Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 533/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11  art. 31 art. 32
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Protokolant Anna Świątek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z sankcjami oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 28 czerwca 2004 r. W.N. złożył w Biurze Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z/s w O. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 i zgłosił do dopłat trzy działki ewidencyjne o nr [...], o łącznej powierzchni 161,81 ha. W odrębnym piśmie załączonym do wniosku wyjaśnił, iż działka ewidencyjna o nr [...] o powierzchni 2,70 ha (wykorzystywana rolniczo) stanowi jego własność, natomiast dwie pozostałe (o powierzchni 124,58 ha i 34,53 ha użytkowane rolniczo) położone w gminie K., są przez niego dzierżawione. Jednocześnie W.N. wskazał, iż działki, które dzierżawi, zostały przez właściciela wydzierżawione również innemu producentowi rolnemu – tj. "A" Spółce z o.o. z/s w J. Podał, że na spornych gruntach Spółka ta prowadzi obecnie uprawę pszenicy oraz, że Spółce tej wytoczył proces sądowy o ochronę posiadania. Sprawa zawisła przed Sądem Rejonowym w G.

Po przeprowadzeniu postępowania, mającego wyjaśnić, kto faktyczne posiada sporne grunty (kontrola krzyżowa) Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR z/s w O. decyzją z [...] nr [...] po rozpatrzeniu wniosku W.N. pozostawił ten wniosek w części dotyczącej działek o nr nr ewidencyjnych [...] bez rozpatrzenia. Swoją decyzję uzasadnił tym, iż wnioskodawca nie potwierdził złożonymi w toku postępowania dokumentami faktu posiadania prawa do ubiegania się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. decyzją z [...] nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na konieczność ponownego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie. Stwierdził, że rozstrzygnięcie wydane w I instancji ograniczać się winno jedynie do ustalenia stanu posiadania gospodarstwa rolnego o określonej powierzchni, tj. ustalenia zgodności stanu wskazanego we wniosku ze stanem faktycznym. Orzekając ponownie w I instancji organ winien ustalić bezspornie, kto włada wyłącznie gospodarstwem i, czy wnioskodawca jest jego posiadaczem. Podkreślił przy tym, iż posiadania tytułu prawnego do nieruchomości nie można utożsamiać z posiadaniem. Tym samym, dokumenty traktujące o tytule prawnym do nieruchomości należy traktować jedynie pomocniczo. Nadto, organ odwoławczy wskazał, że decyzja winna dotyczyć rozpatrzenia wniosku w całości. Żadna z działek, do której wnioskodawca ubiega się o przyznanie płatności, nie może pozostać bez rozpatrzenia.

Po ponownej analizie sprawy, w dniu [...] Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR wydał decyzję nr [...], którą przyznał W.N. płatność na rok 2004 w łącznej kwocie [...] za użytkowanie działki o nr [...] położonej w gminie N. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 16 stycznia 2006 r. i nie została w terminie zaskarżona, stając się decyzją ostateczną.

Pismem z 7 marca 2006 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. zawiadomił W.N. (za pośrednictwem jego pełnomocnika) o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] o przyznaniu płatności do gruntów rolnych na rok 2004.

Następnie, decyzją z [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 Kpa, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. stwierdził nieważność ww. decyzji z [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, tj. w szczególności art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U.UE.L.03.328.21) oraz art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L.01.327.11).

Po rozpatrzeniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia, Prezes ARiMR decyzją z [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z

[...] o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...]. W uzasadnieniu swojej organ decyzji wskazał, iż Kierownik Biura Powiatu [...], wyliczając płatność do działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej [...] na rok 2004 nie uwzględnił zawyżenia przez producenta rolnego wnioskowanej powierzchni gruntów rolnych w stosunku do powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli administracyjnej. Zawyżenie to wynikało z faktu zadeklarowania we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 także działek ewidencyjnych nr [...] wraz z położonymi na nich działkami rolnymi oznaczonymi we wniosku literami A, B i C o łącznej powierzchni 159,11 ha, których wnioskodawca nie był posiadaczem. Powierzchnia wszystkich działek rolnych zadeklarowanych do dopłat we wniosku wyniosła 161,81 ha, zaś obszar stwierdzony do dopłat w wyniku wyjaśnień kontroli krzyżowej to 2,70 ha, a wobec tego różnica między obszarem deklarowanym a wyznaczonym wynosiła ponad 50 % i wiązała się z obowiązkiem nałożenia przez Kierownika Biura odpowiednich sankcji przewidzianych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2199/2003 oraz w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2419/2001. Sankcje, o których mowa w ww. przepisach nie zostały jednak uwzględnione w decyzji z [...]. Z tego też powodu - jak wyjaśnił Prezes ARiMR - ww. decyzję słusznie uznano za wydaną z rażącym naruszeniem prawa.

Powyższe rozstrzygnięcie Prezesa ARiMR z 13 lipca 2006 r. zostało zaskarżone przez W.N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 25 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 375/07 skargę oddalił.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej W.N. od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 stycznia 2008 r. sygn. akt II GSK 349/07 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzję Prezesa ARiMR z [...].

Orzekając ponownie w sprawie, po ww. wyrokach, Prezes ARiMR decyzją z [...]nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy decyzję z [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Po rozpoznaniu skargi W.N. na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2797/08 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] nr [...]. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez NSA wyrokiem z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 503/09, oddalającym skargę kasacyjną organu.

Pismem z dnia 25 czerwca 2007 r. wnioskodawca przesłał do organu korektę wniosku o przyznanie płatności na rok 2004, w którym wycofał działki nr [...] oraz dołączył wyrok Sądu Rejonowego w G. I Wydział Cywilny z dnia 14 marca 2005 r., sygn. akt I C 203/03, oddalający jego pozew przeciwko Spółce "A" o przywrócenie posiadania.

W dniu 28 czerwca 2007 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiaty [...] z/s w O. wydał decyzję nr [...], w której odmówił W.N. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). Sankcja z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) wyniosła [...], zaś z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) - [...]. Uzasadnieniem dla decyzji i naliczonych sankcji, był fakt, iż wnioskodawca zadeklarował do płatności JPO i UPO działki rolne o łącznej powierzchni 161,81 ha, zaś stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej powierzchnia uprawniona do płatności wyniosła 2,70 ha. Ponieważ niezgodność deklaracji z pomiarem dla płatności JPO i UPO wyniosła powyżej 50% obszaru deklarowanego do dopłat, zgodnie z treścią art. 31 i 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, zostały naliczone sankcje trzyletnie.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem podjętym przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w decyzji nr [...], wnioskodawca złożył odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy powołał się na przepisy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, regulującego zasady naliczania sankcji w przypadku wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 oraz art. 31 i 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem rady (EWG) nr 3508/92, które regulowały zasady naliczania sankcji w przypadku wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Organ podniósł, iż kontrola administracyjna wniosku obszarowego wnioskodawcy - prowadzona na podstawie art. 23 rozporządzenia 1782/2003 - wykazała, iż działki nr [...] figurowały również we wniosku obszarowym złożonym w Biurze Powiatu ARiMR przez innego producenta rolnego - Spółkę "A". W związku z tym, w celu przyznania płatności do gruntów rolnych, należało ustalić, kto w danym roku faktycznie użytkował sporne grunty, a wobec tego, kto dokonywał zabiegów agrotechnicznych i ponosił wszelkie koszty utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Organ odwoławczy wskazał także, że kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął procedurę administracyjną w celu wyjaśnienia, który z producentów był faktycznym posiadaczem spornych gruntów. Na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie organ stwierdził, iż wnioskodawca nie był faktycznym posiadaczem spornych gruntów, ponieważ nie potwierdził faktu posiadania spornych gruntów, a ponadto w wyjaśnieniu złożonym do wniosku, sam wskazał, iż upraw pszenicy na spornych gruntach dokonuje bezprawnie druga strona konfliktu, uniemożliwiając mu tym samym prowadzenie na tych gruntach upraw własnych. Na tej podstawie organ I instancji wydał decyzję, w której odmówił producentowi przyznania płatności do gruntów rolnych i nałożył na niego sankcje trzyletnie.

Dalej, podkreślił organ odwoławczy, że - zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru - elementem decydującym o prawie do wnioskowania o płatność obszarową jest fakt posiadania działki rolnej, której dotyczy wniosek. Producent rolny ma prawo do ubiegania się o uzyskanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jeżeli spełnia łącznie warunki określone w ustawie, a mianowicie: jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, grunty rolne utrzymane są w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, łączna zaś powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami jest nie mniejsza niż 1 ha, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Według organu, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające uprawdopodobniło, iż wnioskodawca nie prowadził działalności rolniczej w 2004 r. na spornych działkach rolnych. Składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wnioskujący oświadczył, pouczony o odpowiedzialności karnej wynikającej z działania wypełniającego ustawowe znamiona czynu zabronionego z art. 297 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku - Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r., nr 88, poz. 553), że dane zawarte we wniosku są prawdziwe i odpowiadają stanowi faktycznemu oraz zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu w zgodzie z zasadami ochrony środowiska i dobrą kulturą rolną. Podpis złożony przez osobę fizyczną posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych na oświadczeniu stanowi potwierdzenie prawdziwości informacji zawartych w tym oświadczeniu.

Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że zasady informowania o wykrytych niezgodnościach we wniosku i konsekwencje z tym związane są regulowane przez przepisy prawa unijnego, w szczególności zaś art. 22 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (Dz. Urz. L 141 z 30.4.2004 r., str. 18), zgodnie z którym: każdy wniosek o przyznanie pomocy może być w każdej chwili wycofany w całości lub w części po pisemnym zawiadomieniu, natomiast, jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach we wniosku o przyznanie pomocy lub jeśli powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie nie będzie zatwierdzone w odniesieniu do części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości. W związku z tym, iż wycofanie części wniosku przez wnioskodawcę nastąpiło po wykryciu przez organ nieprawidłowości, formularz wycofania działek rolnych z wniosku nie mógł być pozytywnie rozpatrzony, albowiem byłoby to rażące naruszenie przez organ przepisów rozporządzenia nr 796/2004. Pismo w sprawie wycofania w całości wniosku o przyznanie płatności wpłynęło po wydaniu przez organ zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego, tzn. w chwili gdy strona miała pełną wiedzę, iż organ I instancji w prowadzonym postępowaniu w sprawie przyznania płatności bezpośrednich wykrył nieprawidłowości co do działek, które producent chciał wycofać z wniosku. Organ podkreślił także, że odpowiedzialność za prawidłowo wypełniony wniosek ponosi tylko i wyłącznie producent wnioskujący o przyznanie płatności w ramach systemu pomocy bezpośredniej. Szczegółowa weryfikacja danych z wniosków ma na celu zapobieżenie finansowym nadużyciom oraz przyznanie płatności zgodnie z przepisami podmiotom uprawnionym. Ponieważ przepisy unijne należy stosować bezpośrednio i mają one prymat nad przepisami krajowymi, nie można wywodzić z przepisu art. 9 Kpa, że organ nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku poinformowania wnioskodawcy w zakresie przysługujących mu praw w przypadku nieumożliwienia producentowi usunięcia niezgodności, jeżeli z przedstawionej powyżej treści artykułu 22 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. wynikało, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku, wycofanie (a więc "usunięcie niezgodności") nie może być zatwierdzone, jeżeli właściwe władze (a więc również organy ARiMR) poinformowały rolnika o nieprawidłowościach.

Dalej, organ odwoławczy podniósł, że wnioskodawca miał możliwość dokonania zmiany w powierzchni zgłoszonej do płatności bez konsekwencji zmniejszenia płatności lub wykluczenia działek rolnych ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. Organ wskazał, iż stosownie do przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., wnioskodawca miał możliwość wycofać wniosek w całości bądź w części w każdym momencie z uwzględnieniem ograniczeń m.in. w przypadku, gdy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował już producenta o nieprawidłowościach występujących we wniosku i nie zostały one wyjaśnione na korzyść rolnika. Składając własnoręcznie podpis w sekcji IV "oświadczenia i zobowiązania", producent rolny zobowiązał się do niezwłocznego informowania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie nienależnych płatności bezpośrednich, a także o każdej zmianie powstałej od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji, w szczególności, jeżeli zmiana ta dotyczyłaby wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw oraz przeniesienia posiadania gruntów rolnych na rzecz innego producenta. Ponadto, art. 68 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 796/2004 przewidywał możliwość złożenia przez rolnika korekty do wniosku o przyznanie płatności, który był nieprawidłowy od początku albo zdezaktualizował się od momentu złożenia (w szczególności zawyżenia powierzchni działki). Jak podkreślił organ, przepis ten został wprowadzony po to, aby zachęcić rolników do korygowania swoich wniosków o pomoc, kiedy zauważą że ich deklaracje zawierają błędy na ich korzyść i kiedy wykrycie takich błędnych deklaracji przez władze mogłoby doprowadzić do nałożenia sankcji. W ten sposób rolnik może uniknąć zastosowania sankcji. Różnica między wycofaniem i skorygowaniem wniosku nie miała praktycznego znaczenia, ponieważ konsekwencje prawne były takie same, w obu przypadkach wniosek o pomoc zostałby dostosowany przez beneficjanta do stanu faktycznego, a sankcje nie byłyby nałożone. Jeśli jednak brak wycofania części działek, których rolnik nie był już posiadaczem, wynikał z zaniedbania lub świadomego działania wnioskodawcy, powinno to skutkować uznaniem, iż producent rolny zawyżył powierzchnię deklarowaną w stosunku do stwierdzonej.

Organ odwoławczy stwierdził, że w aktach sprawy nie było dowodu na to, iż wnioskodawca dochował wszelkiej staranności w celu poinformowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o zmianie stanu posiadania działek zgłoszonych we wniosku do objęcia systemem płatności obszarowych, przed wykryciem nieprawidłowości. Nie było też dowodu na to, iż niezgłoszenie przez niego zmiany stanu faktycznego przedstawionego we wniosku było wyjątkową okolicznością mogącą łagodzić skutki zawyżenia powierzchni zadeklarowanej do płatności. Wycofanie części wniosku, o które wniósł wnioskodawca, mogłoby zostać zatwierdzone przez organ, gdyby nieprawidłowości zostały wyjaśnione w toku postępowania na korzyść rolnika. W sprawie nieprawidłowości wykryte przez organ zostały zatwierdzone w trakcie kontroli administracyjnej jako zawyżenie powierzchni zgłoszonej do dopłat i z tego tytułu zostały naliczone sankcje.

Odnośnie do stwierdzonych nieprawidłowości we wniosku producenta, organ II instancji wyjaśnił również, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako agencja płatnicza nie tylko przyznaje płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, ale także w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wnioskach złożonych przez producentów rolnych ma obowiązek stosować odpowiednie sankcje. Podstawę odmówienia płatności stanowi art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. Urz. WE Nr L 328 z 17.12.2003 r.), zaś w przypadku Uzupełniającej Płatności Obszarowej zastosowanie ma art. 32 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92.

W związku ze stwierdzoną różnicą procentową w stosunku do jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej, według organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wnioskodawcy i nałożył sankcje finansowe w łącznej kwocie [...].

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżący wniósł o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne zastosowanie,

- art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez jego wadliwą interpretację i błędne zastosowanie,

- art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z sekcji gwarancji EFOiGR poprzez jego wadliwą interpretację i błędne zastosowanie,

- art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru poprzez jego wadliwą interpretację i błędne zastosowanie,

- art. 345 w zw. z art. 336 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie,

- art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do roku 2004 rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Polski poprzez jego wadliwą interpretację i błędne zastosowanie,

- art. 31, 32, 33 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem rady (EWG) nr 3508/92 w zw. z art. 80 rozporządzenia 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, poprzez jego wadliwą interpretację i błędne zastosowanie,

- art. 14 i 44 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem rady (EWG) nr 3508/92 poprzez ich niezastosowanie,

- art. 97 § 1 pkt 4 Kpa poprzez jego niezastosowanie,

- art. 6 i 7 Kpa poprzez ich błędne zastosowanie,

- art. 8 i 9 Kpa poprzez ich niezastosowanie.

Uzasadniając skargę wskazano, że wnioskodawca wraz z pismem z dnia 25 czerwca 2007 r. wycofał, w drodze korekty, część wniosku dotyczącą spornych działek. W piśmie tym poinformowano organ o zakończeniu postępowania cywilnego przeciwko drugiemu posiadaczowi dwóch spornych działek, jak również o postępowaniach administracyjnych dotyczących stwierdzenia nieważności wydanych wcześniej decyzji. Według skarżącego, wycofanie wniosku co do spornych działek zostało dokonane w dopuszczalnym terminie, bowiem nie ma żadnego przepisu krajowego ani wspólnotowego, który normowałby upływ terminu na złożenie korekty do wniosku o przyznanie płatności. W związku z tym, obowiązuje ogólna zasada zgodnie z którą, producent może skutecznie złożyć korektę wniosku aż do wydania decyzji przez organ.

Zdaniem skarżącego, organ I instancji powinien był również zawiesić prowadzone postępowanie administracyjne dotyczące spornych działek do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii przez sąd cywilny, o którym to postępowaniu skarżący poinformował organ już we wniosku. Jak wskazał skarżący, z uwagi na wydanie decyzji z [...] uznał on postępowanie administracyjne za zakończone. Następnie, wobec stwierdzenia nieważności tej decyzji, nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, zaskarżył je do sądu administracyjnego, przed którym toczyło się postępowanie. Z uwagi jednak na zawiadomienie o toczącym się postępowaniu administracyjnym co do kolejnej decyzji dotyczącej wniosku o przyznanie płatności, poinformował organ o wyniku postępowania cywilnego, składając jednocześnie korektę wniosku.

W dalszej kolejności skarżący nie zgodził się z nałożeniem na niego sankcji wskazując, iż nie można mu zarzucić aby świadomie wprowadził w błąd organ bowiem, składając wniosek o przyznanie płatności, poinformował organ o sporze dotyczącym posiadania dwóch działek, co powinno skutkować potraktowaniem wniosku w zakresie tych działek jako warunkowy.

Końcowo, skarżący podniósł, iż niezastosowanie przez organ w sprawie art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. jest podstawą wadliwego rozstrzygnięcia w sprawie, ponieważ przepis ten stanowi wyjątek od stosowania obniżek i wyłączeń. Także, niezastosowanie art. 14 ust. 1 tego rozporządzenia było wadliwe z uwagi na to, iż złożony przez niego wniosek nie zawierał nieprawidłowości.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że z uwagi na to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt V Sa/Wa 2797/08 (utrzymanym w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 503/09) uchylił decyzję Prezesa ARiMR z [...] nr [...] oraz poprzedzającą decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji z dnia [...] nr [...] o przyznaniu W.N. płatności bezpośrednich do gruntów na 2004 r. oraz w związku z oddaleniem skargi przez tut. Sąd na decyzję Dyrektora ARiMR, utrzymującą w mocy decyzję z [...] o odmowie przyznania tych płatności i nałożeniu sankcji, w chwili obecnej w obrocie prawnym znajdują się dwie decyzje I-instancyjne (z [...].) dotyczące płatności bezpośrednich na rok 2004. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie uchylił jednak zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z tej przyczyny. Należy wskazać, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji z daty jej wydania. A zatem, według składu orzekającego w sprawie, w dacie wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...] istniały przesłanki i prawne podstawy do wydania tej decyzji w takim brzmieniu, jak to zostało ujęte w jej treści. Należy bowiem podkreślić, iż na dzień [...] tj. dzień wydania decyzji I-instancyjnej, w obrocie prawnym nie znajdowała się inna decyzja, która regulowałby tę samą kwestię, bowiem WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2007 r. oddalił skargę skarżącego na decyzję Prezesa ARiMR, utrzymującą w mocy decyzję z [...] – obecnie uchyloną. Oznacza to, iż na dzień wydawania decyzji przez organ I instancji w obrocie prawnym istniała ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji z [...] przyznającej skarżącemu płatności bezpośrednie bez nałożenia sankcji. W takiej sytuacji, organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, w wyniku którego, z uwagi na fakt, iż skarżący nie był posiadaczem zawnioskowanych działek, odmówił mu przyznania płatności oraz nałożył sankcje. Natomiast, okoliczność, że w terminie późniejszym, tj. po wydaniu decyzji - na postawie ww. wyroków sądów administracyjnych - wyeliminowane zostały z obrotu prawnego decyzje, utrzymujące w mocy decyzję z [...] stwierdzającą nieważność decyzji w przedmiocie przyznania płatności rolnych na 2004 r., może stanowić podstawę do wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, odmawiającej mu przyznania płatności bezpośrednich na 2004 r. wraz z sankcjami, na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, stanowiącego, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Ponadto, Sąd wskazuje, iż w dniu 7 grudnia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę (sygn. akt I OPS 6/09, opublikowana w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którą żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a. NSA wskazał, iż w przepisach Ordynacji podatkowej znajduje się przepis art. 249 § 1 pkt 2, stosownie do którego organ podatkowy obowiązany jest wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 (decyzja ostateczna dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną). W sprawach, w których znajdują zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, kwestia dopuszczalności merytorycznego rozpatrzenia żądania stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji, gdy sąd administracyjny oddalił na nią skargę, została zatem przesądzona wprost przez ustawodawcę. Zadecydował on, iż jedynie w przypadku podniesienia zarzutu powtórnego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną, właściwy organ władny jest rozpoznać żądanie co do istoty. Natomiast w Kpa brak jest tego rodzaju ograniczenia (przepisu wyłączającego całkowicie lub w odniesieniu do niektórych przesłanek z art. 156 § 1 możliwość merytorycznego rozpoznania żądania stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego).

Przechodząc natomiast do kwestii legalności zaskarżonej decyzji, Sąd podzielił stanowisko w niej wyrażone.

Zgodnie z przepisami art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.), płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (ust. 2). Płatności obejmują m.in. jednolitą płatność obszarową, płatności uzupełniające do powierzchni upraw (ust. 3). Płatność na wniosek producenta rolnego przyznawana jest w drodze decyzji administracyjnej (art. 3 ust. 1). W przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji o przyznaniu płatności nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta, płatność przysługuje temu producentowi (art. 4 ust. 1).

Przytoczony przepis pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługiwać mogą (przy spełnieniu innych wymagań przewidzianych prawem) producentowi rolnemu, czyli posiadaczowi gospodarstwa rolnego, na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.

Wskazane w ww. przepisach pojęcie "posiadania" odnosi do posiadania w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Stosownie do treści art. 336 Kc, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Posiadaniem samoistnym jest władanie rzeczą w sposób odpowiadający korzystaniu z niej przez właściciela, inaczej mówiąc: władanie we własnym imieniu i dla siebie, zaś posiadaniem zależnym: władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby (por. postanowienie SN z 9 maja 2003 r., sygn. akt V CK 13/03, OSP 2004/4/5; postanowienie SN z 13 stycznia 2004 r., sygn. akt V CK 131/03, LEX nr 175955). Z kolei, w doktrynie podkreśla się, iż "posiadanie" w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, może stanowić element prawa podmiotowego, będąc przejawem prawa przysługującego właścicielowi (posiadanie zgodne z prawem), ale może także wskazywać na stan faktycznego władztwa nad rzeczą i to w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi (posiadanie bezprawne, tak np.: K. Pietrzykowski, Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2005, s. 799). Jak to już podkreślono w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07 opublikowany w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazane wyżej rozróżnienie rodzajów posiadania ma istotne znaczenie z tego względu, że konstrukcja instytucji płatności obszarowych wynika ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Tak więc, dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt sprawy wskazać należy, iż po stronie skarżącego brak było elementów posiadania w postaci fizycznego władztwa nad rzeczą, co zostało wykazane w trakcie przeprowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego oraz dokonanej kontroli. Fakt ten potwierdzał również sam skarżący, wskazując na toczące się postępowanie cywilne co do spornych działek. Skarżący wszedł w posiadanie spornych gruntów rolnych (działki nr [...]) na podstawie umowy dzierżawy z dnia 10 sierpnia 2001 r. zawartej z H. i R. B. W dniu 10 maja 2002 r. małżonkowie B. zawarli natomiast umowę dzierżawy tych samych działek z "A" spółką z o.o. z/s w J. To prawo zostało wpisane na rzecz Spółki w księdze wieczystej. Na skutek postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowy w G. I Wydział Cywilny z powództwa skarżącego przeciwko Spółce o przywrócenie posiadania, wyrokiem tego sądu z dnia 14 marca 2005 r., sygn. akt I C 203/03, oddalono powództwo skarżącego.

Należy wskazać, iż organ przyznając płatności nie rozstrzyga o prawie do gruntu, ale bada, czy wnioskodawca faktycznie posiada wnioskowane grunty rolne i czy utrzymuje je w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska na dzień przyznania mu decyzją administracyjną płatności, o które wnioskował składając wniosek o pomoc finansową z tytułu płatności bezpośrednich. Podmiot składający wniosek powinien, na dzień realizacji tej czynności, być właścicielem lub posiadaczem zależnym gruntów, na które wnioskuje o przyznanie płatności i pozostać nim do dnia wydania decyzji administracyjnej. W ramach toczącego się postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania pomocy finansowej z tytułu płatności bezpośrednich zweryfikowano, czy wnioskodawca spełnia wszystkie kryteria uprawniające go do otrzymania płatności, a w szczególności, czy jest posiadaczem gruntów, na które wnioskuje o płatność. Z uwagi na to, iż skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu płatności bezpośrednich na rok 2004, organy obu instancji prawidłowo odmówiły przyznania wnioskowanych płatności. Nie można zatem zgodzić się z zarzutem skarżącego o naruszeniu art. 345 Kc, zgodnie z którym, posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane, bowiem jak to wykazano w sprawie, skarżący nie był posiadaczem spornych działek rolnych w 2004 r. W konsekwencji, prawidłowo także organy w związku ze stwierdzoną różnicą pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej wynoszącą 397,11 %, odmówiły przyznania płatności i nałożyły sankcje.

Podstawę prawną do odmowy przyznania płatności JPO stanowi art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U.UE.L.03.328.21), zgodnie z którym z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 48 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001, jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem w znaczeniu art. 2 lit. r) rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 jest większa niż 3 %, ale nie większa niż 30 % wyznaczonego obszaru, kwota, jaka ma zostać przyznana na podstawie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej jest zmniejszona za dany rok o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy dla tej różnicy. Jeśli różnica jest większa niż 30 % wyznaczonego obszaru, żadna pomoc nie jest przyznawana za dany rok. Jeśli różnica jest większa niż 50 %, rolnik jest ponownie wyłączony z przyznania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem. Ta kwota jest potrącana o płatności pomocowe, do których rolnik jest uprawniony w ramach wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono tę różnicę.

Wobec tego, iż różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku przez producenta rolnego a ustalonym przez organy ARiMR wyniosła 159,11 ha (161,81 ha – 2,70 ha), prawidłowo więc ustalono w zaskarżonej decyzji kwotę sankcji (potrącaną z płatności pomocowych w ciągu kolejnych trzech lat kalendarzowych), mnożąc tę różnicę przez stawkę jednolitej płatności obszarowej do jednego hektara wynoszącą [...] na rok 2004 (159,11 ha x [...]=[...]).

W zakresie płatności UPO podstawę prawną odmowy przyznania tej formy pomocy stanowią przepisy art. 31 i art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L.01.327.11), w zw. z art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L.04.141.18). Z powyższych przepisów wynika, iż jeśli obszar zadeklarowany we wniosku o pomoc przekracza ustalony obszar dla grupy upraw w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu, pomoc obliczana jest w oparciu o obszar ustalony dla tej grupy upraw Z kolei według art. 32 ust. 2, jeżeli w odniesieniu do całości ustalonego obszaru objętego wnioskiem o pomoc w ramach systemów pomocy, określonych w art. 1 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, zadeklarowany obszar przekracza obszar ustalony, zgodnie z art. 31 ust. 2 o więcej niż 30 %, rolnikowi odmawia się udzielenia pomocy, do jakiej byłby uprawniony na podstawie art. 31 ust. 2 w danym roku kalendarzowym w ramach tych systemów pomocy. Jeżeli różnica jest większa niż 50 %, rolnik jest ponownie wykluczony od otrzymywania pomocy do kwoty, równej tej która była przedmiotem odmowy zgodnie z akapitem pierwszym. Kwota ta podlega odliczeniu od wszelkich wypłat pomocy w ramach jakichkolwiek systemów pomocy, określonych w art. 1 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, do których rolnik jest uprawniony w kontekście składanych przez niego wniosków w okresie trzech lat następujących po zakończenia roku kalendarzowego, w którym dokonane zostały ustalenia.

Wobec tego, iż ustalona przez organy ARiMR różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku przez producenta rolnego a wyznaczonym po przeprowadzonej kontroli administracyjnej wyniosła 159,11 ha, w zaskarżonej decyzji prawidłowo również wyliczono kwotę sankcji w zakresie płatności UPO (potrącaną z płatności pomocowych w ciągu kolejnych trzech lat kalendarzowych), mnożąc tę różnicę przez stawkę uzupełniającej płatności obszarowej do jednego hektara wynoszącą [...] na rok 2004 (159,11 ha x [...]=[...]).

Wyliczenia dokonane w zaskarżonej decyzji oparte są na ww. przepisach, a ich rachunkowa prawidłowość nie budzi zastrzeżeń, w związku z tym zasadnie odmówiono skarżącemu producentowi rolnemu przyznania płatności JPO i UPO oraz nałożono sankcje.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących niezastosowania przepisów art. 14 i 44 ww. rozporządzenia nr 2419/2001 należy wskazać, iż nie są one uzasadnione. Zgodnie z art. 44 ust. 1 rozporządzenia, obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny. Obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku o pomoc, odnośnie do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o pomoc jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Informacje podane przez rolnika określone w akapicie pierwszym powodują, że wniosek jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji (ust. 2).

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, skarżący na dzień złożenia wniosku wiedział, iż stan faktyczny nie jest zgodny z rzeczywistością z uwagi na brak posiadania spornych działek, co było przyczyną wytoczonego przez skarżącego procesu sądowego. W sekcji X wniosku o przyznanie płatności skarżący poświadczył własnoręcznym podpisem, iż znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń wynikających z art. 297 § 1 Kodeksu karnego, zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie organu o każdym fakcie, który miałby wpływ na nienależne przyznanie płatności oraz o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności jeśli zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Z uwagi zatem na to, iż skarżący złożył wniosek, w którym podał niezgodny z rzeczywistością stan posiadania gruntów, nie można uznać że dyspozycja ww. przepisu art. 44 ust. 1 miała zastosowanie w sprawie.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 14 rozporządzenia nr 2419/2001, należy wskazać, iż zgodnie z tym przepisem wniosek o pomoc może być w całości lub w części wycofany w każdym czasie. Jednakże w przypadku gdy właściwa władza powiadomiła już rolnika o nieprawidłowościach w złożonym wniosku o pomoc lub gdy rolnik został przez właściwy organ powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, a kontrola na miejscu wykazała istnienie nieprawidłowości, wycofanie takie nie jest dozwolone w odniesieniu do tych części wniosku o pomoc, dotkniętym nieprawidłowościami (ust. 1). Wycofanie wniosku, zgodnie z ust. 1, stawia wnioskodawcę w sytuacji, w jakiej znajdował się przed złożeniem wniosku o pomoc lub daną część wniosku (ust. 2).

W przedmiotowej sprawie nie można uznać, aby skarżący wycofał swój wniosek w terminie przewidzianym w tym przepisie, bowiem pierwsze zawiadomienie skarżącego o nieprawidłowościach nastąpiło w dniu 19 sierpnia 2004 r., kiedy organ wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w związku z wykryciem w kontroli administracyjnej faktu złożenia dwóch wniosków na te same grunty. Natomiast, jak to wynika z akt sprawy, skarżący wycofał swój wniosek dopiero w dniu 25 czerwca

2007 r. Fakt, iż skarżący wskazał w swoim piśmie załączonym do wniosku o płatności o toczącym się sporze cywilnym, nie miał znaczenia dla prowadzonego przez organ postępowania mającego na celu przyznanie płatności rolnych z uwagi na to, iż bada on faktyczne wykorzystywanie gruntu przez producenta, zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej.

Odnosząc się do poniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 70 i 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U.UE.L.04.153.30) w związku z art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L.04.141.18) wskazać należy, iż przepisy te stanowią o możliwości zastosowania rozporządzenia nr 2419/2001 do płatności obszarowych. Zgodnie bowiem z art. 70 ww. rozporządzenia nr 817/2004, artykuł 30 i 31 oraz art. 32 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 stosuje się do płatności obszarowych. Niniejsze przepisy nie mają zastosowania do wsparcia środków dotyczących leśnictwa, innych niż zalesianie gruntów rolnych. Artykuł 36, 38 i 40 tego rozporządzenia stosuje się do płatności w oparciu o zwierzęta gospodarskie. Natomiast, zgodnie z art. 71 ust. 1, artykuł 44 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 stosuje się do wsparcia udzielonego w ramach wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich. W przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 (ust. 2). Z kolei art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 jest przepisem przejściowym i stanowi, że rozporządzenie (WE) nr 2419/2001 traci moc, jednak będzie nadal obowiązywało w kwestii wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005 r. Zatem, prawidłowo organy na podstawie ww. art. 70 i 71 zastosowały w sprawie sankcje powierzchniowe.

Nie zasługują na uwzględnienie również pozostałe zarzuty skargi, w tym naruszenie zasad postępowania administracyjnego oraz art. 97 pkt 4 Kpa, stanowiącego o obowiązku organu zawieszenia postępowania administracyjnego w razie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jak to już bowiem wskazano wyżej, organ przy ustalaniu spełniania przez wnioskodawcę przesłanek do przyznania płatności bierze pod uwagę faktyczne posiadanie gruntu, nie bada zaś tytułu prawnego do użytkowanych gruntów. Z uwagi zatem na ustalenie w trakcie postępowania, iż na spornych działkach prace wykonywał drugi z wnioskodawców, tj. Spółka "A", organ prawidłowo i zgodnie z prawem rozstrzygnął o odmowie przyznania płatności skarżącemu. Ponadto, postępowanie toczące się w trybie nadzwyczajnym nie jest tym postępowaniem, o którym jest mowa w art. 97 pkt 4 Kpa.

Nie znajdując, w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem prawa materialnego, względnie uchybia ona przepisom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.