Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1131/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 165a,  par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1131/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 października 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009r., sprawy ze skargi L. L., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 3 czerwca 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw, majątkowych, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Postanowieniem Nr [...] z dnia 25 marca 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 216 w związku z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej odmówił L. L. wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych na druku SD-Z2 po zmarłej w dniu 1 października 2008r. A. L..

Organ wskazał w uzasadnieniu, że postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia 19.11.2008 r. sygn. akt I [...] spadek po zmarłej A.L. na podstawie testamentu notarialnego nabyła w całości córka L. L. Pismem z dnia 23.02.2009r. (data wpływu 25.02.2009r.) L. L. zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu na złożenie zgłoszenia podatkowego uzasadniając, iż niezłożenie w terminie zgłoszenia (SD-Z2) zostało spowodowane nieznajomością nowych przepisów prawa podatkowego oraz długotrwałą chorobą. W/w postanowienie Sądu Rejonowego [...]uprawomocniło się z dniem 10.12.2008r., a zatem termin do złożenia zgłoszenia upłynął dnia 10.01.2009r.

Organ wskazał następnie, że zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. nr 142 z 2004 r. poz. 1514 ze zm.), zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i (macochę jeżeli - zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2 w/w ustawy, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sadu stwierdzającego nabycie spadku (druk zgłoszeniowy SD-Z1). Jednocześnie przepis art. 4a ust. 3 w/w ustawy stanowi, że w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1 i 2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują instytucję przywrócenia terminu, ale wyraźnie zawężają jej stosowanie do terminów o charakterze procesowym (art. 162 § 4). Termin złożenia zgłoszenia jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu, może być natomiast odraczany. Odroczenie terminu możliwe jest jednak tylko wówczas, gdy w dniu złożenia stosownego wniosku przez podatnika termin prawa materialnego jeszcze nie upłynął.

L. L. złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc okoliczności mające wskazywać na brak jej winy w uchybieniu terminu - długotrwała choroba, depresja oraz związany z tymi okolicznościami błąd co do sposobu liczenia początku biegu terminu. Wskazała również na nowelizację art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn i wprowadzenie od 1 stycznia 2009r. terminu 6-miesięcznego.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 3 czerwca 2009r. Nr[...], wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne organu I instancji, a także podzielił pogląd, iż termin zakreślony w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest terminem prawa materialnego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 363 § 1 k.p.c. orzeczenie staje się prawomocne z chwilą jego nie zaskarżalności, tj. wówczas, jeżeli w przewidzianym terminie nie wniesiono środka odwoławczego lub innego środka zaskarżenia. Stąd przedmiotowe postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku staje się prawomocne po upływie 21 dni od dnia ogłoszenia rozstrzygnięcia przez sąd. Zarówno art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn określający moment powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu w drodze dziedziczenia, jak również art. 4a ust. 1 pkt 1 w/w ustawy zawierają jedynie zwrot "uprawomocnienie się orzeczenia" i nie odnoszą miesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia do daty nadania klauzuli prawomocności czy do momentu wydania postanowienia przez sąd, ani też do daty jego otrzymania. Strona winna była zgłosić nabycie w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu tj. do dnia 10.01.2009 r. Zgłoszenie nabycia spadku nastąpiło w dniu 25.02.2009r., a więc z uchybieniem terminu zakreślonego art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, którego dochowanie jest ustawowym warunkiem zastosowania zwolnienia od zapłaty

podatku od nabytego spadku.

Termin zakreślony w w/w przepisie ustawy o podatku od spadków i darowizn jest terminem prawa materialnego, tak więc czynność prawna dokonana po jego upływie jest pozbawiona skutków prawnych, a termin ten nie może zostać przywrócony bez względu na przyczyny, z powodu zaistnienia których doszło do jego uchybienia. Przepis art. 162 Ordynacji podatkowej przewiduje wyłącznie przywrócenie terminów procesowych. Stosownie zaś do art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła L. L. wskazując podobnie jak w swoim zażaleniu na przyczyny niezachowania terminu - chorobę, depresję oraz brak wystarczającej wiedzy prawniczej, a także niekonsekwencję ustawodawcy w postaci braku przepisów o powiadamianiu podatnika o skutkach niezachowania terminu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W ocenie Sądu zarówno zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, odpowiadają przepisom prawa.

W kontrolowanej przez Sąd sprawie niesporne między stronami są ustalenia stanu faktycznego. Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z dnia 19 listopada 2008r., sygn. akt I[...], stwierdził, że spadek po zmarłej A.L. nabyła jej córka L. L. Postanowienie powyższe uprawomocniło się w dniu 10 grudnia 2008r. Skarżąca nie złożyła w ustawowym terminie miesięcznym zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych (druk zgłoszeniowy SD-Z1), natomiast pismem z dnia 23.02.2009r. (data wpływu 25.02.2009r.) wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie jej terminu do złożenia powyższego zgłoszenia. Przyczyną wydania zaskarżonego postanowienia, był zatem w rozpoznawanej sprawie właśnie charakter terminu, o którego przywrócenie wnioskowała skarżąca.

W ocenie Sądu termin, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest terminem prawa materialnego, a w konsekwencji nie jest możliwe jego przywrócenie na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Za powyższym poglądem przemawia fakt, iż art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn rozszerza katalog dotychczasowych zwolnień systemowych, prowadzących do skutków w sferze prawa materialnego. Z regulacji tej wynika, że skutek taki powstanie przy zachowaniu warunków określonych przez ustawodawcę. Jednym z warunków jest zachowanie terminu - aby skorzystać z całkowitego zwolnienia od podatku - spadkobierca miał obowiązek zgłoszenia tego faktu właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego stwierdzającego nabycie spadku (art. 4a ust. 1 pkt 1). Warunek skorzystania ze zwolnienia podatkowego w przypadku spadkobierców został jasno i precyzyjnie przez ustawodawcę ustalony i zależy wyłącznie od prawidłowego zachowania się samego spadkobiercy. Przepisy określające warunki zwolnienia, w tym termin dokonania czynności, stanowią zatem element tej instytucji. Niedochowanie warunku terminowego złożenia zgłoszenia nabycia spadku wywołuje skutek w sferze materialnoprawnej w postaci niemożności skorzystania ze zwolnienia podatkowego. Ustawodawca w ograniczonym tylko zakresie uwzględnił niezawinione przez podatnika opóźnienia, związane z realizacją obowiązku zgłoszenia, które to opóźnienia zostały przewidziane w art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W pozostałych przypadkach brak jest podstaw do uwzględnienia opóźnienia.

W związku z tym, że termin o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest terminem prawa materialnego jest on nieprzywracalny, a organ podatkowy nie ma prawnej podstawy do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek o przywrócenie takiego terminu. Instytucja przywrócenia terminu z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczy terminu procesowego, a zatem nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Wobec powyższego przywrócenie terminu prawa materialnego byłoby działaniem bez podstawy prawnej, co naruszałoby art. 7 Konstytucji RP oraz art. 120 Ordynacji podatkowej. Dlatego też w ocenie Sądu organy zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania na zasadzie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, prawidłowo stosując dyspozycję tego przepisu.

Kontrolowana sprawa dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia nabycia spadku, a zatem przytaczane w skardze zarzuty dotyczące okoliczności odnoszących się do przyczyn niezachowania terminu, nie mają znaczenia prawnego w rozpoznawanej sprawie.

Również rozważania skarżącej w zakresie wydłużenia przez ustawodawcę terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych stanowić może jedynie postulaty de lege ferenda i nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.