Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 950/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Słupsku (dalej: Naczelnik US) wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku M.G. (dalej: Strona, Skarżący) m.in. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 31 lipca 2006 r. wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku obejmujące należności pieniężne z tytułu składek na ubezpieczenia: (1) społeczne za marzec 2004 r., w kwocie należności głównej: 7.085,80 zł, nr [...]; (2) społeczne za kwiecień 2004 r. w kwocie należności głównej: 4.747,20 zł, nr [...]; (3) społeczne za czerwiec 2004 r. w kwocie należności głównej: 2.927,20 zł, nr [...]; (4) społeczne za lipiec 2004 r. w kwocie należności głównej: 2.543,40 zł, nr [...]; (5) społeczne za sierpień 2004 r. w kwocie należności głównej: 359,30 zł, nr [...]; (6) zdrowotne za marzec 2004 r. w kwocie należności głównej: 1.762,90 zł, nr [...]; (7) zdrowotne za czerwiec 2004 r. w kwocie należności głównej: 899,40 zł, nr [...]; (8) zdrowotne za lipiec 2004 r. w kwocie należności głównej: 895,70 zł, nr [...]; (9) zdrowotne za sierpień 2004 r. w kwocie należności głównej: 202,30zł, nr [...]; (10) zdrowotne za wrzesień 2004 r. w kwocie należności głównej: 148,50 zł, nr [...]; (11) zdrowotne za październik 2004 r. w kwocie należności głównej: 148,50 zł, nr [...]; (12) zdrowotne za listopad 2004 r. w kwocie należności głównej: 148,50 zł, nr [...]; (13) zdrowotne za grudzień 2004 r. w kwocie należności głównej: 150,30 zł, nr [...]; (14) na FP i FGŚP za marzec 2004 r. w kwocie należności głównej: 515,80 zł, nr [...]; (15) na FP i FGŚP za czerwiec 2004 r. w kwocie należności głównej: 299,90 zł, nr [...]; (16) na FP i FGŚP za lipiec 2004 r. w kwocie należności głównej: 334,40 zł, nr [...].

Powyższe tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie złożonych przez Stronę deklaracji.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik US w oparciu o ww. tytuły wykonawcze zawiadomieniem z dnia 7 marca 2008 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym, tj. w W. z siedzibą w G.

Odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych z 31 lipca 2006 r. doręczono Stronie w dniu 13 marca 2008 r. W. odebrało zawiadomienie o zajęciu w dniu 12 marca 2008 r. i pismem z 14 marca 2008 r. poinformowało organ egzekucyjny, że dokona comiesięcznych potrąceń począwszy od 1 kwietnia 2008 r. w kwocie 582,48 zł.

Dnia 8 kwietnia 2019 roku, w związku z zawartym układem ratalnym z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, Strona zwróciła się do wierzyciela z wnioskiem o uchylenie czynności egzekucyjnych.

Wierzyciel pismami z dnia 11 kwietnia 2019 r. wniósł do organu egzekucyjnego o uchylenie czynności egzekucyjnych, dokonanych na podstawie ww. tytułów wykonawczych i zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na zawarcie układu ratalnego do dnia 15 kwietnia 2027 r.

W następstwie powyższego, Naczelnik US wydał postanowienie z dnia 26 kwietnia 2019 r., którym zawiesił postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze z 31 lipca 2006 r. oraz postanowienie z dnia 29 kwietnia 2019 r., którym uchylił zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego dokonane zawiadomieniem z dnia 7 marca 2008 r.

W związku z rozwiązaniem umowy ratalnej - do organu egzekucyjnego wpłynął wniosek wierzyciela z dnia 4 października 2021 r. o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Wobec powyższego, Naczelnik US postanowieniem z dnia 6 października 2021 r. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne w oparciu o ww. tytuły wykonawcze z 31 lipca 2006 r.

Organ egzekucyjny dnia 6 października 2021 r. dokonał również zajęcia:

- świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w W. (zawiadomieniem nr [...]). Pismem z 14 października 2021 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny, że pobierane przez Stronę świadczenie emerytalne obciążone jest potrąceniami alimentacyjnymi bieżącymi i zaległymi, dlatego zajęcie pozostaje bez realizacji;

- innej wierzytelności pieniężnej w K. sp. z o.o. (zawiadomienie nr [...]). Z odpowiedzi dłużnika zajętej wierzytelności z dnia 12 października 2021 r. oraz z dnia 26 października 2021 r. wynika, że Strona świadczy usługę cywilnoprawną, a umowa zawarta jest na okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r.. Z tytułu umowy tej Strona pobierała stałą kwotę w wysokości 219,20 zł. W okresie od czerwca do października 2021 r. Strona przebywała na zwolnieniu lekarskimi nie pobierała zasiłku chorobowego, z uwagi na niepodleganie ubezpieczeniu chorobowemu. Odpisy obu zawiadomień Strona odebrała w dniu 12 października 2021 r.

Dnia 7 października 2021 r. organ egzekucyjny, dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. S.A. (zawiadomieniem nr [...]). Z odpowiedzi dłużnika zajętej wierzytelności z dnia 8 października 2021 r. wynika, że pojawiła się przeszkoda w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków pieniężnych na koncie.

Pismem z dnia 18 października 2021 r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny o aktualności tytułów wykonawczych oraz o zmniejszeniu z 1.762,90 zł do 1.754,80 zł kwoty należności z tytułu wykonawczego nr [...].

W dniu 14 października 2021 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo Strony w sprawie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji administracyjnej, w którym powołano się na nieistnienie obowiązku.

Pismem z dnia 2 listopada 2021 r. w oparciu o tytuły wykonawcze z 31 lipca 2006 r. Strona złożyła do organu egzekucyjnego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, powołując się na przesłankę nieistnienia obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, tj. art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 479) – dalej "u.p.e.a.".

Naczelnik US w dniu 12 listopada 2021 r. wydał następujące postanowienia:

1) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zarzutu w egzekucji administracyjnej oraz odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonego zarzutu;

2) na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego;

3) na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. umarzające postępowanie egzekucyjne.

Jednocześnie dnia 12 listopada 2021 r. organ egzekucyjny uchylił zajęcia dokonane w: K. sp. z o.o., W. oraz P. S.A.

Postanowieniem z dnia 30 listopada 2021 r. Naczelnik US w oparciu o tytuły wykonawcze z 31 lipca 2006 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 2 listopada 2021 r.

Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem Strona w dniu 13 grudnia 2021 r. złożyła zażalenie.

Na postanowienia Naczelnika US z dnia 12 listopada 2021 r. o numerach: 2216-SEE-2.711.5094.2021.4 oraz 2216-SEE-2.711.5372.2021.1 Strona złożyła zażalenia, po rozpatrzeniu których Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) odpowiednio postanowieniami o numerach:

2201.IEE.711.2.291.2021.DW uchylił zaskarżone postanowienie nr 2216-SEE-2.711.5094.2021.4 z 12 listopada 2021 roku i umorzył postępowanie organu I instancji;

2201.IEE.711.2.292.2021.DW uchylił zaskarżone postanowienie nr 2216-SEE-2.711.5372.2021.1 z 12 listopada 2021 roku i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Postanowieniem nr 2201-IEE.711.2.305.2021.DW z 28 grudnia 2021 r. Dyrektor IAS uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika US nr 2216-SEE-2.711.5372.2021.4 z dnia 30 listopada 2021 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Naczelnik US postanowieniem z dnia 28 lutego 2022 po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia 2 listopada 2021 r., odmówił umorzenia postępowania.

Pismem z dnia 11 marca 2022 r. Strona złożyła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 czerwca 2022 r. Dyrektor IAS po rozpatrzeniu zażalenia Strony utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika US z 28 lutego 2022 r.

W ocenie Dyrektora IAS wbrew twierdzeniom Strony w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 59 § 1 u.p.e.a. Odnosząc się do przesłanki wskazanej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo obowiązek nie istniał) stwierdził, że nie wystąpiła ona w analizowanej sprawie. Organ zauważył, że podstawą postępowania egzekucyjnego wszczętego przeciwko Stronie są deklaracje za okres od marca do grudnia 2004 r., na podstawie których wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze z dnia 31 lipca 2006 r.

Dyrektor IAS nie stwierdził nieprawidłowości w zakresie podniesionego przez Stronę zarzutu wystawienia tytułów wykonawczych w oparciu o złożone deklaracje w sytuacji, gdy funkcjonowały w obrocie prawnym: decyzja z dnia 3 marca 2005 r. orzekająca o zadłużeniu z tytułu składek za te same okresy oraz zmieniająca ją decyzja z dnia 3 sierpnia 2005 r. Decyzja z dnia 3 marca 2005 r. stwierdza jedynie zadłużenie Strony m.in. z tytułu składek na dzień 2 marca 2005 r. i sama w sobie nie tworzy zobowiązania, a jedynie potwierdza fakt istnienia zobowiązania wynikającego z istniejących zaległości. To samo dotyczy decyzji z dnia 3 sierpnia 2005 r., której wydanie było następstwem uwzględnienia, kwot wpłaconych przez Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na zaległości Strony tytułem składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, a których nie uwzględniono w decyzji z 3 marca 2005 r. Kwestionowane przez Stronę decyzje nie są decyzjami ustalającymi (konstytutywnymi) nie tworzą nowego stanu prawnego, lecz potwierdzają jedynie zadłużenie, które wynika z niezapłaconych przez Stronę składek w złożonych deklaracjach płatnika.

Odnosząc się do przesłanki przedawnienia egzekwowanego obowiązku, Dyrektor IAS stwierdził, że zobowiązanie nie uległo przedawnieniu w wyniku zastosowanych przez organ egzekucyjny skutecznych środków egzekucyjnych, w tym dokonanego zawiadomieniem z dnia 7 marca 2008 r. zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym, tj. w W.. Czynność ta spowodowała przerwanie biegu terminu przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Stan ten trwał do 26 kwietnia 2019 r. kiedy to postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone w wyniku zawarcia przez Stronę umowy ratalnej z ZUS, która dotyczyła zaległości wskazanych w tytułach wykonawczych z dnia 31 lipca 2006 r. Stan ten trwał do 5 października 2021 r., kiedy to układ ratalny uległ zerwaniu ze względu na niedotrzymanie przez Stronę warunków umowy.

Organ podał, że w wyniku podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik US zawiadomieniami z 6 października 2021 r. ponownie dokonał zajęcia: świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w W. z siedzibą w G. oraz innej wierzytelności pieniężnej w K. sp. z o.o. Następnie 7 października 2021 roku organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. S.A.. Powyższe świadczy o tym, że obowiązki objęte tytułami wykonawczymi z 31 lipca 2006 r. nie uległy przedawnieniu.

Dyrektor IAS wskazał, że nie została także wydana decyzja o umorzeniu ww. zobowiązania. Zobowiązanie się nie przedawniło. Obowiązek nie wygasł również z żadnego innego powodu. Nie odnotowano też żadnej wpłaty na poczet ww. zobowiązań.

W ocenie Dyrektora IAS zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. również nie zasługiwał na uwzględnienie. Organ podał, że Strona nie uregulowała należności wynikających z deklaracji, w konsekwencji tego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję z dnia 3 marca 2005 r. jednakże nie była to decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe, bowiem deklaracja została złożona w odpowiednim terminie. Oznacza to, że zobowiązanie wykazane w deklaracji stanowiło podstawy egzekwowania należnego obowiązku na podstawie oraz art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Dyrektor IAS uznał, że zgłoszony przez Stronę zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego, w szczególności zajęć prawa majątkowego stanowiącego zajęcie świadczenia emerytalno-rentowego oraz zajęciu innej wierzytelności jest nieuzasadniony. Środki te są bowiem przewidziane w ustawie.

Co do braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, Dyrektor IAS wskazał, że w aktach sprawy są dowody, potwierdzające w postaci zwrotnych potwierdzeń odbioru, które zostały załączone do tytułów wykonawczych.

Odnosząc się do okoliczności wystawienia tytułów wykonawczych z dnia 12 stycznia 2016 r., Dyrektor IAS wskazał, że wystawione zostały one celem dokonania wpisu hipotecznego na należącej do Strony nieruchomości. Tytuły te nie zostały skierowane do postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie postanowienie Dyrektora IAS z dnia 20 czerwca 2022 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż pomimo zaistnienia w obrocie prawnym decyzji z dnia 3 sierpnia 2005 r. określającej z urzędu zadłużenie z tytułu składek możliwe jest wystawienie tytułów wykonawczych na podstawie złożonych wcześniej deklaracji rozliczeniowych i wszczęcie egzekucji co do tych samych należności na podstawie tych tytułów wykonawczych z uwagi na to, że wcześniej we właściwym czasie zostały złożone deklaracje ustalające to zobowiązanie i w związku z tym decyzja ta nie jest decyzją ustalająca zobowiązanie, co w konsekwencji spowodowało błędnym uznanie, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie tych tytułów było zgodne z prawem i oddaleniem zażalenia, podczas gdy oczywistym jest, że decyzja z dnia 3 sierpnia 2005 r. była wymagana prawem (art. 83, art. 46, i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych) i jest decyzją ustalająca istnienie zaległości z tytułu nieopłaconych składek za ten okres w wysokości wskazanej szczegółowo w tej decyzji, a zatem ma charakter decyzji ustalającej i wymiarowej i jeżeli została ona wyeliminowała z obrotu prawnego deklaracje rozliczeniowe składane przez płatnika składek i obowiązki z nich wynikające.

Ponadto postanowieniu zarzucono wydanie go z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego a mianowicie:

- art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 i 7 i art. 59 § 4 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nie umorzenie z urzędu postępowania egzekucyjnego;

- art. 138 § 1 kpa w zw. z art. 18 i art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu I Instancji.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że decyzja z dnia 3 sierpnia 2005 r. wydana w trybie art. 83 ust.1 i ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, została wydana w konsekwencji uznania przez ZUS złożonych przez niego korekt deklaracji. Tym samym obowiązek uregulowania składek wskazanych w deklaracjach pierwotnych przestał istnieć.

Podniesiono, że w przypadku niewywiązania się z obowiązku uregulowania konkretnej kwoty wskazanej w złożonej deklaracji rozliczeniowej, prawo wymaga wydania decyzji określającej wysokość zaległości. Wydanie zatem takiej decyzji eliminuje obowiązek uregulowania kwoty wskazanej w deklaracji rozliczeniowej. Skarżący złożył korekty do tych deklaracji rozliczeniowych, które nie zostały przez ZUS zakwestionowane a przeciwnie zostały one tą decyzją uznane i w konsekwencji tego uznania wysokość kwot wskazanych w deklaracjach rozliczeniowych została zmniejszona do kwot wskazanych w tej decyzji, co z kolei skutkowało zmniejszeniem zaległości. Zatem to określony w tej decyzji obowiązek uregulowania konkretnej kwoty w niej wskazanej podlega egzekucji a nie obowiązek uregulowania kwoty wskazanej uprzednio w złożonej pierwotnej deklaracji. Tym samym obowiązek uregulowania kwot wskazanych w deklaracjach rozliczeniowych przestał istnieć. Zdawał doskonale sobie z tego sprawę ZUS, gdyż wcześniej w styczniu 2006 r. wystawiał tytuły wykonawcze dla celów ustanowienia hipoteki, wskazując w nich na obowiązek uregulowania kwot wynikających z decyzji z dnia 3 sierpnia 2005 r.

Jednocześnie Skarżący powołał się na stanowisko WSA w Krakowie zaprezentowane w wyroku z dnia 20 2016 r., I SA/Kr 1727/15, potwierdzające tezę, że w sytuacji, gdy została wydana decyzja w sprawie określenia zobowiązania to ona powinna stanowić podstawę egzekwowanego obowiązku.

Zatem wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2006 r. w oparciu o te wyeliminowane już ponad rok wcześniej (w 2005 r.) z obrotu prawnego moje deklaracje rozliczeniowe, było oczywiście niezgodne z prawem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Spór w sprawie dotyczy istnienia podstaw do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącego, a w szczególności czy w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. W myśl tych przepisów, postępowanie egzekucyjne umarza się:

- jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

- jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.

Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Co do zasady umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel z powodu wystąpienia przyczyn niedopuszczalności prowadzenia (vide P. Pietrasz [w:] D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, System Informacji Prawnej Lex, tezy do art. 59 u.p.e.a.).

Odnosząc się do zarzutów stawianych przez Skarżącego należy wskazać, iż podstawą postępowania egzekucyjnego wszczętego przeciwko Skarżącemu przez Naczelnika US są deklaracje za okres od marca do grudnia 2004 r., na podstawie których wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...].

W ocenie Skarżącego wystawienie tytułów wykonawczych w oparciu o złożone przez Skarżącego deklaracje naruszało prawo ponieważ w obrocie prawnym funkcjonowała już: decyzja z dnia 3 marca 2005 r. orzekająca o zadłużeniu z tytułu składek za te same okresy oraz zmieniająca ją decyzja z dnia 3 sierpnia 2005 r.

Zauważyć należy, że wydana przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. decyzja z dnia 3 marca 2005 r. stwierdza jedynie zadłużenie Skarżącego m.in. z tytułu składek na dzień 2 marca 2005 r. Istotne jest, że Skarżący mimo obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 i art. 17 i w zw. z art. 32 u.s.u.s. nie opłacił wymaganych prawem składek.

Sąd stwierdza, że wskazywane przez Skarżącego decyzje z dnia z dnia 3 marca 2005 r. oraz 3 sierpnia 2005 r. potwierdzają jedynie istniejący stan na koncie płatnika po uwzględnieniu korekt dokumentów.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora IAS, że jest to taki rodzaj decyzji, który sam w sobie nie tworzy zobowiązania, ponieważ zobowiązanie powstało z mocy prawa. Decyzja taka jedynie potwierdza fakt istnienia zobowiązania wynikającego z istniejących zaległości. Podkreślić należy, że wydanie decyzji z dnia 3 sierpnia 2005 r. było następstwem uwzględnienia, kwot wpłaconych przez Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na zaległości Skarżącego tytułem składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, a których nie uwzględniono w decyzji z 3 marca 2005 r. Tym samym kwestionowane przez Skarżącego decyzje nie są decyzjami ustalającymi (konstytutywnymi) nie tworzą nowego stanu prawnego, lecz potwierdzają jedynie jego zadłużenie, które wynika z niezapłaconych składek w złożonych przez Skarżącego deklaracjach płatnika.

Sposób rozliczania wpłat na koncie płatnika nie jest uzależniony od prawomocności wskazanych decyzji. Dlatego też podstawą wystawienia tytułów wykonawczych w niniejszej sprawie nie są wskazane decyzje, gdyż należności nimi objęte wynikają z deklaracji złożonych przez płatnika składek.

Wskazać należy, że stosownie do art. 46 ust. 1 u.s.u.s. na płatniku składek ciąży obowiązek obliczania, potrącania z dochodów, rozliczania oraz wpłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy według zasad wynikających z przepisów ustawy. Rozliczenie składek następuje w deklaracji rozliczeniowej, która zawiera między innymi zestawienie należnych składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń społecznych (art. 46 ust. 2 i 4 u.s.u.s.).

Jednocześnie w art. 47 ust. 1 u.s.u.s. ustalono obowiązujące płatnika składek terminy składania deklaracji rozliczeniowych, imiennych raportów miesięcznych oraz opłacania składek za dany miesiąc. Upływ tych terminów uprawnia wierzyciela do żądania zapłaty składek. Termin płatności, w razie nieopłacenia składek, oznacza datę powstania zaległości z tego tytułu i to niezależnie od tego, czy i na ile prawidłowo został wykonany przez płatnika obowiązek wskazania podstawy wymiaru i opłacenia należnej składki. Znajduje to też potwierdzenie w świetle znajdującego, na podstawie art. 31 u.s.u.s., odpowiedniego zastosowania art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności.

Przywołany wyżej przepis art. 47 ust. 1 u.s.u.s. nie daje podstaw do dzielenia składek na te, co do których deklaracje zostały złożone prawidłowo (ich wymagalność powstaje w określonych w ustawie datach płatności) i na te ustalane decyzjami wymiarowymi, wymagalność których miałaby powstawać dopiero w dacie ich prawomocności. Takiego podziału przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie wprowadzają. Wydana w trybie przepisów tej ustawy decyzja, jak trafnie wskazuje organ, ma charakter jedynie deklaratoryjny, potwierdzający zakres wynikającego z ustawy obowiązku i obrazuje stan konta płatnika po uwzględnieniu korekt dokumentów na dzień ich wydania (tak w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 578/20).

Z tego względu zarzuty podnoszone przez Skarżącego, a odnoszące się do błędnego określenia w tytułach wykonawczych podstawy prawnej należności okazały się niezasadne.

Kolejno odnosząc się do przesłanki przedawnienia egzekwowanego obowiązku, wskazać należy, że przepisy w tym zakresie były wielokrotnie nowelizowane. Zmianie ulegały w sposób istotny zarówno przepisy regulujące termin przedawnienia należności, jak również określające przesłanki przerwania a następnie zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności.

W okresie od 1 lipca 2004 do 1 stycznia 2012 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378) art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: u.s.u.s.) stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei art. 24 ust. 5b u.s.u.s. stanowił, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r.

Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 powołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu.

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego tej sprawy należy zauważyć, do przedawnienia należności nie doszło, albowiem przed upływem terminu przedawnienia nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w wskutek zastosowanych przez organ egzekucyjny skutecznych środków egzekucyjnych. Z akt sprawy wynika, że zawiadomieniem z dnia 7 marca 2008 r. dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym, tj. w W..

Następnie postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone w wyniku zawarcia przez Skarżącego umowy ratalnej z ZUS. W wyniku podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik US zawiadomieniami z dnia 6 października 2021 r. dokonał ponownie zajęcia: świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w W. oraz innej wierzytelności pieniężnej w K. sp. z o.o. Ponadto w dniu 7 października 2021 r. organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. S.A. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że obowiązki objęte tytułami wykonawczymi z 31 lipca 2006 r. nie uległy przedawnieniu. Zatem rozstrzygnięcie tej kwestii uznać należy za prawidłowe.

Podsumowując należy wskazać, że z wyżej przedstawionych okoliczności wynika zatem, że dochodzony obowiązek jest wymagalny, zobowiązanie nie przedawniło się oraz jak wynika z akt sprawy w zakresie dochodzonych należności nie została wydana decyzja o umorzeniu zobowiązania, obowiązek nie wygasł również z żadnego innego powodu. Ponadto Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających wykonanie lub umorzenie ww. zobowiązań. Z tego względu należało uznać, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Przechodząc do badania zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. dotyczącego niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowania środka egzekucyjnego zauważyć w pierwszej kolejności należy, że organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu badać na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, czy egzekucja jest dopuszczalna. Obowiązek taki jednoznacznie wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Zaznaczyć należy, że rozróżnia się przesłanki dopuszczalności wszczęcia egzekucji oraz dopuszczalności prowadzenia egzekucji (por. D. Jankowiak: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz 2007, Oficyna Wydawnicza Unimex, s. 331).

Wskazać należy, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. mają charakter formalny. Egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do zobowiązanego lub do organu egzekucyjnego. Z przyczyn podmiotowych egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Przesłanki przedmiotowe niedopuszczalności egzekucji natomiast odnoszą się do przedmiotu egzekucji i jej podstaw. Z przesłanką przedmiotową niedopuszczalności egzekucji mamy do czynienia, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej lub, gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony.

Zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego oznacza, że w postępowaniu egzekucyjnym zastosowano pozaprawny środek, czyli taki, którego nie przewidują przepisy u.p.e.a. lub np. zastosowano środek egzekucyjny określony w tej ustawie, ale w sytuacji, gdy jego zastosowanie nie było dopuszczalne (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 202/19, Lex nr 2728586; wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r. sygn. akt II FSK 873/16, Lex nr 2560418).

Co istotne organ z urzędu powinien zbadać, czy odpis tytułu wykonawczego został prawidłowo doręczony. Jeśli bowiem organ stwierdzi, że odpis tytułu wykonawczego nie został prawidłowo doręczony, ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. z racji na niedopuszczalność egzekucji (zob. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt II FSK 2545/10, Lex nr 1244245).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że tytuły wykonawcze w oparciu, o które prowadzone jest postępowanie egzekucyjne zostały doręczone Skarżącemu, co wynika z akt sprawy. Składki w myśl art. 24 ust. 2 u.s.u.s. podlegają egzekucji administracyjnej, a Dyrektor ZUS wskazany został w art. 19 § 4 u.p.e.a. jako organ egzekucyjny. Ponadto nie stwierdzono przeszkód do prowadzenia egzekucji w stosunku do Zobowiązanego, jak również innych okoliczności, które wyłączałyby dopuszczalność egzekucji. Kolejno należy zauważyć, że egzekucja dotyczy zaległych składek, a więc należności pieniężnych. Zatem prawidłowym jest zastosowanie do tego rodzaju zaległości środków egzekucyjnych w postaci: zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, zajęcia rachunku bankowego i innych wierzytelności pieniężnych (art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 3 - 5 u.p.e.a.).

Środek egzekucyjny będzie niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych, innych wierzytelności oraz świadczeń z ubezpieczenia społecznego jest dopuszczalne w egzekucji należności pieniężnych. Zgłoszony zatem przez Skarżącego zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego, w szczególności zajęć prawa majątkowego stanowiącego zajęcie świadczenia emerytalno-rentowego oraz zajęciu innej wierzytelności należy uznać za niezasadny.

Ustalony w toku postępowania stan faktyczny i prawny wskazuje, że w sprawie nie wystąpiła jakakolwiek przesłanka uzasadniająca umorzenie postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a.

Sąd nie zgadza się z argumentacją Skarżącego opartą na tezie z wyroku WSA w Krakowie, z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1727/15, że w jego sytuacji, gdy zostanie wydana decyzja w trybie art. 83 w zw. z art. 46 i art. 32 u.s.u.s. podstawy wystawienia tytułu wykonawczego nie może stanowić art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a. W takim bowiem przypadku, obowiązek nie wynika ze złożonej deklaracji, ale z decyzji administracyjnej, a to oznacza, że podlega egzekucji w trybie art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a nie 3a u.p.e.a.".

Odnosząc się do powyższego należy zauważyć ze w stanie faktycznym niniejszej sprawy Skarżący złożył deklaracje, a następnie dokonał korekt tych deklaracji. Organ uznał, że korekty deklaracji były zgodne z obowiązującymi przepisami, co zostało następnie stwierdzone w decyzji z dnia 3 marca 2005 r., w której orzeczono, że płatnik posada zadłużenie. Rzeczona decyzja została następnie zmieniona decyzją z dnia 3 sierpnia 2005 r. z uwagi na uwzględnienie przez organ wpłaconych kwot. Skarżący uważa, że w związku z powyższym obowiązek wynika z decyzji, a nie deklaracji, bowiem deklaracja została przez niego skorygowana. Z tego względu nie wywołuje skutków prawnych, w związku z czym podstawa prawna tytułów jest wadliwa.

Podkreślenia wymaga, że decyzja z dnia 3 marca 2005 r. orzeka, że "płatnik – M.G. posiada zadłużenie z tytułu należności składkowych na ubezpieczenia społeczne (...), ubezpieczenie zdrowotne (...) i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń pracowniczych (...)". Decyzji tej zatem nie można utożsamiać z decyzją określającą zobowiązanie, ponieważ - jak wynika z jej sentencji – jest orzeczeniem wskazującym jedynie, że płatnik "posiada zadłużenie" w określonej wysokości. Natomiast decyzja określająca, to decyzja w której organ kwestionuje wysokość zobowiązania (powstającego z mocy prawa) obliczonego przez stronę, konsekwencją czego jest określenie zobowiązania w innej, prawidłowej wysokości. Tak sytuacja jednak nie miała miejsca w niniejszej sprawie, albowiem organ nie zakwestionował deklaracji (korekty) złożonej przez Skarżącego i jedynie potwierdził, że płatnik posiada zadłużenie w określonej wysokości, wynikającej ze złożonych deklaracji.

Prawidłowo zatem w tytułach wykonawczych wskazano, że podstawą prawną należności jest deklaracja, a nie decyzja. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie została wydana decyzja w sprawie określenia wysokości zobowiązania.

Kolejno należy wyjaśnić, że zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 5 u.s.u.s. deklaracją rozliczeniową jest zestawienie informacji o należnych składkach na fundusze, na które składki pobiera Zakład, kwot rozliczanych w ciężar składek oraz kwot należnych do zapłaty.

Z powyższego wynika więc, że warunki opisane w rzeczonym przepisie spełnia zarówno deklaracja, jak i korekta deklaracji. Skoro zatem korekta deklaracji spełnia wszystkie wyżej wymienione kryteria, to należy uznać, że skorygowaną deklarację można określić mianem deklaracji. Z tego względu stanowisko Skarżącego co do tego, że w tytułach wykonawczych błędnie wskazano podstawę prawną jest nieprawidłowe. Jak bowiem wynika z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy korekty deklaracji złożone przez Skarżącego nie zostały zakwestionowane. W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie można przyjąć, iż egzekucja była niedopuszczalna.

Jak stanowi art. 3a u.p.e.a. w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnosi się jednak do zasadniczego sposobu egzekucji na podstawie decyzji administracyjnej, co wynika z art. 2, jak i art. 3. Wykładnia systemowa wewnętrzna tych przepisów oraz art. 3a u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że egzekucji administracyjnej podlegają wymienione w tych przepisach podatki, opłaty i inne należności, gdy wynikają one z decyzji administracyjnej (art. 2 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 1). Ustawa jednocześnie w art. 3a dopuszcza możliwość egzekwowania obowiązków na podstawie deklaracji, w sytuacji, gdy nie została wydana decyzja w sprawie określenia wysokości zobowiązania. O takim rozumieniu ww. przepisów przesądza użyty w art. 3a ustawy zwrot "również". Należy ponadto zaakcentować, że z art. 83 w zw. z art. 46 i art. 32 u.s.u.s. wynika obowiązek organu ubezpieczeń społecznych wydania decyzji w zakresie nieopłaconych składek i ich poboru. Skarżący nie uregulował należności wynikających ze złożonych deklaracji, co spowodowało, że konieczne stało się wydanie decyzji z dnia 3 marca 2005 r. Jednakże jak już wyżej wskazywano nie była to decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe, bowiem Skarżący złożył w odpowiednim terminie deklarację. Oznacza to, że zobowiązanie wykazane w deklaracji (korekcie) stanowiło podstawę egzekwowania należnego obowiązku na podstawie oraz art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a.

Co do braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, należy wskazać, iż przedmiotem oceny przesłanki z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. jest, czy w sprawie zobowiązanemu przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego zostało doręczone upomnienie, wzywające do zapłaty obowiązku.

W odniesieniu do powyższego należy wskazać, że w tytułach wykonawczych wskazano daty doręczenia upomnień. Ponadto to tytułów wykonawczych załączono dowody potwierdzające odbiór upomnień. Zatem znajdujące się w aktach informacje, potwierdzają okoliczność skierowania i doręczenia Skarżącemu upomnień. Z tego względu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut braku doręczenia upomnienia, wynikający z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Końcowo odnosząc się do okoliczności wystawienia tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] z dnia 12 stycznia 2016 r., wskazać należy, że działanie takie jest nieprawidłowe, jednakże kwestia ta była obojętna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż postępowanie, którego dotyczy wniosek toczyło się w oparciu o pierwotne tytuły egzekucyjne, natomiast ww. tytuły te nie zostały skierowane do postępowania egzekucyjnego.

Niemniej jednak należy zasygnalizować, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych ponownie wystawionych jest niedopuszczalne. Przepisy u.p.e.a. nie regulują zagadnienia związanego z funkcjonowaniem w obrocie prawnym ponownie wystawionych tytułów wykonawczych, wydanych na podstawie tego samego orzeczenia (w tym przypadku deklaracji).

Reasumując, w świetle przedstawionych okoliczności zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 31 lipca 2006 r. było prawidłowe.

Zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadami zarzuconymi w skardze. Wyjaśnienia organów co do stanu faktycznego i prawnego są wyczerpujące i zdecydowanie wystarczające dla wydania zaskarżonych rozstrzygnięć, jak również zostały oparte na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, bez naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.).

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151 ww. ustawy orzekł o oddaleniu skargi.