Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 572/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par.10 ust.1 i ust.1a
journal: Dz.U. 2020 poz 493
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodwej  z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia  funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na czynność Powiatu w K. w przedmiocie wypłaty dotacji oświatowych za kwiecień 2020 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 29 maja 2020 r. A Spółka z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej jako "skarżąca"), zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, mając na uwadze treść art. 47 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 17 zwanej dalej u.f.z.o.), art. 50 § 1 (w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn., zwaną dalej p.p.s.a.), w związku z art. 53 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 57 § 1 p.p.s.a., czynność dokonaną przez Zarząd Powiatu w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych za miesiąc kwiecień 2020 r. zł w łącznej kwocie 15.982,30 zł, wynikającą z niewypłacenia dotacji dla słuchaczy ww. Liceum kwoty 15.982,30 zł.

Poprzez dokonaną czynność doszło, zdaniem skarżącej, do naruszenia art. 34 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. w związku z § 10 ust. 1 i 1a oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r., poz. 493 - zwanego dalej Rozporządzeniem MEN) poprzez nieprzekazanie dotacji w wysokości równej kwocie przewidzianej na jednego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego, stosownie do liczby słuchaczy którzy w lutym 2020 r. spełnili warunek, o którym mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. w terminie do 30 kwietnia 2020 r. na rachunki bankowe: Liceum Ogólnokształcącego kwoty 15.982,30 zł podczas gdy szkoły spełniły wymagane przepisami prawa przesłanki do otrzymania dotacji, a tym samym brak było podstaw do zaniżenia kwoty jej wypłacenia.

W konsekwencji skarżąca wniosła o:

1. stwierdzenie bezskuteczności wypłaty zaniżonej dotacji oświatowej w miesiącu kwietniu 2020 r. oraz uznanie w obowiązku wypłaty przez organ na rzecz skarżącej dotacji we właściwej kwocie;

2. zasądzenie od Zarządu Powiatu na jej rzecz kosztów postępowania sądowego wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie;

3. o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skarżąca podaje, że jest organem prowadzącym Liceum Ogólnokształcące tj. szkół niepublicznych, dla których wypłacana jest dotacja oświatowa, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o.

Dokonując wypłaty dotacji za kwiecień 2020 r. Zarząd Powiatu potrącił kwotę 15.982,30 zł, która zdaniem Prezydenta była nienależna, nie wskazując jednocześnie, z jakich powodów dokonuje zaniżenia dotacji.

Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy u.f.z.o.: "Niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego."

Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. "Dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz 31 ust. 1, są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, lub zespołu szkół lub placówek, w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego; w przypadku dotacji, o której mowa w art. 31 ust. 1, liczba części należnej dotacji jest równa liczbie miesięcy, w których prowadzony jest dany kwalifikacyjny kurs zawodowy".

Skarżąca dalej wskazując na treść § 10 ust. 1 i 1a rozporządzenia MEN wywodzi, że dotacja powinna zostać wypłacona zgodnie z frekwencją z lutego 2020 r.

Mając na uwadze powyżej przytoczoną regulację, w opinii skarżącej, organ niesłusznie wypłacił szkołom dotację w zaniżonej kwocie. Tym samym nie może budzić wątpliwości, że działanie organu jest niezgodne z obowiązującymi przepisami. Organ dotujący jest zobowiązany do wypłaty części dotacji do ostatniego dnia miesiąca, a tym samym nie może dowolnie decydować o wypłacie dotacji.

Wypłacenie dotacji w zaniżonej kwocie, bez wcześniejszego wskazania z jakich powodów do takiego zaniżenia dojdzie pozbawia stronę możliwości złożenia jakichkolwiek wyjaśnień oraz ustosunkowania się do zarzutów organu administracji.

Dodatkowo skarżąca wskazała, że gmina/powiat bez wydania decyzji nie może samodzielnie dokonać potrącenia z kolejnej transzy dotacji, a zwrot kwot dotacji :następuje w drodze decyzji, za wyjątkiem art. 34 ust. 3, ale ten nie znajduje tu zastosowania. Przesłanką wydania takiej decyzji jest stwierdzenie, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem lub została pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości zgodnie z ustawą o finansach publicznych. Powyższe potwierdza, m. in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Sz 701/12.

Jednocześnie skarżąca wskazała, iż zgodnie z art. 38 u.f.z.o., organ w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Mając na uwadze fakt, że § 9 Uchwały Rady Powiatu z dnia 9 grudnia 2019 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół oraz placówek prowadzonych przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego i osoby fizyczne, dla których Powiat jest organem rejestrującym oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania stanowi: "Wykonanie uchwały powierza się Zarządowi Powiatu" skarga wnoszona jest na czynność Zarządu Powiatu.

Jednocześnie, mając na uwadze wskazaną na wstępie skargi podstawę prawną, skoro dotacja za kwiecień winna zostać wypłacona w całości do 30 kwietnia 2020 r., w opinii skarżącej, skargę należy uznać za złożoną w terminie.

W odpowiedzi na skargę Powiat wniósł o oddalenie skargi w całości.

Na wstępie organ nie kwestionując prawa skarżącej do wniesienia przedmiotowej skargi podkreśla, że w informacji z 7 kwietnia 2020 r. o liczbie uczniów w Liceum Ogólnokształcącym, skarżąca podała 285 uczniów, natomiast w lutym 2020 r. wskazała 367 uczniów. W opinii organu powyższe dowodzi, że skarżąca domaga się zapłaty dotacji na większą liczbę uczniów, niż całkowita liczba wszystkich uczniów zapisanych do szkoły. W konsekwencji organ dokonał przekazania dotacji w kwietniu na liczbę 285 uczniów, tj. na wszystkich uczniów szkoły według stanu na dzień 1 kwietnia uznając, że wypłata dotacji na liczbę 367 uczniów, stanowiłoby naruszenie zapisów dyrektyw wydatków publicznych, wyrażonych w art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych.

Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że liczba uczniów spełniających warunek 50 % uczestnictwa w zajęciach określona wartością 367 w lutym, jest większa niż całkowita liczba uczniów w stanie na dzień 1 lutego (333), na dzień 1 marca (268), na dzień 1 kwietnia (285), a dzień 1 maja (285).

Odnośnie wskazanej liczby 367 uczniów w lutym organ ustalił w oparciu o wyjaśnienia Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych, że liczba ta wynika z połączenia semestru zimowego i letniego. Jednakże powyższe narusza § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie organizacji roku szkolnego i nie może zostać usankcjonowane.

W piśmie procesowym z dnia 28 lipca 2020 r. skarżąca podtrzymując skargę przyznała, że dotacja za kwiecień 2020 r. została faktycznie zaniżona o kwotę 7.240,60 zł, a nie o kwotę 15.982,30 zł, jak pierwotnie wskazano w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że co do zasady skarżąca uprawniona jest do wniesienia skargi na czynność organu, ponieważ w myśl art. 47 u.f.z.o. czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Odnośnie meritum skargi bezsporne jest, że na podstawie art. 26 ust. 2 i 3 u.f.z.o., niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych potwierdza się na tych zajęciach ich własnoręcznymi, czytelnymi podpisami na listach obecności.

W związku ze stanem epidemii w Polsce wprowadzono rozwiązania szczególne, które mają na celu ustalenie zasad udzielenia dotacji w sytuacji, gdy nastąpiło zawieszenie zajęć dydaktycznych i stwierdzenie obecności uczniów stało się bezprzedmiotowe. Na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia MEN do ustalania dotacji za okres od dnia 1.03.2020 r. do końca miesiąca, w którym zakończy się czasowe ograniczenie funkcjonowania szkoły, nie stosuje się przepisów art. 26 ust. 2 u.f.z.o. i art. 41 ust. 2 u.f.z.o., w zakresie dotyczącym uzależnienia otrzymania dotacji na ucznia od jego uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych, oraz art. 26 ust. 3 u.f.z.o. i art. 41 ust. 4 u.f.z.o.

Przepisami nowelizującymi powyższy akt prawny, z mocą wsteczną od 1 marca 2020 r. obowiązuje dodany ust. 1a powołanego przepisu § 10 rozporządzenia MEN, zgodnie z którym, dotacja, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o., przysługuje na każdego ucznia, który w lutym 2020 r. spełnił warunek, o którym mowa odpowiednio w art. 26 ust. 2 lub art. 41 ust. 2 u.f.z.o.

Przepisy rozporządzenia MEN wyłączają również przepis art. 34 ust. 3 u.f.z.o., określający zasady korygowania wskazanej liczby uczniów w stosunku do faktycznej liczby uczniów uczestniczących w zajęciach w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu. Na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia MEN, w okresie od 1.04.2020 r. do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym zakończy się czasowe ograniczenie funkcjonowania szkoły - nie stosuje się przepisu art. 34 ust. 3 u.f.z.o. (tj. przepisu o korekcie liczby uczniów).

W ocenie Sądu, jak trafnie podkreśla organ, rozwiązania zawarte w ww. rozporządzeniach Ministra Edukacji Narodowej, nie przekreślają zapisu art. 34 ust. 2 u.f.z.o., zgodnie z którym, dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8., art. 28-30. oraz art. 31 ust. 1 u.f.z.o., są przekazywane na każde dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, ucznia, wychowanka, uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego, będącego w danym miesiącu roku budżetowego odpowiednio dzieckiem objętym wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniem, wychowankiem, uczestnikiem zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczem kwalifikacyjnego kursu zawodowego odpowiednio w placówce wychowywania przedszkolnego, szkole lub placówce, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe. Ponadto, organ trafnie wywodzi, że z rozwiązań szczególnych, o których mowa w§ 10 ust. 1 rozporządzenia MEN wynika, że prawodawca nie wyłączył całkowicie stosowania art. 26 ust. 2 u.f.z.o. (tak jak ma to miejsce w przypadku art. 34 ust. 3 u.f.z.o.), lecz jedynie w zakresie dotyczącym uzależnienia dotacji od uczestnictwa ucznia w zajęciach w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych. Ponadto, z brzmienia § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że "dotacja, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o., przysługuje na każdego ucznia". Oznacza to, że ustalenie prawa do dotacji musi nastąpić od ustalenia, czy dana osoba jest w ogóle uczniem, bowiem dotacja przysługuje "na ucznia" - zgodnie z literalnym brzmieniem art. 26 ust. 2 oraz art. 34 ust. 2 u.f.z.o. – jak trafnie podkreśla organ.

Organ prowadzący Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych, w Informacji z 7 kwietnia 2020 r. o liczbie dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno - wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, według stanu na 1 kwietnia 2020 r., w pozycji 3.3. wskazał 285 uczniów/słuchaczy szkoły.

W pozycji 3.4 Faktyczna liczba uczniów spełniających warunek uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, w poprzednim miesiącu, tj. lutym 2020 r. w szkole niepublicznej, w której nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki organ prowadzący Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych wskazał liczbę 367, co w stosunku do stanu uczniów na dzień 1 kwietnia (285) wskazuje, że podana wartość zawiera osoby nie będące uczniami szkoły na dzień 1 kwietnia, tym samym nie spełniające zapisu § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia MEN. W § 10 pkt 1a ustawodawca zaś wskazał, że dotacja, o której mowa w ust 1, przysługuje na każdego ucznia, który w lutym 2020 r. spełnił warunek, o którym mowa odpowiednio w art. 26 ust. 2 lub art. 41 ust. 2 u.f.z.o.

Reasumując, skoro na dzień 1 kwietnia 2020 r. całkowita faktyczna liczba uczniów w szkole wynosiła 285 osób, to tylko na taką liczbę uczniów przysługiwała stronie skarżącej dotacja w świetle przywołanego prawidłowo przez skarżącą stanu prawnego. Organ nie może przyznać dotacji na osoby, które bezspornie na dzień 1 kwietnia 2020 r. już tymi uczniami, z różnych przyczyn - nie byli.

Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzeczono jak w wyroku.