Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2905/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 1, art. 33 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Honorata Łopianowska, Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej: NUS, organ I instancji, organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne wobec O. S. A. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca, Spółka, Strona) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 14 czerwca 2016 r. wystawionego przez Burmistrza B. (dalej: Wierzyciel), którym Wierzyciel objął należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od lutego do maja 2016 r. w łącznej kwocie 2.176,00 zł należności głównej.

Celem wyegzekwowania należności, organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z 5 sierpnia 2016 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. Zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 10 sierpnia 2016 r. a Spółce wraz z tytułem wykonawczym 12 sierpnia 2016 r.

Skarżąca złożyła zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 8 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r. poz. 599, ze zm., dalej u.p.e.a.). Strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Skarżąca podniosła, że egzekucja została podjęta w sytuacji, w której egzekwowane zobowiązanie zostało już wcześniej wykonane przez Spółkę, gdyż Wierzyciel nie zwrócił nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. Spółka zarzuciła, że egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku. Strona wskazała, że egzekwowany obowiązek nie był wymagalny, gdyż podlegał rozliczeniu z nadpłatą w podatku od nieruchomości za 2009 r. W ocenie Strony, zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Spółka podniosła, że egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełniał wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a.

Postanowieniem z [...] września 2016 r. Wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione. Po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: SKO) postanowieniem z [...] marca 2017 r. utrzymało w mocy postanowienie Wierzyciela.

Wierzyciel wyjaśnił, że egzekucja administracyjna obejmuje wymagalną bieżącą należność podatkową według deklaracji na rok 2016 r. złożonej przez Stronę. Wierzyciel wskazał, że kwota nadpłaty podatku za 2009 rok została zwrócona Stronie na rachunek bankowy.

W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że przedmiotem rozpatrywania jest zbadanie zasadności uznania, że zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku w podatku od nieruchomości za 2016 rok są nieuzasadnione. SKO wskazało, że nie może badać kwestii istnienia, bądź też nie, po stronie zobowiązanego nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. W ocenie SKO, Wierzyciel zasadnie uznał, że po stronie zobowiązanego istnieje obowiązek w podatku od nieruchomości za 2016 r., który powstał wraz ze złożeniem deklaracji podatkowej za rok 2016 i stał się wymagalny w comiesięcznych terminach płatności podatku od nieruchomości za 2016 r. Zasadnie też tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie złożonej deklaracji podatkowej na podatek od nieruchomości na 2016 r., po uprzednim wysłaniu do podatnika pisemnych upomnień.

Mając na uwadze stanowisko Wierzyciela, postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. NUS uznał zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 8 i 10 u.p.e.a. za nieuzasadnione.

Strona złożyła zażalenie wnosząc o uchylenie postanowienia NUS i uwzględnienie zarzutów. Skarżąca podniosła, że w obecnym stanie prawnym, stanowisko wierzyciela nie może być uznane za wiążące, ponieważ z dniem 15 sierpnia 2015 r. postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wobec egzekucji zostały wyłączone z kognicji sądów administracyjnych. W ocenie Strony, NUS powinien rozpatrzeć zarzuty samodzielnie i przedstawić ich własną ocenę. Strona poparła zarzuty nieistnienia obowiązku, wykonanego obowiązku, braku wymagalności obowiązku oraz wadliwego tytułu wykonawczego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: DIAS) postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Stanowisko to jest wiążące także dla organu odwoławczego.

DIAS stwierdził, że organ I instancji słusznie uznał zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. dotyczące nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska Wierzyciela. DIAS podzielił zdanie NUS, że organ egzekucyjny, podobnie jak wierzyciel, nie mógł badać kwestii istnienia bądź też nieistnienia po stronie zobowiązanej nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok. Organ odwoławczy stwierdził, że tytuł wykonawczy został zasadnie wystawiony na podstawie złożonej deklaracji podatkowej na podatek od nieruchomości za 2016 rok, po uprzednim wysłaniu do podatnika pisemnych upomnień. Organ II instancji podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a. były nieuzasadnione.

Odnosząc się do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. w postaci zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, DIAS zauważył, że sama egzekucja będąca przymusowym wykonaniem zobowiązań jest dla dłużnika niedogodnością, zatem każde działanie uprawnionych organów mogłoby spotkać się z tym zarzutem. Organ II instancji wskazał, że zajęcie rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. DIAS uznał zarzut z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. za nieuzasadniony.

Ustosunkowując się do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. tj. niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., DIAS wskazał, że w zarzucie tym mogą być kwestionowane jedynie wymogi formalne, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy. W ocenie organu odwoławczego, tytuł wykonawczy spełniał wszelkie wymogi formalne zawarte w art. 27 u.p.e.a. Wobec tego zarzut Strony oparty na przesłance z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. DIAS uznał za bezzasadny.

Odnosząc się do kwestii przeniesienia ciężaru orzekania o merytorycznej ocenie zarzutów egzekucyjnych z wierzyciela na organ egzekucyjny w świetle zmiany przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, DIAS wskazał, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, natomiast organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. DIAS stwierdził, że organ egzekucyjny nie był uprawniony, do samodzielnego rozpatrzenia wniesiony zarzutów i przedstawienia własnej oceny w wydanym postanowieniu odnośnie zarzutu wniesionego w trybie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zatem zmiana art. 3 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma wpływu na procedurę wydawania przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia w sprawie zarzutów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia DIAS z [...] czerwca 2017 r., uchylenie poprzedzającego je postanowienia NUS z [...] kwietnia 2017 r. oraz zwrot kosztów postępowania.

Skarżąca wskazała, że zaskarżone postanowienie narusza art. 34 § 1 w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zdaniem Spółki DIAS błędnie przyjął, że w zakresie zarzutu podniesionego w trybie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. był związany stanowiskiem wierzyciela. Organ II instancji nie uwzględnił, że w stanie prawnym obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. stanowisko wierzyciela nie może być uznane za wiążące organ egzekucyjny. Z dniem 15 sierpnia 2015 r. postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wobec egzekucji zostały wyłączone z kognicji sądów administracyjnych, co wynika z nowego brzmienia artykułu 3 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pozostające poza kontrolą sądową postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela nie może wiązać organu egzekucyjnego, gdyż w tym zakresie oznaczałoby to pozbawienie Strony prawa do sądu. Kwestie, w których zakresie organ egzekucyjny był przed 15 sierpnia 2015 r. związany stanowiskiem wierzyciela, wymagają obecnie merytorycznej oceny organu egzekucyjnego. Zdaniem Skarżącej, przy rozpatrywaniu zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. samo powołanie się na art. 34 § 1 u.p.e.a. oraz przywołanie stanowiska wierzyciela stanowiło naruszenie art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., dalej: k.p.a.), ponieważ powinno nastąpić rozpatrzenie tych zarzutów samodzielnie przez organ.

Skarżąca wskazała, że zasadne były zarzuty nieistnienia obowiązku, wykonanego obowiązku, braku wymagalności oraz wadliwego tytułu wykonawczego. Zdaniem Strony, nie zostało uwzględnione, że egzekwowany obowiązek należy uznać za wykonany, skoro jednocześnie nie doszło ze strony Wierzyciela do zwrotu na rzecz Spółki nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2009, zgodnie z art. 76 § 1 O.p. Egzekwowany obowiązek należy uznać za nieistniejący i niewymagalny. Uzasadniony jest zarzut z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Spółka wskazała, że błędne określenie w tytule wykonawczym, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny, powoduje, że wymóg określony w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. nie został zrealizowany.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wskazać należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga jest niezasadna.

Należy podkreślić - mając na uwadze stanowisko Skarżącej - że Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (wyrok NSA z 6 lutego 2008 r. sygn. akt II FSK 1665/06, CBOSA), zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Innymi słowy - ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd.

Jak wynika z akt sprawy w swoim ostatecznym postanowieniu z dnia [...] marca 2017 r. SKO potwierdziło ocenę wierzyciela (Burmistrza) z dnia [...] września 2017 r., że zarzuty Spółki były nieuzasadnione. Wbrew ocenie zawartej w skardze – to stanowisko w zakresie dotyczącym zarzutów z punktu 1 oraz 2 art. 33 § 1 u.p.e.a. było dla NUS i DIAS wiążące. Stanowi o tym jednoznacznie art. 34 § 1 u.p.e.a. Data 15 sierpnia 2015 r. niczego nie zmieniła w kwestii związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela. Natomiast wskazana data ma istotne znaczenie dla ustalenia zakresu kognicji sądu administracyjnego. Mianowicie Spółka trafnie oceniła, że od tej daty nie podlega odrębnej skardze do sądu postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela, ale Sąd wyjaśnia, że jednocześnie właściwy wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany od tej daty, aby w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów zobowiązanego zbadać legalność stanowiska wierzyciela, jako wydanego w granicach tej samej sprawy (art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a).

Zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. (w zakresie nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności) Skarżąca skonstruowała wokół tezy, że Spółce przysługuje od Burmistrza nadpłata w podatku od nieruchomości za rok 2009, która powinna zostać Spółce zwrócona. Skarżący wskazał, że do dnia wszczęcia przedmiotowej egzekucji zwrotu nadpłaty na rzecz Spółki jednak nie dokonano

Dokonując kontroli zasadności stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. należy podkreślić, że z art. 29 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności (zasadności) decyzji wymiarowej, ani też wymagalności zobowiązania podatkowego w niej określonego. Podobnie jest z kwestią istnienia bądź też nie po stronie zobowiązania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.

W tym stanie rzeczy analizowanie prawidłowości decyzji podatkowej, stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, oznacza zatem w konsekwencji badanie tego, czy decyzja jest prawidłowa i czy zobowiązanie w kwocie nią określonej stało się wymagalne. Badanie zatem tej okoliczności w ramach zarzutu opartego na twierdzeniu o "nieistnieniu obowiązku" stanowiłoby więc w istocie kontrolę "wymagalności obowiązku" objętego tytułem wykonawczym. Tego zabrania jednakże art. 29 § 1 u.p.e.a.

Sąd orzekający podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że zestawienie art. 29 § 1 in fine z art. 33 § pkt 1 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu.

Prawidłowo zatem organy egzekucyjne uznały odnosząc się do zgłoszonego zarzutu wykonania, nieistnienia oraz braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.) w zakresie niezwrócenia do dnia wszczęcia egzekucji Stronie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok, że zarzut ten jest nieuzasadniony i nie ma wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku w podatku od nieruchomości za 2016 rok. Organy egzekucyjne nie mogły bowiem badać w przedmiotowym postępowaniu kwestii istnienia bądź też nieistnienia po stronie Zobowiązanej nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok.

Sąd zauważa, że należałoby rozważyć możliwość dopuszczenia do stwierdzenia przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny o nieprawidłowości decyzji, jeśli w czasie orzekania w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w innym postępowaniu nastąpiłoby już ostateczne lub prawomocne stwierdzenie "wadliwości" decyzji wymiarowej. Wówczas organ egzekucyjny byłby związany stanem wynikającym z innego rozstrzygnięcia. W tej wyjątkowej sytuacji prawnej można byłoby przyjąć, że prawidłowość decyzji wymiarowej, mogą być przedmiotem weryfikacji organów i ewentualnie sądu administracyjnego, w postępowaniu wszczętym zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Konkludując, wobec niedopuszczalności badania kwestii prawidłowości decyzji stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, nie było możliwe uznanie egzekwowanego obowiązku za nieistniejący czy niewymagalny z uwagi na stwierdzenie Strony, iż przysługuje jej zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2009. Zarzuty wniesione na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. zasadnie zostały zatem nieuwzględnione.

W kwestii ostatniego zarzutu, tj. niespełnienia przez tytuł wymogów wynikających z art. 27 u.p.e.a., przypomnieć należy, że tytuł wykonawczy zawiera wszystkie konieczne elementy, czego właściwie Spółka nie kwestionuje. Okoliczność, czy elementy te są określone prawidłowo, nie może być natomiast rozstrzygana w ramach zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.. Przepis ten wymaga jedynie istnienia tych elementów, nic nie stanowiąc o ich merytorycznej poprawności.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.