Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 475/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1 lit. c, art. 5 ust. 1, art. 7
journal: Dz.U. 2005 nr 267 poz 2259
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"
article: art. 2, art. 3, art. 4, art. 6 pkt 6, art. 8 ust. 1, 9 i 10,  pkt 2art. 11 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na zakup żywności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działający z upoważnienia Burmistrza Nysy - po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek uchylenia przez organ odwoławczy wcześniejszej decyzji - odmówił przyznania S. H. przyznania pomocy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", jako świadczenie pieniężne na zakup żywności (zasiłek celowy). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przepisy art. 8 ust. 1, 3 i 9, art. 11, art. 24 ust. 2, art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362), art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186 ze zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że o przyznanie pomocy finansowej S. H. wystąpiła wnioskiem z dnia 1 czerwca 2009 r. Organ wskazał, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej warunkuje kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, wynoszące 351 zł na osobę, stwierdzając, że dla rodziny skarżącej w chwili składania wniosku, tj. w czerwcu 2009 r., wobec podania przez stronę, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z czwórką dzieci, kryterium to wynosiło 1755 zł (5 × 351 zł). Natomiast w dniu 19 listopada 2009 r. S. H. oświadczyła, że syn D. przebywa w K., a następnie wyjeżdża za granicę. Dalej organ wyjaśnił, że niemożliwe było uzyskanie oświadczenia od D. H. o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego, stąd kryterium dochodowe dla rodziny od miesiąca listopada 2009 r. wynosiło zdaniem organu 1404 zł (4 × 351 zł). Organ podał również, że wnioskodawczyni oświadczyła, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem – P. H., który tę okoliczność potwierdził w dniu 28 września 2009 r. Następnie organ podniósł, że z dniem 16 lipca 2009 r. strona utraciła status osoby poszukującej pracy, gdyż nie zgłosiła się do urzędu pracy w wyznaczonym terminie. Powołując regulacje art. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. oraz § 6 rozporządzenia z dnia 7 lutego 2006 r., organ wyjaśnił, że przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup żywności, uwarunkowane jest uzyskaniem dochodu, który nie przekracza 150% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, a zgodnie z zarządzeniem organu z dnia 16 czerwca 2009 r., nr 13/09, zasiłek udzielany jest na osobę samotnie gospodarującą oraz na pierwszą osobę w rodzinie w wysokości 60 zł, zaś na kolejne osoby w rodzinie w wysokości 30 zł. Organ przyjął, że na dochód strony w miesiącu maju 2009 r. składały się: zasiłek rodzinny na dzieci w kwocie 200 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 218,63zł, alimenty wynoszące 80 zł oraz dochód w kwocie 1945,53 zł z gospodarstwa rolnego w R. o powierzchni 6,7080 ha, tj. 9,3987 ha przeliczeniowych, stanowiącego własność wnioskodawczyni. Podał też organ, że zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się dla 1 ha przeliczeniowego dochód miesięczny w wysokości 207 zł oraz podkreślił, iż ustawa o pomocy społecznej nie daje podstaw do wyłączenia dochodów z hektarów przeliczeniowych w przypadku, gdy właściciel nie prowadzi działalności rolniczej osobiście. Bez względu na fakt, czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela, czy też działalność rolniczą prowadzi inna osoba, dochód ustala się tak samo, biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego. Bez znaczenia jest również fakt, że gospodarstwo rolne jest wydzierżawione. W oparciu o art. 2 ustawy o pomocy społecznej organ wywiódł, że właściciel gospodarstwa rolnego może wykorzystać swoje uprawnienia i możliwości, które wynikają z faktu bycia właścicielem gospodarstwa rolnego. Z tego też względu może rozporządzać własnością i skoro sam nie uprawia ziemi, może gospodarstwo sprzedać. Ponadto organ odnotował, że wnioskodawczyni jest osobą zdrową, nie pracuje zawodowo, nie choruje przewlekle, natomiast jej dzieci z uwagi na wiek nie wymagają stałej opieki, a stanowiące przedmiot jej własności gospodarstwo znajduje się w odległości 6 km od miejsca zamieszkania, więc nie ma przeszkód do jego prowadzenia. Ustalono także, że umową z dnia 16 listopada 2004 r. gospodarstwo zostało wydzierżawione na okres 10 lat, przy czym umowa ta zawarta została w celu nabycia prawa do emerytury i dotyczy 6,453 ha, zaś zabudowana jego część, o powierzchni 0,2550 ha pozostała w użytkowaniu strony. W umowie nie określono kwoty za dzierżawę gospodarstwa. Następnie organ stwierdził, że łączny dochód strony w maju 2009 r. wynosił 2524,16 zł, natomiast wydatki z tytułu opłat mieszkaniowych, tj. za energię elektryczną i czynsz, wynosiły odpowiednio 94,44 zł oraz 375,77 zł. Organ podniósł też, że wnioskodawczyni zaproponowano podpisanie kontraktu socjalnego, w którym jako cel określono wystąpienie do sądu z wnioskiem o podwyższenie alimentów na trójkę uczących się dzieci. Wnioskodawczyni w dniu 30 września 2009 r. nie wyraziła jednak zgody na jego podpisanie. Powołując art. 11 ust. 2 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej organ podniósł, iż rezygnacja strony z podpisania kontraktu może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, natomiast pomoc społeczna służy do przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych i materialnych osoby bądź rodziny w przypadku, gdy te osoby są aktywnie zaangażowane we własne próby przezwyciężenia tych trudności, a poza tym osoby korzystające z pomocy społecznej są zobligowane do aktywnego współdziałania z Ośrodkiem w celu rozwiązywania swojej kryzysowej sytuacji, w tym do poszukiwania własnych źródeł dochodu. Ponadto mąż strony nabył w dniu 17 lipca 2008 r. samochód o wartości ok. 17000 zł - 27000 zł i jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 17,2600 ha, położonej w obrębie miejscowości K. Wobec stanu majątkowego męża strony niezrozumiałe są powody niewystąpienia przez wnioskodawczynię o podwyższenie alimentów, które od prawie 11 lat wynoszą 80 zł. Odnosząc się do celu pomocy społecznej, określonego w art. 2 ustawy o pomocy społecznej organ stwierdził, że osoby ubiegające się o pomoc społeczną zobowiązane są przede wszystkim do wykorzystywania własnych środków, możliwości i uprawnień, w celu przezwyciężenia trudności życiowych. Pomoc społeczna przysługuje bowiem w przypadku wystąpienia trudnej sytuacji życiowej, jeżeli nie jest możliwe jej samodzielne przezwyciężenie i udzielana jest w ostateczności, po wyczerpaniu przez ubiegającego się o nią własnych uprawnień, środków, zasobów i możliwości. Końcowo organ odnotował też, że w roku 2009 na realizację programu dożywiania przeznaczono średnio kwotę 58300 zł miesięcznie, przy czym w listopadzie 2009 r. z pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności skorzystały 34 osoby, natomiast z pomocy w formie posiłków w ramach programu w zakresie dożywiania skorzystało 204 dzieci w przedszkolach i szkołach oraz 266 osób dorosłych. W odwołaniu od powyższej decyzji S. H. zarzuciła, że odmowa przyznania jej świadczenia jest nie do przyjęcia wobec trudnej sytuacji materialnej i spełnionego wymogu kryterium dochodowego. Za absurdalne uznała doliczanie dochodu z gospodarstwa rolnego. Podniosła, że otrzymuje zasiłek rodzinny i dodatek mieszkaniowy. Wniosła o "sprawdzenie składu komisji", domagając się ustalenia, czy to ta sama w ok. 60 sprawach uznaje za zachowane kryterium dochodowe wynoszące 1945,53 zł, a raz na przestrzeni 2008 i 2009 r. zaprzecza. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium zrelacjonowało przebieg dotychczasowego postępowania przed organami obu instancji oraz przypomniało, że decyzja z dnia [...] została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Organ następnie wskazał na zasady przyznania pomocy w zakresie dożywiania, określone w art. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W oparciu o art. 7 tej ustawy wyjaśnił, że udzielanie pomocy na dożywianie odbywa się na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej, z których wynika, że świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej jest zasiłek celowy, a rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, w tym także do możliwości pomocy społecznej. Stosownie do art. 39 ustawy o pomocy społecznej organ stwierdził, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, przy czym należy przyjąć, że jest to sytuacja odpowiadająca treści art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Pod tym kątem rozstrzygnięcie następuje w ramach uznania administracyjnego. Przyjmując, że warunkiem przyznania zasiłku celowego jest istnienie niezbędnej potrzeby bytowej organ stwierdził, że wnioskodawczyni spełnia ten warunek, albowiem zapewnienie rodzinie żywności niewątpliwie jest potrzebą bytową. Kolejnym warunkiem przyznania świadczenia jest jednak uzyskaniu dochodu nieprzekraczającego 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Organ podał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), od dnia 1 października 2006 r. kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynosi 351 zł. Powołując pojęcie dochodu, określone w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, a także wynikające z art. 8 ust. 4, 9 i 10 tej ustawy zasady ustalania dochodu ustalił, że dla rodziny strony, która w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku liczyła 5 osób, kryterium dochodowe wynosi 1755 zł (5 osób x 351 zł), a 150% tej kwoty wynosi 2632,50 zł. Zaznaczył przy tym, że bez znaczenia dla ustalenia tego kryterium pozostaje fakt, że od listopada 2009 r. w skład gospodarstwa domowego wnioskodawczyni nie wchodzi jej syn D., gdyż stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy należało ustalić dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Przyjmując jako podstawę swych ustaleń stan faktyczny ujawniony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, organ odwoławczy określił, że łączny dochód rodziny wnioskodawczyni w marcu 2009 r. wyniósł 2524,16 zł i nie przekroczył 150% kwoty kryterium dochodowego rodziny, przez co strona spełniła również drugi warunek uprawniający do otrzymania pomocy w zakresie dożywiania. Zgodził się przy tym organ odwoławczy ze stanowiskiem przedstawionym w decyzji pierwszoinstancyjnej odnośnie braku podstaw pominięcia dochodu z gospodarstwa rolnego. Za prawidłową uznał ocenę w zakresie możliwości prowadzenia przez stronę gospodarstwa i uzyskiwania tą drogą środków utrzymania. Zdaniem organu, w dochodzie strony należało uwzględnić również dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 1945,53 zł, przy czym organ podkreślił, że strona nie jest emerytką ani rencistką, która zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników; jak ustalono nie złożyła w KRUS wniosku o przyznanie emerytury rolniczej. Pomimo stwierdzenia, że strona spełniła wskazane warunki uprawniające do otrzymania pomocy w zakresie dożywiania, organ odwoławczy podzielił jednak stanowisko organu pierwszej instancji dotyczące odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia, a to z powodu braku woli współdziałania w rozwiązywaniu swojej sytuacji kryzysowej (pomimo dysponowania dobrami majątkowymi własnymi i męża) oraz z powodu odmowy podpisania kontraktu socjalnego. W ocenie organu odwoławczego, pierwsza z okoliczności wyczerpywała przesłankę odmowy przyznania świadczenia określoną w art. 2 ustawy o pomocy społecznej, natomiast druga – przesłankę określoną w art. 11 ust. 2 tej ustawy. Powołując treść art. 2 ust. 1, oraz art. 3 ust. 1 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, organ wyjaśnił, że z przepisów tych wynikają dwa podstawowe warunki udzielenia wsparcia w ramach pomocy społecznej, którymi są: znalezienie się w trudnej sytuacji życiowej oraz niemożność jej pokonania mimo uprzedniego wykorzystania własnych środków, możliwości i uprawnień. Wskazał, iż organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela w obowiązku utrzymywania się, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu trudności życiowych poprzez wykorzystywanie własnych uprawnień, możliwości i zasobów, w postaci wartościowych przedmiotów, nieruchomości, wierzytelności, możliwości dochodzenia innych świadczeń, a także obowiązków rodzinnych w tym uprawnień alimentacyjnych. Przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wskazał że wystarczającą podstawą do odmowy przyznania świadczenia może być odmowa podjęcia pracy, nieskorzystanie z oferty pracy mimo możliwości zatrudnienia, permanentne korzystanie ze świadczeń, przy jednoczesnym braku jakiejkolwiek pomocy ze strony osoby zainteresowanej w likwidowaniu własnych problemów materialnych. Zauważył, że pomoc społeczna ma charakter uzupełniający, a jej zakres jest uzależniony od możliwości organu i osobistej aktywności zainteresowanego. Odnosząc przedstawione stanowisko do okoliczności faktycznych, za prawidłową uznał ocenę organu pierwszej instancji co do tego, że powołując się na swoją trudną sytuację materialną spowodowaną bezrobociem i niskimi dochodami, strona nie wykazuje żadnej aktywności w dążeniu do pokonywania trudności przy wykorzystaniu własnych możliwości i uprawnień. Wyrazem tego jest brak starań o uzyskanie pożytków z gospodarstwa rolnego i wchodzącego w jego skład budynku mieszkalnego, którego jest właścicielką, brak inicjatywy w kwestii podwyższenia alimentów na dzieci, jak również brak aktywnego poszukiwania pracy, pomimo, że wiek oraz stan zdrowia strony nie stanowią przeszkody do jej podjęcia, a także utrata statusu osoby poszukującej pracy z własnej winy. W zakresie oceny dotyczącej zaistnienia przesłanki odmowy przyznania świadczenia, określonej w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, organ zgodził się, że jest to samodzielna przesłanka do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej, a takim jest niewątpliwie zasiłek celowy na dożywianie. Podniósł organ, że strona odmówiła zawarcia kontraktu socjalnego, którego celem było podjęcie m.in. inicjatywy w kwestii podwyższenia alimentów na dzieci. Ustosunkowując się do twierdzenia strony, że cel ten jest niewykonalny, gdyż alimenty nie mogą być wyższe, organ wyjaśnił, że celem kontraktu nie było rozważanie możliwości płatniczych jej męża, lecz podjęcie przez nią inicjatywy co do podwyższenia alimentów. Końcowo organ odwoławczy zauważył, że dokonując zaskarżonego rozstrzygnięcia uwzględnił sytuację osób będących na utrzymaniu wnioskodawczyni, czyli trójki dorosłych synów oraz małoletniej córki, jednak nie stwierdził, by mimo nagannych zachowań strony istniała podstawa do przyznania dochodzonego świadczenia, gdyż dorosły syn D. może podjąć zatrudnienie, natomiast pozostałe dzieci mogą utrzymywać się przy pomocy ojca, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny. Organ odwoławczy zaznaczył też, że wobec niezmieniającej się od lat postawy wnioskodawczyni organ pierwszej instancji podejmuje kroki mające na celu zmobilizowanie strony do podjęcia przez nią działań zmierzających do poprawy sytuacji rodziny, usamodzielnienia się i wniesienia własnego wkładu w utrzymanie, a nie jedynie biernego oczekiwania na świadczenia z pomocy społecznej. Poza tym organ wskazał, że podnoszone w odwołaniu argumenty dotyczące wcześniej przyznawanych świadczeń nie mają nic wspólnego z niniejszą sprawą rozpoznawaną w odmiennym stanie faktycznym. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, S. H. podniosła, że decyzja Kolegium narusza prawo. Podniosła, że przepis art. 28 ustawy o ubezpieczeniu rolników obliguje małżonków do zaprzestania prowadzenia działalności rolnej. Sankcją za to jest niewypłacanie emerytury rolniczej męża, wynoszącej ponad 600 zł. Wywiodła ponadto, że należy odróżnić zwykłą dzierżawę od tej związanej z zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z emeryturą rolniczą. Zarzuciła, że z uwagi na wadliwą interpretację art. 2 ustawy od roku Kolegium dolicza dochód z gospodarstwa rolnego, którego faktycznie nie uzyskuje i w konsekwencji nie jest jej przyznawana pomoc gwarantowana prawem. Ponowiła prośbę o sprawdzenie składów orzekających Kolegium, wskazując, że przy niezmienionych przepisach ten sam skład osobowy przyznaje zasiłek okresowy albo odmawia przyznania świadczeń. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. W toku postępowania sądowego, postanowieniem z dnia 14 marca 2011 r., Sąd odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania aktu, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury na dzień wydania aktu. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych wyżej kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna, odpowiadają wymogom prawa. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, mocą której odmówiono skarżącej przyznania pomocy w postaci świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności, w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Od razu należy też wskazać, że podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), zwanej dalej ustawą, a nadto przepisy wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w tej ustawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, oraz przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 1071), które z mocy art. 7 powołanej na wstępie ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. znajdują odpowiednie zastosowanie w sprawach udzielania pomocy w zakresie dożywiania. Przepis art. 7 ustawy stanowi, że do udzielania pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w art. 6a, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Z uwagi na ostatnio przywołane uregulowanie nie ulega wątpliwości, że ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" wpisuje się w ramy szeroko pojętej pomocy społecznej, udzielanej ze środków publicznych. Przepisy ustawy są przepisami odrębnymi w stosunku do przepisów ustawy o pomocy społecznej, co – stosownie do treści art. 7 ustawy – należy rozumieć w ten sposób, iż mają one charakter dookreślający. Relacje obu ustaw zostały bowiem oparte przez ustawodawcę na zasadzie odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wzajemna relacja obu uregulowań zawartych w aktach rangi ustawowej nakazuje odróżnić uregulowanie, które jest świadomie przyjętym przez ustawodawcę modelem ogólnym od uregulowania, które jest świadomie przezeń dokonanym rozstrzygnięciem szczegółowym. Podkreślić trzeba, że skoro w art. 7 ustawy, ustawodawca posłużył się sformułowaniem "odpowiedniego stosowania", to taki zabieg legislacyjny, polegający na zamieszczeniu właśnie w ustawie nakazu odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej, oznacza konieczność respektowania na gruncie przepisów omawianej ustawy rozwiązań prawnych przyjętych w ustawie o pomocy społecznej. Spostrzeżenie to pozostaje w zgodzie z ustaleniami teorii prawa, dotyczącymi konstrukcji "odpowiedniego" stosowania prawa. Jak sygnalizuje się w doktrynie, posłużenie się tą konstrukcją może prowadzić do stosowania przepisów aktu posiłkowego ze zmianami i modyfikacjami, których potrzebę uzasadniają właściwości przedmiotu regulacji (por. J. Nowacki: "Odpowiednie" stosowanie przepisów prawa, PiP 1964, nr 3, s. 370-371). Przy założeniu racjonalności działania ustawodawcy, zasadnym jest w tym miejscu stwierdzenie, że zamieszczenie przepisu art. 7 w ustawie było zabiegiem celowym, zmierzającym do zapobieżenia dostrzeganej przez ustawodawcę możliwości kolizji przepisów ustawy z przepisami ustawy o pomocy społecznej. W konkluzji stwierdzić trzeba, że określone w art. 7 ustawy odpowiednie stosowanie przepisów ustawy o pomocy społecznej oznacza, że niektóre przepisy tego aktu będą miały zastosowanie wprost, inne natomiast wcale, przy czym to odpowiednie stosowanie może mieć miejsce tylko wówczas, gdy ustawa danej kwestii nie reguluje. Uwzględniając zatem w pierwszej kolejności zapisy ustawy wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z jej art. 3 pkt 1 lit. c, w ramach Programu realizowane są działania dotyczące zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom, znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Wskazany w art. 7 ustawy przepis art. 7 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, określając powody powstania trudnych sytuacji życiowych, wymienia wśród nich m.in. ubóstwo (pkt 1) i bezrobocie (pkt 4). Z kolei na zasadzie art. 5 ust. 1 ustawy, pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana wskazanym osobom i rodzinom nieodpłatnie, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie natomiast do § 6 rozporządzenia, pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności przyznawana jest w postaci zasiłku celowego. W nawiązaniu do powyższego wskazać należy, że w myśl art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Udzielenie pomocy w tej formie, w każdym z tych przypadków, ustawodawca uzależnił jednak od sytuacji finansowej strony ubiegającej się o przyznanie tego zasiłku, co w przypadku świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności – z mocy art. 5 ust. 1 ustawy – związane jest z uzyskaniem dochodu nieprzekraczającego 150% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Konsekwencją tego warunku jest fakt, że niespełnienie wskazanego wymogu bezwzględnie wyłącza przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na dożywianie. Nie oznacza to jednak, że każdorazowo w razie spełnienia ustawowego kryterium w zakresie dochodów i przy zaistnieniu, stosownie do art. 3 pkt 1 lit c ustawy, w sytuacji określonej w art. 7 ustawy o pomocy społecznej żądane świadczenie zostanie przyznane i to w wysokości zgodnej z oczekiwaniami strony. Udzielając pomocy w trybie przyznania zasiłku celowego organy działają bowiem na zasadzie uznania administracyjnego tak w zakresie przyznania świadczenia, jak i w kwestii jego wysokości, kierując się ogólnymi zasadami udzielania pomocy społecznej. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 tej ustawy służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1), natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 3 i 4). Zadaniem pomocy społecznej jest bowiem zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Reasumując, z powołanych wyżej regulacji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia się i integracji społecznej, a udzielane świadczenia winny być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy. Jej przyznanie jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny ubiegającej się o jej przyznanie, a także zakresu środków przeznaczonych na ten cel. Nie oznacza to jednak, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby spełniającej wymogi dla jego przyznania jest prawem bezwarunkowym i wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej będące dysponentami środków publicznych przeznaczonych na realizację zadań pomocowych. Dla przyznania pomocy społecznej istotna jest kwestia współdziałania osoby spełniającej warunki do przyznania świadczenia z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji bytowej. Obowiązek w tym zakresie ustawodawca wyraził w art. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowiącym, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Celem ustanowienia tego wymogu jest aktywizacja osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Chociaż sposób jego realizacji nie został przez ustawodawcę wyraźnie sprecyzowany, np. poprzez określenie pożądanych zachowań, to jednak przyjąć należy, że wiąże się on z wszelkiego rodzaju aktywnością, podejmowaną przez uprawnionego do pomocy w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. W szczególności, jako współdziałanie należy rozumieć gotowość i chęć podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z przedstawionych przez niego uzasadnionych propozycji mających na celu poprawę tej sytuacji. W tym kontekście roszczeniowa i bierna postawa osoby uprawnionej do świadczeń może stanowić przesłankę odmowy przyznania pomocy społecznej. Przepis art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej wprost określa sytuacje, których zaistnienie może skutkować taką odmową, nie formułując żadnych dodatkowych warunków jej zastosowania. W świetle tego przepisu podstawę odmowy może stanowić: brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną. Wymieniony w powołanej regulacji kontrakt socjalny, zgodnie z definicją sformułowaną w art. 6 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej, oznacza pisemną umowę zawartą z osobą ubiegającą się o pomoc, określającą uprawnienia i zobowiązania stron umowy, w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny. Stosownie do art. 108 ust. 1 omawianej ustawy, kontrakt ten zawierany jest przez pracownika socjalnego z osobą lub rodziną znajdującą się w trudnej sytuacji życiowej w celu wzmocnienia aktywności i samodzielności życiowej, zawodowej lub przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu, a jego treść stanowi określenie sposobu współdziałania. W ramach uregulowań ustawowych organ ma przy tym prawo określić warunki kontraktu, mając na względzie cele pomocy społecznej oraz obowiązki zainteresowanego w zakresie dążenia do samodzielnego zaspokojenia własnych potrzeb. W świetle art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i odmowa podpisania kontraktu przez ubiegającego się o przyznanie świadczeń w kształcie przygotowanym przez organ, stanowić mogą samodzielną podstawę odmowy przyznania świadczenia, bez względu na to, czy spełnione zostały pozostałe warunki jego przyznania. Ocena i rozstrzygnięcie organu w tym zakresie oparte są o konstrukcję uznania administracyjnego. Jak już wcześniej wskazano, na zasadzie uznania administracyjnego organy działają również rozstrzygając o przyznaniu zasiłku celowego. Z wykazanych wyżej powodów, na mocy art. 7 ustawy, powołane dotychczas uregulowania, dotyczące zasad udzielania świadczeń z pomocy społecznej, mają zastosowanie również w odniesieniu do pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności, gdyż ustawa nie reguluje zasad przyznawania tego rodzaju świadczeń, odsyłając w tym zakresie do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do tego, o treści decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności na podstawie ustawy decyduje ocena i przekonanie organu o celowości wydania decyzji o konkretnej treści. Posiadając prawo wyboru rozstrzygnięcia, w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanki z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, organ może tym samym przyznać zasiłek celowy w ramach Programu, bądź odmówić jego przyznania, wykazując i argumentując zaistnienie w sprawie okoliczności określonych w tym przepisie. W tym miejscu należy dostrzec, że uznanie administracyjne pozwala organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najwłaściwsze, w świetle celów określonych ustawą o pomocy społecznej. Oznacza to pewną swobodę organu przy podejmowaniu decyzji. Działanie w granicach uznania administracyjnego nie pozwala jednak na dowolność w załatwianiu sprawy. Organ związany jest zarówno przepisami procedury administracyjnej, jak i przepisami ustawy o pomocy społecznej. Istotną kwestią jest również to, że decyzja uznaniowa nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia jej celowości. Dokonywana przez Sąd kontrola legalności sprowadza się natomiast do oceny, czy uwzględniony został całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz czy ocena materiału dowodowego nie była dowolna, a organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Na gruncie dotychczas przedstawionych rozważań w zakresie dokonanej oceny legalności decyzji zaskarżonej, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie uznać należało, że nie narusza ona przepisów prawa. Przede wszystkim stwierdzić przyjdzie, iż orzekając o odmowie przyznania skarżącej zasiłku celowego na zakup żywności organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Stosownie do regulacji art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przeprowadzono prawidłowo postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia sytuacji rodzinnej i materialnej, a następnie dokonano szczegółowej analizy sytuacji życiowej skarżącej, w tym stosownie do art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy ocenił także sytuację bytową rodziny skarżącej w kontekście spełnienia przesłanki przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup żywności, wynikającej z art. 5 ustawy w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się w tym miejscu do przesłanki w postaci kryterium dochodowego wskazać należy, że zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055 - zwanego dalej rozporządzeniem), obowiązującego od dnia 1 października 2009 r., tak samo jak w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie określone zostało w wysokości 351 zł. Zauważyć przyjdzie, że wprawdzie wydając zaskarżoną decyzję organ wadliwie zastosował przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r., nieobowiązującego już w dacie orzekania, jednak zważywszy, że obydwa akty prawne określają tożsame kwoty kryterium dochodowego, należało uznać, że powyższe uchybienie nie miało wpływu na prawidłowość obliczeń, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej organ odwoławczy prawidłowo wyliczył, że dla rodziny skarżącej kryterium dochodowe wynosi 1755 zł, a 150% tego kryterium stanowi kwotę 2632,50 zł. Z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym, w szczególności zaś z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika bowiem, że na dzień składania wniosku skarżąca zamieszkiwała i prowadziła gospodarstwo domowe wspólnie z czwórką swoich dzieci, tworząc z nimi rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy. Zgodzić natomiast należy się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że przy ustalaniu kryterium dochodowego, od spełnienia którego zależy przyznanie świadczenia, uwzględnić należy stan rodziny z chwili złożenia wniosku. Na dokonane w tym zakresie ustalenia nie mogła mieć zatem wpływu podnoszona w toku postępowania przez skarżącą i uwzględniona przez organ pierwszej instancji okoliczność, że od listopada 2009 r. syn skarżącej D. nie prowadzi z nią wspólnie gospodarstwa domowego. Na marginesie zaznaczyć przy tym przyjdzie, że okoliczność ta nie została jednoznacznie potwierdzona w toku postępowania wyjaśniającego. Ponadto ewentualne ustalenie, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe jedynie z trójką swych dzieci powodowałoby obniżenie kryterium dochodowego do kwoty 1404 zł (4 x 351 zł), którego 150% stanowiłoby kwotę 2106 zł (1404 zł × 150%) i skutkowałoby uznaniem, że jej dochód przekracza kwotę 150% kryterium dochodowego. Mając na uwadze zarzuty skargi w kwestii wysokości dochodu uzyskiwanego przez rodzinę skarżącej, w ocenie Sądu, podzielić należy wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że znajdujący odpowiednio zastosowanie w sprawach przyznania pomocy w ramach programu dożywiania przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem liczby hektarów przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. Powołany przepis, dla celów udzielenia świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje apriorycznie, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Nie przewiduje on jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 724/09; z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1292/09, zamieszczone na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Uznać tym samym należy, że ustawodawca przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza bowiem rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków, ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji, jako gruntów o stosownym przeznaczeniu. Już samo rolnicze przeznaczenie gruntów oraz ich powierzchnia automatycznie przesądzają, że osoba lub rodzina czerpie dochody z tego gospodarstwa. W związku też z tym nawet, gdyby faktycznie dochody z gospodarstwa rolnego nie były czerpane, to i tak względem zainteresowanego będzie działać domniemanie co do osiągania z tych gruntów określonych dochodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt I OSK 302/09, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaznaczyć ponadto należy, że przedstawiony powyżej pogląd Naczelny Sąd Administracyjny podzielił również w orzeczeniach wydanych w sprawach dotyczących przyznania zasiłków z pomocy społecznej, wskutek skarg kasacyjnych wniesionych przez S. H. od wyroków tut. Sądu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011r., sygn. akt I OSK 1327/10; sygn. akt I OSK 1328/10 oraz sygn. akt I OSK 1329/10, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Na gruncie rozpoznanych spraw Sąd drugiej instancji wywiódł, że niedopuszczalna byłaby interpretacja art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, dopuszczająca niestosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy strona bezpłatnie wydzierżawia posiadane gospodarstwo rolne, pozbawiając się tym samym źródła dochodu i przerzucając ciężar utrzymania siebie i swojej rodziny na podatnika, jeżeli jednym z podstawowych zadań pomocy społecznej jest usamodzielnienie osób i rodzin korzystających z tej pomocy i ich integracja ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej), a osoby korzystające z pomocy społecznej mają obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 tej ustawy). W zakresie ustalenia dochodu słusznie zatem organ przyjął, że składają się na niego: zasiłki rodzinne na dzieci w kwocie 200 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł, dodatek mieszkaniowy w kwocie 218,63 zł, alimenty w kwocie 80 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego strony, którego ryczałtowo ustalona wysokość, obliczona na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, wynosi 1945,53 zł (9,3987 ha × 207 zł). Wskazane składniki nie należą wszak do świadczeń określonych w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, niepodlegających wliczeniu do dochodu, a z art. 8 ust. 10 tej ustawy wynika, że dochody ze wszystkich źródeł podlegają zsumowaniu. Tym samym, zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku, czyli w maju 2009 r., skarżąca uzyskała dochód w łącznej kwocie 2524,16 zł. Wprawdzie zauważyć należy, że organ odwoławczy wyliczając dochód z miesiąca maja 2009 r., w zaskarżonej decyzji jednorazowo podał, że strona łączny dochód wynoszący 2524,16 zł uzyskała w miesiącu marcu 2009 r., jednak ta wadliwość nie może mieć istotnego wpływu na sposób rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, skoro powyższe wynikało bezspornie z dokumentów złożonych do akt administracyjnych. Stosownie do tego, jako prawidłową uznać należy ocenę organu, że skarżąca spełniła ustawowe kryterium dochodowe przyznania zasiłku, określone w art. 5 ust. 1 ustawy. Jak wynika z dokonanych ustaleń, dochód rodziny nie przekraczał bowiem 150% kwoty kryterium dochodowego ustalonego na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Pomimo spełnienia tego warunku, w ocenie Sądu, prawidłowo jednak organ odwoławczy odmówił zaskarżoną decyzją przyznania wnioskowanego świadczenia, przyjmując jako przesłankę tej odmowy brak ze strony skarżącej woli współdziałania w przezwyciężaniu swej trudnej sytuacji życiowej, w tym także odmowę podpisania kontraktu socjalnego. Przybliżając tę kwestię wskazać należy, że oceniając postawę skarżącej pod kątem realizacji obowiązku współdziałania, o którym mowa w art. 4 ustawy o pomocy społecznej, organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów tej ustawy, w tym także w kontekście celu pomocy społecznej i w oparciu o dokonane ustalenia prawidłowo odmówił przyznania pomocy społecznej na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Z akt administracyjnych sprawy, w tym w szczególności z adnotacji skarżącej na kontrakcie socjalnym przygotowanych przez pracownika socjalnego wynika bezspornie, że skarżąca odmówiła jego podpisania. Wyraźnie bowiem oświadczyła, że nie wyraża zgody na podpisanie kontraktu. Fakt niepodpisania tej umowy, w świetle art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, może natomiast stanowić samodzielną podstawę do odmowy przyznania świadczenia. W art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca nie sformułował żadnego innego, koniecznego do spełnienia wraz z zaistnieniem tej okoliczności, dodatkowego warunku odmowy. Ocenę w zakresie jej wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczenia pozostawił natomiast uznaniu organu. Stosownie do tego, oceniając zaistniałą w sprawie okoliczność odmowy podpisania kontraktu przez skarżącą, zdaniem Sądu, organ prawidłowo dokonał tej oceny w kontekście celu pomocy społecznej, odnosząc się przy tym do całości okoliczności faktycznych sprawy. W świetle przeprowadzonej wszechstronnej analizy materiału dowodowego i sytuacji skarżącej, nie sposób zaś uznać, że organ przekroczył granice uznania administracyjnego. Przyznać należy też rację organowi, że fakt braku zgody na podpisanie kontraktu wyczerpywał przesłankę odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia pieniężnego na zakup żywności w formie zasiłku celowego w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W świetle powołanych wyżej regulacji, zawartych w art. 2 ust. 1, art. 3 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej, uprawniona była również ocena organu co do tego, że brak ze strony skarżącej działań zmierzających do: podwyższenia alimentów przyznanych jej na dzieci w łącznej kwocie 80 zł, podjęcia zatrudnienia lub chociażby uzyskania statusu osoby poszukującej pracy, który skarżąca utraciła z własnej winy, czy też uzyskania pożytków z gospodarstwa rolnego, wskazuje na brak jej aktywności w dążeniu do pokonywania trudności życiowych, przy wykorzystywaniu własnych możliwości i uprawnień. W świetle celów pomocy społecznej, a także obowiązku osoby ubiegającej się o pomoc, określonego w art. 4 ustawy o pomocy społecznej, w ocenie Sądu, taka postawa bez wątpienia mogła zostać uznana jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, którą ustawodawca w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej formułuje jako kolejną z przesłanek odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Jak już wcześniej wskazano, rolą pomocy społecznej nie jest bowiem ponoszenie całkowitych kosztów utrzymania, lecz pomoc w wyjściu z trudnej sytuacji. Roszczeniowa postawa strony, sprowadzająca się do wysuwania wobec organu żądań udzielenia pomocy ze środków społecznych, bez jednoczesnego przejawiania inicjatywy i woli pokonywania trudności przy wykorzystaniu własnych możliwości, bezspornie świadczy o braku współdziałania. Podsumowując przedstawione rozważania, zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie należało stwierdzić, że prawidłowo odmówiono przyznania skarżącej świadczenia pieniężnego na zakup żywności, w postaci zasiłku celowego, pomimo spełnienia warunku uzyskania tej pomocy określonego w art. 5 ust. 1 ustawy w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Skoro bowiem skarżąca nie podejmowała działań zmierzających do współdziałania w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej, a w szczególności odmówiła podpisania kontraktu socjalnego, w kontekście omówionych zadań i celów pomocy społecznej, a także przesłanek określonych w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zachodziły samodzielne podstawy do odmowy przyznania skarżącej pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w postaci zasiłku celowego. Na przyznanie skarżącej dochodzonego świadczenia nie mogła mieć także wpływu podnoszona w skardze okoliczność wcześniejszego uwzględniania przez organ odwoławczy wniosków strony o przyznanie świadczeń w takim samym stanie faktycznym. Stanowiska organu wyrażone w innych sprawach nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Rozpoznając sprawę, organ każdorazowo powinien ustalić istotne okoliczności faktyczne, niezależnie od tego czy zostały one ujawnione w innych postępowaniach, a następnie obowiązany jest dokonać wykładni prawa, stosownie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Interpretując przepisy prawa na gruncie rozpoznawanej sprawy, organ winien również odstąpić od stosowanej wcześniej wykładni, jeśli uzna ją za wadliwą. Kolegium orzekało przy tym w składzie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.). Mając na uwadze powyższe okoliczności, jak również nie znajdując innych uchybień, które w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a. mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji