Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 446/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1 pkt 2 i4,  par. 6, art 64c par. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziwie WSA Wojciech Gapiński, Dorota Kozłowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2018 r. sprawy ze skargi Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ nadzoru), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] nr [...] o obciążeniu wierzyciela – Dyrektora [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia – [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: wierzyciel, skarżący) kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] wystawionego wobec zobowiązanego D.K. (dalej: zobowiązany), obejmującego należność z tytułu obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w kwocie [...] zł.

Powyższe postanowienie organu nadzoru zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...], wystawionego przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. przy ul, [...]. Dokument ten obejmował należność z tytułu obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej wynikającego z decyzji z dnia [...] nr [...].

Odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] w trybie zastępczym wraz z zawiadomieniem z dnia [...] o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS Oddział w C. Dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał to zajęcie w dniu [...]. Pismem z dnia [...] ZUS przekazał informację, że do świadczenia zobowiązanego nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowych. Przy piśmie z dnia [...] organ egzekucyjny przekazał komornikowi sądowemu przy Sądzie Rejonowym w O. prowadzenie łącznej egzekucji. Komornik ten poinformował następnie, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego zostało umorzone z uwagi na jego bezskuteczność.

Zawiadomieniami z dnia [...] o nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A., B S.A., C S.A., D S.A., jednakże zajęcia te okazały się nieskuteczne.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. i jednocześnie zawiadomieniem z dnia [...] o nr [...] zawiadomił o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego. Zawiadomienie to wierzyciel otrzymał w dniu [...].

Następnie pismem z dnia [...] wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł.

W zażaleniu na to postanowienie wierzyciel stwierdził, że organ egzekucyjny dokonał zajęć rachunków bankowych zobowiązanego, jednak dłużnicy zajętych wierzytelności poinformowali, że na zajętych rachunkach brak jest środków niezbędnych do realizacji zajęć. Organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne, oraz obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, na które złożyła się m.in. opłata za dokonanie czynności egzekucyjnej. Zdaniem wierzyciela brak było podstaw do naliczenia tejże opłaty, gdyż de facto nie doszło do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności. Zatem, organ egzekucyjny nie mógł dokonać zajęcia wierzytelności, której nie było. Zdaniem wnoszącego zażalenie, art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie przewiduje wprost opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych. Zatem warunkiem pobrania opłaty jest istnienie wierzytelności. Ponadto brak jest również podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, albowiem administracyjny organ egzekucyjny nie jest uprawniony do ich nakładania.

Postanowieniem z dnia [...] organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...].

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy w pierwszej kolejności podniósł, że generalną zasadą postępowania egzekucyjnego zawartą w art. 64c § 1 u.p.e.a. jest to, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Wyjątek stanowi m.in. art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej, dotyczący obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Dalej organ nadzoru stwierdził, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, gdyż postępowanie egzekucyjne w tej sprawie zostało umorzone z uwagi na fakt, iż stwierdzono, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W uzasadnieniu postanowienia organu egzekucyjnego wskazano tytuł wykonawczy, w oparciu o który dokonano czynności egzekucyjnych, rodzaj tych czynności oraz wysokość należnych z tytułu ich dokonania kosztów egzekucyjnych.

Analizując następnie przepisy, dotyczące pobierania opłat za czynności egzekucyjne, organ nadzoru zaznaczył, że wbrew twierdzeniom wierzyciela, w sprawie wystąpiła opłata za dokonanie czynności zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. Stwierdził też, że za wyjątkiem nieprowadzenia przez bank rachunku dłużnika, pozostałe inne przypadki zajęcia pozostają skuteczne i obejmują bieżące, jak i przyszłe wpływy na rachunek bankowy zobowiązanego. Natomiast organ egzekucyjny nie ma możliwości wstępnego weryfikowania wpływów na rachunek bankowy dłużnika i dokonywania zajęć jedynie w przypadkach istnienia wierzytelności (na dzień dokonania zajęcia), w wysokości podlegającej zajęciu.

Organ nadzoru nie zgodził się też z zarzutem zażalenia, iż opłata za dokonanie zajęcia z dnia [...] tj. świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty rodzinnej dokonane w ZUS Oddział w C., nie powinna być potrącona przez administracyjny organ egzekucyjny. Jak bowiem wynika z akt sprawy, zajęcia tego dokonał organ egzekucyjny, jak również z tym zajęciem został przesłany zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego z dnia [...], a tym samym administracyjny organ egzekucyjny poniósł koszty dokonanej czynności administracyjnej. Powołany przez wierzyciela w zażaleniu przepis art. 64c § 11 ustawy egzekucyjnej nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z jego treścią, jeżeli czynności egzekucyjne powodujące powstanie kosztów, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 2-6 i § 6, zostały dokonane przez więcej niż jeden organ egzekucyjny lub rekwizycyjny, uzyskane z tego tytułu środki pieniężne rozdziela się między te organy w proporcji odpowiadającej stosunkowi wyegzekwowanych przez nie kwot do kwot wyegzekwowanych w całym postępowaniu egzekucyjnym. Przepis art. 64 § 3 stosuje się odpowiednio. W niniejszej sprawie natomiast nastąpił zbieg egzekucji sądowej z administracyjną do tego samego prawa majątkowego i sądowy organ egzekucyjny przejął prowadzenie egzekucji do tego składnika, lecz wskutek bezskuteczności egzekucji (brak środków pieniężnych), sądowy organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne.

W kwestii zarzutu przedwczesnego wydania zawiadomienia z dnia [...] w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego organ nadzoru wskazał, iż organ egzekucyjny w istocie wydał to zawiadomienie w tym samym dniu co postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które to postanowienie nie zostało zaskarżone. Okoliczność ta, zdaniem organu nadzoru, nie powoduje konieczności uchylenia postanowienia o obciążeniu kosztami, gdyż powyższe uchybienie nie ma wpływu na wynik sprawy.

Końcowo organ nadzoru stwierdził, że organ egzekucyjny nie dopuścił się naruszenia konstytucyjnej zasady, o której mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Postanowienie organu egzekucyjnego uwzględnia przy tym koszty egzekucyjne powstałe wskutek czynności dokonanych przez organ egzekucyjny do realizowanego tytułu wykonawczego, stąd łączna kwota kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł jest w ocenie organu odwoławczego zasadna i prawidłowa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie organu odwoławczego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu egzekucyjnego, umorzenie postępowania w części i orzeczenie jedynie w zakresie obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił postanowieniu organu nadzoru naruszenie art. 28 K.p.a., poprzez błędne oznaczenie stron postępowania i skierowanie postanowienia do podmiotu nie będącego stroną, przy jednoczesnym nie wskazaniu strony postępowania. Z ostrożności procesowej, pełnomocnik zarzucił niezasadne obciążenie wierzyciela kosztami egzekucji w postaci opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz opłaty za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącego w pierwszej kolejności zaznaczył, iż postanowienie organu nadzoru zostało skierowane do podmiotu nie będącego stroną w sprawie, nie zostało natomiast skierowane do wierzyciela, który tą stroną jest, czym organy naruszyły art. 28 K.p.a. W tych ramach podniósł, że stosownie do treści art. 96 i 98 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1938 ze zm.) Narodowy Fundusz Zdrowia jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną. W skład Funduszu wchodzą centrala Funduszu oraz oddziały wojewódzkie Funduszu. Natomiast organami Funduszu są: Rada Funduszu, Prezes Funduszu, rady oddziałów wojewódzkich Funduszu, dyrektorzy oddziałów wojewódzkich Funduszu. Tym samym wierzycielem - stroną postępowania winien być Narodowy Fundusz Zdrowia w Warszawie - [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą K. [...] K. ul. [...], NIP [...].

Dalej pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że obciążanie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. kosztami postępowania egzekucyjnego narusza niewątpliwie jego prawa oraz interes prawny.

Pełnomocnik skarżącego następnie podniósł, że niezasadne jest obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Pełnomocnik zaakcentował, iż postanowienie umarzające egzekucję nie było ostateczne. W związku z tym, zawiadomienie o kosztach egzekucyjnych wydane zostało co najmniej o miesiąc za wcześnie, bo w tym samym dniu co postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W ocenie pełnomocnika już z tego względu zawiadomienie to nie może być uznane za wiążące względem wierzyciela i powinno zostać uchylone w całości.

Następnie pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że brak jest podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, albowiem wskutek wystosowanych przez organ egzekucyjny zawiadomień o zajęciach nie doszło w istocie do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności. Skoro na zajętych rachunkach bankowych nie było środków, którymi dłużnik mógł dysponować, nie istniała tym samym wierzytelność wobec banku. Organ egzekucyjny nie mógł więc dokonać zajęcia wierzytelności, której nie było. Wskazany przepis w ogóle nie przewiduje opłaty egzekucyjnej za zajęcie rachunku bankowego, a pkt 4 tego przepisu wprost odnosi się wyłącznie do wierzytelności. Skoro więc ustawodawca w przepisach ustawy egzekucyjnej w ogóle nie uregulował opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a organ egzekucyjny wyliczenie opłaty oparł na przepisie dotyczącym zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, uznać należy, iż warunkiem pobrania opłaty za podstawie art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej jest istnienie wierzytelności. W jego ocenie, organ w żaden sposób nie wykazał istnienia jakiejkolwiek wierzytelności zobowiązanego wobec banku z tytułu prowadzenia rachunku bankowego (pełnomocnik powołał tutaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r. o sygn. akt II FSK 693/15 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zdaniem pełnomocnika skarżącego brak jest również podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, albowiem organ egzekucji administracyjnej nie jest uprawniony do ich nakładania. Pełnomocnik wywodził, że organ, który przejął egzekucję orzeka o kosztach postępowania powstałych przed przejęciem, stosując przepisy tego postępowania, w którego trybie zostały dokonane czynności powodujące te koszty (art. 774 kodeksu postępowania cywilnego o treści obowiązującej do dnia 8 września 2016 r.). Komornik zatem, który przyjął prowadzenie łącznej egzekucji orzeka na podstawie art. 774 kodeksu postępowania cywilnego o kosztach poprzednio prowadzonego administracyjnego postępowania egzekucyjnego, stosuje w tym zakresie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i obowiązujące w tym postępowaniu zasady zwrotu organowi egzekucyjnemu kosztów postępowania, a zatem przepisy art. 64c u.p.e.a. Pełnomocnik odwołał się do poglądu wyrażonego w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z 18 marca 2004 r., sygn. akt III CZP 6/04 (LEX nr 520121), a sprowadzającego się do twierdzenia, że od 1 stycznia 2004 r., na skutek nowelizacji art. 64c u.p.e.a. doszło do powiązania konieczności pobierania opłaty egzekucyjnej ze skutecznością prowadzonej egzekucji, a orzekając o kosztach postępowania przed organem administracyjnym na podstawie art. 774 kodeksu postępowania cywilnego komornik stosuje przepisy postępowania administracyjnego, co do ewentualnych powstałych tam kosztów przed przejęciem egzekucji. Komornik musi więc stosować regulację art. 64c § 11 u.p.e.a. wraz z art. 774 kodeksu postępowania cywilnego.

Końcowo pełnomocnik skarżącego stwierdził, że postanowienie obciążające wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego powinno zostać uchylone w całości, a co do opłat za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz opłaty za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego - postępowanie winno zostać umorzone. Jednocześnie zaznaczył, iż opłata egzekucyjna na rzecz sądowego organu egzekucyjnego została uiszczona zgodnie z postanowieniem o sygn. akt [...] z dnia [...].

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Organ nadzoru odniósł się również do zarzutu skargi, dotyczącego błędnego oznaczenia strony postępowania. W tych ramach podniósł, że tytuł wykonawczy został wystawiony przez Dyrektora [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia w K. i do tak określonego wierzyciela rozstrzygnięcia skierowały zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru. W związku z tym, wierzycielem a tym samym stroną jest Dyrektor [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia w K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, jak również wydanego w niniejszej sprawie postanowienia organu egzekucyjnego Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności Sąd odniesie się do zarzutu skierowania postanowienia do podmiotu nie będącego stroną postępowania. Jest to bowiem najdalej idący zarzut, którego uwzględnienie skutkowałoby stwierdzeniem nieważności postępowania (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej: P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.).

Pełnomocnik wskazywał, iż wierzycielem (stroną) w niniejszej sprawie powinien być Narodowy Fundusz Zdrowia w Warszawie – [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w K. Podnosił, że Narodowy Fundusz Zdrowia jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną, a w skład Funduszu wchodzą centrala oraz oddziały wojewódzkie, przy czym organami Funduszu są w szczególności dyrektorzy oddziałów wojewódzkich Funduszu.

Zdaniem Sądu, postanowienie organu egzekucyjnego oraz utrzymujące je w mocy postanowienie organu nadzoru zostały prawidłowo skierowane do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. Tytuł wykonawczy z dnia [...] został bowiem wystawiony przez Dyrektora [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia w K. i do tak określonego wierzyciela rozstrzygnięcia skierowały zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru. (por. oznaczenie i wniosek wierzyciela - rubryka F. tytułu wykonawczego, w aktach administracyjnych). Ponadto taki podmiot został też wskazany jako wnoszący skargę do sądu administracyjnego.

W rozpatrywanej sprawie nie został zatem naruszony art. 28 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a zatem podniesiony w tym zakresie zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Przechodząc do kolejnych zarzutów należy zauważyć, iż z mocy art. 64 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, w egzekucji należności pieniężnych, pobiera określone w tym przepisie opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W szczególności, organ egzekucyjny pobiera opłatę za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 tego przepisu wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), opłatę za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego - 4% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr (art. 64 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) oraz opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych, która wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł (art. 64 § 6 u.p.e.a.).

Natomiast zgodnie z art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego.

Co do zasady zatem, to zobowiązany ponosi koszty prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Zaznaczyć jednocześnie należy, że jeden z wyjątków od zasady obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego w administracji został przewidziany w art. 64c § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

Postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny wydaje na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a (art. 64c § 7 u.p.e.a.).

Podkreślenia wymaga, że regulacja zawarta w art. 64c § 4 u.p.e.a. nie wymienia przyczyn niemożliwości ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, nie rozróżnia w tym przedmiocie powodów faktycznych i prawnych. Brzmienie wskazanego wyżej przepisu statuuje zatem zasadę, że to na wierzycielu spoczywa obowiązek poniesienia kosztów postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy nie mogą być one ściągnięte od osoby zobowiązanej. W orzecznictwie akcentuje się, że "Ustawodawca przez użycie w treści przepisu art. 64c § 4 u.p.e.a. regulacji "wierzyciel pokrywa" nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru, czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie" (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 451/10, LEX nr 749923).

W rozpatrywanej sprawie wobec zobowiązanego nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej. Komornik sądowy, któremu przekazane zostało łączne prowadzenie egzekucji, pismem z dnia [...] poinformował organ egzekucyjny, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego zostało umorzone z uwagi na jego bezskuteczność. Zajęcia egzekucyjne wierzytelności z rachunków bankowych i wkładu oszczędnościowego, dokonane przez organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...], okazały się bezskuteczne.

Z uwagi na to, na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne, ponieważ stwierdził, iż w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Mając powyższe na względzie, zdaniem Sądu prawidłowo organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, gdyż zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a. koszty egzekucyjne w niniejszej sprawie nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego a ustawodawca nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru w zakresie obciążenia (lub nie) wierzyciela takimi kosztami.

Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika skarżącego, zgodnie z którą brak było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. z uwagi na brak środków na zajętych w toku egzekucji rachunkach bankowych, zauważyć należy, że jest ona chybiona. Zaznaczyć tutaj należy, że zgodnie z treścią art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego.

Co istotne w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Zaznaczyć zatem należy, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego uznać trzeba za skutecznie dokonane nawet w sytuacji, gdy w chwili jego dokonywania na rachunku tym nie znajdowały się kwoty pieniężne – o czym wprost przesądza ww. przepis ustawy egzekucyjnej. Zasadnie więc do kosztów postępowania egzekucyjnego organ zaliczył kwotę wynoszącą [...] zł tytułem zajęcia rachunku bankowego.

W kwestii zarzutu nieprawidłowego zaliczenia do kosztów postępowania kwoty [...] zł tytułem opłaty za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego należy zauważyć, iż nie ma racji pełnomocnik skarżącego, że organ egzekucji administracyjnej nie jest uprawniony do nakładania tego rodzaju opłat. W realiach rozpatrywanej sprawy to bowiem Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K., jako organ egzekucyjny, dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty rodzinnej zobowiązanego (zawiadomienie z dnia [...] o zajęciu, skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.). Zatem to tenże organ egzekucyjny poniósł koszty dokonania czynności egzekucyjnej, zgodnie z art. 64 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego). Zasadnie w związku z tym obciążono wierzyciela kosztami zajęcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego w kwocie [...] zł.

Odnośnie obciążenia wierzyciela kosztami opłaty manipulacyjnej należy podkreślić, iż kwestia ta nie jest sporna między stronami. Sąd stwierdził jednocześnie, iż prawidłowe było zaliczenie do kosztów egzekucyjnych, którymi obciążono wierzyciela, powyższej opłaty w wysokości [...] zł, gdyż znajduje to umocowanie w art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej.

Następnie zauważyć należy, że w rozpatrywanej sprawie, jak słusznie zwrócił uwagę pełnomocnik skarżącego, organ egzekucyjny dopuścił się uchybienia proceduralnego. Organ ten wydał bowiem zawiadomienie wierzyciela w sprawie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w tym samym dniu, co postanowienie o umorzeniu egzekucji (tj. [...]), podczas gdy art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela. Zdaniem Sądu uchybienie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie zostało zaskarżone i stało się ostateczne. Nie zachodzi w związku z powyższym konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Sąd odniesie się jeszcze do jednej kwestii, chociaż nie jest ona sporna miedzy stronami. Niemniej rozpoznając sprawę Sąd ma na uwadze treść art. 134 § 1 P.p.s.a.

Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (opublikowany w: Dz.U. z 2016 r. poz. 1244), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Niemniej przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie uchylił przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. ani przepisu art. 64 § 6 u.p.e.a. Co więcej Trybunał wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.

Trybunał Konstytucyjny, wyjaśniając skutki swojego orzeczenia wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.

Należy jednak podkreślić, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała, natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Taka zaś sytuacja, zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie w ogóle nie zachodzi. Zatem prawidłowo organ odwoławczy uznał, że organ egzekucyjny nie dopuścił się naruszenia konstytucyjnej zasady, o której mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.

Reasumując, w rozpatrywanej sprawie organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa, skutkującego koniecznością wyeliminowania wydanych postanowień z obrotu prawnego. Postanowienia te zawierają przy tym prawidłowe wyliczenie kosztów egzekucyjnych, którymi obciążono wierzyciela, a zaskarżone postanowienie zostało wyczerpująco uzasadnione poprzez szczegółowe odniesienie się do zarzutów zawartych w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego, wraz z przytoczeniem przepisów prawa.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.