Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1038/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania K. L. od decyzji Zastępcy Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. z dnia [...] października 2003 r. obciążającej w/w karą pieniężną w wysokości 11.400 zł za przejazd w dniu [...] lipca 2003 r. zespołem nienormatywnym bez zezwolenia drogą wojewódzką nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe organ ustalił, dokonując w dniu [...] lipca 2003 roku, podczas kontroli zespołu składającego się z pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz naczepą typu [...] o nr rej [...], przeprowadzonej w P., na drodze wojewódzkiej nr [...], za pomocą przenośnej wagi do pomiarów dynamicznych o nr fabrycznym [...] i nr miernika [...], posiadającą legalizację Obwodowego Urzędu Miar w G. nr [...] z dnia [...] września 2002 roku, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drugą oś zespołu o 35,65 kN. Protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu został podpisany - bez zastrzeżeń i uwag - przez kierującego powyższym zespołem J. J.

Organ I instancji, na podstawie art. 19 ust. 2 pkt 2, art. 20 pkt 8, art. 39 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych, w związku z § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262), art. 104 k.p.a. oraz Uchwały Nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia [..] maja 2002 r. w sprawie upoważnienia Dyrektora i Zastępcy Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach związanych z ustalaniem i pobieraniem kar pieniężnych za przejazdy po drogach wojewódzkich pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz zgodnie z l.p.4.1 lit. c i e załącznika nr 2 do tej ustawy, nałożył na K. L., karą pieniężną w wysokości 11.400 zł za przejazd zespołem nienormatywnym bez zezwolenia drogą wojewódzką nr [...].

Od powyższej decyzji K. L. wniósł odwołanie, podnosząc, iż - jego zdaniem - pomiar nacisku osi jego samochodu na drogę był dokonany z naruszeniem § 2 ust 2, 4 pkt 4 i 9 zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6/2000, poz. 40). W opinii odwołującego, waga, na której dokonano zważenia jego pojazdu, nie była odpowiednio przygotowana, a nadto "miejsce dokonywania pomiarów nie spełnia wymogów", gdyż "wykonano je z betonu asfaltowego zamiast betonu cementowego, skutkiem czego nawierzchnia nie spełnia norm wytrzymałości na ściskanie. Okoliczność ta ma niewątpliwie bezpośredni wpływ na wynik pomiarów i prowadzi do ich zafałszowania". K. L. podkreślił, iż nałożenie nań kary stanowi przykład niedopuszczalnego prymatu interesu społecznego nad interesem jednostki, co pozostaje w sprzeczności z art. 7 i 8 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano między innym, że zgodnie z dyspozycją art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, korzystanie z dróg publicznych może być uzależnione, w przypadkach określonych w ust. 2, od wniesienia opłat drogowych. Ust. 2 pkt 3 cytowanego przepisu stanowi, iż opłaty mogą być pobierane za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, ust. 2a nadmienia zaś, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu (...) pobiera się kary pieniężne. Wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2a, określa - zgodnie z dyspozycją ust. 2b tegoż przepisu - załącznik do ustawy.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że podczas badania przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2003 roku na drodze, na której dopuszczalny nacisk na oś pojedynczą pojazdu wynosił 80 kN (co wyraźnie wskazano w protokole z przeprowadzonych czynności kontrolnych) stwierdzony nacisk na drugą pojedynczą oś badanego pojazdu wynosił 115,65 kN (przekroczenie dozwolonego nacisku o 35,65 kN), co oznacza, iż przedmiotowy pojazd był w tym czasie nienormatywny, a co za tym idzie, za przejazd nim bez wymaganego w takich przypadkach zezwolenia — zgodnie z pkt 4.1.d i e wspomnianego powyżej załącznika do ustawy o drogach publicznych należy orzec karę pieniężną w wysokości 6.600 zł + 4.800 zł = 11.400 zł.

Organ podkreślił, iż:

1. w aktach niniejszej sprawy znajduje się kopia protokołu z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów na podstawie którego stanowisko, na którym dokonane zostało ważenie zespołu należącego do odwołującego, zostało w dniu [...] kwietnia 2003 roku zatwierdzone do kontroli pojazdów przez Dyrektora Rejonu Drogowego W. [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W.; Kolegium nie jest władne do oceny prawidłowości owego zatwierdzenia, a co za tym idzie, jest nim przy rozstrzyganiu związane; pozostaje jedynie nadmienić, że wbrew twierdzeniu odwołującego, obowiązujące przepisy regulujące kwestię określenia, czy dany pojazd jest normatywny, czy nie, nie uzależniają prawidłowości dokonanego ważenia od rodzaju nawierzchni, na której ważenie to zostało przeprowadzone; prawidłowość dokonanych pomiarów nie zależy też od tego, czy stanowisko, na którym zostały dokonane, zostało zrealizowane zgodnie z przepisami prawa budowlanego, zwłaszcza jeśli się zważy, że wymóg taki - z racji chociażby tymczasowego charakteru takiego stanowiska - nigdzie nie został zakreślony;

2. zgodnie z dyspozycją § 2 ust. 2 zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2000 roku w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40), waga powinna umożliwiać ważenie pojazdu poruszającego się z prędkością w zakresie od 2 km/h do 6 km/h lub większym, w myśl zaś ust. 4 cytowanego przepisu - wartość działki legalizacyjnej e wagi nie powinna przekraczać 20 kg dla wag klasy dokładności 1 (pkt 1) i 50 kg dla wag klasy dokładności 2 (pkt 2). Wreszcie ust. 9 wskazanego przepisu stanowi, że waga nie powinna wskazywać lub drukować wyników ważenia pojazdu poruszającego się z prędkością przekraczającą dopuszczalne dla danej wagi granice, jeżeli nie podane jest ostrzeżenie o możliwości wystąpienia dodatkowego błędu wyniku ważenia, spowodowanego nadmierną prędkością, przytoczone uregulowania, rzekomo, zdaniem odwołującego, naruszone przez organ pierwszej instancji, dotyczą nie czynności związanych z pomiarem (ważeniem), lecz wymieniają wymogi, które musi spełniać waga stosowana do ważenia pojazdów; waga, na której został zważony pojazd odwołującego, posiadała świadectwo legalizacji Obwodowego Urzędu Miar w G. nr [...] z dnia [...] września 2002 roku, ważne do dnia [..] września 2003 roku; z treści owego świadectwa wynika, że rzeczona waga spełnia wymagania metrologiczne ustalone w przepisach metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, wprowadzone cytowanym powyżej zarządzeniem Prezesa Głównego Urzędu Miar;

3. w opinii Kolegium brak jest podstaw do uznania, iż w toku niniejszego postępowania organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia zasad wynikających z art. 7 i 8 k.p.a., odwołujący bowiem został powiadomiony o wszczęciu owego postępowania (vide pismo Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia [...] lipca 2003 roku, gdzie organ pierwszej instancji opisał zdarzenie, które stało się podstawą do wszczęcia postępowania, z podaniem podstawy prawnej swojego działania), umożliwiono mu składanie wyjaśnień i dowodów w sprawie (z czego, jak wynika z akt rzeczonego postępowania, skrupulatnie korzystał), uzyskał również - na długo przed wydaniem decyzji - wyjaśnienie stanowiska organu pierwszej instancji i odpowiedź na postawione przez siebie zarzuty (vide pismo Zastępcy Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia [...] sierpnia 2003 roku);

4. zdaniem Składu Orzekającego, w niniejszej sprawie zasadnie organ pierwszej instancji dał prymat zasadzie ochrony interesu społecznego (ochrona stanu technicznego dróg, niszczonych przez pojazdy nienormatywne, z całą pewnością służy interesowi społecznemu) nad interesem odwołującego, zwłaszcza jeśli się zważy, że tego ostatniego interesu, polegającego na próbie przejazdu drogą publiczną pojazdem nienormatywnym bez uprzedniego uzyskania wymaganego w takich przypadkach zezwolenia, nie sposób nazwać słusznym, a tylko taki, na co wyraźnie wskazuje art. 7 k.p.a., zasługiwałby na ochronę.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł K. L., nazwany dalej skarżącym. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł między innymi, że:

Podpisanie protokołu z zatrzymania i kontroli pojazdu przez kierowcę nie może oznaczać utraty uprawnień do kwestionowania badania, jeżeli okoliczności wskazywane jako sporne nie mogły być zgłoszone podczas badania. Jest oczywiste, że kierowca nie miał podstaw do zarzucania niewłaściwego podłoża w miejscu postawienia wagi. Wymaga to bowiem wiedzy wymagającej kwalifikacji specjalnych, której kierowca nie posiada. Taką wiedzą dysponuje natomiast rzeczoznawca, któremu skarżący zlecił sporządzenie opinii technicznej budowlanej. Opinia mgr inż. J. J. jednoznacznie wykazuje, że wierzchnia pokrywa miejsca ważenia wykonana z betonu asfaltowego jest nieprawidłowa ponieważ nie została wykonana z betonu o wytrzymałości na ściskanie ponad 4,00 MPa.

Na tej podstawie skarżący twierdzi, że wynik badania uległ zafałszowaniu, którego to argumentu nie uwzględniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Nie można zgodzić się z twierdzeniem, że "prawidłowość dokonania pomiarów nie zależy od tego, czy stanowisko na którym zostały dokonane, zostało zrealizowane zgodnie z przepisami prawa budowlanego...". Tymczasowość lokalizacji stanowiska do ważenia nie zwalnia od tego, aby było ono należycie utwardzone. Nie można zgodzić się także z założeniem SKO, że struktura podłoża nie ma wpływu na wynik ważenia. Jest udowodnione, że "twardość" podłoża ma wpływ na wynik: inne są wskazania tej samej wagi położonej np. na gruncie, a inne w przypadku położenia jej na podłożu twardym. Pominięcie tego faktu oznacza, że zarzuty naruszenia przepis art. 7 i 8 k.p.a. muszą być stawiane nadal. Co też niniejszym czyni.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podało między innymi, że - w przekonaniu Kolegium i wbrew twierdzeniu wnoszącego skargę - o ile rzeczywiście twardość podłoża, na którym ustawione są wagi, w zakresie podnoszonym w skardze, mogłaby wpłynąć na wynik postępowania, to wpływ ów byłby dokładnie odwrotny od podnoszonego przez skarżącego, tj. im mniej twarde podłoże, tym wyższa ewentualna niedowaga (wyniki rejestrowane przez wagi byłyby niższe od wyników uzyskanych na twardszym podłożu). Konsekwencją zatem przyjęcia stanowiska co do wpływu twardości podłoża na wynik ważenia, przedstawionego przez skarżącego, za zasadne byłoby uznanie, że ważenie odbyło się w warunkach korzystniejszych dla niego; badanie przeprowadzone zgodnie z postulatem wnoszącego skargę, tj. na twardszym podłożu, mogłoby spowodować jedynie podwyższenie wyników pomiaru, a co za tym idzie — wzrost kary pieniężnej nałożonej na K. L. Konstatacja ta jednak, zdaniem Kolegium, żadną miarą nie dyskwalifikuje zaskarżonej decyzji kończącej postępowanie w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę uwzględnił i wyrokiem z dnia 2 lutego 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 424/04 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. oraz decyzję Zastępcy Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. z dnia [...] października 2003 r.

Sąd uznał, że stan faktyczny sprawy nie został dokładnie ustalony i rozważony, doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., gdyż nie ustosunkowano się do zarzutów skarżącego, który w odwołaniu podnosił, że – przedstawiając opinię techniczną rzeczoznawcy budowlanego – miejsce, w którym dokonywano pomiarów nacisku osi (parking w miejscowości P. na drodze nr [...]) nie spełnia odpowiednich wymagań, lecz nie poczyniono żadnych ustaleń dotyczących podłoża w tym miejscu, ograniczając się wyłącznie do wyniku ważenia pojazdu i nie wiadomo "czy o wskazaniach wagi decyduje rodzaj podłoża, na którym waga stoi, czy też niezależnie od rodzaju podłoża wynik ważenia pozostaje bez zmian".

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zarzucając mu naruszenie art. 133 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 marca 2006 r. sygn. akt I OSK 657/05 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

NSA nie podzielił przekonania Sądu, że orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego, czy też, aby nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego lub naruszyły zasadę swobodnej oceny dowodów, gdyż do opinii budowlanej – chociaż nie stanowiła dowodu przeprowadzonego w postępowaniu administracyjnym – ustosunkowały się wyraźnie stwierdzając, że stanowisko, na którym dokonano pomiaru, odpowiada wymaganiom określonym w zarządzeniu Nr 39, tak organ pierwszej instancji, oraz że prawidłowość dokonanego pomiaru nie zależy od tego, czy stanowisko pomiarowe zostało zrealizowane zgodnie z przepisami prawa budowlanego, tak organ odwoławczy. Obydwa organy zgodnie uznały, że pomiaru dokonano prawidłowo i wynik pomiaru jest pewny.

NSA wskazał ponadto, że przepisy metrologiczne o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, (§ 4 pkt 2 w związku z § 3 pkt 2 załącznika do zarządzenia Nr 39) określają jedynie, że pomost wagi przenośnej może być ustawiony na jezdni, przy czym powierzchnia jezdni w strefie ważenia powinna być wykonana z betonu, lecz rodzaj betonu nie został określony. Nie znajduje więc uzasadnienia prawnego stanowisko, aby był wymagany beton specjalny, czy też, aby rodzaj betonu mógł mieć wpływ na wynik ważenia.

Na rozprawie, w dniu 29 sierpnia 2006 r., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy złożonej skargi, pełnomocnik skarżącego popierał wniesioną skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Ponadto, co wymaga podkreślenia, przedmiotowa sprawa nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny - po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2005 r. - uchylając i przekazując temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania, w swoim wyroku zawarł ocenę prawną. Stwierdził, iż organy orzekające w sprawie wyjaśniły dokładnie stan faktyczny, że stanowisko, na którym dokonano pomiaru odpowiada wymaganiom określonym w zarządzeniu Nr 39, że pomiary zostały dokonane prawidłowo i wynik pomiaru jest pewny. NSA podkreślił, iż brak jest uzasadnienia prawnego do twierdzenia, że do stanowiska ważenia wymagany jest beton specjalny.

W myśl art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga podlega oddaleniu, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa.

Przeprowadzona w dniu [...] lipca 2003 r. kontrola drogowa zespołu pojazdów, którego właścicielem był skarżący ustaliła, że pojazd, którym skarżący realizował przewóz jest nienormatywny, ponieważ przekroczony został dopuszczalny nacisk na drugą oś pojedynczą pojazdu, stwierdzono nacisk 115,65 kN, przy dopuszczalnym nacisku 80,00 kN. Organ nałożył karę pieniężną za stwierdzone przekroczenie, przyporządkowując jej wysokość wartości stwierdzonego przekroczenia zgodnie z danymi zawartymi w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych.

Działanie organu odpowiada prawu. Za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Pomiary zostały dokonane prawidłowo, wymierzona kara jest zgodna ze wskazanymi liczbami porządkowymi wykazu naruszeń zawartych w załączniku do ustawy o drogach publicznych.

Skarżący w skardze kwestionował prawidłowość pomiarów, ocena prawidłowości pomiarów została już przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny, którego ocena prawna jest wiążąca dla Sądu.

Rozważywszy zarzuty skargi Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a więc skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).