Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1898/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 11
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 173, art. 174, art. 133 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i par. 3, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 8, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 8 listopada 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Elżbieta Kremer ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 553/10 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2011r. sygn.akt IV SA/Gl 553/10 po rozpoznaniu skargi A. M. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddalił skargę.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia [...] maja 2010r. nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tychach na podstawie art.104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego , art.5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz.U z 2006r. Nr 122, poz.851 ze zm.) art. 235 1 i art.235 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. kodeks pracy ( Dz.U z 1998 Nr 21, poz.94 ze zm.) i w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009r., w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. z 2009r. Nr 105, poz.869 ) orzekł, że wobec A. M. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHz, wymienionej w poz.21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009r.

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. M., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W przeprowadzonym postępowaniu organy ustaliły, że A. M. był zatrudniony w latach 1973-1980 i 1982-2007 w [...] Spółce Węglowej SA Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" na stanowiskach: ładowacza pod ziemią, górnika pod ziemią, osoby dozoru średniego pod ziemią , osoby dozoru wyższego pod ziemią oraz inżyniera ds. techniki strzałowej pod ziemią i w tym okresie czasu pracował w warunkach narażenia na hałas. Przeprowadzona w dniu 13 października 2009r. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Katowicach Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu diagnostyka audiologiczna, obejmująca audimetrię progową tonalną, audiometrię nadprogową typu SISI i audiometrię impedancyjną wykazała prawostronne odbiorcze uszkodzenie słuchu i lewostronne mieszane uszkodzenie słuchu, przy czym przesunięcie progu słuchu, określone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1,2,3 kHz, wynosiło dla ucha prawego 47 dB, dla ucha lewego 82 dB. Wskazano, że mieszany charakter niedosłuchu ucha lewego , gorzej słyszącego, nietypowy dla skutków działania hałasu na narząd słuchu, a związany z patologią ucha środkowego, potwierdzoną otoskopowo i badaniem obiektywnym – audiometrią impedancyjną, w myśl aktualnie obowiązujących przepisów prawnych nie uzasadniał przyjęcia zawodowej etiologii niedosłuchu. Z kolei badania przeprowadzone w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w dniach 8 marca 2010r. i 13 kwietnia 2010r. wykazały przesunięcie progu słuchu obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHz wynoszące dla ucha prawego 38,37 dB i dla ucha lewgo 74,73 dB. Natomiast wykonana audimetria tonalna wykazała niedosłuch odbiorczy w uchy prawym i niedosłuch mieszany w uchu lewym. Stwierdzony na podstawie powyższych badań stan słuchu A. M. nie spełniał określonych w wykazie chorób zawodowych kryteriów diagnostycznych, ze względu na wielkość ubytku słuchu dla ucha lepiej słyszącego – prawego poniżej 45 dB oraz charakteru niedosłuchu po stronie lewej ( mieszany czyli przewodzeniowo –odbiorczy ). W oparciu o powyższe badania organ I instancji wydał decyzję o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej, a Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. M., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożył A. M.. W skardze podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.7 kpa. art.8 kpa, art.77 kpa, art.80 kpa oraz art.107 § 3 kpa i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza laryngologa na okoliczność, jakie jest rzeczywiste przesunięcie progu słuchu dla ucha prawego i ucha lewego oraz jaki wpływ na stan słuchu miało wysokie ciśnienie fali detonacyjnej. Podniósł zarzut niewyjaśnienia przez organ odwoławczy rozbieżności pomiędzy wynikami badań przeprowadzonych przez jednostki orzecznicze w zakresie określonego w orzeczeniach lekarskich przesunięcia progu słuchu. Skarżący zarzucił, że w sprawie nieprawidłowosci co do procedury tj. braki w materiale dowodowym ( w zakresie badań lekarskich) w związku z tym organ nie mógł wszechstronnie ocenić sprawy i wydać jednoznacznego, nie budzącego wątpliwości rozstrzygnięcia. Podniósł, że organ nie odniósł się do przedłożonego wyniku badania tomografem komputerowym z dnia 27 listopada 2009r. Podniósł, że zaskarżona decyzja nie może się ostać, albowiem nie rozstrzyga wątpliwości skarżącego.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 18 kwietnia 2011r. oddalił skargę A. M.. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd miał na uwadze przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, w tym treść § 11 ust.1, który stanowi, że do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym , że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało bowiem wszczęte w dniu 6 marca 2009r. a więc przed datą wejścia w życie rozporządzenia z dnia [...] czerwca 2009r.( tj. przed 3 lipca 2009r.). Sąd wskazał, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art.235 1 Kodeksu pracy , zgodnie z którą , za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zatem zrealizowanie dwóch warunków: rozpoznanie schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych, oraz ustalenie, że zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły łącznie powyższe przesłanki. Nie został bowiem rozpoznany u skarżącego obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo – nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHz, wymieniony w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Sąd wskazał na orzeczenia lekarskie tj z dnia 13 października 2009r. wydane przez lekarzy specjalistów z Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach , oraz z dnia 13 kwietnia 2010r. wydane przez lekarzy specjalistów z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, które zgodnie potwierdzają , że niedosłuch występujący u skarżącego ma po stronie lewej charakter mieszany przewodzeniowo-odbiorczy, co stanowi wystarczającą podstawę odmowy rozpoznania choroby zawodowej. Tym samym prawidłowo organy obydwu instancji przyjęły, że okoliczności sprawy nie uzasadniają wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Natomiast co do przedłożonych przez skarżącego wyników badań tomografem komputerowym z dnia 27 listopada 2009r. Sąd wskazał, że jak wynika z treści badań dotyczyły tylko przeprowadzonej tomografii komputerowej kości skroniowych. Odnośnie zaś złożonego w treści skargi wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego laryngologa na okoliczność jakie jest rzeczywiste przesunięcie progu słuchu dla ucha prawego i lewego oraz jaki wpływ na stan słuchu skarżącego miało wysokie ciśnienie fali detonacyjnej, Sąd zwrócił uwagę, że wnioski dowodowe mogą być składane w ramach postępowania administracyjnego, a nie na etapie skargi, której celem jest zainicjowanie postępowania zmierzającego już wyłącznie do kontroli zgodności z prawem działań organu administracji, nie zaś prowadzenie postępowania dowodowego. Zwrócono uwagę, że organ odwoławczy ponownie rozpoznaje sprawę w jej całokształcie, tym samym był uprawniony do ponownego przeprowadzenia ustaleń w zakresie narażenia zawodowego, a poczynione ustalenia zostały ocenione przez skarżącego jako prawidłowe. Sąd jeszcze raz podkreślił, że powodem odmowy stwierdzenia choroby zawodowej były wnioski orzeczeń lekarskich dotyczące charakteru niedosłuchu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. M.. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał art.174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania, mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art.133 § 1, art.145 § 1 pkt 1 lit.c i § 3 ppsa w zw. z art. 75 § 1 kpa, art.78 § 1 kpa, art.80 kpa, a także art.7 kpa, art.8, art. 11 kpa poprzez wydanie orzeczenia w oparciu o niepełny materiał dowodowy, utrzymanie decyzji w mocy pomimo jej niezgodności z prawem, niedopuszczenie dowodu z badania tomografem komputerowym z dnia 27 listopada 2009r. wraz z zapisem video na płycie CD , oparcie rozstrzygnięcia na orzeczeniach lekarskich pomimo sprzeczności w ich treści, a także niewyjaśnienie na czym miał polegać stwierdzony niedosłuch o charakterze mieszanym, pominiecie w odwołaniu merytorycznego rozpoznania postawionych zarzutów bądź wręcz nie odniesienie się do części z nich, uchybienie zasadzie uwzględnienia z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasadzie przekonywania.

Mając powyższe na uwadze , na podstawie art.176 w zw. z art.185 § 1 ppsa wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej m.in. podniósł, że orzeczenia lekarskie na których oparły się organy obu instancji oraz Sąd nader lakonicznie stwierdzają, że w uchu lewym istnieje niedosłuch którego częstotliwość audiometryczna wynosi 74,73 dB jednak ma on charakter mieszany, czyli przewodniowo-odbiorczy. na tym kończy się wyjaśnienie , na czym miałby polegać ów mieszany charakter niedosłuchu . Sąd I instancji zignorował również różnice w wielkości niedosłuchu istniejące w orzeczeniach obu placówek medycznych. Dalej skarżący podnosi, że uchybieniem przepisów postępowania było niedopuszczenie dowodu z badania tomografem komputerowym z dnia 27 listopada 2009r. Zarzuca również , że skarżący poza narażeniem na hałas poddany był również negatywnym wpływom wysokiego ciśnienia fali detonacyjnej, które występowały w miejscu pracy w czasie detonacji materiałów wybuchowych , zaś okoliczność ta nie została wzięta pod uwagę przy ocenie warunków pracy. Okoliczność ta z kolei ma istotny wpływ na prawidłowe ustalenie choroby zawodowej, skoro w decyzji stwierdzono, że niedosłuch po stronie lewej ma charakter mieszany. W konkluzji skarżący podniósł, że mimo iż kwestionował spójność orzeczeń lekarskich i lakoniczność uzasadnienia, czemu dał wyraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji i skardze do Sądu, to mimo to jego stanowisko nie stało się podstawą rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art.183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art.183 § 2 p.p.s.a..

Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawy nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd I instancji trafnie ocenił, ze zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji, a organy administracyjne w trakcie prowadzenia niniejszej sprawy nie naruszyły zasad postępowania w taki sposób, aby uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim podkreślić należy, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie są ze sobą spójne i zgodnie potwierdzają, że schorzenie skarżącego nie ma cech choroby zawodowej. Oba orzeczenia lekarskie stwierdzają, że występujący u skarżącego ubytek słuchu w uchu prawym ma odbiorczy charakter typu ślimakowego spowodowany hałasem, natomiast w uchu lewym ma charakter mieszany (czyli przewodniowo-odbiorczy). Natomiast faktem jest, że podane w obu orzeczeniach lekarskich progi słuchu, w tym dla ucha prawego lepiej słyszącego są różne ( w pierwszym orzeczeniu lekarskim podano 47dB, a w drugim 38,37 dB). Okoliczność ta wymagałaby dalszego bezwzględnego wyjaśnienia w takiej sytuacji w której stwierdzono by obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, natomiast spór dotyczyłby wyłącznie spełnienia przesłanki dotyczącej progu słuchu. Wówczas jednoznaczne wyjaśnienie tej kwestii miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w niniejszej sprawie nie spełniona jest przesłanka dotycząca obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego, w takich okolicznościach kwestie dotyczące progu słuchu nie mają wpływu na wynik sprawy. Niezasadny jest również zarzut skargi kasacyjnej w którym podniesiono, iż w przypadku stwierdzenia niedosłuchu o charakterze mieszanym organ powinien szczegółowo wyjaśnić na czym polega i czym jest spowodowany niedosłuch o charakterze mieszanym. W sprawach dotyczących chorób zawodowych zadaniem lekarskich jednostek orzeczniczych jest wydanie orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych. Wydanie orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ma miejsce między innymi wówczas, gdy lekarskie jednostki orzecznicze stwierdzą że występujące schorzenie u skarżącego nie jest objęte wykazem chorób zawartych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Natomiast do zadań lekarskich jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie dalszych badań mających na celu ustalenie jakie są przyczyny danego schorzenia, czyli jaka jest jego etiologia. Stąd też dla rozpoznania choroby zawodowej słuchu decydujące jest ustalenie, czy jest to trwały obustronny ubytek typu odbiorczego, w przypadku stwierdzenia, że ubytek słuchu nie ma charakteru odbiorczego tylko mieszany jest to wystarczający powód do odmowy stwierdzenia choroby zawodowej, bez względu jaka jest etiologia tego ubytku mieszanego słuchu. Niezasadny jest również zarzut skargi kasacyjnej podnoszący, że skarżący poza narażeniem na hałas poddany był również negatywnym wpływom wysokiego ciśnienia fali detonacyjnej, które występowały w miejscu pracy w czasie detonacji materiałów wybuchowych, zaś okoliczność ta nie została wzięta pod uwagę przy ocenie warunków pracy. Należy bowiem stwierdzić, że jeśli chodzi o chorobę narządu słuchu, która może być uznana za chorobę zawodową to ustawodawca przewidział tylko jedną jej postać określoną w pkt 21 załącznika wykazu chorób zawodowych z którego wynika, że choroba ta może być spowodowana wyłącznie hałasem. Tym samym nie może być uznana za chorobę zawodową choroba narządu słuchu jeżeli źródłem narażenia w miejscu pracy będzie inny czynnik niż hałas np. wpływ wysokiego ciśnienia fali detonacyjnej.

Wobec powyższego brak było podstaw prawnych pozwalających na uznanie, że postępowanie przed organami administracji było przeprowadzone z takim naruszeniem art.138 § 1 pkt 2 kpa. I pkt 21 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, które można by uznać za mające wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji nie można postawić Sądowi pierwszej instancji zarzutu dokonania niewłaściwej kontroli.

Z przedstawionych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.