Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1770/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Syg.akt I SA/Kr 1770/01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 sierpnia 2004 r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Krystyna Kutzner ( spr.) Sędziowie: NSA Grażyna Danielec WSA Elżbieta Kremer Protokolant : Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2004 r sprawy ze skargi Firmy Handlowej "[...]" s.c. P. Ł. ,R. J. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 26 lipca 2001 r nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła skargę oddala


UZASADNIENIE

W dniu [...] 1999 r w Urzędzie Celnym w [...] objęto procedurą składu celnego [...] par klapek plażowych typu "Long Beach " zgłoszonych na podstawie JDA SAD nr [...] , przeznaczonych dla P. Ł. i R. J. - wspólników spółki cywilnej prowadzonej pod nazwą Firma Handlowa "[...]" . W dniu [...] 1999 r [...] par w/w klapek objęto procedurą dopuszczenia do obrotu według JDA SAD nr [...].

W dniu [...] 1999 r skarżący złożyli " Wniosek o dokonanie zwrotu należności celnych" uiszczonych od [...] par klapek tj. o zwrot kwoty [...] zł , która obejmowała uiszczone cło oraz opłatę celną dodatkową pobraną z tytułu chińskiego pochodzenia towaru.

W rubryce 13 wniosku skarżący zaznaczyli , iż podstawą zgłoszonego żądania jest art.248 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz.117 zezm.).

Do w/w wniosku skarżący załączyli m.in. " Wyjaśnienia " podnosząc , że po wprowadzeniu towaru do sieci sklepów "[...]" stwierdzono duże ilości reklamacji będące skutkiem złej jakości wyrobu , co spowodowało jego wycofanie ze sprzedaży. Kontrahent zagraniczny wyraził zgodę na przyjęcie reklamowanych klapek plażowych. Tożsamość towaru nie budziła wątpliwości i można ją było ustalić na podstawie oznaczeń firmowych na klapkach.

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] pismem z dnia [...] 2000 r wezwał skarżących o uzupełnienie złożonego wniosku poprzez nadesłanie wniosków sporządzonych w dwóch egzemplarzach według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów dnia 15 września 1999 r w sprawie wzoru wniosku o dokonanie zwrotu lub umorzenia należności celnych oraz dokumentów , które należy do niego dołączyć ( Dz.U. z 1999 r , Nr 77, poz.871 )oraz oryginału karty 8 zgłoszenia celnego E13 [...]. Organ celny wyznaczył termin 7 dni od daty otrzymania wezwania na uzupełnienie wniosku pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpatrzenia.

Jednocześnie w przedmiotowym wezwaniu zawarto informację , iż brak jest podstaw prawnych do zwrotu opłaty celnej dodatkowej , gdyż obowiązujące przepisy dopuszczaj ą możliwość tylko zwrotu cła.

Pismem z dnia [...] 2000 r Dyrektor Urzędu Celnego w [...] poinformował skarżących , iż wobec nie uzupełnienia wniosku o dokumenty niezbędne do jego pozytywnego rozpatrzenia oraz brak podstaw prawnych do zwrotu opłaty celnej dodatkowej planowane jest wydanie decyzji odmawiającej zwrotu tych należności. Organ celny wyznaczył skarżącym termin 3 dni od daty otrzymania pisma na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu w dniu [...] 2000r Dyrektor Urzędu Celnego w [...] wydał decyzję odmawiającą zwrotu cła w kwocie [...] zł oraz zwrotu opłaty celnej dodatkowej w kwocie [...] zł. Organ celny podniósł , że skarżący przyjęli towar , a ponadto nie dochowali warunków trybu wywozu towarów, określonych w § 3 - 9 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 19 grudnia 1997 r w sprawie określenia wypadków , w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane , oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia( Dz.U. z 1997 r Nr 158, poz. 1050 ze zm.) . Dyrektor Urzędu Celnego zarzucił, iż skarżący nie złożyli wniosku o zwrot cła w formie wymaganej przez obowiązujące przepisy prawa i nie dołączyli do niego wymaganych dokumentów.

Odnośnie opłaty celnej dodatkowej organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do jej zwrotu , gdyż opłata ta jest wprawdzie należnością celną przywozową, jednak w przepisach ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny (Dz.U. z 1997 r Nr 157, poz. 1027 ) nie uregulowano kwestii jej zwrotu w przypadku wywozu towarów za granicę. Ponadto organ celny stwierdził , - że art.248 Kodeksu celnego zawęża pojęcie zwrotu należności tylko do zwrotu cła.

W odwołaniu o powyższej decyzji skarżący podnieśli , że zwrot cła oraz opłaty celnej dodatkowej uzasadniony jest faktem wywozu przedmiotowego towaru za granicę. Po przedstawieniu okoliczności sprawy skarżący stwierdzili, że dostawa obuwia chińskiego była niezgodna z warunkami kontraktu . Odnośnie braku uzupełnienia wniosku o zwrot należności celnych w/w podnieśli , że korespondencję kierowaną do spółki przyjmował sekretariat , zaś obaj wspólnicy przebywali poza granicami kraju i nie mogli uczestniczyć w prowadzonym postępowaniu. Z uwagi na to , że kontrahent zagraniczny wyznaczył ostateczny termin zwrotu towaru , skarżący w dniu [...] 2000 r dokonali zgłoszenia celnego o objęcie procedurą wywozu [...] par klapek , które opuściły polski obszar celny w dniu [...] 2000 r.

Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem organu I instancji odnośnie odmowy zwrotu opłaty celnej dodatkowej podnosząc , że jest ona należnością celną przywozową, a art.248 Kodeksu celnego ma zastosowanie w przypadku zwrotu i umorzenia wszystkich należności celnych , a nie tylko cła . Fakt wywozu towaru za granicę powinien skutkować - zdaniem skarżących - zwrotem tej opłaty.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 26 lipca 2001 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i stwierdził, że niewypełnienie przez skarżących trybu i warunków określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r sprawie określenia wypadków , w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonania zwrotu lub umorzenia , powoduje niemożność orzeczenia zwrotu cła przez organ celny.

Organ odwoławczy nie uznał argumentacji, że brak uzupełnienia wniosku spowodowany był nieobecnością skarżących w kraju , gdyż korespondencja skierowana na adres spółki została prawidłowo i skutecznie doręczona i wywołała skutki prawne.

Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał , że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art.248 Kodeksu celnego, gdyż towar objęty procedurą dopuszczenia do obrotu został przyjęty przez skarżących , zwolniony i wprowadzony do obrotu na polski obszar celny. Wadliwość towaru została stwierdzona dopiero w związku z dużą ilością reklamacji.

Odnośnie opłaty celnej dodatkowej organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do jej zwrotu , gdyż zasady i tryb postępowania w sprawie tej opłaty reguluje ustawa z dnia 11 grudnia 1997 r o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny . Do opłaty tej mają wprawdzie zastosowanie przepisy Kodeksu celnego ( art.10 w/w ustawy ) , ale art.248 Kodeksu normuje przypadki zwrotu lub umorzenia cła , a nie wszystkich należności celnych.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący zarzucili organom celnym wydanie decyzji o odmowie zwrotu cła i opłaty celnej dodatkowej na podstawie art.207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa , zamiast wydanie decyzji na podstawie art.169 § 4 tej ustawy , co uniemożliwiło im dochowanie terminu do złożenia wniosku o zwrot cła określonego w art.248 § 5 Kodeksu celnego. Zdaniem skarżących zwrot cła był zasadny , gdyż wywożony towar nie budził wątpliwości co do tożsamości z towarem pierwotnie wprowadzonym na polski obszar celny.

Ponadto skarżący zarzucili organowi I instancji poinformowanie ich w trybie art.200 Ordynacji podatkowej o merytorycznym załatwieniu sprawy poprzez wydanie decyzji o odmowie zwrotu cła , gdy tymczasem powyższy przepis stanowi , iż organ podatkowy wyznacza stronie trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego .

Za bezzasadną skarżący uznali odmowę zwrotu opłaty celnej dodatkowej , gdyż opłata ta winna zostać zwrócona w trybie art.246 § 1 - 5 Kodeksu celnego , gdyż jest to należność celna w rozumieniu art.3 § 1 pkt.8 tej ustawy .

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie . Organ celny zgodził się z twierdzeniem skarżących , iż Dyrektor Urzędu Celnego winien był wprawdzie wydać decyzję w sprawie pozostawienia wniosku o zwrot należności celnych bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej , jednak takie załatwienie sprawy , choć umożliwiłoby skarżącym ponowne złożenie wniosku o zwrot należności celnych , nie doprowadziłoby do zaspokojenia ich żądań tj. do faktycznego orzeczenia zwrotu tych należności. W rozpatrywanej sprawie , zbadanej dokładnie pod względem merytorycznym przez organy obu instancji , brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku i dokonania zwrotu pobranego cła i opłaty celnej dodatkowej.

Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o rozpatrzenie skargi pod względem merytorycznym mając na uwadze art. 1 25 § 1 Ordynacji podatkowej.

Organ celny podtrzymał stanowisko , że w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art.248 Kodeksu celnego do zwrotu cła , jak również brak jest podstaw prawnych do zwrotu opłaty celnej dodatkowej . Podstawy takiej nie stanowi wskazany art.246 Kodeksu celnego , gdyż w chwili zgłoszenia towaru do procedury dopuszczenia do obrotu i pobrania opłaty celnej dodatkowej , kwota tej należności wynikała z obowiązujących przepisów prawa i kwota ta została zarejestrowana prawidłowo.

Organy celne nie kwestionują tożsamości towaru przywiezionego na polski obszar celny z towarem wywiezionym za granicę w ramach reklamacji , jednak w świetle art.248 § 1 Kodeksu celnego - zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł - samo stwierdzenie tożsamości towarów nie warunkuje jeszcze zwrotu cła.

W postępowaniu sądowym skarżący powiadomili Sąd o zmianie formy prawnej prowadzonej działalności - aktualnie nazwa brzmi "[...]" Spółka jawna , R. J., P. Ł..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie, przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w pierwszej kolejności należy podnieść , że postępowanie celne cechuje duży formalizm , znacznie większy niż w innych postępowaniach administracyjnych. Określone czynności prawne dla swej skuteczności wymagają przepisanej formy (przykładem tego może być znormalizowany dokument celny JDA SAD ). Zakres postępowania celnego wszczętego na wniosek strony określa żądanie tej strony.

W rozpatrywanej sprawie postępowanie celne zostało wszczęte wnioskiem skarżących z dnia [...] 1999 r o zwrot należności celnych na podstawie art.248 Kodeksu celnego. Wskazany artykuł wyznaczył zatem granice przedmiotowego postępowania.

Zgodnie z art.168 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 Kodeksu celnego , jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa , organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem , że niewypełnienie tego obowiązku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

W dacie złożenia wniosku obowiązywało Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r w sprawie wzoru wniosku o dokonanie zwrotu lub umorzenie należności celnych oraz dokumentów , które należy do niego dołączyć (Dz.U. z 1999 r Nr 477 , poz.871). Tryb i warunki dokonywania zwrotu lub umorzenia należności celnych zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r w sprawie określenia wypadków , w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 1997 r Nr 158 , poz. 1050 ze zm.).

Złożony przez skarżących wniosek o zwrot należności celnych nie spełniał wymogów określonych w/w przepisami nie tylko ze względu na formę , ale również brak odpowiedniej ilości egzemplarzy oraz brak załączników , zasadne zatem było wezwanie dokonane przez organ I instancji do usunięcia braków opisanych w piśmie Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] 2000 r.

Okolicznością bezsporną jest , że wezwanie organu celnego zostało prawidłowo i skutecznie doręczone na adres spółki , jednak pozostało bez odpowiedzi , co powinno skutkować wydaniem decyzji w trybie art.169 § 4 Ordynacji podatkowej tj. decyzji o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia.

Dyrektor Urzędu Celnego , mimo nadania wezwaniu rygoru pozostawienia sprawy bez rozpatrzenia , wniosek skarżących rozpoznał merytorycznie wydając decyzję odmawiającą zwrotu cła i opłaty celnej dodatkowej . Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. W związku z powyższym zaistniała taka sytuacja prawna , która spowodowała merytoryczne rozpatrzenie wniosku skarżących przez organy celne obu instancji.

Sąd podzielił stanowisko organów celnych , że brak jest podstaw prawnych do zwrotu cła na podstawie wnioskowanego przez skarżących art.248 Kodeksu celnego. Przepis ten przewiduje możliwość zwrotu cła , gdy osoba wprowadzająca towary na polski obszar celny nie przyjmuje tych towarów, z uwagi na to , że w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego, towary te były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu , na podstawie którego dokonano ich przywozu. Chodzi zatem o sytuacje , gdy przywiezione towary nie zostały użyte, chyba że wstępne ich użycie okazało się konieczne do stwierdzenia ich wadliwości lub niezgodności z warunkami kontraktu oraz gdy towary zostały wywiezione poza polski obszar celny.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotowy towar został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym i wprowadzony do obrotu na rynku polskim. Skarżący stwierdzili wadliwość towaru nie w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego , jak stanowi przepis , lecz później , w związku z dużą ilością reklamacji składanych przez klientów po wprowadzeniu towaru do sieci sklepów [...].

Niezależnie zatem od nie spełnienia warunków formalnych do uzyskania zwrotu należności celnych , w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zwrotu cła w oparciu o art.248 Kodeksu celnego , stanowiącego podstawę zgłoszonego żądania.

Sąd podzielił stanowisko organów celnych w zakresie odmowy zwrotu opłaty celnej dodatkowej na podstawie art.248 Kodeksu celnego. Zgłoszenie na etapie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego żądania zwrotu tej należności na podstawie art.246 Kodeksu celnego nie mogło być uwzględnione, gdyż jak wcześniej podniesiono, granice postępowania celnego wyznacza żądanie zawarte we wniosku wszczynającym to postępowanie lub zgłoszone w toku tego postępowania , a nie na etapie postępowania sądowego . Sąd nie jest uprawniony do orzekania w tym zakresie , gdyż jak wcześniej podniesiono , dokonuje jedynie kontroli w zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Zgłoszenie żądania rozpatrzenia sprawy na podstawie art.246 Kodeksu celnego po wydaniu zaskarżonej decyzji uchyla się spod kognicji tego Sądu.

Reasumując , żądanie skarżących dotyczyło zwrotu należności celnych , a zatem pozostawienie podania bez rozpatrzenia , jak i odmowa zwrotu tych należności , daje ten sam skutek w tym sensie , że brak jest zaspokojenia zgłoszonych roszczeń. Zgodnie z art.145 § 1 pkt.l w/w ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sąd uwzględnia skargę na decyzję , jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów , które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie taka okoliczność nie zachodzi.

Powyższe stwierdzenie dotyczy również zarzutu odnośnie art.200 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi uzupełnienie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym ( celnym ), której ważną częścią jest obowiązek zapewnienia stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów , materiałów i zgłoszonych żądań. Poinformowanie skarżących przez organ celny o zamiarze wydanie decyzji odmownej nie może być uznane - w świetle powyższego przepisu - za uchybienie , tym bardziej za naruszenie prawa które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Odnośnie zarzutu uniemożliwienia dochowania terminu do złożenia wniosku o zwrot cła określonego w art.248 § 5 Kodeksu celnego poprzez błędne wydanie decyzji o odmowie zwrotu cła , zamiast pozostawienia sprawy bez rozpatrzenia , stwierdzić należy , iż roszczenia z tego tytułu mogą być dochodzone ewentualnie w odrębnym postępowaniu.

W tym stanie rzeczy , zgodnie z art. 151 w/w ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga została oddalona.