Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1847/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 609  Gospodarka wodna, w tym ochrona wód, budownictwo wodne, melioracje, zaopatrzenie w wodę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz. 416
law: null
Teza: Uwłaszczeniem, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ objęte są państwowe osoby prawne.

Bank, będący spółką akcyjną, której 54 procent udziałów posiada Skarb Państwa, a pozostałe 46 procent banki spółdzielcze, nie jest państwową osobą prawną.

TEZY

Uwłaszczeniem, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ objęte są państwowe osoby prawne.

Bank, będący spółką akcyjną, której 54 procent udziałów posiada Skarb Państwa, a pozostałe 46 procent banki spółdzielcze, nie jest państwową osobą prawną.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z 3 czerwca 1994 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Zielonogórskiego z 26 listopada 1992 r. w sprawie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Państwowy Zakład Ubezpieczeń w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Z.G. i oznaczonego jako działka nr 143 o powierzchni 635 m2 oraz nabycia własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Jednocześnie powyższą decyzją Wojewody odmówiono uwłaszczenia BGŻ Oddział w Z.G.

W uzasadnieniu decyzji Minister wyjaśnił, że w postępowaniu odwoławczym BGŻ w Z.G. podnosił, iż od 1960 r. posiada prawo zarządu do 3 lokali mieszkalnych w przedmiotowym budynku. Skoro jednak Oddział tego Banku w Z.G. nie jest osobą prawną, nie może podlegać uwłaszczeniu w myśl art. 2 ust. 1-2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. BGŻ nie jest bowiem państwową jednostką organizacyjną, lecz jednostką państwowo-spółdzielczą /por. uchwała SN z dnia 18 marca 1994 r. III CZP 22/94/.

Poza tym, według wpisów w księdze wieczystej odnoszących się do powyższej nieruchomości, w dziale II wpisany jest jako właściciel Skarb Państwa - w zarządzie i użytkowaniu Państwowego Zakładu Ubezpieczeń Oddział w Z.G. O prawidłowości wpisów dowodzą: postanowienie PBN w Z.G. z 26 kwietnia 1967 r., wyciąg z Kw z 21 marca 1991 r. oraz decyzja z 29 września 1986 r. o opłatach za zarząd. Omawiane dokumenty nie zostały zmienione. Nie wszczęto również postępowania o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji administracyjnej. A zatem z dokumentów tych można wywieść, że Oddział Banku w Z.G. nie posiadał prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Poza tym - wyjaśnia Minister - od 1 sierpnia 1985 r. prawo zarządu przysługiwało wyłącznie państwowym jednostkom organizacyjnym. Fakt poniesienia nakładów inwestycyjnych nie rodził prawa użytkowania czy też zarządu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa Oddział Wojewódzki BGŻ zarzucił, że - stosownie do art. 128 par. 2 Kc /obecnie skreślonego/ - w granicach swej zdolności prawnej państwowe osoby prawne wykonują w imieniu własnym względem zarządzanych przez nie części mienia ogólnonarodowego - uprawnienia płynące z własności państwowej. Zatem prawo zarządu i użytkowania na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. na nieruchomości państwowej stało się z mocy art. 41 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach i rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 26 stycznia 1962 r. prawem użytkowania wieczystego lub użytkowania w zależności od tego, czy ustanowione było na rzecz osób prawnych, będących lub nie będących organizacjami społecznymi w rozumieniu art. 3 ust. 2 cytowanej wyżej uchwały z dnia 14 lipca 1961 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. W myśl art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464, ze zm./ grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy /związku międzykomunalnego/, z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, zaś budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na gruntach - w warunkach opisanych wyżej - stają się z tym dniem /5 grudnia 1990 r./ z mocy prawa własnością tych osób. Nabycie własności przez te osoby następuje odpłatnie, jeżeli obiekty nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych.

Z cytowanych przepisów ustawy wynika, że uwłaszczeniem objęte są państwowe osoby prawne. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu niekwestionowany jest pogląd, że państwową osobą prawną w rozumieniu przepisów powołanej ustawy z dnia 29 września 1990 r. nie jest jednostka, której część majątku stanowi własność nie państwowej osoby prawnej, chociażby na gruncie innych przepisów /np. prawa finansowego/ była ona traktowana jako państwowa osoba prawna /por. E. Drozd i Z. Truszkiewicz, Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości. Komentarz, Kraków 1995, str. 348/. Stanowisko to znajduje również odzwierciedlenie w powołanej uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1994 r. /III CZP 22/94/. Dodać należy, że pełnomocnik skarżącego Oddziału Banku na rozprawie sądowej potwierdził, że BGŹ jest spółką akcyjną, w której 54 procent udziałów posiada Skarb Państwa, a pozostałe 46 procent banki spółdzielcze.

Z tych względów zarzuty banku dotyczące niewyjaśnienia stanu faktycznego mającego istotny wpływ na zaskarżoną decyzję w świetle art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa były bezpodstawne i nie mogły wpłynąć na wynik sprawy. Niezależnie od powyższego podnieść należy, że państwowa osoba prawna nie może uzyskać zarządu w sposób dorozumiany, do czego w istocie zmierza strona skarżąca. Zdarzenie prawne, będące podstawą powstania zarządu /także użytkowania/ na gruncie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości musiało bowiem przybrać ściśle określoną formę. Gdyby zaś zarząd mógł powstać w sposób dorozumiany, wówczas art. 80 ust. 2 ograniczałby się do przekazania gruntów o nie uregulowanym statusie prawnym w użytkowanie lub w użytkowanie wieczyste /wyrok NSA z dnia 27 września 1993 r. I SA 1984/92 - ONSA 1994 Nr 4 poz. 42; wyrok NSA z dnia 18 lutego 1992 r. I SA 1419/91 - ONSA 1992 Nr 2 poz. 39/.

Mając powyższe na uwadze należało na podstawie art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalić.