Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 227/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-04-12 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i  par. 2 pkt 7 w zw. z  art. 258 par. 3,  art. 245 par. 3 w zw. z  art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (odpowiedzialności osoby trzeciej) w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych.

W jego uzasadnieniu wskazała, iż sama prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych składników majątku. Jedynym źródłem jej utrzymania z uwagi na trudną sytuację zdrowotną jest renta w wysokości 847,20 zł brutto, tj. 730,95 zł netto (vide: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...]r. oraz decyzję o ponownym ustaleniu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres do 31 grudnia 2012 r.).

Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia 16 marca 2012 r. wezwano do ich uzupełnienia przez:

- wyjaśnienie czy skarżąca pozostaje nadal w związku małżeńskim (w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej należało nadesłać stosowne dokumenty źródłowe wskazujące na posiadany przez męża majątek, tj. nieruchomości, oszczędności czy przedmioty o wartości powyżej 3000 euro, a także źródła i wysokość uzyskiwanych przez męża dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy, natomiast w przypadku rozwiązania małżeństwa należało przedstawić stosowne orzeczenie wydane w tym przedmiocie);

- udokumentowanie stosownymi fakturami VAT, rachunkami lub paragonami wystawionymi przez przychodnie, szpitale albo apteki ponoszonych na leczenie wydatków, natomiast w przypadku ich nieposiadania należało przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków oraz regularnego poddawania się odpłatnym świadczeniom leczniczym;

- przedłożenie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach

w ciągu ostatnich trzech miesięcy;

- nadesłanie odpisów bądź kserokopii składanych przez skarżącą i jej męża

za 2010 i 2011 r. zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętych w podanym wyżej okresie dochodów;

- wyjaśnienie czy wnioskodawczyni lub jej mąż posiadają zaciągnięte kredyty lub pożyczki, jeżeli tak należało przedłożyć stosowne dokumenty źródłowe obrazujące cel, na który zostały zaciągnięte, ich wysokość, a nadto wielkość płaconych rat, ich oprocentowanie oraz przewidywany termin spłaty;

- nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon oraz podatek od nieruchomości;

- przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w podanym w rubryce nr 2.1 formularza miejscu zamieszkania;

- wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych kto jest właścicielem nieruchomości podanej jako miejsce zamieszkania, jaka jest jej powierzchnia oraz na jakich warunkach skarżąca z niej korzysta.

W odpowiedzi na powyższe skarżąca wyjaśniła, iż pozostaje w związku małżeńskim. Ponieważ od [...] r. obowiązuje w jej małżeństwie rozdzielność majątkowa, a od trzech lat jest w faktycznej separacji nie jest w stanie przedłożyć wyciągów z rachunków bankowych męża oraz składanego przez niego zeznania podatkowego. Tym bardziej, że w związku z trudną sytuacją finansową i zdrowotną od około miesiąca przebywa u swojej matki, która użycza jej nieodpłatnie jeden pokój o pow. 15 m2. Posiadane środki przeznacza bowiem na zakup leków, które według zaświadczenia wynoszą od 300,00 zł do 400,00 zł na miesiąc. Dlatego też stan jej rachunków bankowych na koniec ubiegłego roku był zerowy. Jednakże z zeznania podatkowego za 2011 r. ustalono, że świadczenia rentowe w wysokości 6.777,60 zł nie były jedynymi dochodami skarżącej za podany rok. Z innych źródeł uzyskała ona bowiem środki rzędu 7.612,80 zł, natomiast ze stosunku pracy jej dochód wynosił 147,61 zł.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczyła się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Pominęła natomiast istotne informacje dotyczące stanu majątkowego jej męża, podczas gdy w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej czy pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, LEX nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, LEX nr 546385, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125/09, LEX nr 574754, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, LEX nr 554620, z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, LEX nr 554656, z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08, LEX nr 565693 oraz z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt II FZ 272/11, LEX nr 1083182). Dlatego też podniesione przez skarżącą w piśmie z dnia 29 marca 2012 r. okoliczności nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że z przedłożonego zaświadczenia o zameldowaniu nie wynika, jakoby ta przebywała na stałe u swojej matki, skoro dalej posługuje się adresem przy ul. [...] w D. (vide: rubryka nr 2.1 formularza PPF, zeznanie podatkowe za 2011 r. czy decyzja o ponownym ustaleniu prawa do renty). Wobec powyższego niezbędne było poznanie źródeł i wysokości uzyskiwanych przez męża dochodów, należących do niego nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych, jako że tylko na tej podstawie można w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ocenić na ile mąż będzie w stanie pomóc skarżącej biorąc pod uwagę ilość spraw zawisłych w tut. Sądzie. Z uwagi jednak na fakt, iż skarżąca uchyliła się od podania powyższych danych, nawet w sposób przybliżony, jej wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Wprawdzie w piśmie z dnia [...]r. wyjaśniła, że od około miesiąca przebywa u swojej matki, od której nieodpłatnie użycza jeden pokój, nie mniej jednak okoliczność ta nie może być uznana za wystarczającą. Obowiązek wzajemnego wspierania się i alimentacji dotyczy bowiem nie tylko małżonków ale i rodziców oraz krewnych w linii prostej (por.: art. 87, 128, 130 i 133 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Dlatego też możliwość pozyskania przy pomocy rodziny środków na opłacenie kosztów postępowania musi zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej strony skarżącej. Należy bowiem oczekiwać, iż niezbędnej pomocy i wsparcia wnioskodawca poszukiwać będzie w pierwszej kolejności u członków swojej najbliższej rodziny. Trudno przecież wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy chcą i mogą im pomóc. Zwłaszcza, że nie wykazano w żaden sposób jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych (vide: wysokość zadeklarowanych miesięcznie w rubryce nr 9 i 10 formularza dochodów z podjętą decyzją o samodzielnym sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika procesowego).

W świetle powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.