Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 134/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8 §1, art 9, art 10 § 1 i 2, art. 61 §4, art. 73 § 1, art. 75, art 77 § 1 i 2, art. 80, art. 108
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 183 § 1 i 2, art. 184, art 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 zzs ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 139 poz 206 art 5 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące  organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 6 poz 7 art 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) NR 16/2011 z dnia 10 stycznia 2011 r. ustanawiające środki wykonawcze dla systemu wczesnego ostrzegania o  niebezpiecznych produktach żywnościowych i środkach żywienia zwierząt
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 3 pkt. 14, art. `4 ust. 1, 2, 5, 6, art. 19
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie: NSA Tomasz Zbrojewski del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2038/19 w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wycofania z rynku produktów pochodzenia zwierzęcego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 grudnia 2019 r. oddalił skargę E. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. z [...] maja 2019 r. w przedmiocie wycofania z rynku produktów pochodzenia zwierzęcego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca spółka, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi bądź przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1) art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.Urz. UE L. z 2004 r. Nr 139, str. 206, z późn. zm.), dalej: rozporządzenie 854/2004, przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nieprawidłowości w dokumentacji badań przedubojowych i poubojowych, które zostały podniesione w decyzjach organów, dotyczą działań skarżącej, gdy tymczasem, jak wynika z powołanego przepisu, to "urzędowy lekarz weterynarii wykonuje zadania w zakresie inspekcji w ubojach (...)", a zatem, z chwilą zgłoszenia przez zakład organowi, tj. urzędowemu lekarzowi weterynarii uboju, to wyłącznie powołany przez urząd lekarz odpowiedzialny jest za wszystkie czynności wymienione w tym przepisie, czyli m.in. za uzyskanie informacji dotyczących łańcucha pokarmowego, co stwierdza swoim podpisem na dokumencie w postaci "informacji dotyczącej łańcucha żywnościowego zwierząt kierowanych do uboju", badania przedubojowego i w tym zakresie prowadzi własne, urzędowe rejestry, w których osobiście wpisuje niezbędne dane dobrostanu zwierząt, co oznacza obecność przy przyjęciu zwierząt do zakładu i ich ocenę, badania poubojowego i w tym zakresie prowadzi własne, urzędowe rejestry, w których osobiście wpisuje niezbędne dane, co oznacza, że prowadzący zakład w 100% zdani są na decyzje urzędowego lekarza weterynarii, który informuje ich o możliwości prowadzenia uboju danego zwierzęcia, wynikach badań, zatwierdzenia produktów do sprzedaży poprzez przystawienie właściwych pieczęci, tym samym doszło do bezzasadnego obciążenia skarżącej działaniami urzędowych lekarzy weterynarii i nieuzasadnionym przyjęciu przez Sąd, że doszło do istotnego naruszenia art. 5 rozporządzenia, gdy tymczasem podniesione w decyzjach organów oraz zaskarżonym wyroku ewentualne braki w dokumentacji badań dotyczą wyłącznie działań urzędowych lekarzy weterynarii, a nie skarżącej, a ponadto nie wyjaśniono, w jaki sposób niewielkie braki w dokumentacji miały stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności, jak również czy w przypadku ich stwierdzenia decyzję o wycofaniu produktów i ich zniszczeniu należało podjąć niezwłocznie, a nie po 2 tygodniach, w których trakcie zakład skarżącej normalnie funkcjonował, prowadził sprzedaż, a podjęte następczo działania organu doprowadziły do ogromnych strat i odpowiedzialności odszkodowawczej skarżącej wobec kontrahentów wskutek błędów organów weterynarii i presji reportażu dziennikarskiego;

2) art. 3 rozporządzenia Komisji Europejskiej (UE) nr 16/2011 z dnia 10 stycznia 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze dla systemu wczesnego ostrzegania o niebezpiecznych produktach żywnościowych i środkach żywienia zwierząt (Dz.Urz. UE L z 2011 r. nr 6 str. 7, z późn. zm.), dalej: rozporządzenie 16/2011, przez jego niezastosowanie, gdyż w okolicznościach sprawy niniejszej, gdyby uznać ustalenia faktyczne organów za prawidłowe, to obowiązkiem organu było powiadomienie o zagrożeniu w ciągu 48 godzin od momentu otrzymania informacji o zagrożeniu, tymczasem organ o rzekomym zagrożeniu dowiedział się [...] stycznia 2019 r., a decyzję związaną z zagrożeniem i wycofaniem produktów podjął dopiero [...] stycznia 2019 r., co musi oznaczać, że [...] stycznia 2019 r. organ nie stwierdził żadnych uchybień mających prowadzić do wycofania produktów, a w ciągu kolejnych 2 tygodni, tj. do dnia wydania decyzji nie wydarzyło się nic z wyjątkiem emisji reportażu dziennikarskiego, który skarżąca kwestionuje, zatem podstawa decyzji, którą ostatecznie zaakceptował Sąd, jest całkowicie chybiona;

3) art. 3 pkt 14 i art. 14 ust. 1, 2, 5 i 6 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.Urz. UE L z 2002 r. Nr 31, str. 1, z późn. zm.), dalej: rozporządzenie 178/2002, przez ich niezastosowanie i nieodniesienie się szczegółowo do kwestii bezpieczeństwa produktów, w szczególności, z jakiego powodu uznano produkty za niebezpieczne, a tylko w takim przypadku mogą być wycofane i zniszczone, pominięcie procedury, którą należy zastosować w takiej sytuacji i zupełne nieodniesienie się do realiów sprawy, oraz brak dogłębnego, wnikliwego rozpoznania sprawy w zakresie konkretnego zagrożenia i ściśle określonej partii, co bezpodstawnie naraziło skarżącą na straty, a tym bardziej niezrozumiałe było nakazanie zniszczenia produktów, które nie miały związku ze sprawą, czyli produktów wieprzowych, osłonek wieprzowych, a nawet przypraw;

4) art. 19 rozporządzenia 178/2002 przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżąca miała podstawy, aby sądzić, że środek spożywczy przez nią produkowany nie jest zgodny z wymogami bezpieczeństwa, zatem winna natychmiast rozpocząć postępowanie wycofania danej żywności z rynku, podczas gdy brak jest jakichkolwiek wiarygodnych dowodów świadczących o konieczności rozpoczęcia tej procedury;

5) art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, przez zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji bez jakichkolwiek ku temu podstaw, gdyż kontrola w zakładzie skarżącej, w której trakcie ustalono braki w dokumentacji urzędowego lekarza weterynarii, miała miejsce [...] stycznia 2019 r. i już wówczas, zdaniem organu, stwierdzono braki w dokumentacji i nieczytelne wpisy w odniesieniu do uboju w dniach [...],[...],[...] i [...] stycznia 2019 r., o których mowa w protokole kontroli z [...] stycznia 2019 r. (a następnie decyzji), pomimo tego nie podjęto wówczas decyzji o wycofaniu produktów i obowiązku ich zniszczenia, co oznacza, że organ kontrolujący nie znalazł podstaw do wydania takiej decyzji, a jednocześnie pomiędzy [...] stycznia a [...] stycznia nie wydarzyło się nic, poza emisją reportażu w stacji TVN – zatem decyzja nie została podjęta w celu ochrony bezpieczeństwa żywności, ale pod presją materiału dziennikarskiego, który nie został nigdy zbadany, ani zweryfikowany, nie ma go też w aktach niniejszej sprawy, a na jego podstawie poczyniono nieprawidłowe ustalenia faktyczne i wydano najdalej idącą decyzję z zastosowaniem rygoru natychmiastowej wykonalności;

6) art. 75, art. 77 § 1, art. 79 § 1 i 2 i art. 80 kpa w zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez:

a) bezpodstawne przyjęcie, że w zakładzie skarżącej odbywał się nielegalny ubój zwierząt bez urzędowego nadzoru, co stanowi naruszenie przepisu art. 5 rozporządzenia 854/2004, gdy tymczasem z dokumentów wynika, że lekarz weterynarii był obecny przy przyjęciu zwierząt, co najmniej w dniach [...] i [...] stycznia 2019 r. i nadzorował ubój zwierząt,

b) fragmentaryczne dołączenie do akt sprawy dokumentów mających stanowić podstawę decyzji, tj. tylko niektórych stron dzienników badań przedubojowych i poubojowych, dokumentów przyjęcia zwierząt – nieczytelnych kserokopii, nieposiadających wszystkich elementów, co uniemożliwia ich prawidłową weryfikację,

c) pominięcie podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji, którą wskazał organ, albowiem w uzasadnieniu podano, że [...] stycznia 2019 r. została przeprowadzona kontrola udokumentowana protokołem, a następnie wskazano, że: "przedmiotowa kontrola została podjęta w związku z informacją prasową od stacji TVN", tymczasem emisja programu stacji TVN miała miejsce dopiero w dniach [...] i [...] stycznia 2019 r., a nie przed kontrolą,

d) pominięcie, że decyzja organu pierwszej instancji oparta została na wynikach kontroli zakładu skarżącej w dniu 15 stycznia 2019 r., przy czym w tym dniu nie zastosowano wobec skarżącej żadnych zaleceń związanych z wycofaniem produktów, a jedynie w zakresie usunięcia nieprawidłowości odnoszących się do składowania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego i składowania mięsa w kontenerze zewnętrznym, co oznacza, że w odniesieniu do produktów nie znaleziono uchybień mających skutkować wycofaniem ich i zniszczeniem,

e) pominięcie, że decyzja o wycofaniu produktów dotyczyła uboju zwierząt m.in. w dniu [...] stycznia 2019 r., co do których: [...] stycznia 2019 r., w trakcie kontroli organu, pobrano próbki mięsa do badania, [...] stycznia 2019 r. urzędowy lekarz weterynarii otrzymał ich wyniki, które były prawidłowe i w związku z tym [...] stycznia 2019 r. urzędowy lekarz weterynarii zerwał plomby zabezpieczające chłodnię półtusz wołowych wraz ze sztukami zajętymi przez PIW, co oznaczało możliwość ich sprzedaży i na tej podstawie skarżąca wprowadziła je do sprzedaży;

7) art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 kpa przez prowadzenie czynności kontrolnych w zakładzie skarżącej z pominięciem zasad wyrażonych w tych przepisach, a w szczególności przez doprowadzenie do sytuacji, w której po przeprowadzonej [...] stycznia 2019 r. kontroli oraz dodatkowo [...] stycznia 2019 r. tzw. kontroli sprawdzającej wykonanie zaleceń z pierwszej kontroli, organ nie podjął żadnych decyzji mogących uchronić skarżącą przed koniecznością wycofania produktów z rynku, mając jednocześnie wiedzę, że skarżąca prowadzi ich bieżącą sprzedaż, ale uczynił to wyłącznie na podstawie materiału dziennikarskiego, co jest rażącym naruszeniem prawa i to pomimo tego, że w odniesieniu do mięsa pozyskanego z uboju z [...] stycznia 2019 r. zostały na wniosek organu przeprowadzone badania laboratoryjne i których wyniki były negatywne, po których zdjęto plomby zabezpieczające i umożliwiono ich sprzedaż, co absolutnie podważa zasadę informowania stron w toku postępowania i w konsekwencji naraziło skarżącą na odpowiedzialność odszkodowawczą wobec kontrahentów;

8) art. 61 § 4 kpa w zw. z art. 9 kpa przez zaniechanie powiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji brak należytego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, w tym brak udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek;

9) art. 10 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 73 § 1 kpa przez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie w sytuacji, gdy nie było żadnych podstaw do odstąpienia od tej zasady, a wskazane w decyzjach oraz wyroku Sądu uzasadnienie, pozostaje całkowicie niezrozumiałe w realiach niniejszej sprawy, tym bardziej że skarżąca od [...] stycznia 2019 r. pozostawała w stałym kontakcie z Powiatowym Lekarzem Weterynarii w O., realizowała wszystkie wytyczne, a jednocześnie uniemożliwiono jej wzięcie udziału w sprawie i złożenie ewentualnych wyjaśnień mogących uchronić zakład bez zamknięciem i narażeniem na milionowe straty, a ponadto odstąpienie od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wymaga utrwalenia tego faktu w drodze sporządzonej przez pracownika organu administracji publicznej adnotacji, która powinna znaleźć się w aktach sprawy, w której treści należy precyzyjnie określić, jakie okoliczności spowodowały, że organ uznał za zasadne bezzwłoczne załatwienie sprawy bez udziału strony w postępowaniu oraz na podstawie jakich dowodów uznał, że okoliczności te rzeczywiście wystąpiły, przy czym, sporządzenie adnotacji w aktach sprawy nie zwalnia organu od wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji przyczyn odstąpienia od zasady wyrażonej w art. 10 § 1 kpa – tymczasem w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek adnotacji o fakcie odstąpienia od zasady czynnego udziału, poza wspomnianym wyżej fragmentem znajdującym się w uzasadnieniu decyzji, a tym bardziej jego uzasadnieniem;

10) art. 79 § 1 i 2 w zw. z art. 9 kpa przez prowadzenie dowodu z zeznań świadków w oparciu wyłącznie o dokumenty stanowiące protokoły zeznań świadków z akt postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w O. i dokonanie na tej podstawie przez organ odwoławczy ustaleń faktycznych, pomimo że skarżąca, jak również jej pełnomocnik nie byli obecni przy przeprowadzaniu przez Prokuraturę Okręgową w O. dowodów, w tym dowodów z zeznań świadków, którzy wskazują na istotne fakty; skarżąca w ten sposób została pozbawiona możliwości ochrony swoich praw i zadawania świadkom pytań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

Dodatkowo skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z faktury nr [...] z [...] lutego 2019 r., faktury nr [...] z [...] lutego 2019 r., raportu z liczby godzin uboju i liczby bydła poddanego ubojowi z [...] lutego 2019 r. za styczeń 2019 r. na okoliczność sporządzenia przez skarżącą rozliczenia dni i godzin nadzoru nad ubojem w jej zakładzie wykonanym przez upoważnionego urzędowego lekarza weterynarii, uwzględniania nadzoru upoważnionego urzędowego lekarza weterynarii w zakładzie skarżącej w czasie zgłoszonego uboju m.in. w dniach [...],[...],[...] i [...] stycznia 2019 r., godzin, w których nadzór ten był sprawowany, ilości ubitych wówczas zwierząt, obciążenia przez Powiatowy Inspektorat Weterynarii w O. skarżącej spółki "E." sp. z o.o. za nadzór na ubojem w dniach [...],[...],[...] i [...] stycznia 2019 r. w całości - co dowodzi, że ubój w kwestionowanych dniach był realizowany legalnie, pod nadzorem urzędowego lekarza weterynarii, w porze, o której organ wiedział, oraz przeprowadzenie dowodów z oświadczenia M.M. z [...] sierpnia 2019 r. na okoliczność procedury uboju i pozyskania mięsa wołowego w trakcie uboju w zakładzie skarżącej w dniach [...],[...],[...] i [...] stycznia 2019 r., oświadczenia A.O. urzędowego lekarza weterynarii o zerwaniu [...] stycznia 2019 r. plomb zabezpieczających chłodnię półtusz wołowych wraz ze sztukami zajętymi przez Powiatowego Inspektora Weterynarii po uzyskaniu negatywnych wyników badań laboratoryjnych na okoliczność dopuszczenia przez organ, z którego upoważnienia działał urzędowy lekarz weterynarii, mięsa uzyskanego z uboju prowadzonego w zakładzie skarżącej [...] stycznia 2019 r., poddanego w wyniku kontroli przeprowadzonej przez organ [...] stycznia 2019 r. badaniom, a co do których po 2 tygodniach bezpodstawnie wydano decyzję o wycofaniu i nakazaniu zniszczenia oraz Instrukcji Głównego Lekarza Weterynarii nr GIWpr 02010-4/2017 z 22 marca 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez urzędowego lekarza weterynarii dziennika badania przedubojowego zwierząt, dziennika badań poubojowego mięsa, dziennika badania przedubojowego drobiu, dziennika badania poubojowego mięsa drobiowego, dziennika oględzin nieoskórowanych tusz zwierząt łownych oraz dziennika badania mięsa pozyskanego w wyniku odstrzału zwierząt łownych na okoliczność wykazania podmiotu obowiązanego do prowadzenia dokumentacji z nadzoru nad ubojem zwierząt.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Dodatkowo organ wniósł o oddalenie wniosków dowodowych jako niedopuszczalnych w toku postępowania.

Prokurator Prokuratury Okręgowej w O. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od strony skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności należy odnotować, że sprawa dotyczy nakazu wycofania z obrotu partii produktów pochodzenia zwierzęcego, co do której zaistniały uzasadnione wątpliwości co do ich jakości i stworzenia istotnego ryzyka dla ostatecznych odbiorców wyrobów stanowiących efekt wykorzystania tych produktów zwierzęcych. Zakwestionowanie jakości tych produktów wynikało z ustalenia, że w zakładzie skarżącej oprócz normalnego, rejestrowanego uboju dokonywanego pod nadzorem właściwych służb weterynaryjnych, odbywał się równoległy ubój zwierząt chorych i mających problemy z zachowaniem pozycji stojącej, który nie był nadzorowany przez służby weterynaryjne. Oznacza to, że sprawa dotyczy nie braku nadzoru nad ubojem zwierząt i badaniem jakości produktów pochodzenia zwierzęcego, ale prowadzenia częściowego uboju poza wymaganym systemem nadzoru.

W takim stanie rzeczy fakt, że w zakładzie skarżącej odbywał się ubój zwierząt rzeźnych, podlegający nadzorowi weterynaryjnemu, co zostało odnotowane w postaci prowadzenia przez właściwe służby określonych urządzeń ewidencyjnych, nie wpływa na ocenę stwierdzonego uboju prowadzonego poza ramami tego nadzoru nieujętego w wymaganej dokumentacji. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem ocenił, że prowadzone w ramach regularnego uboju urządzenia ewidencyjne oraz wyniki kontroli dotyczące oficjalnego uboju zwierząt w zakładzie skarżącej nie mogą świadczyć o tym, że skarżąca dochowała wymaganych wymogów w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że część produkcji w zakładzie prowadzona była poza wymaganym nadzorem weterynaryjnym.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w fakt zbadania mięsa ze zwierząt ubitych [...] stycznia 2019 r. w ramach oficjalnego uboju nie świadczy o prawidłowości działania skarżącej we wszystkich aspektach prowadzonej przez nią produkcji. Prowadzenie bowiem równoległego uboju poza wymaganym nadzorem weterynaryjnym stwarzało w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ryzyko, że niezbadane partie mięsa zostaną zmieszane z partiami, które uzyskały wymagane świadectwa przydatności do spożycia i w ten sposób zostaną wprowadzone na rynek, niejako korzystając ze świadectw wydanych w ramach prawidłowo prowadzonego uboju, co uzasadnia przyjęcie, że wycofaniu z obrotu powinna podlegać cała partia mięsa w związku z brakiem możliwości oznaczenia szczegółowych partii mięsa pochodzących z oficjalnego i nieoficjalnego uboju.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 75, art. 77 § 1, art. 79 § 1 i 2 i art. 80 kpa należało uznać za nieuzasadniony.

Mając na uwadze, że sprawa dotyczy prowadzenia przez skarżącą uboju zwierząt poza nadzorem weterynaryjnym równolegle do oficjalnego udokumentowanego w postaci wymaganych operatów ewidencyjnych uboju objętego nadzorem weterynaryjnym i niezbędnymi badaniami, za nieuzasadniony należało uznać również zarzut naruszenia art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 kpa na skutek niewstrzymania wprowadzenia do obrotu mięsa objętego kontrolami przeprowadzonymi w dniach [...] i [...] stycznia 2019 r. Kontrole te obejmowały bowiem wyłącznie ubój oficjalny, tj. udokumentowany i objęty nadzorem weterynaryjnym ubój, w którego ramach dokonywane były badania dotyczące pozyskanego w jego wyniku mięsa. Rozpoznawana sprawa nie dotyczy tymczasem tego uboju, ale uboju nieobjętego nadzorem weterynaryjnym, tj. z założenia nieudokumentowanego i niepodlegającego badaniom laboratoryjnym w zakresie przydatności pozyskanego w nim mięsa do spożycia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że wyniki kontroli dotyczących prawidłowo prowadzonego uboju nie mogą rzutować na ocenę działań skarżącej w zakresie uboju nieobjętego nadzorem weterynaryjnym. Ustalenia organów dokonane w toku kontroli z [...] i [...] stycznia 2019 r. i wynikające z nich wnioski i zalecenia mogły dotyczyć wyłącznie oficjalnego uboju prowadzonego przez skarżącą.

Przechodząc do rozpoznania zarzutu dotyczącego naruszenia art. 79 § 1 i 2 w zw. z art. 9 kpa przez prowadzenie dowodu z zeznań świadków w oparciu wyłącznie o dokumenty stanowiące protokoły zeznań świadków z akt postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową i dokonanie na tej podstawie przez organ odwoławczy ustaleń faktycznych, pomimo że skarżąca nie była obecna przy przeprowadzaniu przez Prokuraturę tych dowodów, należy wskazać, że przedmiotowe dowody w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mają charakteru dowodu z zeznań świadków, ale dowodów z dokumentów innych niż wskazane w art. 76 kpa, a dopuszczalnych ze względu na brzmienie art. 75 § 1 kpa. Odnotować bowiem należy, że dowód z przesłuchania świadków, tj. dowód, o którym stanowi art. 79 kpa, przeprowadzany jest bezpośrednio przez organ prowadzący postępowanie. W rozpoznawanej sprawie zeznania świadków zostały pozyskane przez Prokuraturę Okręgową i dopiero ich wynik w postaci dokumentu – protokołu zeznań – został dołączony do akt postępowania administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji włączenia określonej dokumentacji do akt postępowania administracyjnego nie można skutecznie domagać się dokonania zawiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków. Dowód taki przeprowadzany jest bowiem co do zasady bez udziału świadka (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1063/19). W konsekwencji powyższego zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 79 § 1 i 2 w zw. z art. 9 kpa należało uznać za niezasadny.

Rozpoznając zarzut naruszenia art. 10 § 1 i 2 w zw. z art. 73 § 1 kpa należy wskazać, że skarżąca trafności powyższego zarzutu upatruje w fakcie odstąpienia od zawiadomienia jej o zakończeniu postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji. Wprawdzie autor skargi kasacyjnej nie określił, który organ dopuścił się uchybienia tego obowiązku i nie odnotował przyczyn odstąpienia od dokonania zawiadomienia, o którym mowa w art. 10 § 1 kpa, ale z akt postępowania administracyjnego wynika, że organ odwoławczy dokonał stosownego zawiadomienia, które zostało odebrane przez pracownika skarżącej 14 czerwca 2019 r. Brak jest natomiast takiego zawiadomienia w aktach administracyjnych postępowania toczącego się przed organem pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych zarzut naruszenia art. art. 10 § 1 kpa może stanowić postawę uchylenia decyzji jedynie, gdy strona wykaże, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, tj. że wynik sprawy byłby odmienny, gdyby do naruszenia takiego nie doszło (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1767/18, z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 984/20, czy z 26 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2691/17). Z uwagi na powyższe należy wskazać, że autor skargi kasacyjnej stawiając powyższy zarzut, nie wskazał czynności ani dowodów, których nie można było dokonać lub przedstawić na skutek niedokonania przez organ pierwszej instancji zawiadomienia wskazanego w art. 10 § 1 kpa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1454/18, czy z 17 września 2020 r., sygn. akt II OSK 53/19). Jednocześnie należy zauważyć, że w aktach sprawy brak jest utrwalonych okoliczności wskazujących, że stronie odmówiono dostępu do akt postępowania administracyjnego, a autor skargi kasacyjnej również nie powołał się na takie okoliczności. Z tych przyczyn zarzut naruszenia art. 10 § 1 i 2 w zw. z art. 73 § 1 kpa należało uznać za niezasadny.

Przechodząc do rozpoznania zarzutu naruszenia art. 61 § 4 w zw. z art. 9 kpa, należy wyjaśnić, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania ma na celu umożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym zgodnie z art. 10 § 1 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 969/11). W konsekwencji powyższego naruszenie obowiązku poinformowania strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, skutkujące stwierdzeniem kwalifikowanych wad postępowania i wyeliminowaniem z obrotu prawnego wadliwego rozstrzygnięcia, wymagałoby wykazania tych czynności postępowania mających wpływ na jego wynik, których strona nie mogła podjąć w wyniku braku zawiadomienia jej o wszczęciu postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2103/16). Ponownie w tym miejscu należy wskazać, że autor skargi kasacyjnej formułując ten zarzut, nie wskazał, jakich czynności bądź dowodów na swoją korzyść skarżąca nie mogła przeprowadzić bądź powołać na skutek braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca miała świadomość toczącego się postępowania, gdyż w styczniu 2019 r. w zakładzie skarżącej przeprowadzona została kontrola w związku z uchybieniami w zakresie badania poubojowego zwierząt, a protokół kontroli został podpisany przez przedstawiciela skarżącej. Oznacza to, że podmiot profesjonalnie zajmujący się działalnością w zakresie uboju zwierząt i sprowadzania do obrotu mięsa pochodzącego z prowadzonego uboju, w sytuacji utrwalonej w znanym mu protokole, powinien być świadomy faktu prowadzenia dalszego postępowania administracyjnego w tej sprawie. Z uwagi na powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 61 § 4 w zw. z art. 9 kpa.

Rozpoznając zarzut naruszenia art. 108 kpa, należy wyjaśnić, że rygor natychmiastowej wykonalności może zostać nadany decyzji, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W rozpoznawanej sprawie rygor natychmiastowej wykonalności został nadany rozstrzygnięciu ze względu na stwierdzenie dokonania poza nadzorem weterynaryjnym uboju zwierząt znajdujących się w stanie mogącym wskazywać na niespełnienie przez mięso pozyskane w wyniku uboju wymogów jakości wystarczających do spożycia go przez konsumentów oraz wprowadzenie do obrotu takiego mięsa z pominięciem badań poubojowych. Działania takie niewątpliwie powodują, że na skutek działań skarżącej powstał stan zagrażający zdrowiu, a nawet życiu ludzkiemu, co niewątpliwie uzasadniało nadanie wydanemu rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności. Jednocześnie należy odnotować, że wyniki kontroli z [...] stycznia 2019 r. dotyczyły udokumentowanego i prowadzonego pod wymaganym nadzorem weterynaryjnym uboju zwierząt, w którego ramach pozyskane mięso poddane było badaniu poubojowemu. Tym samym zastrzeżenia wynikające z tej kontroli dotyczące stwierdzonych uchybień w zakresie prowadzenia dokumentacji nie mogą być, jak to wyżej podniesiono, odnoszone do wyników kontroli dotyczącej uboju zwierząt prowadzonego poza nadzorem weterynaryjnym, a zatem nie mogą uzasadniać, że w stosunku do rozstrzygnięcia dotyczącego mięsa niepoddanego badaniu poubojowemu nie zaszły przesłanki, które umożliwiały nadanie rozstrzygnięciu dotyczącemu mięsa pochodzącego z takiego uboju rygoru natychmiastowej wykonalności. Tym samym w rozpoznawanej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 108 kpa.

Przechodząc do rozpoznania zarzutów naruszenia prawa materialnego, należy wskazać, że od 1 stycznia 2006 r. wspólnotowe ramy prawne dla urzędowych kontroli żywności tworzą przepisy rozporządzenia 178/2002, rozporządzenia 882/2004 w sprawie urzędowej kontroli przeprowadzanej w celu zapewnienia weryfikacji wypełniania wymogów prawa żywnościowego i paszowego oraz regulacji odnoszących się do zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz rozporządzenia 854/2004 ustanawiającym szczegółowe wymagania dotyczące organizacji urzędowej kontroli produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Z tym, że generalne zasady dotyczące urzędowych kontroli żywności zawiera rozporządzenie 882/2004. Rozporządzenie to utrzymuje wspólnotowe szerokie podejście do tworzenia i rozwoju urzędowych kontroli żywności w poszczególnych Państwach Członkowskich, obejmuje wszystkie aspekty związane z jego modelem i określa zakres kompetencji organów oraz jego zasady. Rozporządzenie to - jako akt powszechnie obowiązujący w krajach Wspólnot - stanowi podstawę prawną organizowania oraz działania urzędowych kontroli żywności, zarówno na poziomie krajowym w Państwach Członkowskich, jak i na poziomie wspólnotowym.

Od momentu, gdy zaczęły obowiązywać ramowe rozporządzenia dotyczące urzędowych kontroli żywności (rozporządzenia 882/2004 oraz 854/2004), krajowe organy działają przede wszystkim na podstawie przepisów rozporządzeń ramowych. Zgodnie z art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2) przepisy wspólnotowe zawarte w rozporządzeniach są bowiem bezpośrednim źródłem prawa i obowiązków dla wszystkich adresatów będących stronami stosunków prawnych regulowanych przez prawo wspólnotowe, bez względu na to, czy są to Państwa Członkowskie czy podmioty indywidualne. W rozporządzeniach nie zostały jednak uregulowane wszelkie zagadnienia związane z urzędowymi kontrolami żywności. W kwestiach nieuregulowanych w rozporządzeniach zastosowanie znajdują akty wykonawcze wydawane przez Komisję lub przepisy krajowe.

Od 1 stycznia 2006 r. obowiązuje również legalna definicja, zawarta w rozporządzeniu 882/2004, zastępującym dyrektywę Rady z dnia 14 czerwca 1989 r. w sprawie urzędowej kontroli środków spożywczych (89/397/EWG) (Dz.U.UE.L.1989.186.23), zw. dalej dyrektywą 89/397, zgodnie z którą "urzędowa kontrola oznacza wszelkie formy kontroli przeprowadzanej przez władze Państw Członkowskich lub przez Wspólnotę w celu uzyskania potwierdzenia, iż wymogi określone prawem żywnościowym, prawem paszowym oraz przepisami odnoszącymi się do zdrowia i dobrostanu zwierząt zostały spełnione".

Definicja określona w rozporządzeniu 882/2004, odmiennie niż definicja wskazana w dyrektywie 89/397, nie odwołuje się do przepisów mających na celu zapobieganie zagrożeniom zdrowia publicznego, gwarantujących uczciwe transakcje handlowe lub chroniących interesy ekonomiczne konsumenta, ale odwołuje się wprost do wszelkich przepisów prawa żywnościowego. Pojęcie "prawo żywnościowe" zdefiniowane zostało w rozporządzeniu 178/2002. Zgodnie z tą definicją "prawo żywnościowe oznacza przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne regulujące sprawy żywności w ogólności, a ich bezpieczeństwo w szczególności, zarówno na poziomie Wspólnoty, jak i na poziomie krajowym; definicja ta obejmuje wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności oraz paszy produkowanej dla zwierząt hodowlanych lub używanej do żywienia zwierząt hodowlanych". Zakres prawa żywnościowego jest bardzo szeroki, a co za tym idzie - szeroki jest także zakres urzędowych kontroli żywności. Urzędowa kontrola żywności obejmuje zatem wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności oraz środków żywienia zwierząt i odnosi się do wszelkich wymogów zakreślonych prawem żywnościowym.

W rozporządzeniu 882/2004, inaczej niż w dyrektywie 89/397/EWG, zdefiniowane zostało pojęcie "urzędowa kontrola", aby uniknąć wątpliwości co do tego, że postanowienia rozporządzenia 882/2004 znajdują zastosowanie także do środków żywienia zwierząt. Rozporządzenie 882/2004 odnosi się bowiem nie tylko do żywności, jak było to w przypadku dyrektywy 89/397/EWG, ale także do urzędowej kontroli środków żywienia zwierząt oraz zwierząt. Biorąc pod uwagę, że prawo żywnościowe obejmują także wszelkie przepisy dotyczące środków żywienia zwierząt oraz to, że urzędowe kontrole żywności obejmuje wszelkie etapy produkcji żywności, w tym produkcję pasz, należy uznać, że pojęcia "urzędowa kontrola" użytego w rozporządzeniu 882/2004 można używać zamiennie z pojęciem "urzędowej kontroli żywności".

Z definicji sformułowanej w rozporządzeniu 882/2004 wynika, że urzędowa kontrola żywności polega nie tylko na sprawdzaniu zgodności żywności, składników żywności czy materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością z odpowiednimi przepisami, ale polega na sprawdzaniu, czy wszelkie wymogi określone przepisami prawa żywnościowego zostały spełnione. Definicja ta odnosi się do całego procesu produkcji i obrotu żywnością, począwszy od produkcji podstawowej i produkcji pasz aż do sprzedaży lub dostawy żywności do konsumenta.

Przepisy prawa wspólnotowego określają zatem model urzędowej kontroli żywności, z którego wynika, że urzędowa kontrola żywności nie oznacza wyłącznie kontroli oraz nie odnosi się wyłącznie do żywności. W prawie wspólnotowym pojęciu temu przypisana jest swoista treść, wykraczająca w zakresie realizowanych funkcji poza kontrolę, a w zakresie przedmiotowym poza żywność (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2142/11).

Jednocześnie, stosownie do treści art. 1 ust. 3 rozporządzenia 854/2004, wykonywanie urzędowych kontroli zgodnie z niniejszym rozporządzeniem pozostaje bez uszczerbku dla podstawowej odpowiedzialności prawnej podmiotów działających na rynku spożywczym, z tytułu zapewnienia bezpieczeństwa żywności, jak ustanowiono w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiającym procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, ani dla odpowiedzialności cywilnej i karnej wynikającej z naruszenia przez nich obowiązków.

Zgodnie z art. 5 rozporządzenia nr 854/2004 Państwa Członkowskie zapewniają, aby urzędowe kontrole w odniesieniu do mięsa świeżego odbywały się zgodnie z załącznikiem I. W tym celu urzędowy lekarz weterynarii wykonuje zadania w zakresie inspekcji w rzeźniach, w zakładach obróbki dziczyzny oraz w zakładach rozbioru mięsa, wprowadzających mięso świeże do obrotu, zgodnie z wymogami ogólnymi w załączniku I Sekcja I rozdział II oraz z wymogami szczególnymi w Sekcji IV, w szczególności w odniesieniu do: informacji dotyczących łańcucha żywnościowego (Sekcja I rozdział II lit. A), badania weterynaryjnego przedubojowego (Sekcja I rozdział II lit. B), dobrostanu zwierząt (Sekcja I rozdział II lit. C), badania poubojowego (Sekcja I rozdział II lit. D), materiału szczególnego ryzyka i innych produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego (Sekcja I rozdział II lit. E) oraz badań laboratoryjnych (Sekcja I rozdział II lit. F).

Znak jakości zdrowotnej jest stosowany przez urzędowego lekarz weterynarii lub z jego upoważnienia, w przypadku gdy urzędowe kontrole nie stwierdziły żadnych uchybień powodujących nieprzydatność mięsa do spożycia przez ludzi (Sekcja I rozdział III).

Ponadto, stosownie do art. 3 pkt 14 rozporządzenia 178/2002 zagrożenie oznacza czynnik biologiczny, chemiczny lub fizyczny w żywności lub paszy, bądź stan żywności lub paszy, mogący powodować negatywne skutki dla zdrowia. Jednocześnie w myśl art. 14 tego rozporządzenia żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzany na rynek (ust. 1). Środek spożywczy jest uznawany za niebezpieczny, jeżeli uważa się, że jest szkodliwy dla zdrowia, lub nie nadaje się do spożycia przez ludzi (ust. 2). Podczas podejmowania decyzji, że środek spożywczy nie nadaje się do spożycia przez ludzi, należy mieć na względzie, czy środek spożywczy nie może być spożywany przez ludzi stosownie z jego przeznaczeniem z powodu zanieczyszczenia, zarówno przez czynniki obce, jak i w inny sposób, czy też z powodu gnicia, psucia się lub rozkładu (ust. 5). Jeżeli niebezpieczny środek spożywczy stanowi część partii, transzy lub dostawy żywności należącej do tej samej klasy lub kategorii, należy założyć, że całość żywności w tej partii, transzy lub dostawie jest również niebezpieczna, chyba że po dokonaniu szczegółowej oceny brak jest dowodów, iż reszta partii, transzy lub dostawy jest niebezpieczna (ust. 6).

Ponadto, w myśl art. 19 tego rozporządzenia, jeżeli podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze uważa lub ma podstawy, aby sądzić, że środek spożywczy przez niego przywożony, wyprodukowany, przetworzony, wytworzony lub rozprowadzany nie jest zgodny z wymogami w zakresie bezpieczeństwa żywności, natychmiast rozpocznie postępowanie w celu wycofania danej żywności z rynku, na którym ta żywność przestała znajdować się pod jego bezpośrednią kontrolą jako początkowego podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze i powiadomi o tym właściwe władze. W przypadku gdy produkt mógł dotrzeć już do konsumenta, operator skutecznie i dokładnie poinformuje konsumentów o przyczynach jego wycofania i w razie konieczności odbierze od konsumentów produkty już im dostarczone, jeżeli inne środki nie byłyby wystarczające do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia.

Mając powyższe na uwadze, ponownie należy wyjaśnić, że rozpoznawana sprawa wynikała z prowadzenia równolegle uboju zwierząt poddanego kontroli weterynaryjnej oraz uboju prowadzonego z pominięciem tej kontroli dokonywanego na zwierzętach, których stan uzasadniał przyjęcie, że produkty uzyskane w jego wyniku stanowią zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia konsumentów. W tym stanie rzeczy należy wskazać, że o naruszeniu obowiązków przez urzędowych lekarzy weterynarii wynikających z art. 5 rozporządzenia 854/2004 można mówić w sytuacji, gdy całość uboju prowadzona jest pod nadzorem weterynaryjnym, a jedynie nadzór ten ze względu na nieprowadzenie lub nieprawidłowe prowadzenie urządzeń ewidencyjnych lub badań przed- i poubojowych dochodzi do wprowadzenia do obrotu produktów niespełniających wymagań jakościowych pod kątem ich bezpieczeństwa zdrowotnego dla konsumentów. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie zakwestionowanie jakości produktów odzwierzęcych i związane z tym nakazanie wycofania ich z obrotu wynikało z faktu prowadzenia uboju poza nadzorem weterynaryjnym, przy czym brak tego nadzoru nie wynikał wyłącznie z zaniedbania, jakiego mieli dopuścić się urzędowi lekarze weterynarii, ale wynikał bezpośrednio z działań podejmowanych przez stronę skarżącą. Tym samym brak jest podstaw do uznania za uzasadniony w realiach rozpoznawanej sprawy zarzut naruszenia przepisów art. 5 rozporządzenia 854/2004.

Rozpoznając zarzut naruszenia art. 3 rozporządzenia 16/2011, wskazać należy, że kontrola z [...] stycznia 2019 r. dotyczyła części produkcji zakładu skarżącej poddanej kontroli weterynaryjnej. Ustalenia tej kontroli ujawniły wprawdzie pewne uchybienia w zakresie prowadzenia urządzeń ewidencyjnych oraz składowania produktów i odpadów pochodzących z uboju zwierząt, ale nie powodowały zastrzeżeń co do jakości produktów pozyskiwanych w ramach uboju poddanego nadzorowi weterynaryjnemu. Brak było zatem dostatecznych przesłanek do uruchomienia w wyniku tej kontroli systemu ostrzegania o nieprawidłowej jakości produktów spożywczych. Odmienna sytuacja miała miejsce w oparciu w wyniki późniejszej kontroli, w ramach której wykazano, że w zakładzie skarżącej dokonywano uboju zwierząt poza wymaganym nadzorem weterynaryjnym, a mięsa uzyskanego w wyniku takiego uboju nie poddano kontroli poubojowej, pomimo że stan zwierząt doprowadzonych do rzeźni w ramach tego uboju powinien budzić poważne wątpliwości co do zdatności mięsa do spożycia. Dopiero zatem ta druga kontrola dotycząca innego zakresu działalności skarżącej dawała podstawę do wszczęcia alertu w ramach systemu wczesnego ostrzegania. W konsekwencji powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 3 rozporządzenia 16/2011 na skutek niewysłania alertu w systemie wczesnego ostrzegania w wyniku kontroli z [...] stycznia 2019 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozyskiwanie i wprowadzanie do obrotu mięsa pochodzącego z uboju zwierząt chorych i niemogących ustać, przy jednoczesnym zaniechaniu dokonywania go w ramach nadzoru weterynaryjnego, a w szczególności poddania uzyskanego mięsa badaniu poubojowemu powoduje, że wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej skarżąca miała podstawy do przyjęcia, że produkowany przez nią środek spożywczy nie jest zgodny z wymogami bezpieczeństwa, tym bardziej że do uboju wykorzystywana była m.in. wyciągarka wykorzystywana do transportu do ubojni zwierząt, które nie były w stanie ustać i samodzielnie się poruszać. Przyjąć bowiem należy, że wprowadzanie do obrotu nieprzebadanego mięsa pochodzącego z uboju zwierząt chorych stanowi zagrożenie w rozumieniu art. 3 pkt 14 rozporządzenia 178/2002 i może być uznany za niebezpieczny w rozumieniu art. 14 ust. 2 tego rozporządzenia na skutek wystąpienia czynników opisanych w art. 14 ust. 5 tego aktu. Zauważyć także należy, że równoległe prowadzenie uboju objętego nadzorem weterynaryjnym oraz uboju z pominięciem tego nadzoru powoduje, że w efekcie takiej produkcji zachodziło istotne ryzyko, że produkty powstałe w wyniku tych ubojów zostaną połączone i wprowadzone do obrotu w ramach jednej partii towaru jako mięso przebadane po uboju. Oznacza to, że w sprawie zaistniały podstawy do zastosowania nakazu wycofania całej partii produktu na podstawie art. 14 ust. 6 analizowanego rozporządzenia bez badania czy określony produkt wchodzący w skład tej partii pochodził z uboju przeprowadzonego pod nadzorem weterynaryjnym czy bez takiego nadzoru. W sytuacji takiej skarżąca powinna była wdrożyć procedurę uregulowaną w art. 19 tego rozporządzenia i wycofać z obrotu wyprodukowaną w ten sposób żywność. W konsekwencji powyższego w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uznania, że wyrok Sądu pierwszej instancji został wydany z naruszeniem art. 3 pkt 14, art. 14 ust. 1, 2, 5 i 6 oraz art. 19 rozporządzenia 178/2002.

Niezależnie od powyższego, w związku z faktem, że rozpoznawana sprawa dotyczy prowadzenia równolegle do uboju poddanemu wymaganemu nadzorowi weterynaryjnemu również uboju wykonywanego bez obecności służb weterynaryjnych oraz poddania pozyskanego w jego wyniku mięsa badaniu poubojowemu, brak było możliwości uwzględnienia dowodów, których przeprowadzenia domagała się skarżąca. Wskazać bowiem należy, że w myśl art. 106 § 3 ppsa sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że organy administracji publicznej w toku postępowania nie kwestionowały, że w zakładzie skarżącej był nadzór weterynaryjny nad dokonywanym ubojem, a jedynie wykazały, że część prowadzonego uboju dokonywana była poza tym nadzorem. Tym samym dokumenty wskazujące, że w zakładzie był prowadzony nadzór, ale jednocześnie niedowodzące, że objęto nim całość uboju, są nieprzydatne do rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, a ich przeprowadzenie prowadziłoby jedynie do nadmiernego i niepotrzebnego przedłużenia postępowania.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa.

Wniosek Prokuratora Prokuratury Okręgowej w O. o zasądzenie kosztów postępowania nie mógł być uwzględniony jako nie znajdujący oparcia w przepisach prawa.

Sprawę skierowano na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, z pózn. zm.).