Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2443/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , Sędzia WSA Artur Kuś (spr.), Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2021 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

1. S. K. (dalej: "Skarżący") pismem z [...] listopada 2021 r. wniósł skargę na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] w W. (dalej: "Rektor [...]") nr [...] z [...] października 2020 r.

2. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Prorektor Ds. Studenckich i Kształcenia [...] postanowieniem z [...] września 2020 r. Nr [...] działając na podstawie art. 218 § 1 k.p.a. i art. 219 k.p.a. w związku z prośbą Skarżącego o wydanie zaświadczenia dla potrzeb PFRON w pilotażowym programie "Aktywny samorząd" - postanowił odmówić wydania zaświadczenia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 28 lutego 2020 r. (sygn. akt VII SAB/Wa 172/19) zobowiązał Rektora [...] do rozpoznania wniosku Skarżącego w przedmiocie wydania ww. zaświadczenia - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd nie przesądził sposobu załatwienia sprawy, ale wskazał jedynie, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 7 maja 2019 r. (sygn. akt I OSK 891/19) wyraźnie podkreślił, że przedmiotem sprawy jest bezczynność w wydaniu zaświadczenia w trybie art. 217 § 1 k.p.a. A skoro tak, Rektor był zobowiązany albo wydać zaświadczenie o stosownej treści albo orzeczenie umożliwiające jego kontrolę w trybie administracyjnym.

Organ rozpoznał wniosek Skarżącego i stwierdził, że nie ma żadnych podstaw do wydania żądanego zaświadczenia. Rektor [...] wskazał, że z prowadzonej przez organ ewidencji wynika, że studia doktoranckie Skarżący ukończył w 2008 r. i w dniu [...] października 2008 r. utracił status studenta studiów doktoranckich. Zaświadczenie o ukończeniu studiów doktoranckich odebrał, po uprzednim wniesieniu opłaty od wniosku o wydanie zaświadczenia.

Organ dodał, że sprawa ukończenia przez skarżącego studiów doktoranckich była przedmiotem licznych skarg i skarg kasacyjnych, z których żadna nie została uwzględniona. Wydanie zaświadczenia o korzystaniu z przerwy w nauce nie jest możliwe, gdyż z ewidencji prowadzonej przez organ wynika, że Skarżący ukończył studia doktoranckie (bez otwarcia przewodu, bez napisania pracy doktorskiej i bez obrony pracy doktorskiej).

Zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a. organ zobowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji. W sytuacji, w której organ nie może potwierdzić faktów na podstawie prowadzonej ewidencji, zmuszony jest odmówić wydania żądanego zaświadczenia (art. 218 § 1 k.p.a.).

3. Zażalenie na ww. postanowienie pismem z [...] września 2020 r. złożył S.K..

4. Rektor [...] postanowieniem Nr [...] z [...] października 2020 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. art. 144 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. - utrzymał w mocy postanowienie Prorektora ds. studenckich i kształcenia nr [...] z [...] września 2020 r. w sprawie odmowy wydania zaświadczenia dla potrzeb PFRON w pilotażowym programie "Aktywny samorząd".

W uzasadnieniu organ powtórzył argumenty zawarte we wcześniejszym postanowieniu z [...] września 2021 r. dodając, że w zażaleniu z [...] września 2020 r. brak jest zarzutów w zakresie naruszenia przepisów k.p.a., bądź też przepisów prawa materialnego. Rektor [...] zaznaczył, że w swoich rozważaniach Skarżący nie widzi różnicy między wznowieniem postępowania na wniosek strony (art. 147 k.p.a.) i przeprowadzeniem postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), a wydaniem przez organ - po przeprowadzeniu wskazanego wyżej postępowania - decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej. Sprawa wznowienia postępowania i odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej była przedmiotem licznych skarg Skarżącego, które nie zostały uwzględnione.

Ze względu na to, że brak jest jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych w zakresie żądania przez Skarżącego "anulowania decyzji", organ - po ponownym rozpatrzeniu sprawy i treści zażalenia - nie znalazł żadnych podstaw do wydania zaświadczenia o przymusowej przerwie w nauce. Organ dodał także, że w wyroku NSA z 2 października 2013 r. (sygn. akt I OSK 773/13) Sąd oddalił skargę kasacyjną Skarżącego i stwierdził, że z momentem odbioru zaświadczenia o ukończeniu studiów doktoranckich Skarżący utracił status doktoranta.

5. S. K. pismem z [...] listopada 2021 r. wniósł skargę na postanowienie z Rektora [...] z [...] października 2020 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że w piśmie z [...] września 2020 r. zawarł wniosek o doręczenie podpisanego w oryginale przez organ administracji publicznej zaświadczenia o odbywaniu przez skarżącego studiów doktoranckich na potrzeby programu "Aktywny samorząd" lub podpisanego w oryginale przez organ administracji publicznej postanowienia prorektora [...] z [...] września 2020 nr [...].

Skarżący podniósł, że postanowieniem nr [...] z [...] września 2020 r. odmówiono mu wydania zaświadczenia dla potrzeb PFRON w programie "Aktywny samorząd" o korzystaniu przez skarżącego z przerwy w nauce, gdyż studia doktoranckie ukończył w 2008 r. i na potwierdzenie tej okoliczności w dniu [...] października 2008 r. zostało wydane świadectwo ukończenia studiów doktoranckich nr [...]. Skarżący wskazał, że nie ukończył studiów doktoranckich. Uważa, że cały czas (od 2006 do dnia dzisiejszego) jest doktorantem [...]. Dodał, że Prorektor [...] do spraw studenckich i kształcenia w piśmie z [...] lipca 2015 r: nr [...] napisał, że Skarżący nie ukończył studiów doktoranckich. W piśmie tym wskazano, że "nie zakończył Pan w pełni studiów doktoranckich". Skarżący dodał, że cała treść pisma potwierdza, że Skarżący nie ukończył studiów doktoranckich.

Nadto, na podstawie ww. pisma prorektora wystąpił w dniu [...] sierpnia 2015 r. na piśmie o wznowienie umorzonego wcześniej postępowania administracyjnego toczącego się w sprawie przedłużenia studiów doktoranckich. Wskazał, że Prorektor [...] wyraził w roku 2015 swoje stanowisko w sprawie nieukończenia przez Skarżącego studiów doktoranckich i oczekuje, że stanowisko to będzie potrzymane przez Rektora [...]. Dodatkowo Skarżący wskazał, że pismem z [...] maja 2008 r. wystąpił z prośbą o przedłużenie studiów doktoranckich o dodatkowy rok akademicki. Skarżący stwierdził, że otrzymał telefoniczną informację o braku zgody na przedłużenie studiów doktoranckich o dodatkowy rok. Skarżący podniósł, że nie został właściwie pouczony o możliwościach odwołania od decyzji o nieprzedłużaniu mu studiów doktoranckich.

Dodał, że w pkt 3 pisma z [...] września 2020 r. w związku z powyżej przetoczonymi faktami oraz treścią art 112 K.p.a., wystąpił do Rektora [...] o anulowanie świadectwa ukończenia studiów doktoranckich nr [...] wydanego w dniu [...] października 2008 r. Podniósł, że brak istnienia świadectwa ukończenia studiów doktoranckich oraz fakt anulowania świadectwa ukończenia studiów doktoranckich potwierdzi dodatkowo okoliczność, że Skarżący nie ukończył studiów doktoranckich, a skoro nie ukończył studiów doktoranckich, to nadal jest doktorantem. A w takim wypadku należy się wystawienie zaświadczenia, że nadal jest doktorantem i że korzysta z przymusowej przerwy w nauce.

6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżący od lat nie przyjmuje do wiadomości, że studia doktoranckie odbywane na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym nie musiały kończyć się napisaniem prawy doktorskiej i jej obroną. Skarżący ukończył studia doktoranckie, ale nie został doktorem nauk w zakresie teologii, gdyż nie napisał pracy doktorskiej i nie obronił jej. Świadectwo ukończenia studiów doktoranckich odebrał osobiście w dniu [...] września 2008 r., po uprzednim wniesieniu opłaty za wydanie świadectwa. Okoliczności te były poddane kontroli sądowo-administracyjnej. Organ nie może wydać skarżącemu zaświadczenia, gdyż po wydaniu świadectwa ukończenia studiów doktoranckich, skarżący utracił status doktoranta i został wykreślony z ewidencji doktorantów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

1. Istota sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowienia Rektora [...] Nr [...] z [...] października 2020 r. w którym utrzymano w mocy postanowienie Prorektora ds. studenckich i kształcenia nr [...] z [...] września 2020 r. w sprawie odmowy wydania Skarżącemu zaświadczenia dla potrzeb PFRON w pilotażowym programie "Aktywny samorząd".

2. Zdaniem Sądu, skarga nie jest zasadna z kilku zasadniczych względów.

Po pierwsze – podstawą prawną do odmowy wydania zaświadczenia był art. 218 § 1 k.p.a. w zw. z art. 219 k.p.a. Organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (por. art. 218 §1 k.p.a.). Istotą zaświadczenia wydawanego na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 1 k.p.a. jest potwierdzenie pewnego stanu rzeczy - faktów albo stanu prawnego, którego istnienie jest niewątpliwe, niesporne i wynika z prowadzonej przez dany organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Dotyczy zatem czynności faktycznych administracji, co oznacza, że jest aktem wiedzy, a nie aktem woli. Nie zawiera w sobie elementu władztwa administracyjnego i nie jest nastawione na wywołanie skutków prawnych. Nie ma także charakteru interpretacyjnego, jak i nie kształtuje w sposób jednostronny, władczy sytuacji prawnej podmiotu żądającego wydania zaświadczenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 13 lipca 2021 r., sygn. akt III SAB/Gl 93/21). Natura zaświadczenia sprowadza się do prostego przeniesienia (zacytowania) danych znajdujących się w posiadaniu organu. Oznacza to, że w sytuacji, gdy organ nie posiada w swych zasobach danych, które mogłyby stanowić podstawę wydania zaświadczenia stosownie do żądania wnioskodawcy, nie może wydać zaświadczenia o żądanej treści. Dla braku możliwości urzędowego potwierdzenia faktów lub stanu prawnego nie mają przy tym znaczenia przyczyny, z których organ nie znajduje się w posiadaniu określonych danych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 5 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 28/21). Nie może budzić wątpliwości, że zaświadczenie wydawane przez organ stanowi oświadczenie wiedzy tego organu oparte na danych będących w jego posiadaniu, co wynika wprost z art. 218 § 1 k.p.a. Nie jest zatem dopuszczalne w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych, jeśli nie wynikają one z prowadzonych przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3157/18). A taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.

Po drugie – Skarżący kwestionuje fakt ukończenia studiów doktoranckich, pomimo rozstrzygnięcia sprawy statusu Skarżącego w wyniku wielokrotnej kontroli sądowej rozstrzygnięć Rektora [...], w tym wyrokiem NSA z 2 października 2013 r. w sprawie sygn. akt I OSK 773/13. W wyroku tym NSA wskazał, że:

- "słusznie stwierdził Sąd Wojewódzki, skoro skarżący utracił status doktoranta, to tym samym utracił wszelkie prawa przysługujące doktorantom";

- "skoro skarżący utracił status doktoranta, to nie może też powoływać się na przepisy regulaminu dotyczącego doktorantów";

- "skarżący nie kwestionuje w wielu pismach, które do sprawy złożył, faktu odbycia studiów doktoranckich, co jak trafnie przyjęto w sprawie jest równoznaczne z ich ukończeniem, a to potwierdza znajdujące się w aktach sprawy świadectwo ukończenia studiów doktoranckich".

W wyroku WSA w Warszawie z 14 grudnia 2012 r. (sygn. akt II SA/Wa 1102/12) stwierdzono również, że:

- "w sprawie bezsporne jest, iż na wniosek skarżącego kierownik studiów doktoranckich wystawił mu świadectwo ukończenia studiów doktoranckich";

- "z treści tego świadectwa wynika, że Skarżący odbywał i ukończył studia doktoranckie";

- "Skarżący ukończył studia doktoranckie, co oznacza, że utracił status doktoranta (...) w konsekwencji oznacza to, że toczące się postępowania pomiędzy Rektorem a skarżącym, dotyczące czasu trwania studiów doktoranckich, z dniem ich ukończenia stały się bezprzedmiotowe (zbędne). Z chwilą ukończenia studiów bezprzedmiotowym i niecelowym stało się ich przedłużenie, nadto wygasło skarżącemu prawo do ich przedłużenia";

- "tracąc status doktoranta z dniem ukończenia studiów doktoranckich wygasły automatycznie prawa skarżącego, jako strony w postępowaniu o przedłużenie studiów doktoranckich";

- pojęcie "doktorant" oznacza uczestnika studiów doktoranckich; a zatem z datą ukończenia studiów doktoranckich skarżący utracił status doktoranta; z tą też datą zwolniony został z obowiązków nakładanych na doktoranta, zaś Uczelnia zwolniona została z rozpoznania spraw byłego doktoranta, związanych z organizacją czasu studiów doktoranckich;

- z uwagi na ukończenie przez skarżącego studiów doktoranckich, za w pełni zasadne uznać należało umorzenie postępowania w sprawie przedłużenia studiów doktoranckich w roku akademickim 2008/2009 stosownie do art. 105 § 1 k.p.a.

Problem związany "ukończeniem studiów doktoranckich" przez Skarżącego był zatem wielokrotnie poddawany kontroli przez sądy administracyjne. Ze wskazanych i cytowanych przez Rektora [...] w sprawie wyroków wyraźnie wynika, że Skarżący utracił status doktoranta i przysługujące mu w tym zakresie prawa, gdyż w 2008 r. ukończył studia doktoranckie. Ustalenia w tym zakresie nie budzą żadnych wątpliwości Sadu i zostały potwierdzone w prawomocnych orzeczeniach sądów administracyjnych.

Po trzecie - Skarżący od wielu lat nie przyjmuje do wiadomości, że studia doktoranckie odbywane na podstawie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym sprzed jej zmiany nie musiały kończyć się napisaniem prawy doktorskiej i jej obroną. Skarżący ukończył studia doktoranckie, ale nie został doktorem nauk w zakresie teologii, gdyż nie napisał pracy doktorskiej i nie obronił jej. Świadectwo ukończenia studiów doktoranckich Skarżący odebrał osobiście w dniu [...] września 2008 r., po uprzednim wniesieniu opłaty za wydanie świadectwa. Zatem Rektor [...] nie może wydać Skarżącemu żadnego zaświadczenia, gdyż po wydaniu świadectwa ukończenia studiów doktoranckich, Skarżący utracił status doktoranta i został wykreślony z ewidencji doktorantów. Dodatkowo wskazać można, że taka interpretacja została również wskazana w odpowiedzi ówczesnego Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na interpelację nr [...] w sprawie systemu studiów doktoranckich w Polsce. Wskazuje się w niej, że: "(...) Studia doktoranckie do czasu wejścia w życie przepisów znowelizowanej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przygotowywały do samodzielnej działalności badawczej lub twórczej oraz uzyskania stopnia naukowego doktora. Zatem doktorant nie miał obowiązku uzyskania stopnia doktora, jeżeli satysfakcjonowało go uzyskanie jedynie świadectwa ukończenia studiów doktoranckich. (...) Dopiero po 1 października 2011 r. studia doktoranckie muszą kończyć się uzyskaniem kwalifikacji trzeciego stopnia, czyli stopnia doktora w drodze przewodu doktorskiego, i dyplomu potwierdzającego uzyskanie tego stopnia. Zarówno przewód doktorski w ramach studiów doktoranckich, jak i z tzw. wolnej stopy przeprowadzany jest na podstawie art. 11 ust. 1 ww. ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki".

Po piąte – Sądowi znany jest z urzędu fakt, że Skarżący składa liczne pisma (wnioski) w których wskazuje w zasadzie na powtarzające się żądania lub je nieznacznie modyfikuje. Prowadził także obszerną korespondencję z Rektorem [...], inicjując tak liczną liczbę spraw, że jego działania mogą w istocie znacznie utrudniać prawidłowe działanie organu. Przy czym składane wnioski nie są nakierowane na ochronę jego uprawnień, lecz w dużej części ich celem jest wszczęcie jak największej liczby postępowań. Wnioskodawca inicjuje także liczne postępowania przed sądami. Takie działanie Skarżącego należy uznać za nadużycie prawa do sądu. Koncepcja zakazu nadużycia prawa do sądu jest przyjmowana w orzecznictwie NSA. Zakłada się, że działania skarżącego, dla którego inicjowanie postępowań sądowych nie służy ochronie naruszonych praw, a stanowi cel sam w sobie, uznane być musi za nadużycie prawa do sądu (zob. postanowienie NSA z 18 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 175/14). Zatem niezasługującym na ochronę w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji) nadużyciem prawa jest wykorzystywanie instytucji prawnej wbrew jej celowi i funkcji (zob. postanowienie NSA z 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14). Taka sytuacja, zdaniem Sądu, występuje w niniejszej sprawie.

Po szóste - wniosek Skarżącego nie dotyczy ochrony jego praw, a dotyczy jedynie kwestii procesowej, która wynikła z kolejnego wniosku Skarżącego. Zatem charakter spraw podlegających kontroli w toku administracyjnym jednoznacznie dowodzi, że celem Skarżącego nie jest faktyczna obrona swoich praw, lecz inicjowanie postępowań, które stanowią cel sam w sobie. Skoro bowiem statusu Skarżącego w kwestii nie uznawania go aktualnie za "doktoranta" został już przesądzony w wyrokach sądów administracyjnych – inicjowanie kolejnych podobnych wniosków i związanych z tym żądań - stanowi wyłącznie o "nadużyciu prawa" przez Skarżącego. Działanie jednostki musi mieć granice jeśli chodzi o korzystanie z przysługujących jej praw podmiotowych. Typowym i oczywistym przykładem nadużycia praw przez jednostkę w postępowaniu administracyjnym jest inicjowanie bardzo dużej ilości postepowań, których celem nie jest ochrona jej interesu prawnego, gdzie strona w ten sposób paraliżuje działania danego organu. Zatem o "nadużyciu prawa" przez jednostkę można mówić, gdy jej zachowanie nie jest nastawione na osiągnięcie celu, jaki wynika z przyznanego jej prawa, a ponadto godzi w interes publiczny lub słuszny interes jednostki (szerzej zob. J. Parchomiuk, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, Warszawa 2018). Takie działania, w ocenie Sądu, podejmuje Skarżący.

5. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako całkowicie niezasadną.