Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 332/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 10
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 107 par 3, art. 7 w zw. z art. 77 par 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 25 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za listopad 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Dnia 10 stycznia 2020 r. A. Ś. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem platformy PUE ZUS wniosek RDZ-B6 o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach. Wnioskodawczyni ubiegała się o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne na miesiąc listopad 2020 r. Wnioskodawczyni wskazała we wniosku, że w dniu 30 września 2020 r. prowadziła jako przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 47.82.Z (tj. sprzedaż detaliczną wyrobów tekstylnych, odzieży i obuwia prowadzona na straganach i targowiskach) w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz.U. 251, poz.1885 z zm.). Następnie, pismem z dnia 10 stycznia 2021 r., wnioskodawczyni wyjaśniła, że w dniu 23 grudnia 2020 r. został zmieniony z datą wsteczną na 2 września 2019 r. (czyli datę pierwszej rejestracji w CEIDG) kod PKD przeważającej działalności z 47.99.Z na 47.82.Z, gdyż wcześniej podany był błędny i niezgodny z rzeczywistością.

W dniu 25 stycznia 2021 r. decyzją o sygn. [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. (dalej: organ lub ZUS) odmówił wnioskodawczyni prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazując na treść art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach, lub ustawa o COVID), zauważył, iż wedle ustaleń poczynionych przez ZUS zgodnie z zgłoszeniem do bazy REGON i CEIDG kod przeważającej działalności wnioskodawczyni na dzień 30 września 2020 r. był 47.99.Z, który zgodnie z treścią ustawy nie uprawniał do zwolnienia z opłacania składek. W związku z powyższym nie przysługuje wnioskodawczyni prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 1 listopada 2020r. do dnia 30 listopada 2020r.

Pismem z dnia 8 lutego 2021 r., A. Ś. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. decyzję wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji (ewentualnie o jej zmianę), zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz dopuszczenie dowodów uzupełniających dołączonych do skargi. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji ZUS naruszenie następujących przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, a to:

1. art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, że zastosowana podstawa prawna nie uprawnia Skarżącej do zwolnienia ze składek, podczas gdy wpis w bazie REGON powinien stanowić jedynie potwierdzenie stanu mającego miejsce w rzeczywistości,

2. art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2021 r. póz. 162) - poprzez jego zignorowanie i uznanie, że w listopadzie 2020 roku Skarżąca nie prowadziła określonego rodzaju działalności gospodarczej, wymaganej do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek, podczas gdy samo prowadzenie takiej działalności gospodarczej w rzeczywistości, a nie wtórny wpis REGON potwierdzający jej fakt, winno być kluczowe dla stwierdzenia występowania okoliczności do zwolnienia ze składek,

3. art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 11 ust. 2 w związku z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców - poprzez błędne przyjęcie, że w ustalonym stanie faktycznym w spornym okresie - od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. (i wcześniej) Skarżąca nie wykonywała działalności gospodarczej objętej kodem PKD 47.82, a więc nie mogę być zwolniona ze składek we wskazanym okresie,

4. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego – poprzez zignorowanie dowodów przedłożonych przez Skarżącą, świadczących o rodzaju oraz momencie wykonywania przez Skarżącą działalności gospodarczej, a także poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego, jak również poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

5. art. 80 ustawy kodeks postępowania administracyjnego - poprzez niewłaściwą ocenę całokształtu materiału dowodowego prowadzącą do wniosku, że na jego podstawie nie można stwierdzić wykonywania przez Skarżącą działalności gospodarczej objętej kodem PKD 47.82, podczas gdy z przedłożonego wydruku z CEIDG oraz wyjaśnień, a także pozytywnego uwzględnienia tych wyjaśnień przez Urząd Miasta K. podczas aktualizacji w CEIDG, wynika fakt wykonywania przez Skarżącą działalności objętej ww. kodem PKD od początku rejestracji firmy.

Podnosząc przedmiotowe zarzuty skarżąca wniosła m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji lub ewentualnie o jej zmianę, poprzez zwolnienie jej z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne i na ubezpieczenia zdrowotne za okres od dnia 1 listopada 2020r. do dnia 30 listopada 2020r.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca podniosła, że rozpoczęła działalność gospodarczą w dniu 02 września 2019 r. Podstawowym i jedynym przedmiotem jej działalności była sprzedaż detaliczna wyrobów tekstylnych i odzieży. Wyjaśniła że podczas rejestracji działalności gospodarczej, podano przeważający i jedyny kod PKD 47.99 - handel obwoźny. Przy czym jak wyjaśniła, od samego początku był on błędny i nie odzwierciedlał stanu faktycznego prowadzonej działalności. W dniu 22 grudnia 2020 r. skarżąca udała się do Urzędu Miasta K., gdzie przedstawiła stan faktyczny prowadzonej działalności oraz przedłożyła dowody (faktury) poświadczające, iż faktycznie wykonywana działalność powinna być oznaczona kodem 47.82. Urzędnik przyjął wyjaśnienia i dokonał stosownej zmiany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) z datą od 2 września 2019 r. W dniu 23 grudnia 2020 r. stosowną zmianę zamieścił również Urząd Statystyczny w bazie REGON, ale z datą obowiązywania od 23 grudnia 2020 r.

Skarżąca podniosła, że wg jej wiedzy, baza REGON jest rejestrem wtórnym i podstawowym rejestrem do kwalifikowania i określania działalności gospodarczej powinny być - dla osób prowadząc działalność gospodarczą - CEIDG, dla spółek prawa handlowego i spółek osobowych- Krajowy Rejestr Sądowy a dla stowarzyszeń - Rejestr Stowarzyszeń. Baza REGON i kod PKD służą głównie celom statystycznym. Jak podniosła, zgodnie z licznymi wyrokami Sądów powszechnych czy administracyjnych, kody PKD określające przedmiot działalności, nigdy nie mają decydującego charakteru. Taki wniosek można wysnuć z wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 21 sierpnia 2008 r. w sprawie KIO/UZP 815/08. Orzeczenie mówi wprost, że sposób klasyfikacji rodzajów działalności (czy to wg PKD czy wg PKWiU) "nie ma znaczenia dla określenia, czy dany podmiot posiada uprawnienie do wykonywania określonej czynności."

Jednocześnie, zostały naruszone w opinii skarżącej przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy prawo przedsiębiorców, które definiują działalność gospodarczą oraz jej prowadzenie w kontekście prawa ubezpieczeń. Orzecznictwo sądów wskazuje jednoznacznie, w jaki sposób powinno się uznawać fakt prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd Apelacyjny w Lublinie (Wyrok SA w Lublinie z 15.11.2017 r., III AUa 304/17) stwierdził, że "o prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej można mówić wyłącznie wówczas, gdy ma ona charakter ciągły i zorganizowany i gdy nastąpiło już jej rozpoczęcie, a w żadnym przypadku sam wpis do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza o jej prowadzeniu".

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.; dalej: ustawa o COVID) w zw. z § 1 pkt 1 i 2 zarządzenia Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 października 2020 r. nr 61/2020 w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Wskazane zarządzenie Prezesa WSA w Krakowie zostało wydane w związku z intensyfikacją rozwoju epidemii i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem miasta na prawach powiatu K., będącego siedzibą tut. Sądu, obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1758 ze zm.). Na mocy ww. przepisów zarządzenia Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dniem 17 października 2020 r. odwołano rozprawy, utrzymując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych. W związku z tym sprawy przeznaczone do rozpatrzenia na rozprawie skierowano do załatwienia na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Z uwagi na to zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 maja 2021 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.

Jak wskazano powyżej sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zdaniem Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy w tym złożoną skargę jak i odpowiedź na skargę.

Odnośnie kwestii możliwości wzięcia udziału w rozprawie przeprowadzonej na odległość przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej z jednoczesnym bezpośrednim przekazem dźwięku i obrazu zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. wyjaśnić należy, że przeprowadzenie takiej rozprawy nie było możliwe, gdyż tut. Sąd nie dysponował odpowiednim zapleczem technicznym umożliwiającymi przeprowadzenie rozprawy w formie "on line".

W następnej kolejności należy przypomnieć, iż stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ZUS przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza w sposób istotny zarówno przepisy postępowania jak przepisy prawa materialnego, a więc w sposób mający wpływ na końcowy wynik sprawy .

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za listopad 2020 r. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. , orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza przepis art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.

W tym miejscu należy przypomnieć, iż w myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Jak trafnie zauważył WSA w Krakowie w wyroku z dnia 26.05.2021r. sygn. akt I SA/Kr 480/21 uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

W zaskarżonej decyzji opisanych wyżej elementów zabrakło. Jak wynika z akt sprawy, decyzja zawiera prawidłowo zredagowaną komparycję jak i sentencję.

W uzasadnieniu jednak zacytowano jedynie pełną treść art. 31zo ust 10, a następnie organ odnotował , iż we wniosku z 10.01.2021 r. skarżąca oświadczyła, że prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 47.82Z, by następnie odnotować, iż "Zgodnie z zgłoszeniem do bazy REGON i CEIDG kod przeważającej działalności na dzień 30 września 2020 r. to 47.99.Z, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacenia składek". Dalej następuje tylko jednozdaniowa konkluzja wedle której, w związku z powyższym, skarżącej nie przysługiwać ma prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za sporny okres.

Taki sposób uzasadnienia nie spełnia w żaden sposób wyżej opisanych kryteriów.

Niezależnie od tego należy wskazać, iż materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.). Stosownie do treści art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 53.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A,79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90,02.Z, 90.04.Z, 91.02,Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Brzmienie powyższego przepisu wskazuje na to, że zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy składek prowadzący wskazane w przepisie rodzaje działalności według stanu na dzień 30 września 2020 r. Istotne zatem jest ustalenie, jaką przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu działalność, a nie jaki rodzaj działalności figurował w rejestrze REGON.

Wprawdzie w myśl art. 31zo ust. 11 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r., lecz danych tych organ nie może przyjmować bezkrytycznie.

W ślad za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 279/21, którego stanowisko Sąd orzekający w niniejszym składzie w całości podziela zgadza, należy wskazać, iż w sytuacji wystąpienia rozbieżności pomiędzy wpisem w CEIDG/REGON, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Przyjęty przez organ sposób weryfikacji podmiotów uprawnionych do przyznania ulgi na gruncie komentowanej ustawy nie może bowiem prowadzić do wykluczenia z pomocy podmiotów, które w rzeczywistości spełniają wymogi do przyznania wnioskowanej ulgi, co mogą wykazać w inny sposób (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 189/21, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 955/20, dost. CBOSA).

Przyjęty przez ustawodawcę w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 sposób weryfikacji podmiotów uprawnionych stanowi niewątpliwie środek służący usprawnieniu postępowań w sprawach o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych za okres od dnia 1 listopada do dnia 30 listopada 2020 r. Ma on charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu, przy czym podkreślenia wymaga, że domniemanie to nie ma charakteru niewzruszalnego, w związku z czym nic nie stoi na przeszkodzie przeprowadzeniu przeciwdowodu na przedmiotową okoliczność.

Niezależnie od faktu, iż brak jest przekonywujących argumentów prawnych przemawiających za brakiem możliwości podważenia ustaleń poczynionych przez organ w oparciu o ww. domniemanie, za jego wzruszalnym charakterem przemawia także odwołanie się do brzmienia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 mają wszakże charakter dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 76 § 3 k.p.a. możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Na marginesie zaznaczyć należy wszakże, iż przepisy ustawy o COVID-19 w żaden sposób nie wyłączyły stosowania art. 76 k.p.a.

Organ administracji publicznej nie może w sposób instrumentalny i bezrefleksyjny korzystać z domniemania prawnego zawartego w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19, nie przeprowadzając postępowania dowodowego w tym zakresie nawet w przypadku podniesienia przez stronę okoliczności sprzecznych z danymi ujawnionymi w rejestrze REGON. Prowadziłoby to bowiem do wykluczenia z przedmiotowego rodzaju pomocy podmiotów, które w rzeczywistości warunek jej otrzymania spełniają, co mogą wykazać w inny sposób.

Sposób ustalenia spełnienia kryterium "przeważającej działalności gospodarczej", sprowadzający się jedynie do sprawdzenia zapisu w odpowiedniej rubryce rejestru REGON może prowadzić w skutkach do nierównego dostępu do pomocy, co budzić może uzasadnione wątpliwości w kontekście naruszenia zasady równości wobec prawa wynikającej z art. 32 Konstytucji RP. Mogłoby także prowadzić do nadużyć i przyznawania pomocy podmiotom, które jako przeważającą działalność wskazywałyby jeden z kodów PKD ujętych w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, choć w rzeczywistości takiej działalności nigdy nie prowadziły. Przedmiotowy sposób wykładni ww. przepisów nie realizowałby zatem głównego celu przyjętej regulacji prawnej, polegającego na łagodzeniu trudnej sytuacji, w jakiej na skutek wybuchu pandemii znaleźli się przedsiębiorcy w określonych branżach.

Wskazać należy też, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa o COVID-19, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009). W § 9 rozporządzenia, nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.

O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni dyspozycji art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy o COVID-19 nie można pominąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON.

Pomocy nie można przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, jeżeli rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona faktycznie skierowana.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca konsekwentnie podnosi, iż rozpoczęła działalność gospodarczą w dniu 02 września 2019 r. Podstawowym i jedynym przedmiotem jej działalności była sprzedaż detaliczna wyrobów tekstylnych i odzieży. Wyjaśniła że podczas rejestracji działalności gospodarczej, podano przeważający i jedyny kod PKD 47.99 - handel obwoźny. Przy czym jak wyjaśniła, od samego początku był on błędny i nie odzwierciedlał stanu faktycznego prowadzonej działalności. W dniu 22 grudnia 2020 r. skarżąca dokonała zmiany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) z datą od 2 września 2019 r. w Urzędzie Miasta K. , oznaczenia przeważającej działalności na działalność faktycznie wykonywaną oznaczoną kodem 47.82. Mając na uwadze powyższe, w ślad za wyrokiem wydanym w analogicznej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w dniu 13 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 304/21, należy podkreślić, że zawarte w art. 31zo ustawy COVID-19 sformułowanie "prowadzona działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG kod wymieniony w art. 31zo ustawy COVID - 19 (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek z art. 31zo ustawy COVID -19), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania.

Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz. U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m.in. w wyrokach z dnia 7 stycznia 2013 r. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r. II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

W ślad za przywołanym powyżej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie należy podkreślić, iż nie można też tracić z pola widzenia także tego, że przepisy ustawy COVID- 19 mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez parlament Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 września 2020 r. i 30 września 2019 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani w listopadzie 2020 r., uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 2021 r. poz. 423). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanej kolejnymi rozporządzeniami nie były wprost określane odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r.- Dz. U. poz. 1758 z późn. zm.). Dlatego też w ocenie Sądu, rozwiązania prawnego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjny. W ocenie Sądu powyższe nie oznacza jednak aprobaty dla zaniechania, jakiego dopuściła się skarżąca, ponieważ powinna ona na bieżąco, w terminach określonych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, zgłaszać wszelkie zmiany danych w zakresie realizacji obowiązków prawnych nałożonych na określone podmioty, w tym w zakresie danych przekazywanych organom statystyki publicznej, aby podmioty te mogły rzetelnie wykonywać nałożone na nie obowiązki (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 kwietnia 2021 r. o sygn. akt I SA/Rz 214/21; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 955/20).

W ocenie tut. Sądu, w zaistniałym stanie faktycznym, w którym rysuje się sprzeczność kodu PKD podana przez skarżącą w złożonym wniosku, a kodem PKD widniejącym w bazie REGON, organ winien przed wydaniem decyzji, zbadać okoliczności podnoszone przez wnioskodawczynię i ustalić kod prowadzonej działalności na podstawie rzeczywistego stanu faktycznego. Organ w niniejszej sprawie pominął w tym zakresie twierdzenia skarżącej zawarte w jej piśmie wyjaśniającym z dnia 10.01.2021r., które w korelacji z treścią złożonego wniosku powinno stanowić asumpt dla ZUS do przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego weryfikującego rzeczywisty rodzaj prowadzonej przez nią przeważającej działalności. Powyższe zaniechanie po stronie organu spowodowało także naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze powyżej przedstawione naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie był zobligowany uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit.c p.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko prawne wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

Organ powinien wezwać skarżącą do wyjaśnienia rozbieżności między kodem PKD wskazanym przez nią we wniosku z 10.01.2021r, a kodem PKD wynikającym z bazy REGON (na dzień 30 września 2020r.) oraz do przedłożenia stosownych dowodów, z których wynikałoby, że prowadzona przez nią faktyczna działalność gospodarcza w przeważającym zakresie odpowiada kodowi 47.82.Z. Następnie organ dokona oceny zgromadzonego materiału dowodowego, mając na uwadze przepisy ustawy o COVID oraz przepisy k.p.a. i wyda stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.