Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 764/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 200, art. 205 § 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 29
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 15, art. 11, art. 21 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2017 r. sprawy ze skargi J. W., W. W. i E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie uregulowania spływu wody na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących J. W., W. W. i E. W. solidarnie kwotę 1. 097 zł /słownie: tysiąc dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J.W., E.W. i W.W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., dalej "Kolegium" z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie uregulowania spływu wody na gruncie wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu 4 września 2014 r. na skutek wniosku złożonego przez J.i E. W., Burmistrz T. wszczął postępowanie w sprawie uregulowania stosunków wodnych przy nieruchomości oznaczonej numerem 1252/2 w miejscowości T., gmina T. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Kolegium do załatwienia sprawy uregulowania spływu wody na działkach numer 1197, 1251/1, 3684/40, 3684/57, 3684/74 oraz 1252/2 położonych w T. przy ulicy [...] wyznaczyło Wójta Gminy L. Wydana przez Wójta Gminy L. decyzja odmawiająca udrożnienia przepustów została decyzją Kolegium z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] uchylona, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 164/16 oddalił skargę na tą decyzję.

Na skutek modyfikacji wniosku Wójt Gminy L. objął postępowaniem działki 3684/7, 1253/2, 3684/42, 3684/56 i 3684/58 oraz 3684/79, 3684/80, 3684/77, 3684/78, 3684/32, 3684/81, 3684/43, 3684/44, 3684/45, 3684/46, 3684/35, 3684/36, 3684/54, 3684/59 w T.

W oparciu o ekspertyzę dotyczącą zmiany stanu wody na gruncie wykonaną przez biegłego J.L. decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Wójt Gminy L. postanowił:

1. uznać, że na działkach nr 1252/3 i 1252/4 występują zmiany stanu wody na gruncie będące skutkiem zwielokrotnienia wielkości dopływu wody do rowu na ww. działkach przez co przy zwiększonych opadach i przepływie wód powstają na nich szkody- straty z tytułu ograniczonego (okresowo niemożliwego) użytkowania połaci terenów rolnych, destrukcyjny wpływ na obiekty budowlane istniejące w pobliżu rowu (zalane powierzchnie piwnic, niekorzystny wpływ na osadzanie budynku mieszkalnego, a także narażenie na koszty związane z koniecznością częstego odmulania koryta rowu,

2. zobowiązać Burmistrza T. do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, tj.: wykonanie kanału zamkniętego (kolektor Dn 0,8-1,0 m) zapewniającego odbiór całości wód na działkach numer 1 252/4, 1252/3, 3684/40 łub kanał (rów) otwarty na ww. działkach z bezwzględną przebudową przepustu pod drogą gminy T. (ul. [...]) i obniżenie posadowienia o co najmniej 0,50 m przy nowej średnicy 0,8(l,0)m z zapewnieniem pełnej konserwacji rowów. W obu wariantach konieczne będzie przeciw erozyjne rozwiązanie dla rowów przydrożnych przy ul. [...] i rowów przydrożnych będących w stanie budowy wzdłuż drogi tłuczniowej (na dz. ewid. numer: 3684/54, 3684/56, 3684/57, 3684/58, 3684/59).

Burmistrz T. w odwołaniu od powyższej decyzji zarzucił m.in. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz błędne ustalenie, że na działkach o numerach 1252/3 i 1252/4 występują zmiany stanu wody na gruncie i powstają na nich szkody, których powodem są zaniedbania ze strony Gminy T. Zakwestionował bezstronność wydanej w sprawie opinii biegłego, brak wskazania w rozstrzygnięciu przyczyn, dla których organ innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz brak dążenia do ugodowego załatwienia sprawy. Podniósł także błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na stwierdzeniu, iż na terenie objętym postępowaniem doszło do zmiany stosunków wodnych oraz nakazanie Burmistrzowi T. wykonanie kanału zamkniętego (kolektora Dn 0,8-1,0 m) na działkach oznaczonych numerami 1252/4 i 1252/3, które stanowią własność prywatną, a także nieuwzględnienie w prowadzonym postępowaniu rozstrzygnięć wydanej decyzji przez Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 2016 r., znak [...] zawierającej nakaz dla Gminy T. do odmulenia wylotu przepustu 0 60 cm pod drogą gminną w ciągu ul. [...] mającego ujście do rowu przydrożnego na działce nr 1580/3, obr. 225 R.- B. oraz przeprowadzenia bieżącej konserwacji rowu przydrożnego na działce nr 1580/3 obr. 225 R.-B. polegające na wykoszeniu traw i porostów oraz odmulenia rowu. W ocenie odwołującego ustalony stan faktyczny nie stanowił podstawy do wydania decyzji administracyjnej zobowiązującej Burmistrza T. do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

J.W., E.W., i W.W. w swoim odwołaniu zarzucili naruszenie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm., dalej "P.w.") poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, iż na działkach o nr 1252/3 i 1252/4 występują zmiany stanu wód na gruncie, podczas gdy z prawidłowej wykładni tego przepisu wynika, iż do zmiany stanu wód dochodzi na działkach o nr 3684/40, 3684/74, 3684/54 - 3684/59, 3684/42, 3684/43, 3684/44, 3684/45, 3684/46, 3684/77, 3684/78, 3684/79, 3684/80, 3684/81, 3684/36, 3684/35, 3684/32, a szkoda powstaje na działkach sąsiednich oznaczonych nr 1252/3 i 1252/4. Naruszenie powyższej regulacji w ocenie odwołujących polegało także na braku zobowiązania właścicieli działek o nr 3684/32,3684/42,3684/43, 3684/44, 3684/45, 3684/46, 3684/74, 3684/77, 3684/78, 3684/79, 3684/80, 3684/81 do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, w sytuacji gdy organ stwierdził, iż na wyżej wymienionych działkach dochodzi do zmiany stanu wód na gruncie. Odwołujący zarzucili ponadto podjęcie decyzji na skutek całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności ekspertyzy sporządzonej przez biegłego mgr inż. J.L., a w konsekwencji naruszenie art. 29 ust. 3 P.w. poprzez zobowiązanie Burmistrza T. w pkt 2 decyzji do wykonania urządzeń jedynie na fragmentarycznym odcinku trasy wskazanej przez biegłego w treści ekspertyzy, obejmującej działki o nr 1252/4, 1252/3, 3684/40, zamiast na całym odcinku trasy wskazanej przez biegłego w treści ekspertyzy. Ponadto podnieśli niezbadanie z urzędu przez Wójta Gminy L. swojej właściwości miejscowej i w konsekwencji nieobjęcie przez Wójta Gminy L. postępowaniem w sprawie zmiany stanu wód na gruncie również działek o nr 1580/3,1580/4,1579/8,1577/4,1575/7 położonych na terenie Miasta R., w sytuacji gdy zgodnie z regułami wynikającymi z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r" poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a.") to na terenie Gminy T. znajduje się większa część nieruchomości, na którym ma miejsce zmiana stosunków wodnych. W ocenie odwołujących obowiązki wynikające z decyzji są zredagowane w sposób niezrozumiały i niejednoznaczny, nie wiadomo kto jest ich adresatem, przez co wykonanie tej decyzji staje się fizycznie i prawnie niemożliwe.

Kolegium powołaną na wstępie decyzją działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 i 3 P.w. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Wyjaśniło, że istotą postępowania toczącego się w oparciu o dyspozycję art. 29 p.w. jest ustalenie, czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie oraz czy zmiana ta wywołuje szkody na gruntach sąsiednich, a, w związku z tym, czy konieczne jest nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego albo wykonanie właściwych urządzeń zapobiegających szkodom. Efektem ustalenia, iż wystąpiły przesłanki określone powyżej może być wydanie przez właściwy organ decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji przywołał przekonującą argumentację, będącą konsekwencją rzetelnie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, ustaleń faktycznych i należytej oceny zebranego materiału dowodowego. Zasadniczym dowodem w sprawie, na którym oparto skarżoną decyzję, była opinia biegłego mgr inż. J.L. z października 2016 r. wykonana na zlecenie organu, niezbędna w sprawach prowadzonych na podstawie art. 29 P.w. wymagających wiadomości specjalnych. Przedmiotowa opinia w ocenie składu orzekającego jest wiarygodna, rzetelna, zupełna, logiczna i służyła dokładnemu wyjaśnieniu sprawy i usunięciu wszelkich nasuwających się wątpliwości. Niewątpliwie opinia biegłego jest istotnym dowodem w sprawie w sytuacji, gdy zachodzi konieczność oceny zmiany stosunków wodnych na gruncie, ale zawsze do organu należy rozpatrzenie i ocena każdego dowodu w sprawie, a więc także ustaleń i wniosków przedstawionych w opinii sporządzonej przez biegłego. Materiał dowodowy zgromadzony pod kątem wymogów wydania przedmiotowej decyzji został prawidłowo oceniony przez organ I instancji, który wyjaśnił w decyzji, iż końcowe wnioski w znacznej części są zbieżne ze stanowiskiem biegłego, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymagania wyznaczone przez art. 107 § 3 k.p.a.

W skardze na powołaną na wstępie decyzję skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucili:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 19, 21 § 1 pkt 1 k,p.a. - poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, polegające w szczególności na niezbadaniu przez organ II instancji czy Wójt Gminy L. w ramach swojej właściwości miejscowej winien objąć postępowaniem w sprawie zmiany stanu wód na gruntach również działki o nr 1580/3, 1580/4, 1579/8, 1577/4, 1575/7 położone na terenie Gminy R.- M., w sytuacji gdy zmiana stosunków wodnych jest łącznym efektem zabiegów hydrologicznych przeprowadzonych na nieruchomościach położonych na obszarze właściwości dwóch gmin: Gminy T. i Gminy R. – M., a na terenie Gminy T. znajduje się większa część nieruchomości, na których dochodzi do zmiany stosunków wodnych, a więc zgodnie z regułami wynikającymi z art. 21 pkt 1 k.p.a. to wyłącznie Wójt Gminy L. jest organem właściwy miejscowo do prowadzenia całego postępowania w sprawie zmiany stanu wód na gruntach położonych zarówno na terenie Gminy T. i Gminy R.- M., a więc jest również właściwy miejscowo do prowadzenia postępowania w sprawie zmiany stanu wód na gruntach o nr 1580/3, 1580/4, 1579/8, 1577/4, 1575/7,

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. - poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i podjęcie decyzji na skutek całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego materiału, skutkujące min. przyjęciem przez organ odwoławczy, iż zwarte w decyzji organu I instancji wnioski końcowe w znacznej części są zbieżne ze stanowiskiem biegłego, w sytuacji gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego wskazuje, że pomiędzy wnioskami końcowymi płynącymi z ekspertyzy z października 2016 r. sporządzonej przez biegłego mgr inż. J.L. który wskazał, iż kanał zamknięty lub otwarty winien przebiegać według trasy rowu "R" w rejon ul. [...], a więc winien biec przez działki o nr 3684/40, 1252/3, 1252/4, 1252/1, 1197,1580/3, 1580/4, 1579/8, 1577/4, 1575/7 i dalej aż do ul. [...], a wnioskami końcowymi zawartymi w decyzji organu I instancji, na mocy której organ zobowiązał Burmistrza T. w pkt 2 decyzji do wykonania kanału zamkniętego lub otwartego, jedynie na działkach o nr 1252/4, 1252/3, 3684/40 - istnieje diametralna różnica,

3. naruszenie prawa materialnego - art. 29 ust 3 P.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku zobowiązania właścicieli działek o nr 3684/32, 3684/42, 3684/43, 3684/44, 3684/45, 3684/46, 3684/74, 3684/77, 3684/78, 3684/79, 3684/80, 3684/81 do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, w sytuacji gdy organ stwierdził że na wyżej wymienionych działkach dochodzi do zmiany stanu wód na gruncie,

4. naruszenie prawa materialnego - art. 29 P.w. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i w konsekwencji przyjęcie, że na działach o nr 1252/3 i 1252/4 występują zmiany stanu wód na gruncie, podczas gdy z prawidłowej wykładni tego przepisu wynika, iż do zmiany stanu wód dochodzi na działkach o nr 3684/40, 3684/74, 3684/54 - 3684/59, 3684/42, 3684/43, 3684/44, 3684/45, 3684/46, 3684/77, 3684/78, 3684/79, 3684/80, 3684/81, 3684/36, 3684/35, 3684/32, a na działkach sąsiednich o nr 1252/3 i 1252/4 powstają szkody,

5. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia, które czyni decyzję niewykonalną zarówno w dniu wydania jak i w przyszłości, gdyż obowiązki z niej wynikające są zredagowane w sposób niezrozumiały i niejednoznaczny, nie wiadomo kto jest adresatem poszczególnych obowiązków i w jaki sposób obowiązki te miałyby zostać zrealizowane, przez co wykonanie tej decyzji staje się obiektywnie i prawnie niemożliwe,

6. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 8, art. 9, art 11, art. 15, art. 107 k.p.a. - poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji polegające na braku rozważenia i ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, brak jakiegokolwiek wyjaśnienia podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, co w konsekwencji uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do kontroli legalności funkcjonowania tej administracji, a jedynym kryterium orzekania przez sąd administracyjny jest legalność, tj. zgodność kontrolowanego aktu lub czynności z prawem. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu administracyjnym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonywaniu tego obowiązku, gdyż do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności kontrolowanego rozstrzygnięcia. W ramach określonej kognicji uchylenie zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny jest możliwe jedynie wówczas gdy stwierdzimy, iż doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającego wpływ na wynik sprawy lub przy jego wydaniu nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub dające podstawę do wznowienia postępowania. – art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia jest przepis art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r., poz. 2145). Przepis ten zakazuje właścicielowi gruntu zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku jej odpływu – ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Zatem w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 prawa wodnego organ ma obowiązek ustalenia, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie i czy spowodowała szkodę. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sadów administracyjnych powodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi i daje organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 prawa wodnego. Działaniem takim jest nie tylko kierowanie wody przepływającej przez dany teren na sąsiednią działkę, ale także wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich, np. zasypanie rowu, którym dotychczas spływały wody opadowe z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody. Ustawodawca wyraźnie wskazuje, że dotyczy to gruntów sąsiednich a nie sąsiadujących bezpośrednio z działkami podmiotu, który dopuszcza się zmiany stanu wody na gruncie.

Bezspornie postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej uregulowania stosunków wodnych na gruncie, w szczególności ewentualnego nałożenia w trybie administracyjnym obowiązków na podstawie art. 29 ust. 3 prawa wodnego wymaga szerokiego przeprowadzenia czynności dowodowych dających odpowiedź na pytanie czy właściciel nieruchomości sąsiedniej w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych i czy zmiana ta negatywnie wpłynęła na grunty sąsiednie. Postępowanie takie jak już wielokrotnie stwierdzono w wyrokach sądów administracyjnych wymaga zawsze wiedzy specjalistycznej.

W każdej z takich spraw podstawowym obowiązkiem organu jest prawidłowe ustalenie stron postępowania.

W przedmiotowej sprawie niefortunne położenie działek skarżących spowodowało, że organy sąsiadujących ze sobą gmin – Miasta T. i Miasta R. – ustalając strony postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych na analizowanym terenie prowadzą dwa odrębne postępowania kierując się wyłącznie pojęciem właściwości z art. 21 § 1 pkt 1 K.p.a. – część pierwsza. Zgodnie z jednolitą linią orzecznictwa "w praktyce może mieć miejsce sytuacja, w której negatywne oddziaływanie na nieruchomość wnioskodawcy może być skutkiem zmian w stosunkach wodnych jakie miały miejsce na więcej niż jednej nieruchomości. Wówczas postępowanie organu winno zmierzać do ustalenia czy oddziaływania te mają miejsce w sposób niezależny od siebie i każda ze zmian stosunków wodnych wywołuje negatywne skutki, czy też są one efektem kumulacji zmian jakie zaszły na co najmniej dwóch różnych nieruchomościach, z których każda z osobna nie wywołałaby negatywnych zmian w takim wymiarze. W przypadku pierwszego wariantu organ administracji powinien prowadzić postępowanie oddzielnie w różnych sprawach administracyjnych. Natomiast jeżeli zmiana stosunków wodnych jest łącznym efektem zabiegów hydrologicznych przeprowadzonych na różnych nieruchomościach, to w takiej sytuacji występuje jedna sprawa administracyjna, którą powinien załatwiać organ na terenie właściwości miejscowej, którego zgodnie z regułami wynikającymi z art. 21 pkt 1 K.p.a. znajduje się większa część nieruchomości, na którym ma miejsce zmiana stosunków wodnych (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Bd 879/06). Przenosząc powyższe na grunt sprawy będącej przedmiotem rozważań, podkreślenia wymaga fakt, iż zgodnie z ekspertyzą hydrologiczną z października 2016 r. sporządzoną przez biegłego hydrologa J.L. a w szczególności jej załącznikiem graficznym mapą sytuacyjno – wysokościową wynika jednoznacznie, iż teren, na którym dochodzi do zmian stanu wód na gruncie jest bardzo rozległy i obejmuje kilkanaście nieruchomości położonych na terenach dwóch samorządów. Z opinii biegłego wynika, że istnieje jedna sprawa administracyjna dotycząca 28 nieruchomości.

Zdaniem Sądu organ w pierwszej kolejności ma obowiązek wyczerpująco ocenić w tym zakresie ekspertyzę hydrologiczną, która jest dowodem w prowadzonej sprawie. Zasadny jest wobec tego zarzut skargi, iż należy w sposób prawidłowy ustalić zakres sprawy administracyjnej.

Nadmienić również należy, iż w prowadzonej sprawie o naruszeniu stosunków wodnych na terenie nieruchomości należących do właściwości Prezydenta Miasta R. wydany został w dniu 22 września 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 449/17 wyrok uwzględniający skargi, a w uzasadnieniu stwierdzono, że "organy muszą precyzyjnie ustalić zakres podmiotowy i przedmiotowy sprawy".

W sporządzonej w rozpoznawanej sprawie ekspertyzie biegły podkreślił, że współdziałanie samorządów Gminy T. i Miasta R. ma polegać na prowadzeniu postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych przez jedną z sąsiadujących gmin.

Biegły proponuje rozwiązanie, które pozwoli na swobodny przepływ wód na całym terenie zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu.

Organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii biegłego, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu. Na organie bowiem spoczywa obowiązek dokładnego i pełnego wyjaśnienia sprawy. W szczególności organ winien dokonać oceny czy opinia biegłego zawiera odpowiedź na wszystkie pytania istotne do rozstrzygnięcia sprawy i rozważenia uzupełnienia opinii o dodatkowe jego wyjaśnienia. Organ ma również obowiązek ustosunkowania się i udzielenia odpowiedzi na zarzuty sformułowane przez stronę. Sama opinia biegłego podlegać musi ocenie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, który musi być kompleksowo zgromadzony. Dopiero po wyjaśnieniu zastrzeżeń strony do opinii biegłego i pełnego zebrania materiału dowodowego organ może dokonać ustaleń i ocen niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia.

W zaskarżonej decyzji brak odniesienia się do zarzutów odwołań zarówno Gminy T. jak i skarżących. W każdym z nich wskazuje się na konieczność rozważenia okoliczności, że istniejące naruszenia stosunków wodnych mają miejsce na wielu działkach położonych na obszarze właściwości dwóch samorządów i są wynikiem wielu błędów, a system naprawczy winien dotyczyć całego terenu. Podobne jest również stanowisko biegłego hydrologa w sporządzonej przez niego ekspertyzie. Uzasadnienie rozstrzygnięcia nie zawiera w ogóle odniesienia się do tej bardzo ważnej okoliczności, bo to ocena organu w tym zakresie zadecyduje o tym co jest przedmiotem sprawy administracyjnej.

Sąd podziela zarzut skargi, iż rozwiązanie zawarte w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym kanał zamknięty lub otwarty miałby zostać wykonany jedynie na działkach o nr 3684/40, nr 1252/3, nr 1252/4 jest nieprawidłowe. Takie rozstrzygnięcie uwzględniając opinię biegłego nie rozwiąże problemu zmiany stanu wód na gruntach, bowiem woda i ścieki napływające z terenów wyżej położonych będą zatrzymywać się na działkach skarżących o nr 1252/3 i nr 1252/4, ponieważ to rozwiązanie nie zapewnia dalszego odpływu wód spływających na te nieruchomości.

Nakazanie zaś budowy przepustu pod drogę gminną i obniżenie jego posadowienia przy nowej średnicy przepustki nie zapewni przepływu większej ilości niż dotychczas wody na tereny działek, jak wynika z decyzji objętej skargą.

Podobne stanowisko prezentuje biegły w swej ekspertyzie

Zasadny jest również zarzut skargi, iż treść decyzji "w celu prawidłowego wykonania urządzeń wodnych należy inwestycje uzgodnić i skonsultować z Prezydentem Miasta R." jest niezrozumiała i obiektywnie niemożliwa do wyegzekwowania.

W orzecznictwie sformułowano poglądy , iż "prawidłowe rozstrzygnięcie jako element decyzji administracyjnej musi być zredagowane jasno i w sposób zrozumiały dla adresata decyzji, niewymagający dodatkowych wyjaśnień ze strony organu" (Kodeks postępowania administracyjnego pod red. Hanny Knysiak – Molczyk).

Organ prowadząc postępowanie odwoławcze winien ponownie rozpoznać sprawę zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wynikającą z art. 15 K.p.a., a następnie to wszystko powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia związane jest z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia (wyrok WSA z dnia 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 538/16). Brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania czyni rozstrzygnięcie organu wadliwym.

Zasadnym jest również zarzut skargi naruszenia przepisów prawa materialnego, które to naruszenie ma wpływ na wynik sprawy.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego na działkach nr 3684/40 i nr 3684/74 wykopany został rów, połączony następne z rowem biegnącym na działkach skarżącego. Poza tym w związku z budową drogi "tłuczniowej" na działkach nr 3684/54 – 3684/59 nawieziono ziemię powodując podwyższenie terenu o 3 m, wybudowano też rowy przydrożne wzdłuż działek nr 3684/42, nr 3684/55, nr 3684/56, nr 3684/57, nr 3684/58 i nr 3684/74. To wszystko zgodnie z ekspertyzą biegłego doprowadziło do skierowania nadmiernej ilości wody w sposób niekontrolowany na tereny działek skarżących.

Organ pierwszej instancji błędnie przyjmuje, że na działkach skarżących nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie, która powoduje szkody na działkach sąsiednich, lecz faktycznie szkody powstają na działkach skarżących.

Organ prowadząc ponownie postępowanie uwzględni stanowisko Sądu.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718) w związku z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 145) w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.