Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 9/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: par. 31 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przydomowej oczyszczalni ścieków oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. P. (dalej: PINB) z dnia [...] października 2018 r. znak [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności do 5,0 m3/dobę zlokalizowanej na działce nr [...] w obrębie gruntów wsi S. gm. B.

Sprawa była czterokrotnie rozpoznawana przez organy nadzoru budowlanego oraz trzykrotnie przez tutejszy Sąd (sprawy sądowe o sygnaturach II SA/Bk 372/15, II SA/Bk 13/17 i II SA/Bk 874/17). Z okoliczności stanu faktycznego wynika, że na działce nr [...], na podstawie zgłoszenia z dnia [...] maja 2012 r. dokonanego przez Gminę B., zrealizowano jesienią 2013 r. przydomową oczyszczalnię ścieków. Do zgłoszenia właściwy organ administracji architektoniczno – budowlanej nie wniósł sprzeciwu.

W toczącym się po raz pierwszy postępowaniu administracyjnym dotyczącym legalności budowy oczyszczalni, organy nadzoru budowlanego orzekły o nakazie jej rozbiórki z uwagi na niespełnienie warunku odległości od studni zlokalizowanej na należącej do E. K. działce nr [...]. Ustalono, że odległość wynosi 14,10 m a powinna wynosić 30 m zgodnie z § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.; dalej: rozporządzenie o warunkach technicznych). Decyzje organów nadzoru budowlanego zostały uchylone przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie II SA/Bk 372/15. Sąd polecił ustalić, czy studnia powstała legalnie, bowiem wątpliwości w tym zakresie nie usunął wynik postępowania administracyjnego w przedmiocie legalności użytkowania studni (art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, dalej: P.b.). Sąd zalecił również, aby rozstrzygnięcie o ewentualnej rozbiórce zostało poprzedzone wykazaniem, że nie jest możliwe doprowadzenie oczyszczalni do stanu zgodnego z prawem.

W ponownie prowadzonym postępowaniu dotyczącym legalności budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, organy nadzoru budowlanego umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe. Ustaliły, że przepis § 31 ust. 1 rozporządzenia o warunkach technicznych nie ma w sprawie zastosowania, gdyż nie wykazano, aby studnia dostarczała wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Decyzje organów nadzoru budowlanego umarzające postępowanie zostały ponownie uchylone przez tutejszy Sąd (wyrok z dnia 23 lutego 2017 r. w sprawie II SA/Bk 13/17). Sąd zalecił, aby w sposób prawidłowy zmierzono odległość oczyszczalni od studni, tj. aby zmierzono odległość od osi studni do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidulanej. Jeśli ta odległość jest mniejsza niż 30 m, nakazano jednoznacznie ustalić czy studnia dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Zdaniem Sądu, fakt korzystania przez właściciela studni z wody z sieci wodociągowej nie może wykluczać korzystania z wody ze studni, zaś pojęcie woda "przeznaczona do spożycia przez ludzi" należy rozumieć szerzej, tj. również jako wodę przeznaczoną do innych celów domowych (gospodarczych). Jak wskazał Sąd, postępowanie nie może zostać uznane za bezprzedmiotowe z tego powodu, że oczyszczalnia została wybudowana zgodnie ze zgłoszeniem, do którego nie wniesiono sprzeciwu. W takiej sytuacji dla oceny legalności oczyszczalni powinien znaleźć zastosowanie tryb naprawczy uregulowany w art. 50 i art. 51 P.b. W konkluzji Sąd stwierdził, że jeśli nie jest zachowana odległość 30 m oczyszczalni od studni, a woda ze studni przeznaczona jest do spożycia przez ludzi (w znaczeniu szerokim), powinnością organów będzie ustalenie, czy istnieje możliwość doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Zdaniem Sądu, orzeczenie rozbiórki oczyszczalni jest ostatecznością i będzie możliwe po wykluczeniu możliwości legalizacji inwestycji.

W po raz trzeci prowadzonym postępowaniu organy nadzoru budowlanego obydwu instancji orzekły o nakazie rozbiórki oczyszczalni na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. z uwagi na niezachowanie odległości 30 m od osi studni do najbliższego przewodu rozsączającego, tj. do wylotu odprowadzenia z filtra gruntowo-roślinnego oczyszczalni, która to odległość wynosi około 14,15 m. Zdaniem organów, złożone do protokołu oględzin przez E. i W. K. oświadczenia potwierdzają, że woda ze studni jest używana do picia i innych celów domowych oraz gospodarczych. Przedstawione faktury za pobraną wodę z wodociągu gminnego nie dowodzą niekorzystania ze studni. Organy stwierdziły, że z uwagi na lokalizację oczyszczalni w 30-metrowej strefie ochronnej, nie istnieje możliwość doprowadzenia inwestycji do zgodności z prawem. Zdaniem PWINB, w sprawie nie można było zastosować art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., bowiem doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem wiąże się z przeniesieniem oczyszczalni w inne miejsce, gdzie zachowane byłyby odległości przewidziane w warunkach technicznych, a to wymaga rozbiórki oczyszczalni. Także, w ocenie organu, przedmiotem postępowania nie jest szambo na działce sąsiedniej, ale legalność przydomowej oczyszczalni ścieków i jej wpływ na istniejącą na działce sąsiedniej studnię.

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2017 r. w sprawie II SA/Bk 874/17 tutejszy Sąd uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego obydwu instancji z uwagi na naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), które to naruszenia, zdaniem Sądu, miały istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że wątpliwości nie budzi ustalona przez organy nadzoru budowlanego odległość oczyszczalni od studni, wynosząca 14,15 m, która jako mniejsza niż 30 m obligowała organy do jednoznacznego ustalenia czy studnia "dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi". Przesłanka ta, w ocenie Sądu, została ustalona z naruszeniem przepisów postępowania. Ustalenie charakteru studni zostało dokonane na podstawie oświadczenia złożonego do protokołu oględzin przez właściciela studni – E. K. i jego brata. Oznacza to, że ustalenia kluczowego dla oceny czy sporna oczyszczalnia ścieków narusza wymogi § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia o warunkach technicznych dokonano na podstawie oświadczeń złożonych przez osoby zainteresowane wynikiem sprawy, przy braku powiadomienia pozostałych stron i umożliwienia im zadawania pytań oraz ustosunkowania się do złożonych wyjaśnień, a także bez pouczenia o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Tym bardziej, że E. K. jest skonfliktowany z właścicielem działki na której znajduje się oczyszczalnia. Sąd wskazał, że w ponownym postępowaniu organy nadzoru budowlanego przeprowadzą postępowanie wyjaśniające z wykorzystaniem środków dowodowych, które pozwolą na obiektywne ustalenie charakteru studni, w tym: przesłuchają świadków, a także E. K. i R. L. w charakterze stron i skonfrontują złożone przez nich zeznania; rozważą potrzebę przeprowadzenia badań wody ze studni oraz przeprowadzenie kolejnych oględzin studni; ocenią materiał dowodowy w całokształcie, w tym ustosunkują się do każdego ze zgromadzonych dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi. Sąd nie ustosunkował się do zarzutu błędnego zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Wskazał, że na wcześniejszych etapach postępowania przesądzono prawidłowość prowadzenia postępowania na podstawie art. 50 i art. 51 P.b., który to tryb wymaga rozważenia możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem i orzeczenia rozbiórki, gdy doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe.

W postępowaniu prowadzonym po wyroku w sprawie II SA/Bk 874/17, PINB dokonał następujących czynności:

- w dniu 17 września 2018 r. przeprowadził kontrolę studni na działce nr [...], w trakcie której pracownik Powiatowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej pobrał próbki wody do badań. Ustalono, że studnia nie spełnia warunków technicznych wynikających z § 32 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia (złącza kręgów betonowych od wewnątrz studni nie są odpowiednio zaspoinowane, fragmentami nie posiadają spoinowania, część nadziemna studni posiada wysokość około 55 cm od poziomu terenu przy wymaganej wysokości 90 cm, teren otaczający studnię o nawierzchni utwardzonej na szerokość około 40-60 cm przy wymaganym minimum 100 cm);

- uzyskał wyniki badań próbek wody, z których wynika, że przekroczone są wskaźniki mikrobiologiczne wymagane rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, a zatem woda nie nadaje się do spożycia;

- przesłuchano R. L. i E. K. przy udziale D. L. (nowego właściciela działki nr [...]). PINB, w kontekście wyników próbek wody, ocenił jako niewiarygodne twierdzenie właściciela studni o codziennym korzystaniu z wody "do wszystkiego" (do spożycia, do mycia, do oprysków, do pojenia zwierząt). W ocenie organu, przed pobraniem próbek nie powiadomiono właściciela studni o tej czynności, zatem "z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić można, że woda w tejże studni przez cały czas nie odpowiada wymaganiom rozporządzenia". Także charakter zbadanych przekroczeń wskaźników mikrobiologicznych wskazuje, iż nie można jednoznacznie przypisać tego stanu rzeczy działaniu oczyszczalni oraz stanowi technicznemu studni. PINB wskazał, że na mapie zasadniczej znajdującej się w zasobach geodezyjnych zainwentaryzowane zostały budynek mieszkalny i inwentarski z wyłączeniem studni, "co może wskazywać na celowe działanie".

Powyższe ustalenia doprowadziły organ pierwszej instancji do wydania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, z powodu jego bezprzedmiotowości.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył E. K. Nie zgodził się z ustaleniem o złym stanie technicznym studni, która istnieje od pokoleń. Wyjaśnił, że teren wokół studni był wielokrotnie podwyższany i utwardzany, co wpłynęło na wysokość studni, zaś czas miał wpływ na spoinowanie jej kręgów. Woda ze studni była używana do spożycia przez ludzi od pokoleń jako krystalicznie czysta, natomiast wyniki badań mikrobiologicznych tylko potwierdzają, że jest to obecnie woda skażona w wyniku działalności oczyszczalni. Potwierdza to również fakt uschnięcia drzew na jego działce zlokalizowanych od strony oczyszczalni, co miało miejsce niedługo po jej wybudowaniu. Wskazał, że nie wyjaśniono powodów nieprzeprowadzenia badań wody kilka miesięcy po wybudowaniu oczyszczalni, obowiązek zaewidencjonowania studni spoczywał na właściwych organach, zaś w dacie budowy oczyszczalni istnienie studni było faktem znanym inwestorowi i właścicielowi obecnej oczyszczalni, której działalność pozbawiła go dostępu do źródła wody.

Zaskarżoną decyzją PWINB utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Wskazał, że z całokształtu materiału dowodowego, w tym z uzupełniającego postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego po wyroku w sprawie II SA/Bk 874/17, wynika że studnia na działce nr [...] istnieje od pokoleń, jednak nie została zainwentaryzowana na mapach geodezyjnych. Nie spełnia ona wymagań technicznych, jak też - wbrew twierdzeniom odwołującego się - pobierana z niej woda nie jest używana do celów spożywczych. Woda jest pobierana sporadycznie, o czym świadczy zarośnięty, niewydeptany pas trawy przy studni. Woda nie nadaje się do spożycia, o czym świadczą wyniki badań mikrobiologicznych. Na działce istnieje przyłącze wodociągowe do wodociągu gminnego, z którego skarżący korzysta. Wybudowana oczyszczalnia nie ma wpływu na stan wody w studni niespełniającej warunków technicznych. Z powyżej wskazanych powodów, zdaniem PWINB, nie można przyjąć, że oczyszczalnia nie spełnia wymagań wynikających z § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia o warunkach technicznych, tj. wymagań w zakresie odległości, bowiem odległość ta, mniejsza niż 30 m, nie dotyczy studni, z której woda jest przeznaczona do spożycia przez ludzi. Postępowanie w sprawie legalności studni stało się zatem, zdaniem PWINB, bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. PWINB wskazał, że niezasadne są zarzuty kwestionujące ustalenie złego stanu technicznego studni, gdyż toczyło się już postępowanie administracyjne tej kwestii dotyczące, zakończone nakazem zabezpieczenia studni. Także odwołujący się nie korzysta z wody ze studni, bowiem korzysta z wodociągu gminnego. Nie przedłożył również żadnego dowodu na okoliczność skażenia wody w studni przez oczyszczalnię.

Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył do sądu administracyjnego E. K. Zarzucił naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 6, 7, 8, 9, 77§ 1 i § 4, 104, 107 § 1 i § 3 K.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, tj. § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia o warunkach technicznych. Wyjaśnił, że w czasie budowy oczyszczalni, co miało miejsce z wykorzystaniem dofinansowania ze środków europejskich, zawierano – oprócz umów na budowę oczyszczalni – umowy z właścicielami działek regulujące odpowiedzialność i formę własności. Gmina złamała postanowienia umowne o przyznanie pomocy w ramach działania "Podstawowe Usługi dla Gospodarki i Ludności Wiejskiej", jednakże rozbiórka oczyszczalni ścieków oraz przeniesienie jej w inną lokalizację na tej samej działce, tj. lokalizację zgodną z przepisami budowlanymi w niczym nie narusza warunków umowy i nie generuje kosztów, a w szczególności nie grozi bankructwem Gminy. Świadomie również wprowadzono w błąd Starostwo dokonując zgłoszenia poprzez niewskazanie informacji o istnieniu studni. Obecnie demontaż oczyszczalni jest konieczny z uwagi na obowiązek rekultywacji środowiska, zaś skutki bezprawnego działania ponosi skarżący, któremu na działce uschły drzewa, a który od 2013 r. bez przerwy użytkował wodę ze studni do celów spożywczych. Wyjaśnił, że woda jest nadal pobierana, a ze względu na jej rozchlapywanie następuje bujny przyrost roślinności wokół studni, która to roślinność jest sukcesywnie wykaszana. Wyjaśnił, że studnia nigdy nie była wyłączona z użytkowania, zaś w związku z wymianą kręgu teren wokół studni został nieznacznie podniesiony. Korzystanie z wody z wodociągu odbywa się sporadycznie, co było już wyjaśniane w sprawie. Także stan techniczny studni nigdy nie był przedmiotem kwestionowania we wcześniejszych fazach postępowania, obowiązek zgłoszenia studni do inwentaryzacji powinny wykonać organy nadzoru budowlanego, które również powinny były pobrać próbki wody ze studni na początku postępowania w 2013 r., co stanowiłoby niezbity dowód na skażenie wody przez oczyszczalnię. Skarżący zwrócił uwagę, że o ile odległość studni od wylotu filtra gruntowo – roślinnego oczyszczalni wynosi 14, 1 m, o tyle odległość do zbiornika gromadzącego nieczystości z oczyszczalni wynosi około 8 m, co skutkuje skażeniem środowiska i jest niedopuszczalne w świetle obowiązującego prawa. Wskazał, że pozbawiono go źródła wody, jak też nie będzie mógł wybudować nowego, niezależnego ujęcia wody na własnej posesji, chyba że dokona wykupu działki sąsiedniej. W jego ocenie, Gmina celowo przedłuża postępowanie, podczas gdy realizacja i odpowiedzialność za budowę wynikająca z umowy z samorządem zakończyła się 30 listopada 2018 r., a program obowiązywał przez 5 lat. Gmina ten program zrealizowała niezgodnie z przepisami prawa, tj. przy posłużeniu się nieprawdziwymi dokumentami. Wniósł o zobowiązanie Gminy B. do dostarczenia potwierdzonej za zgodność z oryginałem umowy na budowę oczyszczalni na działce nr [...] na okoliczność konsekwencji prawnych związanych ze złamaniem postanowień umowy oraz dopuszczenie dowodu z dokumentu prywatnego w postaci pięciu zdjęć załączonych do skargi na okoliczność odległości oczyszczalni od użytkowanej studni, skażenia środowiska przez wyschnięcie drzew znajdujących się w pobliżu oczyszczalni oraz zagospodarowania terenu wokół studni wykazującego pobór wody.

W piśmie procesowym z dnia 29 stycznia 2019 r. skarżący dodatkowo wskazał, że w chwili obecnej posiada największe budynki inwentarskie we wsi, a w związku z długotrwałymi awariami wodociągu niezbędne jest ujęcie dodatkowe wody na własnej działce, którego przez budowę oczyszczalni został pozbawiony. Zmuszony został do likwidacji hodowli (przedstawił wydruk ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli ARiMR). Wyjaśnił, że woda w studni do końca 2018 r. posiadała status wody pitnej, o czym świadczy decyzja PWINB z dnia [...] grudnia 2007 r. Żadna instytucja nie pozbawiła studni możliwości użytkowania, a wyniki badań Sanepidu nie mogą być odnoszone do roku 2013. W jego ocenie, gospodarstwo zostało pozbawione wody pitnej, co grozi jego bankructwem, a skażenie nastąpiło 5 lat po budowie oczyszczalni.

W odpowiedzi na sprecyzowanie stanowiska skarżącego, organ w piśmie z dnia 5 marca 2019 r. uznał zarzuty za nieuzasadnione i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 14 marca 2019 r. wydanym na rozprawie Sąd oddalił wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z umowy na budowę oczyszczalni ścieków, zaś dopuścił dowód ze zdjęć dołączonych do skargi oraz dokumentów dołączonych do pisma skarżącego z dnia 29 stycznia 2019 r. (wydruku ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli ARiMR oraz decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. znak [...]).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem sporu w sprawie jest legalność wybudowania w 2013 r., na podstawie zgłoszenia do którego nie wniesiono sprzeciwu, przydomowej oczyszczalni ścieków. Postępowanie prowadzono od czerwca 2014 r. na skutek interwencji skarżącego, było ono kilkukrotnie kontrolowane przez tutejszy Sąd z wynikiem negatywnym dla organów nadzoru budowlanego (decyzje obydwu instancji uchylano). W chwili obecnej, mając na uwadze ocenę prawną i wskazania formułowane przez Sąd orzekający w poprzednich składach, za bezsporne uznać należy następujące okoliczności: faktyczną - wybudowanie oczyszczalni w odległości mniejszej niż 30 m licząc od najbliższego przewodu rozsączającego oczyszczalni do osi studni (§ 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia o warunkach technicznych) oraz prawne – sposób rozumienia pojęcia "woda przeznaczona do spożycia przez ludzi" wskazany przez Sąd w sprawie II SA/Bk 13/17 oraz prowadzenie postępowania w trybie naprawczym uregulowanym w art. 50 – 51 P.b. w stosunku do obiektu, którego budowa została zgłoszona bez wniesienia sprzeciwu oraz w stosunku do którego istnieje wątpliwość co do spełnienia warunków technicznych. Natomiast, jak wskazał Sąd w sprawie II SA/Bk 874/17, do wyjaśnienia i ustalenia pozostały: obiektywny charakter studni, tzn. czy dostarcza ona wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (na którą to okoliczność organ miał przeprowadzić uzupełniające postępowanie wyjaśniające) oraz – w zależności od wyniku tych ustaleń - możliwość doprowadzenia oczyszczalni do stanu zgodnego z prawem. Oceną prawną sformułowaną w poprzednich sprawach, a w szczególności w sprawie II SA/Bk 874/17, Sąd orzekający w sprawie niniejszej jest związany z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a. Na podstawie tego przepisu związane nią były również organy nadzoru budowlanego ponownie prowadzące postępowanie.

W postępowaniu legalizacyjnym oraz naprawczym mających na celu ocenę legalności wykonania robót budowlanych i możliwość doprowadzenia wyniku tych robót do stanu zgodnego z prawem kluczowe jest: po pierwsze, odpowiedź na pytanie czy roboty wykonano legalnie, co ocenia się na datę ich wykonania (która w większości przypadków jest datą wcześniejszą lub znacznie wcześniejszą od daty orzekania w postępowaniu legalizacyjnym lub naprawczym), po drugie, możliwość doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, która podlega ocenie na datę orzekania przez organy.

Nie ulega wątpliwości, że w dacie zrealizowania spornej oczyszczalni obowiązywał przepis § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia o warunkach technicznych, a zatem studnia na działce nr [...], o ile "dostarczała wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi", powinna znajdować się w odległości 30 m od najbliższego przewodu rozsączającego oczyszczalni (w sprawie ustalono, że chodzi o wylot filtra gruntowo – roślinnego). Innymi słowy, ww. element oczyszczalni należałoby w takim przypadku umieścić w wymaganej odległości 30 m od studni.

W sprawie nie doszło do jednoznacznego ustalenia, czy w dacie zgłoszenia budowy oczyszczalni i w dacie jej realizacji znajdująca się na działce skarżącego studnia dostarczała wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. W aktach sprawy znajdują się co prawda dokumenty wskazujące na sposób korzystania ze studni, ale nie dotyczą one roku 2013, są rozbieżne, w części stanowią wypowiedzi osób pozostających ze sobą w konflikcie. W konsekwencji nie dowodzą jaki był stan wody w studni w roku 2013. Wskazać należy na: decyzję z dnia [...] maja 2003 r. znak [...] nakazującą skarżącemu zabezpieczenie studni, w której uzasadnieniu znajduje się następujące stwierdzenie: "Pan K. W. zeznał do protokołu, że woda ze studni w okresie letnim jest wykorzystywana do pojenia zwierząt"; decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy żelbetowego zbiornika na gnojówkę na działce nr [...], w której uzasadnieniu znalazło się stwierdzenie, iż "zbiornik usytuowany jest w odległości 7, 90 m od ogrodzenia ww. nieruchomości oraz w 17,10 m od studni wody pitnej usytuowanej na działce skarżącego"; protokół kontroli z dnia 21 lutego 2008 r., w którym znajdują się oświadczenia stron postępowania o następującej treści: E. K. "wystąpiłem z wnioskiem do PINB w B. P. o informację, czy studnia może być użytkowania. Otrzymałem odpowiedź, z której nic nie wynika; R. L. "Jeżeli jest to studnia użytkowana to niech Sanepid zbada wodę czy się nadaje do użytku [....] uważamy, że Państwo K. powinni uzyskać pozwolenie na użytkowanie", tak jak oni uzyskali w przypadku do własnej studni; protokół z dnia 1 października 2014 r., w którym R. L. wyjaśnił, że "Panowie K. mieszkają naprzeciwko i korzystają z innej studni po drugiej strony ulicy do pojenia zwierząt. Wodę do celów gospodarczych pobierają z wodociągu".

Nie ulega również dla Sądu wątpliwości, że ani możliwość korzystania z wodociągu nie wykluczała możliwości korzystania ze studni, ani sporadyczność korzystania z wody z wodociągu (wykazana w sprawie II SA/Bk 13/17) również nie świadczyła o korzystaniu z wody z tej konkretnej studni.

Zdaniem Sądu, w chwili obecnej nie da się jednoznacznie ustalić czy w 2013 r. studnia dostarczała wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, a w związku z tym nie ma podstaw aby na organy nadzoru budowlanego nakładać obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego na tę okoliczność. Niewątpliwie rację ma skarżący twierdząc, że badania próbek wody powinny zostać przeprowadzone w roku 2013, co byłoby kluczowym dowodem na przydatność wody. Takich jednak badań nie przeprowadzono, przy czym nie było przeszkód, aby czynności tej podjął się również skarżący. Prowadzenie zaś w chwili obecnej dodatkowego postępowania wyjaśniającego mogłoby co prawda doprowadzić do ustalenia, że skarżący w jakiś sposób korzystał z wody w dacie budowy oczyszczalni, ale ustalenie to nie byłoby jednoznaczne z ustaleniem, że woda przeznaczona była do spożycia przez ludzi, nawet w szerokim rozumieniu tego słowa.

Mając zatem na uwadze trudności dowodowe wyżej wskazane (potęgowane wieloletnim konfliktem między właścicielami działek nr [...], na której znajduje się oczyszczalnia oraz nr [...] należącej do skarżącego) oraz charakter postępowania naprawczego, w którym bada się czy obiekt może zostać doprowadzony do zgodności z prawem w momencie orzekania przez organy, Sąd w sprawie II SA/Bk 874/17 zalecił, oprócz przesłuchania świadków i stron, wykonanie badania stanu jakości wody. Wyniki tego badania okazały się kluczowe w sprawie. Wykazały bowiem, że przekroczenie wskaźników mikrobiologicznych w wodzie ze studni powoduje wykluczenie tej wody ze spożycia przez ludzi. A zatem powstała sytuacja faktyczna, w której na datę orzekania przez organy odpadła podstawowa przesłanka, z powodu której prowadzono postępowanie naprawcze, tj. obowiązek zachowania odległości 30 m wymaganej w § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia o warunkach technicznych. Jeśli bowiem w chwili obecnej studnia na działce skarżącego nie dostarcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, to nie musi znajdować się w odległości 30 m od najbliższego przewodu rozsączającego oczyszczalni. To ustalenie powoduje, że postępowanie naprawcze stało się bezprzedmiotowe odnośnie jego punktu wyjścia, tj. dokonania zgłoszenia budowy oczyszczalni z naruszeniem art. 30 ust. 1 (art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b.). Jeśli bowiem warunek odległości od studni w chwili obecnej jest zachowany (nie jest naruszony), to nie sposób wskazać przepisów, które należałoby wobec spornej oczyszczalni zastosować w postępowaniu naprawczym, aby spowodować doprowadzenie jej do stanu zgodnego z prawem, który miał być naruszony. Inaczej rzecz ujmując należy wskazać, że jeśli organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie z uwagi na niezachowanie ww. odległości, a w chwili obecnej tego zarzutu, z uwagi na wyniki badań mikrobiologicznych wody, nie sposób postawić, to nie ma podstaw do orzekania nakazu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Podkreślić jeszcze raz należy, że organy w postępowaniu naprawczym orzekają w stanie prawnym aktualnym na dzień wydania decyzji, a nie aktualnym na dzień dokonania zgłoszenia.

Dodać należy, że w ocenie Sądu wyniki badań Sanepidu spowodowały, że mniejszego znaczenia dowodowego nabrał wynik przesłuchania skarżącego i R. L. (potwierdzający rozbieżne stanowiska), jak też wyniki oceny stanu technicznego studni oraz fakt niezainwentaryzowania studni i odpowiedzialności za to zaniechanie. Poza tym Sąd zwraca uwagę, że stanowisko skarżącego odnośnie korzystania z wody ze studni jest niekonsekwentne. Przesłuchany w dniu 28 września 2018 r. wskazał, że cały czas korzysta z wody ze studni, gdy w skardze wskazał, iż wyniki badań próbek wody (pobranych w dniu 17 września 2018 r., a więc dziesięć dni wcześniej niż jego oświadczenie o cały czas trwającym korzystaniu ze studni) świadczą, że nastąpiło zatrucie wody w studni w 2018 r. a więc po pięciu latach funkcjonowania oczyszczalni. Także trafnie wskazał organ w piśmie z dnia 1 marca 2019 r. (k. 60), że załączony wydruk z systemu ARiMR nie świadczy o likwidacji hodowli z uwagi na działanie oczyszczalni. Z wydruku wynika, że hodowla jest aktywna z liczbą zwierząt w stadzie na rok 2003 wynoszącą "0".

Należy także rozróżnić badanie legalności oczyszczalni w postępowaniu naprawczym z uwagi na niezachowanie warunku z § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia o warunkach technicznych od tego, czy studnia zagraża czy nie zagraża środowisku, zdrowiu i życiu ludzi. Inne są cele postępowania naprawczego (w którym ocenia się legalność obiektu z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego i przepisów o warunkach technicznych) a inne postępowania, w którym badany jest wpływ obiektu budowlanego na życie i zdrowie ludzi, bezpieczeństwo mienia lub środowiska (art. 66 P.b.). W tym kontekście należy ocenić, że zdjęcia przedłożone do skargi (nieopisane co do daty) w postępowaniu naprawczym nie miały wpływu na ocenę legalności kończącej to postępowanie decyzji. Natomiast odległość 8 m od studni do – jak twierdzi skarżący – "zbiornika, gdzie wpływają i gromadzą się nieczystości z oczyszczalni" nie jest regulowana prawem. Przepis § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia o warunkach technicznych stanowi o odległości studni od przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej w przypadku studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (tę okoliczność wykluczono). Z kolei na rysunku do protokołu kontroli z dnia 9 lipca 2014 r. (k. 13.1 akt adm.) wyrysowano lokalizację odległości oczyszczalni od granic działki i od budynków. Wynika z niej, że drenaż oczyszczalni znajduje się w odległości 2,5 m od granicy z działką nr [...] (przy wymaganej odległości 2 m) oraz w odległości większej niż 5 m od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (§ 36 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o warunkach technicznych).

Sąd oddalił wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z umowy na budowę oczyszczalni ścieków, bowiem okoliczności wynikające z umowy nie miały znaczenia dla oceny legalności decyzji wydanych w kontrolowanym postępowaniu naprawczym. Miały one znaczenie na wcześniejszym etapie postępowania, przy rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie wykonania uprzednio wydanych decyzji rozbiórkowych, jednakże wyłącznie z uwagi na względy ekonomiczne, które dla oceny legalności są nieistotne.

Reasumując, organy prawidłowo ustaliły wystąpienie w sprawie bezprzedmiotowości postępowania. Nie istnieją podstawy do prowadzenia postępowania naprawczego, gdy odpadnie jego przedmiot, czyli stan niezgodności z prawem dotyczący usytuowania i wykonania obiektu budowlanego, a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Decyzja umarzająca postępowanie naprawcze na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jest zatem decyzją nienaruszającą prawa, w tym przepisów wskazanych w skardze. Została należycie uzasadniona zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 K.p.a., rozważono przeprowadzone w sprawie dowody w ich całokształcie nadając im właściwe znaczenie dla końcowego wyniku sprawy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.