Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Wr 1414/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2005-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Cisyk Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego A. S. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 21 listopada 2000 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 5 stycznia 2000 r., nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich A. S., ubiegającemu się o przyznanie tych uprawnień z tytułu udziału w walkach z UPA podczas służby w "Niszczycielskim Batalionie". Decyzja powyższa, zawierająca pouczenie o trybie i terminie wniesienia skargi, doręczona została A. S. w dniu 11 grudnia 2000 r. za pisemnym pokwitowaniem.

W dniu 16 kwietnia 2003 r. do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynęło pismo A. S., przesłane pocztą, listem poleconym nadanym w dniu 14 kwietnia 2003 r., o czym świadczy data stempla pocztowego, zatytułowane jako "zażalenie na decyzję z dnia 5 stycznia 2000 r. o odmowie przyznania uprawnień z prośbą o ponowne rozpatrzenie mojej sprawy". W uzasadnieniu A. S. wskazał, iż decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa. Był jako dziecko zmuszony walczyć z bandytyzmem nacjonalistów ukraińskich. Podniósł, że przedstawione fakty, poparte zeznaniami trzech świadków, nie zostały uznane, pomimo, że "złożone oświadczenia przemawiają w mojej sprawie i prawo jest za mną". Ponadto wniósł o rozpatrzenie sprawy pomimo niedotrzymania formalności administracyjnych, gdyż był w tym czasie poważnie chory, co może potwierdzić zaświadczeniem lekarskim. Ponadto na odwrocie pisma została umieszczona prośba Prezesa Zarządu M.GM ZKRPoBWP w G. o ponowne rozpatrzenie sprawy ze wskazaniem, iż świadkowie, którzy złożyli oświadczenia są znanymi jako ludzie poważni i prawdomówni, którzy przeżyli gehennę wojny na terenach wschodnich.

W wyniku rozpatrzenia powyższego pisma Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, postanowieniem z dnia [...], nr [...], opartym o przepis art. 134 w zw. z art. 127 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził niedopuszczalność złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzja z dnia 5 stycznia 2000 r. było już przeprowadzone na wniosek strony z dnia 22 stycznia 2000 r. i zostało zakończone decyzją Kierownika Urzędu z dnia 21 listopada 2000 r., utrzymującą w mocy zakażoną decyzję, stąd wyczerpano już tok instancji. Wyjaśnił, że decyzja z dnia 21 listopada 2000 r. jest ostateczna i nie przysługuje od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji, zatem nie jest możliwe powtórne złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W skardze na powyższe postanowienie A. S. wniósł o rozpatrzenie sprawy i wydanie sprawiedliwego wyroku, podając, że świadkowie służyli w tym samym oddziale, zostali zweryfikowani i posiadają uprawnienia kombatanckie, natomiast ich zeznania nie zostały uznane tylko dlatego, że był nieletni.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, przytaczając argumentacje podawaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Na rozprawie przed Sądem skarżący w całości podtrzymał treść skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania rozstrzygnięcia, jak i stan sprawy istniejący na dzień jego wydania, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, iż nie odpowiada ono wymogom prawa.

W przedmiotowej sprawie należy zwrócić uwagę na fakt, że w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwana dalej K.p.a., ustawodawca przyjął zasadę ograniczonego formalizmu. Z brzmienia art. 63 § 2 K.p.a., regulującego wymagania formalne dla podania (które to określenie odnosi się zarówno do czynności strony dokonywanej w celu wszczęcia postępowania zwykłego, jak i nadzwyczajnych trybów postępowania, a także do czynności dokonywanych w toku instancji), który stanowi, że podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych, wynika, że zasada ta odnosi się również do treści podania.

Żądanie strony zgłoszone w postępowaniu administracyjnym wyznacza przedmiot postępowania. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem, wyrażanym dotychczas w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie, żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma przez nią wniesionego a nie na podstawie jego tytułu. W razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony a nie do organu administracji. Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 1987 r., sygn. akt III SA 92/87-PiŻ z 1987r., nr 36, str. 15, z dnia 17 września 1992 r., III S.A. 949/92–niepublik., oraz B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.BECK, Warszawa 1996 r., str. 325).

Z tak określonym obowiązkiem koresponduje powinność organu wynikająca z zawartej w art. 9 K.p.a. zasady obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej, który stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lipca 1992 r., sygn. akt III ARN 40/92 (POP z 1993 r., nr 4, poz. 68) "obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 k.p.a."

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że treść pisma skarżącego z dnia 16 kwietnia 2003 r. budziła istotne wątpliwości, zwłaszcza, że z pisma tego, zatytułowanego zresztą zażaleniem, wynikało, że A. S. wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją z dnia 5 stycznia 2000 r., zarzucając wadliwość oceny przez organ treści zeznań świadków, w sytuacji gdy ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło już przecież decyzją z dnia 21 listopada 2000 r.

Z tego to względu rzeczą Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, do którego pismo wpłynęło, było wyjaśnienie rzeczywistych intencji wnioskodawcy, które sprowadzały się w istocie do wzruszenia niekorzystnego rozstrzygnięcia w przedmiocie uprawnień kombatanckich, co potwierdza zresztą treść skargi, podtrzymanej w całości przez skarżącego na rozprawie przed Sądem i ustalenia czy pismo to rzeczywiście stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie odwoławczym, czy też stanowi ono wniosek o wszczęcie postępowania w jednym z trybów nadzwyczajnych. Obowiązkiem organu było w szczególności przedstawienie stanu sprawy w wyniku dotychczas prowadzonych postępowań i podjętych rozstrzygnięć oraz wyjaśnienie okoliczności powodujących, że wniesione pismo nie będzie mogło wywołać skutków zamierzonych przez wnoszącego. Ponadto obowiązkiem organu było wskazanie prawnych możliwości rozpatrzenia sprawy w trybach nadzwyczajnych z podaniem przepisów w tym zakresie. Dopiero takie działanie wyczerpywałoby obowiązek wynikający z art. 9 K.p.a. i stanowiłoby realizację ochrony strony przed niekorzystnymi skutkami podjętych działań.

W tych okolicznościach uprawniony jest zarzut, że czynności organu orzekającego w sprawie, podjęte po złożeniu przez skarżącego pisma zakwalifikowanego przez ten organ jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, budzą zasadnicze zastrzeżenia. W szczególności pominięcie obowiązków wynikających z art. 9 K.p.a. i wydanie przez organ postanowienia o niedopuszczalności złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowi naruszenie podstawowych praw i gwarancji procesowych strony, przy czym to naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co przesądza o konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Z tych względów, na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.

Rozstrzygnięcie zawarte w punktach 2 i 3 wyroku oparte jest o przepis art. 152 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).