Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 34/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 40 § 2, art. 41 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędzia WSA del. Ewa Kwiecińska Protokolant Agnieszka Gugała-Szczerbicka po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej U. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 971/09 w sprawie ze skargi U. S. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 253/04 w sprawie ze skargi K. F. M. S.A. w W. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa postanawia: oddalić skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 971/09, odrzucił skargę U. S. o wznowienie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 5 listopada 2004 r. o sygnaturze akt IV SA/WA 253/04.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną:

Pismem z dnia 17 czerwca 2009 r. U. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.) w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 253/04 zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2004 r., którym Sąd uchylił decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję tego organu w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia dotyczącego przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa pod nazwą F. M. i T. – W.

Skarżąca podniosła, że postępowanie w tej sprawie powinno być wznowione, albowiem U. S. na żadnym etapie, tak postępowania przed organami administracyjnymi, jak i przed sądami administracyjnymi, nie została wezwana do udziału w sprawie. Nie otrzymała pisma wszczynającego postępowanie, nie doręczano jej zawiadomień o terminach rozpraw ani w inny sposób nie informowano o prowadzonych postępowaniach. Jedynie w postępowaniu przed Ministrem Gospodarki w 2006 r. P. S. został telefonicznie powiadomiony, iż U. S. jako spadkobierca H. S. również powinna w sprawie występować. U. S. nie miała wiedzy o jakimkolwiek toczącym się postępowaniu przed organami administracyjnymi, których przedmiotem były roszczenia o zwrot przejętej na własność państwa F. M. i T. w W. Nie była informowana o biegu spraw oraz zapadających w sprawie rozstrzygnięciach.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2004 r. decyzja Ministra Gospodarki została uchylona i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. W ponownym postępowaniu przed Ministrem Gospodarki w 2006 r. dopatrzono się, że uczestnikiem postępowania powinna być również U. S., jednakże formalnie nie została ona wezwana, nie doręczono jej żadnego pisma, decyzji ani wezwania. Organ skontaktował się telefonicznie z P.S.z informacją, iż U. S. jest uczestnikiem tegoż postępowania i wskutek tej informacji dotychczasowy uczestnik, bez zgody i wiedzy U. S. , złożył pełnomocnictwo do jej reprezentacji, jakie posiadał ze względu na inne sprawy. Mimo złożenia dokumentu P. S. nie przekazywał jej informacji o przebiegu spraw.

W skardze podniesiono ponadto, iż U. S. od wielu lat jest osobą ciężko chorą, niepełnosprawną, a niepełnosprawność datuje się od co najmniej września 2005 r. Podkreślono, że U. S. o całej sprawie związanej z próbami odzyskania Fabryki dowiedziała się przypadkiem, podczas rozmowy z P. S. w dniu 12 maja 2009 r., kiedy to wyjaśnił jej całą sytuację, stan faktyczny i prawny sprawy.

U. S. jako osoba uprawniona powinna brać udział w postępowaniu, gdyż dotyczyło ono jej praw. Nie miała świadomości o toczących się postępowaniach, głównie ze względu na swój stan zdrowia oraz niedopatrzenia organów administracyjnych. Do powyższego pisma dołączono oświadczenie podpisane przez P. S., w którym potwierdził on fakt nieprzekazywania skarżącej jakichkolwiek informacji o przedmiotowej sprawie i wskazał na załączone oraz znajdujące się w aktach sprawy rozstrzygnięcia, w których nie jest nawet wymieniana.

Uczestnik postępowania W. Polska SA (dawniej K. F. M. – "KFM" S.A.) wniósł o oddalenie skargi o wznowienie postępowania.

Odrzucając postanowieniem z dnia 16 października 2009 r. skargę o wznowienie postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że stosownie do treści art. 270 P.p.s.a. możliwe jest wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem w oparciu o jedną z ustawowych podstaw wznowienia. W niniejszej sprawie skarżąca domagała się wznowienia postępowania powołując się na art. 271 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania jeżeli strona nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania.

Skargę o wznowienie postępowania zgodnie z art. 277 P.p.s.a. wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą tą jest pozbawienie możliwości działania lub brak należytej reprezentacji od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Dlatego też na rozprawie Sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli stwierdzi brak ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany (art. 281 P.p.s.a.).

U. S. uzasadniając skargę o wznowienie podnosiła, iż na żadnym etapie, tak postępowania przed organami administracyjnymi, jak i przed sądami administracyjnymi nie została wezwana do udziału w sprawie, nie otrzymała pisma wszczynającego postępowanie, nie doręczano jej zawiadomień o terminach rozpraw ani w inny sposób nie informowano o prowadzonych postępowaniach. Natomiast reprezentujący ją pełnomocnik P. S. pomimo złożenia udzielonego mu pełnomocnictwa, nie przekazywał jej informacji o przebiegu spraw.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona przez U. S. skarga o wznowienie wskazanego wyżej postępowania jest niedopuszczalna, albowiem termin do jej wniesienia nie został zachowany. Sąd stwierdził, że jak wynika z akt sprawy U. S. rzeczywiście nie brała udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 253/04, którym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu. Sprawa zwrotu znacjonalizowanego przedsiębiorstwa pod nazwą F. M. i T. – W. ponownie wróciła więc do postępowania administracyjnego, w którym organy prowadzące postępowanie zobowiązane zostały do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku z dnia 5 listopada 2004 r.

W dniu 4 października 2005 r. U. S. udzieliła pełnomocnictwa P.S. Pełnomocnictwo zostało sporządzone przed notariuszem T. B. S. (Repertorium A Nr [...]) i znajduje się w aktach postępowania (k. 24). Zgodnie z § 1 przedmiotowego pełnomocnictwa P. S., pasierb skarżącej, został umocowany m.in. do występowania w jej imieniu przed wszelkimi urzędami, sądami i organami władzy państwowej, a w szczególności w sprawach związanych ze staraniem się o zwrot nieruchomości, to jest K. F. M. w W, oraz do składania wszelkich pism, wniosków, oświadczeń, odwołań, podpisywania wszelkich dokumentów, do odbioru wszelkiej korespondencji, w tym przeznaczonej dla doręczeń. Pełnomocnictwo to złożone zostało w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego i od tego momentu organy traktowały P. S. jako pełnomocnika U. S., doręczając mu wszelką korespondencję i podejmowane w sprawie rozstrzygnięcia, mając na uwadze treść art. 41 § 2 k.p.a. zgodnie z którym, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jak wynika z akt sprawy P.S. reprezentował skarżącą w postępowaniach administracyjnych toczących się w 2006 r. przed Ministrem Gospodarki. Decyzje Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2006 r. oraz z dnia [...] stycznia 2007 r. zostały doręczone P. S. jako pełnomocnikowi skarżącej U. S.

Sąd stwierdził wobec powyższego, że o ile w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym wyrokiem z dnia 5 listopada 2004 r. U. S. nie brała udziału, to wobec ustanowienia pełnomocnika, w dniu 4 października 2005 r. poinformowana została o toczącym się postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych. W uzasadnieniach decyzji wydanych przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2006 r. i z dnia [...] stycznia 2007 r. doręczonych pełnomocnikowi skarżącej, zostały wyraźnie opisane etapy postępowania administracyjnego i sądowego w przedmiotowej sprawie, w tym fakt wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku z dnia 5 listopada 2004 r. oraz skutki tego wyroku dla prowadzonego przed Ministrem postępowania administracyjnego, a w szczególności fakt związania organu oceną prawną Sądu i jego wskazaniami co do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego. Tym samym Sąd przyjął, że skarżąca najpóźniej w dacie doręczenia pełnomocnikowi decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. została powiadomiona o wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 5 listopada 2004 r. wyroku.

Zdaniem Sądu dołączone do skargi o wznowienie postępowania oświadczenie P. S., iż nie informował swojej mocodawczyni o toczącym się postępowaniu, nie mogło mieć wpływu na ocenę prawidłowości udzielonego pełnomocnictwa i prowadzonego postępowania administracyjnego, a następnie sądowego, w których traktowano P. S. jako pełnomocnika U. S. .

Uznając wobec powyższego, że skarga została wniesiona po upływie trzymiesięcznego terminu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 280 §1 P.p.s.a.

Od powyższego postanowienia U. S. wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając je w całości zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

1. art. 277 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż skarga o wznowienie postępowania została wniesiona po upływie trzymiesięcznego terminu do jej wniesienia, podczas gdy jeżeli podstawą skargi o wznowienie postępowania jest pozbawienie strony możności działania lub brak należytej reprezentacji, termin ten liczony jest od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy;

2. art. 280 § 1 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi o wznowienie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 6 listopada 2004 r. (sygn. akt IV SA/WA 253/04) z powołaniem się na uchybienie trzymiesięcznemu terminowi do wniesienia skargi, w sytuacji, gdy bezspornym jest, że skarżąca była pozbawiona możności działania w sprawie;

II. niestwierdzenie z urzędu nieważności postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, pomimo wykazania w skardze o wznowienie postępowania rażącego naruszenia przepisów postępowania, polegającego na pozbawieniu skarżącej prawa do możności działania w sprawie.

Skarżąca wniosła o:

1. zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy,

2. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,

3. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w zaskarżonym orzeczeniu Sąd niejednokrotnie podkreślał, że o toczącym się postępowaniu był informowany pełnomocnik skarżącej U. S. , tj. P. S., a nie bezpośrednio skarżąca, która zdaniem Sądu wiedziała o tym postępowaniu przez swojego pełnomocnika. Z treści art. 277 P.p.s.a. expresis verbis wynika, że termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.

W orzecznictwie i doktrynie prawa utrwalone jest stanowisko, iż o rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania decyduje dzień, kiedy strona faktycznie dowiedziała się o podstawie wznowienia, a nie dzień, w którym strona miała możliwość dowiedzenia się o niej przy dołożeniu należytej staranności (por. postanowienie SN z 12 kwietnia 2000 r., IV CKN 2/200, OSNC 2000, nr 10, poz. 192). Trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym możliwe stało się jej złożenie, o tym zaś, czy skarga ma być złożona decyduje strona, a nie jej pełnomocnik. Zatem świadomość strony o istnieniu podstaw wznowienia i data, kiedy strona dowiedziała się o nich, decyduje o dniu rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi (por. postanowienie SN z 15 listopada 2001 r., III CZ 99/2001. LexPolonica nr 402177). Decydujący jest dzień, w którym o orzeczeniu podlegającym zaskarżeniu dowiedziała się sama strona, jeśli jest osobą fizyczną i ma zdolność procesową.

Zdaniem skarżacej brak poinformowania skarżącej o toczącym się postępowaniu przez P. S. pociąga za sobą skutki prawne w postaci nieupłynięcia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, gdyż zgodnie z literalnym brzmieniem art. 277 P.p.s.a., utrwaloną linią orzeczniczą i stanowiskiem nauki prawa, termin ten w przypadku pozbawienia możności działania lub braku należytej reprezentacji, należało liczyć od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona (tj. skarżąca U. S. ), a nie jej pełnomocnik.

Nadto z uzasadnienia Sądu nie wynika, w jakiej dacie Sąd przyjął, iż skarżąca dowiedziała się o podstawie wznowienia. Ustalenia Sądu odnośnie rozpoczęcia biegu terminu nie są kategoryczne.

Kwestionując stanowisko Sądu, że trzymiesięczny termin do złożenia skargi rozpoczął swój bieg począwszy od daty ustanowienia pełnomocnika, tj. od dnia 4 października 2005 r. skarżąca podniosła, że Sąd w swoich ustaleniach oparł się na fikcji prawnej, iż pełnomocnik, który de facto był też uczestnikiem postępowania, został należycie umocowany do działania w sprawie w imieniu U. S. Pełnomocnictwo z dnia 4 października 2005 r. udzielone na rzecz P. S. nie wskazuje na taki zakres umocowania.

Zdaniem skarżącej, skoro załączone do akt sprawy pełnomocnictwo wystawione na rzecz P. S. nie było wystarczająco precyzyjne i nie odpowiadało treści art. 36 P.p.s.a., Sąd pierwszej instancji winien był wezwać pełnomocnika do usunięcia w trybie art. 49 P.p.s.a. braków formalnych pełnomocnictwa poprzez wskazanie czy obejmuje ono swoim zakresem tę konkretną sprawę.

Gdyby nawet przyjąć, tak jak twierdził Sąd, iż zakres pełnomocnictwa wskazywał szczegółowo sprawy, do których P. S. został umocowany przez skarżącą, to i tak pełnomocnictwo to obejmowałoby umocowanie pełnomocnika do wykonania jedynie wskazanych w pełnomocnictwie spraw i czynności, w pozostałym zaś zakresie skarżąca występowałaby osobiście.

Skarżąca podniosła, że jako osoba niepełnosprawna wykazywała i wykazuje ograniczoną zdolność do podejmowania żywotnie istotnych dla siebie czynności, w tym prawnych i posiada ograniczoną zdolność postrzegania i komunikowania swoich wniosków, na co wskazuje jednoznacznie załączona do akt postępowania dokumentacja przebiegu leczenia. Skarżąca nie posiadała wiedzy o toczącym się postępowaniu, nie była informowana o podejmowanych czynnościach przez uczestników postępowania, jak i o rozstrzygnięciach organów i sądów, co potwierdza oświadczenie P. S. z dnia 17 czerwca 2009 r.

Zdaniem U. S. Minister Gospodarki podstępnie zataił przed skarżącą zapadłe decyzje i orzeczenia bezpośrednio dotyczące jej interesów, naruszając art. 6 i art. 9 K.p.a.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami organ winien był poinformować skarżącą o toczącym się postępowaniu i wezwać ją do udziału w sprawie, czego nie uczynił, ograniczając się do kontaktu telefonicznego z P. S., zaś zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.) obejmuje wszystkie jego stadia, zatem przesłanka uzasadniająca wznowienie będzie obejmować sytuacje, w których strona bez własnej winy w ogóle nie uczestniczyła w postępowaniu, jak również gdy nie uczestniczyła tylko w niektórych, istotnych jego fazach, z przyczyn leżących po stronie organu administracyjnego.

Strona podkreśliła, że ustalenie kręgu uczestników postępowania, których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania, a o których mowa w art. 33 § 1 P.p.s.a., i ochrona ich praw, należy do obowiązków Sądu. Doręczenia orzeczeń, wezwań na rozprawę oraz pism procesowych dla skarżącej nie można uznać za skuteczne. Sąd przyjął, iż strona była skutecznie powiadamiana, albowiem pełnomocnik otrzymywał wszelkie pisma w sprawie dotyczącej skarżącej. W aktach postępowania brak jest nie tylko dowodu doręczenia skarżącej jakichkolwiek pism czy decyzji organu i rozstrzygnięć Sądu, ale też jakiegokolwiek oficjalnego powiadomienia o treści zapadłych orzeczeń przez Sąd lub przez organ administracji, również pełnomocnikowi P. S. nie doręczono żadnego wyroku. Sąd zalegalizował tym samym własne zaniedbanie i stworzył swojego rodzaju fikcję prawną, iż skarżąca została skutecznie powiadomiona o treści rozstrzygnięć i o przebiegu postępowania. Nadto do podejmowania w imieniu skarżącej czynności procesowych w niniejszej sprawie, pełnomocnik P. S. winien był posiadać pełnomocnictwo szczególne.

Naruszenia przez Sąd w zakresie zaniechania doręczeń dla skarżącej, stanowią zdaniem skarżącej przesłankę do stwierdzenia nieważności postępowania, albowiem doprowadziły do pozbawienia skarżącej możności obrony swoich praw (art. 271 pkt 2 w zw. z art. 12 P.p.s.a.).

Sąd pierwszej instancji winien był wziąć nieważność postępowania pod uwagę z urzędu, winien był też zapewnić skarżącej możliwość wzięcia udziału w sprawie, nawet gdy skarżąca miałaby ustanowionego pełnomocnika w sprawie.

Uczestnik postępowania W. POLSKA S.A. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i przyznanie uczestnikowi od skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu stwierdzono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i wskazał, że należy uznać, iż skarżąca z chwilą doręczenia jej pełnomocnikowi decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2006 r. została powiadomiona o wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 5 listopada 2004 r.

Zauważono ponadto, że skarżąca de facto zarzuca Sądowi błąd w ustaleniach faktycznych, a nie naruszenie przepisów postępowania, ponadto zdaniem uczestnika błędnie zostały wskazane podstawy, to jest art. 277 i art. 280 § 1 P.p.s.a., które nie korespondują z ich uzasadnieniem. W ramach wskazanych podstaw nie ma możliwości zbadania, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uznał, że skarżąca miała wiedzę o wydaniu wyroku z dnia 5 listopada 2004 r. z chwilą doręczenia jej pełnomocnikowi decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. P. S. reprezentował skarżącą w postępowaniach administracyjnych toczących się w 2006 r. przed Ministrem Gospodarki. Zgodnie z art. 41 § 2 K.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, a doręczenie to następuje ze skutkiem prawnym dla strony. W ocenie uczestnika skarżąca miała wiedzę o podstawie wznowienia już dacie sporządzenia pełnomocnictwa z dnia 4 października 2005 r., względnie w dacie doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. i z dnia [...] stycznia 2007 r.

Uczestnik zauważył także, że skarżąca mogła wziąć udział w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, o którego wznowienie wnosi w trybie art. 33 § 2 P.p.s.a. Skarżąca nie była stroną tego postępowania w rozumieniu art. 32 P.p.s.a., nie była też z mocy prawa uczestnikiem na prawach strony w rozumieniu art. 33 § 1 P.p.s.a., Sąd nie naruszył w toku postępowania sądowego zaskarżonego prawomocnym wyrokiem z dnia 5 listopada 2004 r. żadnego przepisu prawa. Zarzut skarżącej, że została w tym postępowaniu pozbawiona możliwości działania jest bezzasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem podniesione w niej zarzuty nie mogły być uznane za usprawiedliwione, a w sprawie nie występowały przesłanki nieważności postępowania, które Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest wziąć pod rozwagę z urzędu (art. 183 § 1 P.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając zaskarżonym postanowieniem skargę o wznowienie postępowania przed tym sądem w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 5 listopada 2004 r. sygn. akt IV SA/Wa 253/04, nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Jak słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę kasacyjną, zarzut naruszenia art. 277 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarga o wznowienie postępowania została wniesiona po upływie trzymiesięcznego terminu do jej wniesienia wskazuje w istocie na kwestionowanie ustaleń faktycznych, ponadto istotnie wskazane podstawy – art. 277 i art. 280 § 1 P.p.s.a. nie korespondują z uzasadnieniem skargi kasacyjnej. Zauważyć też trzeba, że zarzucając naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy należało w skardze kasacyjnej wskazać jakie konkretne przepisy, w jaki sposób zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone i wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach skargi kasacyjnej zostały wymienione jako naruszone art. 277 P.p.s.a. i art. 280 § 1 P.p.s.a., przy czym ten ostatni przepis – poprzez odrzucenie skargi w przedmiocie wznowienia z powołaniem się na uchybienie trzymiesięcznemu terminowi do wniesienia skargi w sytuacji, gdy bezspornym jest, że skarżąca była pozbawiona możliwości działania w sprawie. Oba zarzuty uznane być musiały za bezskuteczne.

Zgodnie z art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając, że U. S. wniosła skargę o wznowienie postępowania z naruszeniem powyższego terminu nie uchybił art. 277 P.p.s.a.

Jak podniesiono w zaskarżonym postanowieniu w dniu 4 października 2005 r. U. S. udzieliła pełnomocnictwa notarialnego P. S. do występowania w jej imieniu przed wszelkimi urzędami, sądami i organami władzy państwowej, a w szczególności w sprawach związanych ze staraniem się o zwrot nieruchomości, to jest K.F.M. w W. oraz do składania wszelkich pism, wniosków, oświadczeń, odwołań, podpisywania wszelkich dokumentów, do odbioru wszelkiej korespondencji, w tym przeznaczonej dla doręczeń. P. S. w oparciu o to pełnomocnictwo reprezentował skarżącą w postępowaniach administracyjnych toczących się w 2006 r. przed Ministrem Gospodarki. Decyzje tego Ministra z dnia [...] listopada 2006 r. i z dnia [...] stycznia 2007 r. zostały doręczone zgodnie z art. 41 § 2 K.p.a. P. S. jako pełnomocnikowi U. S. W uzasadnieniach obu decyzji powołano się na związanie organu oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 5 listopada 2004 r. Tym samym Sąd przyjął, że skarżąca najpóźniej w dacie doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. pełnomocnikowi, została powiadomiona o wydaniu tego wyroku i stanowisko to jest prawidłowe. U. S. domagając się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2004 r. nie może tego czynić w oderwaniu od okoliczności, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym po wydaniu tego wyroku brała udział i była reprezentowana przez P. S. Skoro zostało tam przedstawione pełnomocnictwo z dnia 4 października 2005 r., to Minister zgodnie z art. 40 2 K.p.a. obowiązany był doręczać pełnomocnikowi pisma przeznaczone dla U. S. – ze skutkiem prawnym dla strony. W konsekwencji również w późniejszych postępowaniach sądowoadministracyjnych zakończonych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2007 r. (sygn. akt IV SA/Wa 577/07) i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2008 r. (sygn. akt I OSK 1210/07) skarżącą reprezentował tenże pełnomocnik. Sąd nie uchybił art. 277 P.p.s.a. uznając, że skarżąca wystąpiła ze skargą o wznowienie postępowania po upływie trzymiesięcznego terminu od dnia, w którym strona dowiedziała się o orzeczeniu, a termin ten Sąd liczył od najbardziej korzystnej dla strony daty doręczenia jej pełnomocnikowi decyzji z dnia [...] listopada 2006 r.

Poza sporem jest, że U. S. nie brała udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym wyrokiem z dnia 5 listopada 2004 r., jednakże by można było przystąpić do merytorycznego rozpoznania skargi o wznowienie postępowania i podjąć rozważania czy w okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca była wskutek naruszenia przepisów prawa pozbawiona możliwości działania, jak zarzucono w skardze o wznowienie, (art. 271 pkt 2 P.p.s.a.) niezbędne było wykazanie, ze skarga jest wniesiona w terminie, czego w sprawie nie uczyniono.

Słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że twierdzenie skarżącej, iż o wyroku z dnia 5 listopada 2004 r. dowiedziała się od P. S. przypadkiem w dniu 12 maja 2009 r. i złożone przy skardze oświadczenie P. S. (bez daty) nie mogły – w świetle podniesionych wyżej okoliczności – obalić ustaleń co do daty dowiedzenia się przez skarżącą o wyroku. Jeżeli pełnomocnik nie wykonywał należycie swoich obowiązków – jak twierdzi skarżąca – to ocena jego działań i ich skutków dokonana być może poza niniejszym postępowaniem, w ewentualnym postępowaniu odszkodowawczym.

Uznając prawidłowo, że skarga została wniesiona z uchybieniem trzymiesięcznego terminu do jej wniesienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mimo że orzekał na rozprawie, odrzucił te skargę na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., który to przepis dotyczy badania skargi na posiedzeniu niejawnym. Sąd winien orzec na podstawie art. 281 tej ustawy, który przewiduje, że na rozprawie Sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Uchybienie to nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, dlatego zarzut naruszenia art. 280 § 1 P.p.s.a. był również nieskuteczny.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny postanowił oddalić skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzygał w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wobec braku przewidzianych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstaw do zgłoszenia takiego żądania w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, którą zaskarżono postanowieniem Sądu pierwszej instancji (art. 204 P.p.s.a. regulujący zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w razie oddalenia skargi kasacyjnej nie obejmuje takich sytuacji).