktach spraw stwierdziła, że podpis złożony pod treścią pisma nie jest jej podpisem. Na te okoliczność zleciła sporządzenie opinii przez biegłego grafologa wpisanego na listę biegłych sądowych. Biegły jednoznacznie wykluczył nakreślenie podpisu pod tym pismem przez skarżącą. Niezależnie od powyższego, na okoliczność przebywania poza granicami kraju w okresie, w którym biegł termin skarżąca przedstawiła oświadczenia inżyniera W.M. z dnia 31 marca 2014 r. i architekta M.S. z dnia 2 maja 2016 r. Podsumowując powyższe rozważania, zdaniem skarżącej, uznać należy, że nie tylko uprawdopodobniła, lecz nawet udowodniła, fakt popytu za granicą w okresie biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

Skarżąca podniosło ponadto, że rygory postępowania administracyjnego, w szczególności art. 40 k.p.a. nie gwarantują osobom zamieszkującym poza granicami kraju możliwości pełnej ochrony ich praw, na równi z osobami mieszkającymi w kraju. strona takiego postępowania jest w zasadzie zmuszona do podania jakiegokolwiek adresu w Polsce, względnie ustanowienia pełnomocnika do doręczeń. W obu przypadkach dochodzi do przyjęcia jedynie fikcji doręczenia, a tym samym tylko fikcji gwarancji prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, skoro z góry widomym jest, że z treścią orzeczenia lub wezwania organu taka strona nie będzie mogła zapoznać się natychmiast i natychmiast podjąć niezbędne kroki w celu zadośćuczynienia żądaniu lub prośbie organu. Niektóre poruszane wyżej kwestie zostały poddane pod osąd Trybunału Konstytucyjnego, który postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2016 r. odmówił wprawdzie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej skarżącej, poczynił jednak istotne w sprawie uwagi. TK wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła w toku postępowania przed organem, iż wyjazd do Wi. rzeczywiście miał miejsce, a co za tym idzie "nie wykazała, że nieuzupełnienie braków formalnych wniosku w terminie nastąpiło bez jej winy. Zdaniem skarżącej taka ocena wydaje się bardzo istotna w sprawie, albowiem organ na etapie jej badania w ogóle dyskwalifikował przesłankę pobytu za granicą, jako przesłankę, która ekskulpowałaby uchybienie terminu. Tymczasem zaś, jak wynika z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wydanego w sprawie skarżącej, kwestia ta ma znaczenie, nie mniej nie została uprawdopodobniona. Brak uprawdopodobnienia wynikał jednak w tamtej sprawie, nie z niedostatecznej inicjatywy dowodowej skarżącej, lecz z oceny organu o nieistotności tego faktu.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że strona brak winy w uchybieniu terminu jako przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności wywodzi z samego faktu przebywania poza granicami kraju. Powyższe w świetle słusznie powołanych przez skarżącą wywodów dotyczących udziału w postępowaniach administracyjnych osób przebywających poza granicami kraju nie może stanowić samoistnej podstawy przywrócenia terminu do dokonania czynności. Zdaniem organu skarga w swych zarzutach i wywodach jest wewnętrznie sprzeczna. Z jednej strony skarżąca podkreśla świadomość i wagę obowiązków osób biorących udział w postępowaniach administracyjnych a przebywających poza granicami kraju z drugiej zarzuca organom, iż nie doręczają pism na adresy zagraniczne a siedmiodniowe terminy są zbyt krótkie. Zarzut stosowania zbyt krótkich terminów wydaje się kuriozalny, ponieważ termin z art. 64 k.p.a. jest terminem ustawowym i jego stosowanie nie może być podstawą do skutecznego stawiania zarzutów, o których mowa w art. 7, 8, 9 k.p.a. Fakt czy skarżąca w dniu 18 lipca 2013 r. wniosła podanie o przedłużenie terminu do usunięcia braków formalnych, czy nie zrobiła tego co do zasady nie zmienia przez organ oceny przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, jako przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności. Skarżąca, jak sama przyznaje, od wielu lat wie o obowiązkach wynikających z regulacji art. 40 § 3 k.p.a. Organ udzielił stronie ustawowego terminu ( art. 64 k.p.a.). Strona odebrała wezwanie, lecz nie złożyła w terminie niezbędnych dokumentów. Nie wykazała też, iż działa z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie doszło bowiem do mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej k.p.a., tj. art. 58.

Zgodnie z tym przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do § 2 tego przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Ustanowiona w powołanych przepisach instytucja procesowa przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania, uchybiony termin do dokonania czynności należy bowiem przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki, a mianowicie strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania. Przesłanki te - z uwagi na wskazany charakter instytucji przywrócenia terminu - należy interpretować ściśle.

Podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu ma, zawarta w art. 58 § 1 k.p.a., sporna między stronami w tej sprawie przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (postanowienie NSA z dnia 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., III SA 1436/99, LEX nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415).

Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, tj. powinna stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem) - por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2002 r., V SA 2320/01, LEX nr 109300. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie, albowiem to na jej wniosek (prośbę), złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi - a nie z urzędu organ administracji orzeka w tej sprawie (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., II OSK 1806/06, LEX nr 337473). Obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie zasadności wniosku, okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu znane są tylko stronie i muszą wynikać z braku jej winy. Uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód w ścisłym znaczeniu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 1999 r., IV SA 1153/96, Lex nr 45637). Organ orzekający nie jest upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Trudno wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające znanych jedynie wnioskodawcy przyczyn uchybienia terminu (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., II OSK 1806/06, LEX nr 337473). Organ nie może też domniemywać braku winy strony w uchybieniu terminu w sytuacji gdy strona została prawidłowo pouczona o skutkach uchybienia terminu. Powinien jedynie ocenić przedstawione przez stronę okoliczności w świetle przesłanek określonych wskazanym przepisem (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008 r., I OSK 1285/07; wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2008 r., II OSK 1822/06 oraz wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013 r., II GSK 593/12). Obowiązany jest zatem do szczegółowego odniesienia się w orzeczeniu rozstrzygającym wniosek o przywrócenie terminu do okoliczności uprawdopodabniających - zdaniem wnioskodawcy - brak winy w uchybieniu terminu, o ile oczywiście zostaną one we wniosku wskazane. Przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna instytucji przywrócenia terminu oznacza też, iż od uznania organu administracji publicznej zależy ocena w jakim stopniu dana informacja uprawdopodabnia fakt przytoczony przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 1999 r., IV SA 1153/96, Lex nr 45637).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej obecnie sprawie nie wystąpiły okoliczności faktyczne uzasadniające brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków wniosku.

Samego wyjazdu za granicę nie można uznać za niezależną od woli strony, niedającą się przezwyciężyć przeszkodę uniemożliwiającą zachowanie terminu. Wyjazd zagraniczny nie uprawdopodabnia więc braku winy w niedotrzymaniu terminu do określonej czynności procesowej, jeżeli nie towarzyszą temu okoliczności, które mogą świadczyć o tym, że przeszkoda była niezależna od zobowiązanego do dokonania czynności i dla niego niemożliwa do przezwyciężenia ( wyrok NSA z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1425/14).

Skarżąca mieszka na stałe w Austrii. Jednakże posiada gospodarstwo rolne w Polsce i tutaj składa wnioski o przyznanie płatności rolnych. Składanie powyższych wniosków następuje cyklicznie, w terminach wynikających z przepisów prawa. Wobec powyższego strona, licząc się z możliwością utrudnień z przyjazdem do Polski w celu spełnienia wymogów formalnych związanych z prowadzeniem gospodarstwa i ubieganiem się o płatności, powinna w sposób szczególnie staranny zorganizować obsługę korespondencji urzędowej, tak by dochować wszelkich terminów procesowych. Jeśli z przyczyn wskazanych przez stronę, to jest obowiązków zawodowych, rodzinnych, a ponadto zdrowotnych nie jest w stanie załatwiać w Polsce samodzielnie spraw urzędowych terminowo, to powinna ustanowić ( jak sugerował jej organ) profesjonalnych pełnomocników.

W ocenie Sądu brak prawidłowego zorganizowania obiegu korespondencji i obsługi administracyjnej świadczy o nienależytej dbałości skarżącej o własne interesy. Wobec powyższego całkowicie nieuzasadnione jest obciążanie przez skarżącą skutkami własnej niestaranności organów administracji.

Załączone do skargi oświadczenia inż. W.M. i architekta M.S. nie wykazują, by w sprawie wystąpiły przeszkody do terminowego uzupełnienia przez skarżącą braków wniosku. Inż. M. wyjaśnił, że skarżąca uczestniczyła w dniu 16 lipca 2013 r. w oględzinach lokalu znajdującego się w Wi. Natomiast z oświadczenia architekta S. wynika, iż w związku z koniecznością wyjazdu skarżącej z Polski w dniu 23 czerwca 2013 r. i jej pobytem w Wi. przełożono oględziny budynku przy ul. A. 14 w W. na dzień 23 lipca 2013 r. W trakcie pobytu w Austrii skarżąca utrzymywała z arch. S. ciągły kontakt w sprawie przygotowania stosownej dokumentacji na potrzeby oględzin przedmiotowego budynku z przedstawicielami nadzoru budowlanego.

Powyższe oświadczenia, zdaniem Sądu wykazują, iż przy zachowaniu najwyższej staranności skarżąca była w stanie w okresie od 16 lipca do 22 lipca 2013 r. ( w okresie 7 dni od otrzymania wezwania) uzupełnić braki formalne wniosku o przyznanie płatności. Z oświadczenia architekta S. wynika, iż taką starannością wykazała się w sprawie przygotowania dokumentacji na potrzeby oględzin budynku w W. przy ul. B., utrzymując z nim stały kontakt. Nie istniały zatem przeszkody do równie sprawnego zorganizowania kontaktów (np. przez pełnomocnika) z organem rozpatrującym wnioski o płatności rolne.

Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku doręczone zostało w dniu 15 lipca 2013 r. ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi do odbioru korespondencji – Fundacji [...] na przyszłość, ul. A. 14 w W. W tej dacie skarżąca, organizując prawidłowo obrót korespondencji, mogła dowiedzieć się o brakach wniosku, a następnie te braki uzupełnić osobiści – przyjeżdżając do Polski, bądź za pośrednictwem pełnomocnika, którego bez trudu mogła ustanowić.

Organ odwoławczy po zapoznaniu się z treścią pisma z dnia 18 lipca 2013 r. uprawniony był powziąć wątpliwość, co do faktycznego pobytu skarżącej w tym dniu (i dniach następnych) poza granicami Polski. Pismo nadano w polskim urzędzie pocztowym i było ono podpisane przez nadawcę " B.B.".

Dołączona do skargi ekspertyza pisma ręcznego, sporządzona 23 maja 2016 r. przez eksperta pisma ręcznego mgr M.F. stwierdza, iż podpis nie został nakreślony własnoręcznie przez B.B.

W ocenie Sądu, skarżąca dysponując powyższą opinią, powinna zawiadomić organy ścigania o popełnieniu przestępstwa przez osobę, która podpisała pismo z dnia 18 lipca 2013 r. jej imieniem i nazwiskiem. Przypuszczać można, iż jest to osoba znana skarżącej, gdyż tylko takiej udostępniłaby papier listowy opatrzony nadrukiem zawierającym imię i nazwisko skarżącej.

Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę przyjął, że składając opinię rzeczoznawcy strona nie uprawdopodobniła braku winy w niezachowaniu terminu do usunięcia braków wniosku. Natomiast wykazując się najwyższą bądź nawet przeciętną starannością w prowadzeniu własnych spraw urzędowych mogła tego terminu dochować, nawet przebywając poza granicami Polski. Jak wyżej wskazano mogła to uczynić samodzielnie, ewentualnie wyznaczając pełnomocnika.

Także treść załączonego do skargi postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt Ts 379/15 nie może stanowić podstawy uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaskarżonego postanowienia organu administracji publicznej. Postanowienie Trybunału Konstytucyjnego wydano zostało w związku z inną sprawą prowadzoną z udziałem skarżącej, a ponadto nie zawiera ono merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem odmawiało nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Z treści uzasadnienia postanowienia Trybunału nie wynika, by skarżąca wykazała się w sprawie rozpoznawanej przez WSA w Łodzi sygn. akt III SA/Łd 1180/13, najwyższą starannością w trakcie postępowania przed organem administracji.

Biorą pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), skargę oddalił.

d.cz.