Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 451/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 24, art. 25, art. 62, art. 63, art. 201, art. 217 ust. 1, art. 218, art. 219, art. 220 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 23 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 727
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne - tekst jednolity
article: art. 194
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 136 poz 1 art. 9 ust. 1
law: Rozporządzenie nr  1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski  Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF).

SENTENCJA

Dnia 30 lipca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki C z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie dokonania retrospektywnego zaksięgowania pozostającej do pokrycia kwoty długu celnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w K., działając na podstawie art. 207 w związku z art. 180 §1 i art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz.749, ze zm., zwanej dalej Op.) oraz art. 78 ust.3 w związku z art. 5 ust.2 tiret drugi, art. 20 ust.2, art. 22 pkt b, art. 23, art. 24, art. 25, art. 26, art. 76 ust.1 pkt c i ust.3, art. 201 ust.1 pkt a, ust.2 i ust.3, art. 213, art. 214 ust.1, art. 220 ust.1, art. 221 ust.1, art. 222 ust.1 pkt a rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19.10.1992, ze zm., zwanego dalej WKC), art. 65 ust.1 i ust.3, art. 73 ust.1, art. 90 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 727, ze zm., zwanej dalej PC), rozporządzeniem Rady (WE) nr 1225/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz. Urz. WE L 343 z dnia 22 grudnia 2009 r., zwanego dalej rozporządzeniem antydumpingowym), rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) nr 467/2010 z dnia 25 maja 2010 r. nakładającym ostateczne cło antydumpingowe na przywóz krzemu pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej, rozszerzone na przywóz krzemu wysyłanego z Republiki Korei, zgłoszonego lub niezgłoszonego jako pochodzący z Korei, w następstwie przeglądu wygaśnięcia zgodnie z art. 11 ust.2 i częściowego przeglądu okresowego zgodnie z art. 11 ust.3 rozporządzenie (WE) nr 1225/2009 (Dz. Urz. WE L 131 z dnia 29 maja 2010 r., zwanego dalej rozporządzeniem krzemowym), rozporządzeniem nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999r. dotyczącym dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (Dz. Urz. WE L 136 z dnia 31 maja 1999 r., zwanego dalej rozporządzeniem OLAF), dokonał w odniesieniu do C, Spółki w S. retrospektywnego zarejestrowania uzupełniających kwot należności wynikających z długów celnych w przywozie, z tytułu nałożenia cła antydumpingowego na towary zgłoszone do dopuszczenia do obrotu w procedurze uproszczonej według wpisów z dnia [...] stycznia 2011 r. do rejestru towarów, prowadzonego przez przedsiębiorcę działającego pod firmą K, zwanego dalej pośrednikiem, ujętych w zgłoszeniach uzupełniających z dnia [...] lutego 2011 r. zewidencjonowanych w Oddziale Celnym w K., w łącznej w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że we wrześniu 2009 r. Biuro ds. Zwalczania Oszustw Finansowych OLAF otrzymało informację od Komitetu Łącznikowego Przemysłu Metalurgicznego UE o możliwym przeładunku krzemu pochodzącego z Chin przez Tajwan w celu uniknięcia zapłaty ceł antydumpingowych nałożonych na chiński produkt, bowiem na Tajwanie nie istnieje produkcja krzemu, lecz niektórzy przedsiębiorcy mogą posiadać sprzęt do przepakowania lub rozdrobnienia krzemu – co zgodnie z przepisami unijnymi nie wpływa na zmianę pochodzenia produktu w stosunku do użytego materiału. W dniach od 22 do 27 maja 2011 r. OLAF przy udziale tajwańskich organów przeprowadził na Tajwanie misję UE, która miała na celu przeanalizowanie importu krzemu metalurgicznego z Chin, a następnie eksportu do Unii Europejskiej.

W wyniku przeprowadzonej kontroli, która obejmowała m.in. dostawy od przedsiębiorcy działającego pod firmą AM, Tajwańskie Biuro ds. Handlu Zagranicznego (BOFT) unieważniło świadectwa pochodzenia, co do których krajem pochodzenia pozostała Chińska Republika Ludowa, a wśród dostaw, których świadectwo pochodzenia zostało unieważnione znajdowały się oznaczone nr referencyjnymi [...] oraz [...]. Wynik misji OLAF został ujęty w sprawozdaniu THOR(2011)18655-27/07/2011, uzupełnionym dokumentem THOR(2011)27463-17/11/2011.

W dniu [...] stycznia 2011 r. K, działając jako przedstawiciel pośredni C z siedzibą w S., dokonała w procedurze uproszczonej zgłoszenia celnego do rejestru towarów prowadzonego przez zgłaszającego odpowiednio wpisem nr [...] oraz [...]. Zgłoszenie uzupełniające złożone zostało w Oddziale Celnym w K. w dniu [...] lutego 2011 r. Zgłoszenia dotyczyły krzemu metalicznego, zakupionego od AM, wg faktur z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz [...] grudnia 2010 r. Zgodnie z dokumentami sprzedaży, przedmiotem obrotu były [...] tony "silicon metal 3303" oraz [...] tony "silicon metal 553". Pośrednik zadeklarował kod CN 2804 69 00, kod Taric 2804 69 00 90 i stawkę celną konwencyjną w wysokości 5,5% oraz przedstawił świadectwo niepreferencyjnego pochodzenia towaru z Tajwanu.

Ze względu na powyższe, organ postanowieniami z dnia [...] kwietnia 2012 r. wszczął postępowanie w sprawie retrospektywnego zarejestrowania uzupełniającej kwoty należności wynikających z długu celnego w przywozie z tytułu dopuszczenia do obrotu towarów zgłoszonych w procedurze uproszczonej wg ww. zgłoszeń celnych wobec pośrednika oraz skarżącej.

Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. (data wpływu) skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o przeprowadzenie dowodu m.in. z pisma BOFT na okoliczność zmiany ustaleń BOFT w przedmiocie pochodzenia krzemu objętego zgłoszeniem, będącego podstawą do ustaleń OLAF, raportu z analizy próbek krzemu przeprowadzonego przez Państwowy Uniwersytet Centrum Technologii Łączeń i Badań Mineralnych w Tajpej z dnia [...] października 2011 r. na okoliczność znacznego stopnia przetworzenia krzemu, protokołu z przebiegu rozprawy jawnej przed Sądem Skarbowym w Dusseldorfie z dnia [...] grudnia 2010 r., a także wydruku korespondencji e-mail pomiędzy pracownikiem skarżącej a poszczególnymi podmiotami jak BOFT. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż ustalenia OLAF oparte były o ustalenia BOFT, który zmienił swoje stanowisko i uznał ostatecznie, że eksportowany krzem podlegał istotnemu przetworzeniu przez AM, co skutkowało zmianą kraju pochodzenia importowanego przez skarżącą krzemu na Tajwan. Zgodnie z wynikami badań laboratoryjnych - redukcja zanieczyszczeń krzemu wyniosła 90%, zatem miało miejsce istotne jego przetworzenie.

W dniu [...] września 2012 r. do organu wpłynęła informacja z Ministerstwa Finansów, iż wprawdzie Komitet Odwoławczy BOFT ostatecznie wycofał się ze swej decyzji negującej tajwańskie pochodzenie krzemu eksportowanego do UE przez AM, jednak nie przekazał szczegółów dotyczących przetwarzania krzemu i OLAF postanowił ponowić kontynuowanie dochodzenie na Tajwanie.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. organ dopuścił jako dowody w sprawie szereg dokumentów sporządzonych w języku angielskim wraz z uwierzytelnionymi przez tłumaczy przysięgłych tłumaczeniami na język polski, w tym m.in. Raport Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) z misji w Tajwanie 08.09.2012-15.09.2012 - Akta OF/2010/0827 (dokument THOR(2013)11413-07/05/2013) z załącznikami oraz Raport z analizy próbek z dnia [...] października 2011 r. Wydziału Inżynierii Materiałowej i Zasobów Mineralnych Laboratorium Zasobów Naturalnych, Tarpejskiego Uniwersytetu Technicznego.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. organ wyznaczył stronom siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Dnia [...] grudnia 2013 r. pośrednik zapoznał się z materiałem, sporządził kopie kilku stron akt sprawy oraz złożył wniosek o wydanie kserokopii tłumaczenia Raportu OLAF z załącznikami, które otrzymał dnia [...] grudnia 2013 r. W dniu [...] grudnia 2013 r. do organu wpłynęło pismo skarżącej Spółki, w którym stwierdzała ona, że w posiadaniu organu nie znajduje się żaden dowód umożliwiający określenie kraju pochodzenia towarów na inny niż Tajwan oraz wniosła o włączenie do materiału dowodowego i przeprowadzenie dowodu z m.in. wyników badań laboratoryjnych na próbkach eksportowanego krzemu wskazujących na redukcję zanieczyszczeń krzemu o 90%, opinii specjalisty z dziedziny metalurgii na okoliczność istotnych różnic w składzie chemicznym krzemu przed i po obróbce, protokołu z przebiegu rozprawy przed Sądem Skarbowym w Dusseldorfie z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz wyroku Sądu Skarbowego w Hamburgu z dnia [...] sierpnia 2013 r. na okoliczność tajwańskiego pochodzenia krzemu eksportowanego przez AM oraz dezaktualizacji stwierdzeń zawartych w raportach sporządzonych przez funkcjonariuszy OLAF. Ponadto skarżąca wniosła o powołanie biegłego z dziedziny metalurgii w celu wydania przez niego opinii na okoliczność stwierdzenia jakiemu przetworzeniu podlegał krzem w fabrykach AM, czy zaszła redukcja zanieczyszczeń, czy po przerobie krzem miał inne właściwości niż przed przerobem. W ocenie skarżącej raporty OLAF oparte były na supozycjach jej pracowników, a nie na ustaleniach faktycznych, na co wskazuje chociażby zmiana argumentacji OLAF po wycofaniu się BOFT z unieważnienia świadectw pochodzenia. Ponadto raport OLAF, jako zaledwie jeden z dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, a nie orzeczenie administracyjne, powinien podlegać ocenie przez organ prowadzący postępowanie zgodnie z obowiązującymi zasadami, jak prawdy materialnej, swobodnej oceny dowodów i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów. Skarżąca zwróciła również uwagę na analogiczną sprawę i postępowanie przed WSA w Gdańsku, w konsekwencji której Dyrektor Izby Celnej w Gdańsku umorzył postępowanie ze względu na uznanie materiału dowodowego stanowiącego wynik dochodzenia OLAF za chaotyczny. Niezależnie od tego, skarżąca wniosła o odstąpienie od naliczania odsetek od retrospektywnie zarejestrowanej kwoty długu celnego, bowiem zadeklarowanie Tajwanu jako kraju pochodzenia nie nastąpiło z jej winy - towar posiadał świadectwo pochodzenia, a skarżąca nie uchybiła żadnym obowiązkom celnym i dochowała należytej staranności.

W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że zgodnie z dokumentem THOR(2013)11413-07/05/2013, zwanym dalej Raportem, celem misji na Tajwanie przeprowadzonej w dniach od 8 do 15 września 2012 r. przez kontrolerów OLAF, przy udziale eksperta z dziedziny metalurgii (niezależnego holenderskiego chemika), było, wspólne z tajwańskimi instytucjami - BOFT i Departamentem Kontroli Celnej (DOI), skontrolowanie procesu oczyszczania krzemu metalicznego importowanego do Tajwanu z Chińskiej Republiki Ludowej, rzekomo realizowanego m.in. przez AM. W Raporcie wskazano, że kontrola jest następstwem misji przeprowadzonej w dniach od 22 do 27 maja 2011 r. Sprawozdanie THOR(2d 1)18655-27/07/2011 z pierwszej misji OLAF oraz jego uzupełnienie THOR(2d 1)27463-17/11/2011 zostało przywołane w formie załączników 1 i 3 do Raportu. W raporcie, w pkt 2.1.4 stwierdzono, iż z uwagi na złożone odwołania, nadrzędny organ - Komitet Przeglądu Odwołań BOFT, po przeanalizowaniu dowodów, uznał, że spółki poddane dochodzeniu produkowały metaliczny krzem z importowanych surowców używając swojego własnego sprzętu oraz procesu; poprawiały jakość produktów oraz zwiększały wartość dodaną metalu krzemowego. Konsekwencją było wycofanie się z unieważnienia świadectw pochodzenia. Cała produkcja krzemu, importowanego z Chin i eksportowanego do UE przez spółki objęte dochodzeniem odbywała się w AM. W pkt. 2.2 Raportu wskazano procesy działania kwasami w celu oczyszczania i analizy, które muszą odbywać się w systemie zamkniętym, ze względu na ulatnianie się oparów, a także wskazano, iż dla zagwarantowania pewności pomiaru należy krzem rozkruszyć do bardzo drobnych cząstek i rozpuścić w kwasie. Wprawdzie, jak wynika z dalszych punktów Raportu, urzędnicy BOFT i Tajwańskiego Biura Rozwoju Przemysłowego (BOID) przeprowadzający audyt administracyjny w spółkach objętych dochodzeniem uznali, że proces oczyszczania stanowi istotne przetworzenie nadające tajwańskie pochodzenie krzemowi, jednak prośba OLAF o udostępnienie kopii sprawozdania ekspertów BOID w celu ustalenia podstawy uznania procesu oczyszczania jako istotnego przetworzenia, spotkała się z odmową urzędników BOFT. BOFT poinformowało także, że wszystkie spółki objęte dochodzeniem, w tym AM, to jedna firma. Kontroler Departamentu kontroli Celnej (DOI) ustalił, iż firma to mała fabryka zatrudniająca łącznie z personelem administracyjnym 30 osób, nieposiadająca pieca ani wytapiacza, jedynie bębniarkę, przesiewacz i kruszarkę połączone przenośnikami taśmowymi - grupie OLAF nie okazano zdjęć maszyn. Menedżer spółek objętych dochodzeniem stwierdził, iż przed kruszeniem metalicznego krzemu firma dodawała specjalnie wyprodukowany do tego celu materiał ułatwiający oddzielenie zanieczyszczeń z powierzchni krzemu. Grupa dochodzeniowa OLAF odwiedziła AM w dniu 12 września 2012 r. i menedżer AM (AM) stwierdził wtedy, iż jest to unikalny system oczyszczania zwany "suchym oczyszczaniem", wypracowany przez niego i jego dwóch doradców i jest to tajna kluczowa technologia, która nie może zostać ujawniona (nawet grupie dochodzeniowej) ze względu na brak opatentowania. Menedżer stwierdził również, iż sprowadzają z Chin jedynie krzem niskiej jakości, któremu w procesie oczyszczania zmniejszana ilość żużlu na powierzchni sięga ponad 80%. Grupa dochodzeniowa OLAF uczestniczyła w pokazie procesu przetwarzania, jednak nie pozwolono jej zajrzeć do bębna obrotowego, w którym dokonywał się proces; nadto grupa pobrała próbki na wszystkich etapach procesu, jednakże nie miała możliwości pobrania próbek z worka przed podaniem go do bębniarki, bowiem jego wrzut rozpoczął się przed przybyciem grupy. W trakcie spotkania grupa wskazała, że na stronie internetowej AM są zdjęcia sugerujące, że posiada laboratorium, co okazało się być nieprawdą, ponieważ firma wysyłała próbki do analizy do Laboratorium na Uniwersytecie w Tajpej. Nadto, zdjęcia ze strony internetowej sugerujące, iż firma dysponuje dużym piecem wprowadzały w błąd - były to zdjęcia pochodzące ze strony innego producenta krzemu i zostały włączone przez menedżera dla podniesienia atrakcyjności rynkowej firmy. W kwestii laboratorium przeprowadzającego badania, grupa ustaliła, iż dr przeprowadzający analizy dokonywał ich w okresie od 2007 r. do czerwca 2011 r. bezpłatnie i prywatnie jako przyjaciel prezesa zarządu, potem za pośrednictwem Uniwersytetu w Tajpej zawarł dwie umowy. Uniwersytet wiedział o badaniach i współpracy Laboratorium z AM, jednak do nich nie przystąpił; nagłówek i pieczątka z analizy wskazujące na związki z Uniwersytetem nie są oficjalnymi znakami Uniwersytetu, lecz do niezależnego Laboratorium w ramach jednego z jego Wydziałów. Według analizy eksperta proces obróbki nie wpływa na zmniejszenie ilości zanieczyszczeń. Efekt oczyszczenia w bębniarce nie może być potwierdzony wynikami, bowiem może być wyjaśniony jedynie przez zmienność czystości pojedynczych bryłek. Nadto nie można wyciągnąć wniosków dotyczących usunięcia zanieczyszczeń na podstawie analizy prowadzonej przez laboratorium. W opinii eksperta 50-60% zanieczyszczeń wg masy jest usuwane w procesie całkowitym, co jest zgodne z oświadczeniem AM i wizualną inspekcją powierzchni surowca, jednak oznacza, iż procent usunięcia zanieczyszczeń jest dużo niższy niż 80% według masy.

Ponadto dane liczbowe z wykazów importu i eksportu krzemu przez spółki objęte dochodzeniem, a dostarczone przez DOI wskazują, iż około 90% importowanego z Chin krzemu było reeksportowane do Unii Europejskiej, natomiast pozostałe 10% mogło być eksportowane do innych krajów, trafić na krajowy rynek tajwański lub pozostać w magazynach importerów. W ocenie OLAF wątpliwe jest, by cały importowany przez AM krzem podlegał oczyszczeniu, bowiem poszczególne klasy odnoszą się do krzemu metalicznego o zawartości wyższej niż 99% czystego krzemu i jego oczyszczenie nie wpływa na zmianę klasy. OLAF ustalił zatem, iż przynajmniej 90% krzemu importowanego z Chin było reeksportowane do UE (przy czym cały krzem eksportowany do UE był wcześniej importowany z Chin), a nadto z całkowitej ilości 16 663 ton eksportowanej do UE, przynajmniej 11 000 ton było reeksportowane z tym samym poziomem zanieczyszczeń. Z danych uzyskanych od AM wynika, iż oczyściła ona również krzem o czystości powyżej 99%, co nie ma żadnego sensu ekonomicznego, tak jak finansowo niewykonalne byłoby skruszenie bryłek krzemu do postaci drobnego proszku przed ługowaniem w celu obniżenia całkowitego poziomu wszystkich zanieczyszczeń w krzemie o ponad 80%. Wykonana w Tajwanie analiza oznaczania zanieczyszczeń w krzemie była wadliwa pod względem naukowym i niewiarygodna, bowiem zastosowana metoda nie pozwalała na rozpuszczenie wszystkich zanieczyszczeń, próbkowanie nie było kontrolowane oraz brakowało profesjonalnej niezależności pomiędzy AM oraz laboratorium przeprowadzającym testy, a nadto w sprawozdaniach laboratorium nie wskazano niepewności pomiaru. Prawidłowe obserwowanie ani zweryfikowanie procesu nie było możliwe, bowiem grupie dochodzeniowej zostało to uniemożliwione. Niektóre z dokumentów sugerowały, iż AM posiadała departament kontroli jakości, który przeprowadził analizę chemiczną krzemu przed i po oczyszczaniu, co nie było zgodne z prawdą, jak również zwiększenie ceny krzemu od 300 do 500 dolarów amerykańskich na tonie krzemu czy importowanie z Chin krzemu wyłącznie niskiej jakości; także strona internetowa AM zawierała informacje niezgodne z prawdą. W oparciu o swoje obserwacje kontrolerzy OLAF doszli do wniosku, że fabryka była raczej magazynem, ze względu na znaczną część krzemu nieoczyszczonego reeksportowanego do UE oraz część krzemu poddaną nieznacznemu oczyszczeniu (o 31%) - jedynym celem było obejście cła antydumpingowego nałożonego na krzem pochodzący z Chin, a właśnie taki był przedmiotem eksportu przez AM. Unieważnienie tajwańskich świadectw pochodzenia nie miało znaczenia ze względu na odmienne zasady pochodzenia - tajwańskie oraz dla ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towarów dla celów nałożenia cła antydumpingowego w Unii Europejskiej.

Odnosząc stan faktyczny do obowiązującego stanu prawnego organ wskazał, iż zgodnie z rozporządzeniem OLAF, raporty opracowywane przez OLAF stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym Państw Członkowskich, w których istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach jak raporty sporządzone przez krajowych administracyjnych kontrolerów. Organ wskazał ponadto, iż istota prowadzonego postępowania sprowadzała się do ustalenia pochodzenia zaimportowanego towaru. Do stosowania m.in. ceł antydumpingowych stosuje się art. 23 do 26 WKC, zgodnie z którymi pochodzenie towaru, w produkcję którego zaangażowany jest więcej niż jeden kraj, jest ustalane poprzez określenie kraju, w którym towar został poddany ostatniej istotnej, ekonomicznie uzasadnionej obróbce lub przetworzeniu, które spowodowało wytworzenie nowego produktu lub stanowiło istotny etap wytwarzania w przedsiębiorstwie przystosowanym do tego celu. Przetworzeń lub przeróbek, których jedynym celem jest obejście przepisów stosowanych wobec towarów z określonych państw - nie można uznać za nadających pochodzenie kraju przetworzenia. Nadto, niezależnie od przedstawienia dokumentu stanowiącego dowód pochodzenia, organy celne mogą w przypadku poważnych wątpliwości zażądać dodatkowego dowodu w celu upewnienia się, że pochodzenie odpowiada zasadom określonymi odpowiednimi przepisami - w tym kontekście, ze względu na różnice w przepisach dotyczących niepreferencyjnego pochodzenia, tajwańskie świadectwa pochodzenia nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu pochodzenia zaimportowanego do UE krzemu.

Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej dotyczącymi reguł niepreferencyjnego pochodzenia towarów klasyfikowanych do działu 28 CN, redukcja rozmiaru cząsteczek krzemu nie ma wpływu na pochodzenie produktu; wpływ taki miałoby oczyszczenie skutkujące eliminacją 80% zanieczyszczeń, czego w przedmiotowej sprawie nie potwierdziły analizy eksperta ani holenderskiego laboratorium dokonującego analizy przesłanych próbek. Organ dopuścił również dowody przedstawione przez skarżącą i wskazał, iż część z nich stanowi załącznik do Raportu. W kwestii sprawozdań Laboratorium Uniwersytetu w Tajpej organ uznał je za niewiarygodne, m.in. ze względu na fakt, iż nie zawierały one miary niepewności, nie zostały potwierdzone autorytetem Uniwersytetu, natomiast zastosowanie alternatywnej metody przez holenderskie laboratorium nie potwierdziło wyników, a także błędy metodyczne. Odnosząc się do protokołu z rozprawy jawnej przed Sądem w Dusseldorfie organ stwierdził, iż nie stanowi on kontrdowodu wobec Raportu, bowiem reguły niepreferencyjnego pochodzenia towarów zawarte w WKC oraz wytycznych Komisji Europejskiej stanowiły założenia, a nie konkluzje sądu i wskazują one, iż proces, w trakcie którego następuje eliminacja co najmniej 80% zanieczyszczeń w stosunku do produktu wyjściowego wpływa na zmianę pochodzenia towaru. Ustaleń OLAF nie podważa również kopia korespondencji e-mail przeprowadzonej przez pracowników skarżącej ani stanowisko eksperta z dziedziny metalurgii, przedstawione przez skarżącą, bowiem zmiana właściwości chemicznych lub fizycznych krzemu byłaby istotna, gdyby proces przeprowadzany przez AM dotyczył redukcji rozmiaru cząsteczki w rozumieniu procesów uznawanych za nadające pochodzenie, tj. umyślnej i kontrolowanej redukcji cząsteczek w sposób inny niż poprzez rozkruszanie; opinia nie wykazuje 80% obniżenia zawartości zanieczyszczeń, tj. warunku koniecznego do uznania oczyszczania jako procesu nadającego pochodzenie. Przedstawiony przez skarżącą wyrok Sądu Skarbowego w Hamburgu dotyczy oceny materiału dowodowego nieobejmującego w swym zakresie Raportu, będącego kluczowym dowodem w przedmiotowej sprawie, podobnie jak wyrok WSA w Gdańsku. Z powyższych względów organ nie uznał za stosowne powoływania biegłego z dziedziny metalurgii, bowiem odpowiedzi na postawione przez skarżącą pytania zostały już udzielone zarówno przez ekspertów OLAF jak i skarżącej. Z ustaleń organu wynikało również, iż ilość zanieczyszczeń w krzemie metalicznym zaimportowanym z Chin jak i wyeksportowanym do Unii Europejskiej jest identyczna, natomiast dla części, dla której brak jest danych dotyczących opisu składu procentowego krzemu zaimportowanego - nawet, gdyby przyjąć iż był to krzem najgorszej jakości - zmniejszenie zanieczyszczeń stanowiłoby 55,38% wartości początkowej, a więc mniej niż próg 80% będący warunkiem nabycia pochodzenia przez towar podlegający procesowi oczyszczania. W związku z powyższym organ uznał, iż cały krzem posiadał chińskie pochodzenie i dlatego należało, m.in. na podstawie art. 201 i 214 WKC, określić dług celny - cło antydumpingowe - i następnie dokonać retrospektywnego zaksięgowania uzupełniającej kwoty należności. Ze względu na fakt, iż organ nie znalazł w działaniach dłużników - pośrednika i skarżącej - znamion świadomego zadeklarowania nieprawidłowego pochodzenia towaru bądź dopuszczenia się w tym zakresie zaniedbań - odstąpił od pobrania odsetek od niezaksięgowanej kwoty długu celnego, za wyjątkiem sytuacji gdy nieuiszczenie należności w terminie 10 dni od wydania decyzji spowoduje pobranie odsetek na podstawie art. 65 ust. 3 PC.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie oraz przeprowadzenie dowodów wskazanych przez skarżącą. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 121 § 1 Op. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów celnych, przejawiające się oparciem stanu faktycznego wyłącznie o materiał przekazany przez OLAF, w szczególności analiz krzemu przeprowadzonych przez eksperta OLAF, mimo iż osoba ta nie może być uznana za biegłego w rozumieniu przepisów Op., art. 187 § 1 w zw. z art. 122 Op. poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy, wynikające z błędnego założenia odnośnie analiz krzemu przeprowadzonych przez OLAF i związanego z tym braku pełnego rozpatrzenia dowodów wskazanych przez Stronę oraz oparcia decyzji o dane zawarte wyłącznie w dokumentach sporządzonych przez OLAF mimo ich dezaktualizacji; art. 188 w zw. z art. 121 i 123 § 1 Op., poprzez nieuzasadnioną odmowę dopuszczenia dowodów wskazanych przez skarżącą oraz nieuwzględnienie wyjaśnień; art. 191 Op. poprzez dowolną ocenę dowodów zebranych w sprawie, w zakresie uznania, że towar objęty zgłoszeniem celnym nie pochodzi z Tajwanu, lecz z Chin; art. 194 § 1 Op. poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, iż raport OLAF jest dokumentem urzędowym, mimo iż ww. dokument nie jest dokumentem urzędowym, w rozumieniu ww. przepisu, a stanowi jedynie odpowiednik protokołu kontroli, sporządzany z czynności kontrolnych na podstawie prawa polskiego, podlegający jako dowód swobodnej ocenie przez organy celne; art. 24 WKC, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, iż czynności jakim towar był poddany po jego przywozie na Tajwan nie zmieniają jego pochodzenia.

W uzasadnieniu skarżąca ponownie wskazała na orzeczenie WSA w Gdańsku z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 827/12, a także orzeczenia Sądu Skarbowego w Hamburgu. Organ nie powołał biegłego, pomimo przedstawienia ekspertyz biegłych i ustaleń BOFT odmiennych od ustaleń OLAF, przy czym za biegłego nie można uznać eksperta działającego po stronie OLAF, pracownika administracji celnej Holandii i funkcjonariusza OLAF, lecz jedynie jako zapatrywania kontrolującego. W ocenie skarżącej organ nie zapoznał się z materiałami przez nią składanymi. Organ oparł się na raporcie OLAF, które zaniechało określenia zastosowania krzemu i nie dokonało rozróżnienia na czystość chemiczną i metalurgiczną. Dla skarżącej istotna była czystość metalurgiczna, a nie chemiczna, stąd OLAF odnosząc się jedynie do jednej z nich - doszedł do błędnych wniosków końcowych dotyczących istotnego przetworzenia. Skarżąca wskazała, że raport OLAF nie jest dokumentem urzędowym, lecz stanowi jedynie dokument równorzędny z protokołem kontroli, sporządzanym na podstawie prawa polskiego i organ nie powinien poprzestać na uznaniu twierdzeń zawartych w raportach OLAF, lecz sam przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe. W ocenie skarżącej krzem importowany od AM spełniał warunki wskazane w art. 24 WKC, tj. poddany szeregowi procesów posiadał cechy, których nie posiadał przed obróbką.

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podnosząc w uzasadnieniu, że w judykaturze ugruntowane jest stanowisko, iż raport OLAF posiada przymiot dokumentu urzędowego i jako taki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Organ podkreślił również, że przy ustalaniu niepreferencyjnego pochodzenia towarów przyjmuje się te zasady i reguły, które są określone nie w przepisach państwa eksportu, ale w przepisach Wspólnoty (UE). W dalszej części organ zaznaczył, iż nie można uznać, że przedmiotowy krzem spełnia kryterium dokonania na nim obróbki lub przetworzenia, które spowodowało wytworzenie nowego produktu lub stanowiło istotny etap wytwarzania - krzem metalurgiczny nadal pozostał krzemem wykorzystywanym w branży metalurgicznej, a nie elektronicznej. Usuwanie zanieczyszczeń per se nie jest obróbką ani przetwarzaniem, nie jest tym również kruszenie na drobniejsze elementy. Na podstawie dokonanych badań czystości chemicznej, istotnej dla metalurgii, ustalono iż jedynie ok. 5000 ton krzemu uległo ograniczonemu obniżeniu zanieczyszczeń (o ok. 31%); pozostała ilość nie podległa przerobowi. Ponieważ jedynie proces czyszczenia, który zmienia stricte skład produktu i jego cechy, winien być brany pod uwagę - za nietrafny należy uznać pogląd skarżącej, że analiza zanieczyszczeń pierwiastkami chemicznymi metali Fe, Al i Ca z założenia była błędna. Klasa czystości chemicznej jest istotna w obrocie handlowym krzemu, ponieważ jej podawanie wynika z wymogów przemysłu metalurgicznego. Organ podniósł, iż usuwanie zanieczyszczeń niemetalicznych nie powoduje zmiany klasy czystości krzemu, zatem nie prowadzi do wytworzenia nowego produktu ani nie jest istotnym etapem wytwarzania - czemu nie przeczy ekspertyza przedstawiona przez skarżącą oraz protokół z rozprawy jawnej przed Sądem Skarbowym w Dusseldorfie. Dyrektor Izby Celnej odrzucił dowody w postaci wyroków jako niemające związku ze sprawą, natomiast ekspertyza dokonana przez Laboratorium na Uniwersytecie w Tajpej została podważona ze względu na wadliwość zastosowanej metody. Organ odmówił przeprowadzenia dowodów wskazanych przez skarżącą uznając, iż zebrany materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy uznał również, iż dotychczasowe postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję, skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) w postaci postanowienia Głównego Urzędu Cel Hamburg-Port z dnia [...] lutego 2014 r. symbol [...] wraz z jego urzędowym tłumaczeniem na język polski, na okoliczność umorzenia należności w postaci cła antydumpingowego na krzem metaliczny importowany z Tajwanu, wobec Skarżącej w postępowaniu prowadzonym przez ww. niemiecki organ celny na podstawie tych samych danych i tego samego raportu OLAF, na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję oraz uchylenie skarżonej decyzji, której zarzucono:

1) art. 187 § 1 w zw. z art. 122 Op. poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy, w zakresie: faktycznego pochodzenia towaru, prawidłowego stwierdzenia, co stanowi zanieczyszczenie krzemu metalicznego, stwierdzenia redukcji zanieczyszczeń krzemu w procesie jego przerobu na Tajwanie, a także braku rozpatrzenia twierdzeń i wskazań Strony odnośnie zanieczyszczeń krzemu, przeznaczenia tego towaru, wykorzystywania i cech jakie krzem posiadał po i przed obróbką, jakiej podlegał na Tajwanie, jak również zaniechania rozpatrzenia części dowodów wskazanych przez Stronę oraz oparcia decyzji o dane zawarte wyłącznie w dokumentach sporządzonych przez OLAF;

2) art. 188 w zw. z art. 121 i 123 § 1 Op. poprzez nieuzasadnioną odmowę dopuszczenia dowodów wskazanych przez skarżącą w pismach z dnia 5 grudnia 2013r. i 6 lutego 2014 r. oraz nieuwzględnienie wyjaśnień w nich zawartych;

3) art. 191 Op. poprzez dowolną ocenę dowodów zebranych w sprawie, w zakresie: uznania, że towar objęty zgłoszeniem celnym nie pochodzi z Tajwanu, lecz z Chin, zakwestionowania procesu obróbki, jakiej krzem podlegał na Tajwanie, a także obarczonych błędem logicznym wniosków wysuniętych przez organ z analizy opinii oraz wyjaśnień eksperta, przedstawionych przez skarżącą, sprzecznego z materiałem dowodowym, przyjęcia, iż wyrok Sądu Skarbowego w Hamburgu dot. innego raportu OLAF i innej misji tego organu, co skutkowało jego nieuzasadnionym pominięciem;

4) art. 194 § 1 Op., w zw. z art. 9 ust. 2 rozporządzenia OLAF poprzez błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, iż raporty OLAF są dokumentami urzędowymi, mimo iż w rozumieniu ww. przepisów tak nie jest, a raporty stanowią jedynie odpowiednik protokołu kontroli, sporządzany z czynności kontrolnych na podstawie prawa polskiego, podlegający jako dowód swobodnej ocenie przez organy podatkowe czy celne;

5) art. 121 § 1 w zw. z art. 124 i 210 § 4 Op. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów celnych, przejawiające się pominięciem wszelkich dowodów oraz wyjaśnień złożonych przez skarżącą, a także brakiem wskazania w uzasadnieniu decyzji, na jakich konkretnych dowodach organ celny oparł swe rozstrzygnięcie;

6) art. 24 WKC, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie wbrew jego treści, iż czynności, jakim towar był poddany po jego przywozie na Tajwan nie zmieniają jego pochodzenia;

7) art. 220 ust. 2 lit. b) WKC poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że żaden z organów celnych (zarówno kraju eksportu, jak importu) nie popełnił błędu, co jest sprzeczne z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, jeżeliby zaakceptować, że faktycznie krzem sprowadzony przez Skarżącą miał chińskie pochodzenie.

W uzasadnieniu skarżąca Spółka podniosła, że zaskarżona decyzja w całości powiela twierdzenia zawarte w raporcie OLAF, zaś organy nie przeprowadziły oceny twierdzeń zawartych w dokumentach OLAF, bez przeprowadzenia postępowania w celu poszukiwania innych niż zgromadzonych przez OLAF dowodów. W ocenie skarżącej organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie przyporządkowano partie krzemu sprowadzonego na Tajwan z krzemem wyeksportowanym do Unii Europejskiej, bowiem OLAF nie sprawdził czy krzem był importowany również z innych kierunków oraz nie można jasno określić w jakim stanie znajdował się krzem po jego sprowadzeniu na Tajwan. Organ nie przeprowadził postępowania w celu określenia czy dla krzemu wykorzystywanego przy wytopie aluminium czystość chemiczna ma pierwszorzędne znaczenie, czy też istnieją jeszcze inne kryteria, przy czym uwzględniając przeznaczenie produktu właściwym kryterium byłaby czystość metalurgiczna. W fabryce AM usuwany był żużel, co z punktu widzenia skarżącej było wystarczające, wziąwszy pod uwagę, iż importowany krzem był przeznaczony do wytopu aluminium. Raport OLAF dotyczy importu krzemu z Tajwanu do Unii Europejskiej w latach 2008-2012, natomiast wyrok Sądu w Hamburgu dotyczy importu krzemu z Tajwanu w październiku 2008 r. od podmiotu, którego dostawcą była AM, zatem jego odrzucenie stanowi, w ocenie skarżącej, procedowanie wybiórcze i sprzeczne z zasadą wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego. Wyrok ten stanowił również podstawę do wydania postanowienia przez Główny Urząd Ceł Hamburg-Port z dnia [...] lutego 2014 r., umarzającego postępowanie wobec skarżącej dotyczące importu krzemu z Tajwanu. Nadto organ nie dopuścił i przeprowadził dowodu z opinii biegłego z zakresu metalurgii, opierając swą decyzję na wiedzy ogólnej i doświadczeniu życiowym oraz twierdzeniom eksperta OLAF – chemika, podczas gdy do oceny przetworzenia krzemu wymagana była wiedza biegłego z dziedziny metalurgii, jak dokonywały tego w postępowaniu sądy niemieckie. Organ nie odniósł się również w żaden sposób, w szczególności w postaci postanowienia o przeprowadzeniu lub odmowie przeprowadzenia dowodu, do wniosku skarżącej wyrażonego w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r., tj. o zwrócenie się do Sądu Skarbowego w Hamburgu lub Urzędu Celnego w Hamburgu o udostępnienie kopii dokumentów zgromadzonych w postępowaniu w postaci opinii wydanych przez specjalistę, będącego autorem ekspertyzy przedstawionej przez skarżącą. Opinie te mogłyby dostarczyć wiadomości specjalnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności ze względu na wykazanie różnic ze względu na przeznaczenie krzemu i znaczenie czystości chemicznej od metalurgicznej oraz wykazanie, że obróbka krzemu na Tajwanie mogła doprowadzić do redukcji zanieczyszczeń o ponad 80%. Organ wyciągnął wnioski przeciwne od bezpośrednio wynikających z brzmienia przedstawionej przez skarżącą ekspertyzy oraz niesłusznie uznał, iż wyrok Sądu Skarbowego w Hamburgu został wydany w oparciu o inny raport OLAF – nie uznając wskazanego wyroku za dowód. Ponadto w ocenie skarżącej raport OLAF nie jest dokumentem urzędowym, a jedynie protokołem kontroli i jako taki podlega weryfikacji i ocenie w toku postępowania prowadzonego przez organy państw członkowskich Unii Europejskiej. Organ, zdaniem skarżącej, działał jednostronnie, nieuwzględniając wniosków skarżącej i uchybiając tym samym przepisom postępowania. Organ nie wyjaśnił również, dlaczego za zanieczyszczenie uznał wyłącznie metale występujące w krzemie i nie uwzględnił przeznaczenia, tj. wytopu aluminium. W ocenie skarżącej krzem importowany przez nią z Tajwanu spełniał kryteria określone w art. 24 WKC dla określenia pochodzenia z Tajwanu, bowiem w tajwańskim przedsiębiorstwie dokonywana była ostatnia istotna i ekonomicznie uzasadniona operacja obróbki surowca, zmieniająca poziom jego zanieczyszczeń istotny ze względu na przeznaczenie oraz właściwości. Nadto, w ocenie skarżącej doszło do błędu samych organów celnych, który nie mógł być wykryty przez zobowiązaną do opłat celnych, działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego, bowiem skarżąca, posługująca się tajwańskim świadectwem pochodzenia, stała się ofiarą różnic w systemach określania pochodzenia towaru obowiązujących na Tajwanie i w UE, o czym nie została odpowiednio uprzedzona przez organy celne, które ze względu na posiadane informacje mogły podejrzewać, iż importowany krzem nie ma tajwańskiego pochodzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że do Tajwanu krzem był sprowadzany zawsze z Chin, natomiast przetworzenie polegało jedynie na ograniczonej obróbce, nie zmieniającej pochodzenia krzemu. Organ wskazał ponownie, iż usuwanie zanieczyszczeń nie jest samo w sobie ani obróbką ani przetwarzaniem, nie jest tym również kruszenie – w dalszym ciągu po przeróbce w AM., krzem metalurgiczny pozostawał krzemem metalurgicznym. Nadto, wedle ustaleń organów, jedynym celem było obejście przepisów stosowanych we Wspólnocie wobec towarów z Chin i również z tego względu należało uznać chińskie pochodzenie krzemu. W kwestii błędu organów celnych, Dyrektor Izby Celnej zauważył, iż popełnienie błędu przez organ celny, które musi polegać na samodzielnym działaniu organu, nie jest równoznaczne z wprowadzeniem tego organu w błąd przez inny podmiot. W ocenie organu, materiał dowodowy został rozpatrzony należycie, nie arbitralnie. Powoływanie się na inne rozstrzygnięcia jest nietrafione, bowiem raport OLAF powstawał etapami i poszczególne postępowania mogły być zakończone na etapie, gdy zebrany materiał dowodowy nie pozwalał na dokonanie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w dniu 16 lipca 2014 r., pełnomocnik skarżącej wskazał kolejne cztery wyroki korzystne dla skarżącej, w tym m.in. wyrok WSA w Gdańsku oraz orzeczenia sądu litewskiego i austriackiego. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z odpowiedzi Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] maja 2014 r. na pismo skarżącej na okoliczność rozumienia przez wskazany organ pojęcia zanieczyszczenia krzemu, które różni się od stanowiska Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu, a nadto podtrzymał wniosek o przeprowadzenie dowodu z postanowienia Głównego Urzędu Ceł w Hamburgu. Sąd oddalił wnioski skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – dalej zwana p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych kryteriów, należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa.

Przedmiot niniejszego sporu sprowadza się w swej istocie do określenia, czy krzemowi sprowadzanemu z Tajwanu przez skarżącą można przyznać przymiot pochodzenia z tego kraju wskutek dokonania na nim obróbki lub przetworzenia, które spowodowało wytworzenie nowego produktu lub stanowiło istotny etap wytwarzania.

Z dyspozycji art. 63 WKC wynika, że dokonanie zgłoszenia celnego spełniającego warunki określone w art. 62 przedmiotowego aktu prawnego nakłada na organy celne, pod warunkiem przedstawienia towarów, obowiązek przyjęcia tego zgłoszenia. Tym samym, przyjmując zgłoszenie celne, organ celny sprawdza jedynie zgodność i kompletność informacji przedstawionych w zgłoszeniu oraz załączonych do niego dokumentów z formalnego punktu widzenia. Stwierdzenie, że złożone zgłoszenie celne oraz załączniki są kompletne powoduje przyjęcie tego zgłoszenia przez ten organ i objęcie z mocy prawa zgłaszanego towaru wnioskowaną procedurą celną. Jak z kolei wynika z art. 201 ust. 1 lit. a WKC, w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym – powstaje dług celny rozumiany jako nałożony na osobę obowiązek uiszczenia należności celnych przywozowych, które stosuje się do towarów określonych zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi (art. 4 pkt 9). Dług ten powstaje z mocy samego prawa w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, zgodnie z art. 201 ust. 2, natomiast zgodnie z art. 201 ust. 3 WKC dłużnikiem jest z kolei zgłaszający; dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której zgłoszenia dokonano w przypadku przedstawicielstwa pośredniego. Stanowiąc zasadę, że dług celny powstaje z mocy samego prawa z chwilą zaistnienia zdarzeń, z którymi prawo celne wiąże jego powstanie, a więc m.in. z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego w procedurze dopuszczenia do obrotu, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie, Wspólnotowy Kodeks Celny stanowi w art. 217 ust. 1, że każda kwota należności celnych wynikających z długu celnego obliczana jest przez organy celne, z chwilą gdy znajdą się w posiadaniu niezbędnych informacji, oraz zostaje wpisana do rejestru lub zaewidencjonowana w inny równoważny sposób (tzw. "zaksięgowanie").

Istotą retrospektywnego zaksięgowania należności celnych jest doprowadzenie do zgodności kwoty należności celnych wynikającej z przepisów prawa celnego z kwotą zaksięgowaną i wymaganą do uiszczenia od zobowiązanego przez organ celny. Zaksięgowanie retrospektywne dotyczy zatem tylko różnicy między kwotą zaksięgowaną na podstawie art. 218 i art. 219 WKC, a więc np. na podstawie przyjętego zgłoszenia celnego, a kwotą, która zgodnie z obowiązującymi przepisami powinna była zostać zaksięgowana. Oznacza to, że w przypadku istnienia warunków do księgowania retrospektywnego organ celny nie eliminuje z obrotu prawnego przyjętego zgłoszenia celnego, ani też nie podważa istnienia w tym obrocie decyzji będącej podstawą do "pierwotnego" księgowania, jeżeli taka decyzja w ogóle została wydana na podstawie art. 23 ust. 3 ustawy – Prawo celne, a jedynie w przypadku takim wydaje decyzję dotyczącą samej różnicy kwot należności, co powoduje istnienie w obrocie prawnym zarówno zgłoszenia celnego, jak i decyzji rozstrzygającej o kwocie należności celnych. Przyjęcie przez organ celny zgłoszenia celnego i objęcie z mocy prawa zgłaszanego towaru wnioskowaną procedurą celną nie oznacza jednak, że organy celne związane są zawartymi w tym zgłoszeniu danymi. Wskazać należy, iż tajwański i unijny system uznawania pochodzenia są odmienne, stąd przyznanie bądź odmowa przyznania tajwańskich świadectwa pochodzenia pozostaje bez znaczenia dla uznania pochodzenia według odpowiednich przepisów wspólnotowych.

W stanie faktycznym rozpatrywanych spraw do zgłoszeń celnych których dostawy oznaczone zostały nr referencyjnymi [...] i [...], dołączone zostały świadectwa pochodzenia, w treści których potwierdzone zostało pochodzenie importowanego krzemu metalicznego jako uzyskanego w Tajwanie. Do ponownej weryfikacji ww. zgłoszeń celnych doszło w następstwie uzyskania przez krajowe organy celne informacji o wynikach dochodzenia przeprowadzonego przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), zawartych w dokumencie THOR(2011)18655-27/07/2011, uzupełnionym dokumentem THOR(2011)27463-17/11/2011 z przeprowadzonej przez ten Urząd misji z udziałem tajwańskich służb celnych. Jak to szczegółowo wykazano w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, z raportu tego wynika, że eksporterem importowanego przez skarżącą spółkę krzemu była AM. Z raportu wynika również, że krzem metaliczny był importowany przez AM do Tajwanu z Chin i eksportowany do UE.

OLAF prowadzi postępowanie w oparciu w oparciu o przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1073/1999 z 25 maja 1999 r. dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (Dz. Urz. WE L 136 z 31 maja 1999 r.).

W myśl art. 9 ust. 1 powołanego rozporządzenia na zakończenie dochodzenia prowadzonego przez OLAF, sporządza on z upoważnienia dyrektora raport określający m.in. wyniki dochodzenia, włącznie z zaleceniami dyrektora Urzędu na temat działań, jakie należy podjąć. Raport taki stanowi dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym Państwa Członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach jak administracyjne raporty sporządzone przez krajowych, administracyjnych kontrolerów. Wynika z powyższego, że raport OLAF należy w postępowaniu traktować tak samo jak wszelkiego rodzaju protokoły kontroli przeprowadzanych przez polskie organy administracji, a więc jak dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 Op..

Jakkolwiek dokument urzędowy, o jakim stanowi wskazany przepis ma taki walor, iż stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, to jednakże walor ten nie ma charakteru bezwzględnego skoro treść art. 194 § 3 Op. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko takiemu dokumentowi (por. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2013 r., sygn. akt I GSK983/12; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W realiach rozpatrywanych spraw raport OLAF został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami, przez powołane i uprawnione do tego organy władzy publicznej, a zatem niewątpliwie stanowi on zagraniczny dokument urzędowy. Polskie organy celne nie miały zaś podstaw do kwestionowania wyników tego raportu. Organy nie mogły również ponownie weryfikować tego, co zostało stwierdzone przez powołany do przeprowadzenia stosownej weryfikacji organ unijny. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, raport ten powstawał w etapach, a więc odnosząc się do zarzutu skarżącej wskazującego inne rozstrzygnięcia organów celnych i wyroków sądowych – każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie i nie zachodzi automatyzm przyjmowania ustaleń innych podmiotów celnych; sam raport jako dokument urzędowy podlega ocenie i jego ustalenia nie mogą być w sposób arbitralny uznawane jako dowód w każdej sprawie.

Wskazać również należy, iż środkami polityki handlowej są instrumenty, jakie mogą być stosowne przez państwa Unii Europejskiej w regulowaniu wymiany handlowej z zagranicą. Służą one ochronie krajowego rynku przed niepożądanymi skutkami importu, takimi jak nieuczciwa konkurencja oraz znaczna przewaga konkurencyjna. Za nieuczciwą konkurencję ze strony importowanych towarów uznaje się dumping i subsydiowanie przywożonych towarów. Przeciwdziałaniu tym zjawiskom służą odpowiednio postępowania ochronne oraz środki antydumpingowe i antysubsydyjne. Istota postępowania antydumpingowego polega zaś między innymi na ochronie rynku wspólnotowego przed szkodami związanymi z przywożeniem towarów po cenach dumpingowych. Aktami prawnymi służącymi takiej ochronie są m.in. rozporządzenie antydumpingowe czy rozporządzenie krzemowe w odniesieniu do krzemu pochodzącego z Chin.

W realiach sprawy za w pełni uprawnione uznać należy ustalenie przez organy orzekające, że - w konsekwencji treści otrzymanego raportu OLAF i jego załączników - brak jest podstaw do przyjęcia Tajwanu jako kraju pochodzenia towaru, co w konsekwencji prowadziło do konieczności wydania decyzji orzekających o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty cła antydumpingowego należnego z tytułu importu krzemu metalicznego pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej objętego procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu na podstawie ww. zgłoszeń celnych.

Jak wynika z raportu z załącznikami, całość krzemu importowanego do fabryki AM w Tajwanie pochodziła z Chin, a następnie była eksportowana do Unii Europejskiej. Z uzyskanych dokumentów wynikało, iż przeważająca część eksportowanego krzemu była niezmieniona, natomiast jedynie część podległa oczyszczeniu chemicznemu, w nieznacznym stopniu uniemożliwiającym zastosowanie art. 24 WKC.

W trakcie dochodzenia prowadzonego przez OLAF nie zostało kontrolerom umożliwione pełne zweryfikowanie "tajnego" procesu oczyszczania krzemu, który jako ostatni istotny proces uzasadniony ekonomicznie miałby wpłynąć na zmianę kraju pochodzenia na Tajwan. Państwowy Uniwersytet w Tajpej nie potwierdził swym autorytetem rezultatów badań przeprowadzonych przez Laboratorium, prowadzone przez przyjaciela prezesa zarządu AM i wskazał, że stosowane przez niezależne Laboratorium pieczęci i oznaczenia nie są oficjalnymi znakami Uniwersytetu. Przez eksperta OLAF podważona została metoda naukowa stosowana przez laboratorium, zaś w trakcie kontroli sam menedżer AM przyznał, iż strona internetowa zawiera nieprawdziwe zdjęcia i informacje. Wiarygodność zeznań menedżera co do pozostałych kwestii, w tym importu wyłącznie krzemu najniższej jakości, podważyła analiza list importu oraz eksportu krzemu.

Szczególnie istotna jest jednak ocena przetworzenia krzemu w myśl art. 24 WKC. Jak wynika z analizy raportu oraz przeprowadzonej przez organ oceny dowodów przedłożonych przez stronę, w tym opinii specjalisty, można wyróżnić dwa sposoby oczyszczania krzemu – chemiczny i metalurgiczny. Chemiczne oczyszczenie krzemu zostało wykluczone przez kontrolerów OLAF, a nadto nie przeczy temu skarżąca, podnosząc, iż istotnym z jej punktu widzenia było oczyszczenie metalurgiczne ze względu na przeznaczenie – wytop aluminium. Jak jednak zauważył organ – w procesie takiego oczyszczenia z krzemu metalurgicznego nie był wytwarzany nowy produkt – był to w dalszym ciągu krzem metalurgiczny. Istotny etap wytwarzania w przedsiębiorstwie przystosowanym do tego celu również był wątpliwy, ze względu chociażby na wskazane wyżej nieprawidłowości dotyczące przedsiębiorstwa oraz kontroli jakości próbek; nadto kontrowersyjne jest określanie istotności takiego oczyszczania. Zważyć również należy, iż organ odniósł się nie tylko do raportu OLAF, ale również do dowodów wskazanych przez skarżącą.

Z treści wniesionej do Sądu skargi wynika, że istota zarzutów naruszenia przepisów postępowania zawartych w Op., a mających odpowiednie zastosowanie w postępowaniu celnym, sprowadza się zasadniczo do dwóch kwestii:

- do kwestionowania uprawnienia organu celnego do odrzucenia jako dowodu rozstrzygnięć wskazanych przez skarżącą i w konsekwencji pominięcie tez tam zawartych;

- do zarzutu nieuwzględnienia przez organy celne, iż posługując się otrzymanym świadectwem pochodzenia skarżąca działała w zaufaniu do organów państwa eksportera, które świadectwo to wystawiły, co uzasadniało odstąpienie od retrospektywnego księgowania należności celnych.

Jak już wskazano powyżej, nawet fakt, iż rozstrzygnięcia innych organów mogły dotyczyć stanu faktycznego zbliżonego bądź tożsamego do tego w przedmiotowej sprawie, nie może to jednak prowadzić do automatycznego przyjęcia ustaleń tych organów, konieczne jest autonomiczne rozpatrzenie każdej sprawy. Nadto, ze względu na sposób powstawania raportu – byłoby to znacznie utrudnione.

Odnosząc się zaś do zarzutu nieodstąpienia przez organy celne od retrospektywnego księgowania należności celnych wynikających z długu celnego, zauważyć należy, iż z przywoływanego już wcześniej przepisu art. 220 ust. 1 WKC wynika, że retrospektywne zaksięgowanie prawnie należnej kwoty wynikającej z długu celnego, powstającego z mocy samego prawa i obiektywnie istniejącego, jest obowiązkiem organu celnego w sytuacji, gdy kwota ta nie została zaksięgowana zgodnie z postanowieniami art. 218 i art. 219 WKC lub została zaksięgowana kwota niższa od prawnie należnej. Obowiązek ten winien zostać zasadniczo wykonany w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy te dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość naliczyć kwotę prawnie należną, jak również określić dłużnika.

Jak wynika dalej z art. 220 ust. 2 WKC, od obowiązku retrospektywnego zaksięgowania organy celne odstępują w przypadkach w tym przepisie przewidzianych, w tym także w sytuacji, gdy kwota należności prawnie należnych nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika działającego w dobrej wierze i przestrzegającego przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Sąd zwraca uwagę, że za błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć w powyższym rozumieniu, uważa się także wydanie nieprawidłowego świadectwa przez organy kraju trzeciego dla potwierdzenia - w ramach systemu współpracy administracyjnej - preferencyjnego statusu towaru, nie ma to wszakże zastosowania w sytuacji, gdy wystawienie takiego nieprawidłowego świadectwa nastąpiło na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, chyba że jest oczywistym, w szczególności, iż wydające świadectwo organy kraju trzeciego wiedziały lub powinny wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji. Ponadto należy mieć na uwadze, że w art. 220 ust. 2 lit. b WKC chodzi o "samodzielny" błąd organu, a zatem nie taki, który powstał wskutek wprowadzenia w błąd przez zobowiązanego (por. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt I GSK 1560/11; orzeczenia.nsa.gov.pl). Za niezasadny uznać należy zarzut, iż organy miały uzasadnione podejrzenia co do prawdziwego pochodzenia sprowadzonego przez skarżącą krzemu i powinny o tym poinformować skarżącą Spółkę. Jak wskazano powyżej, organ wszczął postępowanie po otrzymaniu informacji – raportu OLAF. Niewątpliwie nie było to również skutkiem samodzielnego błędu organu.

Wskazane powyżej okoliczności faktyczne uzasadniają ponadto zastosowanie art. 25 WKC, bowiem stwierdzone fakty, co jest zbieżne z ustaleniami kontrolerów OLAF, potwierdzają przypuszczenie, że jedynym celem rzekomego przetworzenia lub obróbki było obejście przepisów stosowanych we Wspólnocie wobec towarów z określonych państw – w przedmiotowej sprawie – krzemu z Chińskiej Republiki Ludowej, co uniemożliwia uznanie za nadające pochodzenie kraju, w którym zostały przetworzone.

Nie znajdując w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem wskazanych w niej przepisów prawa krajowego i materialnego w stopniu co najmniej mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, stosownie do treści art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej