Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1095/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 73
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.K. i W.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3243/17 o odrzuceniu skargi M.K. i W.K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

W dniu 27 listopada 2017 r. M.K. i W.K., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wnieśli za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] lutego 1982 r. nr [...], zezwalającej Przedsiębiorstwu [...] na wejście w teren w celu budowy linii niskiego napięcia oraz elektryfikacji zagrody [...] we wsi [...], gmina [...], w zakresie działki nr [...] położonej w [...].

Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 7 grudnia 2017 r. IV SA/Wa 3243/17 wezwał pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braków formalnych w/w skargi, w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie trzech odpisów skargi, celem przesłania ich uczestnikom postępowania.

Z adnotacji doręczyciela przesyłki zawierającej powyższe wezwanie Sądu wynika, że nie została ona doręczona adresatowi z powodu jego nieobecności. Placówka pocztowa dwukrotnie bezskutecznie zawiadamiała adresata o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym (awizo z dnia 3 stycznia 2018 r. i awizo powtórne z dnia 11 stycznia 2018 r.), po czym w dniu 19 stycznia 2018 r. zwróciła nieodebraną przesyłkę Sądowi. Przewodniczący Wydziału uznał zwróconą przesyłkę za skutecznie doręczoną w dniu 17 stycznia 2018 r.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3243/17 odrzucił skargę (pkt 1) oraz zwrócił ze Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) solidarnie na rzecz skarżących M.K. i W.K. kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego (pkt 2).

W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Jak wynika z akt sprawy, profesjonalny pełnomocnik skarżących nie wykonał zarządzenia Przewodniczącego Wydziału i nie nadesłał wymaganych odpisów skargi dla doręczenia ich występującym w sprawie uczestnikom postępowania, co obliguje Sąd do odrzucenia skargi. Stanowisko to jest zgodne z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, w świetle której niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd.

Jednocześnie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w świetle art. 73 § 3 P.p.s.a., w przypadku niepodjęcia pisma w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia w oddawczej skrzynce pocztowej zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej, pocztowa placówka oddawcza pozostawia powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. Stosownie zaś do treści art. 73 § 4 P.p.s.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu licząc – w myśl § 3 tegoż artykułu – od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. Oznacza to, że warunkiem skuteczności doręczenia zastępczego jest uprzednie dwukrotne awizowanie doręczanej przesyłki.

Wobec powyższego uznał, że wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi, skierowane do pełnomocnika skarżących, zostało mu skutecznie doręczone w dniu 17 stycznia 2018 r. Siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął zatem w dniu 24 stycznia 2018 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia pełnomocnik skarżących nie uzupełnił braków formalnych skargi, co obligowało Sąd do jej odrzucenia.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. oraz art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia M.K. i W.K., reprezentowanych przez pełnomocnika, do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł on o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik podkreślił, że do dnia otrzymania zaskarżonego postanowienia nie miał wiedzy o awizowaniu przesyłki zawierającej wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W jego ocenie niewykluczone jest, że z uwagi na fakt umieszczania przez listonosza zawiadomień w drzwiach adresata, pozostawione awizo zostało zabrane przez niepowołaną osobę, zważywszy, że siedziba Kancelarii znajduje się w budynku, w którym funkcjonuje wiele podmiotów gospodarczych i z tego względu jest on dostępny dla nieograniczonego kręgu osób.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy; 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego.

Wymogi stawiane wszystkim pismom procesowym reguluje przepis art. 46 § 1 P.p.s.a. Oprócz wymagań wskazanych w tym przepisie, art. 47 § 1 P.p.s.a. przewiduje, że do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 P.p.s.a. należy traktować wymogi z art. 47 P.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego; wyd. CH Beck, Warszawa 2011, s. 236-237).

W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 i art. 47 § 1 P.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych.

Analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje na istnienie rozbieżności w stosowaniu w/w przepisów w sytuacji, gdy strona w wymaganym terminie nie wykona wezwania sądu i nie nadeśle odpisów skargi. Istnieją także rozbieżne stanowiska co do możliwości samodzielnego wykonania przez sąd kserokopii takich pism.

Rozbieżności te usunęła jednak uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, w której stwierdzono, że niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Wskazano również, iż złożenie przez stronę skarżącą wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a., ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę M.K. i W.K., z uwagi na niewykonanie wezwania do nadesłania dodatkowych odpisów skargi we wskazanym przez Sąd terminie. Brak odpowiedniej liczby odpisów skargi uniemożliwiał bowiem nadanie jej prawidłowego biegu, a obowiązkiem Sądu było doręczenie odpisów skargi wszystkim występującym w sprawie uczestnikom postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wzywając pełnomocnika skarżących, będącego radcą prawnym, do usunięcia braków formalnych skargi, wskazał nie tylko rodzaj braku formalnego, podlegającego usunięciu, ale także termin dokonania tej czynności oraz określił skutki niewykonania wezwania. Skorzystanie z prawa do sądu i doprowadzenie do merytorycznego rozpoznania sprawy wymaga zaś od strony przestrzegania przepisów dotyczących wymogów formalnych skargi oraz wykonywania w terminie wezwań sądu do usunięcia ich braków.

Zgodnie z art. 73 § 1 P.p.s.a., w jego ówczesnym brzmieniu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4).

Powyższy przepis wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, iż takie doręczenie nastąpiło.

Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której w/w wezwanie Sądu zostało przesłane pełnomocnikowi skarżących na wskazany przez niego adres wynika, że przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce w dniu 3 stycznia 2018 r., zaś ponowne – w dniu 11 stycznia 2018 r. Przesyłkę – jako niepodjętą w terminie – zwrócono do nadawcy w dniu 19 stycznia 2018 r. Z koperty wynika również, iż w dniu 3 stycznia 2018 r. umieszczono zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym [...], które umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej.

Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 73 P.p.s.a., słusznie uznał zatem przesyłkę za skutecznie doręczoną z dniem 17 stycznia 2018 r. Stwierdzenie pełnomocnika skarżących, że awiza nie otrzymał, może być uznane jedynie za przypuszczenie, jednak aby przyznać mu charakter faktu, adresat przesyłki musiałby uprawdopodobnić, że tak rzeczywiście było, czego jednak, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie uczynił.

Wobec zatem nieuzupełnienia braków formalnych skargi M.K. i W.K. w zakreślonym w wezwaniu terminie, Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.