Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 756/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 30 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w pkt 2; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 1 czerwca 2010 r. Nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Chojnowa Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Chojnowie na podstawie przepisów art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a. w związku z art. 3 pkt 9 art. 17, art. 24 ust. 3a) ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) odmówił W. G. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz M. G. na okres od 1 listopada 2009 r. do 21 kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że syn wnioskodawczyni, M., został zaliczony do osób niepełnosprawnych – czasowo do 21 kwietnia 2010 r. W związku z brakiem w orzeczeniu stwierdzenia, że wymaga konieczności, stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji , odwołanie od powyższej decyzji złożyła W. G. i Sąd Rejonowy w Legnicy w wyroku z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt IV U 113/09 uwzględnił jej odwołanie. Z poczynionych przez organ ustaleń wynika, że wnioskodawczyni korzystała ze świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 maja 2004r. do 31 października 2008 r., ostatnio przyznano świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 listopada 2008 r. do 31 października 2009 r. Z powyższego wynika, że wnioskodawczyni nie po raz pierwszy ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne. Wobec tego w sprawie ma zastosowanie art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem organu I instancji ustawodawca nie wyjaśnił co należy rozumieć pod pojęciem "wydanie orzeczenia". Orzeczenia o stopniu niepełnosprawności są decyzjami administracyjnymi i jako akt zewnętrzny będący władczym orzeczeniem woli organu administracji publicznej mogą być uznane za wydane z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych i stworzenia adresatowi możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia. Dopóki tak się nie stanie, akt ten nie wywiera skutków prawnych. Doręczenie decyzji lub jej ogłoszenie stanowi wprowadzenie jej do obrotu prawnego. Wobec tego, zdaniem organu, data wydania decyzji nie zawsze jest datą jej sporządzenia, czyli datą którą opatrzona jest decyzja, zaś organy administracji mają obowiązek doręczania decyzji stronie postępowania.

Odmiennie natomiast ukształtowany jest system wydawania orzeczeń sądowych, bowiem sądy z urzędu nie doręczają wyroków (z wyjątkiem wyroków zaocznych). Z rozstrzygnięciem sprawy strona może zapoznać się na rozprawie, na której wyrok jest ogłaszany. Według organu I instancji zasadny jest pogląd, że pojęcie wydania decyzji w odniesieniu do wyroku Sądu w sprawie M. G., odnosi się do daty ogłoszenia tego wyroku. Tymczasem W. G. wniosek o przyznanie świadczenia złożyła w dniu 23 kwietnia 2010 r., a wyrok dotyczący ustaleń, że dziecko wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji został wydany - ogłoszony w dniu 19 listopada 2009 r. Wobec tego, uprawnienie, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 24 ust. 3a, mogłoby zostać przyznane , gdyby wniosek został złożony do 19 lutego 2010 r. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, że termin do złożenia wniosku służył stronie do 27 kwietnia 2010 r. czyli w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku sądowego. W związku z tym odmówiono świadczenia, gdyż wniosek został złożony z uchybieniem stosownego terminu.

W odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej W. G. podniosła zarzut naruszenia art. 24 ust. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegający na błędnej jego wykładni, sprowadzającej się do uznania, że datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności jest data ogłoszenia wyroku sądowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że datą tą jest po pierwsze uprawomocnienie się tego orzeczenia, a po wtóre doręczenie tego orzeczenia stronie ze stwierdzeniem jego prawomocności. Strona podniosła także zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na treść decyzji, a to art. 9 k.p.a. poprzez niedoinformowanie jej w jakim terminie powinna złożyć wniosek o kontynuację świadczenia w sytuacji, gdy orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności zostało zaskarżone do Sądu i od jakiego momentu należy liczyć początek biegu terminu.

Zdaniem odwołującej wykładnia art. 24 ust. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest błędna, gdyż za datę wydania ponownego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie może być uznana data orzeczenia Sądu I instancji, albowiem w tej dacie wyrok Sądu jest nieprawomocny i nie wywołuje skutków prawnych. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. A zatem dopiero wyrok sądowy stwarza podstawę do przyjęcia, że doszło do zmiany orzeczenia o niepełnosprawności, co w konkretnej sytuacji sprowadzało się do orzeczenia, że M. G. wymaga konieczności stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zdaniem odwołującej w odniesieniu do prawomocności obowiązują inne reguły niż przy wydawaniu wyroków. Prawomocności nie ogłasza się, a jedyną drogą na uzyskanie informacji w tym zakresie jest złożenie wniosku o doręczeniu wyroku wraz ze stwierdzenie jego prawomocności. Zatem dopiero od chwili doręczenia stronie wyroku ze stwierdzeniem prawomocności, można powołać się wobec innych organów na fakty jakie z tego wynikają. Wobec tego od tej daty należy liczyć termin do złożenia stosownego podania. Przyjęcie początkowego biegu terminu do złożenia wniosku jest oczywiście błędne, albowiem wyrok ten może zostać zaskarżony, a jeśli tak się stanie, to nie wywoła skutków prawnych w postaci orzeczenia od niepełnosprawności, niezbędnego do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia. Jednocześnie strona przyznała, że organ I instancji doręczając jej poprzednie decyzje pouczył ją jedynie o sposobie postępowania w przypadku wydania ponownego orzeczenia o niepełnosprawności, natomiast nie pouczył jej , w jakim terminie należy złożyć wniosek, w sytuacji gdy orzeczenie zostanie zaskarżone do Sądu. W szczególności nie pouczono strony, że wniosek ten należy złożyć w terminie trzech miesięcy od ogłoszenia wyroku, czy też od otrzymania wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności. Poprzednie decyzje takiego pouczenia nie zawierają.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 30 lipca 2010 r. sygn. akt [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 21 kwietnia 2010r. i przyznało W. G. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad M. G. w okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r. w wysokości 520 zł , a w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W motywach decyzji ostatecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącej w nowym okresie a to od 1 listopada 2009 r. do 21 kwietnia 2010 r. – tj. do końca ważności orzeczenia o niepełnosprawności.

W tym zakresie organ stwierdził, że problematykę czasokresu na jaki można przyznać świadczenie pielęgnacyjne reguluje art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że orzeczenie Sądu stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności wydano w dniu 19 listopada 2009 r., zaś uprawomocniło się ono z dniem 27 sierpnia 2010 r. Według organu istota problemu oraz zarzutów strony sprowadza się do tego, czy termin trzymiesięczny, o którym mówi art. 24 ust. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy liczyć od dnia wydania orzeczenia, czy też od daty jego doręczenia lub uprawomocnienia się.

Zdaniem Kolegium przy wykładni tego przepisu należy dać prymat wykładni literalnej i przy uznaniu racjonalności ustawodawcy przyjąć, że sformułowaniom o jednakowej treści nadaje on takie samo znaczenie, a pojęcia inaczej brzmiące znaczą co innego. Pojęcie "dzień wydania orzeczenia" jest sformułowaniem, które ma swoje ścisłe znaczenie zarówno na gruncie procedury cywilnej jak i administracyjnej. Zgodnie z art. 316 § 1 kodeksu postępowania cywilnego po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejącej w chwili zamknięcia rozprawy. Zatem dzień wydania wyroku to dzień, w którym sąd powziął wolę nadania wyrokowi odpowiedniej treści, tożsamy z datą widniejącą na odpisie orzeczenia. Odmienne znaczenie mają odmienne sformułowania, "ogłoszenie wyroku", "prawomocność wyroku". Organ dodał, że gdyby zamiarem ustawodawcy było ustalenie początkowej daty stosownego terminu np. dzień uprawomocnienia się wyroku, to zostało by to jednoznacznie sformułowane – jak to na przykład miało miejsce w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadku i darowizn.

W ocenie organu II instancji ustawodawca w art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych dał stronie trzy miesiące do złożenia wniosku o świadczenie rodzinne w tym celu , aby wyrok uprawomocnił się, strona mogła uzyskać jego odpis i złożyć stosowny wniosek z dokumentacją. Gdyby przyjąć, że bieg terminu należy liczyć od momentu doręczenia stronie prawomocnego wyroku, to termin określony w art. 24 ust. 3a byłby iluzoryczny, gdyż jego bieg zależałby od woli strony. Ponadto omawiana regulacja jest spójna z pozostałymi przepisami, które nakładają na stronę obowiązek gromadzenia wymaganej dokumentacji i złożeniu jej wraz z wnioskiem o świadczenia rodzinne w określonych terminach.

Organ odwoławczy stwierdził dalej, że przedmiotowy wyrok Sądu Rejonowego w Legnicy zapadł 19 listopada 2009 r., zatem od tej daty należy liczyć termin do złożenia podania o świadczenie pielęgnacyjne w celu zachowania ciągłości. Termin ten upłynął 19 lutego 2010 r., a strona złożyła wniosek po terminie, gdyż nastąpiło to 23 kwietnia 2010 r. W związku z tym nie można było przyznać świadczenia począwszy od 1 listopada 2009 r. Natomiast po myśli art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy o świadczeniach – w oparciu o ogólne reguły przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych - skoro orzeczenie o niepełnosprawności ma ważność do 21 kwietnia 2010 r., a wniosek wpłynął do organu w kwietniu 2010 r. należało przyznać wnioskodawcy świadczenie za miesiąc kwiecień 2010 r.

Z kolei ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 9 k.p.a. organ II instancji wskazał, że pismem z dnia 3 lutego 2010 r., doręczonym stronie w dniu 5 lutego 2010 r., poinformował ją o konieczności złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na nowy okres zasiłkowy. Podał, że wniosek można składać na nowych zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2010 r., a informacja ta została przekazana w dacie, kiedy istniała realna możliwość dochowania terminu określonego w art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Decyzja ostateczna - w zakresie dotyczącym pkt 2 tej decyzji - stała się przedmiotem skargi wniesionej przez W. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżąca powtórzyła w niej w całości zarzuty zawarte w odwołaniu, dotyczące naruszenia art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także argumentację uzasadniającą naruszenie tego przepisu. Ponadto skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną wykładnię, nie uwzględniającą treści art. 69 Konstytucji R.P. oraz wytycznych prawidłowej wykładni zawartej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. (P28/2007). W tym zakresie pod adresem organu II instancji wyartykułowała zarzut pominięcia faktu, że art. 24 ust. 2 tej ustawy był już przedmiotem wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego, który to przy dokonywaniu wykładni tego przepisu uznał, że prymat ma cel tej regulacji, zgodny z konstytucyjną normą wyrażoną w art. 69 Konstytucji. Wykładnia zaś dokonana przez organy I i II instancji tego celu nie realizuje, czego przykładem jest zastosowanie przez organ II instancji analogii do ustawy do podatku od spadków i darowizn, która reguluje odmienny segment działalności władzy publicznej i posiada odmienny cel.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko i uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 24 ust. 2 o świadczeniach rodzinnych, powołania wyroku Trybunału Konstytucyjnego i konieczność wykładni celowościowej organ stwierdził, że opisany wyrok Trybunału Konstytucyjnego był podstawą do zmiany art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaś na mocy art. 1 pkt 13 lit. b ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456) dodano do art. 24 – ust. 3a stanowiący podstawę prawną zaskarżonych decyzji. Zdaniem organu omawiany przepis wystarczająco chroni interesy osób niepełnosprawnych jak i uwzględnia wartości konstytucyjne , a także chroni przed takimi czynnikami jak przedłużające się postępowanie o ustalenie niepełnosprawności, zobowiązuje jednak do aktywnego działania osoby zainteresowanej. W tej sytuacji nie ma potrzeby odwoływania się do wykładni celowościowej przepisu i nadawania normie prawnej innego brzmienia, aniżeli jego literalna treść, skoro realizuje ona należycie swój cel. Odwołał się w tym zakresie do poglądu w orzecznictwie, według którego przy wykładni przepisu w pierwszej kolejności należy posługiwać się wykładnią językową, gdy taka wykładnia nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w sposób najpełniejszy umożliwi realizację norm i wartości konstytucyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. IV SA/Wr 592/10 oddalił skargę W. G. na decyzję ostateczną, podzielając pogląd organu, że wnioskodawczyni nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego od 1 listopada 2009 r., gdyż uchybiła terminowi określonemu w art. 24 ust. 3a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaś trzymiesięczny termin do złożenia wniosku liczony jest od dnia wydania orzeczenia. Takim orzeczeniem w niniejszej sprawie jest wyrok Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 19 listopada 2009 r.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu stał się przedmiotem skargi kasacyjnej wywiedzionej przez W. G. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga kasacyjna oparta została na

zarzucie naruszenia przepisów:

1) art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2, 8 i art. 69 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię polegającą na sprowadzeniu zagadnienia, od jakiej daty należy liczyć termin do złożenia wniosku o kontynuację świadczenia rodzinnego uzależnionego od niepełnosprawności do literalnego odczytania treści art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych i w konsekwencji przyjęcia, że tą datą jest data wydania nieprawomocnego orzeczenia sądowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu, uwzględniająca normy wykładni celowościowej i konstytucyjnej oraz odrębność procedury administracyjnej z zastosowaniem której wydawane są orzeczenia o niepełnosprawności z procedurą cywilną, a na podstawie której rozpoznawane są odwołania od tych orzeczeń, przemawia za koniecznością związania tego terminu z prawomocnością orzeczenia sądowego, a ściślej mówiąc z obiektywną możliwością powołania się przez stronę na prawomocne ustalenie niepełnosprawności tj. pozyskaniem przez stronę wyroku ze stwierdzeniem prawomocności;

2) art. 24 ust. 2, 3a i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2, 8 i art. 69 Konstytucji RP przez jego błędną wykładnię, sprowadzającą się do uznania, że w procesie wykładni należy analizować jedynie treść norm ustawy, z pominięciem norm konstytucyjnych, podczas gdy prawidłowy proces wykładni powinien uwzględniać okoliczność, że wykładnia ustaw powinna prowadzić do możliwie najpełniejszego urzeczywistnienia konstytucyjnych swobód i gwarancji, czyli w tym wypadku realizacji postulatów wskazanych w uzasadnieniu wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P.

28/2007 oraz z dnia 15 listopada 2010 r., sygn. akt P 32/09.

3) art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.), polegające na nie wyjściu poza zarzuty skargi i nie zbadaniu, czy organ administracji nie naruszył art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), oraz art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie informując strony o tym, od jakiej daty należy liczyć początek biegu terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 24 ust. 3 a cyt. ustawy czy od dnia wydania (ogłoszenia) nieprawomocnego wyroku, czy od dnia otrzymania wyroku ze stwierdzeniem prawomocności, względnie od innego zdarzenia, pomimo, że zarzut tej treści został podniesiony w odwołaniu od decyzji organu I instancji i był sądowi znany na podstawie analizy akt sprawy (art. 106 § 1 p.p.s.a.), zaś ranga

zarzucanego naruszenia prawa (obraza naczelnej zasady postępowania administracyjnego) nakazywała zbadanie okoliczności stanowiących podstawę tego zarzutu.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 września 2011r. sygn. I OSK 623/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W motywach rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności Sąd odwoławczy odniósł się do zarzutu naruszenia przepisów

postępowania w zakresie sposobu pouczenia wnioskodawczyni w przypadku

kontynuacji świadczenia. W tym zakresie wskazał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 października 2009 r. skarżąca otrzymała

dopiero na podstawie decyzji z dnia 19 kwietnia 2010 r. (doręczonej jej w dniu 22 kwietnia 2010 r.), a spór w niniejszej sprawie dotyczy przyznania zasiłku

pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 21 kwietnia 2010 r. Przy czym dopiero wyrokiem Sądu Rejonowego w Legnicy z

dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt. IV U 113/09 skarżąca otrzymała uprawnienia do otrzymania zasiłku, ponieważ w wyroku tym ustalono konieczność długotrwałej opieki nad synem skarżącej, a więc przesłanki niezbędnej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast postanowieniem z dnia 28 listopada 2008 r. organ zawiesił postępowanie w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego dla skarżącej i podjął je dopiero w dniu 5 lutego 2010 r. Z uzasadnienia decyzji z dnia 19 kwietnia 2010 r. wynika, że skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie jej świadczenia na kolejny (sporny w niniejszej sprawie) okres zasiłkowy. Taki wniosek skarżąca złożyła niezwłocznie w dniu 23 kwietnia 2010 r. tj. po otrzymaniu w/w decyzji. Ponadto Sąd odwoławczy zauważył, że w dniu 29 stycznia 2010 r. organ I instancji otrzymał od skarżącej

wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania o przyznanie świadczenia wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zwrócił również uwagę na istotny – jego zdaniem- element dowodowy niniejszego postępowania , a mianowicie na treść pisma organu I instancji z dnia 3 lutego 2010 r. skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy, a doręczonego także skarżącej (otrzymała je 5 lutego 2010 r.), z którego wynika, że organ będzie ponownie rozpoznawał sprawę świadczeń przysługującej skarżącej w związku ze złożonym wyrokiem. Pismo to zawiera także, informację o konieczności złożenia wniosku na nowy okres zasiłkowy z uwagi na zmianę przepisów od dnia 1 stycznia 2010 r. bez podania jednak terminu do jakiego ma być złożony wniosek. Mając na uwadze powyższe fakty - znajdujące odzwierciedlenie w zebranym przez organy materiale dowodowym - Naczelny Sąd Administracyjny przyznał rację skarżącej w zakresie braku jednoznacznego i jasnego pouczenia skierowanego do niej o terminie złożenia wniosku na nowy okres zasiłkowy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taką wiedzę skarżąca uzyskała dopiero po otrzymaniu decyzji z dnia 19 kwietnia 2010 r. z której uzasadnienia wynika wprost, że nie złożyła wniosku na nowy (sporny w niniejszej sprawie) okres zasiłkowy. Natomiast pouczenie zawarte w piśmie z dnia 3 lutego 2010 r. nie było jednoznaczne, gdyż z jednej strony mówi o konieczności złożenia nowego wniosku, ale jednocześnie stwierdza, że sprawę świadczeń organ będzie rozpoznawał na nowo i nie wspomina o terminie złożenia nowego wniosku, zaś organ znając już treść wyroku sądu powszechnego (złożonego przez skarżącą) powinien wyraźnie pouczyć ją, że w dniu 19 lutego 2010 r. upływa termin złożenia wniosku przez skarżącą na nowy okres zasiłkowy. W ocenie Sądu II instancji trudno zatem postawić skarżącej zarzut, że uchybiła terminowi określonemu w art. 24 ust. 3a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy w terminie określonym w w/w przepisie składa wyrok sądu powszechnego , albowiem gdyby otrzymała od organu prawidłowy sygnał o braku formalnego wniosku, to na pewno taki wniosek złożyłaby , o czym świadczy jej zachowanie po otrzymaniu decyzji z dnia 19 kwietnia 2010 r. zawierającej dopiero informację, że wniosku na nowy okres zasiłkowy skarżąca nie złożyła.

W konkluzji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wobec ustalenia, iż skarżąca złożyła wniosek niezwłocznie po prawidłowym pouczeniu jej przez organ w tym zakresie, a więc nie uchybiła ona terminowi z art. 24 ust 3a pkt 2 powołanej wyżej ustawy, nie wymaga szczegółowego odniesienia się do zarzutu dotyczącego błędnej wykładni przez Sąd I instancji art. 24 ust. 3a pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż kwestia daty uzyskania prawomocności wyroku sądu powszechnego, wobec złożenia go w terminie przewidzianym w art. 24 ust. 3a pkt 2 tej ustawy nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Jednak końcowo tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1447/09, według którego skoro osoba niepełnosprawna złożyła wniosek o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności w okresie ważności poprzedniego orzeczenia, uzyskała orzeczenie potwierdzające kontynuację niepełnosprawności i po uzyskaniu tego orzeczenia niezwłocznie złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, to w świetle odczytanego z zastosowaniem reguł wykładni konstytucyjnej, celowościowej oraz systemowej przepisu art. 24 ust.3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osoba ta ma prawo do zasiłku pielęgnacyjnego za okres, w którym z powodu trwającego postępowania o wydanie orzeczenia nie była w stanie złożyć wniosku z wymaganymi dokumentami, a była w dalszym ciągu osobą niepełnosprawną. W ocenie Sądu II instancji z podobną sytuacją mamy również do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdy skarżąca świadczenie pielęgnacyjne za okres do 31 października 2009 r. otrzymała dopiero na podstawie decyzji z dnia 19 kwietnia 2010 r. i dopiero z jej uzasadnienia dowiedziała się o tym, że konieczny jest nowy wniosek na kolejny okres zasiłkowy i niezwłocznie go złożyła w dniu 23 kwietnia 2010 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył , co następuje:

Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). A zatem uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a.

Przechodząc od tych ogólnych uwag do realiów rozpatrywanej sprawy należy w pierwszej kolejności zauważyć , że po raz drugi jest ona przedmiotem osądu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, któremu Naczelny Sąd Administracyjny przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wymaga też podkreślenia, że Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, związany jest bowiem wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny , o czym stanowi przepis art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.). Przy czym wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Nie można zatem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przytoczony wyżej przepis determinuje postępowanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który nie posiada już, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może dokonać odstępstw od wskazań co do dalszego postępowania.

W rozpatrywanej sprawie Sąd II instancji krytykując w aspekcie prawnym pierwotnie wydane orzeczenie przez Sąd I instancji wyraził pogląd, że strona złożyła przedmiotowy wniosek niezwłocznie po prawidłowym pouczeniu jej przez organ w tym zakresie i tym samym nie uchybiła terminowi określonemu w art. 24 ust. 3a pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej, jako ustawa o świadczeniach rodzinnych). Stwierdzenie powyższego oznacza to, że poza rozważaniami Sądu I instancji – wobec przesądzenia tej kwestii przez Sąd odwoławczy - pozostaje ocena dochowania przez stronę terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku jego kontynuacji. W badanej sprawie pozostaje poza sporem ,że strona spełnia pozostałe przesłanki określone w art. 17 § 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie nie pracuje, sprawuje opiekę nad synem M. G., który na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Legnicy z dnia 25 listopada 2008 r., orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2009 r. oraz wyroku Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 19 listopada 2009 r. ma orzeczoną niepełnosprawność ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Orzeczenie to wydano na okres do dnia 21 kwietnia 2010 r.

Z materiału aktowego analizowanej sprawy wynika również, że strona przed 1 listopada 2009 r. korzystała ze świadczenia pielęgnacyjnego, a wniosek w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na nowy okres, objęty orzeczeniem o niepełnosprawności do dnia 21 kwietnia 2010 r., złożyła w dniu 23 kwietnia 2010 r. Wobec tego , że wnioskowane świadczenie jest kontynuacją poprzedniego, w sprawie ma zastosowanie art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przewidujący że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych do niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po

miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia jeżeli osoba, spełnia warunku uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: 1/ niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od daty utraty ważności poprzedniego orzeczenia i 2/ prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w

terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia.

Analiza materiału aktowego niniejszej sprawy wskazuje na to, że organ niedostatecznie wnikliwe przeanalizował wszystkie okoliczności faktyczne sprawy związane z terminem złożenia przez stronę wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku jego kontynuacji, zważywszy na prezentowaną niespójność jego stanowiska w zakresie terminu i konieczności złożenia stosownego wniosku, na co zwrócił uwagę i obszernie to uzasadnił w swoim orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny. Z akt sprawy w szczególności wynika, że strona w dniu 29 stycznia 2010 r. złożyła do organu pomocowego wyrok Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt IV U 113/09, a z pisma tegoż organu z dnia 3 lutego 2010 r. przesłanego do wiadomości strony wynika, że w oparciu o przedłożony wyrok sprawa świadczenia pielęgnacyjnego będzie rozpatrywana odrębnie. W związku z tym w ocenie Sądu strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji zaniechania organu administracji w zakresie prawidłowego jej pouczenia . Odmienna ocena ujawnionych okoliczności sprawy naruszałaby dwie podstawowe zasady ogólne postępowania administracyjnego, które mają obowiązywać we wszystkich stadiach postępowania, a mianowicie zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasadę obowiązku organów udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.).

W tych warunkach pod adresem organu musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 9 , art. 77 k.p.a., zaś rzeczą organu będzie ponowne rozpoznanie przedmiotowego wniosku- w zakresie w jakim odmówiono stronie świadczenia pielęgnacyjnego - przy uwzględnieniu oceny prawnej Sądu odwoławczego co do spełnienia przez stronę warunku wniesienia przedmiotowego wniosku w terminie przewidzianym ustawą o świadczeniach rodzinnych. Powyższe stwierdzenie naruszenia przez organ administracji zasad i przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a z taką sytuacją mamy do czynienia w badanej sprawie, zwalnia Sąd z obowiązku odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi nakierowanych na materialną treść rozstrzygnięcia. Dopiero bowiem przy niewadliwie ustalonym stanie faktycznym, organ może kształtować uprawnienia lub obowiązki stron, wynikające z przepisów prawa.

Konkludując, stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja w części zaskarżonej przez stronę tj. w punkcie 2 jako podjęta z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.)