Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1355/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant asystent sędziego Marta Ways po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2005 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L., utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę Miasto L. prawa własności części nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o powierzchni [...] m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla L.-S. w L. - [...] Wydział Ksiąg Wieczystych i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191 ze zm.), decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę Miasto L. prawa własności opisanej w decyzji nieruchomości. Wojewoda wskazał, że sporna nieruchomość, jako utworzona z innych istniejących w dniu 27 maja 1990 r., nie mogła być skomunalizowana z mocy prawa, gdyż komunalizacji w tym trybie mogły podlegać tylko te nieruchomości, które w dniu 27 maja 1990 r. istniały w ich granicach i oznaczeniu ewidencyjnym wówczas obowiązującym.

Od wydanej przez organ decyzji, Prezydent Miasta L. wniósł odwołanie do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, bowiem w jego ocenie przyjęcie poglądu wyrażonego przez organ pierwszej instancji pozbawiałoby jednostki samorządu terytorialnego ich praw do własności mienia podlegającego skomunalizowaniu i tym samym stanowiłoby naruszenie powołanego wcześniej przepisu art. 5 ust. 1 w/w. ustawy.

Rozpatrując odwołanie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę Miasto L. prawa własności opisanej w niej nieruchomości. Komisja wskazała, że materialnoprawną podstawę dla wydania przez Wojewodę [...] zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, z którego treści wynika, że komunalizacja mienia dokonana w jego trybie powoduje przepływ własności mienia tym przepisem objętego z mocy samej ustawy i z dniem 27 maja 1990 r. Skoro skutki powołanego przepisu następują ściśle i wyłącznie z dniem 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć składników, w tym nieruchomych, tylko w ich stanie faktycznym - między innymi granicach oraz oznaczeniu ewidencyjnym, istniejącym w dniu 27 maja 1990 r. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym z archiwalnego wypisu z rejestru gruntów spornego mienia, oraz adnotacji w dolnej części karty inwentaryzacyjnej nr [...] wynika, że działka nr [...] stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. części innych istniejących wówczas nieruchomości, posiadających inne - niż działka nr [...] - granice i inne oznaczenia ewidencyjne. Zatem fakt, iż działka nr [...] została utworzona po dniu 27 maja 1990 r. wyłącza możliwość jej skomunalizowania z mocy prawa na zasadach wynikających z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że wymogi dotyczące postępowania komunalizacyjnego powinny być ściśle stosowane.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent Miasta L. domagając się jej uchylenia. Skarżący zakwestionował stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, zgodnie z którym fakt zmiany oznaczeń geodezyjnych nieruchomości, która z mocy prawa stała się własnością Gminy, może mieć wpływ na komunalizację mienia z mocy prawa. Nieruchomość, która była przedmiotem postępowania komunalizacyjnego, w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się w użytkowaniu P. [...] bez żadnego tytułu prawnego. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych brak istnienia prawa zarządu dla wyżej wymienionego przedsiębiorstwa powoduje, że przedmiotowa nieruchomość należała w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, zatem jako mienie będące w tym dniu własnością Skarbu Państwa nieruchomość podlega z mocy prawa komunalizacji na rzecz Gminy Miasta L.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podnosząc, że sporne mienie nieruchome objęte wnioskiem gminy L. o skomunalizowanie z mocy prawa, zostało utworzone po dniu 27 maja 1990 r. dlatego nie jest tożsame z mieniem istniejącym w dniu 27 maja 1990 r. i z tej przyczyny nie podlega skomunalizowaniu z mocy prawa w trybie art. 5. ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Skoro jednak na podstawie powyższego artykułu komunalizacja mienia nastąpiła z mocy samego prawa i nieruchomości z których wydzielono działkę nr [...] stały się komunalnymi w dniu 27 maja 1990 r., to sporna nieruchomość (działka nr [...]) nie stanowiłaby w dniu jej wydzielenia (po dniu 27 maja 1990 r.) mienia ogólnonarodowego (państwowego), lecz mienie komunalne i ponowne jego skomunalizowanie rażąco naruszałoby ten przepis.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał , że niniejsza skarga jest uzasadniona, bowiem ocenę prawną Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej zamieszczoną w zaskarżonej do sądu decyzji, jak również stanowisko Wojewody [...] z decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. należy uznać za błędne.

Powodem odmowy skomunalizowania nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], był fakt, iż działka ta została utworzona po dniu 27 maja 1990 r., zatem we wskazanej dacie stanowiła część innych istniejących wówczas nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], [...], [...], [...], a więc posiadających inne oznaczenie geodezyjne. Skoro w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] nie istniała, nie mogła podlegać komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

W ocenie jednak Sądu prezentowane przez organy pierwszej i drugiej instancji stanowisko, zgodnie z którym skutki przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191 ze zm.), mogą dotyczyć składników tylko w ich stanie ewidencyjnym istniejącym na dzień 27 maja 1990 r., nie znajdują uzasadnienia prawnego.

Przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 31, poz. 191 ze zm.) zawarte w rozdziale 2 dotyczącym nabycia mienia komunalnego nie zawierają żadnego ograniczenia w tym zakresie. Przepisy te nie wyłączają komunalizacji w stosunku do części nieruchomości, o ile spełnione są przesłanki w nich określone (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA 522/03).

Dla komunalizacji w trybie powołanej ustawy znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie komunalizacji z mocy prawa, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Do organu orzekającego o komunalizacji należy więc zbadanie czy mienie mające podlegać komunalizacji, stanowi własność Skarbu Państwa oraz czy należało ono w tym czasie do terenowego organu administracji stopnia podstawowego. Przedmiotem postępowania komunalizacyjnego są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a gminami w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (vide: wyrok NSA z dnia 18 września 2001 r. I SA 694/00).

Zmiana oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości dokonana po dniu 27 maja 1990 r. nie oznacza, że nieruchomość taka traci status mienia podlegającego komunalizacji, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Jest to bowiem to samo mienie, tylko inaczej oznaczone w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej. Wskazać należy, że podział nieruchomości na kilka nowych nieruchomości wywołuje między innymi skutek prawny w postaci zmian danych identyfikacyjnych tej nieruchomości, w związku z innym określeniem jej granic zewnętrznych. Oznacza to, że w decyzji wydanej w przedmiocie komunalizacji nieruchomości, niezbędne byłoby powołanie nowych oznaczeń bowiem decyzja ta stanowi podstawę wpisu prawa własności do ksiąg wieczystych oraz do ewidencji gruntów i budynków.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda [...] winien więc zbadać, czy nieruchomość spełniała przesłanki z art. 5 ust 1 pkt. 1 wyżej wymienionej ustawy, bowiem wskazywały one stan prawny nieruchomości i tym samym stanowiły o możliwości, bądź braku możliwości wydania decyzji komunalizacyjnej. Organ przesłanek tych nie badał, skupiając się na przytoczeniu i analizie przepisu zamiast jego zastosowania. Po przeprowadzeniu ustaleń dotyczących przesłanek określonych w art. 5 ust 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Wojewoda wyda odpowiednią decyzję.

Brak badania przesłanek ustawowych w odniesieniu do skomunalizowanej nieruchomości narusza prawo materialne – art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. a także art. 7, 77 i 107 § 3 kpa i stanowi podstawę uchylenia obu decyzji

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.