Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2242/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Anna Mruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi P., z siedzibą w [...],USA na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej Nr [...] z dnia [...] lipca 2006r. w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego PIONER nr R-119 294 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej P., z siedzibą w [...],USA kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 2242/06

Uzasadnienie

P. [...] z siedzibą w USA wnioskiem z dnia [...] listopada 2003 r. wystąpił do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – zwanej dalej p.w.p. – art. 8 pkt 1 i 2 i art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17) – dalej zwanej u.z.t. – o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego PIONER nr R-119294 przeznaczonego do oznaczania nawozów w klasie towarowej 1, zarejestrowanego na rzecz P. B. z siedzibą w Dani. Znak PIONER został zgłoszony w dniu 22 października 1996 r. i zarejestrowany decyzją z dnia 17 marca 2000 r. - ogłoszenie w Wiadomościach Urzędu Patentowego Nr 06/00.

We wniosku podano, że P. [...] od wczesnych lat osiemdziesiątych prowadzi w Polsce działalność, a od roku 1986 posiada przedstawicielstwo Pioneer w Polsce.

Podstawowym produktem firmy P. [...] są nasiona kukurydzy, niemniej jednak, prowadzi ona także hodowlę, produkcję i sprzedaż nasion soi, lucerny, słonecznika, sorgo, pszenicy i rzepaku. Ponadto, P. [...] zajmuje się produkcją i sprzedażą produktów mikrobiologicznych w szczególności inokulantów do zakiszania i probiotyków stosowanych w żywieniu zwierząt. O znajomości Pioneera w Polsce wśród polskich rolników świadczy to, iż od 1995 roku przedstawicielstwo PIONEER Polska wydaje "Serwis Informacyjny". Jest to gazeta, której 5-6 wydań rocznie jest wysyłanych bezpłatnie pocztą do ok. 8.000 rolników w Polsce. W serwisie zamieszczane są informacje na temat uprawy i zagospodarowania nasion, ponadto rolnicy znajdują tam również opisy odmian oraz komentarze i wyniki doświadczeń produkcyjnych itp. Polski oddział Pioneera od początku lat osiemdziesiątych jest obecny na Międzynarodowych Targach Rolniczych "Polagra" wystawiając na nich swoje produkty. Ważnym aspektem jego działalności jest także edukacja polskich rolników i poszerzanie ich wiedzy na temat nowych metod stosowanych w rolnictwie i dlatego firma prowadzi szkolenia, sympozja i spotkania z rolnikami. Pioneer już w 1976 r. dokonał pierwszego zgłoszenia znaku towarowego PIONEER R-55063 dla ziarna siewnego. Zatem znak ten był znany rolnikom przed datą zgłoszenia przez P. B. znaku towarowego PIONER nr R-119294.

W ocenie wnioskodawcy znak towarowy PIONEER jest znakiem renomowanym i powszechnie znanym, ponieważ przed datą zgłoszenia znaku towarowego PIONER nr R-119294, znak towarowy wnioskodawcy był zarejestrowany i intensywnie używany, oraz zdobył sobie wysoką pozycję wśród specjalistycznej grupy odbiorców tj. rolników i producentów produktów rolniczych. Jak stwierdzał to wnioskodawca znak towarowy PIONEER musiał być doskonale znany nie tylko wśród docelowych odbiorców tj. rolników, ale także wśród producentów zainteresowanych wprowadzeniem na rynek kolejnych produktów rolniczych. Dlatego zgłaszający w 1996 roku niemalże identyczny znak towarowy PIONER nr R-119294 miał na celu wykorzystanie oznaczenia znanego, aby tym samym sprowokować wśród odbiorców przekonanie, iż mają do czynienia z kolejnym produktem (tym razem nawozami) znanego i renomowanego amerykańskiego przedsiębiorstwa kojarzonego z wysoką jakością towarów rolniczych lub przedsiębiorstwa powiązanego z nim organizacyjnie. Działanie to przybrało postać przenoszenia pozytywnych wyobrażeń związanych ze znakiem PIONEER na towary wskazane znakiem PIONER. Sytuacja ta prowadzi do pasożytniczego wykorzystania znaku PIONEER i osłabienia jego zdolności odróżniającej oraz jego niepowtarzalności, co określane jest w doktrynie jako "rozwodnienie" znaku, a tym samy rejestracja znaku PIONER nastąpiła z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz art. 8 pkt 1 u.z.t.

P. [...] posiada wyłączne prawa do używania w obrocie na terenie Polski znaku towarowego PIONEER, które to prawa wynikają z uzyskania rejestracji znaków towarowych: PIONEER nr R-55063 dla "ziarna siewnego", PIONEER nr R-56747 dla "naturalnych produktów rolnych zawierających kultury drobnoustrojów", PIONEER nr R-62031 dla "nasion, ziarna i strączków; naturalnych produktów rolnych zawierających kultury drobnoustrojów, kultury drobnoustrojów stosowanych przy fermentacji pasz dla zwierząt, jako dodatek do pasz oraz do karmienia zwierząt". Zatem znak towarowy PIONER jako podobny do znaku PIONEER w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t., nie powinien zostać zarejestrowany.

Zdaniem wnioskodawcy znak PIONER jest przeznaczony do oznaczania tej samej grupy towarów - produktów rolnych – jako pochodzących z tego samego sektora rynku. Zarówno ziarno jak i nawozy są towarami związanymi z rolnictwem. Nawozy jako środki wzbogacające glebę w składniki niezbędne do rozwoju roślin są nieodzownym elementem produkcji rolnej, pozwalającym uzyskać coraz lepsze efekty, w szczególności w zakresie zbiorów. Stąd wnioskodawca postawił tezę, iż nawozy stanowią integralną część procesu produkcji rolnej, w wyniku której powstaje ziarno, nasiona, strączki i inne produkty wytworu pracy rolnika. Także kryterium przeznaczenia towaru uzasadnia podobieństwo ziarna i nawozów, ponieważ identyczna jest ich funkcja - obie grupy towarowe są elementami procesu produkcji rolnej, a bez któregokolwiek z nich proces ten nie byłby możliwy do przeprowadzenia. W przypadku tych towarów występuje uzupełnianie się obu grup, co doktryna określa mianem komplementarności. Zdaniem wnioskodawcy nie ulega wątpliwości, że jednym z podstawowych argumentów na rzecz podobieństwa tych towarów jest okoliczność, iż są to towary wyspecjalizowane, przeznaczone dla tej samej, ściśle określonej grupy odbiorców - rolników. Stąd, widząc ofertę nawozów oznaczanych znakiem PIONER, rolnicy będą przekonani, iż jest to kolejny produkt pochodzący od producenta ziarna.

Omawiając podobieństwo obu oznaczeń wskazano na ich identyczność w warstwie słownej. Brak jednej litery "E" w znaku PIONER nie będzie postrzegane jako jego odmienność.

Konsekwencją podobieństwa towarów oraz identyczności oznaczeń jest niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Ryzyko to polega na możliwości biernego, nieodpowiadającego rzeczywistości, przypisania przez odbiorcę uprawnionemu z rejestracji pochodzenia jego towarów od wnioskodawcy.

Kolejną przeszkodą rejestracji znaku towarowego PIONER jest przepis art. 8 pkt 2 u.z.t., w świetle którego niedopuszczalna jest rejestracja znaku towarowego, który narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Ponieważ oznaczenie PIONEER stanowi jednocześnie podstawowy element nazwy przedsiębiorstwa P. [...], to tym samym podlega szczególnej ochronie tak w świetle art. 8 pkt 2 u. z. t., jak i art. 8 Konwencji Paryskiej o Ochronie Własności Przemysłowej z dnia 20 marca 1883 r. ( Dz. U. nr 9 z 1975 r., poz. 51 ). Co więcej, jak akcentował to wnioskodawca, oznaczenie PIONEER było używane na polskim rynku z pierwszeństwem przed znakiem PIONER.

W odpowiedzi na wniosek P. B. wnosił o jego oddalenie.

Zdaniem uczestnika postępowania wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego wymaganego przy złożeniu wniosku o unieważnienie prawa ochronnego z rejestracji znaku towarowego PIONER R-l19294, a stanowi to niezbędną przesłankę z art. 164 p.w.p. Wnioskodawca, zdaniem uczestnika postępowania, posiada interes czysto faktyczny, a dokładniej - handlowy, przejawiający się w dążeniu do wyeliminowania z rynku konkurenta, jakim w jego mniemaniu jest P. B. Tego rodzaju interes nie może stanowić, w świetle art. 164 p.w.p., wystarczającej podstawy dla złożenia wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego.

W ocenie uczestnika postępowania nie ma zastosowania art. 9 ust. 1 pkt. 1 u.z.t., ponieważ pomiędzy towarami w przeciwstawionych znakach towarowych PIONEER R-55063, R-56747, R-62031 a znakiem PIONER R-l19294 firmy P. B. nie występuje jednorodzajowość. Znak towarowy PIONEER R-55063 przeznaczony jest do oznaczania "ziarna siewnego" - w klasie 31. Znak towarowy PIONEER R-56747 przeznaczony jest do oznaczania "naturalnych produktów rolnych zawierających kultury drobnoustrojów" - w klasie 31. Znak towarowy PIONEER R-62031 przeznaczony jest do oznaczania "nasion, ziaren, naturalnych produktów rolnych zawierających kultury drobnoustrojów, kultur

drobnoustrojów stosowanych przy fermentacji pasz dla zwierząt, jako dodatek do

pasz oraz do karmienia zwierząt" - w klasie 31. Natomiast rejestracja spornego znaku towarowego PIONER R-l19294 firmy P. B. obejmuje "nawozy" - w klasie 1. Zatem towary oznaczone znakiem firmy P. B. są przeznaczone dla innych odbiorców niż towary oznaczone znakiem wnioskodawcy. Podczas gdy znaki towarowe wnioskodawcy przeznaczone są dla oznaczania produktów używanych wyłącznie w dziale rolnictwa, znak towarowy PIONER R-119294 firmy P. B. dotyczy "nawozów" przeznaczonych dla ogrodnictwa (warzywnictwo, sadownictwo, kwiaciarstwo). Nawozy z oznaczeniem PIONER należą do produktów adresowanych do specjalistycznych gospodarstw ogrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem upraw pod osłonami np. pomidory, ogórki, gerbera, róża, zarówno na podłożach naturalnych jak i na podłożach sztucznych (wełna mineralna, kokos, mata szklana). Towary oznaczane znakami PIONEER i PIONER nie są komplementarne, gdyż jak wywodził to uczestnik postępowania, oznaczałoby to, że przy zakupie nawozów oznaczonych znakiem PIONER dla celów ogrodniczych, konieczny jest również zakup nasion kukurydzy lub innych towarów z klasy 31 objętych rejestracjami wnioskodawcy.

Różne są także warunki zbytu towarów oznaczanych znakami PIONEER R-55063, R-56747, R-62031 oraz PIONER R-l19294. Towary z klasy 31 oznaczane znakiem towarowym PIONEER dostępne są w centralach nasienniczych, natomiast "nawozy" z oznaczeniem PIONER są oferowane do sprzedaży przez hurtownie lub sklepy ogrodnicze. Chybiony był więc, zdaniem uczestnika postępowania, argument wnioskodawcy, że towary oznaczane przedmiotowymi znakami towarowymi dostępne są w tych samych "specjalistycznych sklepach dla rolników".

Zdaniem uczestnika postępowania nie ulega wątpliwości, że "nawozy" objęte rejestracją R-l19294 PIONER to zupełnie inny rodzaj towaru, aniżeli "ziarno siewne, nasiona, naturalne produkty rolne zawierające kultury drobnoustrojów", czy też "kultury drobnoustrojów stosowanych przy fermentacji pasz dla zwierząt, jako dodatek do pasz oraz do karmienia zwierząt". Inne są zasady użytkowania przeciwstawionych towarów, inny sposób ich wytwarzania, inne efekty ich zastosowania. Ponadto towary porównywanych znaków zaspokajają odmienne potrzeby odbiorców. Nie są to więc towary powszechnego użytku kupowane bez większej uwagi klienta. Wręcz przeciwnie, nabywca tych towarów analizuje dokładnie przed zakupem towar i jego cenę oraz z reguły dokonuje dodatkowych konsultacji ze sprzedawcą.

W ocenie P. B. nie był trafny zarzut wnioskodawcy o podobieństwie znaków. Znak PIONER jest wymawiany jako "pioner" natomiast znak PIONEER jako "pionir". Nie występuje więc, wymagana do stwierdzenia podobieństwa znaków towarowych, łączna przesłanka podobieństwa towarów oraz podobieństwa oznaczeń uzasadniająca niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych.

Firma P. B. podkreślała, zgodnie z informacją uzyskaną od swoich klientów, iż nawozy ze znakiem towarowym PIONER nigdy nie były przez nich kojarzone z kukurydzą czy innymi produktami z klasy 31 z oznaczeniem PIONEER.

Znak towarowy PIONER chroniony jest w Danii od 24 maja 1968 r. i posiada także ochronę w Norwegii, Szwecji, Islandii i Polsce. Podnoszono także, iż znak towarowy PIONER oraz znaki towarowe PIONEER od wielu lat koegzystują na rynku duńskim, szwedzkim, finlandzkim oraz polskim.

Firma P. B. zaprzeczała by rejestracja znaku towarowego PIONER R-119294 stanowiła próbę przechwycenia przez firmę P. B. renomy znaku towarowego PIONEER. Zatem za chybiony uznała zarzut wnioskodawcy, że zgłoszenie znaku towarowego PIONER R-l19294 dokonane zostało z naruszeniem art. 8 pkt 1 u.z.t. Znak towarowy wnioskodawcy PIONEER nie był ani znakiem renomowanym ani powszechnie znanym w Polsce przed datą zgłoszenia do rejestracji (22 października 1996r.) znaku towarowego PIONER R-119294 przez firmę P. B. Renomy ani powszechnej znajomości znaku towarowego PIONEER na rynku polskim nie wykazuje materiał załączony przez wnioskodawcę, w skład którego wchodzą zezwolenia Ministerstwa Współpracy Gospodarczej z Zagranicą na prowadzenie działalności w dziedzinie informacji naukowo-technicznej udzielone licencjobiorcom wnioskodawcy czy też roczne sprawozdania finansowe z prowadzonej działalności, składane do Ministerstwa przez licencjobiorców. Renomy znaku towarowego PIONEER przed datą zgłoszenia spornego znaku (22 października 1996r.) nie potwierdzają również dowody wnioskodawcy, które stanowią materiał reklamowo-informacyjny dotyczący lat 2001 i 2003.

Porównywane znaki towarowe służą do oznaczania towarów innego rodzaju, zatem działalność gospodarcza wnioskodawcy i uczestnika postępowania nie jest konkurencyjna, nie występuje również konflikt interesów. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 28 lutego 2002 r. w sprawie II SA 2914/01) uczestnik postępowania stwierdzał, że nie zaistniała przeszkoda, w rozumieniu art. 8 pkt 2 u.z.t., do rejestracji jego znaku towarowego. Rejestracja znaku PIONER nie narusza praw osobistych lub majątkowych wnioskodawcy, albowiem znak PIONEER nie posiada wartości majątkowej, ponieważ nie jest znakiem sławnym. Znak sławny cechuje jego intensywne używanie w obrocie, kojarzenie z określonym przedsiębiorcą a także gwarancja dobrej jakości towarów nim oznaczanych.

Zdaniem P. B. wnioskodawca nie wykazał intensywnego używania znaku PIONEER przed datą zgłoszenia znaku towarowego PIONER, jak również nie udowodnił jego renomy. W ocenie uczestnika znak towarowy PIONEER do 2001 r. nie był obecny na rynku polskim. Natomiast znak uczestnika, co wynika z przedłożonych faktur z lat 1996 - 2003, był intensywnie używany w Polsce.

Firma P. B. jest w Polsce jedną z trzech najbardziej liczących się firm o największym udziale w rynku (B., H.-S., H.), wśród kilkudziesięciu firm oferujących swoje produkty na rynku nawozów rozpuszczalnych przeznaczonych do fertygacji (nawożenie wraz z nawadnianiem). Ponadto firma P. B. aktywnie uczestniczy w największych targach ogrodniczych POLAGRA, organizowanych każdego roku co potwierdzono załączonymi publikacjami. Bez wątpienia więc, zarówno sama firma jak i jej znak towarowy PIONER R-119294 są powszechnie znane w Polsce w kręgach ogrodniczych, dla których przeznaczone są nawozy z oznaczeniem PIONER.

Bezpodstawne było więc, w ocenie uczestnika postępowania, twierdzenie wnioskodawcy, że firma P. B. dąży do przejęcia renomy jego znaków towarowych PIONEER.

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...], na podstawie art. 164 p.w.p., art. 8 pkt 1 i 2, art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.t. w związku z art. 315 p.w.p., oddalił wniosek P. [...] z siedzibą w USA o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego PIONER nr R-119294 przeznaczonego do oznaczania nawozów w klasie towarowej 1, zarejestrowanego na rzecz P. B. z siedzibą w Danii.

W świetle przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności Urząd Patentowy uznał, że jego interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy PIONER R-119294 nie budził wątpliwości. Sporny znak, zdaniem wnioskodawcy, naruszał jego wcześniejsze prawa z rejestracji znaków towarowych PIONEER nr R-55063 (z 1976 r.) dla "ziarna siewnego", R-56747 dla "naturalnych produktów rolnych zawierających kultury drobnoustrojów" oraz R-62031 dla "nasion, ziarna i strączków; naturalnych produktów rolnych zawierających kultury drobnoustrojów, kultury drobnoustrojów stosowanych przy fermentacji pasz dla zwierząt, jako dodatek do pasz oraz do karmienia zwierząt", a także naruszał jego prawo do firmy, gdyż oznaczenie "PIONEER" stanowi jednocześnie podstawowy element nazwy jego przedsiębiorstwa.

Rozpatrując zaś naruszenie przy rejestracji znaku PIONER R-119294 wskazanych przez wnioskodawcę przepisów ustawy o znakach towarowych Urząd Patentowy uznał, że żaden zarzut wnioskodawcy nie jest zasadny.

Urząd Patentowy uznał, że "nawozy" objęte rejestracją R-119294 PIONER to inny rodzaj towaru, aniżeli "ziarno siewne, nasiona, naturalne produkty rolne zawierające kultury drobnoustrojów", czy też "kultury drobnoustrojów stosowanych przy fermentacji pasz dla zwierząt, jako dodatek do pasz oraz do karmienia zwierząt". Inne są zasady użytkowania przeciwstawionych towarów, inny sposób ich wytwarzania i inne efekty ich zastosowania. Ponadto towary porównywanych znaków zaspokajają odmienne potrzeby odbiorców. Towary te nie są też towarami komplementarnymi, wzajemnie się uzupełniającymi, gdyż oznaczałoby to, że przy zakupie nawozów, konieczny jest również zakup nasion lub innych towarów z klasy 31 objętych rejestracjami wnioskodawcy. Badając podobieństwo towarów według kryterium ich rodzaju, przeznaczenia i warunków zbytu organ administracji stwierdził, że podobieństwo nie zachodzi. Brak podobieństwa towarów (jednorodzajowości) powoduje, że podobieństwo porównywanych znaków nie może decydować o naruszeniu art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 pkt 1 u.z.t. (pasożytnicze wykorzystanie renomy znaku towarowego PIONEER R-55063) organ stwierdził, iż znak towarowy PIONER jest chroniony w innych krajach ( w Danii od 1968 r., a nadto w Norwegii, Szwecji i Islandii). Zdaniem Urzędu znak PIONEER nie był znakiem renomowanym w Polsce przed datą zgłoszenia spornego znaku do rejestracji – 22 październik 1996 r. Nie świadczą o renomie tego znaku powiązania pomiędzy P. i przedstawicielstwem Pioneer w Polsce, dokumenty dotyczące działalności przedstawicielstwa Pioneer w Polsce, oferta firmy Pioneer w Polsce - katalogi 1986, 1987/88, 1990/91, 94/95, 96/97, 2001, publikacje "Nasiona kukurydzy" '88, wydruki ze strony internetowej firmy Pioneer, kopie serwisu informacyjnego firmy Pioneer (grudzień 2002, styczeń - kwiecień 2003), broszury firmy Pioneer, zdjęcia firmy Pioneer z targów POLAGRA 1985, wyroki NSA i WSA w sprawie o unieważnienie znaku towarowego MARIE CLAIRE, wyrok WSA w sprawie o unieważnienie znaku towarowego PICO POLO, opinia w sprawie znaku towarowego "Delicje", oświadczenie T. S., Dyrektora Przedstawicielstwa firmy Pioneer dotyczące działalności przedstawicielstwa Pioneer w Polsce, dokumenty przedstawicielstwa Pioneer w Polsce oraz wzór worków z kukurydzą PIONEER, gdyż o renomie znaku towarowego nie mogą decydować same katalogi produktu czy też broszury reklamowo-informacyjne. Organ podkreślał, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych danych liczbowych o sprzedaży, danych o reklamie, publikacji z prasy fachowej, badań rozpoznawania znaku przez nabywców występujących przed datą zgłoszenia do rejestracji znaku PIONER.

W ocenie organu administracji zarzut naruszenia art. 8 pkt 2 u.z.t. był niezasadny. W sprawie brak jednorodzajowości towarów oznaczonych znakami PIONEER R-55063, R-56747, R-62031 oraz znakiem PIONER R-119294 co sprawia, iż ze względu na odrębność zakresów działania uprawnionego do nazwy i uprawnionego z rejestracji znaku towarowego nie istnieje niebezpieczeństwo wprowadzenia ich klientów w błąd co do tożsamości przedsiębiorstw.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. z siedziba w USA wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie dowodu ze wskazanych w skardze dokumentów i zasądzenie kosztów postępowania.

Decyzji zarzucono naruszenie art. 8 pkt 1 i 2 u.z.t. - w związku z art. 315 ust. 3 i art. 164 p.w.p. – oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.t., a także naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów.

Skarżący podnosił, że strony nie kwestionowały, iż znak towarowy PIONER został zgłoszony wiele lat po zgłoszeniu grupy znaków towarowych PIONEER, co jest pierwszą przesłanką unieważnienia spornej rejestracji. Znak PIONER jest zgłoszony dla nawozów, natomiast znaki: PIONEER R-55063 dla ziarna siewnego, PIONEER R-62031 dla naturalnych produktów rolnych zawierających kultury drobnoustrojów, PIONEER R-56747 dla naturalnych produktów rolnych zawierających kultury drobnoustrojów. W ocenie skarżącego towary oznaczone znaki PIONER i PIONEER są podobne, gdyż nawozy należą do kategorii naturalnych produktów rolnych zawierających kultury drobnoustrojów. Na dowód tych twierdzeń skarżący powołał się na materiały z konferencji naukowej w Szczecinie z dnia 8 i 9 września 1992 r. "Nawozy sztuczne" oraz na wydruk ze strony internetowej Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Częstochowie, stawiając zarzut Urzędowi Patentowemu nie ustosunkowania się do nich.

Zdaniem skarżącego Urząd Patentowy dokonał błędnej interpretacji pojęcia jednorodzajowości towarów, a w związku z tym umieszczenie na tych towarach identycznych znaków o przeciętnej sile oddziaływania będzie dla odbiorcy świadczyło o pochodzeniu tych towarów od tego samego przedsiębiorstwa. Porównując towary Urząd kierował się zasadą ich użytkowania, nie odnosząc się szerzej stwierdził, że są one odmienne. Natomiast powinien mieć na uwadze, że stosowanie nasion i nawozów opiera się na tej samej zasadzie – połączenia ich z glebą. Nadto wygląd nawozu i nasion może być podobny, gdy te pierwsze mają postać granulek.

Nawozy i nasiona zaspakajają te same potrzeby – osiągnięcie obfitych plonów. Są to więc towary komplementarne, uzupełniające się. Odmienne stanowisko Urzędu Patentowego w tym zakresie skarżący uznał za błędne, podobnie jak proces nabywania nasion i nawozów wskazując, że z zakupem nasion wiąże się nabycie nawozów. Nawozy są niezbędne dla uzyskania zamierzonego efektu z zasiewu, zatem są na tyle istotne, że przeciętny konsument w zwykłych warunkach obrotu może sądzić, iż oba te towaru pochodzą od jednego przedsiębiorstwa.

Skarżący nie zgadzał się ze stanowiskiem Urzędu, iż nawozy i nasiona są zbywane w różnych hurtowniach czy sklepach. Ich przeciętnym odbiorcą nie są wyłącznie fachowcy (rolnicy) lecz również osoby uprawiające ogródki działkowe, a więc nie posiadające szczególnej wiedzy.

Omawiając podobieństwo oznaczeń skarżący stwierdził, iż pod względem fonetycznym znaki te są praktycznie nieodróżnialne. W warstwie wizualnej oba znaki różnią się nieistotnym elementem. Znak PIONEER posiada jedną literę "E" więcej od znaku PIONER, a nadto występuje tożsamość końcówek obu znaków. Cechy te świadczą o identyczności obu znaków. Pod względem znaczeniowym oba znaki towarowe również są identyczne. Odbierane są bowiem jako określenie kogoś (czegoś) co jest prekursorem pewnych działań. Ogólne wrażenie, jakie porównywane znaki mogą wywierać na odbiorcy to ich tożsamość, gdyż znaczenie decydujące mają elementy zbieżne.

Wszystkie te cechy omawianych przez skarżącego znaków towarowych mogą wprowadzać przeciętnego odbiorcę w błąd co do pochodzenia towarów od tego samego przedsiębiorcy lub wskazywać, że pomiędzy przedsiębiorstwami występują powiązania organizacyjne, finansowe lub prawne.

W ocenie skarżącego nie ma znaczenia fakt ochrony znaku PIONER w innych krajach, gdyż zgodnie z art. 6 quiques b) Konwencji Paryskiej okoliczność ta nie stoi na przeszkodzie unieważnienia rejestracji tego znaku w Polsce.

Urząd Patentowy nie wykazał z jakiego powodu odmówił znakom PIONEER statusu powszechnej znajomości, koncentrując się wyłącznie na kwestii ich renomy, czym naruszył art. 9 ust. 1 pkt 2 u.z.t. Towary oznaczane znakiem skarżącego są obecne na ryku od 1985 r. przez ich sprzedaż i promocję na renomowanych targach POLAGRA. Zatem te same okoliczności, które świadczą o powszechności znaków PIONEER dowodzą również ich renomy. Wskazują na to, w ocenie skarżącego, katalogi towarów, oferty i ich promocja, a nie jedynie dane liczbowe o sprzedaży, którymi kierował się Urząd Patentowy. Znak skarżącego jest szeroko znany na rynku, zatem zachodzi poważna możliwość odbioru przez nabywców znaku przeciwstawionego jako znaku skarżącego. Dlatego jego znak powinien mieć przyznaną możliwie szeroką ochronę, zgodnie z art. 8 pkt 1 u.z.t. Uznając posiadany znak za renomowany skarżący uważał, iż już ta okoliczność, w kontekście niewątpliwego podobieństwa obu oznaczeń, była wystarczająca do uwzględnienia jego wniosku, bez konieczności wykazywania ryzyka konfuzji.

Znak PIONER narusza również prawa osobiste skarżącego, bowiem jest łudząco podobny do firmy skarżącego P. W dacie zgłoszenia znaku PIONER (1996 r.) wydawnictwu spółce PIONEER przysługiwało prawo do ochrony jej nazwy handlowej (PIONEER), którą posługuje się w Polsce od lat osiemdziesiątych.

Urząd Patentowy, zdaniem skarżącego, dokonał dowolnej oceny zgromadzonego materiału w sprawie. Dopuścił się bowiem błędnych ustaleń dotyczących renomy i powszechności znaków PIONEER. Niedokładnie wyjaśniając stan faktyczny naruszył także art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Zgodnie z art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – zwanej dalej p.w.p. – prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione, w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa. W myśl art. 315 ust. 3 p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym.

Kwestionowany znak towarowy PIONER R-119294 został zgłoszony do rejestracji w dniu 20 października 1996 r., tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17) – dalej zwanej u.z.t. Zatem ustawa ta ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

W ocenie Sądu orzekającego w sprawie interes prawny P., spółki używającej znaków towarowych PIONEER został wykazany. Skarżąca podnosiła, że towary oznaczane jej znakiem i towary P. B. oznaczane znakiem PIONER są jednorodzajowe, a co najmniej uzupełniające się (komplementarne). Znaki PIONEER i PIONER są, w ocenie skarżącej, identyczne, a w związku z tym używanie znaku PIONER narusza prawa do nazwy firmy P., która w nazwie swojego przedsiębiorstwa zawiera element Pionier i w tym zakresie skarżąca wskazała, jako podstawę prawną roszczenia art. 8 pkt 1 i 2 u.z.t. Jednocześnie spółka P. wywodziła swój interes prawny z art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.t. powołując się na to, że używanie znaku PIONER dla jednorodzajowych (podobnych) towarów oznaczanych oboma identycznymi (podobnymi) znakami może wprowadzać w błąd odbiorców tych towarów co do ich pochodzenia, tym bardziej, że znak PIONEER, w ocenie skarżącej, jest znakiem powszechnie znanym i renomowanym.

W zaistniałej sytuacji należało zbadać, czy Urząd Patentowy RP dostatecznie wyjaśnił stan faktyczny oraz w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w zakresie wymaganym art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. by następnie móc go ocenić zgodnie z art. 80 k.p.a. i w rezultacie wydać decyzję odpowiadającą wymaganiom art. 107 k.p.a.

W ocenie Sądu warunki określone w wymienionych przepisach postępowania nie zostały spełnione, co miało istotny wpływ na dokonane rozstrzygnięcie.

Znak towarowy PIONER R-119294 został zarejestrowany dla nawozów. To, że firma P. B. adresowała swoje wyroby do specjalistycznych gospodarstw ogrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem upraw pod osłonami (pomidory, ogórki i kwiaty) na podłożach sztucznych (wełna mineralna, koks, mata szklana) nie wyklucza stosowania jej nawozów także na podłożach naturalnych. Nadto znak PIONER został zarejestrowany, jak to określił uczestnik postępowania na rozprawie, dla nawozów w szerokim tego rozumieniu, tj. zarówno dla ogrodnictwa jak i dla rolnictwa. Biorąc więc pod uwagę zasadnicze kryteria badania podobieństwa towarów – ich rodzaj, przeznaczenie i warunki zbytu – należało ustalić, czy towary spółki P. B., oznaczane znakiem towarowym PIONER, nie spełniały kryterium tych samych warunków zbytu co towary spółki P. oznaczane znakiem towarowym PIONEER. W konsekwencji ustalenia wymagało czy warunki zbytu towarów oznaczanych znakami przeciwstawionymi nie powodowałyby dla ich odbiorców sytuacji określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. Powyższych ustaleń organ administracji nie przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stwierdzając jedynie, iż pomiędzy towarami oznaczonymi przeciwstawionymi znakami nie występuje podobieństwo według wskazanych kryteriów.

Niemiej istotną okolicznością było ustalenie, czy w dacie zgłoszenia znaku PIONER do rejestracji (22 października 1996 r.) towary spółki P. oznaczone znakiem PIONEER faktycznie były ogólnie dostępne na rynku polskim, a nie znajdowały się jedynie na etapie badań lub wprowadzano je do szkółek w celu przeprowadzenia tych badań, od czego była uzależniona ich sprzedaż potencjalnym nabywcom. Uczestnik postępowania, powołując się na tę okoliczność wskazywał na zezwolenia Ministra Handlu Zagranicznego i Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą, które w jego ocenie, nie pozwalały na prowadzenie przez spółki w nich wymienione sprzedaży towarów przed zgłoszeniem znaku towarowego PIONER. Spółka P. B. podnosiła, iż powiązania spółki P. z innymi spółkami, wynikające z przedłożonego przez skarżącą affidavit, dowodziły braku podstaw do stawiania uczestnikowi postępowania zarzutu naruszenia praw osobistych skarżącej oraz nie uzasadniały twierdzenia skarżącej o dokonywaniu przez nią sprzedaży towarów oznaczonych znakiem PIONEER przed zgłoszeniem do rejestracji znaku PIONER.

Urząd Patentowy RP, jedynie wymieniając w uzasadnieniu zgłoszone dowody przez skarżącą spółkę i to wyłącznie na potrzeby uznania, że jej znak nie posiada waloru znaku renomowanego, nie odniósł się do nich, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., także co do okoliczności wyżej wskazanych, a podnoszonych przez uczestnika postępowania.

Sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego i nie dokonuje ustaleń faktycznych, gdyż bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej. Zatem w sytuacji, gdy organ administracji uzasadnia swoją decyzję poprzez stwierdzenia, nie wyjaśniając, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., dlaczego okoliczności (dowody), na których się oparł uzasadniały wydanie rozstrzygnięcia o danej treści oraz nie wskazując na przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności lub mocy dowodowej powoduje, że weryfikacja takiej decyzji, pod kątem jej zgodności z prawem, staje się niemożliwa.

Skargę oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego jak i naruszeniu przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem rozważyć należało zasadność zarzutów o charakterze procesowym, albowiem zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny tylko w stosunku do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. W związku z powyższym, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, Sąd orzekający w sprawie nie wypowiadał się w kwestii naruszenia prawa materialnego, bowiem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ administracji publicznej dokona on powtórnie ustaleń materialnoprawnych.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152, art. 200 w związku z art. 205 § 2 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.