Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 217/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, pkt. 2, art. 141 § 4, art. 133, art. 153, art. 183 § 1, art. 185 § 1, art. 203 pkt. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Geremek Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1263/07 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od P. S. na rzecz Ministra Infrastruktury kwotę 400 (czterysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1263/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu skargi P. S. – uchylił decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Minister Transportu i Budownictwa - po rozpatrzeniu odwołania J. i A. C. z dnia [...] września 1952 r. od orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] września 1952 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], stanowiącej własność małżeństwa J. i A. C. i J. C. - uchylił orzeczenie z dnia [...] września 1952 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] września 2001 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 1953 r., nr [...]. Orzeczenie to utrzymało w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] września 1952 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], stanowiącej własność małżeństwa J. i A. C. oraz J. C. W wyniku stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji pozostało do rozpatrzenia odwołanie J. i A. C. z dnia [...] września 1952 r., które do organu I instancji wpłynęło w dniu [...] września 1952 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Transportu i Budownictwa stwierdził, iż z akt administracyjnych wynika, że orzeczenie z dnia [...] września 1952 r. zostało doręczone J. i A. C. Ze względu na nieznany adres zamieszkania J. C. orzeczenie było wywieszone na tablicy ogłoszeń w dniach od [...] września do [...] października 1952 r. Postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138) oraz rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. Nr 86, poz. 776). Podstawy prawne wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego oraz wydania orzeczenia z dnia [...] września 1952 r. przestały obowiązywać, gdyż dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. utracił moc z dniem 5 kwietnia 1958 r. na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70), natomiast rozporządzenie z dnia 24 września 1934 r. utraciło moc z dniem 31 stycznia 1952 r. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25).

Zdaniem organu II instancji, skoro przepisy stanowiące podstawę prawną do wydania decyzji ostatecznej o wywłaszczeniu utraciły moc, to postępowanie wywłaszczeniowe stało się bezprzedmiotowe. Z tego względu organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w całości zaskarżone orzeczenie organu I instancji z dnia [...] września 1952 r. i umorzył postępowanie.

Skargę na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa wniósł P. S., zarzucając nieważność postępowania wynikającą z faktu wydania decyzji skierowanej m.in. do strony, która nie żyje; naruszenie przepisów postępowania, poprzez nie uwzględnienie przesłanek bezwzględnej nieważności orzeczenia z dnia [...] września 1952 r.; naruszenie przepisów postępowania przez bezpodstawne przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania, a w konsekwencji umorzenie postępowania (art. 105 k.p.a.) i tym samym nie rozpoznanie istoty sprawy (art. 77 k.p.a.). Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją ( druga instancja ) prowadzone było wobec osoby nieżyjącej – A. S., która zmarła w 2004 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Natomiast postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] września 1952 r. (pierwsza instancja) prowadzone było wobec J. C., który zmarł w S. w 1945 r.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) - obowiązującego w dniu wydania orzeczenia administracyjnego - miały zastosowanie do postępowania we wszystkich sprawach z zakresu prawa administracyjnego, załatwianych przez władze i urzędy administracji państwowej i samorządu terytorialnego. Z przepisów art. 73, art. 82, art. 83, art. 87 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że od decyzji głównej, wydanej w pierwszej instancji, służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, bezpośrednio wyższej. Odwołanie wnosi się w ciągu 14 dni po ogłoszeniu lub doręczeniu decyzji. Przed upływem terminu dla odwołania, decyzja nie ulega wykonaniu. Decyzja, od której nie służy odwołanie lub skarga w toku instancji administracyjnych jest ostateczna, a decyzja, której nie można zaskarżyć również do sądów administracyjnych, jest prawomocna.

Sąd podniósł, że orzeczenie administracyjne z dnia [...] września 1952 r. (decyzja) nie zostało doręczone stronie, ani nie zostało ogłoszone - a zatem nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania, co oznacza, że orzeczenie z dnia [...] września 1952 r. nie stało się ani ostateczne, ani prawomocne, ani wykonalne. Sąd podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, organ administracji publicznej, który podejmuje decyzję, jest nią związany od chwili jej ogłoszenia lub doręczenia stronom. Jeśli zatem nie nastąpiło ani ogłoszenie, ani doręczenie decyzji, to nie można mówić o istnieniu decyzji administracyjnej, lecz jedynie o nieakcie, czyli decyzji nieistniejącej, niewywołującej żadnych skutków. Jeżeli współwłaściciel nieruchomości w dniu wydania decyzji przez organ I instancji, tj. [...] września 1952 r., nie żył, organ administracji nie mógł mu doręczyć decyzji przesyłką listową, ani też nie mógł uznać decyzji za doręczoną - przez ogłoszenie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Infrastruktury, reprezentowany przez radcę prawnego S. J.

Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego przez:

a) błędną wykładnię art. 87 ust. 1 w związku z art. 73, art. 82 i art. 83 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) poprzez uznanie, że decyzja nieostateczna, niewykonalna oraz niedoręczona jednej ze stron nie jest decyzją lecz nieaktem niewywołującym żadnych skutków;

2. naruszenie przepisów postępowania, bowiem uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a., poprzez sformułowanie w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku błędnej oceny prawnej dotyczącej uchylonej przez organ odwoławczy decyzji, wpływającej na rozstrzygnięcie organu oraz brak wyjaśnienia dlaczego Sąd odmówił uznania skutków prawnych wynikających z odebrania orzeczenia z 1952 r. przez inne strony postępowania;

b) art. 133 § 1 p.p.s.a poprzez podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego uwzględnionego w uzasadnieniu decyzji organu;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 87 ust. 1, art. 73, art. 82 i art. 83 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym poprzez przyjęcie, że organ naruszył przepisy postępowania z uwagi na rozpatrzenie odwołania od nieistniejącej decyzji oraz zaniechanie wykazania w jaki sposób doszło do naruszenia przepisów postępowania w powyższym zakresie w świetle przyjętych przez organ dowodów na okoliczność doręczenia decyzji.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne Minister Infrastruktury wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Infrastruktury podniósł, że Sąd pominął okoliczność, iż orzeczenie z dnia [...] września 1952 r. zostało doręczone pozostałym stronom postępowania, tj. J. i A. C. oraz zostało wywieszone na urzędowej tablicy ogłoszeń w dniach [...] października 1952 r., stosując tym samym dopuszczoną przez prawo zastępczą formę doręczenia. Wskazano, iż organ administracji publicznej, który podejmuje decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Takie doręczenie nastąpiło do pozostałych stron, które złożyły odwołanie. Wraz z wydaniem decyzji i jej doręczeniem choćby jednemu adresatowi, decyzja wchodzi do obrotu i wywołuje skutki dla tej strony, gdyż dla niej rozpoczyna bieg termin na ewentualne odwołanie. W niniejszej sprawie takie odwołanie zostało złożone i powinno zostać rozpatrzone również decyzją organu odwoławczego.

Zdaniem Ministra Infrastruktury, skoro orzeczenie z 1952 r. weszło do obrotu prawnego, bowiem zostało doręczone stronom postępowania, które wniosły od niego odwołanie, to rozpatrzenie wniesionego odwołania nie może być ocenione jako naruszenie przepisów postępowania administracyjnego skutkujące uchyleniem decyzji odwoławczej. Tym samym Sąd naruszył art. 145 §1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.

Przyjęcie przez Sąd nieistnienia decyzji ze względu na jej nie doręczenie stronom neguje dokonane doręczenie innym stronom oraz ich odwołanie. Organ przy stwierdzonym częściowym doręczeniu musiałby doprowadzić do doręczenia decyzji pozostałym stronom, aby uznać, że orzeczenie I instancji w całości obowiązuje i nie jest nieaktem. Jednakże jest to postępowanie zwykłe, a organ I instancji już nie istnieje. Tym samym zaistnieje kwestia kto ma dokonać tych działań i w jakim trybie. Zatem Sąd pierwszej instancji, wskazując na nie doręczenie decyzji, naruszył przepisy art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a., poprzez sformułowanie w uzasadnieniu wyroku nieuzasadnionej a wiążącej oceny prawnej, do której organ nie mógłby się zastosować oraz nie wskazał jak organ ma tę ocenę prawną uwzględnić w swoich działaniach i procedurach prawnych.

Nie wyjaśnienie w uzasadnieniu wątpliwości wynikających z przyjętej oceny prawnej oraz negujących ją okoliczności sprawy uniemożliwia weryfikację podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia oraz podstaw, którymi kierował się Sąd. Tym samym naruszony został art. 133 § 1 p.p.s.a.

Minister Infrastruktury podkreślił, iż Minister Transportu i Budownictwa uchylił orzeczenie wywłaszczeniowe i umorzył postępowanie, gdyż podstawa prawna orzekania przestała obowiązywać. Organ odwoławczy nie mógł zatem dalej prowadzić wszczętego postępowania. Niezasadne byłoby również uchylenie orzeczenia do ponownego rozpatrzenia z powodu nieprawidłowego ustalenia jednej ze stron z uwagi na jej śmierć, ponieważ organ I instancji również nie mógłby orzekać i prowadzić postępowania. Z uwagi na doręczenie orzeczenia i złożone odwołanie, organ odwoławczy nie mógł umorzyć tylko postępowania odwoławczego, uznając, że nie ma decyzji instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem, zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia, a to z poniższych względów.

Podstawowym elementem odróżniającym postępowanie administracyjne trybu zwykłego od trybu nadzwyczajnego jest przedmiot postępowania. W trybie zwykłym postępowanie wszczyna się w celu rozpatrzenia interesów prawnych lub obowiązków stron, zaś postępowanie w trybie nadzwyczajnym ma za przedmiot dalszy prawny byt samej decyzji, a więc nie dotyczy tych praw lub obowiązków stron, o których rozstrzygnięto w decyzji. Jest to więc przedmiot postępowania nowy w stosunku do tego, który rozpatrywano w trybie zwykłym. A zatem, postępowania w trybie nadzwyczajnym nie można wszcząć, jeśli decyzja, pomimo że wydana, nie została doręczona lub ogłoszona żadnej ze stron.

Doręczenie decyzji (postanowienia) następuje z zachowaniem zasad doręczania pism organu i tylko w przypadku zachowania tych reguł doręczenie będzie skuteczne. Z doręczeniem decyzji (postanowienia) związane są skutki materialne i procesowe.

Doręczenie lub ogłoszenie decyzji (postanowienia) stanowi ich wprowadzenie do obrotu prawnego. Bezsprzecznie egzystencja prawna decyzji (postanowienia) rozpoczyna się dopiero w chwili jej doręczenia przynajmniej jednej ze stron danego postępowania administracyjnego, a nieprawidłowe doręczenie jest równoznaczne z jej nieistnieniem w obrocie prawnym. Załatwienie sprawy administracyjnej polega więc na wydaniu i doręczeniu stronie decyzji (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck - Warszawa 1996, s.653, W. Taras, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2002 roku, sygn. akt II SA/Kr 965/02, OSP 2003/11/139, uchwała 7 sędziów NSA z dnia 4 grudnia 2000 r., FPS 10/00, ONSA 2001/2/56 - glosa aprobująca: A. Bartosiewicz, R. Kubacki, OSP 2002/12/154).

W niniejszej sprawie z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] września 1952 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], stanowiącej własność małżeństwa J. i A. C. i J. C., zostało doręczone J. i A. C. W dniu [...] września 1952 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie J. i A. C. z dnia [...] września 1952 r. od powyższego orzeczenia.

Doręczenie J. i A. C. – stronom postępowania wywłaszczeniowego - orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] września 1952 r. nr [...] oznacza wprowadzenie tej decyzji do obrotu prawnego. Natomiast - jak już wyżej wskazano - decyzja wchodzi do obrotu prawnego zarówno wówczas, gdy organ prowadzący postępowanie w sprawie dokonał jej doręczenia wszystkim stronom tego postępowania, jak i wówczas, gdy doręczenia decyzji dokonano tylko niektórym stronom tego postępowania. Dla wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego wystarczy doręczenie tej decyzji chociażby jednej ze stron danego postępowania administracyjnego. Skoro zaś orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] września 1952 r. nr [...] zostało doręczone J. i A. C., to nie można skutecznie twierdzić – jak czyni to błędnie Sąd pierwszej instancji - że decyzja wywłaszczeniowa nie istnieje w obrocie prawnym. Nadto Sąd pierwszej instancji, przyjmując w niniejszej sprawie konstrukcję "nieaktu", jest niekonsekwentny w swoich rozważaniach. Jeśli bowiem nie istniałoby w obrocie prawnym powyższe orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie, to w takim razie decyzja organu II instancji dotknięta byłaby wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wówczas Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę, powinien byłby orzec na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji. Tymczasem Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy podzielić należy zarzut skargi kasacyjnej dotyczący dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni przepisów art. 73 oraz art. 87 ust. 1 w związku z art. 82 i art. 83 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) jak i zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z powołanymi wyżej przepisami.

Zasadne są też zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a.

Kasacyjny charakter orzeczeń sądów administracyjnych powoduje, iż sądy te nie rozstrzygają bezpośrednio o prawach i obowiązkach indywidualnych podmiotów. Zawarte w sentencji wyroku sądu administracyjnego rozstrzygnięcie, ujęte w odpowiedniej formule procesowej jest rezultatem przeprowadzenia przez ten sąd kontroli administracji publicznej. Odzwierciedlenie toku przeprowadzenia tej kontroli i jej wyniku winno znaleźć wyraz w uzasadnieniu orzeczenia Sądu. Przedstawienie w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego podstawy prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienie polega na wskazaniu przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny, a także na wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy. Ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Jest to tym bardziej istotne, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 p.p.s.a ).

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdza, że orzeczenie z dnia [...] września 1952 r. "ani nie zostało stronie, ani nie zostało ogłoszone", przy czym nie określa tej strony. Jeśli zaś przyjąć, że Sąd pierwszej instancji miał na myśli J. C., to Sąd ten sam ustala, że J. C. zmarł w S. w 1945 r. To ustalenie Sądu znajduje oparcie w znajdującym się w aktach sprawy postanowieniu Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] września 1974 r., sygn. akt [...]. Nadto Sąd pierwszej instancji nie rozważył kwestii dotyczących doręczenia orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia [...] września 1952 r. J. i A. C. i wniesienia przez nich odwołania oraz wynikających z tego skutków prawnych. Przypomnieć należy, iż Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 1953 r., nr [...] – po rozpatrzeniu odwołania J. i A. C. – utrzymała w mocy orzeczenie z dnia [...] września 1952 r., zaś decyzją z dnia [...] września 2001 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność powyższego orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1953 r.

Zważyć należy, iż stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy (...). Podstawą orzekania jest więc materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku postępowania administracyjnego. Nadto Sąd bierze pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p.p.s.a.) oraz dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny rozpoznając sprawę nie może pomijać części akt sprawy i dokonywać wybiórczych ustaleń i rozważań.

Uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest lakoniczne, zbyt ogólne i wewnętrznie sprzeczne. Nadto zawiera ocenę prawną - dotyczącą nieistnienia decyzji w obrocie prawnym - niemożliwą do zaakceptowania, bowiem ewidentnie sprzeczną z przepisami prawa, utrwalonym orzecznictwem w tym zakresie i poglądami doktryny. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku uzasadnia także twierdzenie, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał należytej kontroli legalności decyzji.

Sąd pierwszej instancji jednym zdaniem stwierdza, że postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją (druga instancja) prowadzone było wobec osoby nieżyjącej – A. S. Sąd nie rozważył jednak, czy i jaki to miało wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Czym innym jest skierowanie decyzji w stosunku do osoby nieżyjącej, a czym innym brak udziału w postępowaniu jej następców prawnych (jeśli taki brak miał miejsce w postępowaniu administracyjnym). Jak zdaje się wynikać z akt sprawy profesjonalny pełnomocnik, który reprezentował A. S. był w jednej kancelarii prawnej z synem A. S., tj. skarżącym P. S. – Kancelaria [...].

Pamiętać należy, iż przepis art. 145 p.p.s.a. łączy sposób rozstrzygnięcia sprawy ze stosowaniem przepisów prawa materialnego lub przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Dlatego dla pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia niezbędne jest odniesienie się do tych przepisów.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.