Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2003/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
6560
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 165a par. 1, art. 14h, art. 14b par. 1, art. 14b par. 2, art. 14b par. 3, art. 14c par. 1, art. 14c par. 2, art. 169, art. 120, art. 121
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 21 ust. 1 pkt 3b
journal: Dz.U. 2010 nr 51 poz 307
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi T. C. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz T. C. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 29 grudnia 2011 r. T. C. (dalej "Skarżąca")

zwróciła się o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego

w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych.

W przedmiotowym wniosku Skarżąca przedstawiła następujący stan

faktyczny:

W sytuacji, gdy toczą się procesy sądowe: jeden cywilny, drugi karny,

w wyniku negocjacji między stronami dochodzi do podpisania ugody pozasądowej,

mocą której jedna strona wypłaca drugiej stronie:

a) odszkodowanie za uszkodzenie jej mienia i bezprawne wtargnięcie w sferę jej

praw oraz spowodowanie analogicznych naruszeń praw przez inne osoby,

b) zadośćuczynienie pieniężne za wyrządzoną krzywdę niematerialną,

zobowiązując się jednocześnie do wycofania wszystkich spraw sądowych

i czyniąc to w następstwie ugody;

świadczenia pieniężne, o jakich mowa, są wolne od podatku dochodowego

stosownie do przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku

dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) - dalej

"u.p.d.o.f"; w sytuacji, gdy stan napięcia emocjonalnego między stronami i głębokie

urazy odbierające wiarę w możliwość podpisania ugody w terminie późniejszym, niż

dany moment, uniemożliwia realne odłożenie podpisania ugody do posiedzenia

sądowego, na którym mogłaby być podpisana ugoda.

Na tle tak przedstawionego stanu faktycznego Skarżąca zadała pytanie, czy

zawarcie pozasądowej ugody w okolicznościach, o jakich mowa wyżej, w drodze aktu

notarialnego, może być uznane za równoważne z ugodą sądową?

Zdaniem Skarżącej, sam fakt sporządzenia ugody pozasądowej w formie aktu

notarialnego w sytuacji, gdy w chwili podpisania ugody są w toku procesy sądowe

między stronami, wypełnia cechy wiarygodności publicznoprawnej zawartej ugody,

a tym samym jest równoznaczny z ugodą sądową. W ocenie Skarżącej, nie istnieje

również przeszkoda, aby treść ugody pozasądowej została powtórzona w ugodzie

sądowej, choć wydaje się to rzeczą zbędną.

Dyrektor Izby Skarbowej w W., działający z upoważnienia Ministra

Finansów na podstawie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca

2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa

podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) - dalej "rozporządzenie z 2007 r.",

powołując się na art. 165a § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.

Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej "O.p." -

postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] odmówił wszczęcia

postępowania. W uzasadnieniu postanowienia przytoczył treść art. 14b § 1-3 oraz

14c § 1-2 O.p., wskazując, że interpretacja indywidualna ma dotyczyć zakresu

i sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego w odniesieniu do

zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Następnie wyjaśnił, że

przepisy prawa podatkowego to: przepisy ustaw podatkowych, postanowienia

ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów o unikaniu podwójnego

opodatkowania oraz ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską innych umów

międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej, a także przepisy aktów

wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych (art. 3 pkt 2 O.p.).

Zaznaczył, że znaczenie terminu "ustawy podatkowe" wyjaśnia art. 3 pkt 1 O.p.

Dyrektor IS wskazał, że regulacje zwarte w art. 14b § 1-3 O.p., określają

wymagania, jakie powinien spełniać wniosek o udzielenie interpretacji, tzn.: powinien

być złożony na piśmie i w sposób wyczerpujący (nie ogólny) przedstawiać stan

faktyczny sprawy oraz zawierać własne stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny

prawnej stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Podkreślił, że wniosek

o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczyć może:

- tylko indywidualnej sprawy zainteresowanego w zakresie przepisów prawa

podatkowego regulujących wprost odpowiedzialność podatkową wnioskodawcy,

- zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego.

Zaznaczył ponadto, iż postępowanie w sprawie wydawania interpretacji

indywidualnych jest postępowaniem szczególnym i odrębnym, do którego

bezpośrednio, poza wskazanymi w ustawie, nie mają zastosowania przepisy O.p.

dot. postępowania podatkowego; w szczególności nie może być w jego trakcie

prowadzone postępowanie dowodowe, tak jak w toku kontroli podatkowej, czy

postępowania podatkowego lub czynności sprawdzających. W kontekście

powyższego stwierdził, że w postępowaniu o wydanie interpretacji nie można badać

w sensie merytorycznym "sprawy podatkowej" wynikającej z przytoczonego we

wniosku zdarzenia, lecz jedynie pozytywnie lub negatywnie ocenić podając

uzasadnienie prawne, czy stanowisko pytającego zawarte we wniosku odnoszące się

do regulacji przepisów prawa podatkowego jest słuszne i znajduje oparcie

w okolicznościach przedstawionego zdarzenia. Organ wydający interpretację nie

może prowadzić postępowania ani podejmować rozstrzygnięć zastrzeżonych dla

innego trybu orzekania - postępowania kontrolnego czy podatkowego prowadzonego

w oparciu o konkretną dokumentację.

Zdaniem Organu, analiza przesłanek odmowy wszczęcia postępowania,

wskazanych w art. 165a § 1 O.p. oraz przepisów Ordynacji regulujących

postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, prowadzi do wniosku,

że okoliczności uniemożliwiające wydanie prawidłowej, zawierającej niezbędne

elementy tego rodzaju rozstrzygnięcia i spełniającej przypisane tej instytucji funkcje,

zachodzą w szczególności, gdy:

1) przedmiotem wniosku jest interpretacja przepisów innych niż przepisy prawa

podatkowego;

2) przedmiotem wniosku jest interpretacja przepisów prawa podatkowego

w sprawach pozostających poza zakresem przedmiotowym upoważnienia

organu wydającego w imieniu Ministra Finansów interpretacje indywidualne;

3) wniosek dotyczy zagadnienia unormowanego przepisami prawa podatkowego,

którego rozwiązania nie może dostarczyć interpretacja indywidualna - wydanie

interpretacji indywidualnej wymagałoby w istocie poddania ocenie

(zinterpretowania) stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), a nie przepisu

prawa podatkowego, bądź gdy wniosek dotyczy przepisów nie regulujących

wprost sfery odpowiedzialności podatkowej Wnioskodawcy.

Istotą interpretacji indywidualnej jest bowiem rozstrzygnięcie, czy

wnioskodawca prawidłowo postrzega, jakie skutki prawne na gruncie określonych

przepisów prawa podatkowego wywołuje przedstawiony przez niego stan faktyczny

albo zdarzenie przyszłe. Ocena stanowiska wnioskodawcy, a w konsekwencji -

wydanie interpretacji indywidualnej, są możliwe wyłącznie wówczas, gdy kwestia

stanowiąca przedmiot jego wątpliwości jest regulowana przepisami prawa

podatkowego. W opinii organu interpretującego w przedmiotowej sprawie Skarżąca

wnosi o wydanie interpretacji w kwestii oceny, czy zawarcie pozasądowej ugody

w drodze aktu notarialnego może zostać uznane za równoważne z ugodą sądową.

Dyrektor IS wyjaśnił, że przedmiotem interpretacji dokonywanej przez Ministra

Finansów mogą być, w myśl art. 14b § 1 O.p., wyłącznie akty prawne wymienione

w art. 3 pkt 1 O.p. i nie jest możliwe na tej podstawie dokonywanie interpretacji

innych przepisów. Mając na uwadze, że zagadnienie, którego interpretacji żąda

Skarżąca we wniosku nie mieści się w zakresie, o którym mowa w art. 14b § 1 O.p.,

Organ uznał, że nie jest uprawniony do jego merytorycznego rozpatrzenia w ramach

postępowania uregulowanego w rozdziale 1a O.p., bowiem dokonanie takich ustaleń

wykracza poza zakres przedmiotowy pisemnej interpretacji przepisów prawa

podatkowego wydawanej w trybie art. 14b § 1 O.p.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o zmianę

zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie w interpretacji wskazanego we wniosku

przepisu prawa materialnego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 14b, art. 14h

i art. 165a O.p. przez ich błędne zastosowanie.

Zdaniem Skarżącej, pod pozorem, że wniosek nie dotyczy interpretacji normy

prawa podatkowego, organ uchylił się od wydania interpretacji. Skarżąca stwierdziła,

że konkretne zagadnienie przedstawione we wniosku wymaga właśnie interpretacji

powołanej normy prawa podatkowego. Podniosła, że dokonanie interpretacji danej

normy wymaga zastosowania wszelkich znanych w doktrynie prawa metod wykładni,

w tym, o ile sensu normy nie da się odczytać należycie z dyrektyw wykładni

pierwszego stopnia, jak w niniejszej sprawie, niezbędne jest sięgnięcie do dyrektyw

interpretacyjnych wyższych stopni. Wskazała, że taką dyrektywę odnajduje się

w tzw. wykładni teleologicznej, czyli wykładni celowościowej.

W ocenie Skarżącej, dokonując subsumpcji stanu prawnego przedstawionego

we wniosku należało rozważyć cel regulacji zawartej w normie art. 21 ust. 1 pkt 3b

u.p.d.o.f. Uznała, że powyższy cel, odnoszący się do wskazania ugody sądowej,

zawiera się jedynie w dążeniu ustawodawcy do maksymalizacji wiarygodności

dowodowej takiego aktu, jakim jest ugoda sądowa, w celu wyeliminowania

ewentualnych ugód pozasądowych, które mogłyby teoretycznie być sporządzane ex

post in fraudem fisci. Zaznaczyła, że wskazywany przypadek ugody zawartej

w formie aktu notarialnego jest pod tym względem równoważny z ugodą sądową, pod

względem wiarygodności, co do treści i czasu jej zawarcia. Tym bardziej, gdy dotyczy

to sprawy wszczętej już przed sądem. Wyjaśniła, że interpretacja normy prawnej

oznacza ustalenie jej rzeczywistego znaczenia, które nadaje jej ustawodawca mając

na uwadze określony cel regulacji oraz stosując podporządkowane mu formy

wyrażania woli regulacji. Wskazała, że ustalenie, w przypadkach budzących

wątpliwości, celu ustawodawcy, zmierza do ustalenie rzeczywistej treści normy.

Z tego względu Skarżąca za chybione uznała stwierdzenie, że zmierza do uzyskania

interpretacji innych norm niż normy zawarte w przepisach prawa podatkowego.

Stwierdziła, że wniosek o interpretację odnosi się do stricte określonej normy prawa

podatkowego, a zatem mieści się w granicach art.14b O.p.

W wyniku ponownej analizy sprawy, Minister Finansów postanowieniem z dnia

[...] kwietnia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone

postanowienie.

Na wstępie uzasadnienia przytoczył przepisy i argumentację wskazaną

w zaskarżonym postanowieniu obejmującą art. 14b § 1, art. 165a § 1 w zw. z art. 14h

i art. 3 pkt 1 i 2 O.p. dotyczące interpretacji przepisów prawa podatkowego na

wniosek zainteresowanego. Następnie przywołał treść art. 14b § 6 O.p. oraz § 2

ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2007 r. regulującego kwestię upoważnienia do wydawania

interpretacji indywidualnych w zakresie interpretacji przepisów prawa podatkowego.

Stwierdził, że w świetle art. 14b § 1 O.p. niemożliwe jest wydanie interpretacji

przepisów innych niż prawa podatkowego. Na potwierdzenie swojego stanowiska

wskazał wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 15 grudnia

2009 r. sygn. akt III SA/Wa 1032/09.

W ocenie Ministra Finansów we wniosku z dnia 29 grudnia 2011 r. Skarżąca

domaga się wydania interpretacji indywidualnej, która stanowiłaby ocenę jej

stanowiska nie opartego o przepisy u.p.d.o.f., bowiem złożony wniosek dotyczy

kwestii oceny, czy zawarcie pozasądowej ugody w drodze aktu notarialnego może

zostać uznane za równoważne z ugodą sądową. Wskazał, że w art. 3 pkt 1 O.p.

ustawodawca zawarł zamknięty katalog aktów prawnych, które mogą być

przedmiotem interpretacji dokonywanej przez ministra finansów w myśl art. 14b § 1

O.p. Zdaniem Ministra Finansów, żądanie udzielenia interpretacji w zakresie

wyznaczonym pytaniem sformułowanym w złożonym wniosku, wykracza poza zakres

przedmiotowy interpretacji wydanej w trybie art. 14b O.p. Zaznaczył, że należy wziąć

pod uwagę całokształt rozwiązań przyjętych w rozdziale 1a O.p., a także cel, jaki

przyświecał ustawodawcy przy wprowadzaniu przepisów regulujących instytucję

interpretacji indywidualnej w obecnym kształcie. W szczególności za istotne uznał:

- specyfikę postępowania interpretacyjnego wynikającą m.in. z zamkniętego

katalogu przepisów O.p., określonego w art. 14h O.p., mających w tym

przypadku zastosowanie oraz skutkujących brakiem możliwości procedowania

w przypadku konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego, czy

też otrzymania informacji od władz obcego państwa,

- podstawowy cel interpretacji indywidualnej, jakim miało być zwiększenie

pewności i stabilności prawa podatkowego.

Podkreślił, że zgodnie z uzasadnieniem do rządowego projektu ustawy

o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw

(druk sejmowy nr 731 z dnia 22 czerwca 2006 r.) wprowadzenie analizowanych

przepisów miało na celu zwiększenie pewności i stabilności prawa podatkowego,

poprawę relacji między podatnikami a organami podatkowymi oraz ułatwienie

podatnikom wykonywania ich obowiązków wynikających z przepisów prawa

podatkowego. Realizacja tych celów jest nakierowana na zwiększenie zaufania

obywateli do organów państwa oraz może stanowić czynnik pobudzający wzrost

gospodarczy. Wskazał, że organ wydający interpretacje nie może poprzestać na

ustaleniu, że został złożony wniosek o wydanie interpretacji i wypełnione zostały

warunki formalne (wyczerpujące przedstawienie zdarzenia przyszłego, złożono

stosowne oświadczenie, wniesiono opłatę. Obowiązkiem organu, niezależnie od

przekonania wnioskodawcy, jest bowiem ocena, czy w świetle przepisów

regulujących instytucję interpretacji indywidualnej - z uwagi m.in. na przedmiot, czy

też zakres przedstawionego problemu - istotnie może wszcząć postępowanie

interpretacyjne.

Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Ministra Finansów, stanowisko przyjęte

w zaskarżonym postanowieniu jest w pełni uzasadnione, zatem zarzuty

przedstawione w zażaleniu jak i żądanie Skarżącej rozpoznania merytorycznego

wniosku o interpretację podatkową uznał za nieuprawnione i pozbawione podstaw

prawnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na

powyższe postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r. Skarżąca wniosła o uchylenie

zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 14b, art. 14h

i art. 165a O.p. przez ich błędne zastosowanie.

Skarżąca podniosła, że stanowisko organu, zgodnie z którym przedstawiony

przez Skarżącą problem nie dotyczy przepisów prawa podatkowego w rozumieniu

art 14b § 1 w zw. Z art. 3 pkt 2 O.p., jest sprzeczne z treścią wniosku.

Stwierdziła, że skoro pytanie zawarte we wniosku zmierza do uzyskania

informacji o rzeczywistym znaczeniu normy art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., w drodze

dokonania egzegezy użytych w tej normie zwrotów, to takie żądanie mieści się

w granicach uprawnień strony i winno kończyć się wydaniem przez organ stosownej

interpretacji. Zdaniem Skarżącej, powyższe stanowisko jest również słuszne z uwagi

na to, że Skarżąca wskazuje na istotne wątpliwości i potrzebę stosowania

wypracowanych doktryną i praktyką orzeczniczą dyrektyw interpretacyjnych

należących do sfery teorii prawa.

Wskazała, że organ nie konkretyzuje w sposób dostatecznie czytelny, co jest

w istocie w przedmiotowej sprawie powodem odmowy wydania interpretacji,

a epatuje ogólnikami mogącymi odnosić się do najróżniejszych przypadków.

W kontekście powyższego podkreśliła, że we wniosku określiła konkretną normę

w postaci art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., wskazując na konkretną sytuację,

uzasadniającą jej interes. Uznała, że rzeczą organu było dokonanie interpretacji

wskazanej normy prawa podatkowego, bowiem nie sposób racjonalnie zaprzeczyć,

że powyższy artykuł nie jest przepisem prawa podatkowego. W ocenie Skarżącej,

organ we wniosku dopatruje się uzyskania próby subsumcji normy, drogą oceny

okoliczności faktycznych. Natomiast wniosek Skarżącej dotyczy czystej sfery

interpretacji normy.

Podkreśliła, że zaskarżone postanowienie zdaje się także wskazywać, że

wniosek nie pochodzi od strony, co nie zostało wyraźnie stwierdzone ani

uzasadnione - zdaniem Skarżącej. Stwierdziła, że powyższe stanowisko również ze

względów merytorycznych nie jest uzasadnione, bowiem Skarżąca należy do kręgu

osób zobowiązanych do uiszczenia podatku dochodowego od osób fizycznych na

zasadzie samoopodatkowania, a interpretacja powołanej normy prawa jest do tego

celu niezbędna. Ponadto podniosła, że konkluzja, iż "istnieją zagadnienia wprawdzie

normowane przepisami prawa podatkowego, których rozwiązania nie może

dostarczyć interpretacja indywidualna" stanowi jedynie zwerbalizowanie uchylenia się

od udzielenia interpretacji, a nie uzasadnienie przyczyny. Skarżąca uznała, że

powyższa teza nie jest należycie uzasadniona, bowiem organ nie wskazuje dlaczego

oczekiwana interpretacja nie przyniesie "rozwiązania zagadnienia" normowanego

powołanym przepisem. Wskazała przy tym, że czym innym jest interpretacja normy,

czyli próba ustalenia jej właściwego, rzeczywistego znaczenia, a czym innym jest

kwestia należytego regulowania danej sfery przez prawo. Wykładnia normy może

prowadzić do wniosku, że jej rzeczywiste znaczenie jest w istocie sprzeczne z wolą

ustawodawcy oraz wywiera skutki przez niego niezamierzone i z tych względów

należałoby rozważać zmianę danej normy i do tego zdaje się zmierzać konstatacja,

że istnieją zagadnienia prawem normowane, których rozwiązania interpretacja nie

może rozwiązać. Skarżąca zaznaczyła, że oczekuje nie tyle rozwiązywania tych

zagadnień, lecz wypowiedzenia się jak rozumieć określoną normę, czyli co mieści się

pod użytymi w niej pojęciami.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie

podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy zasadnie organ interpretacyjny

uznał, że przedstawiony we wniosku Skarżącej stan faktyczny oraz postawione na

jego tle pytanie nie dotyczyły kwestii, które mogły być przedmiotem postępowania

w sprawie wydania interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw, by odmówić

wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia interpretacji indywidualnej przepisów

prawa podatkowego.

Postępowanie w sprawie indywidualnych interpretacji uregulowane zostało

w rozdziale 1a O.p., jednakże na mocy art. 14h O.p, ustawodawca zezwolił na

odpowiednie stosowanie w tej procedurze niektórych przepisów O.p. tj. art. 120,

art. 121 § 1, art. 125, art. 129, art. 130, art. 135-137, art. 140, art. 143, art. 165a,

art. 169 § 1-2, art. 170 i art. 171 oraz przepisy rozdziału 5, 6, 10 i 23 działu IV.

Zgodnie z przepisem art. 14b § 1 O.p. minister właściwy do spraw finansów

publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje w jego indywidualnej

sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację

indywidualną). Wniosek zainteresowanego o wydanie pisemnej interpretacji

przepisów prawa podatkowego, składany w jego indywidualnej sprawie, może

dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych (art. 14b § 2 O.p ).

Stosownie zaś do art. 14b § 3 O.p., składający wniosek obowiązany jest do

wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia

przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej

tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ wydający interpretację

indywidualną dokonuje oceny stanowiska wnioskodawcy i przedstawia jej

uzasadnienie prawne, a w przypadku oceny negatywnej - wskazuje stanowisko

prawidłowe wraz z uzasadnieniem prawnym (art. 14c § 1-2 O.p.).

Istotą interpretacji indywidualnej jest zatem rozstrzygnięcie, czy wnioskodawca

prawidłowo postrzega, jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa

podatkowego wywołuje przedstawiony przez niego stan faktyczny albo zdarzenie

przyszłe. Ocena stanowiska wnioskodawcy, a w konsekwencji - wydanie interpretacji

indywidualnej, są możliwe wyłącznie wówczas, gdy kwestia stanowiąca przedmiot

jego wątpliwości jest regulowana przepisami prawa podatkowego. Zainteresowanym

w przedmiocie interpretacji indywidualnej jest podmiot, który zwraca się o wydanie

interpretacji indywidualnej w celu prawidłowej, tj. zgodnej z obowiązującymi

przepisami realizacji swoich praw i obowiązków w sferze prawa podatkowego;

wyjaśnienia lub ułożenia swoich interesów w sferze prawa podatkowego. Tak więc,

do uzyskania interpretacji indywidualnej legitymowany jest podmiot, dla którego

określony stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe może rodzić konsekwencje w sferze

stosunków prawno-podatkowych. Przedmiotem interpretacji mogą być zatem takie

sytuacje faktyczne, które mogą powodować powstanie obowiązku podatkowego lub

zobowiązania podatkowego po stronie wnioskodawcy, które dotyczą sfery

odpowiedzialności podatkowej tego podmiotu.

Stosownie do art. 165a § 1 w zw. z art. 14h O.p, organ interpretacyjny wydaje

postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie interpretacji

indywidualnej, gdy wniosek o jej wydanie został wniesiony przez osobę niebędącą

zainteresowaną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie w tej sprawie nie

może być wszczęte.

Dokonując analizy przepisów będących podstawą wydania zaskarżonego

postanowienia stwierdzić trzeba, że w pojęciu: "jakichkolwiek innych niż brak statusu

zainteresowanego przyczyn braku możliwości wszczęcia postępowania" mieszczą

się wszelkie inne pozostałe okoliczności uniemożliwiające wydanie prawidłowej

interpretacji indywidualnej, w tym zawierającej niezbędne elementy przewidziane

przez ustawodawcę dla tego rodzaju rozstrzygnięcia i spełniającej funkcje przypisane

tej instytucji. W szczególności zgodzić się należy z organem, że taka przeszkoda dla

wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, istnieje

w sytuacji, gdy:

• przedmiotem wniosku jest interpretacja przepisów innych niż przepisy prawa

podatkowego;

• przedmiotem wniosku jest interpretacja przepisów prawa podatkowego

w sprawach pozostających poza zakresem przedmiotowym upoważnienia

organu wydającego w imieniu Ministra Finansów interpretacje indywidualne;

• wniosek dotyczy zagadnienia, unormowanego przepisami prawa

podatkowego, którego rozwiązania nie może dostarczyć interpretacja

indywidualna - wydanie interpretacji indywidualnej wymagałoby w istocie

poddania ocenie (zinterpretowania) stanu faktycznego, a nie przepisu prawa

podatkowego.

W doktrynie podkreśla się jednakże, że przepisu tego nie należy interpretować

rozszerzająco, bowiem taka wykładnia stanowiłaby skuteczny środek dla organów

podatkowych ograniczający merytoryczne rozpatrywanie wniosków i oznaczałoby to

ograniczenie prawa do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Przechodząc zatem do oceny zaskarżonego aktu, w kontekście opisanych

przesłanek, warunkujących możliwość wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 165a § 1

w zw. z art. 14h O.p., stwierdzić trzeba, że nie wystąpiła żadna z przywołanych

okoliczności.

Poza sporem jest, że Skarżąca była legitymowana do wystąpienia

z wnioskiem o udzielenie interpretacji indywidualnej, wskazała bowiem, że jest

podmiotem zainteresowanym, w rozumieniu art. 14b O.p., interpretacja miała

dotyczyć jej praw, przedstawiła w tym zakresie okoliczności faktyczne (zaistniałe

zdarzenie), do których miała się odnosić interpretacja.

Wbrew stanowisku organu interpretacyjnego w sprawie nie wystąpiły także

pozostałe okoliczności wykluczające wydanie interpretacji.

Nie można podzielić poglądu zawartego w zaskarżonym postanowieniu, że

przedmiotem analizy miały być wyłącznie kwestie niepodlegające interpretacji

w trybie przepisów rozdziału 1a Ordynacji podatkowej, tj. ocena, czy zawarcie

pozasądowej ugody w drodze aktu notarialnego może zostać uznane za

równoważne z ugodą sądową, a więc kwestie prawa cywilnego.

I chociaż sformułowania wniosku o interpretację są nieporadne i niespójne, to

nie wymagało wielkiej przenikliwości, by stwierdzić, że Skarżąca domagała się

wyjaśnienia, czy do świadczeń otrzymanych przez nią na podstawie ugody zawartej

przed notariuszem będzie miało zastosowanie zwolnienie zawarte w normie art. 21

ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Skarżąca zacytowała bowiem we wniosku ten przepis

wskazując, że "odszkodowanie za uszkodzenie jej mienia i bezprawne wtargnięcie

w sferę jej praw oraz spowodowanie analogicznych naruszeń praw przez inne osoby

oraz zadośćuczynienie pieniężne za wyrządzoną krzywdę niematerialną,(...)

w następstwie ugody" wolne jest od podatku dochodowego. Mając na uwadze, że

art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. zwalnia od podatku dochodowego inne odszkodowania

lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do

wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie; zrozumiałe jest pytanie

wnioskodawczym, "czy zawarcie pozasądowej ugody w okolicznościach, o jakich

mowa wyżej, w drodze aktu notarialnego, może być uznane za równoważne z ugodą

sądową?"

Intencja Skarżącej, mimo braku profesjonalizmu w sformułowaniu wniosku,

czytelna jest dla Sądu już na pierwszy rzut oka. Natomiast organ uznając, że wniosek

Skarżącej nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, gdyż nie przedstawia

przepisów prawa podatkowego w celu interpretacji, był obowiązany w pierwszej

kolejności - na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej -

wezwać stronę do usunięcia braków i potwierdzenia lub doprecyzowania intencji

wniosku. Zaniechanie takiego działania narusza ww. przepisy, a także zasadę

legalizmu (art. 120 Ordynacji podatkowej) oraz zasadę zaufania do organów

podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej).

Zasada zaufania powstrzymywać powinna organ od wykorzystywania

przewagi profesjonalnej w celu uchylenia się od udzielenia interpretacji na wniosek

złożony przez podatnika nie posiadającego kwalifikacji prawniczych. Organom

podatkowym nie wolno wykorzystywać nieznajomości prawa przez obywatela. Ta

drobna sprawa stanowi jaskrawy przykład działania Państwa wrogiego obywatelowi.

Podatnik został potraktowany jak uciążliwy intruz; jednocześnie okazano maksimum

złej woli przy załatwianiu tej sprawy - więcej wysiłku włożono w to, by uchylić się od

udzielenia interpretacji, niż by właściwie odczytać wniosek i wyjaśnić Skarżącej jej

sytuację prawną. Zafiksowanie się organu na odmowie wszczęcia postępowania jest

szczególnie niezrozumiałe w sytuacji, gdy Skarżąca w zażaleniu wskazała, że

"konkretne zagadnienie przedstawione we wniosku wymaga właśnie interpretacji

powołanej przez nią normy prawa podatkowego", tj. art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom zawartym w zakażonym postanowieniu,

pożądana przez Skarżącą ocena odnosiła się do przepisu prawa podatkowego nie

zaś elementów stanu faktycznego. Strona co prawda szeroko rozwodziła się

o różnicach między ugodą sądową i zawartą przed notariuszem, jednakże w celu

wykazania, że spełniła przesłanki wynikające z art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.

Niezasadne odstąpienie od wydania interpretacji indywidualnej zawierającej

ocenę prawną stanowiska wnioskodawcy wskazuje na naruszenie art. 14b § 1 oraz

art. 14c O.p. Dodatkowo odmawiając wszczęcia postępowania organ interpretacyjny

naruszył przepis art. 165a O.p., który przewiduje wydanie postanowienia o odmowie

wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą

stroną (tu zainteresowanym), lub z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie mogło

być wszczęte. Wniosek pochodził od podmiotu zainteresowanego, w rozumieniu

art. 14c § 1 O.p., oraz, jak wskazano wyżej wniosek nie dotyczył okoliczności, które

nie mogły być rozstrzygnięte w ramach postępowania w sprawie wydania interpretacji

indywidualnej przepisów prawa podatkowego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ interpretacyjny winien

dokonać merytorycznej oceny wniosku strony oraz interpretacji art. 21 ust. 1 pkt 3b

u.p.d.o.f. w odniesieniu do przedstawionego przez stronę stanu faktycznego.

Z uwagi na stwierdzone naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć

wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270

z późn. zm., dalej powoływane jako P.p.s.a.), Sąd uchylił postanowienia wydane

w obu instancjach; na mocy art. 152 P.p.s.a. orzeczono o ich wstrzymaniu,

a o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.