Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 921/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust 2 pkt 6, art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędzia SO Jolanta Sudoł (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody z dnia 21 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta decyzją z dnia 23 czerwca 2010 r., nr [[...]], na podstawie art. 30 ust. 5 i ust 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 156 z 2006 r., poz. 1118 ze zm.), wniósł sprzeciw w sprawie zgłoszenia przez M. W. zamiaru realizacji inwestycji - posadowienia niepodświetlanego i "niezwiązanego na trwałe z gruntem" nośnika reklamowego na działce nr [[...]] w R., gm. S., według załączonego projektu.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie ze zgłoszeniem nośnik składał się z metalowej kratownicy i prefabrykowanych podstaw żelbetowych umieszczonych na powierzchni gruntu (układ kratownic osadzonych na dziesięciu prefabrykowanych elementach betonowych - długości 2 m, szerokości 1,8m, wysokości 0,75 m lub 1 m). Długość konstrukcji stalowej miała wynosić 24 m, wysokość 10,2 m, natomiast szerokość miała być zmienna od 1,78 m do 5,4 m. Przywołano również przepisy Prawa budowlanego, w których zawarty został katalog obiektów i robót budowlanych, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a dla których wymagane będzie zgłoszenie właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Z przepisów art. 30 ust.1 pkt 2 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego wynika, że zgłoszenia wymaga zamiar polegający na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe są budowlą w rozumieniu ustawy i ich wykonanie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zaliczane są one do innych obiektów niż tablice i urządzenia reklamowe, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Powołując się na istniejącą linię orzecznictwa, wskazano na wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2008 r., II OSK 680/07, LEX nr 485005, w którym Sąd m.in. uznał, że o tym, czy dane urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, czy też nie, nie decyduje technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce. Ponadto dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów, czy wielkość zagłębienia w gruncie, bowiem istotne jest, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2006 r., II OSK 923/05, LEX nr 266325). Podzielając przedstawione stanowisko NSA, organ pierwszej instancji uznał, że inwestor zamierza na podstawie zgłoszenia zrealizować urządzenie reklamowe trwale związane z gruntem, które nie jest zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto, wskazano, że przedsięwzięcie winno być zgodne z decyzją o warunkach zabudowy, gdy dla terenu inwestycji nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2007 r., sygn. akt II OSK 1069/06). Uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest wymagane dla każdej zmiany sposobu użytkowania i zagospodarowania terenu, nawet dla tej która nie wymaga pozwolenia na budowę, chyba że jest to zmiana o charakterze jednorazowym, tymczasowym, trwającym do jednego roku, co wynika z przepisów art. 59 ust. 2 w związku z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.).

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. W., żądając jej uchylenia i umorzenia postępowania. Decyzji zarzucił naruszenie art. 6, 7, 8 i 10 k.p.a. oraz art. 29 ust. 2 pkt 6, art. 30 ust. 6 pkt 7 Prawa budowlanego.

Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że obecnie w orzecznictwie nie budzi wątpliwości pogląd, że instalacja tablic i urządzeń reklamowych nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Ustawodawca nie uzależnił wyjątku wskazanego w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, ani od wielkości tablic i urządzeń reklamowych, ani od stopnia skomplikowania urządzenia, ani też od tego czy są to tablice lub urządzenia trwale związane z gruntem, czy też są to tablice lub urządzenia reklamowe ustawione na konstrukcji naziemnej, czy też wykonane na istniejącym obiekcie budowlanym. Na potwierdzenie swojego stanowiska przytoczył wyroki WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1017/05, z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1085/05, z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 937/05 Lex nr 196413, z dnia 9 sierpnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1722/04 Lex nr 190804, z dnia 30 maja 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1311/04, z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 903/04, z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1850/07, z dnia 12 lipca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 546/06 Lex nr 258247, z dnia 12 stycznia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1083/05 Lex nr 206529, z dnia 12 stycznia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1048/05 Lex nr 206499, z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 2087/07 Lex nr 485797). Skarżący wskazał, że podstawową cechą konstrukcji urządzenia reklamowego jest to, że składa się ona z różnych elementów scalanych w pewną całość podczas procesu instalacji. Przy czym proces inwestycyjny sprowadza się do połączenia poszczególnych elementów w jedną całość, co może nastąpić zarówno w miejscu jego posadowienia, za czym przemawiają zasady ekonomii, albo może też polegać na przetransportowaniu już zmontowanego urządzenia reklamowego i jego postawieniu w miejscu docelowym. Dlatego w takim przypadku nie można mówić o budowie w rozumieniu art. 3 Prawa budowlanego. Ponadto dodał, że przedmiotowe zgłoszenie dotyczy urządzenia będącego lekką konstrukcją w kształcie walca, osadzoną na podstawie żelbetowej, o niewielkiej powierzchni, na którą mogłyby oddziaływać warunki atmosferyczne, w związku z czym nie można uznać, że jest ono trwale związane z gruntem. Skarżący zaznaczył, że takie samo stanowisko przyjął w swojej decyzji z dnia 25 czerwca 2010 r., nr [[...]] Wojewoda. Skarżący wskazał, że na podstawie powtarzalnego projektu, niniejsze urządzenia reklamowe instalowane są na terytorium całego kraju i w zdecydowanej większości organy nadzoru budowlanego nie zgłaszały żadnych zastrzeżeń. Skoro urządzenie reklamowe ma powstać wskutek złożenia go z kilku osobnych części w następstwie ich połączenia, co jednocześnie przesądza o tym, że może być poddane odwrotnemu procesowi, to niewątpliwie mamy do czynienia z instalacją urządzenia, a nie z budową (por. WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2009 r., VII SA/Wa 219/09). Dlatego urządzenie reklamowe objęte zgłoszeniem nie jest obiektem budowlanym.

Wojewoda decyzją z dnia 21 października 2010 r., nr [[...]] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozpatrując przedmiotową sprawę w postępowaniu odwoławczym, ponownie powołano się regulację Prawa budowlanego, dotyczącą robot budowlanych, których wykonywanie nie wymaga pozwolenia na budowę, w tym art. 29 ust. 2 pkt 6 Ustawy. W ocenie organu, obowiązkiem zgłoszenia objęta jest budowa wolnostojącego urządzenia reklamowego nie związanego trwale z gruntem, co znajduje uzasadnienie w wyrokach NSA z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1331/08 z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1461/08 i z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1963/08. Także w wyroku NSA z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 134/09, stwierdzono, że przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego ma wyłączne zastosowanie do urządzeń reklamowych innych niż te, o których mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. W orzecznictwie obecnie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym o trwałym związaniu z gruntem, czy też nie, nie świadczy sposób w jaki zagłębiono go w gruncie, ani technika w jakiej to wykonano, ale masa całkowita obiektu i jego rozmiary, które wymagają trwałego związania z gruntem ze względów bezpieczeństwa (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., OSK 1958/08). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, organ wskazał, że ze względu, na znaczne rozmiary nośnika reklamowego (konstrukcja wsporcza 24 m x 8 m) jest urządzeniem reklamowym, wymagającym trwałego związania z gruntem, bez względu na rodzaj zastosowanej technologii. Dlatego opowiedział się za kwalifikacją danego nośnika jako budowli (trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego), którego posadowienie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Wymogu tego nie stosuje się jedynie w przypadku tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku, co w przedmiotowym przypadku nie będzie mieć miejsca, gdyż inwestor zakłada, że budowa planowana jest na okres do 10 lat. W związku z powyższym, że na terenie przedmiotowej inwestycji nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, wykonanie robót budowlanych wymagać będzie również uprzedniego uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł M. W., żądając jej uchylenia oraz decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 6, 7 i 8 k.p.a., polegające m.in. na dokonaniu dowolnej i nie znajdującej oparcia w materiale dowodowym ocenie stanu faktycznego oraz brak wnikliwej i szczegółowej analizy w tym zakresie, w szczególności wobec ustaleń, że prace związane z zamontowaniem nośnika reklamowego stanowią budowę - art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego oraz podejmowanie przez organy w identycznym stanie faktycznym zupełnie dowolnych rozstrzygnięć. Ponadto wskazał na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 oraz art. 30 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego poprzez ich niewłaściwą interpretację polegająca na przyjęciu, że roboty polegające na posadowieniu nośnika reklamowego (tj. urządzenia reklamowego), wymagają pozwolenia na budowę.

Skarżący w skardze podtrzymał stanowisko, że aktualnie przeważający jest pogląd, iż instalacja tablic i urządzeń reklamowych nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Ponownie skarżący wskazał, że ustawodawca nie uzależnił wyjątku z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa Budowlanego od jakichkolwiek dodatkowych okoliczności np. od wielkości instalowanych tablic i urządzeń reklamowych i przytoczył, jak w odwołaniu, wyroki WSA w Warszawie. Skarżący stwierdził, że charakterystyczną cechą konstrukcji urządzenia reklamowego jest to, że składa się ono z różnych elementów scalanych podczas procesu instalacji, który to proces sprowadza się do połączenia poszczególnych elementów w jedną całość, przy czym może to nastąpić zarówno w miejscu jego posadowienia, jak i może to polegać na przetransportowaniu już zmontowanego urządzenia reklamowego i jego postawieniu. Zdaniem skarżącego, efektem zainstalowania urządzenia reklamowego jest jego usytuowanie, bowiem można je usytuować zarówno na gruncie oraz na istniejącym już innym obiekcie budowlanym, co potwierdza tezę, że w tym przypadku nie można mówić o budowie w rozumieniu Prawa budowlanego. Dalej, powołując się na art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, skarżący wskazał, że zwalnia on od obowiązku uzyskania pozwolenia również urządzenia reklamowe, a więc elementy konstrukcyjne służące do mocowania tablicy. Do zakresu pojęcia "urządzenie reklamowe" zaliczyć należy wszystkie elementy składające się na to urządzenie, a więc zarówno tablicę (ekran pozycyjny), jak i konstrukcję wsporczą. Odnosząc się do pojęcia "instalacji urządzenia reklamowego" wyjaśnił, że jego zdaniem, zawiera ono w sobie montaż elementów łącznie tworzących urządzenie służące reklamie. Jeśli urządzenie reklamowe ma powstać wskutek złożenia go z kilku osobnych części w następstwie ich połączenia, co jednocześnie przesądza o tym, że poddane odwrotnemu procesowi rozinstalowania poprzez rozłączenie części, mamy do czynienia z instalacją urządzenia, a nie z budową. Dalej kontynuując skarżący podkreślił, że nie należy utożsamiać ze sobą wykonywania robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych z budową urządzeń reklamowych wolnostojących, trwale związanych z gruntem, które są budowlami (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 stycznia 2008r., sygn. akt II SA/Wr 583/07 publ. LexPolonica nr 1961992). Zdaniem skarżącego, urządzenie reklamowe objęte zgłoszeniem nie jest obiektem budowlanym i jego instalowanie nie wymaga pozwolenia na budowę. Ponadto na podstawie powtarzalnego projektu urządzenie to jest instalowane na terytorium całego kraju i w zdecydowanej większości organy nadzoru budowlanego nie zgłaszały żadnych zastrzeżeń. Skarżący podkreślił, że wykonywane przez niego roboty nie wymagają pozwolenia na budowę, co zostało potwierdzone przez organy architektoniczno-budowlane, gdyż wypełniają dyspozycję art. 29 ust 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Rozstrzygnięcia wydawane w niniejszej sprawie pozostają w jawnej sprzeczności z innymi rozstrzygnięciami organów (brak sprzeciwu) na innym obszarze właściwości miejscowej w identycznym stanie faktycznym (ten sam projekt reklamy), co świadczy o naruszeniu podstawowych zasad prawa administracyjnego (art. 6 i 8 k.p.a.). Takie działania powodują między innymi brak zaufania do organów państwa, które z tego samego faktu nie mogą wyciągać odmiennych wniosków, przy istnieniu tych samych okoliczności faktycznych. Zasady te zostały złamane, ponieważ inwestor instalując urządzenia reklamowe na całym terytorium RP w jednakowym stanie faktycznym, spotyka się z odmiennymi rozstrzygnięciami. W sytuacji, gdy organ ma wątpliwości, jakie winno być rozstrzygniecie art. 7 k.p.a. stanowi, iż należy uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wskazał, że jest przedsiębiorcą, a każda lokalizacja urządzenia wiąże się z kosztami, które zmuszony jest ponosić przy zupełnej dowolności rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji. Dowolność i arbitralność pozbawiona jakiejkolwiek logiki, co w ocenie skarżącego, stanowi naruszenie podstawowych zasad państwa praworządnego.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko reprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępie, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r., - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

W niniejszej sprawie M. W., kwestionował decyzję Wojewody z dnia 21 października 2010 r., nr [[...]], utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia 23 czerwca 2010 r., nr [[...]], który wniósł sprzeciw w sprawie zgłoszenia zamiaru realizacji inwestycji określonej - jako posadowienie niepodświetlanego i "niezwiązanego na trwałe z gruntem" nośnika reklamowego.

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły m.in. przepisy art. 3 pkt 3 oraz art. 30 ust. 5 i ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 156 z 2006 r., poz. 1118 ze zm.) - zwanej w dalszej części uzasadnienia Prawem budowlanym.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 Ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przepis ten zawiera zasadę, według której roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Od tej zasady istnieją wyjątki, przy czym wyjątki od zasady, że roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę zawarte są w art. 29 i art. 31 ust. 1 i 5 Ustawy, zaś w art. 30 i art. 31 ust. 2 - 4 Ustawy wskazano roboty budowlane, których rozpoczęcie jest uzależnione od zgłoszenia właściwemu organowi. I tak, zgodnie z przepisem art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających: na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Roboty te podlegają zgłoszeniu właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu (art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Stosownie zaś do przepisu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego pod pojęciem budowli należy rozumieć m.in. wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe. Na ich budowę wymagane jest pozwolenie na budowę, gdyż ich budowa nie została wymieniona, jako nie wymagająca pozwolenia na budowę w przepisach art. 29 i art. 31 ust. 1 i 5 Prawa Budowlanego.

Natomiast zgodnie z przepisem art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych (takie też zgłoszenia, dotyczące nośnika reklamowego, zostało dokonane przez skarżącego). Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia. Właściwy organ wnosi sprzeciw, jeżeli zgłoszenie m.in. dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę (art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego). W niniejszej sprawie organ architektoniczno-budowlany wniósł w terminie sprzeciw reprezentując stanowisko, że na skarżącym ciążył obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę.

Na wstępnie rozważań należy przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2008 r., II OSK 680/07, lex 485005 - "Gdyby ustawodawca chciał zwolnić z obowiązku uzyskiwania pozwolenia budowę "wolnostojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe", o których mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, to zamieściłby stosowne postanowienie w art. 29 ust.1 Prawa budowlanego, a nie w ust. 2 tego przepisu. Przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego ma wyłącznie zastosowanie do urządzeń reklamowych innych niż te, które są budowlami zgodnie z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego".

Przywołany przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego - "dotyczy instalowania tablic i urządzeń reklamowych na budynkach, jak też instalowanych jako samodzielne obiekty. Jednakże możliwość instalowania urządzeń reklamowych jako samodzielnych obiektów nie oznacza, że wszystkie urządzenia reklamowe objęte zostały treścią niniejszego przepisu" - na co słusznie wskazuje w uzasadnieniu swojego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 16 grudnia 2009 r., II OSK 1963/08, cbois.nsa.gov.pl.doc/6C5B92D14C.

Okoliczności faktyczne w niniejszej sprawie pozostawały poza sporem.

Bezspornym było, że M. W. jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą [[...]]. Dokonane zaś przez niego zgłoszenie dotyczyło realizacji inwestycji, polegającej na posadowieniu nośnika reklamowego. Do zgłoszenia został załączony projekt konstrukcji pod reklamę - Projekt Budowlany. Zgodnie z tym projektem nośnik składał się z dwóch zasadniczych elementów: konstrukcji głównej, stanowiącej kratownice pionowe i poziome połączone ze sobą (tzw. metalowa kratownica) i głównych elementów nośnych - prefabrykowanych podstaw żelbetowych umieszczonych na powierzchni gruntu. Układ kratownic miał zostać osadzonych na dziesięciu prefabrykowanych elementach betonowych, o długości 2 m, szerokości 1,8 m, wysokości 0,75 m lub 1 m. Długość zaś konstrukcji stalowej miała wynosić 24 m, jej wysokość 10,2 m, natomiast szerokość miała być zmienna i wynosić od 1,78 m do 5,4 m. Prefabrykowane elementy należało posadowić na powierzchni gruntu "po uprzednim zdjęciu humusu i uzupełnieniu podłoża piaskiem średnim zagęszczonym warstwami do Id=0,9".

W niniejszej sprawie, powyższa konstrukcja nośnika reklamowego została zakwalifikowana jako obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego (obiekt wolno stojący, trwale związany z gruntem), na którego wykonanie wymagane jest pozwolenie na budowę (art. 28 w zw. z art. 3 pkt 6 Prawa Budowlanego). Zdaniem bowiem organów, o trwałym związaniu z gruntem, nie świadczy sposób w jaki zagłębiono obiekt w gruncie, ani technika w jakiej go wykonano, ale masa całkowita obiektu i jego rozmiary, które wymagają trwałego związania z gruntem ze względów bezpieczeństwa. Nie decyduje również technologia wykonania i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce. Skarżący zaś podnosił, że obecnie przeważa w orzecznictwie i praktyce pogląd, iż instalacja tablic i urządzeń reklamowych nie wymaga pozwolenia na budowę. Powoływał się m.in. na regulację zawartą w przepisie art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa Budowlanego oraz na sam proces instalacji urządzenia, polegający na złożeniu z kilku osobnych części oraz na możliwość ich rozłączenia i przeniesienia w inne miejsce (co miało przemawiać jedynie za istnieniem obowiązku zgłoszenia).

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należało zatem odpowiedzieć na pytanie: czy wymieniony w zgłoszeniu nośnik reklamowy słusznie został zakwalifikowany jako budowla - wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, którego posadowienie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ?

W ocenie Sądu, na tak postawione pytanie, należy odpowiedzieć pozytywnie.

W orzecznictwie sądowo-administracyjnym - jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 03 września 2009 r., II OSK 1331/08 - "przyjęto, że w świetle przepisów ustawy - Prawo budowlane, można wyróżnić dwa rodzaje urządzeń reklamowych. Do pierwszej należy zaliczyć wymienione jako budowle w art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane " wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe", na które wymagane jest pozwolenie na budowę, bowiem ich budowa nie została wymieniona jako nie wymagająca pozwolenia na budowę w art. 29 ust. 1 powołanej ustawy - Prawo Budowlane. Do drugiej zaś grupy należy zaliczyć tablice i urządzenia reklamowe, na instalowanie których jest wymagane jedynie, zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy - Prawo budowlane, dokonanie zgłoszenia właściwemu organowi".

Dlatego też istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy było ustalenie, do której z tych dwóch grup, powinien zostać zakwalifikowany zgłoszony nośnik reklamowy, a zwłaszcza czy można uznać w okolicznościach niniejszej sprawy, że jest to urządzenie trwale z gruntem związane. Tutaj zaś należy odwołać się do utrwalonych, w tym zakresie, poglądów orzecznictwa sądowo-administracyjnego.

I tak: przy dokonywaniu kwalifikacji prawnej, czy dany obiekt (urządzenie reklamowe) wymaga pozwolenia na budowę, czy jedynie zgłoszenia, powinno brać się pod uwagę przepis art. 5 Prawa budowlanego, w świetle którego nie jest obojętna jego wielkość oraz cechy konstrukcyjne. Taki pogląd zaprezentowano w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego np. wyroki z dnia 23 czerwca 2006 r., II OSK 923/2005, z dnia 25 maja 2007 r., II OSK 735/2008 r., z dnia 10 marca 2008 r., II OSK 186/2007. Także wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa są wyznacznikami tego, czy może być to obiekt wolnostojący trwale z gruntem związany, czy też wolnostojący nie trwale z gruntem związany, czy też instalowanym na innym obiekcie (tak: uzasadnienie wyroku NSA z dnia 1 października 2009 r., II OSK 1461/2008).

Oczywiście, słusznie skarżący zauważa, że Ustawodawca wprost w przepisach Prawa budowlanego nie sklasyfikował urządzeń reklamowych w zależności od ich wielkości, masy czy parametrów płaszczyzny reklamowej (co przekłada się także na dyspozycję art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego). Jednak, jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny to "nie oznacza, że taka klasyfikacja nie wynika z przepisów o warunkach techniczno-budowlanych, czy też z elementarnych zasad projektowania obiektów budowlanych, czy z zasad techniki i praw fizyki. Wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa są wyznacznikami tego, czy może to być obiekt wolno stojący trwale związany z gruntem, czy też instalowany na innym obiekcie budowlanym. Przepis art. 5 Prawa budowlanego nakazuje wzięcie pod uwagę przy projektowaniu i budowie obiektu budowlanego przewidywanego okresu użytkowania obiektu, przepisów techniczno-budowlanych oraz zasad wiedzy technicznej" (zob. wyrok NSA z 25 maja 2007 r., II OSK 754/06, niepubl. i z dnia 16 grudnia 2009 r., II OSK 1958/08) cbois.nsa.gov.pl/doc/FA2A2E849E).

Za ugruntowane należy uznać też stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie, z którym czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, czy też nie, nie decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania (vide: wyrok NSA z 25 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 1509/06). W ten sam sposób wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r., II OSK 923/05, niepubl., http://orzeczenia.nsa.gov.pl. twierdząc, że o tym, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem, czy też nie, nie świadczy sposób w jaki zagłębiono go w gruncie ani technika w jakiej go wykonano, ale masa całkowita obiektu i jego rozmiary, które wymagają trwałego związania z gruntem ze względów bezpieczeństwa.

Jako podsumowanie należy wskazać na uzasadnienie przywołanego już wcześniej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2008 r., II OSK 680/07, lex 485005 - " Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie stoi na stanowisku, iż art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego ma wyłącznie zastosowanie do urządzeń reklamowych inne niż te, które są budowlami zgodnie z art. 3 pkt.3 Prawa budowlanego. Zaś o tym czy dane urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, czy też nie decyduje technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce (wyrok z 23 czerwca 2006 r., II OSK 923/05, niepubl.; wyrok z 28 czerwca 2006 r. II OSK 931/05, niepubl.; wyrok z 10 listopada 2006 r. II OSK 1329/05, niepubl.; wyrok z 25 maja 2007 r. II OSK 1509/06 niepubl.; wyrok z 25 maja 2007 r. II OSK 754/06, niepubl.)."

Takie samo stanowisko zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 września 2009 r., II OSK 1331/08, cbois.nsa.gov.pl/doc/EF201943E0, podzielając w pełni stanowisko zawarte w powyższym wyroku NSA z dnia 20 czerwca 2008 r., które to stanowisko również akceptuje Sąd w niniejszym składzie.

W konsekwencji o tym, czy dane urządzenie reklamowe można zakwalifikować jako budowlę - obiekt budowlany objęty przepisem art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, decyduje przede wszystkim jej wielkość, masa i względy bezpieczeństwa z powodu, których urządzenie to wymaga trwałego związania z gruntem. Dlatego za uprawnione należy uznać stanowisko organów, że zgłoszony nośnik reklamowy należy kwalifikować jako trwale z gruntem związane urządzenie reklamowe. Przemawiają za tym nie tylko przywołane poglądy judykatury prawa, ale również okoliczności niniejszej sprawy, a zwłaszcza analiza znajdującego się w aktach administracyjnych - Projektu Budowlanego. Jak wynika z niego, konstrukcja główna stanowi połączone ze sobą kratownice pionowe oraz poziome umieszczone na elementach nośnych - prefabrykowanych podstawach żelbetowych. Układ kratownic miał zostać osadzonych na dziesięciu prefabrykowanych elementach betonowych, o długości 2 m, szerokości 1,8 m, zaś wysokości 0,75 m lub 1 m - w zależności od strefy obciążenia wiatrem. Długość zaś konstrukcji stalowej miała wynosić 24 m, jej wysokość 10,2 m, natomiast szerokość miała być zmienna i wynosić od 1,78 m - część górna kratownicy pionowej do 5,4 m - część dolna kratownicy pionowej. Z technicznego opisu konstrukcji wynika, że mamy niewątpliwie do czynienia z urządzeniem o znacznych rozmiarach i dużej masie. Ponadto prefabrykowane elementy można posadowić na powierzchni gruntu dopiero "po uprzednim zdjęciu humusu i uzupełnieniu podłoża piaskiem średnim zagęszczonym warstwami do Id=0,9", co oznacza, że wykonanie tej konstrukcji wymaga zadziałania w określony sposób na istniejący w miejscu jego ustawienia grunt, poprzez jego częściowe zdjęcie i uzupełnienie piaskiem (warstwa posadowienia musi stanowić wystarczająco stabilną podstawę). Nie może też budzić wątpliwości, że konstrukcja ta musi stawiać czoło parciu nie tylko wiatrów, ale również innych czynników atmosferycznych i tym samym musi być w odpowiedni techniczny sposób powiązana trwale z gruntem, nawet jeśli nie jest zagłębiona w ziemi. Ma ona uniemożliwić łatwe jej przesunięcie, przeniesienie w inne miejsce czy zniszczenie przy silnych podmuchach wiatru. Zatem analiza załączonego przez skarżącego projektu pozwalała na zakwalifikowane wskazanego w zgłoszeniu nośnika reklamowego jako urządzenia reklamowego trwale z gruntem związanego (art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego). Co też prawidłowo organy w mniejszej sprawie uczyniły.

Nie ma natomiast istotnego znaczenia okoliczność, że przedmiotowy nośnik reklamowy jest montowany z elementów gotowych, które mogą być rozmontowane i przenoszone w inne miejsce. Jak słusznie podnosił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 sierpnia 2007 r., zapadłego przy rozpoznawaniu sprawy II SA/Po 61/05, cbois.nsa.gov.pl/doc/C0C6054E6A - "okoliczności te dotyczą metody, techniki i technologii wykonywania danego obiektu. W ten sposób możnaby również scharakteryzować sposób budowy niektórych domów jednorodzinnych, czy też letniskowych, ale nie oznacza to, że w świetle przepisów prawa budowlanego przestają mieć cechy obiektu budowlanego. Żaden z przepisów Prawa budowlanego nie uzależnia kwalifikacji obiektu od tego jaką metodą jest on budowany i że może być w każdej chwili rozebrany". Także w przywołanym już wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2008 r., II OSK 680/07 Sąd ten wskazał, że nie mają w takim wypadku znaczenia "możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce".

W niniejszej sprawie mamy więc do czynienia z zamiarem wykonania wolno stojącego urządzenia reklamowego trwale związanego z gruntem i tym samym niezbędne jest uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). W takiej też sytuacji na organie ciążył obowiązek zgłoszenia sprzeciwu. Brak było natomiast w okolicznościach sprawy, podstaw do zliczenia spornego nośnika reklamowego do odrębnej kategorii urządzeń reklamowych, na instalowanie których jest wymagane zgłoszenie na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa Budowlanego. Jak wskazano wcześniej przepis art. 26 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego pozwala wyróżnić również tablice i urządzenia reklamowe niezwiązane trwale z gruntem. Są one jednak urządzeniami "stosunkowo lekkimi, przenośnymi, o małych gabarytach", co podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym już wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., II OSK 1958/08, czy też wyroku z dnia 25 maja 2007 r., II OSK 754/06 cbois.nsa.gov.pl.doc/4940524C6B. A tych cech nie można przypisać do spornego nośnika reklamowego.

Wobec powyższych rozważań, nie może zasługiwać na uznanie zarzut, podnoszony przez skarżącego, że rozstrzygnięcia wydawane w przez Starostę i Wojewodę pozostają w jawnej sprzeczności z rozstrzygnięciami podejmowanymi przez organy administracji architektoniczno-budowlanej na obszarze innej właściwości miejscowej w identycznym stanie faktycznym. Ponadto z załączonych do skargi odpowiedzi organów jednoznacznie nie wynika, jakich nośników reklamowych zgłoszenia dotyczyły (w przypadku zaś dołączonej do odwołania decyzji Wojewody z dnia 25 czerwca 2010 r., wynika, że zgłoszenie dotyczy urządzenia "będącego lekką konstrukcją w kształcie walca osadzoną na podstawie żelbetonowej, o niewielkiej powierzchni na którą mogłyby oddziaływać warunki atmosferyczne".). To że "w zdecydowanej większości" organy nadzoru budowlanego nie zgłaszały zastrzeżeń, nie może przesądzać o nieprawidłowości rozstrzygnięć zapadłych w tej sprawie.

W okolicznościach zaś niniejszej sprawy, należy uznać, że organy architektoniczno-budowlane dokonały właściwej interpretacji przywołanych wyżej przepisów. Prawidłowo też uznały, że do robót budowlanych polegających na wykonaniu spornego nośnika reklamowego, według załączonego projektu, nie może mieć zastosowania przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Dokonana przez organy ocena stanu faktycznego znajduje oparcie w materiale dowodowym sprawy i brak jest podstaw do uznania, aby doszło do naruszenia przepisów art. 6,7 i 8 k.p.a.

Na zakończenie rozważań, należy wskazać na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym "kwalifikacja prawna tego z jakim rodzajem (typem) urządzeń reklamowych mamy do czynienia w danej sprawie, należy do organu architektoniczno-budowlanego, który jest właściwy do wydania pozwolenia na budowę, jak i wniesienia sprzeciwu" (vide: uzasadnienie wyroków z dnia 20 czerwca 2008 r., II OSK 680/07 lex 485005, z dnia 03 września 2009 r., II OSK 1331/08 cbois.nsa.gov.pl/doc/EF201943E0).

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako bezzasadną.