Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1368/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Beata Krajewska po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w całości w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił W. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.

W dniu [...] czerwca 2015 r. wpłynął do Sądu pismo W. Z. (zwany dalej skarżącym) zatytułowane zażalenie, które zostało potraktowane jako sprzeciw od ww. postanowienia.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwana dalej p.p.s.a.) postanowienie to straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Wnioskodawca wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 60 m2. Źródłem utrzymania strony jest świadczenie emerytalne w wysokości 2090 zł. Nie posiada innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Do wydatków zaliczył koszt zakupu leków, opłaty związane z utrzymaniem mieszkania oraz alimenty w kwocie 600 zł w miesiącu. Odpowiadając na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów oraz przedstawienia dodatkowych informacji skarżący przedstawił zeznania podatkowe za lata 2013 – 2014, protokół zawarcia ugody przez Sądem Rejonowym w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie wypłaty przez skarżącego na rzecz jego żony alimentów w wysokości 600 zł oraz dowody wypłaty emerytury za luty, marzec i kwiecień 2015 r.

Dokonując analizy ww. dokumentów stwierdzić należy, że skarżący nie przedstawił wszystkich dokumentów i informacji wskazanych w wezwaniu z [...] kwietnia 2015 r. Skarżący przedstawił zeznania podatkowe za lata 2013-2014, dowody wypłaty emerytury oraz wykazał, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny w wysokości 600 zł. Z przedstawionych zeznań podatkowych wynika, że w 2013 r. Skarżący uzyskał dochód z wykonywanej działalności w wysokości 1.566,40 zł, a w 2014 r. dochód w łącznej kwocie [...] zł w tym [...] zł z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych. Z akt sprawy wynika, iż skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł i [...] zł (wypłaty w marcu i kwietniu 2015 r.). Skarżący nie przedstawił natomiast wyciągów z rachunku bankowego, dowodów potwierdzających, że faktycznie wypłaca alimenty w ustalonej wysokości. Nie wykazał również, ile wynoszą miesięczne koszty utrzymania, w tym deklarowane na formularzu PPF koszty leczenia i utrzymania mieszkania (nie przedstawił np. faktur za korzystanie z energii elektrycznej, gazu, wody, wymiaru czynszu).

Zasadny jest wniosek, że Skarżący nie udokumentował ponoszonych kosztów utrzymania. W konsekwencji nie jest możliwe określenie rzeczywistych relacji dochodów do wydatków, co pozwoliłoby na ocenę zasadności przyznania prawa pomocy, w tym uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł, od uiszczenia którego zależy rozpoznanie sprawy przez Sąd. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że to na Skarżącym spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy.

Wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Referendarz sądowy natomiast ocenia przedstawione informację i nie spoczywa na nim obowiązek udowadniania, że strona środki na pokrycie kosztów sądowych jednak posiada.

Nieudzielenie pełnej odpowiedzi na postawione pytania (w formularzu i dodatkowym wezwaniu), uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez Skarżącego kosztów sądowych i ewentualnego ustanowienia pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, oświadczenie Skarżącego należało uznać za budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się. Oświadczeniem o przedstawionej treści Skarżący uniemożliwił porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym i możliwości płatniczych. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko w wypadku, gdy Skarżący nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów sądowych i ustanowienia pełnomocnika nie może być brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty postępowania powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków.

Wnioskujący nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Skarżący uzyskuje stały dochód w wysokości około [...] zł z tytułu emerytury, a więc jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu.

Rozpoznając wniosek Skarżącego w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, zauważyć należy, że brak reprezentacji wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika (np. radcy prawnego), w żaden sposób nie wpływa na dostęp do sądu administracyjnego rozpoznającego złożoną skargę w pierwszej instancji. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co gwarantuje stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego wszechstronne rozpatrzenie jej sprawy w postępowaniu sądowym. Obowiązek określony w cytowanym przepisie ciąży na sądzie niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy. Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Zatem na tym etapie postępowania przed sądem I instancji strona, działając bez profesjonalnego pełnomocnika, nie jest pozbawiona możliwości ochrony swoich praw. Tym bardziej, że jak wynika z treści art. 6 p.p.s.a., sąd ma obowiązek stronom działającym bez profesjonalnego pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez Skarżącego zarzutów lub braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (Skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem.

Z powyższych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji