Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 31/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody z dnia 6 listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. P. wniósł skargę na decyzję Wojewody z dnia 6 listopada 2020 r., którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta (częściową) z dnia 18 stycznia 2018 r. i odmówiono zwrotu nieruchomości.

Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

A. P. wystąpił do Prezydenta Miasta o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w G., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki nr [..]-[..].

Ponieważ nieruchomość ta w części jest własnością Gminy Miasta, Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej od załatwienia wniosku A.P. w części dotyczącej obecnych działek nr: [..]-[..] oraz części obecnych działek nr [..]-[..] i wyznaczył do rozpatrzenia sprawy Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej.

Prezydent Miasta ustalił, że większość działek lub części działek leżących w granicach dawnych działek nr [..]-[..], stanowiących własność Gminy Miasta, pozostaje w użytkowaniu wieczystym rożnych podmiotów.

W związku z tym wyodrębnił do odrębnego rozpoznania wniosek o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości w zakresie poszczególnych działek według tożsamości właściciela i użytkowników wieczystych. Pod sygnaturą [..] Prezydent Miasta przeprowadził postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w zakresie dotyczącym obecnych działek nr [..] i [..]. Postępowanie w sprawie o zwrot pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości w zakresie obecnych działek niestanowiących własności Gminy Miasta, prowadził Prezydent Miasta wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej.

Postanowieniem z dnia 11 października 2013 r. Prezydent Miasta zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wywłaszczonej nieruchomości położonej w G., obręb Ł., oznaczonej ewidencyjnie w dacie wywłaszczenia jako działki nr [..]-[..] w zakresie dotyczącym obecnej działki nr [..] o pow. 23 m2. Jako przyczynę zawieszenia postępowania wskazano konieczność rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego, tj. ostatecznego zakończenia postępowań o zwrot nieruchomości wywłaszczonych A.E.P. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Decyzją częściową z dnia 7 listopada 2013 r. Prezydent Miasta odmówił zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości w zakresie działki nr [..]. Od tego rozstrzygnięcia strony nie złożyły odwołania do organu drugiej instancji.

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2017 r. Prezydent Miasta podjął z urzędu postępowanie w przedmiocie zwrotu obecnej działki nr [..] z uwagi na ostateczne zakończenie postępowań o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Prezydent Miasta decyzją (częściową) z dnia 18 stycznia 2018 r. odmówił zwrotu nieruchomości położonej w G. oznaczonej jako działka nr [..] o pow. 23 m2 obręb [..], stanowiącej własność Gminy Miasta, w użytkowaniu wieczystym W.S. i W. S.

Organ wskazał, że wywłaszczenia przedmiotowego gruntu dokonano aktem notarialnym z dnia 31 lipca 1985 r., w oparciu o który H. P., działająca w imieniu A. E.P., zbyła na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w G. obejmującą działki nr: [..]-[..]. Działka nr [..], na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego z dnia 21 marca 1985 r., wchodziła w skład terenów przeznaczonych pod budowę osiedla mieszkaniowego.

Według organu istotny w niniejszej sprawie jest fakt, iż przeniesienie na rzecz Skarbu Państwa własności działki nr [..] nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Natomiast sprzedaż działek nr [..] i [..] nastąpiła w trybie art. 5 tej ustawy, tj. na wniosek właściciela, gdyż jak oświadczyła H. P., działająca w imieniu A. E. P., działki nr [..] i [..] wobec zbycia działki nr [..], nie nadawały się do racjonalnego użytkowania na dotychczasowe cele.

Prezydent Miasta ustalił, że działka nr [..], będąca przedmiotem postępowania, leży w granicach dawnej działki nr [..] - nabytej w trybie art. 5 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a więc działki "dowłaszczonej".

Rozróżnienie podstaw prawnych nabycia przez Skarb Państwa własności działek nr [..]-[..] ma w ocenie organu kluczowe znaczenie: wyłączone jest stosowanie art. 136 ust. 3 u.g.n. do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na wniosek właściciela, jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu, także innej części nieruchomości wywłaszczonej na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. Mając to na uwadze organ uznał, że zwrot dowłaszczonej na żądanie właściciela nieruchomości możliwy jest tylko wówczas, gdy po rozpoznaniu wniosku obejmującego żądanie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej z przeznaczeniem na cel publiczny okaże się, iż nieruchomość wywłaszczona na cel publiczny lub jej część stała się zbędna, w rozumieniu art. 137 u.g.n., na cel wywłaszczenia. Skoro zbycie m.in. działki nr [..] na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie art. 5 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, to ewentualny zwrot działki nr [..], wchodzącej w skład dowłaszczonej części nieruchomości, na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n., możliwy będzie, gdy spełnione zostaną przesłanki zwrotu wywłaszczonej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości działki nr [..]. Rozstrzygnięcie, czy zaistniały przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości czy też nie, a zatem, czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, następuje w decyzji administracyjnej kończącej takie postępowanie. Zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu działki dowłaszczonej będzie możliwe dopiero wtedy, gdy ostatecznie zakończą się postępowania w przedmiocie stwierdzenia zaistnienia przesłanek zbędności wywłaszczonej nieruchomości.

Organ ustalił, że dnia 13 maja 2013 r. zostały wydane decyzje częściowe o odmowie zwrotu działek nr [..]-[..]. Decyzje te zostały utrzymane w mocy przez Wojewodę i nie zostały zaskarżone.

Odmowa zwrotu działek nr [..]-[..] oraz ostateczne zakończenie prowadzonych przez Prezydenta Miasta postępowań dotyczących nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i wydania w tych postępowaniach ostatecznych i prawomocnych decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, pozwolił wydać decyzję o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - obecnej działki nr [..] leżącej w granicach dawnej działki nr [..], nabytej w trybie art. 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Brak przesłanek zwrotu którejkolwiek części dawnej działki nr [..] oznacza, zdaniem organu, że wyłączona jest możliwość zwrotu działki nr [..] znajdującej się w granicach dawnej działki nr [..].

Rozpoznając odwołanie A. P. Wojewoda decyzją z dnia 6 listopada 2020 r. uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia 18 stycznia 2018 r. w całości i odmówił zwrotu położonej w G. działki nr [..], obręb [..], stanowiącej współwłasność osób fizycznych. Organ wskazał najpierw, że z zapisów w księdze wieczystej nr [..] wynika, iż właścicielem działki [..] była Gmina Miasta w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Z zapisów z działu II wynika, że prawo użytkowania wieczystego zostało przekształcone w prawo własności na podstawie zaświadczenia wydanego przez Prezydent Miasta w trybie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów.

Organ wskazał, że aktem notarialnym z dnia 31 lipca 1985 r. Skarb Państwa nabył od A. P. działki nr [..]-[..]. Wskazano w nim, że nabycie działki nr [..] nastąpiło w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej oraz że wchodzi ona w skład terenów przeznaczonych pod budowę osiedla mieszkaniowego U. Natomiast nabycie działek nr [..] i [..] nastąpiło w trybie art. 5 tej ustawy. Działka nr [..] będąca przedmiotem postępowania jest częścią byłej działki nr [..], która została nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej. Działka ta nie była niezbędna na realizację celu wywłaszczenia wskazanego w akcie notarialnym.

W związku z tym w odniesieniu do działki nr [..], w skład której wchodzi obecnie działka nr [..], nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdyż jej nabycie nie było uwarunkowane realizacją celu inwestycyjnego, a stanowiło jedynie konsekwencję treści przepisu art. 5 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej, ewentualnie uwzględnienia wniosku właściciela, o którym mowa w art. 5 ust. 3, który po odjęciu własności części nieruchomości przeznaczonej na inwestycję celu publicznego, pozostałej jej części nie mógłby racjonalnie wykorzystywać zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Skoro tak, to żądanie zwrotu takiej nieruchomości byłoby aktualne jedynie wówczas, gdy zwrotowi podlega ta część nieruchomości, która została nabyta przez Skarb Państwa w ramach wywłaszczenia na realizację celu publicznego, tj. działka nr [..]. Wskazał, że nieruchomość dowłaszczona, w niniejszej sprawie działka nr [..] w zakresie m.in. obecnej działki nr [..], dzieli los nieruchomości objętej "właściwym" wywłaszczeniem - działki nr [..] - w tym sensie, że może ona podlegać zwrotowi łącznie z nieruchomością wywłaszczoną lub w następstwie zwrotu takiej nieruchomości.

Organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta ostatecznymi i prawomocnymi decyzjami z dnia 13 maja 2013 r. odmówił zwrotu działek wchodzących w skład byłej działki [..]. W związku z tym w odniesieniu do działki nr [..], stanowiącej część dawnej działki nr [..] nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdyż jej nabycie nie było uwarunkowane realizacją celu inwestycyjnego. Stanowiło jedynie konsekwencję uwzględnienia wniosku właściciela, któremu po odjęciu własności nieruchomości przeznaczonej na inwestycję celu publicznego, tj. działki nr [..], pozostały po wywłaszczeniu działki nr [..] i [..], które nie mogły być racjonalnie wykorzystywane zgodnie z dotychczasowym ich przeznaczeniem. Żądanie zwrotu takiej nieruchomości byłoby aktualne jedynie wówczas, gdy zwrotowi podlega choćby część nieruchomości, która została nabyta przez Skarb Państwa w ramach wywłaszczenia na realizację celu publicznego. Tym samym żądanie zwrotu części nieruchomości nabytej w ramach dowłaszczenia, w ustalonym stanie faktycznym i prawnym, nie ma usprawiedliwionych podstaw. Skoro nieruchomość "dowłaszczona" - w niniejszej sprawie działka nr [..], stanowiąca wcześniej część działki nr [..] - dzieli los nieruchomości objętej "właściwym" wywłaszczeniem - w niniejszej sprawie działki nr [..] - w tym sensie, że może ona podlegać zwrotowi łącznie z nieruchomością wywłaszczoną lub w następstwie zwrotu takiej nieruchomości, a w niniejszej sprawie zostały już wydane decyzje o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w trybie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej, które są ostateczne i prawomocne, to nie może nastąpić samodzielny jej zwrot.

W konsekwencji, organ odwoławczy uznał decyzję Prezydenta Miasta z dnia 18 stycznia 2018 r. o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w zakresie obecnej działki nr [..] powstałej w wyniku podziału działki nr [..] co do zasady za słuszną, ponieważ niemożliwy jest jej zwrot jako części nieruchomości "dowłaszczonej". Organ odwoławczy uchylił jednak wskazaną decyzję i orzekł co do istoty w sposób zasadniczo zbieżny z rozstrzygnięciem pierwszoinstancyjnym wyjaśniając, że w 2019 r., jak wynika z zapisów w księdze wieczystej nr [..], prawo użytkowania wieczystego zostało przekształcone w prawo własności, na podstawie zaświadczenia wydanego przez Prezydent Miasta w trybie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów.

A. P. w skardze na decyzję Wojewody z dnia 6 listopada 2020 r. wniósł o jej uchylenie i orzeczenie o zwrocie na jego rzecz nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działka nr [..], ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji w sprawie, wskazując sposób załatwienia sprawy lub rozstrzygnięcie. Organowi zarzucono naruszenie art. 136 ust. 3 i 4 w zw. z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało odmową zwrotu nieruchomości podczas, gdy przepis ten w odniesieniu do nieruchomości "dowłaszczonych" w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybach wywłaszczania nieruchomości nie wskazuje konieczności równoczesnego zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cel publiczny. Zarzucono też naruszenie art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w treści zaskarżonej decyzji wszystkich stron postępowania i wskazano, że przedmiotowa nieruchomość jest zbędna, jeśli chodzi o cel publiczny, dla którego została wywłaszczona.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Sądowa kontrola, która jest dokonywana na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a., polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd ustala, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie przepisów postępowania, które mogło taki wpływ mieć, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części.

Dokonana przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia 6 listopada 2020 r. potwierdziła jej zgodność z prawem.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem A. P., który domagał się zwrotu m.in. działki nr [..], położonej w G., stanowiącej część wywłaszczonej działki nr [..]. Jak wynika z akt sprawy, aktem notarialnym z dnia 31 lipca 1985 r., Repertorium A/a nr [..], Skarb Państwa nabył od A. P. nieruchomość położoną w G., składającą się z działek nr [..]-[..]. W akcie tym wskazano, że nabycie działki nr [..] nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1974 r. nr 10, poz. 64), dalej jako u.z.t.w.n., oraz, że wchodzi ona w skład terenów przeznaczonych pod budowę osiedla mieszkaniowego. Natomiast nabycie działek nr [..] i [..] nastąpiło w trybie art. 5 ww. ustawy ze względu na to, że po sprzedaży działki nr [..], pozostałe działki nie nadawałyby się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe.

Ustawa, pod rządami której dokonano przedmiotowego wywłaszczenia, przewidywała dopuszczalność wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Państwa, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych (art. 3 ust. 1 u.z.t.w.n.). W orzeczeniu o wywłaszczeniu wskazywano podstawy prawne wywłaszczenia w ogólny sposób, a cel wywłaszczenia określony został w uzasadnieniu orzeczenia wywłaszczeniowego. Ustawa ta przewidywała także, że wywłaszczeniem może być objęta cała nieruchomość lub jej część, jednakże na żądanie właściciela wywłaszczenie powinno objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części, pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe (art. 5 ust. 1 i 3 u.z.t.w.n.). Oznacza to, że w trybie art. 6 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n. mogło dojść także do zbycia nieruchomości zbędnej na cele publiczne poprzez zawarcie umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego.

Przy czym, u.z.t.w.n. nie posługiwała się pojęciem "zbędności nieruchomości", od którego aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.), zwana dalej u.g.n., stanowiąca podstawę wniosku skarżącego, uzależnia zwrot przejętej przez Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu terytorialnego nieruchomości. Zgodnie jednak z art. 216 ust. 1 u.g.n, przepisy rozdziału 6 działu III tejże ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie art. 6 lub art. 47 u.z.t.w.n.

W związku z tym, rozpoznając wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na podstawie u.z.t.w.n. organ winien w pierwszej kolejności dokonać analizy materiałów związanych z tą procedurą, aby ustalić zakres i cel wywłaszczenia, a także tryb, w jakim do niego doszło oraz, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. W niniejszej zaś sprawie kluczowe jest właśnie zbadanie trybu wywłaszczenia i w odniesieniu do tego ustalenie przesłanek zwrotu przejętego przez Państwo gruntu.

Bezspornie, wywłaszczenie działki nr [..], której część aktualnie stanowi działka nr [..] objęta wnioskiem skarżącego, nastąpiło w trybie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n., gdyż po przejęciu na cel publiczny polegający na budowie osiedla mieszkaniowego działki nr [..], działka nr [..] nie nadawałby się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe. Takie zbycie dokonywane jest na wniosek właściciela, a jego celem nie jest realizacja celu publicznego. Zbycie to towarzyszy wywłaszczeniu na cel publiczny i w tym zakresie istnieje pomiędzy nimi związek polegający na tym, że bez wywłaszczenia działki nr [..] na cel publiczny nie można by dokonać sprzedaży działki zbędnej do dotychczasowego użytku w trybie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n. W konsekwencji, "dowłaszczona" nieruchomość dzieli los działki zasadniczej, co oznacza, że zwrot części terenu wywłaszczonego na wniosek byłego właściciela jest możliwy jedynie wtedy, gdy zostaną spełnione przesłanki zbędności tej części terenu, który został wywłaszczony na wniosek inwestora dla realizacji celu wywłaszczenia. Zbędność ta podlega zatem ocenie przez pryzmat zbędności tej części, o którą wnioskowano do wywłaszczenia dla realizacji celu z ustaloną uprzednio lokalizacją i ze względu na którą uwzględniono wniosek byłego właściciela o dowłaszczenie części nienadającej się do dalszego samodzielnego wykorzystywania przez jej właściciela (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 1 kwietnia 1996 r., IV SA 1626/94;13 stycznia 2011 r., I OSK 430/10; 17 marca 2011 r., I OSK 681/10; 25 marca 2015 r. I OSK 1752/13; 18 stycznia 2017 r., I OSK 488/16, dostępne na stronie htpps://orzeczenia.nsa.gov.pl; M. Wolanin w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2013, s. 1110-1111). Powyższe stanowisko, akceptowane w doktrynie i orzecznictwie, Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje.

Odnosząc się do zarzutu, że żaden przepis prawa wprost nie stanowi, że warunkiem zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n. jest równoczesny zwrot nieruchomości wywłaszczonej na cel publiczny wskazać trzeba, że przepisy prawa podlegają nie tylko wykładni gramatycznej, a podstawą orzekania przez organy stosujące prawo nie jest przepis prawny, lecz norma prawna, w praktyce wywiedziona z szeregu przepisów prawnych (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2417/11, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przeprowadzana przez sądy administracyjne wykładnia art. 136 ust. 3 u.g.n. i art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n. doprowadziła zaś do wypracowania w orzecznictwie utrwalonego już stanowiska, że wyłączone jest stosowanie art. 136 ust. 3 u.g.n. do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n. na wniosek właściciela, jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu także innej części nieruchomości wywłaszczonej na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej (por. wyroki NSA z dnia 26 lipca 2001 r., II SA/Gd 910/00; z dnia 29 maja 2003 r., II SA/Kr 2414/01, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z tym, w sprawach dotyczących zwrotu działek wywłaszczonych w trybie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n., organ powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy działka wywłaszczona na podstawie art. 6 tej ustawy, do której na mocy art. 216 ust. 1 u.g.n. stosujemy aktualne przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości, podlegała zwrotowi zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Badając okoliczności niniejszej sprawy Sąd jako prawidłowe ocenia ustalenia organów co do tego, w jakim trybie wywłaszczono działkę nr [..], której część aktualnie stanowi działka nr [..]. Wynikają one wprost z treści aktu notarialnego z dnia 31 lipca 1985 r. i nie są przez stronę kwestionowane. Ponadto, organy prawidłowo ustaliły, że w odniesieniu do działek powstałych z działki zasadniczej nr [..], wywłaszczonej na cel publiczny, wydane zostały decyzje odmowne, które są ostateczne i prawomocne. Okoliczności te należało uwzględnić w niniejszej sprawie, gdyż niewątpliwie miały one wpływ na jej wynik. W takiej bowiem sytuacji, gdy nie zaistniały przesłanki zwrotu działek wywłaszczonych na cel publiczny, przepis art. 136 ust. 3 u.g.n., który statuuje prawo do ubiegania się o zwrot przejętego gruntu, nie ma zastosowania do terenów "dowłaszczonych" w trybie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n.

Z tych względów wydaną przez organ odwoławczy decyzję Sąd uznał za zgodną z prawem. Organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, w tym celu zbierając kompleksowo materiał dowodowy – w szczególności decyzje Prezydenta Miasta o odmowie zwrotu działek stanowiących ówczesną działkę nr [..], w konsekwencji czego prawidłowo powołały i zastosowały przepisy prawa materialnego. Jedynie zmiana stanu prawnego działki nr [..] spowodowała konieczność uaktualnienia rozstrzygnięcia organu I instancji na etapie postępowania odwoławczego. Ocena zebranych dowodów nie jest przy tym dowolna i odpowiada wymaganiom określonym w art. 80 k.p.a. Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni odpowiada warunkom wynikającym z treści art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności, nie sposób zgodzić się z zarzutem, że organy nie wskazały w decyzji wszystkich stron postępowania, którymi, w ocenie skarżącego, winni być także właściciele sąsiednich nieruchomości.

Stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości są osoby, które występują z żądaniem zwrotu nieruchomości (byli właściciele lub ich następcy prawni) oraz aktualny właściciel nieruchomości. Status strony w tym postępowaniu mają także osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do zwracanej nieruchomości lub uprawnienia o charakterze obligacyjnym (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 973/06, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak zaś wynika z akt sprawy, stronami niniejszego postępowania prawidłowo uczyniono byłego właściciela wywłaszczonej działki, który wniósł o jej zwrot, Gminę Miasta oraz współwłaścicieli.

Brak jest wobec tego podstaw do przyjęcia, że krąg stron został ustalony nieprawidłowo, i że inne podmioty również mają interes prawny w niniejszej sprawie. Jak trafnie bowiem zauważył Wojewoda, zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego może być każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przy czym posiadanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym to wskazanie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którym wnoszący pismo opiera swoje żądanie. Oznacza to, że interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego. Interes prawny jest indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Tylko przepis prawa materialnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Od interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, który charakteryzuje się tym, że podmiot jest bezpośrednio zainteresowany sposobem rozwiązania danej sprawy, nie może on jednak wskazać normy prawa materialnego, której naruszenie spowodowało naruszenie jego interesu prawnego.

W rozpoznawanym wypadku natomiast skarżący nie wskazał, jak również Sąd z urzędu nie dostrzega, przepisu prawa, który świadczyłby o posiadaniu przez właścicieli sąsiednich nieruchomości interesu prawnego do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Niemniej zarzut odnoszący się do innych podmiotów nie kreuje interesu prawnego skarżącego, niezależnie od oceny, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 107 § 3 k.p.a.

Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i winna pozostać w obrocie prawnym. Głównym bowiem zarzutem skargi jest twierdzenie, że dla zwrotu działki wywłaszczonej w trybie art. 5 ust. 3 u.z.t.w.n. nie jest konieczne dokonanie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cel publiczny, który to pogląd nie znajduje oparcia w orzecznictwie sądów administracyjnych, ani doktrynie i nie może zostać zaakceptowany. Przeprowadzona przez sąd kontrola procedury poprzedzającej wydanie decyzji wykazała, że organy działały zgodnie z regułami ustalonymi w k.p.a.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie

z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., albowiem wniosek w tej sprawie zgłosił organ, a żadna z pozostałych stron w wyznaczonym terminie nie wniosła sprzeciwu wobec takiego procedowania sądu.