Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 481/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3a
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 10, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 26 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Nowacki Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2022 roku sprawy ze skargi W. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr UP – 299/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

W.R. pismem z dnia 8 czerwca 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi (dalej: Zakład, ZUS) z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr UP - 299/2022 o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 01/2020-02/2020, 05/2020-07/2020 (za osobę prowadzącą działalność gospodarczą) w łącznej kwocie 1.619,58 zł.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W.R. zwrócił się w dniu 19 lipca 2021 r. do Zakładu z prośbą o umorzenie należności z tytułu składek za okres od stycznia 2020 r. do lipca 2020 r., oznajmiając, że zły stan zdrowia uniemożliwia mu przyjmowanie zleceń i zarabianie pieniędzy.

Decyzją z dnia 8 grudnia 2021 r. nr 2818/2021 Zakład, odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ:

- nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.) - dalej: u.s.u.s.,

- nie wykazano, zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego;

- nie wykazano jednoznacznie, aby powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń;

- nie wykazano, aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły wnioskodawcy możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W dniu 14 stycznia 2022 r. do Zakładu wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności wykazanych w decyzji ZUS z dnia 8 grudnia 2021 r. nr 2818/2021. Wnioskodawca oświadczył wówczas, że spełnia przesłankę o której mowa w § 3 ust. 1 pkt Rozporządzenia Ministra Gospodarski, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz.U. Nr 141, poz.1365); poinformował organ, że łączne dochody z jego gospodarstwa domowego nie pozwalają na opłacenie należności z tytułu składek bez pozbawienia go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz wskazał, że przy umarzaniu należności powinno dokonywać się oceny niebezpieczeństwa powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny po ewentualnym opłaceniu należności, z uwzględnieniem jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej. Nadto wnioskodawca dodał, że należy brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych zobowiązanego; że wraz z żoną ma do dyspozycji łącznie kwotę 2.492,99 zł miesięcznie na przeżycie i jest to kwota, która nie wystarcza na pokrycie bieżących potrzeb, zwiększonych przez chorobę wnioskodawcy i skutki Covid-19. W ocenie wnioskodawcy okoliczność ta jest niezależna od wszystkich powołanych przez organ okoliczności mających uzasadniać odmowę umorzenia zaległości. Skarżący wyjaśniał, że przez nieuczciwych kontrahentów popadł w niewypłacalność i znalazł się w trudnej sytuacji. W opinii wnioskodawcy organ chce, aby za tą sytuację zobowiązany ponosił teraz bezwzględną odpowiedzialność, gdyż przyjął, że nie powinno się brać pod uwagę, ile pieniędzy pozostaje po potrąceniach komorniczych - uznając pomniejszenie emerytury za konsekwencję nieregulowania zobowiązań. W przekonaniu wnioskodawcy organ przy ocenie zasadności umorzenia powinien wziąć pod uwagę rzeczywistą wysokość środków jakie zostają mu na przeżycie, wskazując że uiszczenie zaległości uniemożliwi jemu i żonie zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, co rodzi ryzyko, że stan zdrowia wnioskodawcy ulegnie pogorszeniu i będzie zmuszony korzystać z opieki zdrowotnej oraz pomocy społecznej.

W dniu 1 marca 2022 r. ZUS zawiadomił wnioskującego, że zostało zakończone postępowanie wyjaśniające prowadzone w sprawie o ponowne rozpatrzenie umorzenia należności z tytułu składek. W treści wskazanego zawiadomienia skarżący został również poinformowany o przysługującym mu, przed wydaniem decyzji, prawie do wypowiedziana się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od daty otrzymania korespondencji. Pismo zostało doręczone w dniu 16 marca 2022 r. Po zapoznaniu się z treścią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wskazał, że podejmując w sprawie decyzję oparł rozstrzygnięcie na wnikliwej analizie wszystkich zebranych w trakcie prowadzonego postępowania dokumentów oraz dostępnych informacji, także tych uwzględnionych w decyzji ZUS z dnia 8 grudnia 2021 r. nr 2818/2021.

Organ stwierdził, że do akt sprawy przedłożono oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z dnia 26 lipca 2021 r., z których wynika, że: wnioskodawca jest żonaty i jest mikroprzedsiębiorcą, który z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej zadeklarował: w 2020 r. przychód, koszty, zaliczkę na podatek dochodowy, nakłady na środki trwałe oraz dochód w wysokości 0 zł; opłaty nabywców tylko odroczone; firma ma kilku klientów oraz kilku kluczowych dostawców; firma nie jest w strukturze grupy kapitałowej; grupa kapitałowa nie jest jednym z kluczowych odbiorców; firma nie otrzymuje grantów i dotacji; wnioskodawca nie pracuje zarobkowo i od 1 kwietnia 2019 r. do 30 marca 2036 r. pobiera świadczenie emerytalne [...] w kwocie 2.116,00 zł brutto, tj. 1.858,62 zł netto, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy; stałe miesięczne wydatki wnioskodawcy to: czynsz - 780,00 zł, opłaty eksploatacyjne – 1.200,00 zł, koszty leczenia – 1.500,00 zł, inne – 2.350,00 zł, wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną – B.R., która osiąga dochód w kwocie 1.092,00 zł miesięcznie; po stronie zobowiązań wnioskodawca wykazał: z tytułu podatków za 2018 r. - 2019 r. w kwocie 1.064.164,10 zł (wnioski są rozpatrywane przez Urząd Skarbowy), z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych w kwocie 260.000,00 zł (całość do zapłaty) - spłacane w postępowaniu egzekucyjnym; wnioskodawca nie posiada nieruchomości, obecnie oczekuje na termin rozprawy w sprawie wytoczonej przeciwko Powiatowi Z. i Gminie A. o zapłatę niezasadnie naliczonych kar oraz zapłatę za roboty dodatkowe, proponuje zawarcie umowy na spłatę zadłużenia w ratach, cierpi na przewlekłą chorobę serca oraz układu krążenia a jego stan zdrowia pogorszył się znacznie po zakażeniu i przebyciu Covid -19 w marcu 2021 r.; na obecnym stan finansowy firmy wpływ mają wyłącznie nieuczciwi inwestorzy, tj. Powiat Z. i Gmina A. (którzy nie zapłacili za wykonaną przez wnioskodawcę pracę budowalną).

Organ podniósł, że w celu rozpatrzenia sprawy korzystał z danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, na których podstawie ustalono, że wnioskodawca: od dnia 4 września 1986 r. prowadzi przedsiębiorstwo PPHU R., tj. roboty budowalne związane z wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych; jest właścicielem pojazdów Jelcz [...] z 1988 r. numer rejestracyjny [...], Volkswagen Polo z 1997 r. numer rejestracyjny [...], Mercedes - Benz E 320CDI z 1999 r. numer rejestracyjny [...], Fiat Ducato z 1999 r. numer rejestracyjny [...]; nie jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości.

Organ stwierdził na wstępie, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Z uwagi na odmowę umorzenia należności z tytułu składek, planowane wsparcie nie będzie stanowiło pomocy publicznej. A nadto, powołując się na ustawę z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r., Nr 232, poz. 1378) stwierdził, że nie upłynął okres dochodzenia należności przez ZUS.

Dalej organ wskazał, że w przypadku wnioskodawcy:

• przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

• przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie, upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

- ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe;

• przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - nie zachodzi; gdyż prowadzi działalność gospodarczą; posiada dochód z tytułu świadczenia emerytalnego; ma następców prawnych;

• przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych należności z tytułu składek, o których umorzenie wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

• przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi - Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

• przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ze świadczenia emerytalnego są dokonywane potrącenia w kwocie 570,18 zł miesięcznie na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Łodzi A.K. Organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, gdyż dopóki postępowanie toczy się, nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji – co uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Zdaniem organu odwoławczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ZUS ustalił, że od dnia 1 kwietnia 2019 r. wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne, aktualnie w wysokości 2.280,75 zł brutto, z którego Komornik Sądowy A.K. dokonuje potrącenia w kwocie 570,18 zł. Do wypłaty pozostaje więc stronie kwota 1.338,30 zł. B.R. pobiera emeryturę w kwocie 1.359,00 zł brutto, tj. 1.154,69 zł, a z świadczenia tego nie są dokonywane potrącenia. Organ wyraził przekonanie, że podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny sytuacji materialnej jest kwota określająca minimum socjalne. Organ ustalając wspólny dochód brał pod uwagę minimum socjalne ustalone 30 marca 2022 r. w IV kwartale 2021 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, które dla 2 - osobowego gospodarstwa emeryckiego, które wyniosło 2.239,39 zł. Organ podał, że podana kwota minimum socjalnego zawiera już szacunkowe kwoty jakie dwuosobowe gospodarstwo przeznacza na zakup odzieży i obuwia, na higienę osobistą, kulturę i rozwój, wydatki związane z użytkowaniem i energią, a także na ochronę zdrowia oraz transport. W ocenie organu podniesione przez wnioskodawcę okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi.

Organ ustalił, że dochód wspólnego gospodarstwa domowego wnioskującego wynosi 3.063,17 zł, tj. jest wyższy od wskazanego minimum socjalnego. Do oceny sytuacji finansowej gospodarstwa domowego przyjęto dochód przed potrąceniami egzekucyjnymi, które są konsekwencją nieregulowania zobowiązań wobec wierzycieli. Organ podniósł, że wnioskodawca oświadczył, iż miesięczne koszty utrzymania (poza kosztami leczenia) wynoszą łącznie 4.330,00 zł oraz, że finansowo pomaga mu córka, (nie wykazując w jakiej wysokości). W ocenie organu wydatki przedstawione przez wnioskodawcę są wysokie i nie poparte żadną dokumentacją. W ocenie organu ciężar udowodnienia faktów, na które powołują się strona spoczywa na tym, kto z tych faktów wywodzi skutki prawne.

W przekonaniu organu to skarżący musi udowodnić fakty, które przemawiałyby za umorzeniem, zwłaszcza w sytuacji, gdyż organ administracyjny nie jest władny zweryfikować danej okoliczności w ramach prowadzonego postępowania. Organ stanął na stanowisku, że indywidulane i autonomiczne decyzje osób fizycznych w zakresie finansów nie mogą być uzasadnieniem dla późniejszego wniosku o umorzenie należności publicznoprawnych. Wnioskodawca oświadczył, że ponosi koszty leczenia w miesięcznej wysokości 1.500,00 zł jednak ich nie udokumentował. Organ wskazał, że po uiszczeniu bieżących opłat wykazanych przez wnioskodawcę, w budżecie rodziny występuje deficyt w wysokości 2.830,00 zł. W ocenie organu stałe miesięczne wydatki zostały celowo przez stronę zawyżone. Organ wskazał, że skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji świadczącej, że posiada zaległości w opłacie bieżących opłat. Dodatkowo organ uznał, że nie może pominąć faktu, iż w ramach pomocy rekompensującej negatywne konsekwencje ekonomiczne związane z Covid-19 została wnioskodawcy przyznana pomoc od Prezydenta Miasta Ł. w formie warunkowo umorzonej pożyczki w kwocie 5.000,00 zł. Ponadto zauważono że wnioskodawca wnioskiem z dnia 8 maja 2020 r. wystąpił do ZUS o wypłatę świadczenia postojowego którego skutkiem, z uwagi na brak spadku przychodów o 15%, było jego nieuwzględnienie. Organ wyjaśnił, że deklarowane przez wnioskodawcę zobowiązania finansowe w łącznej wysokości 1.324.164,10 zł, nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek, gdyż zobowiązania cywilnoprawne zaciągane były przez niego świadomie z uwzględnieniem możliwości finansowych. Zdaniem ZUS należy tak zarządzać posiadanymi środkami finansowymi, by zapewnić równe traktowanie wszystkich wierzycieli. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel należnych składek nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli dłużnika, a wnioskodawca nie ma podstaw, aby przedkładać ich interesy nad roszczenia względem należności z tytułu składek. Aktualnie wobec wnioskodawcy na skutek zbiegu egzekucji sądowej z administracyjna Komornik Sądowy prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne na wniosek innego wierzyciela. Za umorzeniem należności publicznoprawnych nie może przemawiać preferowanie wykonywania zobowiązań cywilnoprawnych, nawet jeśli niewykonanie tych zobowiązań wiązałoby się z daleko idącymi konsekwencjami dla zobowiązanego. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby bowiem nieuprawnionym uprzywilejowaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli. Organ podniósł, że wykazywanie braku dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, na który powołuje się wnioskodawca, nie jest przesłanką do umorzenia składek, których on nie odprowadzał. W tej sytuacji organ nie znajduje znamion ubóstwa, jak również nie może uznać, że ma ona charakter trwały i pogłębiający się, gdyż wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą. Organ poinformował skarżącego, że istnieje dla niego szansa na zwiększenie dochodu i spłatę zadłużenia, np. w układzie ratalnym. Ponadto podkreślił, że wnioskodawca wraz z żoną otrzymują świadczenia emerytalne, które stanowią stałe źródło dochodu i są wypłacane niezależnie od stanu zdrowia. Świadczenie emerytalne podlega corocznej waloryzacji. Organ nie może pominąć również faktu otrzymywania jednorazowego 13 i 14 świadczenia emerytalnego, co z pewnością wpływa na poprawę sytuacji finansowej rodziny zobowiązanego, gdyż nie można z nich dokonać potrąceń i egzekucji. ZUS zauważył nadto, że pomimo deklarowania trudnej sytuacji materialnej wnioskujący nie korzysta z pomocy państwa, która mimo że nie jest obowiązkowa to jednak stanowi dodatkowe potwierdzenie, że wnioskodawca znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, ponieważ jego dochody nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Organ stanął na stanowisku, że instytucja umorzenia nie może być wykorzystywana do poprawy sytuacji ekonomicznej oraz zabezpieczenia interesów wnioskodawcy. Nadto podkreślił on, że ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Organ wyraził przekonanie, że przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Analiza dokumentacji nie wykazała, że w sprawie zaszły przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogło pozbawić wnioskodawcę możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Nie udokumentował on, że klęska żywiołowa, ani inne nadzwyczajne wydarzenie były powodem powstania zadłużenia na jego koncie jako płatnika składek. W sprawie nie zachodzi także, w opinii organu, przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Dostrzeżono, że wnioskodawca informował, iż choruje na przewlekłą chorobę serca oraz układu krążenia oraz, że stan jego zdrowia pogorszył się znacznie po przebyciu Covid-19 oraz że nie udokumentował, iż sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że wskazane problemy zdrowotne z całą pewnością są utrudnieniem dla wnioskującego w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż opisane problemy nie pozbawiają go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest bowiem dochód z tytułu świadczenia emerytalnego oraz prowadzonej działalności gospodarczej. Wyjaśniono skarżącemu, że podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek, nie jest sam fakt istnienia choroby a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Choroba, która mogłaby uzasadniać umorzenie należności musi mieć charakter przewlekły, a więc taki, który wyłącza z codziennego funkcjonowania i nie pozwala na zajęcie się sprawami zawodowymi – czego nie można stwierdzić w analizowanej sprawie. Organ uznał, że w niniejszej sprawie, że nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Dla kwestii umorzenia zaległości nie mają znaczenia okoliczności związane z jej powstaniem - na które zwrócił uwagę wnioskujący - nie stanowią one przesłanek umorzenia wymienionych w sposób wyczerpujący w ustawie i rozporządzeniu. W postępowaniu w sprawach o umorzenie należności analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przytoczonych powyżej przepisach

Podsumowując, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo uznał, że jeżeli uzyskiwany dochód nie jest wysoki, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone na okoliczność ponownego rozpoznania wniosku o umorzenie długu nie doprowadziło do ustalenia innych, istotnych okoliczności, mogących mieć wpływ na wcześniejsze ustalenia. Zgromadzony materiał dowodowy pozwala na zajęcie stanowiska takiego jak w zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie ZUS zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał jego oceny, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 77 k.p.a. Ocena dowodów dokonana przez organ a prowadząca do rozstrzygnięcia negatywnego dla odwołującego się, nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a. ZUS w prowadzonym postępowaniu badał sprawę (stan faktyczny), swoją ocenę opierając na przekonywających podstawach, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Organ gromadząc materiał dowodowy z urzędu dążył do zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy i do wyjaśnienia rzeczywistych treści stosunków faktycznych i prawnych. Stan faktyczny został w pełni wyjaśniony i w prawidłowy sposób dokonano jego oceny prawnej. Biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności z tytułu składek organ nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 grudnia 2021 r. nr 2818/2021 o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zaskarżył decyzję nr UP - 299/2022 Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 kwietnia 2022 r. w całości, zarzucając:

1. naruszenie prawa procesowego:

- art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) - dalej: k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 32 u.s.u.s. oraz z art. 123 u.s.u.s., przez ich niewłaściwe zastosowanie na skutek niepodjęcia przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy skutkujących brakiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów polegającej na dowolnej, arbitralnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenie materiału dowodowego, w szczególności poprzez:

• błędne ustalenie, że nie wykazano, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych strony i jej rodziny, podczas gdy okoliczności te wprost wynikają z materiału zebranego w niniejszej sprawie,

• błędne stwierdzenie, że choroba wnioskodawcy nie ma charakteru przewlekłego, takiego, który wyłącza go z codziennego funkcjonowania i nie pozwala mu na zajęcie się sprawami zawodowymi, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego i z okoliczności sprawy wprost wynika, że choroba i stan zdrowia uniemożliwiają wnioskodawcy uzyskiwanie dodatkowego dochodu.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 28 ust. 3a i ust. 3b u.s.u.s. w zw. z art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), poprzez jego niezastosowanie mimo zaistnienia przesłanki, zgodnie którą opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby wnioskodawcę i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji, która ją poprzedziła.

W odpowiedzi Zakład wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i powielając co do zasady argumenty w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – dalej: ppsa, który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle powyższego w pierwszej kolejności należy podkreślić, że zaległości składkowe powstały w okresie prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej. Przy czym w judykaturze ugruntowany jest pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ubezpieczeniowych.

Analiza przedłożonych akt administracyjnych pozwala na stwierdzenie, że znalazły się w nich wszelkie dokumenty pozwalające na ustalenie istnienia zaległości z tytułu składek. Organ prawidłowo ocenił, że należności strony z tytułu składek nie uległy przedawnieniu a postępowanie egzekucyjne nie jest co prawda w tym zakresie prowadzone, jednak wobec zobowiązanego toczy się już takie postępowanie z innego tytułu (zobowiązań własnych). W ocenie sądu kwestia nieprzedawnienia składek została wyjaśniona przez organ.

Zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu określają przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.) – dalej: usus, które w sposób ścisły regulują sytuacje dające możliwość ubiegania się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 28 usus należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4 (art. 28 ust. 1 usus). Należności z tytułu składek, co do zasady, mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 usus), z zastrzeżeniem ust. 3a. Przy czym całkowita nieściągalność, w rozumieniu art. 28 ust. 3 usus, zachodzi - zgodnie z wolą ustawodawcy - gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

5) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

6) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

7) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

8) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Nadto, stosownie do art. 28 ust. 3a usus, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach, umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zasady umarzania tych należności zostały określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) – dalej: rozporządzenie. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślić również należy, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. Tym samym więc w sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość (a nie obowiązek) zastosowania tej ulgi. W tym to bowiem momencie organ rozstrzygający sprawę korzysta z przypisanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego - nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. np. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., II GSK 141/07). Kontroli sądu podlega w związku z tym nie zasadność odmowy umorzenia należności - gdyż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może zastępować tego organu w podejmowaniu decyzji uznaniowej - lecz zgodność podjętej decyzji z przepisami prawa. W tej sytuacji obowiązkiem sądu jest dokonanie oceny, czy w sposób prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, przeprowadzono postępowanie i czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast, co należy podkreślić, sąd nie rozstrzyga o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, bowiem o tym decyduje organ administracji publicznej w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego. Sąd bada więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 kpa) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 kpa) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa, w szczególności czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości.

W niniejszej sprawie, w ocenie sądu, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał jego trafnej oceny prawnej.

W świetle przedłożonych akt sprawy sąd uznaje za legalne działanie organu, który uznał, że w przypadku strony nie zaistniała przesłanka do umorzenia. Ustalenia poczynione przez organ zostały oparte na wiarygodnych informacjach i dokumentach, a zebrane w sprawie dowody dostatecznie potwierdzały i uzasadniały stanowisko organu. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ZUS poczynił ustalenia faktyczne w oparciu o dokumenty przedłożone przez stronę, jak również skorzystano z danych wygenerowanych z systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych. Dane te zostały wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, sąd przytoczył je również w niniejszym uzasadnieniu (w części dotyczącej stanu faktycznego sprawy) i nie ma powodów, by kolejny raz te dane w tym miejscu przywoływać. Oznacza to, że ZUS zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał jego prawidłowej oceny, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 77 kpa. Ocena dowodów dokonana przez organ, a prowadząca do rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 kpa. Zaznaczyć należy, że ciężar udowodnienia faktów, na które powołuje się strona spoczywa na tym, kto z faktów tych wywodzi skutki prawne. A zatem to strona musi udowodnić fakty, które według niej przemawiałyby za umorzeniem, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ administracyjny nie jest władny zweryfikować danej okoliczności w ramach prowadzonego postępowania.

W skardze strona podnosi przede wszystkim okoliczności związane z niewyjaśnieniem przez organ kwestii niepodjęcia przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie oceny sytuacji majątkowej i zdrowotnej strony. Argumentacja ta sprowadza się w istocie do zarzutów o braku dokładnej analizy organu w tym zakresie.

Podkreślić należy, że obecny etap postępowania sądowego nie służy prowadzeniu postępowania dowodowego, lecz sprowadza się do kontroli legalności skarżonego aktu, biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu. W takim przypadku kontrola sądowoadministracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Kontroli sądu w związku z tym nie podlega sama zasadność odmowy umorzenia należności, gdyż sąd administracyjny nie może zastępować organu w podejmowaniu decyzji uznaniowej, lecz zgodność podjętej decyzji z przepisami prawa. Charakter kasacyjny wyroków sądów administracyjnych oznacza zatem, że sąd nie może rozstrzygnąć co do istoty sprawy będącej przedmiotem zaskarżonego aktu (por. np. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1569/20).

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona do sądu decyzja o odmowie umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa. W ocenie sądu, organ podjął wszelkie niezbędne do ustalenia stanu faktycznego działania i wyjaśnił sytuację majątkową strony, w tym źródła dochodów jej gospodarstwa domowego, posiadanych i ponoszonych wydatków (w oparciu o dane uzyskane od samego zainteresowanego) oraz rozważył wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. Znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której szeroko odniesiono się do indywidualnej sytuacji strony, a wyciągniętym z poczynionych ustaleń wnioskom nie można zarzucić dowolności. W konsekwencji sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy został oceniony zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 kpa, a sporządzone uzasadnienie decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa.

Organ na wstępie wyraźnie wykazał, że należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu, a w uzasadnieniu zaskarżonej do sądu decyzji przedstawił stan faktyczny związany z tymi składkami. Swoje stanowisko organ opatrzył stosowną argumentację prawną konkludując, że należności te nie uległy przedawnieniu. Organ wskazał w tym zakresie, że należności te są wymagalne, chociaż postępowanie egzekucyjne nie jest, w tym zakresie, w toku.

Następnie organ w sposób przekonujący wyjaśnił dlaczego w sprawie nie zaistniała żadna przesłanka całkowitej nieściągalności wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 ustawy, co uniemożliwiało w ogóle pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego. Jak już wyżej zaznaczono dopiero bowiem stwierdzenie istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności otwiera w ogóle organowi możliwość pozytywnego załatwienia wniosku o umorzenie. A co za tym idzie brak przesłanki całkowitej nieściągalności możliwość taką zamyka. W judykaturze wskazuje się (por. np. wyrok NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 336/10), że należności mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w art. 28 ust. 3 usus. W przepisie tym – tj. art. 28 ust. 3 usus - ustawodawca wskazał bowiem zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Należy również odnotować, że w uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, iż "(...) przepis art. 28 ust. 2 ustawy (...) jest oparty na konstrukcji tzw. »uznania administracyjnego«, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 usus, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 usus pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż nie zaistniała możliwość uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Należy jeszcze raz podkreślić, że w sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 usus mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS, nie zaś decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia tych należności, gdyż wydanie takiej decyzji nie jest możliwe, bowiem naruszałaby ona prawo materialne.

W niniejszym przypadku organ przekonująco i logicznie wyjaśnił, dlaczego w sprawie nie ma mowy o całkowitej nieściągalności. Zgodzić się przy tym należy z organem, że fakt, iż egzekucja należności z innego tytułu jest w toku (prowadzone jest postępowanie egzekucyjne odnośnie innych zobowiązań skarżącego), wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności. Dopóki bowiem postępowanie to jest w toku nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczność egzekucji.

W ocenie sądu organowi nie można również zarzucić wadliwości odnośnie do rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy rozporządzenia, w którym zostały zawarte przesłanki umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie, tj. ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ obszernie odniósł się do wskazanych przesłanek i na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy nie znalazł podstaw do umorzenia należności w oparciu o przepisy rozporządzenia. Co więcej nie ulega też wątpliwości, że – jak słusznie wskazał organ - przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w stosunku do strony zastosowania, ponieważ nie prowadzi ona już działalności gospodarczej. Ustawodawca w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia stwierdził, że jedną z okoliczności przemawiających za umorzeniem pomimo braku całkowitej nieściągalności jest choroba przewlekła zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jako przewlekłą chorobę należy uznać jedynie chorobę o długotrwałym charakterze i nie każdą, a tylko taką, która uniemożliwia uzyskiwanie dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z akt administracyjnych wynika, że strona wykazała, iż: miała stwierdzone nadciśnienie, była niezdolna do pracy między 3 a 16 września 2021 r. (bez oznaczenia nr statystycznego choroby, ale z adnotacją, iż chory "mógł chodzić"); była szczepiona oraz miała rozpoznaną wadę zastawek, zawroty głowy, niedokrwistość, rozrost gruczołu krokowego a także, że została skierowana do dalszego leczenia, jednak nie wykazała dowodów na ponoszone przez nią kosztów leczenia. Przy czym, na co zwrócił uwagę organ, pomimo wskazywanych trudności zdrowotnych, strona dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci pobieranego (niezależnie od stanu zdrowia) świadczenia emerytalnego oraz dodatkowych świadczeń emerytalnych. A uzyskiwane przez stronę świadczenie może stanowić źródło stopniowej spłaty należności z tytułu składek. Strona nie wykazała także, że nie może uzyskiwać dochodów w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny.

Sąd zwraca uwagę, iż organ odniósł się także do możliwość umorzenia ze względu na trudną sytuację finansową strony, która w przypadku spłaty zadłużenia pozbawiłaby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Wskazał on bowiem, że strona zaprzestała prowadzenia działalności, aktualnie uzyskuje dochód ze świadczenia emerytalnego (1.858,62 netto miesięcznie). Co więcej strona pozostaje w związku małżeńskim, prowadząc wspólnie z żoną gospodarstwo domowe – a żona strony, jak poinformowała, uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1.092,00 zł netto. Zatem jak słusznie wyliczył organ dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego strony jest wyższy od minimum socjalnego. Tym samym więc obecna sytuacja materialna strony skarżącej umożliwia jej zaspokojenie podstawowych potrzeb i nie wyczerpuje znamion ubóstwa – organ wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji dlaczego i w oparciu o jakie okoliczności doszedł do takiej konkluzji. Wyjaśnienia organu sąd uznał za przekonujące.

Organ nie zakwestionował możliwego negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości na sytuację bytową strony, ale uznał, że jest to niewystarczające do umorzenia należności. Podstawy umorzenia należności ZUS zostały unormowane dla "uzasadnionych przypadków", a zatem przypadków wyjątkowych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Organ uznał, że zgromadzone w trakcie toczącego się postępowania dowody nie wskazują na to, że zadłużenie (i prowadzona w związku z tym egzekucja) powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem decyzji prywatnych strony, podejmowanych w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Przy czym przedsiębiorca ponosi ryzyko związane z prowadzoną działalnością oraz skutki podejmowanych w jej ramach decyzji.

Zgodzić się również należy z konkluzją organu, że zasadą powinno pozostać płacenie składek, nie zaś ich umarzanie – które to stanowisko sąd w pełni podziela. Podkreślić bowiem należy, że umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Dbając o stan finansów funduszów emerytalno-rentowych ZUS musi bowiem każdorazowo ważyć zasadność podejmowanego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2018 r., II GSK 2937/17, stwierdził – co sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela - iż sprzeciwia się interpretacji art. 28 ust. 3a usus i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia prowadzącej do przyjęcia, że przedsiębiorca, który nie wywiązywał się z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne doprowadzając do kumulacji należności, może uniknąć spłaty zaległości z tego tylko powodu, że powołał się na niewysokie dochody i związaną z tym dysproporcję między tymi dochodami, a zaległościami. Słusznie więc wskazał ZUS, iż obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy to z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2016 r., V SA/Wa 833/16). Co więcej, jak słusznie wskazał ZUS, o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Nie wystarczy więc, że zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych zaległości. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązków, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy. W ocenie sądu organ trafnie wskazał, że umorzenie należności z tytułu składek jest co do zasady wyjątkiem, a ZUS może, ale nie musi umorzyć należności, nawet jeżeli zachodzą przesłanki do umorzenia. W tej sprawie charakter spornych należności pozwala uznać, że ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając umorzenia skarżącemu tych należności.

Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniu COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).

is