Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1298/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, art. 40a ust. 1 pkt 3,  art. 40a ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2007 nr 299 poz 1 pkt 5 i 7 rozdziału załącznik XiV część B
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy  szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku")

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant ref. staż. Katarzyna Skurzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2013 r. sprawy ze skargi "D." Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] Główny inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (GIJHARS) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...], wymierzającej "D." Sp. z o.o. z siedzibą w S. (skarżącej w niniejszej sprawie) karę pieniężną w wysokości 6000 zł (słownie: sześć tysięcy złotych), za wprowadzenie do obrotu partii artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego o nazwie Parówki z kurcząt a'500 g kiełbasa drobiowa drobno rozdrobniona wędzona parzona o wielkości partii produkcyjnej/magazynowej 645 kg, nr partii [...], z datą minimalnej trwałości "należy spożyć do: [...]09.2012 r.", o wartości brutto 5.069,70 zł, z uwagi na nazwę niezgodną z prawdą, niezawierającą pełnego opisu produktu umożliwiającego konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych podobnych produktów,

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.;

- art. 21 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.),

w związku z:

- art. 3 pkt 5 i 10, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 2 pkt 1, art. 40a ust. 1 pkt 4, art. 40a ust. 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.);

- art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia

2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914, z późn. zm.),

- § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. z 2007 r. Nr 137, poz. 966, z późn. zm.),

- art. 5, art. 8 ust. 1, art. 16, art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, z późn. zm.),

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach [...] sierpnia - [...] września 2012 r. inspektorzy WIJHARS w S., działając na podstawie upoważnienia nr [...] z dnia [...] września 2012 r. przeprowadzili kontrolę w "D." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ul. [...],[...] S., w zakresie jakości handlowej przetworów z mięsa drobiowego, transport i składowanie (Protokół kontroli nr [...], znak: [...] z dnia [...] września 2012 r.).

W wyniku działań kontrolnych pobrano w celu sprawdzenia oznakowania próbki produktu o nazwie: Parówki z kurcząt a"500 g kiełbasa drobiowa drobno rozdrobniona wędzona parzona, wielkość partii produkcyjnej/magazynowej 645 kg, nr partii [...], należy spożyć do: [...].09.2012 r., o wartości brutto 5.069,70 zł.

Porównano opakowanie ww. produktu z przedstawioną przez kontrolowanego dokumentacją, tj. opisem produktu i recepturą. Na przedniej stronie opakowania oprócz nazwy produktu "Parówki z kurcząt" umieszczono napis "wyśmienity smak, Gwarancja świeżości, 100% jakości" Na drugiej stronie opakowania umieszczono nazwę "Parówki z kurcząt Kiełbasa drobiowa wędzono - parzona drobno rozdrobniona" oraz skład: mięso oddzielone mechanicznie z kurcząt (62%), skórki z kurcząt, woda, skrobia ziemniaczana, sól spożywcza, białko sojowe, kasza manna (w tym gluten), przyprawy (w tym gorczyca), wzmacniacz smaku: E621, przeciwutleniacz E300, substancja konserwująca E250". Określenia "parówki z kurcząt i "kiełbasa drobiowa" sugerują konsumentowi, że produkt ten jest wytworzony z mięsa lub z jego udziałem, podczas gdy do jego produkcji użyto jedynie niemięsnych surowców drobiowych tj. mięsa oddzielonego mechanicznie i skórek. W stosunku do użytych surowców zastosowana nazwa jest niezgodna z prawdą, gdyż niedostatecznie charakteryzuje wyrób i tym samym wprowadza konsumenta w błąd.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia "D." Sp. z o.o. kary pieniężnej na podstawie art. 40a ust. 4 w zw. z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości artykułów rolno - spożywczych za wprowadzenie do obrotu partii artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego.

Wojewódzki Inspektor JHARS w S. zwrócił się do dr inż. A. C. - pracownika Katedry Technologii Żywności Zakład Technologii Mięsa Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego z prośbą o wydanie opinii w kwestii możliwości wprowadzenia konsumenta w błąd poprzez sugerowanie konsumentowi, że kwestionowany artykuł został wyprodukowany z udziałem mięsa drobiowego, podczas, gdy został on wyprodukowany jedynie z mięsa oddzielonego mechanicznie oraz skórek z kurcząt. Do pisma została załączona cała dokumentacja przedmiotowej sprawy wraz z opakowaniem kontrolowanego wyrobu.

Z opinii dr inż. A. C. z dnia [...] września 2012 r. dołączonej do akt sprawy wynika, że zakwestionowany produkt może wprowadzać konsumenta w błąd poprzez sugerowanie, że produkt został wytworzony z mięsa kurcząt bądź, z udziałem mięsa kurcząt.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego [...] Wojewódzki Inspektor JHARS decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 6000 zł w związku z wprowadzeniem do obrotu artykułu rolno – spożywczego zafałszowanego.

Organ podkreślił, że skarżąca w kwestionowanym wyrobie jako podstawowego składnika użyła mięsa oddzielonego mechanicznie tj. surowca tańszego i gorszego pod kątem wartości odżywczej oraz cech organoleptycznych przez co mniej pożądanego przez konsumenta. Konsument został wprowadzony w błąd poprzez zastosowanie niezgodnej z prawdą nazwy zawierającej określenia "parówki z kurcząt" oraz "kiełbasa drobiowa", które kojarzą się z wyrobami mięsnymi. W nazwie wyrobu pominięto opis umożliwiający rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów. Uregulowania w zakresie konieczności podawania w nazwie środka spożywczego opisu umożliwiającego odróżnienie go od innych produktów są szczególnie istotne wobec występowania w obrocie handlowym wyrobów o różnym składzie, zawierających mięso lub tylko surowce nie mięsne. Różnice pomiędzy mięsem, a wykorzystywanym do produkcji kwestionowanego wyrobu mięsem oddzielonym mechanicznie są bardzo istotne. Sprowadzają się nie tylko do cech organoleptycznych i fizykochemicznych, ale przede wszystkim wpływają na jakość wyrobu gotowego. Mięso oddzielone mechanicznie, to produkt, który otrzymuje się w wyniku usunięcia za pomocą środków mechanicznych resztek mięsa drobiowego przylegających do kośćca. Proces ten prowadzi do zniszczenia lub zmiany struktury włókien mięśniowych. Uzyskany produkt charakteryzuje się większą, zawartością tłuszczu w porównaniu do zwykłego mięsa. Jest też znacznie bardziej podatny na utlenianie, co powoduje konieczność stosowania przeciwutleniaczy. Ponadto może zawierać pozostałości resztek kostnych, a wartość odżywcza takiego produktu jest znacznie obniżona.

W związku z powyższym w ocenie organu I instancji, stwierdzone nieprawidłowości w oznakowaniu, świadczy, że kwestionowany produkt jest zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułem rolno – spożywczym zafałszowanym, a wymierzona kara stanowiąc około 0,001 % przychodu skarżącej oraz 0,01% kary maksymalnej, jest karą adekwatną do popełnionego czynu.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że zwróciła się do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Departamentu Rynków Rolnych oraz do Instytutu Biotechnologii Przemysłu Rolno – Spożywczego, Oddziału Technologii Mięsa i Tłuszczu o analizę oznakowania i wydanie oficjalnego stanowiska czy kwestionowany produkt jest prawidłowo oznakowany i czy nie wprowadza konsumenta w błąd. W ocenie skarżącej, opinia dr inż. A.C. - pracownika Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, na którą to opinię powołuje się organ w decyzji nie stanowi oficjalnego stanowiska katedry i uczelni SGGW w W.

Zdaniem skarżącej, zakwalifikowanie przedmiotowego wyrobu do artykułów rolno- spożywczych zafałszowanych jest bezpodstawne. Producent w oznakowaniu kwestionowanej partii podał w sposób czytelny całkowity skład wyrobu, co zostało potwierdzone w toku przedmiotowej kontroli. W opinii strony produkt jest właściwie oznakowany, zawiera również informację o jego wartości odżywczej, a określenie "wyśmienity smak, gwarancja świeżości, 100 % jakości" w oznakowaniu parówek nie wprowadza konsumenta w błąd. Sformułowanie "wyśmienity smak" jest uzasadnione stosowaniem w produkcji specjalnej kombinacji przypraw o wysokiej jakości sensorycznej. Ponadto, jak zaznaczyła skarżąca, stosowane w zakładzie mięso drobiowe oddzielone mechanicznie jest pozyskiwane z zachowaniem wymagań prawnych i zasad dobrej praktyki produkcyjnej przewidzianej do produkcji tego typu surowca. Określenie "gwarancja świeżości" w oznakowaniu wyrobu jest uzasadnione ponieważ parówki są wytwarzane z surowca pochodzącego od tuszek kurczęcych, stąd nazwa produktu "Parówki z kurcząt", która to nazwa jest nazwą zwyczajową stosowaną od wielu lat. Strona wskazała, że jako wieloletni producent wędlin posługuje się terminologią podaną w Polskiej Normie PN-92 A-86521 Mięso i przetwory drobiowe - Terminologia, która w pkt 2.2.6 podaje definicję: "kiełbasa drobiowa - wędlina w osłonce, wyprodukowana z peklowanych lub nie peklowanych surowców drobiowych i innych surowców, o różnym stopniu rozdrobnienia, z dodatkiem przypraw, wędzona lub niewędzona, poddana obróbce cieplnej". Ponadto w ocenie skarżącej, mięso drobiowe oddzielone mechanicznie jest surowcem pochodzącym z drobiu, zaś określenie "kiełbasa" zastosowano z uwagi na uformowanie kwestionowanego wyrobu w kształt cylindryczny, o przekroju poprzecznym okrągłym, jak podano w Monitorze Polskim Nr 86, poz. 880 sekcja IV.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych nie podzielił powyższych zarzutów i wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych w sposób rzetelny, czytelny i zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Organ wskazał, że stosownie do art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, do znakowania artykułów rolno-spożywczych stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Przepis art. 45 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia stanowi, że oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego.

Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ww. ustawy, oznakowanie środka spożywczego nie może: wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności: co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

Stosownie do art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, w przypadku artykułu rolno-spożywczego będącego środkiem spożywczym: nazwa powinna odpowiadać wymaganiom określonym w art. 47 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Zgodnie z art. 47 ust, 1 i 4 ww. ustawy, nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów; nazwie powinny towarzyszyć informacje dotyczące postaci środka spożywczego lub procesów technologicznych stosowanych w produkcji, w szczególności określające, czy jest to środek spożywczy sproszkowany, liofilizowany, głęboko mrożony, zagęszczony, wędzony - w przypadku gdy brak tej informacji może wprowadzać nabywcę w błąd.

Zgodnie z art. 3 pkt 10 lit. c ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to "produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli: w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą.

Stosownie do art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, prawo żywnościowe ma za zadanie realizację jednego lub więcej ogólnych celów dotyczących wysokiego poziomu ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością, biorąc pod uwagę, tam gdzie jest to właściwe, ochronę zdrowia i warunków życia zwierząt, zdrowia roślin i środowiska naturalnego.

Stosownie do art. 8 ust. 1 w/w rozporządzenia, prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością.

Stosownie do art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd.

Powyższe uregulowania oznaczają zdaniem organu, że przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić konsumenta w błąd. W przedmiotowej sprawie producent stosując niewłaściwe oznakowanie naruszył zatem ww. przepisy prawa.

Organ powołując się na § 8 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych, wskazał, że stanowiące składnik środka spożywczego - mięso oddzielone mechanicznie, podaje się w wykazie składników poprzez użycie określenia "mięso oddzielone mechanicznie", z podaniem nazwy gatunku zwierzęcia, z którego ono pochodzi.

W niniejszej sprawie producent w oznakowaniu produktu na przedniej stronie opakowania umieścił nazwę "Parówki z kurcząt" oraz napis "Wyśmienity smak, Gwarancja świeżości, 100 % jakości". Na tylnej stronie opakowania widnieje nazwa "Parówki z kurcząt. Kiełbasa drobiowa wędzono-parzona drobno rozdrobniona" oraz skład produktu: "mięso oddzielone mechanicznie z kurcząt (62%), skórki z kurcząt, woda, skrobia ziemniaczana, sól spożywcza, białko sojowe, kasza manna (w tym gluten), przyprawy (w tym gorczyca), wzmacniacz smaku: E621, przeciwutleniacz E300, substancja konserwująca E250". Z powyższego oznakowania wynika, że głównymi surowcami przedmiotowego wyrobu były: mięso oddzielone mechanicznie z kurcząt (62%) oraz skórki z kurcząt, które to składniki zostały wymienione na pierwszym i drugim miejscu, zgodnie z porządkiem malejącym surowców użytych w procesie produkcji, pozostałe składniki mają charakter uzupełniający. A zatem to surowce drobiowe inne niż mięso z kurcząt mają dominujący wpływ na charakter środka spożywczego i jego właściwości, a więc nazwa lub też opis jej towarzyszący powinien zawierać informacje w tym zakresie.

W opinii organu, zastosowanie w nazwie zakwestionowanego wyrobu określenia "z kurcząt" oraz "kiełbasa drobiowa" w sytuacji, gdy produkt zawiera surowce, które nie są mięsem w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa krajowego i unijnego, niewątpliwie wprowadza konsumenta w błąd, co do składu produktu gotowego. Ponadto takie oznakowanie nadaje mu właściwości, których produkt w rzeczywistości nie posiada. Powyższe określenia jednoznacznie bowiem sugerują, iż przedmiotowy produkt został wykonany z mięsa rozumianego jako mięśnie szkieletowe kurcząt, co nie jest zgodne z prawdą. Zastosowanie takiej nazwy nie pozwala konsumentowi odróżnić zakwestionowanego wyrobu od innych, jemu podobnych produktów, które zawierają w swoim składzie mięso z kurcząt.

Fakt, iż mięso oddzielone mechanicznie, oraz skórki z kurcząt były wymienione w składzie produktu, nie jest wystarczającym poinformowaniem konsumenta o rodzaju i właściwościach produktu, zwłaszcza, że nazwa "z kurcząt" sugeruje, iż przedmiotowy wyrób składa się z mięsa kurcząt. Powyższe kwalifikuje przedmiotową partię przetworów mięsnych do artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych. Organ podkreślił jednocześnie, że nazwa produktu jest pierwszą informacją, która trafia do świadomości konsumenta podczas procesu decyzyjnego, powinna być zatem zrozumiała dla każdego potencjalnego nabywcy artykułu i umożliwiać jego identyfikację, a obowiązkiem przedsiębiorcy jest udzielenie rzetelnej i zrozumiałej dla przeciętnego konsumenta informacji.

Zdaniem Głównego Inspektora JHARS opinie załączone przez stronę do odwołania nie mogą wpłynąć na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, z uwagi na fakt, że zostały wydane bez dokładnej znajomości całości zgromadzonego materiału dowodowego, a tym samym istoty spornej kwestii, polegającej na wprowadzeniu konsumenta w błąd poprzez nieprawidłowe oznakowanie kwestionowanego artykułu.

W przedmiotowych opiniach oparto się na definicjach zamieszczonych w Rozporządzeniu (WE) Nr 853/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego. Rozporządzenie to nie dotyczy etykietowania i odnosi się przede wszystkim do kwestii higieny żywności pochodzenia zwierzęcego. Powoływanie się zatem przy ocenie oznakowania przedmiotowego wyrobu wyłącznie na jego treść nie znajduje uzasadnienia.

W skardze do Sądu na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, tj. § 8 ust. 2, § 8 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. z 2007 r. Nr 137, poz. 966 ze zm.);

- naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie, tj. art. 3 pkt 5 i 10, art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych;

- naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie, tj. art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2010 r. Nr 136 poz. 914 ze zm.);

- naruszenie prawa procesowego tj. art. 75 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez oparcie przez organ rozstrzygnięcia w sprawie na podstawie opinii biegłego sporządzonej w sposób wadliwy tj. z przekroczeniem dopuszczalnego zakresu opinii poprzez poczynienie przez biegłego oceny prawnej i przyjęciu przez organ ustaleń przedmiotowej opinii jako własnych;

- naruszenie prawa procesowego tj. art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nie zawarcie w osnowie decyzji podstawy prawnej na którą organ powołuje się w uzasadnieniu decyzji w postaci Rozporządzenia (WE) Nr 853/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. WE L 139 z 30.04.2004 r.);

- naruszenie prawa procesowego tj. art. 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie zawarcie w osnowie decyzji podstawy prawnej na którą organ powołuje się w uzasadnieniu decyzji w postaci § 8 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. z 2007 r. Nr 137, poz. 966 ze zm.).

Zdaniem skarżącej, organ błędnie dokonał interpretacji i niewłaściwie zastosował w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy przepis § 8 ust. 2 oraz § 8 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca

2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych. Powołane w tym przepisie regulację wskazują jedynie na sposób znakowania środków spożywczych z uwzględnieniem zawartych w nich składników, nie dają zaś podstaw do dokonywania dywersyfikacji właściwości składników w postaci "mięsa" i "mięsa oddzielonego mechanicznie" oraz ich potencjalnego wpływu na preferencje konsumentów. Niewłaściwie przyjął organ, iż zastosowanie w nazwie kwestionowanego wyrobu określenia "z kurcząt" oraz "kiełbasa drobiowa" w sytuacji, gdy produkt zawiera surowce nie będące mięsem (lecz mięsem oddzielonym mechanicznie) stanowi błędne oznaczenie produktu i jednoznacznie sugeruje, iż przedmiotowy produkt został wykonany z mięsa rozumianego jako mięśnie szkieletowe kurcząt. Skarżąca wypełniła określone przepisami reguły prawidłowego oznaczenia środka spożywczego, bowiem w wykazie składników zgodnie z dyspozycją § 8 ust. 5 rozporządzenia wskazała, że środek spożywczy zawiera mięso oddzielone mechanicznie z kurcząt.

W ocenie skarżącej naruszenie przepisów prawa miałoby miejsce w przypadku nie wskazania przez skarżącą w oznakowaniu produktu składnika w postaci "mięsa oddzielonego mechanicznie" lub wskazanie w oznakowaniu produktu, że zawiera on "mięso". Tymczasem żadna z powyższych sytuacji nie zaistniała w przedmiotowej sprawie.

Strona wskazała, że opinia sporządzona w toku postępowania administracyjnego przez biegłego dr inż. A. C. ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w W. zawiera w sobie niedopuszczalne elementy w postaci dokonania oceny prawnej. Stwierdzenie iż "w przypadku produktu o nazwie Parówki z kurcząt a 500 g (...) zastosowanie ww. nazwy może wprowadzać konsumenta w błąd poprzez sugerowanie, że produkt został wytworzony z mięsa kurcząt bądź z udziałem mięsa kurcząt, podczas gdy w składzie recepturowym produktu brak jest takiego surowca". Zdaniem skarżącej, powyższe stanowi ocenę prawną dokonaną poprzez subsumcje stanu faktycznego ustalonego przez biegłego z obowiązującymi normami prawnymi z zakresu znakowania środków spożywczych oraz wprowadzania ich do obrotu. Organ ustalenia prawne dokonane przez biegłego przyjął bezkrytycznie jako własne i stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, co w ocenie skarżącej przesądza o naruszeniu norm prawa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zakwestionowana decyzja Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2013 r. nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie producent w oznakowaniu produktu na przedniej stronie opakowania artykułu Parówki z kurcząt umieścił nazwę "Parówki z kurcząt" oraz napis "Wyśmienity smak. Gwarancja świeżości. 100 % jakości". Na tylnej stronie opakowania widnieje nazwa "Parówki z kurcząt". Kiełbasa drobiowa wędzono-parzona drobno rozdrobniona" oraz skład produktu: "mięso oddzielone mechanicznie z kurcząt (62%), skórki z kurcząt, woda, skrobia ziemniaczana, sól spożywcza, białko sojowe, kasza manna (w tym gluten), przyprawy (w tym gorczyca), wzmacniacz smaku: E621, przeciwutleniacz E300, substancja konserwująca E250".

Uwzględniając powyższe należy zgodzić się z organem, że z oznakowania przedmiotowego artykułu Parówki z kurcząt wynika, że głównymi surowcami przedmiotowego wyrobu były: mięso oddzielone mechanicznie z kurcząt (62%) oraz skórki z kurcząt, które to składniki zostały wymienione na pierwszym i drugim miejscu, zgodnie z porządkiem malejącym surowców użytych w procesie produkcji, pozostałe składniki mają charakter uzupełniający.

Zdaniem organu, zastosowanie w nazwie kwestionowanego wyrobu określenia "z kurcząt" oraz "kiełbasa drobiowa" w sytuacji, gdy zawiera on surowce, które nie są mięsem w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa krajowego i unijnego niewątpliwie wprowadza konsumenta w błąd co do składu produktu gotowego oraz nadają mu właściwości, których produkt w rzeczywistości nie posiada. Według organu, powyższe określenia jednoznacznie sugerują, iż przedmiotowy produkt został wykonany z mięsa rozumianego jako mięśnie szkieletowe kurcząt, co nie jest zgodne z prawdą.

Z kolei użycie przez producenta określeń "wyśmienity smak" oraz gwarancja świeżości, 100 % jakości" nie jest adekwatne do składu kwestionowanego produktu, w którym głównymi składnikami są surowce pochodzące z drobiu, niemniej jednak inne niż mięso z kurcząt.

W ocenie Sądu stanowisko organu w powyższym zakresie należy podzielić.

Wprowadzane do obrotu artykuły rolno - spożywcze, jak wynika z art. 6 ust. 1 ustawy o jakości, są oznakowane, co oznacza że muszą być spełnione w tym zakresie wszystkie wymagania dotyczące oznakowania, uregulowane w przepisach prawa.

Podstawową zasadą dotyczącą oznakowania żywności, jest zakaz wprowadzania konsumenta w błąd. W szczególności:

▪ co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji,

▪ przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada,

▪ przez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości.

Kwestie oznakowania przetworów mięsnych regulują przepisy ogólne, w tym w § 8 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spożywczych.

Szczegółowe wymagania w zakresie jakości i oznakowania - oprócz wynikających z przepisów ogólnych - zostały określone dla drobiu w rozporządzeniu nr 543/2008 z dnia 16 czerwca 2008 r. wprowadzającym szczegółowe przepisy wykonawcze do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w sprawie niektórych norm handlowych w odniesieniu do mięsa drobiowego (Dz. U. L 157 z 17.06.2008, s. 46 z późn. zm.) oraz w załączniku XIV część B określającym normy handlowe dla mięsa drobiowego Rozporządzenia nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. U. L 299 z 16.11.2007, str. 1) zmienionego kolejnymi Rozporządzeniami, ostatnio Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1234/2010 z dnia 15 grudnia 2010 r.

Zgodnie z pkt 5 i 7 rozdziału B, podrozdziału II załącznika XIV Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 tego rozporządzenia "przetwory z mięsa drobiowego" oznaczają mięso drobiowe, w tym rozdrobnione mięso drobiowe, do którego dodano środki spożywcze, środki smakowe lub dodatki lub które zostało poddane procesom, które nie wystarczają, by zmienić wewnętrzną strukturę włókien mięśniowych mięsa (pkt 5). "Produkt z mięsa drobiowego" oznacza zaś wyrób mięsny określony w pkt 7.1. załącznika I do Rozporządzenia (WE) nr 853/2004, do którego produkcji wykorzystano mięso drobiowe (pkt 7).

Skoro zatem zakwestionowany wyrób zawierał mięso drobiowe oddzielone mechanicznie (MOM drobiowy) nie można uznać za prawidłowe zastosowanie w nazwie zakwestionowanego wyrobu określenia "z kurcząt" oraz "kiełbasa drobiowa". MOM drobiowy nie jest bowiem mięsem drobiowym (w tym przypadku z kurcząt) w rozumieniu przytoczonych przepisów albowiem jest to produkt uzyskany przez usunięcie mięsa z tkanek przylegających do kości po odłączeniu od nich tuszy, lub tusz drobiowych za pomocą środków mechanicznych, co prowadzi do utraty lub modyfikacji struktury włókiem mięśniowych. (v. także Rozporządzenie (WE) Nr 853/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. WE L 139 z 30.04.2004, str. 55-205). Rację ma więc organ twierdząc, że MOM drobiowy jest surowcem drobiowym innym niż mięso z kurcząt.

W konsekwencji za prawidłowe należy uznać stanowisko GIJHARS, że zastosowanie w nazwie zakwestionowanego wyrobu określenia "z kurcząt" oraz "kiełbasa drobiowa" w sytuacji, gdy zawiera on surowce, które nie są mięsem w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa krajowego i unijnego niewątpliwie wprowadza konsumenta w błąd co do składu produktu gotowego oraz nadają mu właściwości, których produkt w rzeczywistości nie posiada. Powyższe określenia bez wątpienia sugerują, iż przedmiotowy produkt został wykonany z mięsa rozumianego jako mięśnie szkieletowe kurcząt, co nie jest zgodne z prawdą.

Nie można także podzielić argumentacji strony skarżącej, że zakwestionowane przez organ określenie "wyśmienity smak, gwarancja świeżości, 100 % jakości" w oznakowaniu przedmiotowych parówek nie wprowadza konsumenta w błąd. W opinii strony, powyższy produkt jest właściwie oznakowany, zawiera również informację o wartości odżywczej artykułu a użyte sformułowanie "wyśmienity smak" jest uzasadnione stosowaniem w produkcji specjalnej kombinacji przypraw o wysokiej jakości sensorycznej.

Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że skarżąca nie zakwestionowała twierdzeń organu, że produkt, w którym głównym składnikiem jest MOM drobiowy, ma dużo gorsze parametry żywnościowe niż produkt wyprodukowany z mięsa drobiowego ze względu na podwyższoną zawartość tłuszczu oraz mniejszą białka. Nie podważyła również stanowiska organu wskazującego na to, że MOM drobiowy oraz skórki z kurcząt są surowcem nietrwałym mikrobiologicznie i biochemicznie. Z powyższych względów nie ma podstaw do zanegowania prawidłowości stanowiska organu, że ww. oznakowanie artykułu sugeruje konsumentowi cechy jakich produkt ten nie posiada.

Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 3, że każdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł.

Ustalając wysokość kary pieniężnej, Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na mocy art. 40a ust. 5 tej ustawy stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów.

W ocenie Sądu, GIJHARS prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora, który wymierzył skarżącej spółce karę pieniężną w wysokości 6000 złotych.

Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego wynika, że skarżąca spółka wprowadziła do obrotu zafałszowany artykuł rolno-spożywczy. Wobec tego należało nałożyć na nią karę administracyjną - karę pieniężną w wysokości wskazanej w ww. przepisie.

Organy wymierzając karę prawidłowo uwzględniły wskazane w ust. 5 art. 40a przesłanki. Stopień szkodliwości czynu oraz zakres naruszenia uznały za znaczny.

Zdaniem Sądu naruszenie praw i interesów konsumentów oraz wprowadzenie konsumenta w błąd nie mogło być oznaczone na innym poziomie, bowiem ochrona interesów konsumenta jest nadrzędnym celem. Organy orzekające w sprawie odniosły się także do pozostałych kryteriów; tj. stopnia zawinienia, dotychczasowej działalności skarżącej spółki na rynku artykułów rolno-spożywczych oraz wielkość jej obrotu - podając, że wymierzona kara pieniężna jest adekwatna i stanowi 0,01% deklarowanego przez skarżącą spółkę przychodu.

Sąd uznał, że sposób wymierzenia i wyliczenia nałożonej kary był zgodny z art. 40a ust. 5 powołanej ustawy i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. W tym zatem zakresie zaskarżona decyzja również znamion wadliwości nie nosi.

Jednocześnie należy przyznać rację skarżącej spółce, która zakwestionowała zakres opinii sporządzonej przez panią A. C. na zlecenie organu I instancji (k. 220 - 221 akt adm.). Faktycznie bowiem powyższa opinia zawiera ocenę prawną a ta należy wyłącznie do organu. Tym niemniej omawiana opinia nie stanowiła jedynego dowodu w sprawie. Na materiał dowodowy składały się także wyniki postępowania kontrolnego oraz wyjaśnienia skarżącej spółki zawarte w pismach kierowanych do organu w toku niniejszego postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji podstawą rozstrzygnięcia była analiza stanu faktycznego ustalonego podczas przeprowadzonych czynności kontrolnych. W tym stanie rzeczy nie było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.