Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 220/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 40c, art. 40d
journal: Dz.U. 2018 poz 945
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 48, art. 155 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1145
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tj

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1116/19 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy o charakterze de minimis w rolnictwie oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 11 września 2019r., sygn. akt I SA/Gd 1116/19 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018r., poz. 1302, obecnie Dz.U. 2019r., poz.2325 dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę [...] (dalej też: strona". "skarżący") na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej też: "Dyrektor OR ARiMR", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z [...] kwietnia 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy o charakterze de minimis w rolnictwie.

Za podstawę rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyjął następujący stan faktyczny sprawy:

[...][...] czerwca 2018r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniosek o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mającej charakter pomocy de minimis w rolnictwie. We wniosku zadeklarował, że obsiał lub obsadził materiałem siewnym kategorii elitarny lub kwalifikowany powierzchnię gruntów ornych: [...] ha zboża, [...] ha rośliny strączkowe. Do wniosku załączył 10 kopii faktur VAT potwierdzających zakup materiału siewnego.

Decyzją z [...] stycznia 2019r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej też: "organ I instancji") przyznał skarżącemu pomoc o wartości brutto [...] zł do [...] ha powierzchni gruntów ornych, natomiast do pozostałej powierzchni odmówił płatności.

Wskazał, że zgodnie z przedstawionymi przez skarżącego załącznikami do wniosku w postaci kopii faktur VAT tylko na fakturach o nr: [...],[...],[...],[...], jako nabywca materiału siewnego widniała strona natomiast na pozostałych, jako nabywca był wskazany [...] (poprzednik prawny skarżącego). W związku z powyższym organ odmówił przyznania płatności do powierzchni [...] ha gruntów ornych, których zakup dokumentowały faktury wystawione na poprzednika prawnego skarżącego.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że zakwestionowane faktury wystawione zostały na jego poprzednika prawnego, ponieważ w dniu zakupu wskazanego w nich materiału siewnego nie był właścicielem działek rolnych, na których został powyższy materiał siewny wysiany. Przekazanie gruntów rolnych, na których miał miejsce zasiew nastąpiło na jego rzecz dopiero [...] i [...] grudnia 2017r., co wynikało z zobowiązań poprzedniego posiadacza względem organu, oraz oczekiwania na wydanie decyzji przez KRUS w sprawie emerytury poprzednich posiadaczy. Wskazując na powyższe wniósł o przyznanie pełnej kwoty dopłaty do zużytego materiału siewnego. Do odwołania załączył umowę dzierżawy z [...] grudnia 2017r. oraz akt notarialny repertorium nr [...] z [...] grudnia 2017r.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji organ odwoławczy dokonując wykładni art. 40 c ust. 1-3 oraz art. 40 d ust.1-3 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o organizacji niektórych rynków rolnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 945 z późn. zm. - dalej: "ustawa o organizacji niektórych rynków rolnych") wskazał, że założeniem programu dopłat do zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany było skłonienie producentów rolnych do stosowania do zasiewu lub sadzenia materiału siewnego najwyższej jakości, celem poprawy wielkości plonów. Program zakłada zwrot części kosztów zakupu materiału siewnego poprzez dopłatę ustaloną według powierzchni gruntów rolnych obsianych lub obsadzonych materiałem siewnym, a dowodem potwierdzającym poniesienie określonych nakładów finansowych na zakup materiału siewnego stanowi faktura VAT. Pozyskanie materiału siewnego w sposób inny, w opinii organu, skutkuje odmową przyznania dopłat, strona bowiem oświadcza jaki materiał siewny i w jakiej ilości zakupiła i wysiała na danej działce o zadeklarowanej powierzchni.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazując na treść art. 40 c ust. 1-3 oraz art. 40 d ust.1-3 ustawy, podzielił stanowisko organu. Dodatkowo podniósł, że zgodnie z art. 106 e ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 2174 ze zm.) faktura powinna zawierać imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy. Zdaniem Sądu I instancji organ trafnie zwrócił uwagę, że tylko na fakturach nr: [...],[...],[...] i [...]strona była wskazana, jako nabywca materiału siewnego, natomiast w przypadku pozostałych faktur organ odwoławczy zasadnie stwierdza, że osobą uprawnioną do złożenia wniosku był poprzednik prawny skarżącego, a nie skarżący. W ocenie WSA organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skarżący nie udowodnił, że zakupił wskazany we wniosku materiał siewny w myśl art. 40 d ust. 3 pkt 1 ustawy i tym samym nie był uprawniony do uzyskania dopłat z tytułu zużytego do siewu materiału siewnego wskazanego w pozostałych fakturach.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżący wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 40d ust. 3 i art. 40 d ust. 4 ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych, poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na dokonaniu ustaleń i przyjęciu, iż wskutek zaistnienia następstwa prawnego pomiędzy skarżącym a jego poprzednikiem prawnym nie jest możliwe przyznanie dopłaty w zakresie nasion nabytych przez poprzednika prawnego, co skutkowało oddaleniem skargi;

2. art. 40d ust, 3 i art., 40d ust. 4 ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych, poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na dokonaniu ustaleń i przyjęciu, iż nabywcą materiału siewnego, a co wiąże się z tym nabywcą na fakturze zakupu materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany, może być wyłącznie producent rolny składający wniosek o przyznanie dopłaty, co skutkowało oddaleniem skargi;

3. art. 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks Cywilny (Dz.U. 1964 nr. 16. poz. 93, dalej: "k.c."), poprzez jego błędną interpretację i jego niezastosowanie, polegające na dokonaniu ustaleń i przyjęciu, iż wskutek zasiania materiału siewnego na nieruchomości przez poprzednika prawnego skarżącego przed zbyciem nieruchomości ich własność nie przeszła na skarżącego, co skutkowało oddaleniem skargi;

4. art. 155 § 1 i art. 336 k.c. poprzez ich błędną interpretację i niezastosowanie, polegające na dokonaniu ustaleń i przyjęciu, iż wskutek przeniesienia własności nieruchomości i przeniesienia posiadania gruntów rolnych nie miała miejsca sukcesja generalna i przeniesienia na rzecz skarżącego prawa własności nasion zakupionych i zasianych na nieruchomości przez poprzednika prawnego skarżącego, co skutkowało oddaleniem skargi.

II. Naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 1 § 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r. poz. 2167, dalej: "p.u.s.a") oraz art. 7, 8, 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2018r., poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania do organów administracyjnych i nie wyjaśniając w sposób wyczerpujący istotnych dla sprawy okoliczności związanych z posiadaniem i użytkowaniem nieruchomości, okoliczności przejścia prawa własności i posiadania nasion zasianych w gruncie, a także dokonując rozstrzygnięcia na podstawie niekompletnego i niejednoznacznego materiału dowodowego;

2. art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie zawarcia w uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazania ustaleń w zakresie nabycia materiału siewnego i dokonania zasiewów przez poprzednika prawnego strony postępowania oraz ustaleń w zakresie przejścia prawa własności nasion wskutek zawarcia umowy sprzedaży i dzierżawy gruntów rolnych.

Skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wnoszący skargę kasacyjną złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zaś organ, w terminie czternastu dni od doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny wyłącza zatem, przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego które mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należało rozpoznać zarzuty kasacyjne podnoszące naruszenia prawa procesowego, a dopiero w dalszej zarzuty odnoszące się do prawa materialnego zważywszy, że zarzuty materialne, co do zasady, mogą być rozpoznane dopiero wtedy, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest między stronami niesporny, albo że nie został on skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.

W pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że adresatem zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego są organy administracyjne, a nie Sąd I instancji. WSA kontrolując legalność aktu administracyjnego prowadzi postępowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. To zaś oznacza, że nie może on samodzielnie naruszyć przepisów k.p.a. Poprawnie sformułowany na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy nakłada na autora skargi kasacyjnej konieczność powołania naruszonych przez Sąd I instancji konkretnych przepisów procedury sądowoadministracyjnej i powiązania ich z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z poglądem wyrażony w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, z. 1 poz. 1) i przywołanym tam orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 1996r., sygn. akt K 25/95, w sytuacji, gdy strona przytoczy w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia prawa przez organ administracji publicznej, nie powiązawszy go z zarzutem naruszenia prawa przez wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z zasadą falsa demonstratio non nocet, uchybienie takie nie powinno pociągać za sobą automatycznie odmowy jej rozpoznania.

Do kompetencji sądu administracyjnego należy ocena legalności procesu ustalania stanu faktycznego przez organ administracji z punktu widzenia wymagań proceduralnych. Sprawą sądowoadministracyjną w rozumieniu Konstytucji jest wywołany przed sądem administracyjnym spór między jednostką (adresatem rozstrzygnięcia organu administracji publicznej) a organem administracji publicznej (autorem rozstrzygnięcia skierowanego do jednostki); jego treścią jest postawiony przez jednostkę zarzut naruszenia prawa przez organ administracji publicznej, który wydał rozstrzygnięcie dotyczące jej wolności lub praw (por. też J. Borkowski: Ustawy o dwuinstancyjnym sądownictwie administracyjnym, cz. II, "Monitor Prawniczy" 2003, nr 8, s. 346). Kontrola sądu administracyjnego polega na ocenie zgodności działania organu administracji z prawem materialnym, procesowym i ustrojowym.

Wskazać również należy, że dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. Skarga kasacyjna nie zawiera stosownego uzasadnienia, w tym zakresie.

Uwagi powyższe są o tyle konieczne, że sposób sformułowania zarzutów przedmiotowej skargi kasacyjnej, jak kolejno ich uzasadnienie, odbiegają od wzorcowych.

Wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna nie wskazuje wprost podstaw kasacyjnych. nie wskazuje też na naruszone przez Sąd I instancji przepisy postępowania obowiązujące w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Jedyny zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji zawarty jest w pkt. II. 1-2 zarzutów skargi kasacyjnej, to jest zarzut naruszenia art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, przy czym przepis ten wyznacza zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przepis art. 1 § 2 p.u.s.a. jest przepisem ustrojowym i określa w sposób najbardziej ogólny i generalny zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne, podstawowe kryterium sprawowania kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne. Naruszenie przepisów ustrojowych może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną tylko wówczas, gdyby sąd przyjął inne, niż legalność, kryterium kontroli, albo rozpoznał sprawę nie należącą do kognicji sądów administracyjnych ewentualnie uchylił się od sądowoadministracyjnej kontroli administracji w sprawie podlegającej tej kontroli, natomiast okoliczność, że strona - w jakimkolwiek zakresie - nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia omawianej regulacji (por. np. wyrok NSA z dnia 18 maja 2018r., I OSK 1648/16, LEX nr 2501915, wyrok NSA z dnia 23 listopada 2018r., I OSK 188/17, LEX nr 2597973, wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018r., II GSK 1621/2018, LEX nr 2597003, wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2018r., I OSK 3077/15, LEX nr 2541252). Skarga kasacyjna nie zarzuca jednakże zastosowania przez Sąd I instancji kryterium kontroli innego niż legalność decyzji, ani też, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych czy też że Sąd uchylił się od kontroli zaskarżonej decyzji. Kwestionuje natomiast prawidłowość dokonanej przez Sąd I instancji kontroli. Z tego względu zarzut naruszenia tegoż przepisu nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Zgodnie z art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Odmawiając zaś uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa procesowego, wskazać należy, że ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały opisane w decyzjach organów obu instancji. Organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek wnioskowanej pomocy, zebrały i wnikliwie rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy, w tym materiał przedstawiony przez skarżącego, i na podstawie jego całokształtu trafnie oceniły okoliczności faktyczne, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji, a poprzednio organy, nie naruszyły przepisów art. 7, art. 8, art. 9 i art. 107 § 3 k.p.a

Wskazać należy, że skarżący kasacyjnie podnosi, że z chwilą przeniesienia na jego rzecz prawa własności i posiadania gruntów rolnych stał się właścicielem i posiadaczem znajdujących się na gruncie zasiewów użytkując rolniczo te grunty, pomimo iż nie dokonał jego zakupu. Zdaniem skarżącego w zaskarżonym wyroku w żaden sposób nie odniesiono się, co do kwestii nabycia materiału siewnego i dokonania zasiewów przez poprzednika prawnego strony postępowania oraz ustaleń w zakresie przejścia prawa własności nasion wskutek zawarcie umowy sprzedaży i dzierżawy gruntów rolnych, co spowodowało nie rozpoznanie sprawy co do istoty (pkt II. 1-2 petitum skargi kasacyjnej). W rozpoznawanej sprawie okoliczności faktyczne sprawy nie stanowią przedmiotu sporu. Autor skargi kasacyjnej w istocie nie podważa przyjętego za podstawę zaskarżonego wyroku stanu faktycznego sprawy.

Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił stan faktyczny sprawy przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia, uznając go za prawidłowy. Wynika z niego, że skarżący wniósł o przyznanie pełnej kwoty dopłaty do zużytego materiału siewnego, jednakże w przedmiotowej sprawie tylko na fakturach nr: [...],[...],[...]i [...]z 2018r. ([...] lutego, [...] marca, [...] marca i [...] marca) był wskazany jako nabywca materiału siewnego, pozostałe wystawione zostały w okresie od [...] do [...] września 2017r. na nazwisko ojca skarżącego [...] będącego w dacie zakupu producentem rolnym prowadzącym uprawę na gruncie rolnym. Przekazanie gruntów rolnych, na których miał miejsce zasiew na rzecz syna [...] nastąpiło dopiero [...] i [...] grudnia 2017r.

Zauważyć należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004r. o organizacji niektórych rynków rolnych (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 945, zwanej dalej "u.o.n.r.r."). Obowiązkiem organu administracji w postępowaniu o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany było ustalenie spełnienia przez wnioskodawcę warunków przyznania tej dopłaty określonych w u.o.n.r.r. Decyzja organu w tym przypadku ma charakter związany, co oznacza, że sam fakt wydania oraz treść decyzji jest ściśle określona przepisami prawa, a proces ocenny organu jest ograniczony do minimum.

Zasady udzielania dopłat z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany zostały określone w rozdziale 9 b u.o.n.r.r., gdzie określono zarówno warunki, jakie musi spełniać producent rolny aby uzyskać dopłaty (art.40c), jak również warunki wniosku o przyznanie dopłat i załączone do niego dokumenty (art. 40d).

Zgodnie z treścią art. 40c ust. 1 u.o.n.r.r. dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany udziela się producentom rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W myśl ust. 2 tego przepisu warunkiem uzyskania dopłaty jest posiadanie przez producenta rolnego działek, na których uprawia się rośliny objęte dopłatami, których łączna powierzchnia jest nie mniejsza niż 1 ha (przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona uprawa lub grupa upraw, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego). Wśród warunków uzyskania pomocy, jaki musi spełnić producent rolny jest również wymóg złożenie wniosku w terminie określonym przepisami wykonawczymi (tj. od dnia [...] stycznia do dnia [...] czerwca danego roku kalendarzowego).

Dopłat udziela się zaś do powierzchni gruntów rolnych obsianych lub obsadzonych materiałem siewnym kategorii elitarny lub kwalifikowany gatunków roślin uprawnych określonych w przepisach rozporządzenia wydanego przez Radę Ministrów (art. 40c ust. 3), przy czym materiał siewny powinien być:

- zakupiony od: przedsiębiorcy wpisanego do ewidencji przedsiębiorców prowadzących obrót materiałem siewnym, rolnika wpisanego do ewidencji rolników, prowadzącego obrót materiałem siewnym wytworzonym w posiadanym gospodarstwie lub podmiotu prowadzącego obrót materiałem siewnym na obszarze innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej,

- wytworzony: przez przedsiębiorcę wpisanego do ewidencji przedsiębiorców, albo w gospodarstwie rolnym posiadanym przez rolnika wpisanego do ewidencji rolników w rozumieniu przepisów o nasiennictwie.

W myśl uregulowań zawartych w art. 40d u.o.n.r.r. do wniosku należy dołączyć oryginał lub potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza lub upoważnionego przez Prezesa Agencji pracownika, kopię faktury zakupu materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany, pochodzącej z okresu, w którym został zużyty do siewu materiał siewny zbóż lub roślin strączkowych (art. 40d ust. 3 lit. a). W ust. 4 art. 40 d u.o.n.r.r. zostały wymienione elementy, które powinna zawierać faktura tj.: datę sprzedaży, nazwę gatunku lub odmiany roślin, kategorię lub stopień kwalifikacji materiału siewnego oraz numer partii materiału siewnego.

Wymienione przepisy ustawy w sposób wyczerpujący określają przesłanki uzyskania przez producentów rolnych dopłat do materiału siewnego. Wyjątek od tej reguły mogą stanowić wyłącznie przepisy prawa regulujące warunki i tryb przyznawania płatności z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany, przy czym przedmiotowa ustawa nie odsyła do stosowania przepisów Kodeksu cywilnego ani wprost ani odpowiednio.

Zgodnie z art. 40c ust. 5 ustawy dopłaty mają charakter pomocy de minimis w rolnictwie i są udzielane zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

Z treści art. 48 k.c. wynika, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Art. 155 § 1 k.c. stanowi, że umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy, co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Art. 336 k.c. określa, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów, że założeniem programu dopłat do zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany było skłonienie producentów rolnych do stosowania do zasiewu lub sadzenia materiału siewnego najwyższej jakości celem poprawy wielkości plonów. Program zakłada zwrot części kosztów zakupu materiału siewnego poprzez dopłatę ustaloną według powierzchni gruntów rolnych obsianych lub obsadzonych materiałem siewnym natomiast dowodem potwierdzającym poniesienie określonych nakładów finansowych na zakup materiału siewnego stanowi faktura VAT, którą zgodnie z art. 40d ust. 3 ustawy producent jest zobligowany dołączyć do wniosku o przyznanie dopłaty. We wniosku o przyznanie dopłaty strona oświadcza, jaki materiał siewny i w jakiej ilości zakupiła i wysiała na danej działce o zadeklarowanej powierzchni. Na podstawie zebranego materiału dowodowego bezsporne jest, co prawidłowo uznał WSA, że producent udowodnił nabycie przez siebie materiału siewnego jedynie poprzez faktury nr: [...],[...],[...] i [...]. W przypadku pozostałych faktur osobą uprawnioną do złożenia wniosku był [...], będący w dacie zakupu producentem rolnym prowadzącym uprawę na gruncie rolnym, a nie strona.

Tym samym wbrew stanowisku strony skarżącej, brak jest podstaw, aby zasadnie można było twierdzić, że Sąd I instancji naruszył art. 48, art. 155 § 1 i art. 336 k.c. w sposób, w jaki przedstawione to zostało w skardze kasacyjnej (pkt I. 1- 4 petitum skargi kasacyjnej).

W podsumowaniu należy stwierdzić, że tylko dokonanie zakupu spornego materiału siewnego zakupionego przez producenta składającego wniosek o przyznanie dopłaty skutkuje uwzględnieniem wniosku. W efekcie zakup materiału siewnego przez poprzednika prawnego pozbawiło skarżącego kasacyjnie możliwości ustalenia przez organ dopłaty do tego materiału siewnego.

Tym samym, wyrok Sądu I instancji, w którym zaakceptowano częściowe przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mającej charakter pomocy de minimis w rolnictwie należy uznać za zgodny z prawem.

Wobec powyższego należy uznać, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej