Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 275/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2011-2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. W. w dniu 16 maja 2011 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K., dalej "Kierownik ARiMR", wydał w dniu 20 grudnia 2011 r. decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 do uprawy sadu w wariancie [...] do zatwierdzonego areału [...]ha w kwocie [..] zł (stawka płatności [...] zł/ha). W decyzji wskazano, że terminem rozpoczęcia 5-letniego programu rolnośrodowiskowego był 15 marca 2011 r. Od ww. decyzji rolniczka nie wniosła odwołania. Powyższa kwota została przesłana rolniczce na rachunek bankowy w dniu 17 stycznia 2012 r.

Rolniczka w dniu 15 maja 2012 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. Kierownik ARiMR, wydał w dniu 31 stycznia 2013 r. decyzję o przyznaniu ww. płatności w wysokości [...] zł. Od ww. decyzji rolniczka nie wniosła odwołania. Powyższa kwota została przesłana rolniczce na rachunek bankowy w dniu 27 lutego 2013 r.

Rolniczka w dniu 7 maja 2013 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. Kierownik ARiMR, wydał w dniu 21 listopada 2013 r. decyzję o przyznaniu ww. płatności w wysokości łącznie [...] zł. Od ww. decyzji rolniczka nie wniosła odwołania. Powyższa kwota została przesłana rolniczce na rachunek bankowy w dniu 13 grudnia 2013 r.

Rolniczka w dniu 14 maja 2014 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. Kierownik ARiMR, wydał w dniu 18 czerwca 2015 r. decyzję o odmowie przyznania ww. płatności za rok 2014.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w wyniku kontroli na miejscu stwierdzono zaniechanie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantu 2.9 na powierzchni 0,49 ha. Na działce A (działka ewid. nr [...], obręb B.) z deklaracją uprawy- jabłoń domowa stwierdzono szereg nieprawidłowości o wskazanych kodach, w tym E2- materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań i E7- nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew. Na działce B (działka ewid. nr [...], obręb B.) z deklaracją uprawy- jabłoń domowa stwierdzono szereg nieprawidłowości o wskazanych kodach, w tym E2- materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań i E7- nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew.

Rolniczka odwoła się od powyższej decyzji.

Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej "Dyrektor ARiMR", wydał w dniu 15 września 2015 r. decyzję, w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 18 czerwca 2015r. Rolniczka nie złożyła skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Rolniczka w dniu 15 czerwca 2015 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r.

Kierownik ARiMR, wydał w dniu 28 czerwca 2016 r. decyzję o odmowie przyznania ww. płatności za rok 2015.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w wyniku kontroli na miejscu stwierdzono zaniechanie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantu 2.9 (szczegółowo opisane w decyzji), w tym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew na zgłoszonych do płatności działkach.

Od powyższej decyzji rolniczka nie złożyła odwołania.

Kierownik ARiMR wszczął w dniu 9 listopada 2016 r. postępowanie w sprawie nienależnie pobranych płatności przez rolniczkę za lata 2011-2013 na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej "Kpa", oraz art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), dalej "ustawa o ARiMR",

Organ I instancji zawiadomił rolniczkę o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni. Rolniczka złożyła wniosek o przedłużenie tego terminu. Organ odmówił i wskazał, że 7 dniowy termin jest wystarczający.

Kierownik ARiMR wydał w dniu 24 listopada 2016 r. decyzję nr [...] , w której ustalił rolniczce do zwrotu kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł wraz odsetkami.

Kierownik ARiMR opisał stan faktyczny w sprawie, jakimi decyzjami i w jakiej wysokości przedmiotowe płatności zostały rolnikowi przyznane. Organ podał, że nieprawidłowości stwierdzone przy kontroli na miejscu gospodarstwa rolniczki odnośnie wniosku za rok 2014 były podstawą do wszczęcia niniejszego postępowania. Organ przywołał treść art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), dalej "ustawa o wspieraniu", i art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR. Organ wskazał, że przedmiotem badania postępowania na podstawie ww. przepisów jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków z wymienionych funduszy. W tym postępowaniu organ nie rozpatruje ponownie kwestii, które były badane przy rozpoznawaniu wniosków o przedmiotowe płatności na poszczególne lata. Organ uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki związane z wystąpieniem siły wyższej, które zwalniałyby rolnika z obowiązku zwrotu pobranych nienależnie płatności. Organ stwierdził, że wywiązywanie się przez rolniczkę z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego, a stwierdzenie uchybień w realizacji programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za cały pobierania. Organ przedstawił sposób obliczenia przedmiotowej płatności do zwrotu, wskazał jakie kwoty składają się na całą ww. sumę.

Rolniczka złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wniosła o jej uchylenie. Wskazała, że ww. decyzja była niezasadna i krzywdząca. Podała, że starała się prowadzić działalność rolniczą prawidłowo, dosadzała drzewa.

Dyrektor ARiMR wydał w dniu 18 stycznia 2017 r. decyzję, w której utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie. Organ odwoławczy przywołał stosowne przepisy i wskazał, że płatności rolnośrodowiskowe udziela się rolnikowi, który dobrowolnie podejmie zobowiązanie rolnośrodowiskowe i będzie przestrzegał warunków i wymogów programu rolnośrodowiskowego. Przedmiotowa płatność podlega zwrotowi, gdy rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Płatność podlega zwrotowi również w przypadku gdy rolnik nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, objętych danym wariantem oraz gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant. Organ odwoławczy przedstawił sposób wyliczenia ustalonej kwoty płatności do zwrotu przez rolnika za lata 2011-2013. Organ odwoławczy podał, że płatności za poszczególne lata wypłacone rolniczce przez Kierownika ARiMR nie zostały przyznane jej na skutek pomyłki organu. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że rolniczka nie przedstawił żadnych dowodów na wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności na skutek, której organ nie mógłby dochodzić od niej zwrotu pobranych nienależnie płatności. Organ odwoławczy podzielił także stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 28a ustawy o wspieraniu, która umożliwia organowi odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności. Organ odwoławczy wskazał przepisy dotyczące należnych odsetek od kwoty podlegającej zwrotowi.

Rolniczka złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuciła organowi:

I. nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania odwoławczego przez:

1. powielenie i zaakceptowanie nieprawidłowej oceny prawnej i faktycznej sprawy w zakresie stwierdzenia, iż skarżąca z własnej winy nie dopełniła obowiązków wynikających z podjętego przez nią zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie utrzymania minimalnej obsady drzew, podczas gdy przy prawidłowym zastosowaniu przepisów oraz przy prawidłowej ocenie stanu faktycznego sprawy należało uznać, Ponadto skarżąca ewidentnie utrzymywała prawidłową obsadę drzew, a ewentualne braki w obsadzie, powstałe w wyniku siły wyższej - działalności dzikich zwierząt, na które skarżąca nie miała wpływu, były na bieżąco uzupełniane.

2. powielenie i zaakceptowanie nieprawidłowej oceny prawnej i faktycznej sprawy w zakresie stwierdzenia, iż skarżąca z własnej winy nie dopełniła obowiązków wynikających z podjętego przez nią zobowiązania rolnośrodowiskowego poprzez prowadzenie upraw na obszarze mniejszym niż zadeklarowany, podczas gdy w rzeczywistości faktyczny obszar działki oraz upraw jest większy niż zadeklarowany.

3. powielenie i zaakceptowanie nieprawidłowej oceny prawnej i faktycznej sprawy w zakresie stwierdzenia, iż skarżąca nie dopełniła obowiązków wynikających z podjętego przez nią zobowiązania bez uwzględnienia faktu, iż skarżąca mogła być nieświadoma nieprawidłowość albowiem przeprowadzane przez certyfikowany podmiot kontrole nie wykazywały nieprawidłowości, a te dostrzeżone były na bieżąco usuwane.

4. zaakceptowanie nieprawidłowego działania organu I Instancji, a polegającego na bezzasadnej odmowie przedłużenia skarżącej terminu do zajęcia stanowiska w sprawie, co doprowadziło do naruszenia obowiązku działania organu z poszanowaniem słusznego interesu strony oraz prawa strony do udziału w postępowaniu, w szczególności zgłoszenia wniosków dowodowych, i zajęcia stanowiska.

II. przeprowadzenie postępowania i sporządzenie uzasadnienia decyzji niezgodnie z zasadami KPA, w szczególności niezgodnie z zasadą przekonywania, albowiem uzasadnienie decyzji jest zawiłe, niezrozumiałe, przez co tylko pozornie wyjaśnia motywy i podstawę prawną podjętej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Sąd na rozprawie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a", oddalił wniosek dowodowy dołączony do skargi w postaci opinii geodety.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Spór w sprawie dotyczy zasadności ustalenia przez organ zwrotu pobranych przez rolniczkę płatności rolnośrodowiskowych, które organ uznał za nienależnie pobrane w związku z przerwaniem przez nią realizacji programu rolnośrodowiskowego w 2014 r.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2).

Jeżeli kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, która została ustalona w decyzji, o której mowa w ust. 3, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego dla danego funduszu Unii Europejskiej zgodnie z odrębnymi przepisami, kwota przyznanych płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest wypłacana w wysokości pomniejszonej o ustaloną kwotę nienależnie lub nadmiernie pobraną; przepisu ust. 10 nie stosuje się (art. 29 ust. 4).

Do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni (art. 29 ust.7).

Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy o wspieraniu, pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc:

1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem;

2) wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;

3) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji;

4) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych

z przyznaniem pomocy technicznej (art. 28 ust. 2).

Właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (art. 28 ust. 3).

Wypłacone nienależne środki publiczne z tytułu płatności rolnośrodowiskowej pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa wart. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o ARiMR w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2016 r. poz. 1387 ze zm.), dalej "ustawa o wspieraniu".

Przedmiotem badania postępowania na podstawie ww. przepisów jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków z wymienionych funduszy.

Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków ma miejsce, gdy ww. środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a w kolejnych latach zostaną stwierdzone nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika np.: deklaracja we wniosku niezgodna ze stanem faktycznym; brak realizacji obowiązków związanych z utrzymywaniem gruntów zgodnie z przepisami regulującymi daną płatność; nieprzestrzeganie odpowiednich dla danej płatności norm i wymogów.

Natomiast przez kwoty nadmiernie pobranych środków, należy rozumieć nieprawidłowo pobrane środki, które powstały wyłącznie z przyczyn leżących po stronie organu i brak jest możliwości stwierdzenia nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika.

W niniejszej sprawie badaniu podlegała kwestia czy pobrane przez rolniczkę płatności rolnośrodowiskowe były nienależne.

Organ wskazał, że ww. płatności zostały rolnikowi przyznane i wypłacone za lata 2011-2013 na podstawie odpowiednich decyzji. Rolniczka podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w 2011 r. i zobowiązała się wówczas do przestrzegania odpowiednich norm i wymogów dla tej płatności.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 1-4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku, w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), dalej "rozporządzenie PRŚ2009", płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit.a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str.16), dalej "rozporządzenie nr 73/200", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit.c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 1698/2005", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej

i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze zm.), dalej "rozporządzenie PRŚ2013", rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2009, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia PRŚ2009.Rozpozrądznie PRŚ2013 weszło w życie z dniem 15 marca 2013 r.

Stosownie do § 3 rozporządzenia PRŚ2009, podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są:

1) wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

2) minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin,

o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

3) inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Rolnik otrzymujący płatności bezpośrednie oraz płatności w ramach niektórych działań PROW 2007-2013, w tym rolnośrodowiskowych jest zobowiązany do spełniania wymogów podstawowych w zakresie zarządzania określonych w załączniku Nr II do rozporządzenia nr 73/2009 oraz utrzymywania wszystkich gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa członkowskie określają na poziomie krajowym minimalne normy w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku nr III rozporządzenia nr 73/2009.

W tym miejscu należy wskazać, że na podstawie art. 72 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608), rozporządzenie nr 73/2009 utraciło moc. Rozporządzenie nr 73/2009 stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o pomoc odnoszących się do lat składania wniosków rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.

Wskazać należy też, że na podstawie art. 88 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.U.UE.L.2013.347.487), rozporządzenie nr 1698/2005 utraciło moc.

Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o pomoc odnoszących się do lat składania wniosków rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2014 r.

Kontrole na miejscu mające na celu weryfikację norm i wymogów wzajemnej zgodności, o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39 poz. 211 ze zm.) przeprowadza się u rolników ubiegających się o płatności w ramach wsparcia bezpośredniego oraz płatności w ramach działań PROW 2007-2013 takich jak gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) oraz programu rolnośrodowiskowego.

Podkreślić należy, że w postępowaniu dotyczącym zwrotu nienależnie pobranych płatności organ nie rozpatruje ponownie kwestii, które były badane przy rozpoznawaniu wniosków o przedmiotowe płatności za poszczególne lata. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji danej płatności przez rolnika może być zawarte w decyzji dotyczącej przyznania tej płatności lub odmowy jej przyznania za dany rok. W niniejszej sprawie nastąpiło to w decyzji Kierownika ARiMR z dnia 18 czerwca 2015 r., dotyczącej odmowy przyznania rolniczce płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014. W ww. decyzji przedstawiono wyniki kontroli na miejscu, dokonano oceny zebranego materiału dowodowego i stwierdzono szereg nieprawidłowości, które miały wpływ na odmowę przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Kwestia prawidłowości ustaleń ww. kontroli, czy też ocena prawidłowości podjętych przez rolnika działań w zakresie prowadzonej uprawy jabłoni, ocena zebranego materiału, w tym dokumentów pochodzących od jednostki certyfikującej była przedmiotem badania przez organ odwoławczy w ramach postępowania o przyznanie tej płatności. W niniejszej sprawie, jak wynikało z akt, Dyrektor ARiMR decyzją z dnia w dniu 15 września 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 18 czerwca 2015 r., zaś skarżąca nie zaskarżyła jej do sądu administracyjnego.

W niniejszej sprawie organy związane są wydaną przez Dyrektora ARiMR decyzją z dnia 15 września 2015 r., dopóki nie zostanie ona wyeliminowana z obrotu prawnego. Nieprawidłowości stwierdzone w ww. decyzji miały bezpośrednie znaczenie dla niniejszego postępowania, gdyż w jego toku organ ustalał ich wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego na przestrzeni lat od momentu jego podjęcia przez rolniczkę i na kwestię zwrotu pobranych płatności.

Zgodnie z § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia PRŚ2009, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zobowiązany jest do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu i wariantu zapisanych w załączniku nr 3 do rozporządzenia tj. wykonywanie co roku zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych na plantacji oraz utrzymanie minimalnej obsady drzewek, dla jabłoni domowej 125 sztuk na 1 hektar. Ponadto w oparciu o § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a i b rozporządzenia PRŚ2009, wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości oraz średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego w każdym roku prowadzenia plantacji, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego zapisanych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007r. (Dz. U. z 2007r. Nr 29, poz. 189 ze zm.).

Stosownie do § 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia PRŚ2009, dla wariantu 2.10/2.9 płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego (...) lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy:

1) rolnik:

a) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu (...),

b) zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem.

Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy o ARiMR (§ 28 ust.3).

Zgodnie z § 39 rozporządzenia PRŚ2013 dla pozostałych wariantów, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

- nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu (...), przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, objętych danym wariantem

- zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe (...), przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

Zwrot tej płatności odbywa się również w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy o ARiMR.

Na podstawie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, str. 8 z 28.01.2011 ze zm.), dalej "rozporządzeniem nr 65/2011", w sytuacji stwierdzenia braku spełnienia odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie maja zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

W związku z powyższym w przypadku stwierdzenia w roku 2014 niespełnienia przez rolnika któregokolwiek z wymogów w ramach określonych pakietów i ich wariantów, na podstawie art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, płatność rolnośrodowiskowa przyznana mu w latach 2011 - 2013 podległa odzyskaniu w części, której dotyczyło niespełnienie wymogu.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w przypadku wariantu 2.9 w oparciu o art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 na podstawie załącznika nr 7 do rozporządzenia PRŚ2013 zwrotowi podlega płatność przyznana rolnikowi do działek rolnych, na których w roku 2014 stwierdzono nieprawidłowości w postaci nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady), tj. 100% przyznanej płatności za lata 2011 - 2013.

Wskazać należy, przystąpienie rolnika do 5 letniego programu rolnośrodowiskowego jest dobrowolne. Sąd podzielił stanowisko organu, że przed przystąpieniem do ww. programu rolniczka powinna dokładnie zapoznać się z jego zasadami i warunkami oraz wymogami, które musi spełnić aby otrzymywać co roku płatność rolnośrodowiskowa i wywiązać się z podjętego zobowiązania. Podkreślić należy, że płatności rolnośrodowiskowe są przyznawane na wniosek rolnika, złożony

w Biurze Powiatowym ARiMR na urzędowym formularzu, w którym rolnik deklaruje posiadanie określonych gruntów rolnych, uprawnionych do płatności, natomiast integralną częścią wniosku stanowią oświadczenia i zobowiązania zawarte na stronie 4/4, w tym oświadczenie, że rolnik zna zasady oraz tryb realizacji ww. programu i jest świadomy konsekwencji i sankcji jeśli nie wykona zobowiązań wynikających z realizacji programu. Rolnik jest zobowiązany również do bieżącego usuwania wszelkich nieprawidłowości, o czym powinien na bieżąco informować ARiMR, w tym również o wszelkich okolicznościach, które wystąpiły w gospodarstwie i mogły mieć wpływ na przyznanie płatności. Nie sposób więc uznać, że skarżąca nie miała świadomości, iż niedopełnienie w danym roku wymogów dotyczących upraw prowadzonych w ramach programu rolnośrodowiskowego będzie się wiązało z koniecznością zwrotu środków finansowych wypłaconych za wcześniejsze lata.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo zbadały także, czy w sprawie nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności ze względu na ich przedawnienie zgodnie z art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 65), dalej "rozporządzenie nr 1122/200"- dla wniosków złożonych w 2010 roku i art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 dla wniosków złożonych w 2011 roku i następnych latach, zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu kwoty nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na zastosowanie ww. przepisów. Płatności rolnośrodowiskowe za lata 2011-2013 zostały prawidłowo wypłacone na wniosek rolniczki i nie wynikały z błędu organu, brak było zatem podstaw odstąpienia od ustalenia wobec skarżącego kwoty nienależnie pobranych płatności do zwrotu.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo zbadały także, czy w sprawie zaistniały zdarzenia zaliczane do kategorii siły wyższej/nadzwyczajnych okoliczności podane w § 45 rozporządzenia PRŚ2013 oraz art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23 grudnia 2006 r., str. 15, ze zm.).

Zgodnie z przywołanymi przypisami w przypadku wystąpienia jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, nie jest wymagany częściowy lub pełny zwrot pomocy otrzymanej przez beneficjenta jeśli rolnik złoży taką informację do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w ciągu 10 dni od dnia ustania tych okoliczności oraz dołączy dowody na potwierdzenie wystąpienia takiej sytuacji.

Z akt sprawy wynikało, że do postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania płatności za rok 2014 skarżąca złożyła protokół szkód Koła Ł. "D.", który to dokument został oceniony w decyzji organu i instancji z dnia 18 czerwca 2015 r. i decyzji organu odwoławczego z dnia 10 września 2015 r. i miał m.in. wpływ na odmowę przyznania skarżącej przedmiotowej płatności na rok 2014.

Podkreślić należy, że niniejsze postępowanie dotyczy zwrotu pobranych płatności za lata wcześniejsze. W tym zakresie organ odwoławczy zasadnie uznał, że ww. dokument został złożony po terminie, w związku z czym nie było możliwości zastosowania ww. przepisów i zwolnienia skarżącej z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata 2011 - 2013.

W ocenie Sądu, również prawidłowo organy zbadały, czy w sprawie zaistniały możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w oparciu o art. 28a ustawy o wspieraniu. Zgodnie z ww. przepisem, w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z dnia 11 sierpnia 2005 r., s. 1 ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 1290/2005", organ odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23 czerwca 2006 r., str. 90, ze zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23 czerwca 200 r., str. 1, ze zm.), dalej "rozporządzenia nr 883/2006".

Na podstawie art. 119 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 547), dalej "rozporządzenie nr 1306/2013", utraciło moc rozporządzenie nr 1290/2005, przy czym odesłania do uchylonych rozporządzeń traktuje się jak odesłania do rozporządzenia nr 1306/2013 zgodnie z tabelą korelacji zamieszczoną w załączniku III do tego rozporządzenia (art. 119 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013). Zgodnie z powołaną powyżej tabelą korelacji, dotychczas obowiązującemu art. 33 rozporządzenia nr 1290/2005, odpowiada aktualnie art. 54 i 56 rozporządzenia nr 1306/2013. Stosownie do art. 54 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/201, w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania należności. Na podstawie ww. przepisów organy przedstawiły odpowiednie wyliczenia, z których wynikało, że pobrane przez rolnika płatności w danych latach przekraczały kwotę 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 ww. rozporządzenia nr 883/2006.

W niniejszej sprawie nie zaistniały więc przesłanki z art. 28a ustawy o wspieraniu.

Przedstawiony sposób wyliczenia ustalonej kwoty do zwrotu nienależnie pobranych płatności nie budził zastrzeżeń Sądu. Rozstrzygnięcie w zakresie odsetek było prawidłowe.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne. Okoliczności związane z przeprowadzoną kontrolą na miejscu w ramach postępowania o przyznanie przedmiotowej płatności na rok 2014 oraz nieprawidłowościami stwierdzonymi w jej czasie nie mogły być badane przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Byłoby to możliwe jedynie w sytuacji rozpatrywania przez Sąd skargi na decyzję w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014. Także okoliczności związane z prawidłowością prowadzonych przez rolniczkę działań rolniczych związanych z daną uprawą badane są przez Sąd w ramach postępowań związanych ze skargami na decyzje przyznające (odmawiające) daną płatność na konkretny rok. Odnośnie ustaleń jednostki certyfikującej, stwierdzić należy, że kontrola dokonywana przez te jednostki służy innym celom, w związku z czym nie mają one znaczenia dla rozpatrzenia niniejszej sprawy.

Podkreślić należy, że w przypadku znajdowania się przez rolniczkę w trudnej sytuacji majątkowej ma ona prawo do złożenia wniosku do Prezesa ARMiR o rozłożenia na raty lub umorzenie kwot podlegających zwrotowi.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo zebrał i oceniły zebrany materiał dowodowy i wywiodły z niego logiczne wnioski. Organy wskazały podstawę prawną w swoich decyzjach i wyjaśniły zastosowane przepisy w ustalonym stanie faktycznym. Okoliczność, że zebranego materiału dowodowego skarżąca wywiodła inne wnioski nie świadczy o naruszeniu przez organy przepisów postępowania.

Okoliczność pomiarów geodezyjnych działek nie miała wpływu na wynik postępowania. Wielkość działek ewidencyjnych nie są tożsame z działki rolnymi, dlatego też Sąd oddalił wniosek dowodowy w postaci opinii geodety.

W związku z powyższym, Sąd uznał, że w sprawie organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.