Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 34/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 53 ust. 1
journal: Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
law: Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2013 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].11.2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku Z. i L. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2010 r., znak [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku Z. L. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., znak [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] września 1979 r., nr [...] orzekającej o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej oznaczonej numerem ewidencyjnym działki [...] o pow. [...] ha, położonej w R., stanowiącej byłą własność Z. L.

Z. L. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2010 r., znak [...], podnosząc iż decyzja Prezydenta Miasta R. została wydana bez podstawy prawnej.

W wyniku rozpoznania sprawy organ II instancji wskazał , że decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] września 1979 r., nr [...] oparta została na podstawie art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Stosownie do ust. 1 ww. przepisu, jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełniał warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogły być na jego wniosek w całości lub w części przejęte odpłatnie przez Państwo.

Minister wskazał , że z wypisu z Księgi Wieczystej nr [...], wynika że Z. L. była właścicielką nieruchomości rolnej oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o pow. [...] ha, położonej w R. Zaznaczył , że z akt sprawy wynika ponadto, iż Z. L. nie spełniała warunków do uzyskania emerytury, o których mowa art. 2 ust. 1 ww. ustawy gdyż w dniu wydania przez Prezydenta Miasta R. zaskarżonej decyzji miała ukończone 44 lata. Z akt sprawy nie wynika ponadto, aby była właścicielka nieruchomości spełniała pozostałe warunki do uzyskania emerytury, o których mowa art. 2 ust. 1 ww. ustawy oraz by Z. L. przysługiwała renta inwalidzka, o której mowa w art. 10 ustawy z 27 października 1977 r.

Organ podkreślił , że w aktach sprawy znajduje się "podanie o odpłatne przejęcie" na własność Państwa ww. działki oznaczonej nr [...] wraz ze zgodą na cenę sprzedaży gruntu w wysokości 30.610 złotych, podpisane przez Z. L. Stwierdził także , że po otrzymaniu decyzji Prezydenta Miasta R., Z. L. miała możliwość zapoznania się z jej treścią, a więc także ze stwierdzeniem, że decyzja wydawana jest po rozpatrzeniu jej wniosku. Wskazał , że była właścicielka nie tylko nie wniosła środka odwoławczego od ww. decyzji, zgodnie z prawidłowym pouczeniem w niej zawartym, ale także nie kwestionowała jej w trybach nadzwyczajnych do roku 2008, twierdząc, że "istniejący porządek prawny nie pozwalał na podjęcie skutecznych kroków prawnych celem odwołania się".

Twierdzenia Skarżącej, że została zmuszona do podpisania zgody wraz z pokwitowaniem Minister ocenił jako nie mające wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, bowiem zarzuty dotyczące m.in. składania oświadczeń pod przymusem nie mogą być rozważane i rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym, gdyż rozstrzyganie takich zarzutów leży w wyłącznej kompetencji sądów powszechnych.

Odwołanie od wymienionej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].11.2012r. [...] wniosła do tutejszego Sądu Z. L.

Podtrzymała swój wniosek z dnia [...].02.2008r. doprecyzowany w piśmie, które wpłynęło do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 30.06.20 10r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dn. [...].09.1979r. z uwagi na rażące naruszenie przepisów prawa.

W uzasadnieniu podniosła , że treść uzasadnienia zaskarżanej decyzji sprawia wrażenie, iż pisano je "pod presją czasu", jest chaotyczna, powołuje się na mniej istotne i wybrane fakty, bardziej istotne w ogóle pomija, to samo zarzutów wysuwanych na poparcie wniosku. Podkreśliła , że gdyby wydający decyzję zapoznał się z treścią dokumentacji wiedziałby, iż na dzień [...]09.1979r. była osobą zatrudnioną na zasadzie umowy o pracę i nie przysługiwała jej renta inwalidzka.

Podkreśliła , że treść uzasadnienia zaskarżanej decyzji nie odnosi się w ogóle do podniesionego przez nią głównego argumentu, że w czasie w którym pozbawiono ją własności gruntu na terenie sąsiadującym ze sporną działką utworzono kompleks pod skoncentrowane budownictwo mieszkaniowe i w związku z tym przejmowano wszystkie położone tam grunty od ogółu właścicieli. Wskazała , że w takim przypadku - tzn. gdy na danym terenie tworzy się kompleks to do przejęcia własności gruntu od dotychczasowych właścicieli powinna mieć zastosowanie instytucja wywłaszczenia uregulowana wówczas w ustawie z dn. 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (DzU 74.10.64), wtedy w sytuacji gdy we wskazanym czasie grunty nie zostałyby zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia przysługiwałoby jej roszczenie o ich zwrot.

Skarżąca poddała pod rozwagę po co miałaby wnosić o odpłatne przejęcie gruntu a później dzierżawić inny " - gorzej położony i mniej żyzny a na dodatek czyjś, bo przecież za pieniądze jakie otrzymała za własny grunt nie byłaby w stanie zakupić innego".

Ponadto podkreśliła , że w przypadku gdyby jej grunt wszedł w skład kompeksu pod zorganizowane budownictwo jednorodzinne jego wartość znacznie by wzrosła, dlaczego miałaby zatem wyzbywać się z własnej inicjatywy takiego gruntu za bezcen.

Zaznaczyła , że przedłożenie do podpisania osobom stosownych wniosków na wezwanie urzędu samo w sobie jest niezgodne z prawem gdyż ma charakter jego ominięcia (konkretnie ominięcia przepisów o wywłaszczeniu gruntów).

Skarżąca podsumowała , że złożony jakoby przez nią podpis na wniosku o przejęcie tak czy inaczej (bez względu na to czy rzeczywiście go złożyła, czy też podpisał go za nią ktoś inny) nie wywołuje żadnych skutków prawnych, gdyż w sytuacji w której nie występowała do urzędu o przejęcie gruntu na własność Skarbu Państwa i nie wyrażała chęci wyzbycia się własności w ogóle nie powinien być jej przedkładany do podpisu formularz wniosku tylko powinny być wobec niej zastosowane procedury wywłaszczeniowe.

Jednocześnie Z. L. wniosła w trybie art. 35 kpa skargę na przewlekłość postępowania wskazując , że toczy się już 5 lat. Tymczasem zgodnie z treścią art. 35kpa czas rozpatrywania sprawy powinien wynosić 1 miesiąc, sprawy skomplikowanej - dwa miesiące, sprawy w postępowaniu odwoławczym 1 miesiąc.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r., jak i decyzja ją poprzedzająca , nie naruszają obowiązujących przepisów prawa.

Rolą Sądu w niniejszej sprawie było dokonanie kontroli pod względem zgodności z prawem decyzji organu administracji publicznej zapadłej w szczególnym trybie, to znaczy w postępowaniu nadzorczym, mającym na celu weryfikację decyzji Prezydenta miasta R. z dnia [...] września 1979 r., pod kątem zaistnienia przesłanek wymienionych w treści art.156 § 1 kpa.

Podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 kpa, co oznacza, że tryb ten może być stosowany tylko w sytuacji bezspornego ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa.

Zaistnienie tych przesłanek musi być oczywiste, przy czym organ dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa bada stan faktyczny i prawny sprawy z daty wydania kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji.

Podstawę prawną decyzji z dnia [...] września 1979 r. stanowiły przepisy art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140).

Rozpatrując niniejszą sprawę stwierdzić należy, że zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełniał warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego rolnika, mogły być na jego wniosek w całości lub w części przejęte odpłatnie przez Państwo.

Postępowanie w sprawie przejęcia nieruchomości na własność Państwa było zatem, jak wynika z brzmienia cytowanego wyżej przepisu, postępowaniem wszczynanym na wniosek zainteresowanego rolnika.

Wbrew twierdzeniom strony, że wniosku o sprzedaż gruntu nie składała, w aktach sprawy znajduje się podanie Z. L. z dnia [...] września 1979 r., z treści którego jednoznacznie wynika, iż wnioskodawczyni zwraca się o odpłatne przejęcie na rzecz Skarbu Państwa gruntu o pow. [...] ha oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. oraz oświadcza, że zgadza się na ustaloną za tę działkę cenę w kwocie [...] zł.

Z. L. spełniała ponadto określone w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r., kryteria do przekazania nieruchomości za spłaty pieniężne, była bowiem właścicielką gruntów oraz nie była w wieku emerytalnym .

Zarzut, iż wniosek o przejęcie na własność Państwa gospodarstwa rolnego złożony został pod przymusem, nie mógł być rozważany i rozstrzygany w postępowaniu administracyjnym, gdyż rozstrzyganie takich zarzutów leży w wyłącznej kompetencji sądów powszechnych (wyrok NSA IV SA 695/97).

W istocie podkreślić należy , że skarżąca usiłuje wywieść, iż pomimo ewentualnego podpisania stosownych dokumentów nigdy skutecznie nie złożyła oświadczenia woli o chęci przejkazania gospodarstwa, a wręcz przeciwnie nie było to jej intencją.

W kontekście oceny tego zarzutu istotne znaczenie odgrywa okoliczność, iż rażące naruszenie prawa nie może być wyłącznie domniemane. Musi ono znajdować konkretne potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym (tak samo wyrok NSA sygn. akt I OSK 1415/09 dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA).

Wprawdzie nie można wykluczyć, że obecnie skarżąca krytycznie ocenia ówcześnie podjęte działanie, jako ostatecznie niekorzystne rozporządzenie mieniem. Jednak okoliczność ta nie może być przesłanką oceny, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wadliwa ocena własnego interesu na etapie oświadczania woli, czy odstąpienie od kwestionowania orzeczenia (np. w przypadku osoby, której rozeznanie spraw życiowych może być ograniczone np. na skutek inwalidztwa – lecz nieubezwłasnowolnionej) nie może prowadzić do uznania, iż orzeczenie jest dotknięte kwalifikowaną wadą.

Trafnie organ administracji wskazał, iż wady oświadczeń woli nie mogą być generalnie brane pod uwagę w postępowaniu administracyjnym.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.