Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 610/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 30
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Protokolant asystent sędziego Klaudia Borowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] , Prezydent Miasta K. , działając na podstawie art. 30 ust. 1-2 i 7-8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., w skrócie: "k.p.a."), ustalił, że zasiłek rodzinny pobrany przez A.R. (dalej: "skarżąca"), za okres od 1 sierpnia do 30 września 2016 r., w kwocie 236,- zł. jest nienależny i podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu ich wypłaty do dnia spłaty.

Kolejną decyzją z dnia [...] r., nr [...] , Prezydent Miasta K. , działając na podstawie art. 30 ust. 1-2 i 7-8 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 104 k.p.a., ustalił, że zasiłek rodzinny pobrany przez skarżącą, w okresie od 1 sierpnia do 30 września 2017 r., w kwocie 248,- zł. jest nienależny i podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu ich wypłaty do dnia spłaty.

Wnioskiem z dnia 30 października 2018 r. skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o umorzenie w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, w związku z trudną sytuacją materialną i złym stanem jej zdrowia, co potwierdza przedstawione w załączeniu zestawienie dochodów i wydatków jej dwuosobowej rodziny.

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił skarżącej umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych decyzjami: nr [...] z dnia [...] r. oraz nr [...] z dnia [...] r., w łącznej kwocie 926,00 zł. wraz z odsetkami za opóźnienie, które wynoszą na dzień wydania decyzji 166,40 zł.

W odwołaniu skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację rodzinną i zdrowotną oraz przedłożyła dokumentacją medyczną. Podniosła, iż z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia. Domagała się uwzględnienia w jej sprawie szczególnej okoliczności jaką jest pogorszenie stanu zdrowia od miesiąca [...]. Jest obecnie w trakcie badań i leczenia przewlekłej choroby seronegatywnego zapalenia stawów, na którą choruje od [...] r., a jej zaostrzenie powoduje utrudnienia w mobilności. Z tego powodu ma ustalony na stałe od dnia [...]r. umiarkowany stopień niepełnosprawności bez prawa do renty, jak też nie może podjąć zatrudnienia w innych warunkach niż pracy chronionej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. wskazując, iż nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny skarżącej, dające podstawę do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Zwróciło uwagę, iż analiza dochodów gospodarstwa domowego skarżącej wskazała, iż posiada możliwość samodzielnego pokrycia podstawowych wydatków na cele bytowe. Zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Tak więc, brzmienie art. 30 ust. 9 powołanej ustawy nie pozostawia wątpliwości, że ocena, czy w indywidualnym określonym przypadku zachodzą wspomniane względy, pozostawiona została uznaniu organów. Przepis ten nie pozostawia jednak pełnej dowolności. Organ administracji powinien udowodnić, iż w konkretnym przypadku nie zaszły szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, bowiem umorzenie świadczeń jest wyjątkiem od reguły i nakłada obowiązek zbadania, czy wniosek rzeczywiście dotyczy przypadku szczególnie uzasadnionego. Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku dotyczącym instytucji umorzenia należności wskazał, że zasadą jest egzekwowanie należności, natomiast ich umorzenie może nastąpić wyjątkowo tylko w sytuacjach szczególnych. Brak stałych dochodów i związana z tym trudna sytuacja materialna, nie były w ocenie tego Sądu szczególną okolicznością, gdyż wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Za szczególnie uzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny uznaje sytuacje zupełnie wyjątkowe (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 777/05, LEX 194414). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w przypadku decyzji uznaniowych organ administracyjny zobowiązany jest wyważyć słuszny interes obywatela i interes społeczny. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast przez interes społeczny (publiczny) rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itd. (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2003 r. sygn. akt III SA 2752/01, LEX 145004). Interes społeczny wymaga przede wszystkim, aby dokonując redystrybucji środków publicznych organy właściwe w sprawach przedmiotowych świadczeń nie dochodziły ich zwrotu jedynie w wyjątkowych przypadkach. Niedomaganie się od strony zwrotu kwoty wskazanych świadczeń, naruszałoby w sposób rażący nie tylko interes fiskalny Państwa, ale i wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy. Społeczeństwo i jego obywatele muszą żyć w przekonaniu, że organy Państwa dbają o to, aby pieniądze publiczne były wykorzystywane w sposób zgodny z ich przeznaczeniem, a umorzenie wypłaconych świadczeń dotyczyło jedynie osób znajdujących się w zupełnie wyjątkowej sytuacji, których twierdzenia nie wzbudzają jakichkolwiek wątpliwości co do ich zgodności z prawdą i które wykorzystują wszystkie swoje możliwości i uprawnienia do poprawy sytuacji finansowej swojej rodziny. W przeciwnym wypadku należałoby uznać, że instytucje odpowiedzialne nie wykonują swoich ustawowych obowiązków i marnotrawią środki publiczne, co oczywiście naruszałoby rażąco interes społeczny. Kolegium po analizie akt sprawy podziela stanowisko organu I instancji i uznaje, iż w sprawie skarżącej nie nastąpiło naruszenie granic uznania administracyjnego na dzień wydania przez ten organ decyzji. Podzieliło słuszność dokonanych ustaleń przez organ I instancji, albowiem dokonano analizy sytuacji materialnej i zdrowotnej oraz życiowej rodziny skarżącej, jak również zapewniono jej czynny udział w postępowaniu oraz wszelkie prawa i uprawnienia w tym zakresie. Skarżąca obecnie otrzymuje wsparcie w ramach innych świadczeń z pomocy społecznej, a tym samym sytuacja dochodowa jej rodziny jest stale monitorowana przez organ I instancji. Dodatkowo, Sąd Najwyższy w wyroku dotyczącym instytucji umorzenia należności wskazał, że zasadą jest egzekwowanie należności, natomiast ich umorzenie może nastąpić wyjątkowo tylko w sytuacjach szczególnych. Również brak stałych dochodów i związana z tym trudna sytuacja materialna, nie były w ocenie tego Sądu szczególną okolicznością w rozumieniu omawianego przepisu (por. wyrok SN z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt III UK 77/06, OSNP 2007/21-22/326). Zgodnie z treścią przepisu art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych można wywnioskować, iż ustawodawca przewidział trzy rozwiązania dla osoby, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne. Może ona wystąpić o odroczenie spłaty nienależnie pobranych świadczeń, bądź o rozłożenie ich na raty, a w ostateczności o całkowite umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. Zatem ustawodawca przewiduje również inne ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń, tj. rozłożenie na raty, czy odroczenie terminu płatności, które powinny być rozpatrywane w pierwszej kolejności, natomiast umorzenie przedmiotowych należności powinno dotyczyć tylko bardzo trudnej sytuacji życiowej zdrowotnej, materialnej i dochodowej, która ma charakter nieodwracalny i nie daje żadnych podstaw do wysnucia wniosku, iż nienależnie pobrane świadczenia kiedykolwiek zostaną spłacone.

W skardze z dnia 4 kwietnia 2019 r., złożonej za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wstrzymanie jej wykonania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podtrzymała stanowisko i twierdzenia zawarte w odwołaniu. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem skarżącej, jej choroba immunologiczna oraz osiągane dochody w postaci alimentów na córkę, dodatku rodzinnego i mieszkaniowego nie pokrywają wydatków związanych z zakupem żywności i leków oraz opłat za media. Zatem umorzenie w całości nienależnie pobranych świadczeń powinno w jej sprawie mieć miejsce. Pobrane wówczas świadczenia rodzinne zostały przeznaczone na utrzymanie uczących się dzieci. Skarżąca obecnie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. ze względu na ubezpieczenie zdrowotne, jednak ma stany nasilenia choroby i nie może samodzielnie egzystować oraz wymaga pomocy innych osób.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach podtrzymało stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2019 r. skarżąca oświadczyła, że nie jest osobą uchylająca się od pracy, ale stan zdrowia uniemożliwia jej wykonywanie. Nadto, obecnie toczy się postępowanie o przyznanie jej renty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co uzasadnia oddalenie skargi w całości.

Skarżąca zainicjowała postępowanie w niniejszej sprawie wnioskiem z dnia [...]r. o całkowite umorzenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w postaci zasiłków rodzinnych i ustawowych odsetek.

Przedmiotem kontroli jest zatem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r.

Podstawę materialnoprawną obu decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "ustawa").

Zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Na wstępie należy zwrócić uwagę na to, że redakcja zacytowanego przepisu wskazuje, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego ("organ właściwy... może..."). Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego organ administracji ma prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy, co nie oznacza, że rozstrzygnięcie takie może nosić cechy dowolności. Zakres swobody działania organu administracyjnego, wynika z przepisu prawa materialnego, jakim jest art. 30 ust. 9 ustawy, a ograniczony jest ogólnymi regułami postępowania administracyjnego, określonymi w przepisach k.p.a.

Mając to na uwadze, aby móc uznać podjętą na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy decyzję za zgodną z przepisami prawa, jej wydanie musi być poprzedzone zgromadzeniem materiału dowodowego, pozwalającym na ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie wszechstronnym i wnikliwym rozważeniem zebranego materiału (art. 80 k.p.a.) przez pryzmat ustalenia "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących rodziny" osoby wnioskującej, a następnie oceny tych okoliczności z punktu widzenia zastosowania jednej z "ulg" w spłacie nienależnie pobranego świadczenia, o których mowa w art. 30 ust. 9 ustawy.

Należy podkreślić, że ocena istnienia "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących rodziny" dających organom możliwość do umorzenia, odroczenia terminu płatności, czy rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, winna być dokonywana w odniesieniu do aktualnej sytuacji życiowej (materialnej, dochodowej, zdrowotnej) rodziny wnioskodawcy. Organ administracji publicznej, rozpoznając sprawę administracyjną, ma bowiem obowiązek każdorazowo brać pod uwagę zarówno stan prawny, jak i stan faktyczny istniejący w chwili podejmowania decyzji, co jest szczególnie istotne właśnie w przypadku rozstrzygnięć wydawanych w przedmiocie "ulg" w spłacie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Podstawą dla podjęcia decyzji w tym zakresie musi być ustalenie faktycznie istniejących ważnych powodów, mających wpływ na funkcjonowanie rodziny i skonfrontowanie ich z konkretną (realną i aktualną) możliwością spłaty nienależnie pobranych świadczeń. Organy administracji publicznej w uzasadnieniu swoich decyzji wskazały, iż umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych dopuszczalne jest wyjątkowo i tylko wtedy, gdy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji materialnej, w tym dochodowej rodziny zobowiązanego, przez którą należy rozumieć ogólnie sytuację finansową rodziny.

Należy zaznaczyć, że wniosek złożony przez skarżącą dotyczył najdalej idącej ulgi w postaci całkowitego umorzenia nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami.

W tym miejscu przyjdzie jeszcze raz zaakcentować, że organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia pozytywnego lub negatywnego dla wnioskodawcy. Możliwość wyboru rozstrzygnięcia nie oznacza jednak, że decyzja tego organu może być dowolna. Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy sprawia, że nie kontroluje się merytorycznej zasadności, czy ich celowości. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych obejmuje wyłącznie badanie prawidłowości postępowania prowadzonego przez organy administracji oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji, czyli sprowadza się do oceny, czy organ podejmujący decyzję prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia świadczeń mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Istotą decyzji uznaniowej jest bowiem pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania w ramach tzw. luzu decyzyjnego, z zastrzeżeniem, że wybór ten jednak powinien być odpowiednio uzasadniony. Decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów, wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Ponadto również samo rozstrzygnięcie winno być zrozumiałe zarówno co do treści, jak i sposobu wykonania decyzji. Organy orzekające w sprawie powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazały, że zasadą jest egzekwowanie należności, natomiast ich umorzenie może nastąpić tylko w sytuacjach szczególnych. Przesłanką do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych mogą być niskie dochody rodzinie lub przejściowe trudności finansowe, ale przy jednoczesnym występowaniu innych szczególnych okoliczności, takich jak na przykład długotrwała choroba w rodzinie, niepełnosprawność lub zdarzenie losowe wymagające dodatkowych nakładów finansowych. Odnosząc się do wskazanych w odwołaniu okoliczności, Kolegium podkreśliło, że nie mogą być one zakwalifikowane jako okoliczności szczególnie uzasadnione. Z założenia bowiem okoliczności szczególnie uzasadnione muszą być nadzwyczajnymi sytuacjami, przypadek ten musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia uwzględnienie wniosku z uwagi na okazjonalność i nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że rodzina nie jest w stanie sobie z nim poradzić.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie przyznanie ulgi w spłacie nienależnie pobranego świadczenia, przy niewątpliwie ograniczonych środkach finansowych i ogromnej liczbie beneficjentów oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga absolutnie wyjątkowych okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny pod pojęciem szczególnie uzasadnionego przypadku rozumie sytuację życiową osoby lub rodziny, wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, okazjonalnych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec, dochowując należytej staranności (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2011 r. sygn. I OSK 962/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS").

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uznał, że skarżąca może wystąpić z wnioskiem o rozłożenie na raty, ewentualnie o odroczenie terminu płatności nienależnie pobranych świadczeń, oraz zaznaczył, że sytuacji rodziny skarżącej nie sposób uznać za szczególnie uzasadnioną i dającą prawo do umorzenia w całości należności.

Przeprowadzona analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że dwuosobowa rodzina skarżącej uzyskuje dochody z tytułu wypłacanych przez organ świadczeń w postaci zasiłku rodzinnego, dodatku do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, świadczenia wychowawczego, świadczenia "Dobry start" oraz dodatku mieszkaniowego z ryczałtem i dodatku energetycznego (zaświadczenie organu I instancji z dnia [...] r.), a także alimentów wypłacanych na rzecz córki na podstawie ugody sądowej w wysokości 550, - zł. miesięcznie, a dodatkowo ekwiwalentu za przybory szkolne i świadczeń socjalnych z miejsca zatrudnienia zobowiązanego do alimentacji ojca (protokół z dnia [...] r. sygn. akt [...]). Skarżąca ma orzeczony na stałe umiarkowany stopień niepełnosprawności i wymaga odpowiedniego zatrudnienia w warunkach pracy chronionej oraz jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Według zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. występują u skarżącej przeciwskazania do wykonywania pracy fizycznej. Okresowe zaostrzenia występującego schorzenia zdaniem skarżącej utrudniają jej mobilność (por. zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r.). Ogółem miesięczny dochód rodziny wynosi 1 037,43 zł. i wydatki w całości pokrywają się z dochodami. Biorąc pod uwagę te okoliczności, w ocenie Sądu, organy trafnie przyjęły, że choć sytuacja skarżącej jest trudna i może wymagać szeregu wyrzeczeń, to jednak nie może być uznana za wystarczającą przesłankę uzasadniającą umorzenie w całości zadłużenia, o co wnioskowała.

Podkreślić przy tym należy, że trudna sytuacja materialna danej rodziny sama przez się nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle innych rodzin uprawnionych do świadczeń. Chodzi więc o takie sytuacje nadzwyczajne, których nie sposób przewidzieć przy dochowaniu nawet najwyższej staranności, sytuacje nagłe i niespodziewane (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 973/13, CBOS). Taka sytuacja, w kontekście przedstawionych powyżej okoliczności, nie występuje w niniejszej sprawie. Względy zdrowotne skarżącej czynią sytuację rodziny bez wątpienia trudną, ale jak sama wskazała są to okresowe nasilenia choroby, przy czym sytuacja bytowa rodziny jest ustabilizowana, co w opisanych okolicznościach nie można uznać za "szczególne" w rozumieniu art. 30 ust. 9 ustawy, gdyż rodzina skarżącej posiada stałe źródła utrzymania i dochodu oraz na bieżąco reguluje zobowiązania.

Z powyższych względów należało zatem uznać, że organy orzekające w sprawie prawidłowo oceniły sytuację osobistą, zdrowotną oraz rodzinną skarżącej i zasadnie odmówiły jej umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, nie przekraczając granic uznania administracyjnego.

Należy przy tym jeszcze raz zaznaczyć, że zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy, ustawodawca przewidział też innego rodzaju ulgi. Nie tylko można umorzyć należności z tytułu wypłaconego świadczenia łącznie z odsetkami w całości lub w części, ale również odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

W tym stanie rzeczy, Sąd uznał działanie organów orzekających w niniejszej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego, nie dopatrzył się przy tym naruszeń przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało oddaleniem skargi w całości. W ramach swoich kompetencji organy prawidłowo podjęły czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności i zebrania niezbędnego materiału dowodowego. Poza tym, rozstrzygnięcie oparto zarówno na dowodach przedstawionych przez skarżącą, jak i będących wynikiem prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.