Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1393/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) sędzia WSA del. Jacek Fronczyk Protokolant st. inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 229/11 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia (...) lutego 2011 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia od A. P. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 229/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia (...) lutego 2011 r., znak: (...) oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie ze skargi A. P. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia (...) lutego 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpoznaniu sprawy z odwołania A. P. , od decyzji działającego z upoważnienia Wójta Gminy N. K. , Inspektora ds. świadczeń rodzinnych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. K. z dnia 3 stycznia 2011 r., w sprawie odmowy przyznania A. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem – H. P. , legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ ustalił, że wnioskiem z dnia 28 września 2010 r. A. P. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. K. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem – H. P. . Do wniosku dołączył m.in. kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. Z. , zgodnie z którym H. P. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe i uznany za niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji. Wnioskodawca załączył również orzeczenie o zaliczeniu M. P. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Po rozpatrzeniu tego wniosku, organ pierwszej instancji decyzją z dnia (...) października 2010 r. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym w trybie odwoławczym decyzja ta została przez Kolegium Odwoławcze wyeliminowana z obrotu prawnego drogą kasacji, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku strony, organ pierwszej instancji, wymienioną na wstępie decyzją z dnia 3 stycznia 2011 r. ponownie odmówił przyznania A. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustalając, iż wnioskodawca jest kawalerem, prowadzi niewielkie gospodarstwo rolne o powierzchni 3,44 ha, a praca w tym gospodarstwie nie stanowi przeszkody w sprawowaniu opieki nad rodzicami, którym robi zakupy, zmienia codziennie opatrunki, dowozi do lekarzy i zimą dba o utrzymanie ciepła w domu. A. P. ma tylko jednego brata zamieszkującego około 20 km od domu rodziców i pracującego zawodowo na utrzymanie swojej rodziny, w związku z czym nie może sprawować opieki nad rodzicami. Jako podstawę prawną odmowy przyznania świadczenia organ wskazał art. 17 ust. 1 i 5 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych w powiązaniu z faktem, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Dokonując prawnej i merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji wskutek odwołania wniesionego przez A. P. , Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że wprawdzie nie do przyjęcia jest stanowisko organu pierwszej instancji w N. K. , który wbrew zaleceniom i wskazaniom organu wyższego stopnia w decyzji kasacyjnej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy strony, po raz kolejny odmówił świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie z powodu pozostawania H. P. w związku małżeńskim, to jednak samo rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe – a ponieważ w sytuacji sprzeczności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji, moc wiążącą ma rozstrzygnięcie – zasadnym pozostaje utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.

Organ podkreślił, że stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 i utrwalonego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego, wykładnia literalna przepisów art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie znajduje zastosowania ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym. Poprzestanie bowiem na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy, gdy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wywodzone jest z istnienia obowiązku alimentacyjnego, niweczyłoby skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. Przytaczając brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ i art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych Kolegium podkreśliło, że celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, na których ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny i które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się niepełnosprawnym dzieckiem lub niepełnosprawną osobą dorosłą. Organ przyznał, że stan faktyczny sprawy wskazuje na to, że żaden krewny w linii prostej, poza wnioskodawcą, nie jest w stanie zapewnić opieki H. P. , niemniej jednak A. P. jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne o pow. 3,44 ha fiz., co stanowi 4,7 ha przeliczeniowych; jest także objęty rolniczym ubezpieczeniem społecznym w KRUS. Definicja pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" zamieszczona w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zawiera pracy w gospodarstwie rolnym. Nie zmienia to jednak faktu, że z prowadzenia gospodarstwa rolnego uzyskiwany jest dochód, zgodnie z art. 5 ust. 8 ustawy. Dochód z gospodarstwa rolnego A. P. wynosi rocznie ok. 9.000 zł, co miesięcznie stanowi kwotę w wysokości ok. 800 zł. Tymczasem świadczenie pielęgnacyjne to rodzaj ekwiwalentu pieniężnego, jaki otrzymuje osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności stawia ją przed koniecznością rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, względnie nie podejmowania tej pracy. Organ podkreślił, że wnioskodawca nie rezygnuje z pracy w gospodarstwie rolnym, z którego uzyskuje dochód, a opieka nad rodzicami nie przeszkadza mu w uprawie pola. Skoro zatem odwołujący sprawuje opiekę nad rodzicami łącząc ją z pracą w gospodarstwie rolnym, to mimo że praca ta nie jest zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, o jakiej mowa w art. 3 pkt 22 ustawy, nie kwalifikuje się on do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A. P. podnosząc, że jest ona dla niego i jego rodziców krzywdząca i niezgodna z prawem. Podkreślił, że od 1 stycznia 2010 r. obowiązują nowe przepisy przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, a jedną z najważniejszych zmian jest likwidacja kryterium dochodowego gwarantującego prawo do tego świadczenia niezależnie od dochodów rodziny. Ponadto skarżący dodał, że wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego, rodzaj upraw i wyposażenie w maszyny rolnicze pozwala mu pogodzić pracę z opieką. Ponieważ w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wymienia się "rolnika podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu z racji prowadzenia gospodarstwa rolnego", dlatego rolnik, który prowadzi gospodarstwo rolne i stara się o świadczenie pielęgnacyjne nie musi rezygnować z pracy w tym gospodarstwie ani wykazywać, że nie jest w stanie takiej pracy podjąć. W ocenie skarżącego, przyznanie zasiłku opiekunowi, to także realna korzyść podopiecznego, który w ten sposób ma zapewnioną opiekę osoby bliskiej. Korzyść ma również Państwo, bo nie musi organizować opieki osobie potrzebującej pomocy w innych formach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w stanie faktycznym sprawy bezspornym jest, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem ubiega się mieszkający z nim syn A. P. , na którym ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny. Wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego, a pracę w tym gospodarstwie godzi z opieką nad rodzicami. Wprawdzie H. P. (ojciec skarżącego) pozostaje w związku małżeńskim, jednak należy w całości podzielić wywody Kolegium zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2a w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozwala na odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że osoba niepełnosprawna, wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, skoro – jak wynika z akt sprawy – jego małżonka również jest osobą niepełnosprawną. W postanowieniu z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt S 1/10 Trybunał Konstytucyjny przedstawiając Sejmowi Rzeczpospolitej Polskiej uwagi dotyczące niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazał, że "należy (...) rozważyć, czy nie należy wprost wprowadzić do tej ustawy zasady (...), że pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie stanowi negatywnej przesłanki dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy małżonek tej osoby również jest osobą niepełnosprawną, a opiekunami obojga jest ich dziecko." Trybunał podkreślił także, iż rygoryzm traktowania tego przepisu przez organy administracji zmusza osoby wymagające opieki do rezygnacji z pozostawania w związku małżeńskim, tylko bowiem w takim wypadku ich opiekunowie mieliby niekwestionowane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Ostatecznie jednak, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję odmawiającą skarżącemu uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na fakt, że nie rezygnuje on z pracy w gospodarstwie rolnym, z którego uzyskuje określony dochód, co nie wyczerpuje dyspozycji art. 17 ust.1 ustawy.

Dalej Sąd pierwszej instancji wskazał, iż problem w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy sam fakt pracy w gospodarstwie rolnym stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej – oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika wyraźnie, że ustawodawca w definicji legalnej "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" nie zawarł prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie – za wyjątkiem jej wykonywania w przypadkach ściśle określonych w art. 3 ust. 22 ustawy, nie mających zastosowania w stanie faktycznym sprawy. Wyczerpujący katalog przesłanek wykluczających uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego zawiera art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wśród przytoczonych w tym przepisie przesłanek ustawowych przesądzających o braku uprawnienia do świadczenia nie wymienia się zatem rolnika, uzyskującego dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego, co w ocenie Sądu pierwszej instancji oznacza, że osoba taka co do zasady może świadczenie pielęgnacyjne uzyskać. Z tych przyczyn Sąd nie podzielił wykładni art. 17 ust.1 zaprezentowanej w zaskarżonej decyzji, gdyż w sposób nieuprawniony rozszerza ona katalog przesłanek negatywnych enumeratywnie wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Sądu pierwszej instancji uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, nie jest uzależnione od rezygnacji przez niego z pracy w gospodarstwie rolnym ani od wykazania, że nie jest w stanie pracy w tym gospodarstwie podjąć. Koniecznym jest natomiast spełnienie pozostałych przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym rezygnacja lub nie podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (w rozumieniu art. 3 pkt 22 tej ustawy) w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a mianowicie obrazę przepisu art. 17 ust. 1 w związku z art. 22 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w świetle tego przepisu uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, nie jest uzależnione od rezygnacji przez niego z pracy w tym gospodarstwie rolnym.

Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Kielcach do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż istota sprawy sprowadza się do faktu, że A. P. jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne, podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników. Tymczasem przesłanką przyznania świadczenia, jak wynika z cytowanego już wyżej art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ze względu na konieczność sprawowania opieki. Stosownie zaś do art. 3 pkt 22 omawianej ustawy, pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powyższym rozumieniu oznacza zatem, że mamy do czynienia z osobą bezrobotną, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w powyższych formach i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej, z możliwości tej nie korzysta. W ocenie skarżącego kasacyjnie należy wziąć także pod uwagę, że jak wynika z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 145; ze zm.) osobą bezrobotną jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Wynika z powyższego, że za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może być uznany rolnik, który musi przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego. Zatem wbrew ocenie Sądu, skoro A. P. – rolnik prowadzący gospodarstwo rolnie nie wykonywał pracy o jakiej mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych lub nie miał możliwości jej wykonywania należy go uznać za osobą niespełniającą warunków do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Podobny pogląd wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2011 r., I OSK 1987/10, uznając, iż sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodatkowo Kolegium zauważyło, że stanowisko WSA w Kielcach zaprezentowane w skarżonym wyroku stawia w pozycji uprzywilejowanej rolników, którzy nie muszą rezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym aby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to stanowisko sprzeczne z ideą tego świadczenia, które z założenia jest rekompensatą za rezygnację z zatrudnienia lub jakiejkolwiek innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki na członkiem rodziny niezdolnym do samodzielniej egzystencji. Nadto dochód z gospodarstwa rolnego stanowi dochód w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tymczasem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w warunkach nie uzyskiwania żadnych dochodów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to zatem konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego kasacyjnie – Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia i w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponieważ w sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania, przeto Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i stwierdzić należy, że skarga analizowana pod tym kątem, posiada usprawiedliwione podstawy.

Skarżący zarzucił, jeśli wziąć pod uwagę literalne brzmienie zarzutu naruszenie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w świetle tych przepisów uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie jest uzależnione od rezygnacji przez niego z pracy w tym gospodarstwie rolnym.

Artykuł 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jednostką redakcyjną nie posiadającą ustępów i dotyczy kompetencji ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, nie ma więc związku z rozpoznawaną sprawą. Jednak z uzasadnienia skargi kasacyjnej i przeprowadzonej tam argumentacji opartej o konkretnie wskazane przepisy można wywnioskować, że autor skargi zarzuca w istocie naruszenie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę potraktował wobec powyższego sformułowanie dotyczące art. 22 ust. 3 ww. ustawy zawarte w petitum skargi jako oczywistą omyłkę i rozpoznał zarzut dotyczący naruszenia art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zarzut tak sformułowany zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 17 ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Podkreślić zatem należy, że wskazany przepis określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne, a mianowicie: 1) w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem (albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), 2) w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem (albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności).

Zatem w pierwszym przypadku chodzi o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w drugim zaś, kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej.

Artykuł 3 ust. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera legalną definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" i stanowi, że oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Przedstawiona wyżej regulacja nie wymienia zatem pracy we własnym gospodarstwie rolnym jako formy "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".

Wydaje się jednak, że w omawianej sprawie konieczna jest nie językowa lecz funkcjonalna wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z uzasadnienia projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych (druk sejmowy nr 1555/IV kadencja) wynika, że celem świadczeń opiekuńczych jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki dziecku niepełnosprawnemu lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Świadczenie pielęgnacyjne, jak wynika z dalszej części tego uzasadnienia, jest przeznaczone dla osób rezygnujących z aktywności zawodowej by zaopiekować się dzieckiem lub osobą dorosłą z orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie o sygn. P 27/07 uznał, że skoro członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków moralnych i prawnych wobec ciężko chorego krewnego i wymaga to odeń rezygnacji z zarobkowania, to winien on w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa.

Zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy wymaga zatem rezygnacji z aktywności zawodowej przynoszącej określony dochód bowiem świadczenie pielęgnacyjne ma choćby częściowo zrekompensować jego utratę. Praca we własnym gospodarstwie rolnym jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Przy jej wykonywaniu niemożliwe jest zatem uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 171 ust. 1 ustawy o świadczeniach rolniczych.

Tak więc zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego w postaci art. 171 ust. 1 ww. ustawy uznać należy za usprawiedliwiony. Ponieważ nie stwierdzono naruszeń przepisów postępowania NSA w oparciu o przepis art. 188 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Podstawą orzeczenia o kosztach był przepis art. 207 P.p.s.a.