Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 600/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 3b, art. 22 ust. 1, ust. 3 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 361 par. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2015 r. sprawy ze skargi [...] na interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym w dniu [...], uzupełnionym na wezwanie organu pismem z dnia [...], P. P. wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w P. - upoważnionego przez Ministra Finansów o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia od podatku odszkodowania otrzymanego w wyniku ugody sądowej oraz możliwości pomniejszenia uzyskanego przychodu w postaci odszkodowania o wydatki poniesione na koszty prawne, zastępstwo procesowe i opłaty sądowe.

Prezentując stan faktyczny wnioskodawca wskazał, że był posiadaczem [...] akcji X. Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. (w skrócie jako: "Towarzystwo" lub "TFI"), które nabył w ramach programu motywacyjnego w latach 2006, 2007 oraz 2008. W dniu [...] października 2009 r. TFI podjęło uchwałę o zmianie programu motywacyjnego, do której podatnik wniósł sprzeciw, a w dniu [...] listopada 2009 r. TFI podjęło uchwałę o umorzeniu ww. [...] akcji. Zgodnie z uchwałą Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy X. TFI z dnia [...] października 2009 r. (uchwała zmieniająca Program Motywacyjny) po zakończeniu współpracy podatnika z TFI (które nastąpiło w dniu [...] października 2009 r.) akcje podatnika miały przejść na TFI.

Wnioskodawca wskazał, że zakwestionował legalność ww. uchwał. Sąd Apelacyjny w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., sygn. akt [...], orzekł nieważność uchwały o zmianie programu motywacyjnego z dnia [...] października 2009 r. oraz uchwały umarzającej [...] akcje z dnia [...] listopada 2009 r. Z kolei w dniu [...] maja 2014 r. została zawarta ugoda sądowa przed Sądem Apelacyjnym w [...] pomiędzy wnioskodawcą a TFI w przedmiocie rozliczenia sprzedaży [...] akcji X. TFI, jakie posiadał podatnik. W protokole ugody sądowej wskazano, że w związku z brakiem możliwości odwrócenia skutków prawnych czynności dokonanych przez Spółkę (X. TFI) w oparciu o Uchwałę zmieniającą Program Motywacyjny, opisanych w pkt 1 lit. f), g) i h) P. P. poniósł szkodę majątkową ("Szkoda") związaną z nieprawidłową realizacją Umowy (pkt 2e Ugody). Tytułem naprawienia powstałej szkody majątkowej, mocą ugody sądowej, w dniu [...] maja 2014 r. zostało podatnikowi zapłacone odszkodowanie. Zaznaczono, że ugoda sądowa nie precyzuje, czy odszkodowanie zostało przyznane za uszczuplenie majątku, czy za utracone korzyści. Wskazano, że wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej, a odszkodowanie uzyskał, jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej.

Ponadto podkreślono, że w ramach ugody podatnik uzyskał wynagrodzenie za sprzedaż [...] akcji X. TFI na rzecz X. TFI. Zgodnie z protokołem ugody sądowej z dnia [...] maja 2014 r. podatnik potwierdził dokonanie sprzedaży Akcji ze skutkiem na dzień [...] października 2009 r. za cenę określoną w punkcie 3 płatną w terminie określonym w punkcie 3 ("Wynagrodzenie"). Wynagrodzenie zostało zapłacone w dniu [...] maja 2014 r.

Wnioskodawca wskazał, że szkoda majątkowa jaką poniósł dotyczy utraty możliwości realizowania praw z [...] akcji X. W wyniku uchwały o umorzeniu przedmiotowych akcji (jako nieprawidłowa realizacja umowy z dnia [...] sierpnia 2006 r.) jego majątek został uszczuplony. Umorzenie akcji odbyło się wbrew jego woli, co znalazło także potwierdzenie w treści wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Podatnik nie mógł rozporządzać majątkiem, który był jego własnością, w szczególności nie mógł korzystać z praw wynikających z posiadania akcji X. Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S. A. Otrzymane odszkodowanie miało na celu rekompensatę ww. wartości utraconych praw (w tym prawa do dywidendy) - przywrócenie stanu posiadania nie było bowiem możliwe.

Na tle tak przedstawionego opisu stanu faktycznego wnioskodawca zadał organowi podatkowemu następujące pytania:

1) czy otrzymane odszkodowanie w wyniku ugody sądowej będzie zwolnione od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm. - w skrócie: "ustawa o PDOF")?

2) jeżeli odpowiedź na pytanie 1) będzie negatywna, czy podatnik ma prawo do pomniejszenia przychodu z tytułu otrzymania odszkodowania o poniesione koszty zmierzające do zawarcia ugody sądowej w szczególności wydatki na porady i zastępstwo prawne oraz koszty opłat sądowych i tak ustalony dochód opodatkować według skali podatkowej?

Zdaniem wnioskodawcy, uzyskane przez niego odszkodowanie na mocy ugody sądowej z dnia [...] maja 2014 r. mieści się w ramach dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 3b) ustawy o PDOF, a zatem korzysta ze zwolnienia podatkowego. Podatnik stwierdził, że przyznane mu odszkodowanie jest rekompensatą za realnie poniesioną szkodę majątkową, a nie za utracone korzyści, mimo, że sama treść zawartej ugody na to nie wskazuje. W jego opinii, realny wymiar szkody potwierdzają następujące okoliczności faktyczne: szkoda została zdefiniowana w pkt 2 lit. e) ugody sądowej i związana jest z brakiem możliwości odwrócenia skutków prawnych czynności dokonanych przez TFI w oparciu o uchwałę zmieniającą Program Motywacyjny, opisanych w pkt 1 lit. f), g), h) ugody sądowej. Nieprawidłowa realizacja ww. umowy polegała na wykonywaniu przez TFI czynności opisanych w pkt 1 lit. f), g) i h) ugody sądowej, które naruszały umowę udziału w Programie Motywacyjnym (np. umorzenie [...] akcji należących do podatnika). Z powyższego wywiódł, że szkodą jest np. niemożność realizacji uprawnień wynikających z akcji, jak np. prawa do dywidendy, w tym do dywidendy przyszłej. Podkreślił, że gdyby Towarzystwo nie podjęło uchwały zmieniającej Pogram Motywacyjny oraz w konsekwencji tej uchwały i innych uchwał (o umorzeniu akcji własnych, obniżeniu kapitału zakładowego, podwyższeniu kapitału zakładowego i zmianie statutu), to on nie poniósłby szkody, gdyż nadal miałby akcje oraz mógłby żądać np. wypłaty dywidendy z tych akcji, a w przyszłości również uprzywilejowanej dywidendy, oczywiście, o ile zysk TFI zostałby przeznaczony na dywidendę, a podatnik byłby w dalszym ciągu akcjonariuszem Towarzystwa. W świetle powyższego wnioskodawca stwierdził, że w przypadku otrzymanego przez niego odszkodowania zostały spełnione wszystkie ustawowe warunki dla skorzystania ze zwolnienia, tj.: odszkodowanie zostało uzyskane na podstawie ugody sądowej, nie zostało otrzymane w ramach działalności gospodarczej, miało na celu naprawienie szkody majątkowej.

Prezentując natomiast swoje stanowisko w zakresie pytania nr 2 wnioskodawca zwrócił uwagę, że poniesione przez niego wydatki na opłaty sądowe i zastępstwo procesowe wynikały wprost z wystawianych przez sąd i kancelarie prawne dokumentów (wezwań do zapłaty wpisu, faktur etc.) i były racjonalne z punktu widzenia toczącego się sporu. Podkreślił, że bez wytoczenia powództwa przeciwko X. TFI i bez zatrudnienia profesjonalistów w zakresie prawa, nie miałby możliwości doprowadzenia do ugody sądowej i otrzymania odszkodowania. Stwierdził przy tym, że wydatki poniesione na koszty sądowe i koszty zastępstwa procesowego były racjonalne, uzasadnione, gdyż doprowadziły do zawarcia ugody, miały bezpośredni wpływ na osiągnięcie przychodu z tytułu odszkodowania, zostały faktycznie przez niego poniesione, nie zostały mu w żaden sposób zwrócone, ani nie znajdują się w katalog kosztów nie stanowiących kosztów uzyskania przychodu. Mając na względzie powyższe, wnioskodawca wyraził przekonanie, że uzyskany przychód z tytułu odszkodowania, jeżeli nie będzie korzystał ze zwolnienia podatkowego, to będzie mógł być pomniejszony o poniesione przez podatnika koszty sądowe, koszty obsługi prawnej oraz zastępstwa procesowego, gdyż owe wydatki bezpośrednio przyczyniły się do uzyskania przychodu w postaci odszkodowania.

W interpretacji indywidualnej z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w P. - działając w imieniu Ministra Finansów - uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe w zakresie pytania nr 1 i prawidłowe w pozostałym zakresie.

W motywach interpretacji organ podatkowy stwierdził, że zakres zwolnienia wynikający z bezpośredniego brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PDOF, obejmuje tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli za poniesioną stratę, nie dotyczy natomiast utraconych korzyści. Mając zaś na względzie treść przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego organ uznał, że przedmiotowe odszkodowanie - wbrew temu co twierdzi wnioskodawca - nie jest odszkodowaniem za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli za poniesioną stratę, ale dotyczy utraconych korzyści. Dotyczy ono bowiem korzyści (np. prawa do dywidendy, czy prawa do dywidendy uprzywilejowanej), które wnioskodawca (posiadacz akcji) mógłby osiągnąć gdyby bez przeszkód mógł dysponować swoją własnością. Z powyższego wywiedziono, że kwota przedmiotowego odszkodowania nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PDOF i podlega opodatkowaniu, jako przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy.

W zakresie pytania nr 2 organ podatkowy stwierdził natomiast, że poniesione przez wnioskodawcę wydatki na uzyskanie odszkodowania, tj. koszty opłat sądowych i pomocy prawnej - w proporcji odnoszącej się do otrzymanego odszkodowania - bezpośrednio wiążą się z uzyskanym przychodem, gdyż bez ich poniesienia nie byłoby możliwe uzyskanie odszkodowania. W związku z tym uznano, że wydatki te (we wskazanej proporcji) mogą stanowić koszt uzyskania przychodu z tytułu otrzymanego odszkodowania. Zaznaczono bowiem, że z wniosku wynika, iż zawarta przez podatnika ugoda, oprócz odszkodowania, dotyczy także innych kwestii, jak np. wynagrodzenie za sprzedaż akcji.

Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, P. P., reprezentowany przez doradcę podatkowego, pismem z dnia [...], wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę, w której zażądał uchylenia powyższej interpretacji w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

- art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PDOF poprzez błędną interpretację skutkującą uznaniem, że przychód podatkowy z tytułu odszkodowania nie korzysta w całości ze zwolnienia podatkowego;

- art. 22 ust. 1 ustawy o PDOF poprzez błędną interpretację skutkującą uznaniem, że wydatki poniesione na uzyskanie odszkodowania mogą stanowić koszty podatkowe tylko w części;

- art. 22 ust. 3 i 3a ustawy o PDOF poprzez brak zastosowania w sprawie;

- art. 121 § 1 i art. 14b § 3 w zw. z art. 14c § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. - w skrócie: "O.p.") skutkujące tym, że postępowanie prowadzące do wydania interpretacji zostało przeprowadzone w sposób, który nie wzbudza zaufania do organów podatkowych.

W uzasadnieniu skargi skarżący zanegował twierdzenie organu, że uzyskane odszkodowanie dotyczy tylko utraconych korzyści, albowiem ugoda sądowa nie wskazuje na to wprost. Zarzucił, że błędne przekonanie organu jakoby odszkodowanie pokrywało wyłącznie wartość utraconych korzyści skutkuje tym, że skarżący nie ma prawa do skorzystania (choćby w części) ze zwolnienia podatkowego. W ocenie skarżącego, dopiero zgodne z prawem określenie zakresu uzyskanego odszkodowania pozwala na określenie, czy i w jakiej części możliwym byłoby skorzystanie ze zwolnienia podatkowego. Bez prawidłowego określenia zakresu odszkodowania (w oparciu o regulacje Kodeksu cywilnego) nie będzie możliwe orzeczenie o prawie do skorzystania przez skarżącego ze zwolnienia podatkowego. Autor skargi podkreślił, że z cywilistycznego punktu widzenia, odszkodowanie to rekompensata za poniesioną stratę i utracone korzyści, a podmiot, który wyrządził szkodę ma prawny obowiązek pełnego jej naprawienia. Skarżący stwierdził, że analiza regulacji prawa cywilnego wskazuje, że otrzymane przez niego odszkodowanie pokrywa zarówno utracone korzyści, jak i poniesioną rzeczywistą stratę. Zaakcentował, że choć zawarta ugoda sądowa nie precyzowała, w jakiej części uzyskane odszkodowanie dotyczy utraconych korzyści, a w jakiej poniesionych rzeczywistych strat, to odszkodowanie winno pokrywać obie wskazane wartości. Fakt, że dokument formalny nie rozgranicza kwoty przyznanego odszkodowania między obie wartości nie oznacza, że którejś z nich w ogóle nie dotyczy. Z uwagi na powyższe skarżący stwierdził, że organ błędnie nałożył na niego obowiązek opodatkowania całej kwoty uzyskanego odszkodowania w sytuacji, gdy wartość odszkodowania odpowiadająca wartości rynkowej akcji z dnia ich bezpodstawnego umorzenia stanowiła wyłącznie przywrócenie stanu posiadania sprzed dnia wyrządzenia szkody (dotyczyła rzeczywistej szkody majątkowej) i mogła w związku z tym korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PDOF.

Zdaniem autora skargi, niezasadne jest również twierdzenie organu, jakoby poniesione koszty opłat sądowych, zastępstwa procesowego i inne wydatki prawne mogły być zaliczone do kosztów podatkowych tylko w takiej części, w jakiej pozostaje kwota uzyskanego odszkodowania do całej kwoty uzyskanej w wyniku zawartej ugody. W ocenie skarżącego, uzyskane w wyniku ugody sądowej wynagrodzenie za sprzedaż akcji powinno zostać pomniejszone o cenę nabycia akcji zapłaconą przez skarżącego w latach 2006- 2008, a kwota kosztów poniesionych na procesy sądowe z X. TFI powinna pomniejszać dochód do opodatkowania z tytułu uzyskanego odszkodowania. Podkreślił również, że ze względu na fakt, że uzyskane przez niego odszkodowanie w części powinno podlegać zwolnieniu, zastosowanie w sprawie powinien znaleźć art. 22 ust. 3 i 3a ustawy o PDOF.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest wydana przez Ministra Finansów interpretacja indywidualna, w której na tle przedstawionego przez skarżącego stanu faktycznego wyrażono stanowisko, zgodnie z którym, wymienione w ugodzie sądowej odszkodowanie, nie jest odszkodowaniem za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli za poniesioną stratę, ale dotyczy utraconych korzyści. Dotyczy ono bowiem korzyści (np. prawa do dywidendy, czy prawa do dywidendy uprzywilejowanej), które skarżący (jako posiadacz akcji) mógłby osiągnąć gdyby bez przeszkód mógł dysponować swoją własnością. W konkluzji organ interpretacyjny uznał, że kwota przedmiotowego odszkodowania nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PDOF i podlega opodatkowaniu, jako przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy.

Ponadto organ interpretacyjny uznał, że poniesione przez wnioskodawcę wydatki na uzyskanie odszkodowania, tj. koszty opłat sądowych i pomocy prawnej - w proporcji odnoszącej się do otrzymanego odszkodowania - bezpośrednio wiążą się z uzyskanym przychodem, gdyż bez ich poniesienia nie byłoby możliwe uzyskanie odszkodowania. W związku Minister Finansów doszedł do wniosku, że wydatki te (we wskazanej proporcji) mogą stanowić koszt uzyskania przychodu z tytułu otrzymanego odszkodowania.

Według przeciwnego stanowiska skarżącego, ustalone ugodą sądową odszkodowanie mieści się w ramach dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PDOF, a zatem korzysta ze zwolnienia podatkowego. Zdaniem skarżącego, przyznane mu odszkodowanie jest rekompensatą za realnie poniesioną szkodę majątkową, a nie za utracone korzyści, mimo, że sama treść zawartej ugody na to nie wskazuje. W ocenie wnioskodawcy, szkodą jest np. niemożność realizacji uprawnień wynikających z akcji, jak np. prawa do dywidendy, w tym do dywidendy przyszłej. Na tej podstawie skarżący doszedł do wniosku, że w przypadku otrzymanego przez niego odszkodowania zostały spełnione wszystkie ustawowe warunki dla skorzystania ze zwolnienia, tj.: odszkodowanie zostało uzyskane na podstawie ugody sądowej, nie zostało otrzymane w ramach działalności gospodarczej, miało na celu naprawienie szkody majątkowej.

Ponadto skarżący zajął stanowisko, zgodnie z którym, poniesione przez niego wydatki na opłaty sądowe i zastępstwo procesowe wynikały wprost z wystawianych przez sąd i kancelarie prawne dokumentów i były racjonalne z punktu widzenia toczącego się sporu. Skarżący podkreślił, że bez wytoczenia powództwa przeciwko X. TFI i bez zatrudnienia profesjonalistów w zakresie prawa, nie miałby możliwości doprowadzenia do ugody sądowej i otrzymania odszkodowania.

W ocenie Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a Minister Finansów przy wydaniu zaskarżonej interpretacji nie naruszył przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania.

Odnosząc się do pierwszej spornej kwestii, na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 b ustawy o PDOF wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie. Od zasady tej powołany przepis wprowadza dwa wyjątki. Poza zakresem zwolnienia są odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ponadto zwolnienie to nie obejmuje korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Przedmiotem sporu stron jest drugi z wymienionych wyjątków, który nawiązuje do szkody w postaci utraconych korzyści, a sformułowanie tego wyjątku wprost nawiązuje do określenia tej postaci uszczerbku, definiowanej w prawie cywilnym. W myśl art. 361 § 2 K.c. naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł (tzw. szkoda rzeczywista (damnum emergens)), oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (tzw. utracone korzyści (lucrum cessans)). Pod pojęciem szkody rzeczywistej, która jest objęta analizowanym tu zwolnieniem podatkowym, rozumie się pogorszenie sytuacji poszkodowanego wskutek zmniejszenia się posiadanych aktywów lub też zwiększenia pasywów. Zmniejszenie aktywów może nastąpić przez utratę, ubytek lub zniszczenie poszczególnych elementów majątkowych. Z kolei szkoda w postaci utraconych korzyści ma charakter hipotetyczny, a poszkodowany musi wykazać z dużym prawdopodobieństwem, że utrata korzyści rzeczywiście miała miejsce (por. Kodeks Cywilny. Komentarz pod red. E. Gniewka, 3. wydanie, C.H.Beck , W-wa 2008, s. 568-569).

W orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, że jakkolwiek ustawodawca nie zdefiniował w ustawie o PDOF pojęcia szkody czy odszkodowania, to rozumienie tych pojęć nie może odbiegać od przyjętego w systemie prawa cywilnego ich znaczenia. Odnosząc się jednak do istoty zwolnienia z art. 21 ust. 3b lit. b ustawy o PDOF podkreśla się jednocześnie, że specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie z tytułu poniesionych strat (damnum emergens) i odszkodowanie z tytułu utraconego zysku (lucrum cessans). O ile to pierwsze służy przywróceniu majątku, który istniał przed wystąpieniem szkody, a wyrównanie szkody zwykle polega na przekazaniu poszkodowanemu równowartości uszczerbku w jego majątku, o tyle zasada ta nie dotyczy naprawienia szkody z tytułu utraconego zysku. Gdyby bowiem podatnik osiągnął taki zysk, to ten podlegałby opodatkowaniu na zasadach ogólnych (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., II FSK 2918/12, LEX nr 1597396).

Mając powyższe na uwadze i odnosząc się do przedstawionych we wniosku okoliczności faktycznych, przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący przedstawił stan faktyczny w sposób wyjątkowo lakoniczny, przytaczając fragment ugody sądowej, który nie wyjaśnia, o jaką postać odszkodowania chodzi, oraz podając, że na podstawie tej samej ugody uzyskał wynagrodzenie (jako cenę) za umorzone akcje. Okolicznością znaną Sądowi z urzędu jest to, że treść ugody w zakresie uzyskania wynagrodzenia przytoczona została jako istotny element stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem kontroli sądowej w innym postępowaniu (sprawa I SA/Po 599/15).

Z przedstawionych przez skarżącego okoliczności nie wynika jednak, czy uzgodnienie między stronami w ugodzie sądowej kwoty odszkodowania, nastąpiło w odrębnym postępowaniu sądowym przed sądem powszechnym w sprawie o zapłatę wynagrodzenia, odszkodowania czy w sprawie o zapłatę wynagrodzenia i odszkodowania. Inicjując takie postępowanie sądowe skarżący jako powód cywilny niewątpliwie byłby zobowiązany do określenia naprawienia jakiego uszczerbku majątkowego dochodzi i na czym on polega, a w szczególności na czym polega (w jego ocenie) uszczerbek w postaci utraconych korzyści. W kontekście analizowanego zwolnienia podatkowego jest to okoliczności bardzo istotna, nie chodzi tu bowiem o jakikolwiek uszczerbek majątkowy, ale o uszczerbek, który jako roszczenie procesowe był przedmiotem rozstrzygania przez sąd powszechny i do tego konkretnego przedmiotu odnosi się zawarta ugoda sądowa. Ryzyko zbyt wąskiego ujęcia podstawy faktycznej wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej obciąża skarżącego. Na tę kwestię zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2015 roku, wydanego w sprawie I FSK 493/14 (dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), podnosząc m.in., że profesjonalny pełnomocnik, formułując stan faktyczny we wniosku o interpretację powinien zdawać sobie sprawę z konsekwencji niejasnego przedstawienia czy niedopowiedzenia niektórych kwestii w stanie faktycznym. Skoro stan faktyczny dawał możliwość różnego jego rozumienia, to przyjęcie jednej z możliwych wersji nie jest zmianą stanu faktycznego. Odpowiedzialność za taki stan rzeczy ponosi wnioskodawca, jeżeli zdaje sobie sprawę z niuansów podawanych w stanie faktycznym. W sytuacji natomiast, gdy wnioskodawca uważa, że stan faktyczny jest inny, niż to przyjął sąd pierwszej instancji, to ma możliwość zadania ponownego pytania.

W ocenie Sądu, rozstrzygające znaczenie w niniejszej sprawie mają dodatkowe wyjaśnienia skarżącego, udzielone na wezwanie organu (pismo z dnia [...] – k. 17-18 akt admin.). Wynika z nich bez żadnych wątpliwości, że otrzymane odszkodowanie miało na celu rekompensatę wartości utraconych praw (w tym prawa do dywidendy z akcji), skoro przywrócenie stanu posiadania akcji okazało się niemożliwe. Prawidłowe odczytanie tak przedstawionego stanu faktycznego musi prowadzić do wniosku, że uszczerbek w postaci szkody rzeczywistej został naprawiony przez zapłatę wynagrodzenia za umorzone akcje, a odszkodowanie dotyczyło utraconych korzyści (niezrealizowanego zysku), w związku z umorzeniem wbrew woli skarżącego, przedmiotowych akcji. Uzupełniająca i dość zawiła argumentacja przedstawiona w tym zakresie w skardze nie może wywołać zamierzonego skutku, co do kwalifikacji odszkodowania określonego w ugodzie sądowej, albowiem wywód ten zupełnie abstrahuje od przedmiotu postępowania sądowego przed sądem powszechnym, które zakończyło się zawarciem ugody, a przede wszystkim skarżący dalej nie wyjaśnia, czy i jakiego rodzaju roszczenie o naprawienie szkody było przedmiotem tego postępowania.

W podsumowaniu tej części rozważań Sąd uznał, że stanowisko Ministra Finansów, który uznał, że w sprawie zachodzi drugi z wyjątków wynikających z art. 21 ust. 1 pkt 3b podpunkt b) ustawy o PDOF, jest prawidłowe.

Przechodząc do drugiego spornego zagadnienia dotyczącego "wydatków poniesionych na uzyskanie odszkodowania" (jak określił je skarżący w petitum skargi), na wstępie rozważań i w pierwszej kolejności podnieść należy, że składające się na te wydatki koszty zastępstwa prawnego i opłat sądowych, mogą być rozważane w kontekście kosztów uzyskania przychodu tylko w sytuacji, w której wydatki te nie zostaną skarżącemu zwrócone. Skarżący przemilczał kwestię sposobu rozliczenia kosztów postępowania sądowego w ugodzie sądowej, aczkolwiek na podstawie podanych okoliczności faktycznych wnosić można, że skarżący wygrał sprawę sądową co najmniej w części, skoro sąd powszechny stwierdził nieważność zaskarżonych uchwał, a skarżący uzyskał na podstawie ugody sądowej wynagrodzenie oraz odszkodowanie. W takiej sytuacji procesowej i zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, przeciwnik procesowy winien zwrócić skarżącemu niezbędne, celowe i uzasadnione koszty, które musiał ponieść w celu uzyskania odszkodowania na drodze sądowej.

W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, który z podstawowej zasady wynikającej z art. 22 ust. 1 ustawy o PDOF, wywiódł regułę proporcjonalnego uwzględnienia tych wydatków, pozostających w odpowiednim stosunku do otrzymanego odszkodowania. W przedstawionych okolicznościach faktycznych, organ trafnie zwrócił uwagę na przedmiot ugody, który obejmował także zapłatę wynagrodzenia, co pozwala wnioskować, że łączna kwota uzyskana na podstawie ugody, przewyższała kwotę otrzymanego odszkodowania. Nie mogły mieć natomiast zastosowania w sprawie przepisy z art. 22 ust. 3 i 3a ustawy o PDOF, co zarzucił skarżący w skardze, skoro organ interpretacyjny uznał, że otrzymana kwota odszkodowania nie jest wolna od opodatkowania.

Minister Finansów nie naruszył przepisów postępowania w sposób wskazany w skardze, albowiem przy wydaniu zaskarżonego aktu uwzględnił te istotne elementy stanu faktycznego, które pozwoliły na właściwe zastosowanie przepisów prawa podatkowego. W ocenie Sądu, pozbawiony uzasadnionych podstaw jest zarzut - "źle odczytanych założeń stanu faktycznego" (strona 11 skargi), przy tak skąpym i fragmentarycznie przedstawionym stanie faktycznym sprawy. Organ interpretacyjny wezwał skarżącego do podania dodatkowych okoliczności dotyczących charakteru uszczerbku majątkowego i w tym zakresie uzyskał odpowiedź pozwalającą na wydanie interpretacji. Zdaniem Sądu, brak jest także podstaw do przyjęcia, że Minister Finansów naruszył zasadę ogólną, o której mowa w art. 121 § 1 O.p.

W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.