Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1317/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 128, art. 240 § 1, art. 243 § 1, art. 243 § 2, art. 245 § 1 pkt 1, art. 245 § 1 pkt 2, art. 240 § 1 pkt 5, art. 121 § 1, art. 124, art. 122, art. 210 § 1 pkt 6, art. 210 § 4
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 130 § 4, art. 130 § 3, art. 130 § 2
journal: Dz.U. 2003 nr 188 poz 1848
law: Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie asesor WSA Konrad Aromiński (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Zaorska, Protokolant starszy referent Cezary Ciwiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz z pozostałym członkiem zarządu za zaległości spółdzielni z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]; 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz W. B. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] września 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2015 r., którą to decyzją ustalono W.B. (dalej: "Skarżący", "Strona"), jako byłemu prezesowi zarządu solidarnie z byłym członkiem zarządu T.S., odpowiedzialność za zaległości O. w B. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od stycznia do czerwca 2010 r.

Pismem z dnia 17 maja 2017 r. Strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2016 r., opierając się na treści art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Skarżący podniósł, że otrzymał dokumenty istotne dla sprawy, które nie były znane organowi wydającemu decyzję, ale istniały w dniu jej wydania. Strona wyjaśniła, że nowe dowody dotyczą O., jej późniejszego okresu, gdy Skarżący nie był już członkiem zarządu i są to kopie opinii biegłego rewidenta z 2009 r., pismo Prezesa P. do KRS z dnia 20 sierpnia 2010 r, protokół z posiedzenia Rady Nadzwyczajnej O. z dnia 17 sierpnia 2010 r., protokół z posiedzenia Rady Nadzorczej z dnia 5 stycznia 2010 r., protokół z posiedzenia członków z dnia 29 czerwca 2010 r., uchwała zebrania członków przedstawicieli O. z dnia 20 września 2010 r., protokół zebrania przedstawicieli członków z dnia 20 września 2010 r., uchwały z dnia 20 września 2010 r. oraz list od T.S. z dnia 11 maja 2017 (byłego członka zarządu spółdzielni).

Wedle Skarżącego z przedłożonych dokumentów wynika, że w stosunku do jego osoby nie zachodziły okoliczności odpowiedzialności członków zarządu ujęte w ustawie z 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r., Nr 188. poz. 1848 ze zm., dalej "P.s."). Skarżący przywołał art. 130 P.s. oraz podniósł, że niewypłacalność spółdzielni następuje, gdy wynika to ze sprawozdania finansowego, a sam fakt utraty możliwości realizacji płatności spółdzielni nie jest decydujący.

Strona wskazała, że skoro walne zgromadzenie spółdzielców w dniu 20 września 2010 r. podjęło uchwałę o dalszym istnieniu spółdzielni i równoczesnym zwróceniu się do sądu z wnioskiem o postępowanie naprawcze, jednocześnie pozytywnie oceniając perspektywy spółdzielni, to wcześniej nie mogły istnieć przesłanki ogłoszenia upadłości. Dodatkowo wskazał, że zarząd spółdzielni uchwałę o postawieniu spółdzielni w stan upadłości otrzymał 20 września 2010 r. i dnia 1 października 2010 r. zgłosił wniosek o upadłość naprawczą. Zdaniem Skarżącego zarząd podjął taką uchwałę z ostrożności, gdyż celem było postępowanie naprawcze, a nie likwidacyjne, a sama uchwała nie stanowi, że zachodzą przesłanki upadłości.

W dalszej części wniosku Skarżący stwierdził, że 22 czerwca 2010 r. biegły rewident wydał opinię do sprawozdania finansowego O. za 2009 r., z której wynika, że cały jej majątek na dzień 31 grudnia 2009 r. wynosił 7 511 132, 16 zł. Stąd Skarżący wywiódł, że do czerwca 2010 r. nie mogły zachodzić formalne przesłanki do działania zgodnie z treścią art. 130 P.s. Strona wskazała również, że zarząd podjął starania w celu poprawienia kondycji finansowej spółdzielni przez sprzedaż oddziału w L. oraz podjęcie rozmów z firmą na Słowacji o dystrybucji.

Skarżący powołując się na sprawozdanie finansowe biegłego rewidenta wskazał, że w grudniu 2009 r. nie było oznak niewypłacalności spółdzielni, a do niewypłacalności mogły doprowadzić trwające procesy sądowe, nie zaś strata z bieżącej działalności.

Strona opierając się na piśmie H.P. z dnia 20 sierpnia 2010 r., podniosła, że trudna sytuacja finansowa spółdzielni pojawiła się w sierpniu 2010 r., gdy zarząd zwrócił się do KRS w O. Zdaniem Skarżącego, z treści tego dokumentu prywatnego w powiązaniu z protokołem zebrania Rady Nadzorczej wynika, że w sierpniu 2010 r. nie zachodziły jeszcze przesłanki do zwołania zgromadzenia w celu głosowania wniosku o upadłość, a tym samym przesłanki te nie mogły wystąpił wcześniej.

Mając na uwadze protokół posiedzenia Rady Nadzorczej z 17 sierpnia 2010 r. Skarżący podniósł, że do 17 sierpnia 2010 r. nie było przesłanek ogłoszenia upadłości, gdyż straty z bieżącej działalności nie dawały powodu zarządowi do stwierdzenia, iż kondycja finansowa spółdzielni grozi upadłością. Strona podała, że okoliczność zgłoszenia wniosku o upadłość pod koniec września 2010 r. był wynikiem pogarszającej się sytuacji finansowej spółdzielni. W ocenie Skarżącego organ błędnie uznał, że do dnia 20 lutego 2010 r. spółdzielnia winna była zgłosił upadłość. Skarżący podkreślił, że organ definicję "niewypłacalności" winien był oprzeć się o przepisy P.s. Skarżący podniósł, że z przedłożonych dokumentów wynika, że od lutego 2010 r. do wystąpienia okoliczności uzasadniających zgłoszenie wniosku o upadłość, upłynęło prawie 7 miesięcy.

Strona powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 5 listopada 2010 r. wskazała, że według bilansu na dzień 31 sierpnia 2010 r. aktywa spółdzielni wynosiły 6 562 141,95 zł, a zobowiązania 5 868 323,73 zł, co zgodnie z art. 130 P.s. nie obligowało zarządu do zgłoszenia upadłości. Skarżący wskazał dodatkowo, że jeszcze 17 sierpnia 2010 r. spółdzielnia regulowała swoje długi, co wynika z protokołu posiedzenia Rady Nadzorczej z 17 sierpnia 2010 r.

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2016 r. Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2016 r.

Minister zaznaczył, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, które toczy się w zawężonych ramach. Jego przedmiotem nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wymienione w ww. art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: "O.p."). W ocenie Ministra nie wystąpiła żadna przesłanek z art. 240 § 1 O.p.

Wedle Ministra, skoro organy orzekające w postępowaniu zwykłym, przeprowadziły postępowanie dowodowe ustalając odpowiedzialność strony za zaległości O. w B., to nie można traktować przedstawionych dowodów, na które powołuje się strona celem udowodnienia, że nie zachodziły w stosunku do niego okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność za zaległości O., jako nowych okoliczności faktycznych.

Wedle organu w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie odpowiedzialności Strony za zaległości O. z tytułu wpłat na PFRON za okres od stycznia do czerwca 2010 r. Strona pomimo wezwań, nie przedstawiła dowodów przemawiających za wyłączeniem jej odpowiedzialności za zaległości O., tj. nie wykazała, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy oraz nie wskazała mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Podkreślono, że powoływane przez Stronę argumenty dotyczące wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu z uwagi na brak podstaw do zwołania zgromadzenia w celu głosowania wniosku o upadłość były znane organom obu instancji w trakcie rozpatrywania sprawy. Ponadto, przedstawione dowody w ocenie Ministra nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, czyli nie doprowadziłyby do wydania orzeczenia innego, niż wydane w postępowaniu toczącym się w zwykłym trybie. Nie są to zatem, wedle Ministra dowody "istotne" w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

Skarżący pismem z dnia 7 maja 2018 r. złożył odwołanie zarzucając:

- naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 w zw. z art. 243 § 2 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm., dalej: "u.r.z.o.n."), przez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, aby niewadliwie ustalić stan faktyczny sprawy wobec wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania i w jego trakcie, dowodów i wniosków stanowiących przesłanki wznowienia tego postępowania;

- utrzymanie wadliwie ustalonego stanu faktycznego będącego podstawą do wydania decyzji ostatecznej Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2016 r. przez nie uwzględnienie wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania i w jego trakcie dowodów i wniosków wskazujących na nowe okoliczności faktyczne, jako ustawowych przesłanek podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji;

- naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 u.r.z.o.n. przez błędne podanie podstawy prawnej, nie wskazanie, którym zawartym we wniosku o wznowienie postępowania i w trakcie tego postępowania dowodom i twierdzeniom wnioskującego o wznowienie postępowania i na jakiej podstawie, organ odmawia przymiotu wymaganego art. 240 § 1 pkt 5 ww. ustawy, uznając, jako nieistotne dla sprawy, nie wskazujące na nowe okoliczności faktyczne i nie dające podstaw do niewadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jako podstawy do wznowienia postępowania.

Zaskarżoną decyzją Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2018 r. (dalej: "Minister") utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2018 r.

W ocenie Ministra nie wystąpiła żadna z przesłanek z art. 240 § 1 O.p., w tym wskazana przez Stronę przesłanka wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję.

Organ podkreślił, że skoro organy orzekające w postępowaniu zwykłym, przeprowadziły postępowanie dowodowe ustalając odpowiedzialność strony za zaległości O. w B., to nie można traktować przedstawionych dowodów, na które powołuje się Strona celem udowodnienia, że nie zachodziły w stosunku do niej okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność za zaległości O., jako nowych okoliczności faktycznych. Zdaniem Ministra, ocena właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym nie stanowi przedmiotu postępowania wznowieniowego, a taka ocena mogła być przeprowadzona jedynie przez organ drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym.

Organ podniósł, że w związku z prowadzonym postępowaniem przed organem pierwszej i drugiej instancji w sprawie odpowiedzialności Strony za zaległości spółdzielni z tytułu wpłat na PFRON za okres od stycznia do czerwca 2010 r., Strona pomimo wezwań, nie przedstawiła dowodów przemawiających za wyłączeniem jej odpowiedzialności za zaległości O.

W ocenie Ministra decyzja ostateczna została wydana z uwzględnieniem przesłanek odpowiedzialności członków zarządu spółdzielni. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., bowiem powoływane przez Stronę argumenty dotyczące wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu z uwagi na brak podstaw do zwołania zgromadzenia w celu głosowania wniosku o upadłość, które to okoliczności były znane organom obu instancji w trakcie rozpatrywania sprawy. Ponadto, przedstawione dowody w ocenie Ministra nie mają wpływu na rozstrzygniecie sprawy, co oznacza, że nie doprowadziłyby do wydania orzeczenia innego, niż wydane w postępowaniu toczącym się w zwykłym trybie. Zdaniem organu nie są to dowody "istotne" w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

W związku z powyższym, za bezzasadne uznano zarzuty Strony dotyczące naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 w zw. z art. 243 § 2 O.p. oraz art. 210 § 1 pkt 4 i art. 210 § 4 O.p. Organ stwierdził, że wyczerpująco przedstawiono stan faktyczny i prawny sprawy, prawidłowo wskazano podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia i odniesiono się do przedstawionych przez stronę dowodów i argumentów, wskazując na brak podstaw faktycznych i prawnych do uchylenia ostatecznej decyzji Ministra w trybie wznowieniowym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania sądowego, zarzucił naruszenie:

- art. 122, art. 187 § 1 O.p. w związku z art. 49 ust. 1 u.r.z.o.n. przez nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tym postępowaniu i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dowolną ocenę wobec wskazanych przez Stronę we wniosku o wznowienie postępowania i w jego trakcie, okoliczności, dowodów i wniosków stanowiących przesłanki wznowienia tego postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 240 § 1 pkt 5 w zw. z art. 243 § 2 O.p. w związku z art. 49 ust. 1 u.r.z.o.n., przez mającą bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia błędną wykładnię i przyjęcie, że wskazane we wniosku o wznowienie postępowania i w jego trakcie, dowody i wnioski wskazujące na nowe okoliczności faktyczne, jako ustawowe przesłanki podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji i wznowienia postępowania nie są istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi i nowymi dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji, a nieznanymi organowi decyzję wydającemu;

- art. 210 § 4 O.p. w związku z art. 49 ust. 1 u.r.z.o.n., przez nie wskazanie, którym zawartym we wniosku o wznowienie postępowania i w trakcie tego postępowania dowodom i twierdzeniom wnioskującego o wznowienie postępowania i na jakiej podstawie, organ odmawia przymiotu wymaganego art. 240 § 1 pkt 5 O.p., uznając, jako nieistotne dla sprawy, nie wskazujące na nowe okoliczności faktyczne i nie dające podstaw do niewadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jako podstawy do uchylenia decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2016 r. i wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie, uznając argumenty skargi za nieuzasadnione oraz podtrzymując zaprezentowane w uzasadnieniu swojej decyzji stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej "P.p.s.a."- podlegała decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] października 2018 r. utrzymująca w mocy zapadłą w trybie wznowieniowym decyzję własną z [...] kwietnia 2018 r. odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] września 2016 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacyjnego Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2015 r. orzekającej o odpowiedzialności Skarżącego, jako byłego prezesa zarządu, za zaległości O. w B. z tytuły wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacyjny Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od stycznia do czerwca 2010 r. wraz z byłym członkiem Zarządu T.S.

Należy podkreślić, że wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, uregulowaną w ustawie Ordynacja podatkowa. Tryb ten jest odstępstwem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 128 tejże ustawy. Na wstępie podnieść należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową umożliwiającą ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeśli postępowanie (całe lub jego część) dotknięte było jedną z wad wymienionych w art. 240 § 1 O.p. Jest to tryb nadzwyczajny, który zmierza do kontroli decyzji zapadłych w trybie zwykłego postępowania i może być podjęty tylko w sytuacji wystąpienia przesłanki określonej w powołanym art. 240 § 1 O.p.

Wyjaśnić należy, że postępowania, które prowadzone są w nadzwyczajnych trybach administracyjnych (podatkowych), cechują się znaczącymi odrębnościami od postępowań zwykłych. Aby mogło dojść do wzruszenia decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania, Skarżący musi wykazać, że zaistniała jedna z przesłanek takiego wznowienia, określona w art. 240 § 1 O.p. Należy przy tym odróżniać fakt wznowienia postępowania podatkowego od postępowania, które toczy się w wyniku takiego wznowienia.

Wznowienie postępowania następuje bowiem z chwilą wydania przez organ podatkowy stosownego postanowienia ("o wznowieniu postępowania" - art. 243 § 1 O.p.) wydawanego po stwierdzeniu przez organ, że spełnione zostały warunki formalne pozwalające na wznowienie postępowania. Dopiero po wydaniu takiego postanowienia (a więc po formalnym wznowieniu postępowania) właściwy organ podatkowy przystępuje do "przeprowadzenia postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy" (art. 243 § 2 O.p.). Postanowienie w sprawie wznowienia postępowania wszczyna więc takie postępowanie, jednak nie przesądza się w nim o zaistnieniu przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p. Stwierdzenie tego, czy przesłanki wznowienia rzeczywiście wystąpiły w sprawie i jaki mają wpływ na jej rozstrzygnięcie, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu ww. postanowienia i musi być zawarte w decyzji, o której mowa w art. 245 § 1 pkt 1 i 2 O.p. (zob. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1587/16).

Na taki "etapowy" charakter postępowania wznowieniowego wskazuje się zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie. W komentarzu do Ordynacji podatkowej stwierdzono, że: Trzeba więc pamiętać, że postępowanie nadzwyczajne ma na celu weryfikację prawidłowości ostatecznej decyzji wydanej w postępowaniu pierwotnym (tj. zwyczajnym). Istota tego postępowania sprowadza się w pierwszym etapie do rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności "uruchomienia" trybu nadzwyczajnego, o czym stanowi art. 243 § 1 O.p. W drugim etapie organ podatkowy zgodnie z art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej przede wszystkim ustala, czy rzeczywiście w sprawie zachodzi którakolwiek ze wskazanych w art. 240 § 1 O.p. podstaw wznowienia postępowania, a w razie pozytywnego wyniku tych czynności, przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy podatkowej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej (por.: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki – "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Oficyna Wyd. UNIMEX Wrocław 2010 r., str. 996 - 999, vide też wyrok NSA z 20 października 2010 r., sygn. akt I FSK 1716/09, LEX nr 744374). Na taki pogląd wyrażony w tym wyroku powołał się również S. Presnarowicz w Komentarzu do art. 243 ustawy Ordynacja podatkowa w LEX.

Istotą problemu było ustalenie czy w niniejszej sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, a mające wpływ na treść ostatecznej decyzji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] września 2016 r., na którą to przesłankę wznowieniową wskazuje art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. piątą przesłanką do wznowienia postępowania podatkowego jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który ją wydał. Powyższy zapis wskazuje, że aby można było mówić o zaistnieniu tej przesłanki, muszą łącznie wystąpić następujące okoliczności:

1) muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody;

2) musimy mieć do czynienia z nowymi okolicznościami lub nowymi dowodami;

3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji;

4) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję.

Jak wynika z akt sprawy, postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane przez Skarżącego wnioskiem z 17 maja 2017 r. Jako podstawę wznowieniową wskazał art. 240 § 1 pkt 5 O.p., tj. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

Komentowany przepis pozwala zatem na wznowienie postępowania tylko wtedy, gdy ujawnione w danej sprawie okoliczności faktyczne lub dowody spełniają łącznie następujące cechy: są nowe, istniały w dniu wydania decyzji, nie były znane organowi, który wydał decyzję, muszą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Pierwszą z wymienionych przesłanek warunkujących wznowienie postępowanie jest to, że za okoliczności lub dowody w danej sprawie wskazane jako "nowe", uznać można takie, które istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający dowodami tymi nie dysponował. Nie mają przy tym znaczenia przyczyny, które to spowodowały.

Pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów powinno być interpretowane przez pryzmat określenia "wyjdą na jaw" co oznacza, że można powoływać się w postępowaniu wznowieniowym tylko na takie okoliczności faktyczne bądź na takie dowody, co do których istnienia strona nie posiadała wiedzy w trakcie toczącego się postępowania podatkowego prowadzonego w trybie zwykłym (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 lipca 2019 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 278/19, LEX nr 2704936).

Jak wynika z akt sprawy, wskazane we wniosku Skarżącego dokumenty i okoliczności nieznane były Skarżącemu w czasie prowadzonego postępowania przez organy określające jego odpowiedzialność za zaległości O. w B. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, gdyż nie miał wiedzy i dostępu do tych dokumentów. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy Sąd też nie stwierdził ich występowania.

Sąd podziela stanowisko organu zgodnie z którym są to również nowe dowody, nieznane mu wcześniej, jednocześnie negując tezę o braku ich wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Nowe dowody pozostają dla sprawy istotne, jeśli dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne wpływając w konsekwencji na treść zasadniczych rozstrzygnięć zawartych w decyzji powodując ich zmianę (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2019 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 1649/17, LEX nr 2688075).

Prawidłowe zastosowanie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wymaga uprzedniej analizy postępowania podatkowego zwykłego zakończonego decyzją ostateczną, w tym ustalonej tam podstawy faktycznej i dowodów, w których znajduje ona oparcie. Inaczej nie da się ocenić, czy wskazany w ramach podstawy wznowienia postępowania nowy dowód czy nowa okoliczność, istotnie mają cechę "nowości" i czy uzasadnia to wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Po 54/19, LEX nr 2650858).

W ocenie Sądu nowym i istotnym dowodem w sprawie, istniejącym w dniu wydania decyzji ostatecznej jest przedłożona przez Skarżącego jest opinia niezależnego biegłego rewidenta dla Walnego Zgromadzenia i Rady Nadzorczej O. w B. z dnia 22 czerwca 2010 r. z badania sprawozdania finansowego O. za 2009 r. (załącznikiem do ww. opinii jest sprawozdanie finansowe, k. 147 akt administracyjnych), która to nie została oceniona w sprawie i może mieć istotne wpływ na jej wynik. Jak bowiem wynika z treści art. 130 P.s., zwołanie przez zarząd walnego zgromadzenia, w którego porządku obrad postawiona została sprawa dalszego istnienia spółdzielni w związku z jej niewypłacalnością, determinuje konieczność podjęcia uchwały w zakresie stanowiącym wybór jednej możliwości z alternatywy:

- postawienie spółdzielni w stan upadłości, co rodzi obowiązek niezwłocznego jej zgłoszenia przez zarząd do sądu (art. 130 § 4 P.s.); albo

- podjęcie uchwały o dalszym istnieniu spółdzielni, przy czym w takim przypadku powinny zostać jednocześnie wskazane środki umożliwiające wyjście jej ze stanu niewypłacalności (art. 130 § 3 P.s.).

W przypadku podjęcia uchwały o dalszym istnieniu spółdzielni, przy jednoczesnym wskazaniu środków umożliwiających jej wyjście ze stanu niewypłacalności, zarząd spółdzielni będzie zatem zwolniony z obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość w sądzie. Podkreślenia przy tym wymaga, że art. 130 § 2 P.s. w sposób jednoznaczny określa, że walne zgromadzenie winno być zwołane niezwłocznie, w sytuacji, gdy ze sprawozdania finansowego spółdzielni wynika, że ogólna wartość aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań.

Skład orzekający podziela pogląd zawarty w wyroku tutejszego Sądu z dnia 23 marca 2018 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1635/17 (wydanym na skutek skargi T.S.), który uznał, że jako wadliwe należy bowiem uznać, w szczególności, stanowisko organów, że "niezwołanie zgromadzenia tym czasie (tj. przez zarząd, w ciągu dwóch tygodni, liczonym od momentu pojawienia się sytuacji, w której ogólna wartość aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań), przesądza o winie członków zarządu w niezgłoszeniu upadłości we właściwym czasie", gdyż obowiązek taki, tj. niezwłocznego zwołania przez zarząd walnego zgromadzenia, o czym przesądza w sposób jednoznaczny treść art. 130 § 2 P.s, powstaje w sytuacji, gdy ze sprawozdania finansowego spółdzielni wynika, że ogólna wartość aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań. W ocenie tegoż sądu, organy bezpodstawnie uznały, że skarżący jako członek zarządu spółdzielni, zgodnie z art. 21 ust. 1 prawa upadłościowego oraz art. 130 § 2 P.s., powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia powstania podstawy do ogłoszenia upadłości, zaś dniem tym winien być dzień 20 luty 2010 r., tj. dzień w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań - dokonania wpłaty na PFRON za styczeń 2010 r. Podkreślono również, że skoro przepis art. 130 § 2 P.s. wiąże pojęcie niewypłacalności spółdzielni z wynikiem sprawozdania finansowego i nakłada na zarząd obowiązek niezwłocznego zwołania walnego zgromadzenia oraz umieszczenia na jego porządku obrad sprawy dalszego istnienia spółdzielni, to nie można zaakceptować powyższego poglądu organów.

W ocenie Sądu, wobec braku ww. dokumentu (opinie biegłego rewidenta) nie było możliwości ustalenia czy oraz kiedy i za jaki okres, zarząd spółdzielni otrzymał sprawozdanie finansowe O. w B., czy według tego sprawozdania ogólna wartość aktywów spółdzielni nie wystarczała w przypisanym Skarżącemu z tytułu solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe tejże Spółdzielni na zaspokojenie wszystkich zobowiązań, a jeśli tak, to czy zarząd niezwłocznie zwołał walne zgromadzenie, na którego porządku obrad zamieścił sprawę dalszego istnienia spółdzielni – tj. tak, jak wymaga tego omówiony w części ogólnej rozważań przepis art. 130 § 2 P.s.

Ponadto z dołączonego do wniosku Skarżącego "Protokołu z zebrania przedstawicieli członków O. w B., które odbyło się w dniu 29 czerwca 2010 r." wynika, że w tym dniu też była procedowana uchwała w sprawie sprawozdania finansowego za rok 2009 (wraz załącznikami), zatem okoliczność tą również należy uznać za nową, nieznaną organowi podatkowemu, który wydał decyzję.

Jak wynika natomiast z akt administracyjnych sprawy uchwałą Nr 26/2010 z dnia 17 sierpnia 2010 r. Rady Nadzorczej O. w B. powołano na stanowisko prezesa Zarządu ww. O – H.P.

Ponadto załączonego do wniosku o wznowienie, protokołu zebrania przedstawicieli członków O. (zał. F, k. 128 akt administracyjnych) wynika, że zarząd O. otrzymał uchwałę obligującą do zgłoszenia wniosku o upadłość w dniu 20 września 2010 r., zaś w dniu 1 października 2010 r. zgłoszono taki wniosek do Sądu, tj. w okresie w którym Skarżący nie pełnił już funkcji członka zarządu O.

Sąd podziela zatem argumentację Skarżącego, że przedłożone przez niego dokumenty są istotne w zakresie dokonania ustaleń, czy i kiedy i za jaki okres zarząd O. otrzymała sprawozdanie finansowe O., jaka była ogólna wartość aktywów, kiedy powstał obowiązek i czy niezwłocznie Zarząd zwołał Walne Zgromadzenie ze sprawą dalszego istnienia O.

W ocenie Sądu, dokonana i przedstawiona w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Ministra ocena przedłożonych przez Skarżącego dowodów i zgłoszonych okoliczności, pod kątem istnienia przesłanek wynikających z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. jest zatem nieprawidłowa.

W konkluzji tej części rozważań Sąd stwierdził, że organ II instancji naruszył przepisy postępowania, tj. art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i art. 243 § 2 O.p.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że uzasadnienie faktyczne i prawne jest jednym z niezbędnych elementów decyzji. Proces rozumowania organu, wnioski dotyczące oceny dowodów oraz argumenty przemawiające za przyjęciem określonej opinii, winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji tak by adresat, a nadto sąd dokonujący kontroli legalności aktu, miał możliwość zapoznania się nie tylko ze stwierdzeniem organu, ale również z analizą, jaką organ przeprowadził w stosunku do każdego z dowodów i przyczyn, dla których niektóre dowody zostały uznane za wiarygodne, a innym odmówiono wiarygodności. Niezbędne jest też wykazanie jakie znaczenie dla potrzeb rozstrzyganej sprawy mają dowody wskazane przez organ w uzasadnieniu decyzji. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować zasady ogólne postępowania wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 § 1 O.p.) oraz przekonywaniu polegającym na wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 124 ab initio O.p.). Innymi słowy decyzja, którą otrzymuje strona powinna być pełna, tzn. powinna w swoim uzasadnieniu dawać kompletną informację co do tego, jakie elementy zadecydowały o takim określeniu praw lub obowiązków strony, które wyrażono w rozstrzygnięciu.

Reasumując Sąd wskazuje, że organ II instancji nie przeprowadził prawidłowego, ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, co uzasadnia naruszenie szeregu przepisów O.p. t.j. art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p., przez nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dowolną ocenę wskazanych przez Skarżącego dowodów stanowiących przesłanki wznowienia postępowania. Stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podsumowując w ocenie Sądu, nowe okoliczności lub dowody są istotne dla sprawy, czyli mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie Sądu w ponownym postępowaniu organy powinny ponownie ocenić zasadność ich wpływu na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie Minister obowiązany będzie uwzględnić stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku.

Sąd zwraca jednak uwagę, że załączone do wniosku o wznowienie dokumenty (wymienione na str. 129-131 akt administracyjnych) są nie tylko nie potwierdzone za zgodność z oryginałem, ale i nieczytelne oraz niepełne. Dlatego Sąd, nie mógł przeprowadzić z nich dowodu i na tej podstawie uznać, że zawierają treści w nich zawarte.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na podstawie art. 205 P.p.s.a., zasądził zwrot poniesionych kosztów sądowych uwzględniając uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł.