Postanowienie NSA, sygn. akt FZ 321/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, , , po rozpoznaniu w dniu 18 października 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 kwietnia 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1320/04 w zakresie odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie w sprawie ze skargi Spółki A [...] na postanowienie Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] maja 2002 r. [...] w przedmiocie zaliczenia kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług na zaległe zobowiązania podatkowe p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie M. B.

W motywach orzeczenia podano, iż pismem z dnia 3 października 2003 r. M.B. "zgłosił wstąpienie do sprawy" w związku z nabyciem wierzytelności do zwrotu kwot objętych postanowieniem Urzędu Skarbowego w J. w sprawie zaliczenia kwoty zwrotu podatku od towarów i usług na zaległe zobowiązania podatkowe podatnika. Z umowy zawartej pomiędzy Syndykiem Masy Upadłości Spółki A w B. w upadłości a M. B. wynika, iż wierzyciel oświadcza, że posiada i przenosi na M. B. przyszłe i niepewne wierzytelności wobec Skarbu Państwa, objęte m.in. wyżej wymienionym postanowieniem Urzędu Skarbowego w J. W umowie zawarto także oświadczenie, zgodnie z którym wierzyciel upoważnia nabywcę do występowania w jego imieniu przed sądem w tej sprawie.

Odmawiając M.i B. dopuszczenia do udziału w postępowaniu Sąd wskazał, że sytuacja wnioskodawcy nie spełnia przesłanki określonej w art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O tym bowiem, czy i kto posiada w danej sprawie interes prawny można orzec wyłącznie na podstawie analizy właściwych norm materialnoprawnych. W przedmiotowej sprawie zaskarżony akt administracyjny oparty na określonych przepisach ustaw podatkowych stanowi podstawę przedmiotu stosunku prawnego, decydującego o istnieniu sprawy administracyjnej i podatkowej, oraz określa podmioty tego stosunku. Natomiast stosunek prawny łączący Syndyka z M. B., wynikający z umowy cywilnoprawnej, nie powoduje, że wnioskodawca staje się podmiotem stosunku prawnego determinującego istnienie sprawy administracyjnej. Dodatkowo Sąd stwierdził, że zawarte w umowie stron upoważnienie dla M. B. do występowania w imieniu Syndyka przed Sądem, nie może być traktowane jako pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego w niniejszej sprawie.

W zażaleniu M. B. wniósł o uchylenie postanowienia zarzucając mu naruszenie art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyjęcie, iż nie ma interesu prawnego w występowaniu w przedmiotowej sprawie.

Uzasadniając swoje żądanie skarżący podniósł, iż na podstawie zawartej z Syndykiem umowy wstąpił w ogół jego praw i obowiązków. Podstawę prawną stanowią odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego. Ponadto skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie Sądu może spowodować umorzenie postępowania w sprawie, ponieważ Syndyk zakończył postępowanie i upadłościowe i został wykreślony z ewidencji przedsiębiorców. Skarżący będący następcą prawnym Syndyka, może zatem zostać pozbawiony możliwości dochodzenia swoich roszczeń.

W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej, powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jego oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.

W rozpatrywanej sprawie kluczową kwestią jest ustalenie, czy rozstrzygnięcie postępowania dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy. Podstawowe zatem znaczenie ma wyjaśnienie pojęcia interesu prawnego. W świetle powyższego aktualne pozostaje powstałe na tle na art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (teks jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 170, poz. 1660) Kodeks postępowania administracyjnego, orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również poglądy doktryny w omawianym temacie.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 1993 r. (sygn. akt I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego) przyjęto, że "interes prawny jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania". Z kolei w tezie wyroku NSA z dnia 30 listopada 1993 r. (sygn. akt II SA 1783/93) stwierdzono, że interes faktyczny nie tworzy legitymacji procesowej (tak też w wyroku NSA z dnia 10 stycznia 1994 r., sygn. akt SA/Wr 1124/93). Szczególnie jednak istotną dla niniejszej sprawy tezę zawiera wyrok z dnia 9 marca 1994 r. (sygn. akt III SA 1434/93), w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że legitymację strony określają przepisy prawa "a nie czynności prawne pomiędzy poszczególnymi podmiotami".

Taką linię orzecznictwa zdają się również podzielać przedstawiciele doktryny (J. Borkowski, B. Adamiak – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000; J. Zimmerman – glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt IV SA 846/95 – OSP z 1997 r., Nr 4, poz. 83; A. Wróbel – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000).

W świetle zaprezentowanego orzecznictwa i poglądów doktryny, należy zgodzić się z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, iż o tym, czy wnioskodawca ma interes prawny w przedmiotowej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, tj. przepisy ustaw podatkowych, na których oparto zaskarżony akt administracyjny. Podmiotem stosunku prawnego powstałego na podstawie postanowienia Urzędu Skarbowego jest Spółka A w B. w Upadłości – zastąpiony przez syndyka. Nie można natomiast wywodzić, iż na postawie umowy cywilnoprawnej nastąpiła zmiana stosunku publicznoprawnego.

W konkluzji należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, aby miał interes prawny w rozstrzygnięciu postępowania.

Wobec powyższego, w oparciu o art. 184 w związku z art.197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało zażalenie oddalić.