Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2752/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 183 par 1 i 2, art 176, art 174, art 188, art 271 pkt 2, art 141 par 4, art 270-285, art 184              , art 176 ust 2, art 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 45 ust 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Kremer, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. NSA Jolanta Sikorska (spr.), Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka, po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. M. i J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1846/11 w sprawie ze skargi E. M. i J. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2000 r. sygn. akt I SA 1240/00 oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1846/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. M. i J. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2000 r., sygn. akt I SA 1240/00, oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego.

Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

E. M. i J. M., dalej także skarżący, złożyli skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2000 r., sygn. akt I SA 1240/00. Skarżący wnieśli o uchylenie powyższego wyroku i rozpoznanie sprawy.

W uzasadnieniu skargi podali, że stroną postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem z dnia 21 września 2000 r. był m.in. ich ojciec W. M., który zmarł [...] września 2000 r., czyli przed wydaniem ww. wyroku. Wyrok wraz z uzasadnieniem skierowano do nieżyjącego W. M. Spadek po W. M. nabyli: żona G. M. oraz dzieci – E. M. i J. M., co stwierdza postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt I Ns 332/01. Właścicielem nieruchomości objętej wyrokiem z dnia 21 września 2000 r. był dziadek skarżących. W dniu [...] lipca 2011 r. skarżący przeczytali w gazecie informację o możliwości ubiegania się o odszkodowanie za nieruchomości położone przy pl. [...]. Zainteresowali się więc sprawą odszkodowania za nieruchomość, której właścicielem był ich dziadek i dowiedzieli się na przełomie lipca i sierpnia 2011 r. o wyroku z dnia 21 września 2000 r., z którym się zapoznali i niezwłocznie wnieśli skargę o wznowienie postępowania sądowego. Tym samym, w ich ocenie, został przez nich zachowany termin do wniesienia niniejszej skargi. Jako podstawy wznowienia skarżący powołali przesłanki określone w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., tj. brak zdolności sądowej i procesowej po stronie W. M., który w dacie wydania ww. wyroku już nie żył oraz naruszenie prawa skutkujące niemożnością działania w sprawie spadkobierców W. M.

Rozpatrując skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił, że wyrokiem z dnia 21 września 2000 r., sygn. akt I SA 1240/00, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę F. B. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1999 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej odmawiającej przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] i [...], oznaczonej nr hip. [...] i [...].

Z akt sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 21 września 2000 r. wynika, że na rozprawę poprzedzającą wydanie powyższego wyroku stawiła się tylko skarżąca F. B. Z treści protokołu rozprawy wynika, że Sąd uznał pozostałe strony za zawiadomione o terminie rozprawy. Stroną postępowania był m.in, W. M. Z załączonych do skargi o wznowienie postępowania sądowego kserokopii odpisu skróconego aktu zgonu i postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn., akt I Ns 332/01 wynika, że W. M. zmarł [...] września 2000 r. a więc na kilka dni przed wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 21 września 2000 r. Tak więc w dacie wyroku już nie żył. Nie miał już więc ani zdolności sądowej, ani procesowej.

Sąd I instancji wskazał, że brak ten stanowi przesłankę wznowienia postępowania sądowego określoną w art. 271 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., na którą powołał się skarżący. Jednakże w myśl art. 278 p.p.s.a., po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możliwości działania lub nie była należycie reprezentowana. Ponieważ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2000 r. stał się prawomocny od chwili jego wydania, a skarga o wznowienie postępowania sądowego została wniesiona do Sądu w dniu 22 września 2011 r., to niewątpliwie, zdaniem Sądu I instancji, od uprawomocnienia się wyroku do żądania wznowienia postępowania zakończonego ww. wyrokiem upłynęło ponad pięć lat, a zatem wznowienie postępowania sądowego z powodu tej przesłanki wznowieniowej jest niedopuszczalne.

Sąd I instancji wskazał, że skarżący powołali się też na drugą przesłankę wznowieniową określoną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a mianowicie, że wskutek naruszenia przez sąd przepisów prawa byli pozbawieni możliwości działania. Oceniając zasadność tej przesłanki wznowieniowej Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się, gdy podstawą jest pozbawienie możliwości działania, od dnia, w którym o orzeczeniu strona się dowiedziała.

Mając na uwadze okoliczności faktyczne podane przez skarżących w uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania, dotyczące okoliczności w jakich dowiedzieli się oni o wyroku z dnia 21 września 2000 r. Sąd I instancji uznał, że skarżący uprawdopodobnili zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie, o jakim stanowi przepis art. 277 p.p.s.a. Sąd I instancji postanowił wznowić postępowanie sądowe z uwagi na to, że skarga o wznowienie postępowania spełnia wszystkie wymogi formalne, o jakich stanowi art. 279 p.p.s.a.

Badając zasadność powołanej przez skarżących przesłanki wznowieniowej Sąd I instancji uznał, że jest ona bezzasadna. Sąd ten wskazał, że faktycznie skarżący nie brali udziału w postępowaniu sądowym zakończonym wyrokiem z dnia 21 września 2000 r. jako spadkobiercy W. M. i nie byli powiadomieni przez Sąd o rozprawie i innych czynnościach. Jednakże dla zaistnienia przesłanki wznowieniowej jaką jest pozbawienie możności działania, koniecznym jest, by było to skutkiem naruszenia przepisów prawa przez sąd lub strony postępowania. Naruszenie ma dotyczyć przepisów procesowych. W ocenie Sądu I instancji, analiza akt postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 21 września 2000 r. nie daje podstaw do przyjęcia, że Naczelny Sąd Administracyjny naruszył przepisy prawa procesowego skutkujące pozbawieniem możliwości działania w sprawie przez skarżących.

W. M. - ojciec skarżących, jako uczestnik postępowania sądowego został bowiem prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku w dniu 21 września 2000 r. Zawiadomienie to zostało doręczone W. M. w dniu [...] sierpnia 2000 r. (k. 43). Wówczas W. M. żył. Zmarł bowiem [...] września 2000 r. Zawiadomienie zostało odebrane przez żonę adresata – G. M., która jest spadkobiercą W. M. W dacie wyrokowania Naczelny Sąd Administracyjny nie miał w ogóle wiedzy o tym, że po zawiadomieniu uczestnika postępowania W. M. o terminie rozprawy ten zmarł. Wobec prawidłowego zawiadomienia uczestnika o terminie rozprawy i braku wiedzy o jego zgonie Sąd rozpoznający sprawę miał podstawy prawne do przeprowadzenia rozprawy, a po jej zamknięciu do wydania wyroku.

Zdaniem Sądu I instancji, wobec braku wiedzy o zgonie uczestnika W. M., Sąd rozpoznający sprawę nie był zobowiązany zawiesić postępowania sądowego, a następnie podjąć zawieszone postępowanie i prowadzić je z udziałem spadkobierców zmarłego. Sąd I instancji dodał, że odpis wyroku z dnia 21 września 2000 r. z uzasadnieniem także odebrała żona zmarłego uczestnika G. M., mimo że przesyłka była adresowana do nieżyjącego, i nie poinformowała w dalszym ciągu Sądu o fakcie zgonu męża. Takiej informacji do Sądu nie zgłosili także wnoszący skargę o wznowienie postępowania sądowego, jak i pozostali uczestnicy postępowania. Nie można więc, zdaniem Sądu I instancji, zarzucić Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu naruszenia w tym zakresie przepisów procesowych.

Sąd I instancji wskazał, że w tej sytuacji niemożność działania przed Sądem przez skarżących nie była spowodowana naruszeniem przepisów przez Sąd, bądź uczestników postępowania. Powołana zatem w tych okolicznościach sprawy przez skarżących podstawa wznowienia jest w ocenie Sądu I instancji nieuzasadniona, w związku z czym Sąd ten, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli E. M. i J. M., zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:

1) na podstawie art. 174 "§" 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 271 "§" 2 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w stwierdzeniu, że pojęcie "naruszenia przepisów prawa", o jakim mowa w tym przepisie może wystąpić jedynie w przypadku zawinionego działania sądu, mimo, że w świetle brzmienia tego przepisu każde naruszenie prawa skutkujące pozbawieniem strony możliwości działania w sprawie stanowi przesłankę wznowieniową niezależnie od tego, czy naruszenie przepisu nastąpiło wskutek winy sądu,

b) art. 45 Konstytucji w zw. art. 2 Konstytucji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w jego niezastosowaniu wobec uznania, że powiadomienie poprzednika prawnego strony o terminie rozprawy, który zmarł przed terminem rozprawy, nie powoduje konieczności powiadomienia o jej terminie następców prawnych nieżyjącej strony;

2) na podstawie art. 174 "§" 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

a) tj. art. 134 p.p.s.a. w z w. z art. 276 p.p.s.a., wyrażające się w nierozważeniu wszystkich zarzutów postawionych w skardze z dnia 21 września 2011 r., w szczególności zarzutu naruszenia przez Naczelny Sąd Administracyjny przepisów art. 48 ust. 1 w zw. z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w zakresie, w jakim stronom postępowania w dacie wyroku z dnia 21 września 2000 r., tj. E. M. i J. M. uniemożliwiono zajęcie merytorycznego stanowiska w sprawie,

b) art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 276 p.p.s.a., wyrażające się w nierozważeniu wszystkich zarzutów postawionych w skardze z dnia 21 września 2011 r., w szczególności zarzutu naruszenia przez Naczelny Sąd Administracyjny przepisów postępowania, tj. art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w zw. z 97 § 1 pkt 1 k.p.a., względnie na podstawie art. 59 w/w ustawy z dnia 11 maja 1995 r. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zaniechanie oceny, czy Naczelny Sąd Administracyjny naruszył przedmiotowe przepisy wobec braku zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji wystąpienia obligatoryjnej przesłanki do jego zawieszenia, tj. śmierci strony.

Powołując się na powyższe, na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kasacyjnie od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazali, że zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., jedną z przesłanek nieważności postępowania jest okoliczność, że wskutek naruszenia przepisów prawa strona była pozbawiona możności działania. Koniecznym jest wystąpienie trzech elementów, aby możliwe było wystąpienie przedmiotowej przesłanki wznowienia postępowania, tj. po pierwsze, naruszenie przepisów prawa, po drugie, pozbawienie strony możliwości działania i po trzecie, wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów a pozbawieniem strony możliwości działania.

Odnosząc się do pierwszego elementu, tj. naruszenia przepisów prawa, pełnomocnik skarżących wskazał, że zgodnie z wykładnią językową tego przepisu do ustalenia wystąpienia przedmiotowej okoliczności bez znaczenia jest przyczyna skutkująca naruszeniem przepisów prawa, tj. czy naruszenie to było skutkiem zawinionego działania sądu lub stron postępowania. Istotne jest jedynie ustalenie, czy określony przepis postępowania został naruszony, czy nie. Stwierdzenie naruszenia przepisu zawsze prowadzić będzie do wystąpienia w sprawie przedmiotowej przesłanki.

Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego pełnomocnik skarżących podniósł, że nie jest przy tym istotne, czy naruszenie przepisów prawa było zawinione, czy też sąd lub strona przeciwna dopuściły się go bez jakiejkolwiek winy.

Niezależnie od powyższego, pełnomocnik skarżących powołał się również na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane na tle art. 156 k.p.a., zgodnie z którym przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa wywodząc, że na ocenę o zaistnieniu wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma wpływu to, czy organ wiedział o śmierci strony postępowania oraz czy jego niewiedza była zawiniona czy też nie. Powołany przepis w ogóle nie nawiązuje do wiedzy organu o okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji.

W świetle powyższego zasadnym jest, zdaniem pełnomocnika skarżących stwierdzenie, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 271 pkt 2 p.p.s.a.

Autor skargi kasacyjnej podniósł ponadto, że zgodnie z art. 45 Konstytucji w zw. z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita jest demokratycznym państwem prawa, a każdy ma prawo do rozpatrzenia jego sprawy jawnie przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Nie ulega wątpliwości, że w związku z ww. normami konstytucyjnymi ochronie podlegać musi zaufanie obywateli nie tylko do litery prawa, ale przede wszystkim do sposobu jego interpretacji przyjmowanej przez organy państwa. Pełnomocnik skarżących wskazał, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie zwraca się uwagę, że naruszenie prawa do sądu przejawia się w pozbawieniu tzw. prawa do wysłuchania, które wprawdzie nie zostało wyrażone w Konstytucji, jednak jest powszechnie uznane za składową prawa do sądu. W świetle powyższego zasadnym jest zdaniem pełnomocnika skarżących wskazanie, że wyrazem tej zasady jest obowiązek informowania strony o terminie rozprawy, celem umożliwienia stronie stawiennictwa w sądzie o wyznaczonej porze i przedstawienie swojego stanowiska w sprawie.

W tej sytuacji zasadne jest zdaniem pełnomocnika skarżących stwierdzenie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył ww. przepisy prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w istocie ich niezastosowaniem skoro uznał, że wobec powiadomienia W. M. o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 21 września 2000 r., nie było konieczności poinformowania jego następców prawnych. Informacja o terminie rozprawy doręczona osobie fizycznej nie oznacza, że również jej krewni są świadomi i mają pełną wiedzę o sprawach prowadzonych przez swojego spadkodawcę.

W świetle powyższego zasadny jest zdaniem autora skargi kasacyjnej wniosek, że zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji naruszył także art. 45 Konstytucji w zw. z art. 2 Konstytucji w związku z jego niewłaściwym zastosowaniem wyrażającym się w istocie w jego niezastosowaniu.

Pełnomocnik skarżących podniósł dalej, że zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji naruszył także przepisy postępowania, tj. art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 276 p.p.s.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, bowiem nie rozważył wszystkich zarzutów postawionych w skardze. W skardze sformułowano w szczególności zarzut naruszenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 września 2000 r. przepisów postępowania, tj. art. 48 ust. 1 w zw. z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, wskazując na brak możliwości zajęcia przez E. M. i J. M. merytorycznego stanowiska w sprawie wobec braku ich wiedzy o toczącej się sprawie, której byli stronami. Mimo tak sformułowanego zarzutu z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji poczynił ustalenia jedynie w zakresie podmiotu, do którego winno zostać wysłane zawiadomienie o terminie rozprawy doręczone stronom w sierpniu 2000 r. Poza oceną tego Sądu pozostało zagadnienie, czy ww. przepisy zostały naruszone, skoro skarżący nie byli reprezentowani na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku "z dnia 21 września 2012 r.", nie dokonano oceny, czy strony te mogły zająć stanowisko w sprawie, nie rozważono także konieczności zawiadamianie tych podmiotów o terminie rozprawy. Skoro sąd administracyjny, zgodnie z art. 134, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to winien rozważyć zarzuty sformułowane w skardze, czego jednak nie uczynił.

Zasadny jest zatem zdaniem pełnomocnika skarżących wniosek, że zaskarżonym wyrokiem naruszono przepisy postępowania, tj. art. 134 w zw. z art. 276 p.p.s.a., a naruszenie to mogło mieć wpływ na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. W ocenie skarżących nie ulega wątpliwości fakt, że gdyby Sąd I instancji poczynił ustalenia w przedmiotowym zakresie stwierdziłby, że E. M. i J. M. winni mieć możliwość merytorycznego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie przed wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 21 września 2000 r., a brak takiej możliwości wynikał z naruszenia powołanych wyżej przepisów.

Autor skargi kasacyjnej podniósł również, że niezależnie od powyższego Sąd I instancji zaniechał oceny zarzutu naruszenia przez Naczelny Sąd Administracyjny przepisów postępowania, tj. art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w zw. z 97 § 1 pkt 1 k.p.a., względnie art. 59 ww. ustawy z dnia 11 maja 1995 r. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W skardze podniesiono bowiem, że wobec śmierci strony postępowania, tj. W. M. w dniu [...] września 2000 r., sąd administracyjny zobligowany był zawiesić postępowanie w sprawie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że okoliczność ta nie została poddana ocenie Sądu I instancji. W tej sytuacji zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 134 p.p.s.a. w zw. z 276 p.p.s.a. jest zdaniem autora skargi kasacyjnej zasadny, a naruszenie to mogło mieć wpływ na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Powołując się na powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o jej uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.

W niniejszej sprawie skarżący w podstawach skargi kasacyjnej powołał się zarówno na pkt 1 art. 174 p.p.s.a., jak i na pkt 2 tego przepisu prawa, błędnie je jednak oznaczając jako "§". W takich przypadkach, co do zasady, w pierwszej kolejności badaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego, co wynika z celowościowej wykładni art. 188 p.p.s.a. W sytuacji, gdy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).

Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie jest usprawiedliwiony podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 271 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię. W wyroku z dnia 25.04.2012 r. sygn. akt II OSK 2557/11 (lex nr 1167138) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, wskutek których strona była pozbawiona możliwości działania, muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa." Trafnie na powyższe przesłanki wskazane w ww. przepisie prawa powołuje się zarówno Sąd I instancji, jak i autor skargi kasacyjnej. Wbrew jednak odmiennemu w tym względzie stanowisku pełnomocnika skarżących, rozstrzygając sprawę Sąd I instancji w niczym owego przepisu prawa nie naruszył.

Przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że aby doszło do wznowienia postępowania na ww. podstawie dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, wskutek których strona była pozbawiona możliwości działania, muszą zostać spełnione łącznie – jak już wyżej wspomniano - trzy przesłanki: a) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa (por. też wyroki NSA z dnia 21.01.2011 r., sygn. akt II FSK 1699/09, lex nr 952730, z dnia 24.08.2010 r., sygn. akt II OSK 131/10, lex 746461, z dnia 21.02.2006 r., sygn. akt II GSK 378/05, lex nr 193342, z dnia 17.07.2007 r., sygn. akt II OSK 1017/06, lex nr 354265). W postanowieniu z dnia 10.01.2012 r. sygn. akt II OSK 2637/11 (lex nr 1104204) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Powołując się na brak możliwości działania, wnoszący skargę o wznowienie postępowania nie tylko winien uprawdopodobnić ten zarzut, ale przede wszystkim wskazać konkretne przepisy prawa, wskutek naruszenia których strona została pozbawiona możności działania." Podnosząc w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 271 pkt 2 p.p.s.a. i uzasadniając ów zarzut, jej autor nie wskazał w ramach tej podstawy skargi kasacyjnej, które przepisy postępowania zostały naruszone w postępowaniu sądowoadministarcyjnym toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt I SA 1240/00, zakończonym wydaniem w dniu 21.09.2000 r. wyroku oddalającego skargę F. B.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku autora skargi kasacyjnej, rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał właściwej i trafnej oceny istnienia w sprawie przesłanki wznowieniowej o jakiej mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. i prawidłowo uznał, że jest ona bezzasadna. Z prawidłowych niekwestionowanych przez skarżących ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że faktycznie skarżący nie brali udziału w postępowaniu sądowym zakończonym wyrokiem z dnia 21 września 2000 r. jako spadkobiercy W. M. i nie byli powiadomieni przez Sąd o rozprawie i innych czynnościach. Jednakże ten stan rzeczy nie był skutkiem naruszenia przepisów prawa przez sąd. Naruszyć przepisy postępowania może sąd, przed którym toczy się sprawa, ponieważ to sąd stosuje przepisy postępowania, rozpoznając sprawę. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że analiza akt postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 21 września 2000 r. nie daje podstaw do przyjęcia, że rozpoznając sprawę zarejestrowaną pod sygn. akt I SA 1240/00 Naczelny Sąd Administracyjny naruszył przepisy prawa procesowego skutkujące pozbawieniem możliwości działania w sprawie przez skarżących. Z ustaleń tych wynika, że W. M. - ojciec skarżących, jako uczestnik postępowania sądowego został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku w dniu 21 września 2000 r. Zawiadomienie to zostało doręczone W. M. w dniu [...] sierpnia 2000 r., kiedy W. M. żył. Zmarł bowiem [...] września 2000 r. Zawiadomienie zostało odebrane przez żonę adresata – G. M., która jest spadkobiercą W. M. W dniu wyrokowania Naczelny Sąd Administracyjny nie miał wiedzy o tym, że po zawiadomieniu uczestnika postępowania W. M. o terminie rozprawy ten zmarł. Trafnie Sąd I instancji zauważa, że wobec prawidłowego zawiadomienia uczestnika o terminie rozprawy i braku wiedzy o jego zgonie, Sąd rozpoznający sprawę miał podstawy prawne do przeprowadzenia rozprawy, a po jej zamknięciu do wydania wyroku.

Wbrew także zarzutowi skargi kasacyjnej, Sąd I instancji ocenił, i uczynił to prawidłowo, że wobec braku wiedzy o zgonie uczestnika W. M., Sąd rozpoznający sprawę o sygn. I SA 1240/00 nie był zobowiązany zawiesić postępowania sądowego, a następnie podjąć zawieszone postępowanie i prowadzić je z udziałem spadkobierców zmarłego. Trafnie także Sąd I instancji zauważa dodatkowo, że odpis wyroku z dnia 21 września 2000 r., sygn. akt I SA 1240/00 z uzasadnieniem odebrała żona zmarłego uczestnika G. M., mimo że przesyłka była adresowana do nieżyjącego, i nie poinformowała w dalszym ciągu Sądu o fakcie zgonu męża. Takiej informacji do Sądu nie zgłosili także wnoszący skargę o wznowienie postępowania sądowego, jak i pozostali uczestnicy postępowania. Zgodzić się należy w związku z powyższym ze stanowiskiem Sądu I instancji, że nie można w tej sytuacji zarzucić Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu naruszenia w tym zakresie przepisów procesowych. Trafnie z powyższego Sąd I instancji wywiódł, że w tej sytuacji niemożność działania przed Sądem przez skarżących nie była spowodowana naruszeniem przepisów przez Sąd, bądź uczestników postępowania. W świetle powyższego podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania uznać należy za nietrafny. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że podniesiony w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w istocie zmierza do podważenia prawidłowości sporządzenia przez Sąd I instancji uzasadnienia zaskarżonego wyroku, to jest naruszenia przez ten Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., skoro w skardze kasacyjnej zarzuca się, że Sąd I instancji nie odniósł się szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze. Ta ewentualna wada uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie może być jednak oceniana przez Sąd II instancji w związku z brakiem zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.

Za nietrafny uznać także należy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji RP w zw. art. 2 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie "wyrażające się w jego niezastosowaniu". Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Przepis zaś art. 45 Konstytucji RP stanowi, że: "1. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. 2. Wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Wyrok ogłaszany jest publicznie." W pierwszym powołanym wyżej przepisie Konstytucji RP ustanowiona została zasada demokratycznego państwa prawnego, zaś drugi z wymienionych przepisów Konstytucji RP ustanawia zasadę prawa do sądu.

W wyroku z dnia 19 lutego 2003 r., sygn. P 11/02 (OTK-A 2003/2/12) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że wyjaśniając znaczenie art. 45 ust. 1 Konstytucji, należy wziąć pod uwagę treść art. 176 ust. 2 Konstytucji. W myśl wskazanego przepisu, ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy. W demokratycznym państwie prawnym regulacja postępowania sądowego musi spełniać wymóg określoności. Oznacza to, że przepisy ustawowe muszą odpowiadać kryteriom minimalnej zrozumiałości i precyzji językowej oraz zapewniać wystarczający stopień związania decyzji organów państwowych. Muszą one być tak zredagowane, aby jednostka mogła przewidzieć konsekwencje swoich postępowań, a także przewidzieć decyzje organów państwowych. Ustawy regulujące postępowanie sądowe muszą w szczególności w sposób precyzyjny normować prawa stron oraz zaskarżanie orzeczeń sądowych. Ustawa, która nie spełnia wymogu określoności w tym zakresie, narusza prawo do sądu zagwarantowane w art. 45 Konstytucji. W wyroku z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. P 68/07 (OTK-A 2008/10/180) Trybunał podkreślił, że z art. 176 ust. 2 Konstytucji wynika dyrektywa, aby instytucje odnoszące się do "postępowania sądowego" oraz materii objętej gwarancjami prawa do sądu uregulowane zostały w akcie rangi ustawowej tak zredagowanym, by jednostka mogła przewidzieć konsekwencje swoich postępowań, a także decyzji organów państwowych.

W kontekście powyższego podkreślenia wymaga, że przepisy dotyczące wznowienia postępowania zostały unormowane w art. 270 do art. 285 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przesłanki do wznowienia postępowania ustanowione zostały m.in. w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., którego zarzut naruszenia przez Sąd I instancji podniesiono w skardze kasacyjnej. Przepis ten jest jednoznaczny w swej treści i to przez pryzmat zawartych w nim regulacji należy oceniać w niniejszej sprawie naruszenie art. 45 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Określona w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka wznowieniowa, na którą powołano się w skardze wniesionej w niniejszej sprawie do Sądu I instancji wymaga spełnienia, jako jednego z nierozłącznych elementów jej wystąpienia, naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie nie miało miejsca w sprawie oznaczonej sygn. I SA 1240/00, co trafnie Sąd I instancji rozpoznający niniejszą sprawę ocenił, a co wyżej wykazano. W skardze kasacyjnej nie wykazano, aby ww. przepis prawa nie spełniał wymogu określoności, o której mowa w wyżej powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W świetle powyższego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty uznać należało za nieusprawiedliwione w związku z czym skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.