Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4764/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6204 Środki farmaceutyczne i  materiały medyczne oraz nadzór farmaceutyczny
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 127 par. 3, art. 128
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. w P., [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1655/15 w sprawie ze skargi A. w P., [...] na postanowienie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej wycofania wyrobu medycznego z obrotu 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych na rzecz A. w P., [...] 917 (dziewięćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1655/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. z siedzibą w P., [...] na postanowienie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych wycofał z obrotu i używania wyroby medyczne: [...],[...],[...] i [...], których wytwórcą jest A.

Decyzja została doręczona pełnomocnikowi spółki w dniu 13 stycznia 2015 r. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres wskazany w pełnomocnictwie.

W piśmie nadanym w dniu 27 stycznia 2015 r. E. M. – Prezes Zarządu spółki A. podniósł, że nie zgadza się całkowicie z decyzją, że jest to jego osobisty pogląd i odpowiedź na list organu, natomiast oficjalną odpowiedź od firmy prześle oddział prawny.

Pełnomocnik reprezentujący stronę wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu 28 stycznia 2015 r.

W związku z powyższym organ wezwał E. M. do złożenia wyjaśnień, czy kierując do organu pismo z dnia 27 stycznia 2015 r. reprezentował interesy spółki A., czy wyrażał swoją prywatną opinię w sprawie. Organ poinformował, że w przypadku braku odpowiedzi w terminie 7 dni rozstrzygnięcie w sprawie nastąpi na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego.

W piśmie z dnia 4 marca 2015 r. E. M. wniósł o spotkanie z przedstawicielami urzędu, na którym chętnie wyjaśni i zaprezentuje metodę diagnostyki i leczenia.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. organ, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Na powyższe postanowienie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc m.in., że organ nie wyjaśnił, czy pismo strony datowane na dzień 27 stycznia 2015 r. stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz czy zostało nadane z zachowaniem terminu do złożenia wniosku; a także pominięcie okoliczności, że w toku postępowania strona wniosła pismo, w którym wyraziła niezadowolenie z decyzji.

Skarżąca podniosła, że organ nie poinformował strony o przyczynach, dla których żąda sprecyzowania, w czyim imieniu złożono pismo oraz o skutkach, jakie oświadczenie strony może mieć dla prowadzonego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2016 r. oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, że organ prawidłowo doręczył decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. pełnomocnikowi strony w dniu 13 stycznia 2015 r. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, na adres wskazany w pełnomocnictwie. Ostatnim dniem do skutecznego złożenia wniosku był dzień 27 stycznia 2015 r. Pełnomocnik złożył wniosek w dniu 28 stycznia 2015 r., a zatem z uchybieniem terminu.

A. złożyła od wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1655/15 skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i wydanie wyroku reformatoryjnego zgodnie z żądaniem skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku i rekonstrukcję podstaw prawnych rozstrzygnięcia, tj. nieodniesienie się do części istotnych zarzutów naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 9, 124 § 2 k.p.a. sformułowanych w punktach 7-10 złożonej skargi,

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 128 k.p.a. poprzez niepełną kontrolę sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżonym postanowieniem i pominięcie przez sąd części materiału dowodowego, ewentualnie wydanie orzeczenia na podstawie niekompletnych akt sprawy, skutkiem czego nienależycie wyjaśniono stan faktyczny sprawy, pomijając istotną dla rozstrzygnięcia okoliczność, że strona wniosła w terminie pismo wyrażające niezadowolenie z decyzji, co ma kluczowe znaczenie dla prawidłowości wydanego przez sąd wyroku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca stwierdziła, że Sąd I instancji nie ustosunkował się do dużej części podniesionych w skardze zarzutów oraz pominął w przyjętym za podstawę rozstrzygnięcia stanie faktycznym okoliczność istotną dla wydania orzeczenia.

W ocenie skarżącej, Sąd I instancji powinien zweryfikować, czy złożone przez stronę w dniu 27 stycznia 2015 r. pismo mogło zostać uznane za niejasne, w szczególności zważywszy na brzmienie art. 128 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Zadaniem Sądu było także sprawdzenie, czy prowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające miało na celu urzeczywistnienie woli strony.

Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji skupił się na ustaleniach organu dotyczących prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi strony decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r., stwierdzając, że ostatnim dniem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy był 27 stycznia 2015 r. W konsekwencji Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nadany przez pełnomocnika skarżącej spółki w dniu 28 stycznia 2015 r. został złożony z uchybieniem terminu.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie istota sporu, co zostało zaakcentowane w skardze do Sądu I instancji, dotyczyła charakteru prawnego pisma prezesa zarządu skarżącej spółki złożonego w dniu 27 stycznia 2015 r., tj. czy zostało ono złożone w imieniu spółki jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, czy też stanowiło jedynie osobistą opinię prezesa spółki. Wymaga podkreślenia, że w myśl art. 128 k.p.a., który zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. stosuje się odpowiednio do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniosek taki nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli wynika z niego, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Ustawodawca nie przewidział zatem dla tego środka zaskarżenia szczególnych wymogów formalnych.

Nie budzi wątpliwości, że pismo z dnia 27 stycznia 2015 r. zostało nadane w terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ w związku z powyższym powinien starannie rozważyć charakter tego pisma, biorąc pod uwagę, że zostało ono podpisane przez osobę upoważnioną do reprezentacji spółki oraz że zostało w nim jasno wyrażone niezadowolenie z zaskarżonej decyzji (zdanie: "Całkowicie nie zgadzam się z Waszą decyzją, którą otrzymała firma A." zostało wytłuszczone przez autora pisma).

Jak już wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie, postępowanie administracyjne nie ma charakteru ściśle formalnego. Decydujące znaczenie zawsze powinny mieć rzeczywiste intencje wnioskodawcy, a nie sam tytuł, czy nawet literalne brzmienie jego podania (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1428/09, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Pisma stron powinny być przy tym interpretowane tak, aby umożliwić stronie najpełniejszą obronę jej woli oraz praw jako strony postępowania administracyjnego, organ winien rozpoznawać wnioski strony zgodnie z ich treścią, jeżeli natomiast wobec treści pisma nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie woli strony co do zakresu jej żądania, bądź istotnych dla sprawy okoliczności, organ zobligowany jest zwrócić się do strony z zapytaniem odnośnie treści jej żądania i jednocześnie pouczyć o ewentualnych wymogach formalnych, niezbędnych do realizacji stosownych wniosków (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 202/10).

Tych obowiązków organ nie dopełnił w niniejszej sprawie. Wezwał wprawdzie prezesa zarządu skarżącej spółki do wyjaśnienia, czy kierując pismo z dnia 27 stycznia 2015 r. reprezentował interesy spółki, czy wyrażał prywatną opinię w sprawie, lecz w wezwaniu tym zabrakło jakiegokolwiek pouczenia strony o skutkach prawnych niezłożenia odpowiedniego wyjaśnienia. Za takie pouczenie nie może być bowiem uznana informacja, że w przypadku braku odpowiedzi "rozstrzygnięcie w sprawie nastąpi na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego". Organ przytoczył w wezwaniu treść art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jednak w istocie przepisu tego nie zastosował, pozbawiając stronę możliwości skutecznego złożenia środka odwoławczego.

W świetle powyższego nie sposób przyjąć, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności związane z charakterem pisma z dnia 27 stycznia 2015 r. zostały dostatecznie wyjaśnione przez organ w toku postępowania. Pominął je również całkowicie Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. i uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, uchylił zaskarżony wyrok i uchylił zaskarżone postanowienie.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ weźmie pod uwagę przedstawione wyżej rozważania Sądu i w sposób wnikliwy, uwzględniający wolę strony, dokona analizy charakteru prawnego pisma z dnia 27 stycznia 2015 r.

O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200, art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).