Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 871/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Wojciech Gapiński, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Bożena Suleja – Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Z.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako "organ nadzoru") postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17, art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), po rozpoznaniu zażalenia Z. S. (dalej: "zobowiązany", "dłużnik" lub "skarżący") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: "organ pierwszej instancji", "organ egzekucyjny") z dnia [...] r. oddalające jako niezasadną skargę na czynność egzekucyjną z dnia [...] r. polegającą na zajęciu nieruchomości nr [...].

Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

1. Organ egzekucyjny, po podjęciu w dniu [...] r. zawieszonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku dłużnika na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...], zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] wzywającym do zapłaty długu w terminie 14 dni od daty jego otrzymania, realizując tytuł wykonawczy nr [...], skierował egzekucję do nieruchomości zobowiązanego położonej w N., gmina P. powiat K., dla której urządzona jest księga wieczysta nr [...]. Powyższe zawiadomienie dłużnik odebrał w dniu otrzymał [...] r.

2. Na powyższą czynność zobowiązany wniósł skargę, podnosząc:

1) nieistnienie obowiązku egzekucyjnego w zakresie części odsetek w związku z niewskazaniem okresów wyłączenia naliczania odsetek za zwłokę, co stanowi naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 w zw. z art. 33 pkt 10 u.p.e.a.;

2) brak wyszczególnienia terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu dochodzonej kwoty oraz rozliczenia kosztów egzekucji, co powoduje, że strona nie jest w stanie ustalić prawidłowej kwoty naliczonych odsetek oraz kosztów egzekucji;

3) naruszenie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. z powodu przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za: listopad 2009 r. - z dniem 1 stycznia 2015 r., a za grudzień 2009 r. z dniem 1 stycznia 2016 r.;

4) nieprawidłowe zajęcie całej nieruchomości oraz niezawiadomienie pozostałych właścicieli nieruchomości o jej zajęciu.

Wskazał także, że we wznowieniowym postępowaniu podatkowym został złożony wniosek o wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji organu podatkowego z dnia

[...] r. który nie został dotychczas rozstrzygnięty.

Tym samym wniósł o: umorzenie zaległości podatkowych objętych ww. tytułami wykonawczymi, umorzenie kosztów egzekucyjnych, umorzenie odsetek za zwłokę, umorzenie czynności polegających na zajęciu ww. nieruchomości oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia skargi

3. Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny oddalił skargę na powyższą czynność egzekucyjną z dnia [...] r. - zajęcie nieruchomości nr [...].

4. Na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie, w którym zarzucił:

1) brak doręczenia upomnienia;

2) brak wszczęcia egzekucji z powodu niedoręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia, bowiem nie zawiera ustawowych okresów, za które nie nalicza się odsetek za zwłokę, w związku z niewskazaniem okresów i nie wyłączeniem okresu naliczania odsetek za zwłokę, czym naruszono art. 27 § 1 u.p.e.a.;

4) brak wyszczególnienia terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu dochodzonej kwoty oraz rozliczenia kosztów egzekucji, co powoduje, że zobowiązany nie jest w stanie ustalić prawidłowej kwoty naliczonych odsetek oraz wysokości należnych kosztów egzekucji;

5) naruszenie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. z powodu przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług;

6) niekompletne metryki akt;

7) naruszenie przepisów K.p.a. poprzez pominięcie w postępowaniu egzekucyjnym ustanowionego przez zobowiązanego w dniu 22 października 2013 r. pełnomocnika – J. K. (dalej "J.K."), które to pełnomocnictwo zostało złożone w tym samym dniu w kancelarii organu pierwszej instancji;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) zastosowanie wadliwego wzoru zawiadomienia.

5. Organ nadzoru postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r.

Rozpoznając sprawę organ nadzoru na wstępie wyjaśnił, że skarga złożona w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie jedynie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kontroli w tym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt: II FSK 778/13; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt: II FSK 1688/13).

Organ nadzoru podkreślił, że w toku postępowania wywołanego wniesieniem skargi nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co wynika z treści art. 29 § 1 u.p.e.a. Nie jest zatem możliwe podnoszenie w postępowaniu skargowym zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a., czyli zarzutu niedoręczenia upomnienia, nieprawidłowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dochodzenia należności w nieprawidłowej wysokości, czy przedawnienia dochodzonych zobowiązań, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Tak więc powyższe zarzuty nie mogły być uwzględnione w ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynność egzekucyjną.

Następnie organ nadzoru omówił przepisy art. 110c § 2-4 u.p.e.a. i wskazał, że treść powołanych przepisów nie pozostawia wątpliwości, że elementami, które musi bezwzględnie zawierać zajęcie nieruchomości jest wysokość należności pieniężnej, wyliczonych od nich odsetek, kosztów egzekucyjnych oraz określenie nieruchomości ze wskazaniem numeru księgi wieczystej. Analizując zawiadomienie z dnia [...] r. nr [...], organ nadzoru uznał, że powyższe wymogi zostały spełnione. Jednocześnie wobec doręczenia zawiadomienia zobowiązanemu w dniu [...] r. w dacie tej doszło do zajęcia nieruchomości położonej w N., gmina P., powiat K. dla której urządzona jest księga wieczysta nr [...]. Ponadto organ egzekucyjny przesłał wniosek do sądu powszechnego prowadzącego ww. księgę wieczystą o dokonanie w niej wpisu w dziale III – Prawa, Roszczenia i Ograniczenia, a wpis taki został dokonany w dniu [...] r.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego nieprawidłowego określenia wysokości odsetek za zwłokę, organ odwoławczy wyjaśnił, że zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny został poinformowany o przerwie w naliczaniu odsetek, a zawiadomieniem z tego samego dnia poinformował o zmianie wysokości zajęcia w tym zakresie. Tytuły wykonawcze nie mogły więc uwzględniać przerwy w naliczaniu odsetek, gdyż okoliczność ta zaistniała dopiero po wystawieniu tytułów wykonawczych.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia w postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnika zobowiązanego poprzez niedoręczenie mu zawiadomienia o zajęciu, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 110c § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności następuje poprzez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania nieruchomości. Zgodne z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że przepisy tego kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tak też należy ocenić zastosowanie art. 32 k.p.a. stanowiącego, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Bez wątpienia zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym. Niezależnie jednak od przyznania prawa do działania przez pełnomocnika, przepis powyższy wyłącza takie działanie z uwagi na szczególny charakter określonej czynności, który może wynikać z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Charakter taki ma doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu jego składnika majątkowego. Skoro bowiem to zobowiązanego obciąża obowiązek uiszczenia należności, to jego należy osobiście zawiadomić o zajęciu składnika majątkowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 532/05).

6. W skardze na postanowienie organu nadzoru, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, w szczególności:

a) art. 15 § 1 u.p.e.a. w zw. z § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r. nr 137, poz. 1541 z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wierzyciel nie miał obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do przeciwnego wniosku, z uwagi na fakt, że ostateczne decyzje podatkowe wydane przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. w dniu [...] r., utrzymane w mocy decyzjami z dnia [...] r. Dyrektora Izby Skarbowej w K., nie określają wysokości należności podlegającej wpłacie w taki sposób, aby zobowiązany na tej podstawie mógł wykonać swój obowiązek, wobec czego w sprawie nie może mieć zastosowania § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r.;

b) art. 32 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do czynności egzekucyjnych, pomimo niedoręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej;

c) art. 34 § 4 w zw. z art. 33 pkt 3 i 10 u.p.e.a. poprzez zaniechanie umorzenia egzekucji pomimo wystąpienia zasadnych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, obligujących organ do umorzenia postępowania, tj. określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, poprzez nieuwzględnienie przerwy w naliczaniu odsetek od zaległości podatkowej i niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.;

d) art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 6 pkt 1, art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) w związku z nieuznaniem zarzutu egzekwowania należności z tytułów wykonawczych po upływie okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego;

e) art. 67 § 2 pkt 6 u.p.e.a. poprzez określenie opłaty egzekucyjnej w zawyżonej wysokości, z uwagi na fakt nieuwzględnienia rzeczywistych wydatków związanych z dokonaniem czynności egzekucyjnych.

2) przepisów postępowania, w szczególności:

a) art. 42 § 1 i art. 44 § 2 do 4 k.p.a. w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 marca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2013 r. poz. 672) przez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów, polegające na uznaniu przez organ egzekucyjny za skuteczne doręczenie przesyłki pocztowej, pomimo przesłania jej na niewłaściwy adres, w związku z czym zobowiązany nie miał możliwości jej odebrania;

b) art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania bez przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

c) art. 66a k.p.a. poprzez niekompletną metrykę i niekompletne akta, ponumerowane ołówkiem, co uniemożliwia ustalenie, kto dokładnie uczestniczył w podejmowaniu czynności w postępowaniu, ustalenie jakie czynności i kiedy zostały podjęte i na jakiej podstawie wszczęto uciążliwe dochodzenie;

d) art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, które zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, a w szczególności:

a) art. 54 § 1 pkt 1 do 4 O.p. z powodu braku wyszczególnienia terminów, w których wyłączony jest okres naliczania odsetek za zwłokę, tym samym zawyżenia odsetek za zwłokę;

b) art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 9 i art. 70c O.p. przez błędną wykładnię, a w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, w związku ze wszczęciem postępowania przygotowawczego w sprawie karnej skarbowej, pomimo niedoręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia pełnomocnikowi skarżącego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ponadto skarżący wniósł o wstrzymanie czynności egzekucyjnych oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W bardzo obszernej skardze skarżący opisał przebieg postępowania egzekucyjnego, wskazując także dlaczego nie zgadza się z wydanymi postanowieniami organu nadzoru jak i organu egzekucyjnego.

Skarżący argumentował:

1) brak skutecznego doręczenia tytułów wykonawczych. Skarżący wskazał, że zwrotne potwierdzenie doręczenia nie dokumentuje przesłanie właściwych tytułów wykonawczych, a ponadto przesyłka nie została skierowana do miejsca wykonywania działalności, lecz na adres prywatny skarżącego. Dodał także, że Policja wszczęła dochodzenie w sprawie autentyczności podpisu na wspomnianym zwrotny potwierdzeniu odbioru. Wobec niedoręczenia tytułów wykonawczych, według skarżącego, nie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a zatem zaistniała podstawa do jego umorzenia;

2) przedawnienie zobowiązania w zakresie podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj oraz czerwiec-grudzień 2009 r. W jego ocenie, w sprawie nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p., gdyż zawiadomienie z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania karno-skarbowego zostało doręczone skarżącemu, zamiast ustanowionemu w dniu 6 sierpnia 2013 r. pełnomocnikowi. Tymczasem, zgodnie z uchwałą NSA z dnia 18 marca 2019 r. sygn. akt I FPS 3/18, skutek wskazany w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. powstaje jedynie w przypadku prawidłowego doręczenia zawiadomienia wystosowanego na podstawie art. 70c o.p., tj. pełnomocnikowi jeżeli strona działała przy jego pomocy. W tej sytuacji zaistniała podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego;

3) brak doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;

4) niekompletność akt i metryki;

5) brak wyszczególnienia terminów, w których wyłączone jest naliczanie odsetek (określonych poprzez art. 54 § 1 pkt 1 do 4 o.p.), a wskazanie jedynie obliczonych przez organ egzekucyjny kwoty odsetek zawyżonych o kilkaset tysięcy złotych. Taki stan rzeczy, zdaniem skarżącego, obliguje organ do skorygowania zawyżonych kwot wskazanych w tytułach wykonawczych, w oparciu o które wystawiono zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego;

6) określenie w nieprawidłowy sposób kosztów egzekucyjnych, z uwagi na fakt, że jeden z elementów składowych został ustalony na podstawie niekonstytucyjnego przepisu, tj. art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

7. Organ nadzoru w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd zauważa, iż rozpoznawana w niniejszym postępowaniu sprawa jest kolejną ze skarg skarżącego na czynności egzekucyjne. Stąd też uzasadniając niniejszą sprawę, Sąd posłuży się częścią uzasadnień w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 870/19 i I SA/Gl 1016/19, tj. w zakresie, w jakim Sąd podziela poglądy WSA w Gliwicach wyrażone w tych orzeczeniach.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia nieruchomości, a w konsekwencji zasadność oddalenia skargi zobowiązanego na tę czynność.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 69/08, Lex nr 486251). Zwrócić należy ponadto uwagę, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 789/16, Lex nr 2227159; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13, Lex nr 1783606).

Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (zob. wyroki NSA: z dnia 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3048/15, Lex nr 2416502; z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13, Lex nr 1774564).

Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (zob. wyroki NSA: z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13, Lex nr 1592003; z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 2972/17, Lex nr 2561873).

Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W kontekście tych uwag organ odwoławczy prawidłowo dokonał oceny zajęcia nieruchomości zobowiązanego przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne danej czynności egzekucyjnej.

W świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 880/15, Lex nr 2113619). Zatem taką czynnością jest także zajęcie nieruchomości (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 14 u.p.e.a.).

Tryb egzekucji z nieruchomości uregulowany został w art. 110c § 2, 3 i 4 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 110 c § 2 u.p.e.a., zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

Równocześnie z wysłaniem zobowiązanemu wezwania, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji. Zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, z tym, że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej (art. 110 § 3 i 4 u.p.e.a.).

Sąd podziela stanowisko organów, że określone w ww. przepisach warunki zajęcia zostały spełnione. Z akt sprawy wynika bowiem, że wezwanie do zapłaty egzekwowanych należności z dnia [...] r. nr [...] doręczono skarżącemu w dniu [...] r., a zatem w dacie tej nastąpiło zajęcie nieruchomości położonej w miejscowości N., gmina P., powiat K. dla której urządzona jest księga wieczysta nr [...]. Dalej organ egzekucyjny przesłał do Sądu Rejonowego w C., [...] Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w K. wniosek o dokonanie w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wpisu o wszczęciu egzekucji i takiego wpisu Sąd dokonał w dniu [...] r. Ponieważ odpisy tytułów wykonawczych objętych zajęciem doręczono zobowiązanemu za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu [...] r. nie doręczono ich ponownie wraz z przedmiotowym zajęciem.

Podsumowując, w ocenie Sądu, w ramach zastosowanego środka czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym prawidłowo skarga zobowiązanego została uznana za niezasadną.

Odnosząc się do kwestii pominięcia pełnomocnika skarżącego, któremu nie zostało doręczone zawiadomienie o zajęciu, przyznać przyjdzie rację zobowiązanemu, że jeżeli w toku postępowania egzekucyjnego ustanowiony został pełnomocnik to wszelka korespondencja co do zasady winna być do niego kierowana. Wynika to jasno z art. 40 § 2 k.p.a., który stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jednak naruszenie tego obowiązku i skierowanie pisma bezpośrednio do strony nie czyni automatycznie takiego doręczenia nieskutecznym. Analizując to uchybienie przez pryzmat ochrony praw strony, należy stwierdzić, iż nie miało ono negatywnego wpływu na sytuację skarżącego. Wynika to przede wszystkim z faktu, że pomimo doręczenia zawiadomienia o zajęciu do rąk skarżącego, zachowany został termin na złożenie skargi na czynność egzekucyjną.

W skardze na czynność egzekucyjną zobowiązany podniósł także szereg zarzutów, które nie mogą być przedmiotem rozpoznania w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. Większość z nich mogłoby stanowić podstawę wniesienia zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. Uwaga ta dotyczy twierdzenia o: niedoręczeniu upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), przedawnieniu zobowiązania podatkowego i nieprawidłowym naliczenia odsetek (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), nieokreśleniu w tytule wykonawczym terminów przerw w naliczaniu odsetek (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). Natomiast kwestia prawidłowości ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych rozpatrywana jest w odrębnym postępowaniu na wniosek zobowiązanego zgłaszany w terminie 6 miesięcy od po wyegzekwowania obowiązku lub umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 64c § 6a i 7 u.p.e.a.). Skarga wniesiona w trybie art. 54 u.p.e.a. może obejmować tylko te kwestie, wobec których nie przewidziano innej, odrębnej procedury, w związku z tym w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być badane zarzuty, które objęte są przepisem art. 33 u.p.e.a. np. przedawnienia, dotyczące zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, czy też zarzuty dotyczący kwestii prawidłowości doręczenia tytułu wykonawczego (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 marca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2546/10, Lex nr 995990, wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 919/18, Lex nr 2610571). W tym miejscu należy wyjaśnić, że nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie skarżącego dotyczące tego, że nie zostały mu doręczone wspomniane wcześniej tytuły wykonawcze. Zdaniem zobowiązanego, dowodzi tego ma brak wskazania na zwrotnym potwierdzeniu odbioru - na które powołuje się organ - numerów powyższych tytułów wykonawczych. Ponadto, jak podnosi skarżący, uwidoczniony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpis nie został przez niego sporządzony. W tym kontekście należy zauważyć, że istotnie na zwrotnym potwierdzeniu nie odnotowano numerów tytułów wykonawczych. Natomiast wskazana tam numeracja jest zgodna z numerami kodów kreskowych, którymi opatrzone zostały poszczególne tytuły wykonawcze (naklejka zawierająca numer oraz kod kreskowy). Pozwala to na identyfikację poszczególnych tytułów, a w konsekwencji na stwierdzenie, że kwestionowaną przesyłką zostały doręczone skarżącemu powyższe tytuły wykonawcze. W kwestii natomiast podpisu zobowiązanego znajdującego się na potwierdzeniu odbioru podnieść należy, że obecnie brak jest dowodu, który pozwalałby na negowanie jego autentyczności. W sytuacji pozyskania dowodu potwierdzającego twierdzenie o jego podrobieniu, skarżący będzie mógł kwestionować skuteczność doręczenia w odrębnym postępowaniu.

Powyższe okoliczności nie mogą być rozpatrywane w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż nie odnoszą się one do kwestii formalnoprawnych związanych z realizacją (wykonywaniem) czynności egzekucyjnej. Jak wyjaśniono wcześniej, skarga na czynności egzekucyjne swym zakresem obejmuje wyłącznie kwestie odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, w świetle przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Nie jest więc dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów wskazanych w art. 33 § 1 u.p.e.a., również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Go 180/17, Lex nr 2303794; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1285/12, Lex nr 1404586). Tym samym nie bada się w ramach skargi na czynności egzekucyjne kwestii materialnoprawnych, tj. dotyczących: ustalenia wysokości zaległości, istnienia wierzytelności wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości, czy przedawnienia należności publicznoprawnych (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 438/18, Lex nr 2573499; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2299/12, Lex nr 1356983). Podkreśla się także w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż nie ma podstaw do przyjęcia, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 1994/18, Lex nr 2587966).

Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325).