Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 593/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie : Asesor Piotr Borowiecki WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant: Paweł Muszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2005 r. sprawy ze skargi J. D. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały odmawiającej wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r.; 2. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącego J. D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J. D. wniósł skargę na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych NR [...] z dnia [...] października 2004 r. utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. odmowiającej wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich.

Z akt administracyjnych wynika, iż uchwałą Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła skarżącemu J. D. wpisu na listę aplikantów radcowskich.

W uzasadnieniu uchwały podano, że skarżący uzyskał w wyniku przeprowadzonego dwuetapowego konkursu 108 punktów, a zgodnie z zasadami przeprowadzania konkursu wpisywane na listę aplikantów radcowskich są osoby, które uzyskają co najmniej 120 punktów.

W dniu [...] kwietnia 2004 r. J. D. skierował do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wniosek o wznowienie postępowania w sprawie jego wpisu na listę aplikantów radcowskich na podstawie art. 145a § 1 kpa powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. P 21/02.

W uzasadnieniu wniosku podniósł, że w swej uchwale Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmawiając wpisania go na listę aplikantów radcowskich oparła się na niekonstytucyjnym przepisie art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP jako ograniczający osobom nie będącym członkami korporacji samorządowej radców prawnych konstytucyjną wolność wyboru zawodu. Przepis ten został derogowany z systemu prawnego z dniem 4 marca 2004 r., a więc moc prawną utraciła także oparta na nim uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych w sprawie ustalenia zasad przeprowadzania konkursów na aplikantów radcowskich. W tej sytuacji, wobec spełnienia wszelkich innych przesłanek wpisu na listę aplikantów radcowskich, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1,3,5 ustawy o radcach prawnych, odmowa wpisu na listę aplikantów radcowskich przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] jest całkowicie bezzasadna.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w dniu [...] kwietnia 2004 r. podjęła uchwałę Nr [...] o wznowieniu postępowania w sprawie wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich na podstawie art. 145a kpa, a następnie w dniu [...] czerwca 2004 r. uchwałę Nr [...], w której odmówiła uchylenia swej wcześniejszej uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. w sprawie odmowy wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich.

W uzasadnieniu tej uchwały, powołując się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r. stwierdzono, że przeprowadzone przed ogłoszeniem tego wyroku konkursy na aplikację adwokacką i radcowską zachowują swoją skuteczność i ze względu na swoją naturę nie podlegają procedurze wznowienia, czy też wzruszenia ich rezultatów. Zgodnie natomiast z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu konkursu przez radę okręgowej izby radców prawnych, a wyniki przeprowadzonego w stosunku do skarżącego postępowania konkursowego nie dawały podstaw do wpisania go na listę aplikantów radcowskich.

Skarżący złożył odwołanie od tej uchwały do Krajowej Rady Radców Prawnych.

W odwołaniu zarzucił , że uchwała Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. została wydana bez podstawy prawnej, przez co stoi w sprzeczności z art. 107 § 1 k.p.a., oraz że wydano ją z rażącym naruszeniem art. 6 kpa, art. 8 kpa, art. 151 § 1 pkt 1 kpa, art. 33 ustawy o radcach prawnych oraz art. 65 ust. 1 i 31 ust. 3 Konstytucji, a także art. 6 Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych.

Wniósł w związku z tym o uchylenie uchwały organu I instancji i wydanie uchwały o jego wpisie na listę aplikantów radcowskich.

W uzasadnieniu odwołania podniósł, że w zaskarżonej uchwale Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] powołała się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., które w przeciwieństwie do samego wyroku, nie ma mocy powszechnie obowiązującej.

Ponadto, że potraktowała powyższe uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sposób wybiórczy, wybierając tylko jeden z jego fragmentów.

Skarżący zakwestionował też zawartą w uzasadnieniu uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] interpretację art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych wskazując, że uchwała o odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich wydana była nie tylko w oparciu o ten przepis, ale również w oparciu o zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych.

Z samego przepisu art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych nie można natomiast obecnie wyprowadzić normy prawnej upoważniającej do odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich osoby, która nie osiągnęła wyniku 120 punktów w obu etapach konkursu.

Skarżący stwierdził w związku z tym, że zaskarżona uchwała Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., wydana w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 kpa, w sposób rażący narusza ten przepis, gdyż istniały podstawy do uchylenia uchwał o odmowie wpisania go na listę aplikantów radcowskich oraz istniały podstawy do wydania uchwały o dokonaniu takiego wpisu.

Poza tym skarżący podniósł, że zaskarżona uchwała zawiera błąd w oznaczeniu numeru uchwały, której uchylenia Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmówiła. W związku z tym istnieją wg skarżącego wątpliwości co do tożsamości uchwały, która była przedmiotem postępowania wznowionego uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r.

Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r.

W uzasadnieniu swojej uchwały stwierdziła, że uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. o odmowie wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich była podjęta w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych.

Rozstrzygnięcia związane z wpisem na listę aplikantów radcowskich wymagają uprzedniego przeprowadzenia konkursu, która to czynność w odniesieniu do konkretnej osoby nie może podlegać weryfikacji. Zgodnie natomiast z uzasadnieniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., przepisy dotychczasowe, do czasu zakwestionowania ich przez Trybunał Konstytucyjny, korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący przedstawił te same zarzuty, które sformułował wcześniej w odwołaniu wniesionym do Krajowej Rady Radców Prawnych.

Wniósł w związku z tym o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej uchwały.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej uchwały z dnia [...] października 2004r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia.

Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

W rozpatrywanej sprawie Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. naruszają prawo.

Uchwały w sprawie wpisu lub odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich mają walor decyzji administracyjnych, a więc należy stosować przy ich wydawaniu przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] podejmując uchwałę Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie wpisu skarżącej na listę aplikantów radcowskich na podstawie art. 145a kpa prawidłowo ustaliła, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. P 21/02, spełnione zostały przesłanki do wznowienia postępowania.

W uchwale z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] odmawiającej wpisania skarżącego J. D. na listę aplikantów radcowskich jako podstawę jej wydania wskazano art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz U Nr 19 poz. 145 z późn. zm.) w związku z § 12 Zasad przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską (załącznik Nr 1 do uchwały KRRP NR [...] z dnia [...] grudnia 2001 r.) oraz § 18 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz prowadzenia list radców prawnych i aplikantów radcowskich (załącznik do uchwały Nr [...] Prezydium KRRP z dnia [...] kwietnia 2001 r.)

Z uzasadnienia tej uchwały wynika w sposób jednoznaczny, że bezpośrednią przyczyną odmowy wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich było nie uzyskanie przez niego wymaganej liczby punktów w postępowaniu konkursowym.

Postępowanie konkursowe na aplikację radcowską przeprowdzone zostało na podstawie regulaminu wydanego w oparciu o art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 4 marca 2004 r. orzekł natomiast, że art. 60 pkt. 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz U z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia.

W uzasadnieniu swojego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinny być unormowane w aktach prawnych o randze ustawowej.

Z uwagi na to, że przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzania konkursów na aplikację radcowską, umożliwiając dowolne normowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją.

W tym stanie faktycznym należy więc stwierdzić, że zasady przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską wydane na podstawie sprzecznego z Konstytucją RP przepisu miały istotny wpływ na treść uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. podjętej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w przedmiocie odmowy wpisania skarżącego na listę aplikantów radcowskich.

Zatem zaskarżona uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. odmawiające uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. nie mogą się ostać.

W uzasadnieniu swojego orzeczenia z dnia [...] lutego 2004 r. Trybunał Konstytucyjny zawarł wprawdzie rozważania odnośnie zakresu obowiązywania jego wyroku w stosunku do rozpoczętych i przeprowadzonych już postępowań konkursowych na aplikacje jednak uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie ma mocy powszechnie wiążącej.

Organy samorządu radcowskiego rozpoznając ponownie, w wyniku wznowienia postępowania, sprawę o wpis skarżącego na listę aplikantów radcowskich powinny wziąć pod uwagę zmianę stanu prawnego wywołaną publikacją orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

W ocenie Sądu konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego mającego na celu rozpoznanie wniosku skarżącego o wpis na listę aplikantów radcowskich w oparciu o nowe, zgodne z Konstytucją RP przepisy korporacyjne wydane na podstawie delegacji ustawowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.a i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.