Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 465/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie WSA Krzysztof Bogusz – del. (spr.) AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonywaniu w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr[...], Prezydent K. odmówił A.M. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: K i M.P.. Decyzja wydana została na skutek wniosku strony z dnia [...] sierpnia2006 r., na podstawie art. 20 w związku z art. 3 pkt 11, art. 3 pkt 10, art. 5, art. 6, art. 24 oraz art. 19 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) oraz na podstawie rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903). Podejmując rozstrzygniecie organ stwierdził, iż stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy, kwota dochodu rodziny uprawniająca A.J. do zasiłku rodzinnego wynosi 504 zł x 4 osoby + 48 zł = 2 064 zł. Jednocześnie ustalił, iż dochód rodziny wnioskodawczyni za 2005 r. wyniósł łącznie [...] zł. Stosownie do tego przyjął, iż miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi 678,88 zł. Wskazując, iż dochód rodziny stosownie do art. 5 ust. 4 ustawy może zostać pomniejszony o dochód utracony, o którym mowa w art. 3 pkt 23 ustawy organ uznał, iż w przypadku rodziny A.J. nie nastąpiła utrata dochodu w stosunku do 2005 r., który był podstawą ustalenia dochodu rodziny.

Na skutek odwołania, decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję Prezydenta K. z dnia [...] r. i przekazało sprawę organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 107 § 1, art.7, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. oraz uznał, iż w aktach sprawy znajdują się sprzeczności wymagające przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w pełnym zakresie. Odnotował, iż sprzeczności i brak jednoznacznych ustaleń dotyczą prowadzenia przez wnioskodawczynię gospodarstwa domowego wspólnie z H.P. oraz dochodów wnioskodawczyni, przez przyjęcie na początku, iż wnioskodawczyni posiada dochód w postaci alimentów, a następnie, że jedynym dochodem rodziny jest dochód H.P.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta K. ponownie odmówił A.J. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci K i M. P.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ przyjął art. 20 w związku z art. 3 pkt 11, art. 3 pkt 10, art. 5, art. 6, art. 24 oraz art. 19 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903).

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż córka wnioskodawczyni – K.J. nie mogła zostać uwzględniona w składzie rodziny, przy ustalaniu dochodu rodziny uprawniającego do przyznania zasiłku rodzinnego, gdyż jak ustalono, decyzją sądu została umieszczona w Rodzinnym Domu Dziecka, w której to placówce przebywa od [...] 2005 r., zaś wnioskodawczyni decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] 2005 r., zwolniona została z ponoszenia opłat za pobyt córki w ośrodku. Ponieważ zgodnie z art. 7 pkt 2 ustawy K.J. nie została uwzględniona we wniosku o zasiłek nie można tym samym wpisać jej do składu rodziny. Z uwagi na nieprzedłożenie dokumentów określonych w § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2005 r., jako niepodlegającą odliczeniu od dochodu rodziny organ uznał kwotę [...] zł wyłożoną na utrzymanie zamieszkującego osobno syna H.P. - S. Przyjął ponadto, iż odliczeniu nie podlega także kwota [...] zł z tytułu wydatków na cele rehabilitacyjne - inwalidzkie. W tym zakresie wyjaśnił, iż zgodnie z art. 3 pkt 23 ustawy, kwota wydatkowana na ten właśnie cel nie stanowi dochodu utraconego. Powołując treść art.5 ust. 4 oraz art. 3 pkt 23 ustawy, jako dochód utracony pomniejszający dochód rodziny wnioskodawczyni organ uznał jednak kwotę [...] zł stanowiącą dochód (netto) uzyskany przez H.P. w okresie od [...]stycznia 2005 r. do [...]kwietnia 2005 r. z tytułu pracy w firmie .A. ., w której zatrudniony był w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. Stosownie do tego określając, iż dochód członków rodziny w roku 2005 r. wyniósł [...] zł, pomniejszając go o kwotę dochodu utraconego organ przyjął, iż miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł, zaś dochód rodziny w przeliczeniu na osobę 520, 56 zł. W odniesieniu do dokonanego wyliczenia organ wskazał, iż odmowa przyznania wnioskodawczyni świadczeń rodzinnych jest następstwem niespełnienia zasadniczej przesłanki określonej ustawą, jaką jest

kryterium dochodowe. Konsekwencją odmowy przyznania zasiłku rodzinnego jest zaś odmowa przyznania dodatków do tego zasiłku.

W odwołaniu od decyzji organu l instancji A.J. wniosła o jej uchylenie i "merytoryczne zweryfikowanie w oparciu o wszystkie dokumenty, a nie w ramach uznania administracyjnego". Zarzucając dokonanie nieprawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego odwołująca zakwestionowała stanowisko organu w zakresie niepomniejszenia dochodów rodziny o wydatki na rehabilitację oraz na utrzymanie syna H.P.. Zarzuciła nadto nieuwzględnienie, przy obliczaniu dochodu, w składzie rodziny K.J. za okres kiedy nie przebywała jeszcze w placówce opiekuńczej. Ponadto podniosła, iż zgodnie z dokumentem PIT- 37 za 2005 r., zarobki H.P. wyniosły [...] zł, co po pomniejszeniu o podatek dało kwotę [...] zł. W takiej też wysokości zdaniem odwołującej utracony został zarobek.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 3 pkt 1, 2 i 23, art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1- 5 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powołując przepisy art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy organ wyjaśnił, iż konieczną przesłanką uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych jest spełnienie określonego w ustawie kryterium dochodowego. Odnosząc się do stanu faktycznego wskazał, iż strona mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z HP.. Wraz z nimi zamieszkują dwaj ich niepełnoletni synowie K.P.M. Jednocześnie córka strony K.J. przebywa w Rodzinnym Domu Dziecka, za który to pobyt strona nie ponosi kosztów. H.P. łoży jednak na utrzymanie mieszkającego osobno syna S., w łącznej wysokości [...] zł. Odnosząc się do ustaleń w zakresie dochodów rodziny za 2005 r. organ odwoławczy powołał określoną w art. 3 pkt 1 ustawy definicję "dochodu", ustaloną w art. 3 pkt 2 definicję "dochodu rodziny" oraz określone w art. 3 pkt 23 pojęcie "dochodu utraconego".

W oparciu o powołane przepisy stwierdził, iż dochód rodziny (na który składał się jedynie dochód H.P., gdyż A.J. nie uzyskała żadnego dochodu) wyniósł [...] zł netto. Jednocześnie uznał, iż dochód ten [...]należy pomniejszyć o kwotę [...]zł, stanowiącą dochód uzyskany przez H.P. ze stosunku pracy, który uznać należało za dochód utracony w związku z ustaniem stosunku pracy [...] 2005 r. Stosownie do tego przyjmując, iż dochód rodziny za 2005 r. wyniósł [...] zł, co miesięcznie stanowiło [....] zł, a w przeliczeniu na osobę (4 osoby) 520, 56 zł, organ odwoławczy uznał, iż strona przekroczyła ustawowe kryterium dochodowe przyznania zasiłku rodzinnego, wynoszące 504 zł. Dokonując wyliczenia (504 zł x 4 osoby + 48 zł = 2 064 zł) przyjął ponadto, iż w sprawie nie znajduje zastosowania także przepis art. 5 ust. 3 ustawy, gdyż strona przekracza wynikające z niego kryterium dochodowe o kwotę 18,25 zł (2 082,25 - 2064 = 18,25 zł). Odnosząc się do zarzutów odwołania, jako słuszne organ odwoławczy uznał przy tym stanowisko organu l instancji dotyczące nieuwzględnienia wśród członków rodziny, córki odwołującej, K. J.. Wobec braku w aktach stosownych dokumentów, stosownie do § 2 ust. 2 pkt 6 lit. i rozporządzenia z dnia [...] czerwca 2005 r., jako prawidłowe przyjął także niezaliczenie do członków rodziny syna H.P. – S. oraz stwierdzenie braku podstaw do odliczenia od dochodu rodziny kwoty [...] zł, stanowiącej świadczenie na jego utrzymanie. Ponadto, za dochód utracony nie uznał kwoty [...] zł wydatkowanej na cele rehabilitacyjne- inwalidzkie. Wyjaśnił, iż katalog źródeł utraty dochodu został określony w art. 3 pkt 23 ustawy i stanowi on katalog zamknięty. Dlatego też, w tym zakresie nie można stosować wykładni rozszerzającej, a tym bardziej swobodnego uznania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.J. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że wydana została z naruszeniem prawa, podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - w zakresie jego niewłaściwego zastosowania oraz naruszenie przepisów postępowania, przez m.in. nieuwzględnienie oświadczeń S. i H.P. oraz nie dołożenie należytej staranności w toku postępowania.

Podważając prawidłowość wyliczenia przez organ dochodu rodziny, jako nieprawidłowe skarżąca wskazała w tym zakresie niezaliczenie do składu rodzin jej córki K., w stosunku proporcjonalnym do czasu kiedy zamieszkiwała ze skarżącą tj. okresu 9 miesięcy oraz odmowę zmniejszenia dochodu o kwotę [...] zł przekazaną przez H.P. na utrzymanie jego syna S. i o kwotę [...] zł, która przeznaczona została na rehabilitację H.P.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Przytaczając stan faktyczny zaistniały w sprawie organ, powtórzył argumenty powołane w zaskarżonej decyzji i podtrzymał zawarte tam [...] stanowisko. Odnośnie zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia oświadczeń S. i H .P. dotyczących kosztów poniesionych przez H.P. na utrzymanie syna S. wskazał, iż w zaskarżonej decyzji wyjaśniono dlaczego wydatki nie mogły zostać odliczone od dochodu rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 Nr 153 poz. 1269 ze zm.) zakres kognicji sądu administracyjnego obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej sprawowaną pod względem zgodności z prawem.

Norma ta rozwinięta jest w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153 poz. 1270 ze zm.) -dalej w skrócie "P.p.s.a.".

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną.

Przeprowadzona w sprawie kontrola legalności zaskarżonych aktów wykazała, że decyzje organów obu instancji nie są zgodne z prawem.

l. Rozpocząć wypada od zacytowania treści przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych na których strona skarżąca oparła żądanie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje miedzy innymi rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2 ustawy ). Rodzaje dodatków wymienia przepis art. 8 ustawy.

W dacie wydania zaskarżonej decyzji zasiłek rodzinny przysługiwał osobom o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekraczał kwoty 504 zł (art. 5 ust 1 ustawy). W myśl art. 5 ust. 3 w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejny roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Dalej w myśl ustępu 4 tego artykułu w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na [...] wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2 na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się, pomniejszonego o utracony dochód.

W myśl art. 7 pkt 2 ustawy zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej. Z przepisem tym związana jest norma art. 5 ust. 7 stanowiąca, że w przypadku, gdy członek rodziny przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie i nie ponosi opłaty za pobyt, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, nie uwzględnia się osoby przebywającej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.

II. Z powyżej przytoczonych przepisów wynika, że właściwe ich zastosowanie w zakresie pojęcia dochodu rodziny uprawniającego do zasiłku synów skarżącej wymaga poczynienia prawidłowych i wyczerpujących ustaleń faktycznych także co do instytucji w jakiej przebywa córka skarżącej K.J.

Regulacja art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych miała swoje odpowiedniki w przeszłości w aktach prawnych dotyczących zasiłku rodzinnego. Do 1994 roku zasiłki rodzinne regulowały rozporządzenia wydane na podstawie dekretu z dnia 28 października 1947 o ubezpieczeniu rodzinnym. Redakcja tych przepisów wskazywała na nie przysługiwanie zasiłku rodzinnego z uwagi na sam fakt korzystania z placówki ( por. § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia MPPiSS z 31 maja 1974 r. Dz. U. Nr 21 poz. 127), albo z uwagi na bezpłatność pobytu w placówce (por. § 6 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 rozporządzenia MPPiSS z 22 grudnia 1981 r. Dz. U. Nr 32 poz. 19).

Ustawa z dnia 1 grudnia 1994 roku o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. 1998 Nr 102 poz. 651) w art. 10 stanowiła, że zasiłek rodzinny nie przysługuje m.in. na dziecko przebywające w placówce "jeżeli za jego pobyt rodzina nie ponosi odpłatności".

Redakcja przepisu art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje, że chodzi w nim o jednostki zapewniające utrzymanie całodobowo, czyli trwające całą dobę.

Utrzymanie trwające całą dobę oznacza nic innego jak dostarczanie przez całą dobę środków bytowania człowieka w realiach uwarunkowanych miejscem i czasem pobytu.

Dostarczanie środków utrzymania, to zapewnienie podstawowych potrzeb egzystencji czyli wyżywienia, kwaterunku i odzieży ale dalej ponadto także bezpłatnego leczenia, uzupełnione w przypadku dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu także dostępem do nauki (kształcenia). [...]

Takie rozumienie utrzymania (zapewnienia bytu) w konsekwencji oznacza nieodpłatność.

Jest w sprawie poza sporem, że matka dziecka nie opłaca jej pobytu w placówce, ale organy nie czynią żadnych ustaleń, kto ponosi koszty utrzymania dziecka np. w okresie ferii i wakacji.

Tymczasem w myśl art. 24 prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy z wyjątkami, które nie dotyczą zasiłku rodzinnego. Okres zasiłkowy to z kolei czas od 1 września danego roku do 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego (art. 3 pkt 10 ustawy). Decyzja organu l instancji nie odnosi się w ogóle do okresu wolnego od nauki szkolnej a decyzja organu odwoławczego, mającego obowiązek rozpoznać sprawę merytorycznie, tego zagadnienia nie dostrzega.

Tymczasem już w dawnym orzecznictwie sądowym zagadnienie to było przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego z 20 marca 1985 roku w sprawie III UZP 63/84 opublikowanym w OSNC 1985/12/187, na tle § 6 rozporządzenia MP PiSS z 23 stycznia 1984 roku w sprawie zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych, który brzmiał: "Zasiłek rodzinny nie przysługuje na dziecko przebywające w zakładzie specjalnym, w domu dziecka lub w innej placówce opiekuńczo- wychowawczej, zapewniających całkowitą opiekę nad dzieckiem" (por. § 6 ust. 1 pkt 5 cyt. rozporządzenia).

Sąd Najwyższy, wypowiadając się w tej sprawie, stwierdził między innymi, że dziecku kształcącemu się w szkole państwowej, zapewniającej mu nieodpłatnie pełne utrzymanie, przysługuje w okresie wakacyjnym zasiłek rodzinny, jeżeli nie korzysta w tym okresie z nieodpłatnego utrzymania.

Podobną wymowę mają orzeczenia Sądu Najwyższego z 22 grudnia 1978 r. w sprawie II URN 144/78 (opublikowane LEX 16406) i z 8 stycznia 1991 r. sygn. II URN 111/90 (opublikowane w OSP 1991/10/254).

Z nowszego orzecznictwa należy wskazać na wyrok WSA w Poznania z dnia [...] 2006 roku sygn. IV SA/Po 792/05 opubl. "Wspólnota" 2007/44/30, zgodnie z którym pobyt dziecka jedynie przez 4 i pół dnia w tygodniu w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie i powrót dziecka do rodziny na ponad 2 doby - co tydzień -przy zapewnieniu przez rodzinę utrzymania dziecka w okresie jego pobytu w rodzinie, kupowanie mu ubrań i pomocy szkolnych, wskazuje na to, że dziecko nie pozostaje w istocie na całodobowym utrzymaniu instytucji, o której mowa w art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Orzeczenie to, pozostając w opozycji do wyroku WSA w Olsztynie z dnia [...] maja 2006 roku sygn. II SA/Ol 45/06 ( opubl. Rzeczpospolita [...] 2006 roku str. C5),

nie podziela poglądu, że zmiana zapisu art. 7 dokonana ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych (...), Dz. U. 2005 Nr 86 poz. 732 z zapisu "dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie" na zapis "dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie".

W konsekwencji dla prawidłowego zastosowania art. 3 pkt 7, art. 5 ust. 7, w zw. z art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych kwestia zasad i czasu pobytu córki skarżącej w Rodzinnym Domu Dziecka w K. winna być przedmiotem właściwego postępowania dowodowego.

Tymczasem organ poprzestał na złożonym przez samą stronę zaświadczeniu o pobycie dziecka w Rodzinnym Domu Dziecka z dnia [...] 2006 roku i decyzji Kierownika MOPS w K. z dnia [...] roku o zwolnieniu matki z opłaty za pobyt dziecka w placówce.

W konsekwencji należy przyjąć, że z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie wyjaśniono w postępowaniu administracyjnym wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a ustalenia dokonane przez organy orzekające w obu instancjach należy uznać za dowolne. Trudno zresztą mówić o wyjaśnieniu okoliczności faktycznych sprawy, skoro organ l instancji poprzestał na wstępnym założeniu, że dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, a organ odwoławczy to założenie bezkrytycznie przyjął.

Decyzja organów l instancji ogranicza się do cytowania przepisów prawa bez jakiegokolwiek odniesienia do stanu faktycznego sprawy.

Nie zawiera żadnych ustaleń faktycznych. Co prawda w myśl art. 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczenia wymaga złożenia przez stronę prawidłowego wniosku i dokumentów ale to nie zwalnia organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a to stosownie do zasady ogólnej postępowania administracyjnego wynikającej z art. 7 kpa.

Rozwinięciem tej zasady jest przepis art. 77 § 1 kpa stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero tak zebrany materiał dowodowy podlega ocenie w ramach zasady swobodnej oceny dowodów, którą reguluje art. 80 kpa.

Wyrazem tej oceny powinno być uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji, uwzględniające wymagania określone w przepisie art. 107 § 3 kpa, który wskazuje co powinna zawierać treść uzasadnienia. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę

te podstawowe zasady postępowania administracyjnego nie zostały w sprawie zachowane.

Dlatego nie mógł organ l instancji poprzestać na ogólnikowo cytowanych przepisach ustawy. Zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do pełnego zebrania materiału dowodowego zwłaszcza , gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego skutkującym wadliwość decyzji.

Bezkrytyczne zaakceptowanie przez organ odwoławczy tak przeprowadzonego postępowania przesądza o konieczności uchylenia decyzji obu instancji.

III. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszane o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne nie zaliczane do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

b) (...)

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym :

-(...)

- alimenty na rzecz dzieci

Z kolei przepis art. 3 pkt 23 ustawy definiuje pojęcie "utrata dochodu" wymieniając przypadki, w których ona następuje.

Odnośnie pojęcia dochodu skarżąca kwestionowała stanowisko organów co do braku podstaw pomniejszania dochodu rodziny za 2005r. o alimenty płacone dobrowolnie przez H.P. na rzecz studiującego syna w wysokości [...] zł. miesięcznie. Organ powołał się na zapis § 2 ust. 2 pkt 6 lit. "i" cyt. Rozporządzenia MPS z [...] czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne wymieniającego wśród dokumentów wymaganych do przedłożenia do wniosku o zasiłek rodzinny przekazów lub przelewów pieniężnych dokumentujących wysokość alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani wyrokiem Sądu lub ugodą sądowa do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny.

Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na cyt. art. 3 pkt 1 ustawy, który od dochodu z wszelkich tam wymienionych tytułów nakazuje odliczyć "alimenty świadczone na rzecz innych osób". Ten ogólny zapis nie oznacza tylko alimentów zasądzanych wyrokiem lub ustalonych ugodą sądową. Przepis § 2 ust. 2 pkt 6 lit. "i" rozporządzenia wykonawczego, mimo jednoznacznej treści, nie może zmieniać zapisów ustawy. Rozporządzenie w § 2 ust. 2 nie określa zresztą wszystkich dokumentów. W myśl § 2 ust. 3 można złożyć dalsze.

Ustawa w art. 3 pkt 1 posługuje się ogólnym pojęciem alimenty. Przy tym nie ma w ustawie o świadczeniach rodzinnych legalnej definicji "alimentów". Sięgnąć trzeba zatem do kodeksowych uregulowań obowiązku alimentacyjnego. Na gruncie polskiego prawa rodzinnego alimenty (obowiązek alimentacyjny) stanowi przede wszystkim zobowiązanie prawnorodzinne, wynikające ex legę z różnych powiązań rodzinnych.

W myśl art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dalej w skrócie Krio, obowiązek dostarczenia środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka powstaje z chwilą jego urodzenia. Powstaje on niezależnie od tego, czy chodzi o dziecko pochodzące z małżeństwa, czy pozamałżeńskie, i to niezależnie np. od daty uznania dziecka lub sądowego ustalenia ojcostwa.

Przesłanki istnienia obowiązku alimentacyjnego wskazuje przepis art.. 133 § 1 Krio: "rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze utrzymać się samodzielnie, chyba, że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania". Zakres świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie reguluje art. 135 § 1 i 2 Krio. Przy tym zasada równej stopy życiowej dotyczy tak dzieci żyjących wspólnie z rodzicami jak i żyjących oddzielnie (por. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej S.N. z dnia 9 czerwca 1976 roku, III CZP 46/75 opubl. OSNCP1976/9/184).

W realiach rozpoznawanej sprawy zarówno H.P., jak i jego syn S., złożyli pisemne oświadczenia, które nie zostały zakwestionowane przez organy co do treści. W świetle przedstawionych zasad odnoszących się do obowiązku alimentacyjnego nie ma zatem podstaw do wyłączenia z pojęcia alimenty w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy alimentów płaconych dobrowolnie na rzecz dziecka mieszkającego oddzielnie przez jego ojca.

Warto też zwrócić uwagę, że przepis art. 23 ust. 4 lit. "a" do "h" ustawy wymienia tylko niektóre dokumenty, które strona winna załączyć do wniosku. Stanowi on przecież wprost, że do wniosku należy dołączyć "inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych" a katalog dokumentów tam wymienionych nie jest zamknięty.

Jeżeli zatem strona przedkłada oświadczenia osoby uprawnionej i osoby zobowiązanej do alimentacji, a ich obowiązek wynika z ustawy, to organ winien te oświadczenia rozważyć na tle całokształtu materiału dowodowego, a nie pozbawiać ich a priori mocy dowodowej tylko z uwagi na zapis cyt. wyżej § 2 ust. 2 pkt 6 lit. "i" rozporządzenia M.P.S. z [...] 2005 roku, który ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy członek rodziny uiszcza alimenty na rzecz osoby spoza rodziny będąc do tego zobowiązanym wyrokiem lub ugoda sądowa.

W konsekwencji dochód rodziny strony skarżącej ustalony za rok 2005 powinien być ponownie przeliczony. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że wbrew oczekiwaniom strony nie można od tego dochodu odliczyć wydatków rehabilitacyjnych H. P., gdyż tego rodzaju wydatki nie mieszczą się w pojęciu dochodu utraconego. Słusznie organ odwoławczy podkreślił, że zapis art. 3 pkt 23 ustawy jest jednoznaczny. Wymienia on zamknięty katalog przypadków, gdy należy od dochodu odjąć utracone aktywa z konkretnie wskazanych tytułów. Nie każda utrata dochodu jest dochodem utraconym, ale tylko taka, którą wylicza ustawa.

Niezależnie od tych uwag o pojęciu dochodu rodziny, trzeba zwrócić uwagę na właściwą interpretację zapisów art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 w przypadku, gdy dochód rodziny (...) przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym.

Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę dochód rodziny, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych winien być rozumiany jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, skoro w ust. 3 mowa jest o przypadku, gdy wskazany tam dochód przekracza kwotę uprawniająca daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, to dochód ten winien być ustalony w ten sam sposób, jak przy ustalaniu kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy (por. orzeczenia WSA w Warszawie z[..] 2005 roku, SA/Wa 1469/04, LEX 192954; 28 października 2005, l SA/Wa 1778/04, LEX 188735, i WSA w Opolu z 2 sierpnia 2007r., II SA/Op 231/07 niepubl.)

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" i art. 135 P.p.s.a. stwierdzając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uwzględniając skargę uchylił decyzje organów obu instancji.

Orzeczenie w przedmiocie wykonalności decyzji uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a.