Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 259/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia (spr.) WSA Protokolant: Andrzej Siwek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] września 2003 r. dokonano w miejscowości P. na drodze zaliczanej do dróg wojewódzkich (nr [...]) kontroli samochodu ciężarowego marki [...], nr rej. [...], wraz z naczepą typu [...], nr rej. [...], stanowiącego własność p. R. M. W protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu stwierdzono przekroczenie nacisku na II osi pojazdu o 37,28 kN , na osi IV o 3,44 kN oraz na osi V o 5,08 kN. Przekroczenia innych parametrów, a w szczególności dopuszczalnej masy pojazdu, nie stwierdzono. Kierowca podpisał protokół z adnotacją: "Przewożę 21.000 kg mleka w proszku; jako masa całkowita żadnego przeładunku nie mam." Do protokołu załączono świadectwo legalizacji wagi samochodowej elektronicznej przenośnej do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdu oraz protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, z którego wynikało, że pomierzone spadki mieściły się w granicach dopuszczalnych.

W związku z powyższym decyzją Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia [...] października 2003 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 19 ust. 2 pkt 2, art. 20 pkt 8, art. 39 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.) w związku z § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., Nr 32, poz. 262) oraz art. 104 K.p.a., nałożono na p. R. M. karę pieniężną w wysokości 13.440,00 zł. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy i zasad obliczania wysokości kary pieniężnej stwierdzono, że dokonując przewozu towaru przewoźnik powinien przestrzegać wymogów zawartych w art. 61 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602), w myśl którego ładunek nie może powodować przekroczenia masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu; w szczególności ładunek powinien być rozmieszczony na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Przekroczenia innych parametrów, a w szczególności dopuszczalnej masy pojazdu, nie stwierdzono. Mając na względzie dyspozycje zawarte w powołanych wyżej przepisach przewoźnik powinien dokonać takiego wyboru trasy przejazdu, by nie kolidowało to z obowiązującymi przepisami. Brak przekroczenia przez kontrolowany pojazd dopuszczalnej masy całkowitej przy jednoczesnym stwierdzeniu przekroczenia nacisku na oś składową nie może stanowić okoliczności wyłączającej odpowiedzialność przewoźnika. Obciążenie przewoźnika karą pieniężna za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne. Zarządca drogi stwierdzając podczas kontroli przekroczenie dopuszczalnych normatywów pojazdu nie może odstąpić od naliczania kary przewidzianej ustawą o drogach publicznych, ponieważ decyzja w tym przedmiocie nie ma charakteru uznaniowego. Powołane wyżej przepisy prawa przewidują za przekroczenie określonych parametrów nacisku na osie pojazdu lub jego masy całkowitej dokładnie określone stawki, bez możliwości ich zmniejszenia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył zainteresowany wnosząc o jej uchylenie w całości jako bezpodstawnej, wydanej na podstawie prymitywnych pomiarów wagą przenośną, bez uwzględnienia wyjaśnień kierowcy, popartych dokumentami, że wyniki pomiarów nie odpowiadają stanowi rzeczywistemu. Podstawowym argumentem odwołującego się był dokument Wz S. z/s w W. M., z którego jednoznacznie wynikał ciężar ładunku – 21.000 kg. Skarżący zakwestionował również ustalony wynik łącznej masy całkowitej pojazdu i podniósł, że naczepa nie miała żadnych różnic ciśnienia na poduszkach, czego nie odnotowano w protokóle mimo żądań kierowcy. W związku z tym odwołujący się wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego specjalisty z zakresu techniki samochodowej na okoliczność prawidłowości pomiarów, stanu pojazdu i naczepy oraz masy całkowitej pojazdu przy znanej i udokumentowane masie ładunku.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2004 r., Nr [...], wydaną po rozpatrzeniu zgłoszonego odwołania, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy stwierdzono, iż zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., Nr 32, poz. 262) nacisk osi pojedynczej nie może przekraczać 80 kN. W przypadku konieczności przejazdu pojazdem przekraczającym te parametry niezbędne jest zezwolenie oraz uiszczenie opłaty za taki przejazd. Natomiast w razie stwierdzenia, że przejazd pojazdu nienormatywnego odbywa się bez właściwego zezwolenia, pobiera się kary pieniężne, na co wskazuje art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.). Jak wynika z akt sprawy w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2003 r. stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osie pojazdu o 45,80 kN. Pojazd nie posiadał również zezwolenia na przejazd. Wobec tego organ I instancji wydał prawidłową decyzję, bowiem w przypadku stwierdzenia, że przejazd pojazdu nienormatywnego odbywa się bez właściwego zezwolenia, pobiera się karę pieniężną w wysokości, która wynika z załącznika do powołanej ustawy. Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że stanowisko kontroli pojazdu zostało dopuszczone do użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem, po dokonaniu uprzednich pomiarów pochylenia terenu, waga użyta do pomiarów była prawidłowa i posiadała świadectwo legalizacji ważne do [...] kwietnia 2004 r., a protokół zatrzymania i kontroli pojazdu został podpisany przez kierowcę. Z protokółu wynika również, że kierowca został poinformowany o technice najeżdżania pojazdem na wagi i zjeżdżania z nich, miał możliwość sprawdzenia numerów fabrycznych wag ze świadectwami legalizacji, świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych oraz protokółu pomiaru równości terenu na stanowisku do ważenia pojazdów. Ponadto w uzasadnieniu powtórzono, że decyzja organu I instancji nie jest decyzją uznaniową. Zatem w przypadku stwierdzenia określonego przekroczenia organ nie miał innej możliwości jak tylko wymierzyć określoną ustawą karę, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego p. R. M. wnosząc o jej uchylenie w całości z powodu sprzeczności istotnych ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto skarżący ponowił swój wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumenty powołane już w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie odpowiadając na zarzuty skarżącego przy pomocy argumentów użytych już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]stycznia 2004 r., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia [...] października 2003 r., którą nałożono na p. R. M. karę pieniężną w wysokości 13.440,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Nałożenie kary w tej wysokości było następstwem stwierdzonego w toku kontroli i ważenia pojazdu przekroczenia nacisku na II, IV i V osi pojazdu Przekroczenia innych parametrów, a w szczególności dopuszczalnej masy pojazdu, nie stwierdzono.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.) ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, zaś w myśl ust. 2 pkt 1 tego przepisu ładunek powinien być rozmieszczony na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Natomiast zgodnie z art. 61 ust. 11 tej ustawy, jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów (...), przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Zgodnie z art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.) za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, tj. pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu (...) pobiera się kary pieniężne.

Z kolei przepisy § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., Nr 32, poz. 262) określają pojęcie osi pojedynczej i wielokrotnej pojazdu oraz ustalają (§ 4), że nacisk osi pojedynczej (...) nie może przekraczać 80 kN.

Art. 39 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych zabrania dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, a zgodnie z ust. 2 pkt 3 tego przepisu w szczególności zabrania się poruszania się po drogach pojazdów, których nacisk na pojedynczą oś przekracza 80 kN (8 t).

Wysokość kar pieniężnych, o których mowa w powołanym wyżej art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych, określa załącznik do ustawy, ustalający konkretne, w stałej wysokości i nie podlegające interpretacji kary za przekroczenie określonych parametrów o ustaloną wartość. W rozpatrywanej sprawie zastosowano wobec skarżącego kary przewidziane w lp. 4 tabeli, tj. za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogach, gdzie dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 80 kN, przy czym za przekroczenie nacisku na II osi pojazdu o 37,28 kN wymierzono karę w wysokości 11.400, 00 zł na podstawie lp. 4 pkt 1 lit d) i e) (tzn. ponad 100 kN do 112 kN – 6.600,00 zł oraz za każde rozpoczęte przekroczenie 8 kN ponad 112 kN, dodatkowo - 4.800 zł); za przekroczenie nacisku na osi IV o 3,44 kN wymierzono karę w wysokości 360, 00 zł na podstawie lp. 4 pkt 1 lit a) oraz za przekroczenie nacisku na osi V o 5,08 kN wymierzono karę w wysokości 1680, 00 zł na podstawie lp. 4 pkt 1 lit b).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego, dotyczących w szczególności sposobu dokonania pomiarów, należy stwierdzić, że organy obu instancji podnoszą, iż stanowisko kontroli pojazdu zostało dopuszczone do użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem, po dokonaniu uprzednich pomiarów pochylenia terenu, waga użyta do pomiarów była prawidłowa i posiadała świadectwo legalizacji ważne do [...] kwietnia 2004 r., a protokół zatrzymania i kontroli pojazdu został podpisany przez kierowcę. Z protokółu wynika również, że kierowca został poinformowany o technice najeżdżania pojazdem na wagi i zjeżdżania z nich, miał możliwość sprawdzenia numerów fabrycznych wag ze świadectwami legalizacji, świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych oraz protokółu pomiaru równości terenu na stanowisku do ważenia pojazdów. Sąd nie ma powodów, by nie dać wiary tym wyjaśnieniom, których nie może obecnie podważyć żadna opinia biegłego (nawet gdyby taki dowód mógł zostać dopuszczony).

Należy przy tym zauważyć, że fakt zachowania masy całkowitej pojazdu, tzn. jego nieprzeciążenia, nie rzutuje bezpośrednio na zachowanie normatywnych nacisków na drogę. Nie można bowiem wykluczyć m.in. przesunięcia się ładunku w czasie wykonywania przewozu. Dlatego też powołany wyżej art. 61 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym nakłada obowiązek rozmieszczenia ładunku na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. W praktyce nie zawsze jest to możliwe, jak choćby w rozpatrywanym przypadku, gdy przewóz ładunku (mleka w proszku) był dokonywany cysterną. Biorąc taką możliwość kierowca pojazdu powinien jednak wybrać inna drogę przewozu, na której obowiązujące przepisy dopuszczają wyższy nacisk osi, bądź wystąpić o wydanie stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Natomiast w przypadku stwierdzenia wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym, obciążenie przewoźnika karą pieniężną jest obligatoryjne. Zarządca drogi stwierdzając podczas kontroli przekroczenie dopuszczalnych normatywów pojazdu nie może odstąpić od naliczania kary przewidzianej ustawą o drogach publicznych, ponieważ decyzja w tym przedmiocie nie ma charakteru uznaniowego. Organ administracji jest w tym przypadku w całości związany wynikami przeprowadzonej kontroli. Powołane wyżej przepisy prawa przewidują za przekroczenie określonych parametrów nacisku na osie pojazdu dokładnie określone stawki, bez możliwości ich zmniejszenia.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.