Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 538/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 134g ust. 2, art. 134h ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 355
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Falkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 15 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 719/16 w sprawie ze skargi E. G. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe oraz obniżenia stopnia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 16 listopada

2016 r., sygn. akt II SA/Sz 719/16, po rozpoznaniu skargi E. G. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe oraz obniżenia stopnia - uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w S. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...].

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Komendant Powiatowy Policji w S. orzeczeniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], na podstawie art. 133 ust. 1 i art. 135j ust. 1 pkt 3 oraz art. 134 pkt 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2015 poz. 355 ze zm.), wydanym w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko policjantowi [...] E. G., dzielnicowemu Zespołu Dzielnicowych Ogniwa Prewencji Komisariatu Policji w D. Komendy Powiatowej Policji w S., obwinionemu o to, że:

1) pomimo zakończenia w dniu 25 sierpnia 2015 r. urlopu zdrowotnego przyznanego na podstawie orzeczenia Komisji Lekarskiej MSW w S. nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., w dniu 26 sierpnia 2015 r. samowolnie nie zgłosił się do jednostki Policji w celu podjęcia służby i od tego dnia zaprzestał jej pełnienia oraz nie przedstawił wymaganego przepisami prawa usprawiedliwienia nieobecności, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji;

2) będąc zobowiązanym § 14 ust 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, do wykonania badań określonych w przepisach o służbie medycyny pracy w zakresie i terminie wskazanym przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych w dniu 28 sierpnia 2015 r. w pokoju służbowym nr [...] znajdującym się w KPP w S. odmówił przyjęcia od [...] Zespołu Kadr i Szkolenia M. C. skierowania nr [...] z dnia 14 sierpnia 2015 r. na wykonanie badań profilaktycznych i kontrolnych do poradni medycyny pracy, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji,

- uznał [...] E. G. winnym zarzucanych mu czynów i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia, w związku z tym, że [...] E. G. zgłosił telefonicznie w dniu 25 sierpnia 2015 r., a następnie pismem w dniu 27 sierpnia 2015 r., że nie stawi się do służby, gdyż nie wykonał wszystkich zleconych przez Komisję Lekarską badań oraz w dniu 28 sierpnia 2015 r. odmówił przyjęcia od [...] Zespołu Kadr i Szkolenia M. C. skierowania z dnia 14 sierpnia 2015 r. na wykonanie badań profilaktycznych i kontrolnych do poradni medycyny pracy, przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, a następnie w dniu 7 września 2015 r. wszczęto przeciwko [...] E. G. postępowanie dyscyplinarne, przedstawiając mu opisane na wstępie orzeczenia zarzuty. W toku postępowania M. C. zeznała, że w dniu 28 sierpnia 2015 r. chciała wręczyć policjantowi skierowanie na badania profilaktyczne i kontrolne, jednak [...] E. G. nie odebrał tego dokumentu, życząc sobie przesłania go pocztą. Powyższą sytuację potwierdza zapis rozmowy. Przesłuchany w charakterze świadka bezpośredni przełożony sierż. szt. K. D. zeznał, że w dniu 3 września 2015 r. poinformował [...] E. G., że nie zostanie dopuszczony do służby z uwagi na brak badań profilaktycznych i jego wcześniejsza nieobecność w pracy jest nieusprawiedliwiona. Przesłuchany w charakterze obwinionego [...] E. G. w dniu 18 września 2015 r. odmówił składania wyjaśnień. Został następnie zapoznany z materiałami postępowania. Rzecznik dyscyplinarny w dniu 23 października 2015 r. wydał postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych. Następnie [...] E. G. został wezwany do raportu. W dniu 9 listopada 2015 r. obwiniony złożył w Komisariacie Policji w D. pismo w którym zarzucił, że aby stawić się do raportu, nie został formalnie odwołany z urlopu oraz że nie posiada środków finansowych na przejazd do siedziby Komendy Powiatowej Policji w S. Do tego pisma załączył pismo zatytułowane "wniosek" o wydanie polecenia wyjazdu służbowego oraz o wypłacenie zaliczki. Komendant Powiatowy Policji w S. skierował do [...] E. G. w dniu 10 listopada 2015 r. pismo informujące, że brak jest podstaw do odwołania go z urlopu wypoczynkowego i wydania polecenia wyjazdu służbowego oraz wypłacenia zaliczki.

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. Komendant Powiatowy Policji w S. uznał [...] E. G. winnym zarzucanych mu czynów i wymierzył karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Komendant Wojewódzki Policji wydał w dniu [...] grudnia 2015 r. orzeczenie nr [...] uchylające orzeczenie nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W orzeczeniu tym wskazał na konieczność przeprowadzenia dalszych czynności dowodowych i zmiany obwinionemu zarzutu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego w dniu 26 sierpnia 2015 r. na dzień 28 sierpnia 2015 r.

Mając na uwadze powyższe wskazania, Komendant Powiatowy Policji w S. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. dokonał zmiany zarzutów. Ponownie przesłuchany w charakterze świadka [...] A. K. zeznał, że to on został poinformowany telefonicznie przez [...] R. L. o telefonie jaki otrzymał od [...] E. G.. Ponadto zeznał, że raporty o urlop składane przez policjantów kierowane są do Komendanta Komisariatu Policji w D. i tak też we wcześniejszych latach adresował je E. G.. A. K. zeznał, że [...] E. G. nie informował go o terminach badań lekarskich. W dniu 8 października 2015 r. w gabinecie Komendanta Komisariatu Policji w D., [...] E. G. nie chciał przyjąć korespondencji od rzecznika dyscyplinarnego motywując to tym, że jest silnie wzburzony obecnością komendanta [...] A. K. Mając powyższe zeznaniena uwadze, odstąpiono od przesłuchania [...] R. L.. W dniu 18 grudnia 2015 r. ponownie przesłuchano M. C., która zeznała, że skierowanie na badania profilaktyczne i kontrolne dla [...] E. G. było wykonane w dwóch egzemplarzach. Jeden egzemplarz miał być przekazany zainteresowanemu a drugi miał stanowić pokwitowanie. Z uwagi na to, że nie było wiadomym, gdzie [...] E. G. się stawi, jeden egzemplarz skierowania przekazała dla [...] S. D. a drugi pozostawiła u siebie. Pokwitowanie miało nastąpić na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru. Prowadzący czynność przesłuchania dokonał błędnego wpisu daty kończącej podając 10 grudzień 2015 r. zamiast 18 grudzień 2015 r., co stanowi błąd pisarski. Zeznania te potwierdził ponownie przesłuchany w charakterze świadka [...] S. D.. Nie pamiętał jednak, czy był informowany przez [...] E. G. o jakichkolwiek terminach badań. W dniu 27 grudnia 2015 r. przeprowadzono dowód z odczytu płyt CD dołączonych do akt sprawy przez [...] E. G., których zapis pokrywał się z treścią dokumentu "odtworzenie zapisu rozmowy z dnia 28 sierpnia 2015 r., która odbyła się w pomieszczeniu służbowym numer 22" oraz z dokumentem "odtworzenie zapisu rozmowy z dnia 3 września 2015 r.". Ponownie przesłuchany w charakterze świadka sierż. szt. K. D. zeznał, że poza rozmową z dnia 3 września 2015 r. nie był informowany przez [...] E. G. o jakichkolwiek badaniach, które miał zlecone. E. G. odmówił składania wyjaśnień. W dniu 28 stycznia 2016 r. rzecznik dyscyplinarny zakończył postanowieniem czynności dowodowe, a przełożony dyscyplinarny wezwał obwinionego do raportu w dniu 19 lutego 2016 r. W dniu 16 lutego 2016 r. [...] E. G. złożył wniosek o wydanie polecenia wyjazdu służbowego i wypłacenie zaliczki oraz w przypadku odmowy, o przeprowadzenie raportu w Komisariacie Policji w D. Przełożony dyscyplinarny przychylił się do prośby obwinionego o przeprowadzenie raportu w Komisariacie Policji w D. W dniu 17 lutego 2016 r. rzecznik dyscyplinarny udał się do miejsca zamieszkania [...] E. G. celem przekazania korespondencji, w tym informacji o zmianie miejsca przeprowadzenia raportu. Z uwagi na to, że nikt nie otworzył drzwi, rzecznik posiadając wiedzę, że [...] E. G. korzysta z ćwiczeń fizycznych, udał się do siłowni na ul. O. Obwiniony, zastany w tym miejscu, odmówił przyjęcia korespondencji oraz informacji dotyczącej raportu. Tego samego dnia [...] E. G. przedłożył zwolnienie lekarskie wystawione przez lekarza pediatrę. W związku z powyższym rzecznik dyscyplinarny korzystając z poczty głosowej, poinformował obwinionego, że raport odbędzie się w jego miejscu zamieszkania, podając dwa terminy do wyboru. Taką samą informację przesłał [...] E. G. wiadomością tekstową SMS. W wyznaczonym czasie w miejscu zamieszkania obwinionego nikt nie otworzył drzwi, a sam obwiniony widziany był w dniu 20 lutego 2016 r. na terenie sklepu L.

W ocenie Komendanta Powiatowego Policji w S., [...] E. G. winien po zakończeniu urlopu zdrowotnego stawić się w jednostce celem ustalenia z przełożonymi dalszego trybu postępowania w jego sprawie i czasu ewentualnego podjęcia przez niego służby. To przełożony jest uprawniony do ustalenia, czy możliwe jest dopuszczenie policjanta do służby oraz ewentualne udzielenie mu zwolnienia na wykonanie badań lekarskich w czasie godzin służby. Zachowanie [...] E. G., tj. poinformowanie dyżurnego jednostki, że nie przyjdzie do służby, czy złożenie w Komisariacie Policji w D. pisma informującego o niestawieniu się do służby nie stanowi wymaganego prawem usprawiedliwienia jego niestawienia się w służbie. Policjant z 15 letnim stażem służby, który niejednokrotnie był kierowany na badania profilaktyczne, winien być świadomy tego, iż po upływie okresu na jaki została orzeczona jego zdolność do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku, a także po długotrwałym leczeniu, a co z tym się wiąże z pobytem na zwolnieniach lekarskich oraz urlopie zdrowotnym zostanie skierowany na badania profilaktyczne - kontrolne. Badania takie są określone przez przepisy o służbie medycyny pracy i bez ich wykonania policjant nie może pełnić służby. Celem wykonania takich badań musi zostać wyposażony w skierowanie, a to wiąże się z koniecznością udania się do jednostki, w której zobowiązany jest podjąć służbę i uzyskać tam skierowanie na obowiązkowe badanie profilaktyczne i kontrolne. W związku z powyższym wybór przez obwinionego, jakie czynności miał wykonać był w tym względzie nieuprawniony. Dokonywanie samowolnej interpretacji zasad postępowania przez obwinionego należy uznać za lekceważące i podaje w wątpliwość zrozumienie przez niego istoty organizacji hierarchicznej, jaką jest Policja.

Zdaniem organu I instancji, [...] E. G. dopuścił się naruszenia dyscypliny będąc zobowiązanym § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów do wykonania badań określonych w przepisach o służbie medycyny pracy w zakresie i terminie wskazanym przez przełożonego, odmawiając przyjęcia skierowania nr [...] z dnia 14 sierpnia 2015 r. na wykonanie badań profilaktycznych i kontrolnych do poradni medycyny pracy, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Nieistotna przy tym jest okoliczność przesłania skierowania pocztą, po tym jak obwiniony odmówił jego przyjęcia, gdy będąc do tego zobowiązanym mógł je odebrać osobiście bez zbędnej zwłoki.

Zdaniem organu I instancji, zachowanie [...] E. G. należy zatem traktować jako lekceważenie podstawowych zasad obowiązujących w służbie oraz przejawianie niechęci do podjęcia służby.

Organ wyjaśnił dalej, że nie dopatrzono się przesłanek mających wpływ na złagodzenie wymiaru orzeczonej kary, bowiem policjant działał umyślnie i nie zadbał o interes służby. Skutkiem przewinienia służbowego [...] E. G. był demoralizujący wpływ na innych funkcjonariuszy Komisariatu Policji w D., przez podważanie autorytetu przełożonych oraz postępowanie wbrew obowiązującym procedurom. Obwiniony z premedytacją nie wykonywał poleceń przełożonych, samowolnie zdecydował o swoim stawieniu się do służby oraz nie przedstawił żadnego usprawiedliwienia swojej nieobecności, które mogłoby być przyjęte za zgodne z obowiązującymi przepisami. Nie do zaakceptowania jest postawa [...] E. G., który z przełożonymi prowadził dialog poprzez kierowanie pism (karta 1, 44) choć powinien i mógł dokonać uzgodnień w zakresie konieczności podejmowania konkretnych czynności bezpośrednio z nimi. Również bez wiedzy i zgody przełożonych obwiniony nagrywał rozmowy prowadzone z nimi, innymi policjantami i pracownikami Policji (karta 48 - 49, 52 - 54). Powyższe zachowania wskazują na brak woli [...] E. G. poddania się szczególnym wymaganiom określonym dla organizacji hierarchicznych jaką bez wątpienia jest Policja, a co za tym idzie na brak możliwości dalszego pełnienia służby w tej formacji. Na szczególne potępienie zasługuje fakt lekceważenia przez obwinionego poleceń wydanych przez przełożonych, lekceważenia ich samych oraz lekceważenia norm niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania każdego zakładu pracy, którym jest też jednostka Policji. Nawet w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego w kierowanych wnioskach zarzucał przełożonemu dyscyplinarnemu popełnianie bliżej nieokreślonych czynów zabronionych co ukierunkowane było głównie na zdyskredytowanie tego przełożonego. Utrudniał prowadzenie postępowania dyscyplinarnego poprzez wykonywanie działań unikających przeprowadzanie czynności, np. gdy przełożony dyscyplinarny działając na rzecz obwinionego, zdecydował o przeprowadzeniu raportu w jego miejscu zamieszkania. Zachowanie [...] E. G. odbija się dużym echem wśród służących w Komisariacie Policji w D. funkcjonariuszy, bowiem jest to niewielka jednostka Policji. Może to przyczyniać się do rozluźnienia dyscypliny służbowej w tej jednostce i demoralizująco wpływać na pozostałych funkcjonariuszy. Brak subordynacji i podporządkowania policjanta w tak podstawowych sprawach jak stawienie się do służby, czy pobranie skierowania na badania lekarskie może w trakcie wykonywania właściwych obowiązków służbowych w skrajnych sytuacjach prowadzić do zagrożenia życia i zdrowia. Bez wątpienia osoba podważająca prawidła funkcjonowania Policji nie może zasilać jej szeregów. Ponadto nieuzasadniona, nieusprawiedliwiona nieobecność w służbie obwinionego powoduje konieczność zastąpienia go w wykonywaniu obowiązków określonych zadaniami Policji. Nadto, [...] E. G. dopuścił się zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych przed zatarciem kary za podobne czyny. Swoim zachowaniem wypełnił przesłankę określoną w art. 134h ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji. Wymierzenie kary nagany nie przyniosło oczekiwanych efektów i nie przyczyniło się do refleksji obwinionego nad własnym postępowaniem. Wielość i ciężar zarzutów przedstawionych obwinionemu, jego postawa, po popełnieniu czynów oraz wyżej wymienione przesłanki w tym wcześniejsza kara dyscyplinarna za podobne przewinienie służbowe, uniemożliwiają orzeczenie niższej kary niż kara wydalenia ze służby.

E. G. odwołał się od wyżej wskazanego orzeczenia, wnosząc o jego uchylenie.

Komendant Wojewódzki Policji w S. orzeczeniem z dnia [...] maja 2016 r.: - utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej uznania [...] E. G. winnym zarzucanych mu czynów;

- uchylił zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej wymierzenia policjantowi kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby,

- wymierzył [...] E. G. karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, tj. referenta łącznie z karą dyscyplinarną obniżenia stopnia do stopnia młodszego aspiranta Policji.

Organ II instancji przedstawił następnie przebieg postępowania w tej sprawie oraz opisał zebrany materiał dowodowy i wskazał, że po analizie akt postępowania dyscyplinarnego oraz akt osobowych policjanta stwierdził, że Komendant Powiatowy Policji w S. słusznie uznał [...] E. G. winnym zarzucanych mu czynów, czym naruszył dyscyplinę służbową w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Organ II instancji podkreślił, że [...] E. G. uzyskał orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w S. dopiero w dniu [...] września 2015 r., która orzeczeniem nr [...] orzekła w punkcie pierwszym o zdolności policjanta do służby w Policji z ograniczeniem (nie precyzując rodzaju ograniczenia), w punkcie drugim o zdolności policjanta do służby na ostatnio zajmowanym stanowisku. Dopiero w dniu 5 października 2015 r. [...] E. G. wykonał badania kontrolne i profilaktyczne. Nie ulega wątpliwości, że od dnia 29 stycznia 2014 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, a następnie na urlopach zdrowotnych. Ostatni z nich kończył się w dniu 25 sierpnia 2015 r. Wynika z tego, że nieobecność [...] E. G. w służbie z powodu choroby trwała około 1,5 roku, co spowodowało skierowanie go przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych z urzędu do komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w celu określenia jego stanu zdrowia. Zasadnym zatem było wystawienie skierowania do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia 30 lipca 2015 r., zgodnie z art. 40 pkt 1 ustawy o Policji. Zgodnie z § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów policjant skierowany do komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, zwanej dalej "komisją lekarską", jest obowiązany bez zbędnej zwłoki poddać się badaniom lekarskim zleconym przez komisję lekarską. Jak wynika z polecenia wyjazdu służbowego nr [...] wydanego w dniu 13 sierpnia 2015 r. oraz karty obiegowej wydanej przez [...] Rejonową Komisję Lekarską MSW w S. obwiniony dopiero w dniu 20 sierpnia 2015 r. stawił się w siedzibie komisji, odebrał kartę oraz rozpoczął badania.

Zdaniem organu odwoławczego, przełożony kierując policjanta do komisji lekarskiej winien zwolnić funkcjonariusza od zajęć służbowych na czas wykonywania przez niego badań zleconych przez komisję lekarską. Jednakże fakt wykonywania przez policjanta badań zleconych przez komisję lekarską nie jest jednoznaczny z tym, że do czasu wydania orzeczenia przez komisję funkcjonariusz jest automatycznie zwalniany z wykonywania wszystkich obowiązków służbowych. Do dnia wydania orzeczenia przez komisję obowiązuje domniemanie przydatności policjanta do służby. Związane jest to z wcześniej wydanym przez komisję orzeczeniem oraz z tym, że przełożony kierując policjanta do komisji ma jedynie wątpliwość, co do jego stanu zdrowia mogącej wpływać na dalszą przydatność do służby. Gdyby prawodawca przewidział konieczność zaprzestania przez funkcjonariusza wykonywania przez niego obowiązków służbowych na czas, kiedy został skierowany do komisji lekarskiej przez przełożonego, to zapewne znalazłoby to odzwierciedlenie w odpowiednich regulacjach prawnych. Z obecnie obowiązujących przepisów nie sposób wysnuć takich wniosków. Nadto z samej istoty stosunku służbowego wynika zasada, że policjant przed udaniem się na badania musi uzyskać akceptację przełożonego. Niemożliwe jest w tym zakresie samowolne oddalanie się ze służby, bądź składanie jednostronnych oświadczeń o niestawieniu się w służbie.

W ocenie organu odwoławczego, za niewłaściwe należy uznać zachowanie [...] E. G., który pomimo zakończenia urlopu zdrowotnego, dnia następnego nie stawił się do służby, podczas rozmowy telefonicznej poprosił dyżurnego KP w D. [...] R. L. o przekazanie informacji, że 26 sierpnia 2015 r. nie stawi się do służby, gdyż nie zakończył robienia badań zleconych przez komisję. Ponadto pisma obwinionego nie można uznać za usprawiedliwienie jego nieobecności w służbie bowiem jest to jednostronne oświadczenie funkcjonariusza (informacja o niezakończonych baniach lekarskich) o niemożności (jego zdaniem) stawienia się w służbie, które w obowiązującym stanie prawnym nie ma żadnego umocowania. Obwiniony nie uzyskał akceptacji przełożonego dla takiego postępowania. Ponadto, kwestie nieobecności w służbie, które mogą zostać uznane za usprawiedliwione, zostały uregulowane m.in. w art. 121c ustawy o Policji, § 8-10 rozporządzenia MSW w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 września 2014r. w sprawie urlopów policjantów, a także wynikają z innych regulacji prawa zobowiązujących przełożonych do zwalniania policjantów z wykonywania obowiązków służbowych, m.in. celem wykonania zleconych badań lekarskich, o czym wspomniano powyżej. Organ II instancji nie stwierdził, aby obwiniony wskazał na jakiekolwiek okoliczności wynikające z przytoczonych powyżej przepisów co umożliwiałoby uznanie jego nieobecności w służbie za usprawiedliwioną.

Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, zebrany materiał dowodowy świadczy o tym, że pracownik kadr KPP w S. M. C. usiłowała wręczyć [...] E. G. przedmiotowe skierowanie, ale policjant nie przyjął go wskazując formę przekazania akceptowaną przez niego - przesłanie pocztą. Takie zachowanie należy uznać za odmowę przyjęcia skierowania, bowiem do obowiązków pracownika kadr nie należy dyskutowanie i przekonywanie policjantów, aby odebrali kierowaną do nich korespondencję służbową. [...] E. G. jest osobą, która z zasady utrudnia doręczanie mu korespondencji służbowej, co powoduje niepotrzebne przedłużanie wdrażanych przez stronę służbową procedur. Świadczą o tym między innymi zeznania [...] A. K., notatka służbowa [...] Ł. O., a także zapis rozmowy z gabinetu Komendanta KP w D. (płyta dostarczona przez obwinionego wraz z odwołaniem). Z notatki służbowej [...] szt. Ł. O. z dnia 17 lutego 2016r. wynika, że usiłował on osobiście doręczyć [...] E. G. pismo dotyczące umożliwienia obwinionemu stawienia się do raportu, stanowiące odpowiedź na jego wniosek z dnia 16.02.2016r.

W kontekście analizowanych zachowań [...] E. G. organ II instancji uznał, iż jest on winny w zakresie zarzutu drugiego. Przełożony nie może akceptować sytuacji, że obwiniony będąc w siedzibie organu, który wystawił skierowanie na badania, zaznajamiając się z materiałami innego postępowania w obecności pracownika kadr, nie przyjmuje od niego innej kierowanej do niego korespondencji - skierowania, narzucając odmienny sposób jego doręczenia. Zachowanie takie należy uznać za naganne, szczególnie w formacji zmilitaryzowanej o organizacji hierarchicznej jaką jest Policja.

Organ podał, że nie dopatrzył się braków w zakresie kompletności materiału dowodowego. Wszystkie składane przez obwinionego wnioski dowodowe oraz wnioski o uzupełnienie akt postępowania zostały właściwie rozpatrzone. Organ II instancji podzielił stanowisko Komendanta Powiatowego Policji w S. oraz rzecznika dyscyplinarnego, którzy odmawiali realizacji części wniosków dowodowych [...] E. G., bowiem nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub nie były z nią bezpośrednio związane.

Odnosząc się do zarzutu obwinionego, że po stronie pracodawcy nie istnieje obowiązek kierowania policjanta na badania profilaktyczno-kontrolne po zakończeniu przez niego urlopu zdrowotnego, organ II instancji stwierdził, że z treści art. 229 § 2 Kodeksu pracy wynika, że pracownik podlega okresowym badaniom lekarskim. W przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą, pracownik podlega ponadto kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Z akt osobowych policjanta wynika, że przebywał on na zwolnieniu lekarskim nieprzerwanie od dnia 29.01.2014 r. do 23.02.2015 r. Następnie korzystał z urlopów zdrowotnych do dnia 25.08.2015r. Z powyższego wynika, iż przełożony właściwy w sprawach osobowych miał prawo wysłać [...] E. G. na takie badania, gdyż jego nieobecność w służbie z powodu choroby przed jej rozpoczęciem znacznie przekroczyła okres 30 dni. Nadto należy wskazać, że w dniu 2 sierpnia 2014 r. upłynął termin ważności profilaktycznych badań lekarskich [...] E. G., dlatego też Komendant Powiatowy Policji, jako przełożony do spraw osobowych, był zobligowany do skierowania obwinionego na badania profilaktyczne.

Dalej organ II instancji wskazał, że z akt osobowych policjanta wynika, że orzeczeniem Komendanta Powiatowego Policji w S. z dnia [...] marca 2015 r. uznano go winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzono mu karę dyscyplinarną nagany. Od powyższego orzeczenia [...] E. G. odwołał się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w S., który orzeczeniem z [...] lipca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, tym samym orzeczona kara stała się prawomocna. Od tego rozstrzygnięcia [...] E. G. odwołał się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i aktualnie brak jest rozstrzygnięcia w tej sprawie. Z powyższego jednoznacznie wynika, że do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego doszło w czasie obowiązywania kary dyscyplinarnej nagany orzeczonej przez Komendanta Powiatowego Policji w S., utrzymanej w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w S., tym samym zarzut obwinionego, że informacja ta nie powinna się znaleźć w orzeczeniu organu I instancji, ponieważ kara ta uległa zatarciu z mocy prawa w dniu 7 stycznia 2016 r. jest bezzasadny.

Następnie organ odwoławczy podał, że analizując zachowanie [...] E. G. w kontekście zarzucanych mu czynów uznał, że obwinionemu nie sposób przypisać działania w dobrej wierze. Obwiniony jako funkcjonariusz z długoletnim stażem służby w Policji (15 lat) powinien wiedzieć, że należy uzyskać zwolnienie od zajęć służbowych od przełożonego (wynika to z charakteru organizacji hierarchicznej jaką jest Policja). Nie do zaakceptowania jest samowolne zadecydowanie przez obwinionego, bez konsultowania trybu postępowania z przełożonymi, iż nie stawi się do służby. Również działania jakie podjął [...] E. G. w toku postępowania dyscyplinarnego świadczą o tym, że starał się przerzucić odpowiedzialność za samowolnie podjęte decyzje na przełożonych, podczas gdy sam nie dopełnił ciążących na nim obowiązków wynikających z istoty stosunku służbowego - nie stawił się do służby i nie podjął skierowania na badania.

Zdaniem organu odwoławczego, całokształt ustaleń w przedmiotowej sprawie uzasadnia konkluzję o braku okoliczności wpływających na nadzwyczajne złagodzenie kary. Wszelkie podejmowane przez obwinionego czynności oraz zaniechania były, w ocenie organu odwoławczego, świadomym działaniem zmierzającym do przedłużenia jego nieobecności w służbie poprzez przedłużanie procedur związanych z wykonywaniem przez obwinionego badań lekarskich. Należy przy tym wskazać, że przełożony właściwy w sprawach osobowych mając na uwadze fakt, iż obwiniony początkowo przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, a następnie komisja lekarska trzykrotnie udzieliła mu urlopu zdrowotnego mającego służyć poratowaniu zdrowia, podjął z wyprzedzeniem, tj. przed zakończeniem ostatnio uzyskanego urlopu zdrowotnego, decyzję o skierowaniu z urzędu [...] E. G. do komisji lekarskiej celem ustalenia jego dalszej przydatności do służby. Przełożony kierował się w tym przypadku posiadanymi uprawnieniami wynikającymi z art. 40 pkt 1 ustawy o Policji oraz oceną sytuacji w jakiej znalazł się obwiniony. Pomimo wyprzedzającego działania przełożonego [...] E. G. nie uzyskał jednak orzeczenia komisji lekarskiej przed zakończeniem urlopu zdrowotnego. Choć obwiniony zgłosił ten fakt za pośrednictwem dyżurnego komisariatu, w którym winien pełnić służbę, to nie dookreślił ile jeszcze badań pozostało mu do zrobienia oraz jakie są najbliższe z możliwych terminy wykonania tych badań. Nadto samowolnie, przyjmując własną interpretację sytuacji w jakiej się znalazł, podjął decyzję o niestawieniu się w służbie. Beztroski i lekkomyślności w tym zakresie nie można uznać za usprawiedliwienie dla zachowania obwinionego. Zdaniem organu odwoławczego także nie sposób uznać podejmowanych działań oraz zaniechań obwinionego za działanie w błędzie. [...] E. G. to policjant z wieloletnim stażem służby, świadom hierarchicznej organizacji Policji, w której służy, co wymaga od każdego jej członka podporządkowania się przełożonym oraz poddania szczególnej dyscyplinie. Nie do zaakceptowania są zachowania funkcjonariuszy - podwładnych lekceważących, bądź pomijających w decyzjach przełożonych i podejmujących je na własną rękę bez uzasadnionej przyczyny. Według organu II instancji, analizując sprawę można dojść do przekonania, że zachowanie obwinionego nie było przypadkowe. Wynika to z następstwa zdarzeń, tj. obwiniony nie uzyskawszy zgody na wykorzystanie zaległego urlopu wypoczynkowego tuż po zakończeniu urlopu zdrowotnego, nie zgłasza się do służby, a jedynie dzień wcześniej prosi dyżurnego komisariatu (nieuprawnionego w przedmiotowej sytuacji do udzielenia zgody na niestawienie się w służbie) o przekazanie informacji dotyczącej podjętej przez niego decyzji o niestawiennictwie w służbie w związku z niewykonanymi badaniami lekarskimi. Tym samym [...] E. G. pomija uzyskanie zgody przełożonych, tj. bezpośredniego przełożonego - sierż. szt. K. D. kierownika Ogniwa Prewencji KP w D., Komendanta KP w D. lub jego zastępcy, czy też ostatecznie Komendanta Powiatowego Policji w S., bądź jego zastępcy na niestawiennictwo w służbie z tego powodu. Takie działania doświadczonego policjanta nie mogą być akceptowane, nawet w obliczu ewentualnego konfliktu istniejącego pomiędzy nim a przełożonym. Policjant nie może być bowiem zwolniony z obowiązku komunikacji z przełożonym w ramach istniejącego stosunku służbowego i wynikających z niego następstw. Również istota stosunku służby oraz określające go regulacje prawne wskazują pozycję policjanta w stosunku do przełożonego. To przełożony jest uprawniony do kierowania przebiegiem służby policjanta. Stawienie się do służby jest podstawowym obowiązkiem policjanta, a w przypadku niemożności stawienia się do niej to na nim ciąży obowiązek przedstawienia okoliczności, które uniemożliwiałyby przybycie do służby i ich udokumentowanie. [...] E. G. jako policjant winien wykazywać się szczególną rzetelnością, uczciwością i odpowiedzialnością, w realizacji zadań służbowych, nie tylko w obszarze wypełniania poleceń dotyczących wykonywania badań lekarskich. Służba w Policji wiąże się bowiem z szeregiem zadań mających służyć społeczeństwu i wymaga od jej członków rozwagi i bycia godnym zaufania. Cedowanie na przełożonych przez doświadczonego policjanta, niejednokrotnie stającego na badania komisji lekarskiej oraz lekarza profilaktyka, konieczności "dozorowania" go w wypełnianiu podstawowych obowiązków (uzyskania zaświadczenia o stanie zdrowia) i pouczania o konieczności uzyskania zgody przełożonego na niestawiennictwo w służbie stanowi o jego niewłaściwej postawie, nieuwzględniającej specyfiki wykonywania zawodu policjanta i lekceważeniu podstawowych obowiązków ważnych nie tylko w stosunku służby, ale również w zwykłym stosunku pracy. Za niedającą się zaakceptować z wyżej wskazanych przyczyn należy również uznać postawę [...] E. G., który będąc osobiście w jednostce Policji nie przyjął skierowania na badania lekarskie od osoby zajmującej się obsługą kadrową, wskazując jednocześnie, że ma ona wysłać dokument pocztą. Takie zachowanie w oczywisty sposób przedłużało czas w jakim mogły być wykonane badania lekarskie, a jednocześnie uniemożliwiało obwinionemu uzyskanie ewentualnego zaświadczenia o niemożności ustalenia braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na określonym stanowisku do czasu wydania orzeczenia przez komisję lekarską (na co sam wskazał w toku przedmiotowego postępowania), co upoważniałoby przełożonego do odsunięcia go od obowiązków służbowych i usprawiedliwienia nieobecności.

W ocenie organu odwoławczego, charakter popełnionych przez [...] E. G. deliktów w pełni uzasadnia wymierzenie mu kary dyscyplinarnej. Organ odwoławczy w pełni zaaprobował stanowisko w tej sprawie, zajęte przez przełożonego I instancji. Z powyższych rozważań wynika, że stopień winy i szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby jest znaczny, a postawa obwinionego po popełnieniu przewinienia, a także jego własności i warunki osobiste oraz dotychczasowy przebieg służby nie dają gwarancji, iż w przyszłości będzie on wystrzegał się łamania zasad dyscypliny i etyki zawodowej. Z tego też powodu organ odwoławczy podzielił pogląd Komendanta Powiatowego Policji w S. o celowości wymierzenia obwinionemu kary dyscyplinarnej. Jednak po przeanalizowaniu całokształtu sprawy przyjęto, iż zasadne będzie wymierzenie [...] E. G. kary łagodniejszej, tj. wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe łącznie z obniżeniem stopnia. Zważywszy na rodzaj, stopień i konsekwencje naruszenia ciążących na obwinionym powinności oraz dotychczasowy przebieg jego kariery zawodowej, organ odwoławczy uznał, że niższa z kar dyscyplinarna niż zaproponował to przełożony dyscyplinarny, będzie współmierna do popełnionych przewinień dyscyplinarnych oraz stopnia zawinienia. E. G. zaskarżył powyższe orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając mu naruszenie: art. 134 lit. i ust. 1 pkt 1a w zw. art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji w zw. z § 26 ust.2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 września 2014 r. w sprawie urlopów policjantów; art. 134 lit. i ust. 1 pkt 1a w zw. art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji w zw. z § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17 września 2014 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów; art. 134 lit. i ust. 1 pkt 1 a w zw. art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji w zw. z art. 82 ust. 1 art. 85 ustawy o Policji w zw. z § 26 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 września 2014 r. w sprawie urlopów policjantów poprzez wszczęcie postępowania dyscyplinarnego; art. 134 lit. i ust. 1 pkt 1a w zw. art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji w zw. z § 5 ust. 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 września 2014 r. w sprawie urlopów policjantów; art. 134 lit. i ust. 1 pkt 1a a w zw. art. 132 ust. 3 pkt. 1 w zw. z art. 82 ust. 1 i art. 85 ustawy o Policji; art. 134 lit. i ust. 1 pkt 1 a w zw. art. 132 ust. 3 pkt. 1 ustawy o Policji; art. 134 lit i ust. 1 pkt 1a w zw. art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z §14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów; art. 135 lit. e ust. 1 ustawy o Policji; art. 135 lit. f ust 1 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z art. 135 lit. p oraz art. 171 § 2 k.p.k.; art. 135 lit. j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji; art. 135 lit g ust.1 i 2 ustawy o Policji; art. 135 lit. c ust. 1 i nast. ustawy o Policji; art. 135 lit. h ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjantów; art. 134 lit. h ust 1 ustawy o Policji; art. 135 lit. f ust. 1 w zw. art. 135 lit. j ust. 3 pkt 9 ustawy o Policji; art. 132 ust. 1 ustawy o Policji i art. 152 ust. 1 ustawy o Policji; art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji; art. 134 lit. h ust. 1,2, i 3, art. 134, art. 135 lit. q ust 1 i 2 pkt. 1 ustawy o Policji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie z powodów, które zostały w niej wskazane.

Zdaniem Sądu, ustalone przez organy istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pozwalają i w zupełności wystarczają do stwierdzenia popełnienia przez skarżącego przypisanych mu ostatecznie przez organy czynów. Z akt sprawy wynika bowiem jednoznacznie, że w dniu 25 sierpnia 2015 r. (wtorek) skarżący zakończył urlop zdrowotny, na którym przebywał od dnia 11 czerwca 2015 r. na podstawie orzeczenia Komisji Lekarskiej MSW w S. nr [...]. Wobec powyższego, w dniu 26 sierpnia 2015 r. [...] E. G. miał obowiązek zgłosić się w jednostce Policji w D. w celu podjęcia służby.

Zdaniem Sądu, nie stanowi usprawiedliwienia niestawiennictwa na służbie w tym dniu zawiadomienie dyżurnego z Komisariatu Policji w D., że skarżący nie zakończył badań zleconych przez komisję lekarską. Rację ma organ II instancji, że jednostronne oświadczenie woli funkcjonariusza dotyczące niestawiennictwa na służbie nie skutkuje usprawiedliwieniem tej nieobecności, albowiem ze względu na obowiązującą dyscyplinę służbową w tej formacji oraz hierarchiczne podporządkowanie stan taki wymaga co najmniej akceptacji przełożonego służbowego.

W ocenie Sądu I instancji, nie bez znaczenia w sprawie jest nieobecność skarżącego na służbie od dnia zakończenia urlopu zdrowotnego do dnia 17 września 2015 r. za wyjątkiem: 2 września 2015 r. oraz 14 i 16 września 2015 r. W toku postępowania skarżący nie powołał się na żadną z przyczyn wymienionych w art. 121c ustawy o Policji oraz w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, w tym nie powołał się na okoliczności, które pozwoliłyby na uznanie nieobecności za usprawiedliwioną. Skarżący wobec niewyznaczenia na dzień 26 sierpnia 2015 r. żadnego terminu badań lekarskich na zlecenie komisji lekarskiej winien był stawić się na służbie, by następnie – jak to sam sugerował w skardze- odebrać skierowanie na kontrolne badania lekarskie, którym podlega ze względu na niezdolność do służby spowodowaną chorobą trwającej dłużej niż 30 dni. Celem tych badań jest bowiem ustalenie, czy policjant jest zdolny do wykonywania służby na dotychczasowym stanowisku, zaś jego wynik determinuje dalsze postępowanie wobec skarżącego. Przepis art. 229 § 4 Kodeksu pracy określa, że pracodawca nie może do dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku.

Zdaniem Sądu I instancji, nie stanowi usprawiedliwienia nieobecności złożenie wniosku o urlop wypoczynkowy bezpośrednio po zakończeniu urlopu zdrowotnego, albowiem zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 września 2014 r. w sprawie urlopów policjantów (Dz.U. z 2014 r. poz. 1282), urlopy wypoczynkowe powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów, który ustala kierownik jednostki organizacyjnej Policji lub upoważniony przez niego kierownik komórki organizacyjnej, biorąc pod uwagę wnioski policjantów i konieczność zapewnienia normalnego toku służby. Urlopu tego, zgodnie z ust. 3, udziela kierownik jednostki organizacyjnej lub kierownik komórki organizacyjnej. Rozporządzenie w § 6 określa sposób postępowania m.in. w sytuacjach, gdy policjant nie może rozpocząć urlopu wypoczynkowego z przyczyn zdrowotnych oraz z uwagi na urlopy opiekuńczo-wychowawcze. Urlop w sytuacjach opisanych w powołanym wyżej przepisie podlega przesunięciu na inny termin, jednakże podmiotem udzielającym urlopu pozostaje pracodawca lub osoba działająca z jego upoważnienia.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że policjant mógł wykorzystać urlop wypoczynkowy poza planem urlopów jednakże za zgodą i w terminach uzgodnionych z kierownikiem jednostki organizacyjnej lub osobą działającą z jego upoważnienia. Brak zgody, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie uniemożliwiał skarżącemu wykorzystanie urlopu w terminie, o którym informował przełożonego, czyli bezpośrednio po zakończeniu urlopu zdrowotnego. Ocena postępowania przełożonego wobec wniosku skarżącego o udzielenie zaległego urlopu bezpośrednio po zakończeniu urlopu zdrowotnego, wykracza poza niniejsze postępowanie.

Odnosząc się do kolejnego czynu, który stanowi podstawę zarzutu w postępowaniu dyscyplinarnym, dotyczącego odmowy przyjęcia w dniu 28 sierpnia 2015 r. od [...] Zespołu Kadr i Szkolenia w KPP w S. M. C. skierowania na wykonanie badań profilaktycznych i lekarskich, Sąd stwierdził, że stan faktyczny ustalony w oparciu o zebrany materiał dowodowy potwierdza zasadność tego zarzutu. Z treści obowiązujących przepisów jednoznacznie wynika, że to przełożony policjanta właściwy w sprawach osobowych określa zakres i termin wykonania badań lekarskich, w tym więc i kontrolnych, że podstawę obowiązku wykonania badań kontrolnych stanowi niezdolność do pracy policjanta spowodowana chorobą trwająca dłużej niż 30 dni, oraz że wymóg poddania się takim badaniom stanowi podstawowy obowiązek policjanta, gdyż jest on koniecznym elementem możliwości wydania orzeczenia w przedmiocie przeciwwskazań lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na określonym stanowisku. Sąd I instancji podkreśłił, że skoro policjant dowiaduje się o obowiązku wykonania badań od przełożonego, w szczególności ich zakresie i terminie, to tym samym obowiązek ten nie wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a skierowanie nie ma tylko charakteru informacyjnego, lecz jest poleceniem służbowym, którego niewykonanie jest naruszeniem dyscypliny służbowej. Innymi słowy, wykonanie badań jest obowiązkiem wynikającym z norm prawa kształtowanym przez właściwy do tego organ w drodze konkretyzacji obowiązku w poleceniu służbowym.

W rozpoznawanym przypadku nie ulega zatem wątpliwości, że Komendant Powiatowy Policji w S. był podmiotem uprawnionym do skierowania skarżącego na badania kontrolne, jako że skarżący pozostawał w tym czasie w jego dyspozycji i to on był w związku z tym przełożonym strony w sprawach osobowych. Skarżący miał zatem obowiązek niezwłocznie przyjąć skierowanie od pracownika Kadr i Szkolenia KPP w S. i dostosować się do poleceń określonych w skierowaniu. Działania policjanta nakierowane na odroczenie w czasie wykonania polecenia przełożonego poprzez nieprzyjęcie w dniu 28 sierpnia 2015 r. skierowania na badania i przekazania go skarżącemu drogą pocztową należy ocenić jako naruszenie dyscypliny służbowej.

Zaistnienie ewentualnych nieprawidłowości samego skierowania na badania kontrolne wynikające chociażby z jego niewłaściwego wypełnienia przez przełożonego, czy też potwierdzenie jego odbioru na druku zwrotnego poświadczenia odbioru w żadnym wypadku nie mogą stanowić okoliczności wyłączającej obowiązek policjanta poddania się stosownym badaniom i tym samym uprawniającej go do odstąpienia od wykonania polecenia przełożonego. Cechą specyficzną i właściwą dla stosunków służbowych jest bowiem określenie obowiązków służbowych, w tym dyspozycyjności funkcjonariusza służby publicznej, posłuszeństwa poleceniom służbowym i odpowiedzialności dyscyplinarnej. Takie rozwiązanie przyjęte zostało w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Powyższemu odpowiada rota ślubowania składana przez funkcjonariusza. Tak też kształtuje obowiązki funkcjonariusza art. 58 ust. 1 ustawy o Policji. Granice związania funkcjonariusza Policji poleceniem służbowym regulują natomiast przepisy art. 58 ust. 2 i ust. 3 powołanej ustawy, z których wynika, że ustawa o Policji nakłada na funkcjonariusza obowiązek wykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, którym jest on związany, z wyjątkiem polecenia lub rozkazu, którego wykonanie łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa. W związku z tym niedopełnienie obowiązku przyjęcia skierowania na wykonanie kontrolnych badań lekarskich stanowi naruszenie dyscypliny służbowej określone w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, sankcjonowane karami dyscyplinarnymi, o których mowa w art. 134 w zw. z art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji.

Reasumując, w ocenie Sądu, w świetle wszystkich wskazanych powyżej okoliczności w pełni uzasadnione jest stanowisko orzekających w sprawie organów o popełnieniu przez skarżącego czynów z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Organy obu instancji prawidłowo oceniły działanie skarżącego jako naruszające zasady dyscypliny służbowej, a zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni wystarczał do potwierdzenia okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia znamion czynów opisanych w powołanym wyżej przepisie.

Sąd zwrócił również uwagę na rodzaj wymierzonej obwinionemu kary. Katalog kar dyscyplinarnych reguluje art. 134 ustawy o Policji. Z przepisu tego nie wynika za jakie przewinienia stosowany jest poszczególny rodzaj kary, co oznacza, że wymierzające ją organy dokonują gradacji zgodnie z własnym uznaniem. Uznaniowość nie oznacza dowolności, w związku z czym organ obowiązany jest dokładnie umotywować rodzaj zastosowanej kary, uwzględniając przy jej wymierzaniu wszystkie okoliczności przemawiające za i przeciw jej wymierzeniu. Kara wydalenia ze służby - wymierzona przez organ I instancji, zasadnie została uznana przez Komendanta Wojewódzkiego Policji za zbyt surową. Tym niemniej, w ocenie Sądu, organ II instancji również nie ustrzegł się nadmiernej surowości w wymierzaniu kary wyznaczając skarżącemu niższe stanowisko służbowe oraz obniżając stopień służbowy, które to kary nie są adekwatne do popełnionego czynu. Na wymiar kary nie mogło mieć przede wszystkim wpływu ukaranie skarżącego naganą skoro w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia, orzeczenie w przedmiocie wymierzenia kary nagany nie było prawomocne, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzeczenie to jak i orzeczenie organu I instancji wyrokiem z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 1047/15 uchylił.

Mając powyższe na względzie, Sąd I instancji orzekł o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. wskazując, że ponownie rozpoznając sprawę organ pochyli się nad kwestią kary za czyny popełnione przez policjanta, mając na uwadze przede wszystkim wagę tych czynów, a także adekwatność kary do czynów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Komendant Wojewódzki w S. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 h ust. 1, 2 i 3 i art. 135o ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez uznanie, że Komendant Wojewódzki Policji w S. nieprawidłowo i niedostatecznie umotywował rodzaj wymierzonej skarżącemu kary dyscyplinarnej, w tym przez przyjęcie, że na wymiar kary miało wpływ wcześniejsze ukaranie skarżącego karą nagany, która w ocenie Sądu pierwszej instancji w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia nie była orzeczona prawomocnie, co spowodowało wymierzenie skarżącemu kary dyscyplinarnej nadmiernie surowej i uzasadniało uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego oraz poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w S.,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 134 h ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 134 g ust. 2 i art. 25 ust. 1 oraz art. 135 o ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, przez niewłaściwe zastosowanie, przez przyjęcie, że wymierzona skarżącemu kara dyscyplinarna jest nadmiernie surowa i nieadekwatna do popełnionego czynu, gdyż nie uwzględnia okoliczności przemawiających za i przeciw jej wymierzeniu, w tym przez przyjęcie, że na wymiar kary miało wpływ wcześniejsze ukaranie skarżącego karą nagany, która w ocenie Sądu pierwszej instancji w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia nie była orzeczona prawomocnie, i zakwestionowanie w ten sposób wymierzenia skarżącemu kary surowszej z powodu dopuszczenia się przez niego większej ilości przewinień dyscyplinarnych i wcześniejszego ukarania go prawomocnym orzeczeniem, oraz prawa organów do kształtowania własnej polityki kadrowej, do której policjant zmuszony jest dostosować się zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, przez uchylenie wydanych orzeczeń dyscyplinarnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Na wstępie należy podkreślić, że zaskarżony wyrok kwestionowany jest wyłącznie w zakresie, w jakim Sąd I Instancji podważył prawidłowość orzeczonej wobec E. G. kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe oraz obniżenia stopnia. Oznacza to, że ustalenia Sądu I instancji związane z faktem, sposobem i okolicznościami popełnienia przypisanych skarżącemu przewinień dyscyplinarnych, są w niniejszej sprawie wiążące i miarodajne przy ocenie współmierności zastosowanej sankcji. Przypomnieć zatem należy, że Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, co do tego, że oba z popełnionych przez skarżącego czynów wyczerpują znamiona naruszenia dyscypliny służbowej ujęte w art. 132 ust. 3 ustawy o Policji. Nie ma więc wątpliwości, iż w tej sprawie istniały podstawy do wydania orzeczenia o ukaraniu. Należy mieć jednak na względzie, że sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w części dotyczącej kary sprowadza się wyłącznie do oceny czy organy przestrzegały reguł procedowania, w tym ustawowych dyrektyw wymiaru kar. Sąd nie może natomiast ingerować w uprawnienia zastrzeżone wyłącznie dla organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i oceniać celowości czy słuszności zastosowanych przezeń sankcji.

Rodzaje kar przewidzianych za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określone zostały w art. 134 ustawy o Policji. Wymierzona skarżącemu kara obniżenia stopnia oraz wyznaczenia na niższe stanowisko, jest drugą pod względem surowości w katalogu kar dyscyplinarnych przewidzianych w tym przepisie. Dostrzec jednak trzeba, iż ustalając katalog kar, ustawodawca nie określił jakiemu przewinieniu dyscyplinarnemu winna odpowiadać każda z nich. Brak w tym względzie przyporządkowania określonych przewinień lub naruszeń dyscypliny służbowej do poszczególnych kar wskazuje, iż wybór kary pozostawiony został uznaniu organu orzekającego o jej wymierzeniu. Skutkuje to swobodą organu w wyborze i zastosowaniu kar określonych w art. 134 ustawy. Nie oznacza to jednak, że w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej organ może podejmować rozstrzygnięcie w sposób dowolny. Jest on bowiem związany w tym zakresie przepisami regulującymi postępowanie dyscyplinarne. Z tego też względu winien dokonywać oceny zasadności kary, na podstawie ustaleń w zakresie stanu faktycznego, stosownie do art. 134 h ust. 1 ustawy, który stanowi, iż wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Obowiązany jest przy tym uwzględnić określone w art. 134 ust. 2 ustawy okoliczności przemawiające za zaostrzeniem wymiaru kary, jak i wskazane w art. 134h ust. 3 ustawy okoliczności przemawiające za jej złagodzeniem. Jednocześnie, stosownie do art. 134g ustawy, za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego organ może wymierzyć tylko jedną karę, przy czym w przypadku kilku przewinień, kara ta może być odpowiednio surowsza.

Słusznie autor skargi kasacyjnej wskazuje, że w zaskarżonym orzeczeniu szeroko omówiono zarówno kwestie naruszenia przez skarżącego dyscypliny służbowej w sposób opisany w postawionych mu zarzutach, jak też odniesiono się do jego postawy, przejawiającej się w braku krytycznej autrefleksji, podejmowaniu samowolnych decyzji i obarczaniu ich konsekwencjami przełożonych oraz podjęto rozważania dotyczące konsekwencji jego zachowań w toku działania organizacji hierarchicznej jaką jest Policja. W tym kontekście wskazywana przez organ okoliczność popełnienia przez skarżącego zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych przed zatarciem uprzednio wymierzonej kary nagany za podobne czyny, była tylko jedną wśród wielu okoliczności, które wpłynęły na wymiar kary w tej sprawie. Uznanie przez Sąd I instancji, iż w sprawie odpadła przesłanka do zaostrzenia kary określona w art. 134h ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, wskutek późniejszego uchylenia przez WSA w Szczecinie orzeczeń organów w tym przedmiocie, sama w sobie nie mogła przesądzić o niewspółmierności wymierzonej skarżącemu kary dyscyplinarnej. Był to bowiem tylko jeden z elementów uwzględnionych przez organy przy zastosowaniu sankcji dyscyplinarnej. Jego wpływ na wymiar orzeczonej kary powinien więc podlegać weryfikacji w zestawieniu z pozostałymi okolicznościami, które legły u jej podstaw. Należało ocenić czy był to czynnik mający decydujące przełożenie na wymiar kary w tej sprawie. Analiza ta musi uwzględniać pozostałe uwarunkowania, które w przekonaniu organu, miały istotne znaczenie dla wymiaru kary. Stanowisko organu w tej materii uwzględniało przecież także okoliczności popełnienia przewinień dyscyplinarnych, tj. umyślne działanie skarżącego, brak dbałości o interes służby, jak również lekceważący stosunek do podstawowych zasad obowiązujących w służbie. Organy zaakcentowały, że skarżący z premedytacją nie wykonywał poleceń przełożonych, samowolnie zadecydował o swoim stawieniu się do służby oraz nie przedstawił żadnego usprawiedliwienia swojej nieobecności, które mogłoby być przyjęte za zgodne z obowiązującymi przepisami. Takie zachowanie musi być napiętnowane przez przełożonego dyscyplinarnego wobec każdego policjanta, a zwłaszcza z wieloletnim stażem służby, który swoim zachowaniem winien dać przykład innym młodszym stażem policjantom. W realiach niniejszej sprawy nie można bagatelizować charakteru popełnionych przez skarżącego przewinień dyscyplinarnych, gdyż może to stanowić negatywny przykład rozluźnienia dyscypliny służbowej, a w konsekwencji zakłócać prawidłowe funkcjonowanie jednostki. Przy wymiarze kary organy uwzględniły więc skutki popełnionych przewinień dyscyplinarnych, zwłaszcza demoralizującego wpływu na innych funkcjonariuszy Komisariatu Policji w D., przez podważanie autorytetu przełożonych oraz postępowanie wbrew obowiązującym procedurom. Materiał dowodowy pozwalał także na wysnucie konkluzji, że w toku postępowania dyscyplinarnego skarżący w sposób celowy utrudniał przeprowadzenie czynności wymagających jego obecności. Nie stawił się do raportu, pomimo iż przełożony dyscyplinarny, przychylając się do jego prośby, zadecydował o przeprowadzeniu raportu we wskazanym przez skarżącego miejscu. Postępowanie skarżącego w tej mierze, wskazuje na to, że nie miał on zamiaru i nie chciał wykonać wskazanej czynności nie tylko w wyznaczonym czasie i miejscu, ale w ogóle, podejmując szereg działań zmierzających do blokowania i utrudniania postępowania dyscyplinarnego, a przede wszystkim niepotrzebnego jego przedłużania. Nie można wreszcie pominąć, że skarżący popełnił dwa przewinienia dyscyplinarne, za które, stosownie do art. 134g ust. 2 ustawy o Policji, można wymierzyć tylko jedną karę dyscyplinarną, ale odpowiednio surowszą.

Jak już wyżej wskazano wszystkie te czynniki wymagały rozważenia. Dopiero wnikliwa analiza całokształtu okoliczności, które legły u podstaw zastosowanej sankcji, pozwoli na ocenę, czy odpadnięcie jednej z przesłanek określonych w art. 134h ust. 2 (pkt 2) ustawy o Policji, pozbawiło wymierzoną skarżącemu karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe oraz obniżenia stopnia, waloru adekwatności do popełnionych przewinień dyscyplinarnych. W zaskarżonym wyroku zabrakło pogłębionej analizy tej kwestii, a bez tego nieuprawnione było stwierdzenie Sądu I instancji, iż w sytuacji gdy do okoliczności wpływających na zaostrzenie wymiaru kary nie można już zaliczyć wcześniej orzeczonej wobec policjanta kary nagany, wymierzona w tej sprawie kara wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe oraz obniżenia stopnia, jest nadmiernie surowa i nieadekwatna do popełnionego czynu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty uznał za uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawione powyżej uwagi oraz argumenty.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.