Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 25/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 3 pkt 18
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję i określa, iż nie może być ona wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] Inspektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., przyznał G.S. zasiłek rodzinny dla dzieci P. i M., jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla dzieci P. i M. oraz dodatek z tytułu [...] i [...] dla córki P. Świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu [...] i [...] dla córki P. przyznano na okres od [...] do [...]. Świadczenie dla syna M. przyznano na okres zasiłkowy od [...] do [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wobec spełnienia warunków określonych w ustawie (art. 5, art. 6, art.7) o świadczeniach rodzinnych przyznanie wnioskowanych świadczeń było w pełni zasadne. Mając zaś na uwadze, że córka P. ukończyła [...] lat i ucząc się w klasie [...], programowo kończy rok szkolny [...], zasiłek oraz należny dodatek z tytułu [...] i [...] dziecka (przysługujący z racji legitymowania się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności) należy się do ukończenia nauki, czyli do [...] (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego). W związku z tym, iż P. i M. rozpoczęli naukę w szkole spełnione zostały przesłanki do przyznania dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (art. 14 ustawy).

Od decyzji tej G.S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., w którym zakwestionowała okres, na który zostały przyznane świadczenia dla córki P. Wskazując na zapisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, podkreśliła, iż zgodnie z nimi zasiłki rodzinne i dodatki przyznawane są na okres zasiłkowy, co oznacza okres od [...] do [...] następnego roku kalendarzowego. Dodatkowo wskazała, że nauka w szkole trwa aż do zakończenia roku szkolnego, który w szkole każdego typu trwa do [...] każdego roku. Tłumaczenie, iż w szkole ponadgimnazjalnej rok szkolny kończy się [...], nie może być uznane za trafne, nie uwzględnia przecież faktu [...].

Dodatkowo podniosła, iż inne ośrodki w kraju wypłacają wymienione powyżej świadczenia do [...]. Niezrozumiałe jest więc dla niej tak odmienne interpretowanie przepisów prawa przez miejscowy ośrodek.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] orzekło o utrzymaniu w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu, powołując się na treść art. 6 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano, że zasiłek rodzinny przysługuje do 18 roku życia lub do ukończenia nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 504 zł (583 zł w przypadku osoby niepełnosprawnej). Wyjaśniono, że w myśl § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz.U. Nr 46, poz.432 ze zm.) w klasach/ semestrach programowo najwyższych:

1) szkół ponadgimnazjalnych: liceów ogólnokształcących, liceów profilowanych, techników, uzupełniających liceów ogólnokształcących I techników uzupełniających,

2) ponadpodstawowych szkół średnich, dających możliwość uzyskania świadectwa dojrzałości

- zajęcia dydaktyczne kończą się w najbliższy piątek po dniu 1 stycznia lub w ostatni piątek kwietnia.

Natomiast w myśl § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 6 kwietnia 2005 r. w sprawie zasad wydawania oraz wzorów świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych, sposobu dokonywania ich sprostowań i wydawania duplikatów, a także zasad legalizacji dokumentów przeznaczonych do obrotu prawnego z zagranicą oraz zasad odpłatności za wykonywanie tych czynności (Dz.U. Nr 11, poz. 8) uczeń szkoły ponadgimnazjalnej, który kończy tę szkołę otrzymuje świadectwo ukończenia szkoły – dokument potwierdzający zakończenie procesu edukacyjnego na określonym poziomie – z datą wystawienia odpowiadającą dacie zakończenia zajęć dydaktyczno-wychowczych.

Mając powyższe na uwadze, w związku ze spełnieniem przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń rodzinnych, przyznano stronie wnioskowane zasiłek rodzinny i dodatek z tytułu [...] i [...]. Odnosząc się do okresu na jaki przyznano te świadczenia, wyjaśniono, że zgodnie z przywołanym art. 6 zasiłek i dodatki przysługują osobie do ukończenia 18 lat lub do ukończenia nauki w szkole. W przypadku córki wnioskującej, według przedłożonego zaświadczenia szkoły, ostatnim dla niej dniem nauki w roku szkolnym [...] jest dzień [...], dlatego też przyznano świadczenia do [...]. W ocenie organu, dla ustalenia okresu, na jaki przyznawane są świadczenia na osobę pełnoletnią konieczne jest ustalenie pojęcia "nauka w szkole", gdyż ani ustawa o świadczeniach rodzinnych, ani ustawa o oświacie nie zawierają definicji tego pojęcia. W znaczeniu słownikowym jest to synonim "uczenia się, kształcenia, edukacji". Zdaniem organu nauka ta nie może być realizowana w formach pozaszkolnych, czyli nauka w szkole – może odbywać się w ramach tzw. obowiązku szkolnego bądź też poprzez dobrowolne uczęszczanie do szkoły osoby pełnoletniej. Ukończeniem, tak rozumianej nauki, jest klasyfikowanie ucznia po zakończeniu nauki w szkole- czyli w rozpatrywanej sprawie – nauki w klasie [...]. Przystąpienie do egzaminu maturalnego może nastąpić dopiero po ukończeniu tej nauki. Może to nastąpić bezpośrednio po zakończeniu nauki, ale także w innym okresie czy nawet w innej szkole. Dlatego też organ w zakresie okresu przyznania wnioskowanych świadczeń orzekł jak w zaskarżonej decyzji.

Niezadowolona z powyższej decyzji G.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. złą interpretację przepisów ustawy świadczeniach rodzinnych. Powtarzając zarzuty podniesione w odwołaniu, podkreśliła, iż w ustawie mowa o jednorazowym dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego a nie zajęć dydaktyczno-wychowawczych, a świadczenia rodzinne przyznawane są na okres zasiłkowy, który według tej ustawy oznacza okres od 1 września do 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego. W jej odczuciu nie ma żadnych podstaw by ogólne zasady zmieniać w stosunku do dzieci w ostatnich klasach szkół średnich, tym bardziej, że w każdym przypadku (zgodnie z art. 63 ustawy o systemie oświaty) rok szkolny trwa od września do 31 sierpnia roku następnego. Dywagacje organu odwoławczego, nawiązujące do przepisów rozporządzeń wykonawczych, są w jej ocenie błędne i całkowicie zbędne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Rozpatrując wniesioną skargę w tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określone zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). W myśl art. 2 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do tego zasiłku, w tym także dodatek z tytułu [...] i [...] dziecka.

W rozpatrywanej sprawie, wobec skargi dotyczącej jedynie części zaskarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie okresu, na jaki przyznano świadczenia dla córki skarżącej, kwestia sporna sprowadza się do odpowiedzi na pytanie – jaka w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych jest data końcowa przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu [...] i [...] dziecka (w przypadku posiadania orzeczenia o niepełnosprawności) dla dziecka uczęszczającego do klasy maturalnej. Kontrowersje w tym zakresie wyniknęły na tle prawidłowego odczytania treści art. 6 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, w myśl którego zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy (czyli rodzicom, jednemu z rodziców oraz opiekunowi prawnemu bądź faktycznemu dziecka) do ukończenia przez dziecko nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia. W cytowanej ustawie brak ustawowej definicji pojęcia "ukończenie nauki", co pozostawia organom możliwość samodzielnej jego interpretacji.

W ocenie Sądu, punktem wyjścia dla oceny prawidłowości przyjętego przez organ rozumowania musi być ustalenie roli i znaczenia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w systemie przepisów prawa. Ustawą tą w sposób wyczerpujący unormowano zasady ustalania, przyznawania i wypłaty wyodrębnionej grupy świadczeń socjalnych, określonych zbiorczo jako świadczenia rodzinne, do których – poza zasiłkiem rodzinnym i dodatkami do tego zasiłku – zaliczono również świadczenia opiekuńcze tj. zasiłki pielęgnacyjne i świadczenia pielęgnacyjne oraz jednorazowe zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka (art. 1 i 2 ustawy). Na tle przepisów zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie może umknąć uwadze, że są to świadczenia pieniężne państwa na rzecz rodziny, mające na celu udzielenie wsparcia w realizowaniu przez nią podstawowych jej funkcji: opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej. Z tego względu uregulowania te stanowią realizację obowiązków państwa, wyrażonych w art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w myśl którego "Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych".

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłki rodzinne mają na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a dostępne są po spełnieniu ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego (art. 5), określanego jako próg wsparcia dochodowego, zdeterminowanego wysokością wydatków niezbędnych dla zapewnienia podstawowych potrzeb. Jedynie rodziny, których dochody utrzymują się poniżej progu wsparcia dochodowego, z dziećmi na utrzymaniu, są uprawnione do pomocy finansowej w formie zasiłku rodzinnego. Dalsze przepisy wymienionej powyżej ustawy wskazują, że dopełnieniem realizacji powyższej normy konstytucyjnej są świadczenia, wymienione enumeratywnie w art. 8 ustawy, określone jako "dodatki do zasiłku rodzinnego", do których należą m.in. dodatki: z tytułu samotnego wychowywania dziecka (pkt 3a), z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej (pkt 4a), kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego (pkt 5), rozpoczęcia roku szkolnego (pkt 6) oraz podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania (pkt 7).

Konstrukcja wskazanego powyżej przepisu art. 8 oznacza, że objęte nim dodatki nie są świadczeniami samodzielnymi, ale są wypłacane łącznie z zasiłkiem rodzinnym przede wszystkim dla rodzin z dziećmi uczącymi się. Innymi słowy – dodatki do zasiłku rodzinnego uwarunkowane są istnieniem prawa do zasiłku rodzinnego, a zatem w razie braku prawa do zasiłku rodzinnego nie może być mowy o prawie do dodatku.

Treść art. 6 omawianej ustawy o świadczeniach rodzinnych ma charakter ogólny i określa generalne ramy czasowe, jakimi ograniczone jest prawo do zasiłku rodzinnego przysługujące osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 pkt 1 i pkt 2. Stanowi on, że prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje do ukończenia przez dziecko: 18. roku życia (pkt 1) lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21. roku życia (pkt 2), albo 24. roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 3). Ponadto zasiłek ten przysługuje osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24. roku życia. Już pobieżne odczytanie tego przepisu upoważnia do stwierdzenia, że prawo do zasiłku rodzinnego w odniesieniu do osób, które nie ukończyły wieku 18 lat przysługuje bezwzględnie, natomiast w odniesieniu do pozostałych osób ustawodawca wprowadził obok ograniczenia wiekowego dodatkowy warunek, jakim jest pobieranie nauki w szkole albo w szkole wyższej, przewidując, że prawo to ustaje wraz z jej ukończeniem. Zgodnie z art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez szkołę należy rozumieć szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i ponadgimnazjalną. Z kolei w myśl art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) szkołami ponadgimnazjalnymi są m.in. trzyletnie licea ogólnokształcące i profilowane (lit. b i c) oraz szkoły policealne o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku, których ukończenie umożliwia osobom posiadającym wykształcenie średnie uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu (lit. g).

O ile na tle przepisu art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalenie daty osiągnięcia określonego wieku nie nastręcza żadnych trudności, o tyle dla prawidłowego zrozumienia i stosowania pozostałej części zawartej w nim normy niezbędne jest ustalenie zakresu pojęciowego określenia "ukończenie nauki w szkole". Pojęcie to nie zostało wyjaśnione przez ustawodawcę w przepisie art. 3 ustawy stanowiącym swoisty słowniczek określający definicje legalne pojęć na użytek tejże ustawy. W związku z tym należy dokonać ustalenia jego zakresu znaczeniowego zgodnie z utrwaloną w orzecznictwie zasadą interpretacji, przyznającą pierwszeństwo wykładni językowej i subsydiarności wykładni systemowej oraz funkcjonalnej, co sprowadza się do przyjęcia, że jeżeli językowe znaczenie tekstu jest jasne, wówczas - zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda - nie ma potrzeby sięgania po inne, pozajęzykowe metody wykładni. W takim wypadku wykładnia pozajęzykowa może jedynie dodatkowo potwierdzać, a więc wzmacniać wyniki wykładni językowej wykładnią systemową czy funkcjonalną. Zwrócić należy również uwagę, że dokonując interpretacji tekstu prawnego, kierować należy się również tym, że ustawodawca był racjonalny, używając takich a nie innych słów (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 1998r., sygn. akt FPS 9/97, opubl. ONSA 1998 nr 4, poz. 110, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 maja 2005 r., sygn. akt OSK 1916/04, System Informacji Prawnej LEX nr 168094, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2000 r. sygn. akt K 25/99, opubl. OTK 2000, nr 5, poz. 141).

Taka sytuacja zachodzi, zdaniem Sądu, w rozpatrywanym przypadku, gdzie ustawodawca w art. 6 ust. 1 pkt 2 posłużył się sformułowaniem "do ukończenia nauki w szkole", które niewątpliwie różni się od pojęcia "ukończenie szkoły". To pierwsze pojęcie jest niewątpliwie pojęciem zakresowo szerszym. Dlatego też odwołanie się organu odwoławczego do interpretacji opartej na analizie przepisów rozporządzenia dotyczącego wydawania świadectw szkolnych, związanych z ukończeniem szkoły, nie może być uznane za adekwatne. Gdyby warunkiem ustania prawa do zasiłku rodzinnego było ukończenie konkretnej szkoły, wówczas przepis art. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albo inny jej przepis, musiałby zawierać właśnie takie określenie, i tylko wówczas przy wykładni tego przepisu byłaby podstawa do odniesienia się do uregulowań wydanych na podstawie delegacji zawartych w przepisach ustawy o systemie oświaty, dotyczących organizacji roku szkolnego. Zgodnie z ustawowym uregulowaniem, wynikającym z art. 22 ust. 2 pkt 7 i art. 31 ust. 1 pkt 13 ustawy o systemie oświaty, rok szkolny obejmuje zajęcia dydaktyczno-wychowawcze, przerwy świąteczne i ferie szkolne letnie oraz zimowe. Nie można też pominąć faktu, że w niniejszym przypadku wykładnia musi dotyczyć całego zwrotu, w związku z czym przy jej dokonywaniu nie można poprzestać na ustaleniu słownikowego znaczenia jednego tylko wyrazu zawartego w tym sformułowaniu.

Analizując powyższy problem nie można też pominąć i nie zauważyć treści art. 24 ust. 1 omawianej ustawy, zgodnie z którym ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i ewentualnych dodatków następuje na okres zasiłkowy, przez który - stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy - należy rozumieć okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego (zasada ta nie dotyczy świadczeń, o których mowa w art. 9, w art. 14-16 i 15b tj. dodatków: z tytułu urodzenia dziecka, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania, zasiłku pielęgnacyjnego oraz jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka (ust.1).).

Nie ulega wątpliwości, że z zacytowanego uregulowania wynika generalna zasada przyznawania świadczeń rodzinnych na czas określony jako "okres zasiłkowy", z precyzyjnym wskazaniem jego dat granicznych. Datami tymi są 1 września oraz 31 sierpnia następnego roku. Wydaje się, że takie określenie przez ustawodawcę dat granicznych przyznania zasiłku rodzinnego, skierowanego – na co zwrócono uwagę już wyżej – do rodzin mających na utrzymaniu dzieci uczące się, skorelowane jest z obowiązującym systemem organizacyjnym oświaty, gdyż stosownie do art. 63 ustawy o systemie oświaty rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy - z dniem 31 sierpnia następnego roku. Zasada przyznawania zasiłków rodzinnych na okres zasiłkowy doznaje jednak wyjątków. Przewidział je sam ustawodawca, wymieniając je w omówionym już wyżej art. 24 ust. 2 ustawy, w myśl którego świadczenia te ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zapis ten oznacza tyle, że ustawodawca dopuszcza modyfikację jedynie w zakresie daty początkowej przyznania świadczeń rodzinnych i decydująca jest w tym zakresie data złożenia w organie kompletnego wniosku, nie ulega natomiast zmianie końcowa data graniczna, jaką jest dzień 31 sierpnia.

Dodatkowo przyjdzie zauważyć, że zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych "zasiłek rodzinny przysługuje za wrzesień, jeżeli dziecko lub osoba ucząca się legitymujące się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności po ukończeniu nauki w szkole zostały przyjęte, w tym samym roku kalendarzowym, do szkoły wyższej". Treść przytoczonego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że ustawodawca zakłada a priori istnienie prawa do zasiłku rodzinnego za okres do sierpnia włącznie, a zatem do końca roku szkolnego, który obejmuje nieodłącznie również okres ferii letnich (wakacji). Ponadto uregulowanie to wskazuje, iż ustawodawca zapewnia w tym przypadku istnienie ciągłości wypłacania zasiłku rodzinnego na osobę, która zakończyła naukę w szkole (w rozumieniu ustawy świadczeniach rodzinnych - w szkole ponadgimnazjalnej) i podjęła naukę w szkole wyższej, w których to szkołach zajęcia z reguły rozpoczynają się w miesiącu październiku. Należy z tego wyprowadzić wniosek, że wyjątek określony w art. 24 ust. 5 przedmiotowej ustawy potwierdza obowiązywanie zasady istnienia prawa do zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym, czyli do dnia 31 sierpnia każdego roku, czyli do daty zakończenia roku szkolnego, określonej w ustawie o systemie oświaty. Zaważyć przy tym należy, że w powyższym przepisie ustawodawca użył identycznego jak w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy sformułowania "ukończenie nauki w szkole", które na tle tej samej ustawy nie może być odczytywane odmiennie. Bezspornym jest, że osoba podejmująca studia musi legitymować się świadectwem maturalnym, gdyż zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) do odbywania studiów w uczelni może być dopuszczona osoba, która ma świadectwo dojrzałości. Implikuje to z kolei stwierdzenie, że wcześniej osoba ta musiała ukończyć szkołę ponadgimnazjalną umożliwiającą uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego, czyli jedną ze szkół, których typy zostały wymienione w art. 9 ust. 1 pkt 3 lit b-f ustawy o systemie oświaty: liceów ogólnokształcących, liceów profilowanych, techników, uzupełniających liceów ogólnokształcących i techników uzupełniających oraz ponadpodstawowych szkół średnich dających możliwość uzyskania świadectwa dojrzałości.

W ocenie składu orzekającego, w żadnym swoim przepisie ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wiąże prawa do zasiłku rodzinnego z uczestniczeniem w zajęciach dydaktyczno-wychowawczych, dlatego też niezrozumiale i zbyt daleko idące jest odwoływanie się organu odwoławczego do przepisu § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz.U. Nr 46, poz. 432 ze zm.), który stanowi, że zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w najwyższych klasach tych szkół kończą się w najbliższy piątek po dniu 1 stycznia lub w ostatni piątek kwietnia, podczas gdy w pozostałych klasach – co do zasady w najbliższy piątek po dniu 18 czerwca (§ 2 ust. 1). Jeśli ustawodawca wiązałby, tak jak to wywodzi organ, prawo do zasiłku rodzinnego z datą ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, co następuje w miesiącu kwietniu, wówczas w celu zapewnienia ciągłości zasiłku rodzinnego dla tej szczególnej grupy uczniów, wskazanej w art. 24 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wówczas z całą pewnością określiłby, że dla osób, które zostały przyjęte do szkoły wyższej po ukończeniu nauki w szkole (czyli szkole ponadpodstawowej i zdaniu matury), zasiłek rodzinny przysługuje za okres od maja do września włącznie, a nie jedynie za miesiąc wrzesień.

Powyższe rozważania dają podstawę do stwierdzenia, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wiąże prawa do zasiłku rodzinnego z uczestniczeniem w zajęciach dydaktyczno-wychowawczych, ale z okresem całego roku szkolnego. Zauważyć również trzeba, że ustawodawca w zakresie prawa do zasiłku rodzinnego i innych świadczeń określonych w tej ustawie, w żaden sposób nie wyodrębnił szczególnej sytuacji uczniów najwyższych klas szkół ponadgimnazjalnych wskazanych w art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. b-f ustawy o systemie oświaty, tj. klas maturalnych. Gdyby wolą racjonalnego ustawodawcy było takie różnicowanie sytuacji prawnej uczniów programowo najwyższych klas tych szkół, wówczas zapewne dałby temu wyraz, zawierając w ustawie o świadczeniach rodzinnych stosowne uregulowanie. Tymczasem ten akt prawny, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy, takiego zapisu nie zawiera. Również ustawa o systemie oświaty nie różnicuje sytuacji uczniów klas maturalnych, gdyż nie określa, że dla tych osób rok szkolny trwa krócej. Natomiast przepisy ostatnio powołanego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. dotyczą tylko organizacji zajęć dydaktyczno-wychowawczych, będących jednym z elementów składowych roku szkolnego trwającego dla wszystkich uczniów od 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku klaendarzowego.

W konkluzji stwierdzić przyjdzie, iż w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, zasiłek rodzinny powinien być wypłacany w okresie zasiłkowym, określonym w art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, niezależnie od tego czy dziecko, na które przysługuje zasiłek, jest uczniem programowo najwyższej klasy danej szkoły. Wskazuje na to zarówno wykładnia gramatyczna, logiczna, jak i celowościowa przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Nie ulega natomiast wątpliwości, że zaprzestanie pobierania nauki w szkole, które łączy się ze zmianą sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskującej o świadczenie rodziny, uprawnia organ do uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego na dziecko, które ukończyło naukę (np. rezygnacja z egzaminu maturalnego i podjęcie pracy zarobkowej).

Z przedstawionych powyżej powodów nie można było podzielić stanowiska organu odwoławczego, iż użyte w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych sformułowanie "do ukończenia nauki w szkole" jest tożsame z okresem trwania zajęć dydaktyczno-wychowawczych, wynikającym z rozporządzenia w sprawie organizacji roku szkolnego i że jest równoznaczne z pojęciem "ukończenie szkoły".

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji. Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy uwzględni przedstawioną powyżej argumentacje prawną..