Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 599/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2013-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1, art. 148 par. 1, art. 149 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2013 r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego – wznowienia postępowania I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz pełnomocnika skarżącej – adwokata J. U. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...], nr [...] (dalej zwaną decyzją zasiłkową), Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta (dalej zwany organem I instancji), po rozpoznaniu wniosku T.P. (dalej zwanej skarżącą), przyznał skarżącej w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" zasiłek celowy w kwocie 186 zł na zakup posiłku lub żywności w okresie od 1 grudnia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, że organ I instancji został wyznaczony do załatwienia niniejszej sprawy w związku z wyłączeniem pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., jak też Kierownika tego Ośrodka od załatwienia wniosku skarżącej. Wskazano, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek uprawnia ją do otrzymania świadczenia w formie zasiłku celowego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Zwrócono przy tym uwagę na sytuację zdrowotną członków rodziny skarżącej. Podniesiono, że zgodnie z zarządzeniem nr [...] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] w sprawie: ujednolicenia dziennej stawki zasiłku przyznanego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", ustalono dzienną stawkę zasiłku na kwotę 3,00 zł, pomnożoną przez liczbę dni przypadających w danym miesiącu oraz liczbę członków rodziny uprawnionych do tego zasiłku. Dodano, że pomoc zostaje przyznana skarżącej i jej mężowi.

Wnioskiem z dnia 28 listopada 2012 r. skarżąca, powołując art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 kpa., zwróciła się do organu I instancji o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami tego organu wydanymi na podstawie zarządzenia nr [...] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] w sprawie: ujednolicenia dziennej stawki zasiłku przyznanego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" za okres od sierpnia 2008r.

Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją zasiłkową tego organu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że powołane przez skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania zarządzenie nr [...] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nie miało wpływu na powstanie jej uprawnienia do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. Zauważono, że wysokość dziennej stawki zasiłku przyznawanego w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" może być różna w przypadku kilku ośrodków pomocy społecznej. Następnie dokonano oceny wystąpienia w sprawie przesłanek wznowienia postępowania zawartych w wymienionych przez skarżącą przepisach i stwierdzono, że żadna z tych przesłanek nie wystąpiła w tej sprawie. Podniesiono także, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. Zauważono bowiem, że podstawą złożenia tego wniosku jest zarządzenie nr [...] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, o którym skarżąca dowiedziała się najpóźniej w dniu odbioru pierwszej decyzji przyznającej świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w której zarządzenie to zostało przytoczone, to jest 24 marca 2010 r. (data odbioru decyzji nr [...]).

Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, postanowienie organu I instancji zostało uchylone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej zwanego organem odwoławczym) z dnia [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ nie jest uprawniony do oceny, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły. Stwierdzono, że w tej fazie postępowania organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki oraz czy podanie zostało wniesione z zachowaniem terminu. Do oceny tych elementów został tez zobowiązany organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Kontynuując postępowanie organ I instancji wezwał skarżąca do podania okoliczności (dzień, zdarzenie), w których dowiedziała się o powodach wznowienia postępowania zakończonego decyzją zasiłkową. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżąca podała, że o tych powodach dowiedziała się w dniu 26 listopada 2012 r. po otrzymaniu decyzji organu odwoławczego nr [...] i nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji ponownie odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją zasiłkową tego organu. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podniesiono, że wobec wyjaśnień skarżącej, zachowany został termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Stwierdzono jednak, że podanie to nie zostało oparte o przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 kpa., gdyż takie w tej sprawie nie wystąpiły.

W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 35, art. 36, art. 106 i art. 149 § 1 pkt 1-3 kpa. Zgłosiła także zastrzeżenia co do rzetelności przeprowadzonych w jej sprawach wywiadów środowiskowych.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszej fazie organ bada, czy podanie o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 kpa., czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 kpa., a także czy dotyczy ono decyzji ostatecznej oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 kpa. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Stwierdzono, że wniosek o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie został złożony przez osobę uprawnioną i dotyczy ostatecznej decyzji zasiłkowej. Uznano jednak, że nawet przy założeniu, że skarżąca zachowała 1 -miesięczny termin do wniesienia podania (za wystarczające w tym zakresie uznano bowiem powołanie się przez skarżącą na decyzję organu odwoławczego, którą otrzymała w dniu 26 listopada 2012 r.), nie sposób przyjąć, że skarżąca wskazała na istnienie jakichkolwiek przesłanek do wznowienia postępowania. Jako niewystarczające w tym zakresie oceniono powołanie się przez skarżącą na art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 kpa. bez przytoczenia konkretnych okoliczności i bez przedłożenia stosownych dokumentów w sprawie. Uznano więc, że powoływanie się na wymienione przepisy jest oczywiście bezzasadne, co pozwala na przyjęcie za organem I instancji, że podanie o wznowienie nie wskazuje na istnienie jakichkolwiek przesłanek do wznowienia postępowania.

W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 kpa. Z tych też powodów wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, w tym wydania postanowienia co do żądania wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 § 1 i 2 kpa. Sformułowała także szereg zarzutów względem pracowników organów administracji publicznej, którzy w ocenie skarżącej przyczynili się do ubóstwa jej rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty sformułowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Na rozprawie, która odbyła się przed tutejszym Sądem w dniu 1 października 2013 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że wniesione w niniejszej sprawie podanie o wznowienie postępowania spełnia wymagania przedmiotowe, podmiotowe, jak również w zakresie terminu, co stwierdził sam organ. Uznał więc, że organ powinien był wznowić postępowanie. Z tych też powodów wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga nie jest zasadna.

W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanemu w sprawie ostatecznemu postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.

Jak słusznie bowiem zauważył organ odwoławczy, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszej fazie organ bada, czy podanie o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 kpa., czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a., a także czy dotyczy ono decyzji ostatecznej oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 kpa. Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

W ocenie Sądu, organ dokonał jednak wadliwej oceny dochowania przez skarżącą ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie bowiem z art. 148 § 1 kpa., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jak wynika z treści wniosku o wznowienie postępowania, wniesionego w kontrolowanej sprawie, skarżąca łączy istnienie przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 5, 6 kpa., z obowiązywaniem zarządzenia nr [...] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] w sprawie: ujednolicenia dziennej stawki zasiłku przyznanego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w oparciu o które wydana została między innymi decyzja zasiłkowa. Dla oceny zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją, istotne jest zatem ustalenie, kiedy skarżąca dowiedziała się o istnieniu tego zarządzenia. Podkreślenia wymaga przy tym, że zachowanie przez skarżącą omawianego terminu jest okolicznością faktyczną, która winna być w sposób obiektywny ustalona w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. W kontrolowanej sprawie, za nieuprawnione należy więc uznać oparcie twierdzenia organów obu instancji o zachowaniu przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jedynie na oświadczeniu skarżącej, że o powodach wznowienia dowiedziała się w dniu 26 listopada 2012 r. po otrzymaniu decyzji organu odwoławczego nr [...] i nr [...]. W świetle bowiem zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oświadczenie to należy uznać za subiektywne.

Jak wynika bowiem z akt sprawy (uzasadnienia postanowienia organu I instancji z dnia [...]), o istnieniu zarządzenia nr [...] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w z dnia [...] w sprawie: ujednolicenia dziennej stawki zasiłku przyznanego w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" skarżąca dowiedziała się najpóźniej w dniu odbioru pierwszej decyzji przyznającej świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w której zarządzenie to zostało przytoczone, to jest 24 marca 2010 r. (data odbioru decyzji nr [...]). Zarządzenie to zostało powołane także w uzasadnieniu decyzji zasiłkowej wydanej w sprawie objętej wnioskiem o wznowienia postępowania, która została doręczona skarżącej w dniu 1 czerwca 2011 r. W tych okolicznościach nie może budzić wątpliwości, że wniesienie przez skarżącą w niniejszej sprawie podania o wznowienie postępowania w dniu 29 listopada 2012 r. (data złożenia w organie I instancji) nastąpiło z uchybieniem 1-miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. Stwierdzenie zaś tej okoliczności skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa. Skoro zaś takie właśnie rozstrzygnięcie organu I instancji zostało utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem organu odwoławczego, uznać należało, że postanowienie to odpowiada prawu.

Zauważyć także należy, że podnoszona przez organ okoliczność braku uzasadnienia przytoczonych podstaw wznowienia postępowania w kontekście dopuszczalności, bądź nie, uruchomienia tego trybu nadzwyczajnego była przedmiotem analizy w orzecznictwie sądowym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 2598/10 (dostępnym pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym przyjęto, że "jeżeli strona występując z żądaniem wznowienia postępowania nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania, czy to poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów kpa., czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku, czy też wreszcie uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do wniosku, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien w drodze decyzji (a od 11 kwietnia 2011 r. postanowienia) odmówić wznowienia postępowania, przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym. Czym innym jest bowiem stwierdzenie, że określone argumenty, czy też zarzuty, mogą stanowić podstawę wznowienia, ale w danej sprawie taką przesłanką nie są (ocena merytoryczna), a czym innym ocena, że przesłanki wznowienia postępowania w ogóle nie została wskazana (przeszkoda formalna)".

Sądowi znany jest także odmienny pogląd w tej kwestii sformułowany m.in. w wyroku NSA z 23 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 625/10 (dostępnym pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyrok ten został jednak wydany na tle innego stanu faktycznego i nie może wpływać na ocenę prawną sformułowaną w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu rozstrzygnięto na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).