Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 131/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 57 ust. 7, art. 59 ust. 7
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 30 § 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie SO del. Anna Bembenek NSA Maria Piórkowska /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Ł. M. i M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących Ł. M. i M. M. solidarnie kwotę 357 zł /słownie: trzysta pięćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 131/11

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r., Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpoznaniu zażalenia M. M. i Ł. M. - wspólników Przedsiębiorstwa Handlowo Usługowego "[...]" w P. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...] w przedmiocie wymierzenia wyżej wymienionym kary pieniężnej w wysokości 100 000 złotych z tytułu nielegalnego użytkowania budynku magazynowego położonego na działce nr 384 obr. 214 przy ul. [...] w P.

Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że w trakcie przeprowadzonej dnia [...] lipca 2007 r. kontroli budynku magazynowego stwierdzono, że obiekt ten powstał na podstawie pozwolenia na budowę jednakże jest użytkowany przez inwestora nielegalnie, w związku z czym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając w oparciu o art. 57 ust. 7 w zw. z art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane, wymierzył M. M. i Ł. M. karę z tytułu nielegalnego użytkowania przedmiotowego obiektu w wysokości 100 000 zł.

Zażalenie na to postanowienie złożyli M. M. i Ł. M., wspólnicy Przedsiębiorstwa Handlowo Usługowego "[...]" Spółka Cywilna – zastępowani przez pełnomocnika adwokata T. C. i wnieśli o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Podnieśli, że w dniu [...] stycznia 2008 r. doszło do zmiany w składzie osobowym wskazanej wyżej Spółki i od tego dnia Spółka działa w składzie: M. M. i Ł. M., którzy zgodnie z zapisem aktu notarialnego (Rep. A Nr [...]) przejęli wszelkie pasywa i aktywa Spółki, w szczególności wszelkie długi i zobowiązania dotychczasowych wspólników. Wskazali, że w dniu [...] stycznia 2008 r. Spółka przekształciła się w spółkę jawną i z dniem [...] marca 2008 r. została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego. W związku z powyższym, zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, gdyż wspomniana Spółka jawna nie otrzymała kwestionowanego postanowienia i nie brała udziału w tym postępowaniu, jako jego strona. Składający zażalenie podkreślili, że karę pieniężną wymierzono niesłusznie, bowiem w dniu [...] maja 2007 r. M. M. i Ł. M. jako wspólnicy PHU "[...]" zwrócili się o wydanie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku handlowego, dołączając wszystkie wymagane przez art. 56 oraz art. 57 ustawy Prawo budowlane dokumenty. Pomimo tego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał wnioskodawców do uzupełnienia wniosku m. in. poprzez nadesłanie oświadczeń właściwych osób, iż odstępstwo w wykonaniu przyłącza kanalizacyjnego ma charakter nieistotny, chociaż razem z wnioskiem złożono opinię Zespołu Uzgadniania Dokumentacji Projektowej z dnia [...] maja 2007 r. opiniującą pozytywnie wykonanie wszystkich przyłączy, z której w sposób jednoznaczny wynikało, że odstępstwo to nie było istotne. Wnoszący zażalenie zwrócili uwagę, że wedle art. 54 ustawy Prawo budowlane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego winien w terminie 21 dni od daty złożenia przez inwestorów wniosku wydać decyzję zezwalającą na użytkowanie budynku, względnie w tym terminie wnieść sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. Tymczasem w przedmiotowym wypadku decyzja taka nie została wydana. Nie przeprowadzono również kontroli, o której mowa w art. 59a Prawa budowlanego. Ustalony przez organ fakt użytkowania budynku magazynowego, stanowiący podstawę wymierzenia kary pieniężnej, jest niezgodny z prawdą, bowiem w dniu kontroli tj. [...] lipca 2007 r. w przedmiotowym budynku odbywało się szkolenie pracowników w związku z zainstalowaniem nowego sprzętu komputerowego, oprogramowania, sprzętu przeciwpożarowego i systemów alarmowych. Fakt składowania towarów w budynku magazynowym nie świadczy o jego użytkowaniu.

Po rozpatrzeniu tego zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ II instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] ([...]) Prezydent Miasta zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę Przedsiębiorstwu Handlowo Usługowemu "[...]" Spółka Cywilna dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku handlowo-magazynowego z zapleczem socjalnym przy ul. [...] w P., budynku magazynowego, przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego, parkingu wraz z zjazdami drogowymi z ul. [...], które to rozstrzygniecie zostało następnie z zmienione decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2006 r.

Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2007 r., Nr [...] stwierdził nieważność wskazanej wyżej decyzji z dnia [...] listopada 2004 r., zaś decyzją z dnia [...] października 2007 r., Nr [...] stwierdził nieważność wyżej wymienionej decyzji z dnia [...] października 2006 r. W obydwu przypadkach przyczyną usunięcia z obrotu prawnego powyższych decyzji był fakt, że pozwolenia wydano dla spółki cywilnej, która nie posiada osobowości prawnej. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] Prezydent Miasta zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. M. i Ł. M., wspólnikom Spółki Cywilnej Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe "[...]" pozwolenia na budowę. Decyzja ta została zmieniona decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2008 r. W oparciu o wskazane pozwolenie zrealizowany został budynek magazynowy o kubaturze 5070m³.

Organ odwoławczy powołując się na treść art. 55 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2008 r. Nr 156, poz. 1118/, wedle którego przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli na wzniesienie obiektu jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii V, IX-XVIII, XX, XXII, XXIV, XXVII-XXX, o których mowa w załączniku do wskazanej ustawy, wskazał, że ze względu na fakt, że budynki handlu i usług zaliczone są do kategorii XVII obiektów, M. M. i Ł. M. obowiązani byli, przed przystąpieniem do użytkowania uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 16 lipca 2007 r. stwierdzono tymczasem, że przedmiotowy budynek jest użytkowany, bowiem na całej powierzchni magazynu, na paletach drewnianych i regałach stalowych, znajdowały się towary handlowe. W dniu kontroli stwierdzono ponadto pracę wózka widłowego, rozładunek i załadunek towaru.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia, organ wskazał, że powołane w nim zgłoszenie zakończenia budowy dotyczy wniosku M. M. występującego jako pełnomocnik M. M., M. M. i Ł. M., wspólników Spółki cywilnej Przedsiębiorstwa Handlowo Usługowego "[...]" o udzielenie pozwolenia na użytkowanie budynku handlowo - magazynowego. Inwestor, na którym spoczywa obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego winien zawiadomić organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Pracy oraz Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania. Niezajęcie stanowiska przez wymienione organy w terminie 14 dni od daty otrzymania zawiadomienia, traktowane jest jako nie zgłoszenie sprzeciwu lub uwag. Nie oznacza to jednocześnie, że można przystąpić do użytkowania obiektu.

Odnośnie zarzutu dotyczącego obowiązku wydania decyzji zezwalającej na użytkowanie danego obiektu w terminie 21 dni od daty złożenia wniosku w tym przedmiocie organ odwoławczy wskazał, że obowiązek ten nie dotyczy obiektów, co do których istnieje wymóg uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Zarzucana zaś przewlekłość postępowania nie usprawiedliwia inwestora w naruszeniu prawa.

Wskazano także, że okoliczność zmiany składu osobowego Spółki oraz jej formy prawnej nie ma w sprawie znaczenia wobec faktu, że pozwolenie na realizację przedmiotowej inwestycji uzyskali M. M. oraz Ł. M. jako osoby fizyczne, w związku z czym to na nich - inwestorach spoczywał obowiązek uzyskania stosownego pozwolenia przed przystąpieniem do użytkowania. Tym samym nie jest zasadny zarzut, że Spółka jawna nie brała udziału w niniejszym postępowaniu, bowiem zgodnie z art. 59 ust. 7 ustawy Prawo budowlane stroną takiego postępowania jest wyłącznie inwestor. Organ dodał, że wysokość wymierzonej kary pieniężnej została przez organ I instancji prawidłowo obliczona.

Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyli M. M. i Ł. M. - wspólnicy Przedsiębiorstwa Handlowo Usługowego "[...]" Spółka Jawna – zastępowani przez pełnomocnika adwokata T. C. Wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, jak też poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r., wstrzymanie wykonania zaskarżonych postanowień oraz zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zarzucili naruszenie:

art. 107 § 1 i § 3, art. 7, art. 77 § 1 KPA przez niewskazanie w uzasadnieniu przyczyn, dla których odmówiono wiarygodności zarzutom zażalenia, nie podjęcie kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego,

art. 54, art. 57 ust. 7, art. 59c i art. 59f ustawy Prawo budowlane przez bezpodstawne przyjęcie, iż 21-dniowy termin do zgłoszenia sprzeciwu przez organ nadzoru budowlanego dotyczy wyłącznie obiektów budowlanych nie objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na użytkowanie, przyjęcie, że inwestor składając wniosek nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów, przyjęcie, iż zmiany w składzie osobowym Spółki oraz fakt jej przekształcenia w spółkę jawną nie mają żadnego znaczenia dla sprawy oraz przyjęcie, że pozostawanie przez organ w zwłoce w załatwieniu wniosku inwestora o udzielenie pozwolenia na użytkowanie nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu skarżący powtórzyli argumentację przedstawioną w złożonym zażaleniu, dodatkowo wskazując, że kara pieniężna byłaby uzasadniona wyłącznie w przypadku nieposiadania przez nich pozwolenia na budowę, w razie braku złożenia wniosku o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie bądź też gdyby organ sprzeciwił się użytkowaniu obiektu. Wskazali, że w dniu [...] czerwca 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku, którego dotyczy sprawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wyrokiem z dnia 23 września 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 525/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r. (pkt I); zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących M. M. i Ł. M. solidarnie kwotę 357 /trzysta pięćdziesiąt siedem/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II); nakazał Skarbowi Państwa – Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zwrócić skarżącym M. M. i Ł. M. solidarnie kwotę 900 /dziewiećset/ zł tytułem zwrotu nadpłaconego wpisu od skargi (pkt III) oraz stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (pkt IV).

Sąd uznał, że przepis art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane jest sprzeczny z przepisem art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przewiduje, że ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Podniesiono, że wykonanie obiektu handlowego z zamiarem prowadzenia w nim działalności gospodarczej mieści się katalogu praw i wolności ekonomicznych. Ograniczenie terminu rozpoczęcia takiej działalności do czasu uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego w którym działalność ma być prowadzona z całą pewnością stanowi ograniczenie tego rodzaju wolności. Kara pieniężna wymuszająca określone zachowania się inwestora musi mieścić się w granicach które nie naruszają wskazanych wyżej praw i wolności. Uznano, że konstrukcja przepisu art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane w zakresie w jakim odsyła do naruszenia z przepisu art. 55 tej ustawy czyni proces orzekania kary automatycznym. Do jej wymierzenia wystarczy samo stwierdzenie przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie bez możliwości skontrolowania przyczyn takiego stanu rzeczy. Taka konstrukcja uniemożliwia dokonanie oceny wpływu naruszenia przepisów przez inwestora na dobra chronione.

Badając legalność zaskarżonego aktu i uzasadniając stanowisko argumentami dotyczącymi uprawnienia sądu do samodzielnej oceny niekonstytucyjności przepisu ustawy, Sąd doszedł do przekonania, że przepis art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane w zakresie w jakim określają karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego są sprzeczne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, dlatego odmówił ich zastosowania. Natomiast wobec faktu, że nie ma innego przepisu rangi ustawowej, który pozwalałby na wymierzenie inwestorowi, który samowolnie rozpoczął użytkowanie obiektu budowlanego kary, stwierdził, iż nie ma podstaw prawnych do jej wymierzenia.

Na skutek skargi kasacyjnej Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 stycznia 2011r., sygn. akt II OSK 163/10 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.

NSA stwierdził, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 175 ust. 1 Konstytucji oraz art. 193 Konstytucji w zw. z art. 178 ust. 1 Konstytucji uznając, że zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 ust. 2 Konstytucji) oraz zasada podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji) przyznaje sądowi w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sąd (art. 175 ust. 1 Konstytucji) samodzielne uprawnienie i zarazem obowiązek oceny zgodności ustawy z Konstytucją, a w razie stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów ustawy, prawo sądu do odmowy stosowania ustawy sprzecznej w jego ocenie z Konstytucją, bez obowiązku zwracania się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego (art. 193 Konstytucji) w takiej sprawie jaka legła u podstaw wydania zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wyrażona w art. 8 ust. 2 zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji RP nie w każdym przypadku oznacza uprawnienie sądu administracyjnego do kontroli przepisów ustawy, gdyż do tego powołany jest co do zasady Trybunał Konstytucyjny (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP). Sąd administracyjny nie powinien orzekać o odmowie zastosowania przepisu ustawy, choćby nawet był przekonany o jego niekonstytucyjności. Przepis nie wyeliminowany z obrotu prawnego orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, podlega bowiem stosowaniu. Zgodnie z art. 188 pkt 1 Konstytucji RP kompetencję do badania zgodności ustaw z Konstytucją posiada Trybunał Konstytucyjny, a brak orzeczenia Trybunału w tym przedmiocie oznacza domniemania zgodności ustawy z Konstytucją. Zatem Sąd rozpoznający sprawę nie powinien odmówić zastosowania przepisu ustawy z powodu uznania jego niezgodności z Konstytucją, lecz może skorzystać z określonego w art. 178 ust 2 Konstytucji uprawnienia do wystąpienia z odpowiednim pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, w razie powzięcia wątpliwości co do konstytucyjności danego przepisu ustawy.

Podkreślono, że oparcie wyroku przez Sąd I instancji na ocenie niezgodności art. 57 ust. 7 w zw. z art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane z art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji było niedopuszczalne bowiem, kwestia ta została przesądzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 maja 2009 r., sygn. P 64/07, w którym stwierdzono, że art. 57 ust. 7 zdanie drugie w związku z art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217, z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665, Nr 127, poz. 880, Nr 191, poz. 1373 i Nr 247, poz. 1844, z 2008 r. Nr 145, poz. 914, Nr 199, poz. 1227, Nr 206, poz. 1287, Nr 210, poz. 1321 i Nr 227, poz. 1505 oraz z 2009 r. Nr 18, poz. 97 i Nr 31, poz. 206) oraz załącznikiem do tej ustawy jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji, przesądzając kwestię pozostawania wskazanych uregulowań w obowiązującym porządku prawnym.

Podkreślono, że sprawując wymiar sprawiedliwości (art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych) sąd administracyjny rozstrzyga konkretną sprawę, tj. przesądza o tym, że skarga jest zasadna lub też bezzasadna stosując wykładnię przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. Wykładnia ta musi uwzględniać kluczowy w ustawodawstwie akt prawny to jest Konstytucję RP (tzw. wykładnia prokonstytucyjna). Wskazano, że w niniejszej sprawie wywody zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie mogą zostać podzielone, a w szczególności potraktowane jako wykładnia konstytucyjna, gdyż o kwestiach w nich zawartych przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 maja 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne i postanowienia w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna.

W rozpoznawanej sprawie ,przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wymierzające M. M. i Ł. M. na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego karę pieniężną w wysokości 100 000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku magazynowego

Przepis art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /tekst. jedn. Dz. U. Z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm./, a stanowiący podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi, że w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 , właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego a do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 f ust 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Ten ostatni przepis nie reguluje formy wymierzenia kary oraz trybu przymusowego wymierzenia kary, które to kwestie prawodawca uregulował w art. 59 g ustawy w ust. 1 ustalając, że karę, o której mowa w art. 59 f ust. 1, właściwy organ wymierza w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, zaś wpływy z kar stanowią dochód budżetu państwa. Wymierzoną karę wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, o którym mowa w ust 1, w kasie właściwego urzędu wojewódzkiego lub na rachunek bankowy tego urzędu /ust.2/. W przypadku nieuiszczenia kary w terminie podlega ona ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /ust.3/. W świetle zaś ust. 5 art. 59 g Prawa budowlanego do w/w kar, wymienionych w art. 59 g ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. Z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm./. Takie odesłanie oznacza, że w sprawie nałożenia kar za przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 Prawa budowlanego, zastosowanie odpowiednio będą miały poszczególne rozdziały Działu III Ordynacji podatkowej, a więc; Rozdział 1 - Powstanie zobowiązania podatkowego, Rozdział 2- Odpowiedzialność podatnika, płatnika i inkasenta, Rozdział 3 - Zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych, Rozdział 4 - Terminy płatności, Rozdział 5 - Zaległość podatkowa, Rozdział 6 - Odsetki za zwłokę i opłata prolongacyjna, Rozdział 7 - Wygaśniecie zobowiązań podatkowych, Rozdział 7 a - Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, Rozdział 8 - Przedawnienie, Rozdział 9 - Nadpłata, Rozdział 9a - Podpisywanie deklaracji, Rozdział 10 - Korekta deklaracji, Rozdział 11 - Informacje podatkowe, Rozdział 12 - Rachunki , Rozdział 13 - Odpowiedzialność solidarna, Rozdział 14 - Prawa i obowiązki następców prawnych oraz podmiotów przekształconych, Rozdział 15 - Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich.

Zgodnie z tym odesłaniem, dla potrzeb rozpoznawanej sprawy, przede wszystkim przywołać należy przepisy Działu III, Rozdziału 14 Ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 93 a § 1 przywołanej wyżej ustawy . Z powołanego wyżej przepisu wynika, że osoba prawna zawiązana /powstała/ w wyniku: 1/przekształcenia innej osoby prawnej , 2/przekształcenia spółki niemającej osobowości prawnej - wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki przekształconej osoby lub spółki. Następnie, § 2 art. 93 a Ordynacji podatkowej stanowi, że przepis § 1 stosuje się odpowiednio do; 1/ osobowej spółki handlowej zawiązanej /powstałej/ w wyniku przekształcenia a/ innej spółki niemającej osobowości prawnej , b/ spółki kapitałowej ; 2/ spółki niemającej osobowości prawnej, do której osoba fizyczna wniosła na pokrycie udziału wkład w postaci swojego przedsiębiorstwa. Natomiast, jak to wynika z treści art. 93 d Ordynacji podatkowej, wyżej cytowane przepisy mają zastosowanie również do praw i obowiązków wynikających z decyzji wydanych na podstawie przepisów prawa podatkowego, a stosuje się je również w zakresie, w jakim odrębne ustawy, umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz inne ratyfikowane umowy międzynarodowe, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, nie stanowią inaczej /art. 93e/. Mając na uwadze powyższe, podnieść również należy, że przepis art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego nie wskazuje wprost podmiotu, na który winna zostać nałożona kara pieniężna w razie zaistnienia przesłanek określonych tym przepisem. Nie może ulegać jednak wątpliwości, że hipoteza tego przepisu odnosi się do inwestora, bowiem to na niego ustawodawca nałożył obowiązek zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy /art. 54 Prawa bud./, czy też, tak jak w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżących, uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego do czego inwestor został zobowiązany decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2004 r. [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę /pkt.5 decyzji/. Za takim rozumieniem normy art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego opowiada się judykatura, w tym również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2007r P 19/06 /OTK ZU nr l/A/2007, poz.2/, a także w wyroku z dnia 5 maja 2009 r. P 64/07 /OTK-A 2009/5/64/, a także Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyrokach niepublikowanych z dnia 16 grudnia 2009 r. IIOSK 1042/09, z dnia 15 stycznia 2008 r. I OSK 1931/06, z dnia 8 grudnia 2009 r. II OSK 1110/09.

W tych ramach prawnych, organ stwierdzając zaistnienie przesłanek określonych art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, a więc przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie , przede wszystkim winien ustalić zobowiązany podmiot tj. inwestora. Z akt sprawy wynika, że inwestorem tego obiektu budowlanego było Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe [...] s.c. o nieustalonym przez organ składzie osobowym. Z zalegającego w aktach sprawy wniosku z dnia [...] maja 2007 r. skierowanego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wydanie pozwolenia na użytkowanie, a w szczególności z załączonego do tego wniosku pełnomocnictwa sporządzonego w dniu [...] sierpnia 2004 r. wynika, że wspólnikami spółki cywilnej będącej inwestorem są M. M., M. M. i Ł. M. W aktach sprawy zalega również notarialnie sporządzone w dniu [...] listopada 2004 r., a więc po dacie wydania decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę oświadczenie M. M. o wystąpieniu ze spółki "[...]" s.c. za zgodą pozostałych wspólników. Z kolei z aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 2008 r. zmieniającego umowę spółki cywilnej wynika, że M. M. działając imieniem własnym oraz w imieniu i na rzecz M. S. /poprzednio M./ ustępują za spółki przenosząc na Ł. M. i M. M. wszelkie prawa do majątku i ewentualnych należności spółki cywilnej działającej pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "[...] Spółka cywilna z siedzibą w P., a w szczególności do stanowiącego przedsiębiorstwo spółki w rozumieniu art. 55 prim kodeksu cywilnego. Z odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorców wynika, że przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nastąpiło na podstawie art. 26 ust. 4 KSH uchwałą wspólników spółki cywilnej z dnia [...] stycznia 2008r, zaś jako wspólnicy zostali wykazani M. M. i Ł. M. W tym miejscu podnieść należy, że w świetle przepisów Kodeksu Spółek Handlowych to spółka jawna jest podmiotem nabywanych praw i zaciągniętych zobowiązań, nie zaś jej wspólnicy. Wynika to wprost z treści art. 8 § 1 KSH który stanowi, że spółka osobowa może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Dla potrzeb niniejszej sprawy należy również dodać, że już samo postanowienie sądu o wpisie spółki jawnej do Krajowego Rejestru Sądowego jest wystarczającą podstawą wpisu spółki jawnej w księdze wieczystej jako właściciela nieruchomości w miejsce wspólników przekształconej spółki cywilnej /tak uchwała SN z 11 września 2003r, HI CZP, OSNC 2004, nr 11, poz. 169/.

W tym stanie sprawy niezrozumiałe jest stanowisko orzekających w sprawie organów zupełnie ignorujące kwestie przekształcenia podmiotu, a w konsekwencji kwestię prawidłowego ustalenia inwestora, któremu w oparciu o przepis art. 57 ust 7 w zw. z art. 59 f ust. 1 i art. 59 g ust.1 i ust. 5 Prawa budowlanego , a także art. 93a § 1 i § 2 pkt.1 Ordynacji podatkowej należy wymierzyć karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Oznacza to, że wydane w sprawie zaskarżone postanowienia zarówno organu I jak i II instancji zapadły przedwcześnie, bez należytego wyjaśnienia sprawy naruszając tym samym dyspozycje art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Wskazać bowiem należy, że organa prowadzać postępowanie w rozpoznawanej sprawie nawet nie próbowały ustalić w sposób prawidłowy inwestora - adresata postanowienia, a więc podmiotu zobowiązanego do uiszczenia kary za samowolne przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego. Taki sposób prowadzenia postępowania ignorujący zalegające w aktach sprawy wyżej powołane dowody, a także nieustosunkowanie się do nich pomimo wyraźnego wniosku skarżących, pozostaje w sprzeczności z w/w zasadami postępowania administracyjnego, a także art. 6, art. 8, art. 78 § 1 k.p.a. zaś organ, wymierzając zaskarżonymi postanowieniami karę za nielegalne przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego nie uzasadnił takiego właśnie wyboru adresatów, czym naruszył dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych też przyczyn Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 152 i art. 200 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny mi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.