Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 699/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3, art. 197 § 2, art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. R. i W. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 286/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. R. i W. R. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 lutego 2022 r. nr 167/2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu wniosku M. R. i W. R. (dalej jako skarżący) o wstrzymanie wykonania postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 lutego 2022 r. nr 167/2022 w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, wykonanej przez uprawnione do tego osoby, stwierdzającej stan techniczny szamba trzykomorowego, znajdującego się na dz. nr [...],[...],obręb [...], Z., postanowieniem z 10 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wr 286/22, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej P.p.s.a.) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

Sąd mając na uwadze przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji lub aktu określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., wykładnię tychże przesłanek oraz obowiązek przedstawienia przez stronę wnioskującą o wstrzymanie wykonania konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest uzasadnione z uwagi na ww. przesłanki, stwierdził, że wniosek nie mógł zostać uwzględniony bowiem skarżący nie wykazali możliwości wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania, a dokładniej nie uzasadnili, że wykonanie zaskarżonego postanowienia grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Praktycznie, skarżący ograniczyli się tylko do zawnioskowania o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Nie przedstawiono jakichkolwiek skonkretyzowanych argumentów uprawdopodobniających wystąpienie którejkolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek ochrony tymczasowej. Tymczasem aby Sąd mógł stwierdzić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wnioskodawca musi powołać się na konkretne okoliczności pozwalające wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Muszą to być przy tym okoliczności zobiektywizowane i potwierdzone sytuacją rzeczywistą. Ponadto zawarte we wniosku wywody powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do materiałów źródłowych oraz skonkretyzowanych wystarczająco okoliczności obrazujących sytuację faktyczną wnioskodawcy. Sąd zauważył, że uzasadnienie wniosku nie stanowi wymogu formalnego, lecz jego materialno – prawną argumentację. Z tego też względu jego treść nie podlega badaniu pod względem formalnym i ewentualnemu wezwaniu do jego uzupełnienia. Podlega natomiast ocenie z punktu widzenia zasadności wniosku.

Sąd wyjaśnił, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2016 r., s. 556-557, uw. 1, 2). Zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie została też powiązana przez ustawodawcę z jej wadliwością bądź prawidłowością. Kwestie te będą bowiem badane w postępowaniu głównym, a nie postępowaniu wpadkowym, jakim jest niniejsze postępowanie.

Podkreślono, że celem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie jest uniknięcie wszystkich niedogodności związanych z jej wykonaniem, lecz uchronienie wnioskodawcę przed kwalifikowanymi skutkami jej wykonania, określonymi w art. 61 § 3 P.p.s.a. Konieczne jest przeto nie tylko wskazanie, że wykonanie zaskarżonego aktu będzie negatywnie rzutowało na sytuację prawną lub faktyczną strony skarżącej, lecz musi być to wpływ objęty hipotezą omawianego przepisu. Do oceny, czy taka sytuacja ma miejsce w danej sprawie, konieczne jest jej rzetelne wykazanie. Brak ten uniemożliwił sądowi ustosunkowanie się do żądania strony skarżącej.

Skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Domagają się jego zmiany poprzez wstrzymanie wykonania obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej szamba nałożonego zaskarżonym postanowieniem.

Skarżący uważają, że postanowienie Sądu zostało wydane z naruszeniem prawa oraz sprzecznie ze stanem faktycznym sprawy.

W uzasadnieniu skarżący wskazują, że są emerytami. Emerytura M. R. niewiele przekracza 900,- zł, zaś emerytura W. R. wynosi 2.700,- zł. Obydwoje cierpią na liczne schorzenia. M. R. na schorzenia kręgosłupa, zaś W. R. na zwyrodnienie stawów. Choroby utrudniają obojgu skarżącym poruszanie się, generują dodatkowe koszty związane z leczeniem oraz pomocą w codziennych obowiązkach.

Skarżący informują, że niniejsza sprawa jest tylko jedną z licznych postępowań administracyjnych i sądowych jakie przeciwko skarżącym wytacza B. M.. Jest to właścicielka sąsiedniej nieruchomości. Skarżący byli właścicielami tej nieruchomości. Sprzedali ją B. M. kiedy jeszcze nosiła nazwisko M.. Później zawarła ona związek małżeński z synem skarżących. Od kilku lat strony są w konflikcie. Osoba ta pracuje od wielu lat jako urzędnik w lokalnym samorządzie. Skarżący składali już wniosek o przeniesienie ich postępowania do innego urzędu. Niestety nie został on uwzględniony. Postępowania sądowe i administracyjne narażają skarżących na ponoszenie znacznych wydatków związanych z opłatami, kosztem pomocy prawnej, kosztem różnych opinii, m.in. geodezyjnych i geologicznych. Wpływa to znacząco na sytuację materialną skarżących. Jako dowód przedłożono kopię aktu notarialnego z 17 września 2009 r.

Dalej skarżący wskazują, że toczy się także postępowanie dotyczące rozebrania murów oporowych, które znajdują się pomiędzy nieruchomością skarżących i B. M.. Budynek mieszkalny skarżących posadowiony jest na stromym stoku. Wybudowane przez nich oraz gminę Z. mury oporowe stanowią zabezpieczenie skarpy przed osuwaniem się. Ich rozebranie, do czego dąży B. M., grozi katastrofą budowlaną. Organy administracji już raz wydały decyzje pozwalające B. M. na rozebranie murów i zastąpienie ich geokratą. Skarżącym udało się na razie uchylić te decyzje. WSA uchylił obie decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. By udowodnić swoje twierdzenia skarżący zlecili pracownikom Politechniki Wrocławskiej wykonanie ekspertyzy technicznej wpływu rozebrania murów na osuwanie się gruntu. Wydanie ekspertyzy poprzedzone zostało wykonaniem odwiertów i badaniem gruntu.

W ekspertyzie potwierdzone zostały obawy skarżących, co do osuwania się gruntu. Stwierdzone w niej zostało również, że trzykomorowe szambo skarżących stanowi element stabilizującym skarpę. Wykonanie tej ekspertyzy było bardzo kosztowne. Załączono rzeczoną ekspertyzę z marca 2022 r.

Skarżący podkreślają, że sporządzenie ekspertyzy technicznej szamba, które za chwilę nie będzie wykorzystywane jako szambo, jest zbędnym wydatkiem. Uzyskali oni warunki przyłączenia swojej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Wykonali już przyłącze kanalizacyjne do granicy swojej działki wykonując m.in. kilka studzienek. Obecnie oczekują na włączenie ich przyłącza kanalizacyjnego do gminnej sieci kanalizacyjnej. Podłączenie nieruchomości do gminnej sieci kanalizacyjnej spowoduje wyłączenie szamba z eksploatacji. Jednak z uwagi na treść ekspertyzy z marca 2022 r. konieczne będzie pozostawienie go jako elementu stabilizującego skarpę, na której posadowiony jest budynek skarżących. Nie będzie ono pełnić funkcji zbiornika na nieczystości płynne. Zatem ocenianie go pod kątem spełniania wymogów technicznych dla takiego zbiornika jest niecelowe. Na potwierdzenie przedstawiono warunki przyłączenia z 30.09.2021 r., protokół odbioru z 15.04.2022 r., protokół odbioru z 20.04.2022 r., pismo z 22.04.2022 r., pismo z 05.05.2022 r., pismo z 20.05.2022 r., pismo z 01.06.2022 r., pismo z 20.05.2022 r., pismo z 15.06.2022 r.).

Skarżący zwracają także uwagę, że w aktach sprawy znajduje się nagranie oraz zdjęcia pokazujące sąsiadów podkopujących jedną z komór szamba. Takie działanie powoduje uszkodzenie szamba i naruszanie stabilizacji całej skarpy. Na dowód tego dołączono zdjęcia i płytę z nagraniem.

W odpowiedzi na zażalenie uczestniczka postępowania B. M. wniosła o jego oddalenie. Stwierdziła, że w okolicznościach kiedy szambo przecieka, jest nieszczelne a fekalia przedostają się na grunty sąsiedniej działki, której jest właścicielem, wykonanie ekspertyzy szamba jest w pełni uzasadnione. Podnosi, że uzyskane przez skarżących warunki przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej przewidują kilka wariantów, w tym ten wykorzystujący trzecią komorę szamba jako element nowej sieci. W drugim wariancie dwie pozostałe komory szamba przewidziane są jako zbiorniki wód opadowych. Uczestniczka zauważa, że wszystko to jest możliwe po uprzednim przygotowaniu komór zgodnie z przepisami prawa budowlanego i nałożonymi decyzjami administracyjnymi. Skarżący sami podkreślali przy oględzinach i wizjach lokalnych, ze komory zamierzają wykorzystać do gromadzenia wód opadowych. Przedstawiono zdjęcie przeciekającej komory szamba z 5 sierpnia 2022 r. i warunki podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej z 30 września 2021 r.

Uczestniczka zauważa, że z dokumentów załączonych do zażalenia wynika, że skarżący rozpoczęli kolejny spór dotyczący podłączenia ich nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej.

Uczestniczka postępowania zanegowała okoliczność i przedstawiła na to dowody (dokumentacja innej sprawy), że jest wyłączną stroną inicjującą postępowania sądowe przeciwko skarżącym.

W ocenie uczestniczki postępowania wykonanie ekspertyzy określi stan techniczny trzech komór szamba i pozwoli organom prowadzącym postępowania podjąć stosowne decyzje. Świadomość przeciekającego szamba skarżący mają od dawna i czynią wszystko aby nadal komory szamba były użytkowane. Trzecia komora szamba znajduje się częściowo na działce, której jest właścicielem. Pozwoliło jej to na odkopanie części komory na oględziny w terenie wyznaczone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z.. Odkopana komora nie została uszkodzona a ukazała nieszczelność i przeciekanie. Dalsze odkopanie w dniu 8 grudnia 2021 r. pokazało, iż przedmiotowe kręgi są z różnych wytwórni betonowych, innych średnic i nie korelują z zamkami. Skarżący swym postępowaniem sami narażają się na koszty postępowań odwoławczych bo mają pełną świadomość stanu technicznego komór szamba. Dlatego za wszelką cenę nie chcą dobrowolnie wykonać ekspertyzy.

Załączone przez skarżących filmiki pokazują, iż są na swojej działce ale nie niszczą komory szamba a jedynie odkopują ją w celach dowodowych w toczącym się postępowaniu. Dołączono mapę zasadniczą z dnia 7 kwietnia 2022 roku, z której wynika położenie trzech komór szamba.

Końcowo uczestniczka wskazuje, że to postawa skarżących, którzy dobrowolnie nie wykonali podstawowej decyzji z dnia 29 września 2020 r. Burmistrza Miasta Z. w sprawie nakazu podłączenia ich nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej do dnia dzisiejszego pomimo posiadania rygoru natychmiastowej wykonalności, ukazuje w pełni ich sposób działania a kolejne rozpoczęte spory z organami samorządu potwierdzają powyższe. Przedłożono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 30 listopada 2020 roku numer SKO/41/CP-23/2, odnośnie do rozbiórki muru oporowego.

Skarżący reprezentowani przez pełnomocnika w piśmie procesowym z 2 listopada 2022 r. poinformowali, że w dniu 19 października 2022 r. dokonali przyłączenia wykonanego przez siebie przyłącza kanalizacyjnego do gminnej sieci kanalizacyjnej. Wykonali je zgodnie z warunkami przyłączenia. Tym samym wyłączyli z eksploatacji dotychczasowe szambo trzykomorowe. Oznacza to, że wykonanie ekspertyzy szamba jest zbędnym wydatkiem i mija się z celem. Nadesłano protokół odbioru z 19 października 2022 r. wraz z inwentaryzacją powykonawczą. Wskazali ponadto, że uczestniczka uniemożliwiła im wykonanie warunków przyłączenia w całości nie zgodziła się by rury z samochodu asenizacyjnego, którymi planowano oczyścić nieczynne szambo z nieczystości płynnych, biegły po jej części działki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że w okolicznościach sprawy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Zagrożenie wystąpieniem znacznej szkody należy rozumieć jako możliwość powstania szkody zarówno majątkowej, jak i niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia prawne i faktyczne skutki to następstwa, które powodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Zasadnicze znaczenie przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania aktu ma spełnienie przez wnioskodawcę obowiązku uprawdopodobnienia wystąpienia ww. przesłanek. Musi on przedstawić okoliczności świadczące o tym, że wykonanie aktu lub czynności przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd może doprowadzić do takiej zmiany w jego osobistej sytuacji, że będzie narażony na znaczną szkodę czy trudne do odwrócenia skutki.

W ocenie NSA, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżący we wniosku o wstrzymanie nie wykazali jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby stanowić przedmiot oceny Sądu w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Wniosek o wstrzymanie nie zawierał żadnej argumentacji, która wskazywałaby na zagrożenie skarżących znaczną szkodą czy też wystąpieniem trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji kiedy doszłoby do wykonania zaskarżonego postanowienia zobowiązującego do sporządzenia ekspertyzy technicznej szamba znajdującego się na ich nieruchomości. Sąd I instancji nie mógł uwzględnić wniosku o wstrzymanie skoro skarżący nie przedstawili żadnych okoliczności, które odpowiadałyby przesłankom wstrzymania z art. 61 § 3 P.p.s.a. Opierając się zatem jedynie na lakonicznym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Sąd słusznie oddalił go wskazując na brak jego uzasadnienia. Nie doszło tym samym do naruszenia prawa czy też wydania postanowienia Sądu sprzecznie ze stanem faktycznym w sprawie skoro w skardze nie wskazano jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby świadczyć o wystąpieniu przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Brak tych okoliczności podważa zarzut rozpatrzenia sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym bowiem w istocie nie przedstawiono żadnego stanu faktycznego w zakresie podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

W ocenie NSA, za wstrzymaniem wykonania nie przemawiają okoliczności dotyczące sytuacji zdrowotnej i majątkowej skarżących. Owszem wskazują oni na niskie dochody i na swój zły stan zdrowia jednak nie można zakwalifikować tego jako zagrożenie znaczną szkodą bowiem nie uprawdopodobnili oni, że wykonanie tej ekspertyzy istotnie pogorszy ich obecną sytuację finansową. W istocie Sąd nie zna w pełni ich sytuacji finansowej, przedstawionej w sposób wiarygodny tj. na podstawie stosownych dokumentów źródłowych.

W okolicznościach sprawy za wyrządzeniem znacznej szkody nie przemawia okoliczność, że nakazana ekspertyza techniczna szamba, aktualnie stała się zbędnym wydatkiem gdyż szambo to przestało być wykorzystywane z uwagi na wykonanie przez skarżących przyłącza kanalizacyjnego, które ostatecznie 19 października 2022 r. zostało włączone do gminnej sieci kanalizacyjnej.

Zauważyć należy, że ekspertyza techniczna została nakazana przez organy nadzoru budowlanego z uwagi na podejrzenie złego stanu technicznego szamba. Miała ona wykazać czy szambo spełnia wymagania jemu stawiane. Miała wskazać sposób remontu szamba, uwzględniając konieczność przełączenia budynku do kanalizacji miejskiej oraz ewentualną zmianę sposobu jego użytkowania na zbiornik gromadzenia wód opadowych (str. 7 zaskarżonego postanowienia). Organy uznał, że dokumentacja ta pozwoli w sposób bezsporny ustalić, czy komory szamba są szczelne i czy nadają się do zbierania wody. Najbardziej aktualne ustalenia stanu szamba z 24 listopada 2021 r. dokonane przez PINB wskazywały, że w komorach znajdują się ścieki, widoczne są ubytki między łączeniami betonowych kręgów. Przy odkopanym częściowo kręgu jednego z szamb widoczne czarne ślady, zabarwienia gruntu. Komora szamba odchylona od pionu. Na murze oporowym przy ulicy widoczne czarne, zacieki. W pobliżu wyczuwalny nieprzyjemny zapach (str. 6 zaskarżonej decyzji). Ponadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że szambo jest nieszczelne, co powoduje, ze nieczystości przedostają się na grunty sąsiednie. Skarżący pytany o posiadanie przez szambo dna nie potwierdził tej okoliczności. Ponadto w ramach odrębnego postępowania prowadzonego przez Burmistrza Miasta Z., które również dotyczyło stanu technicznego tegoż szamba ustalono jednoznacznie, że nieczystości z szamba odprowadzane są do kanalizacji deszczowej oraz w związku z jego nieszczelnością na grunty sąsiednie.

Organy budowlane prowadząc postępowanie w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane chciały ustalić czy szambo znajduje się w odpowiednim stanie technicznym przewidzianym dla funkcji zbiornika na nieczystości, czyli czy jest szczelne i posiada dno, odpowietrzenie i szczelne przekrycie z zamykanym otworem (§ 35 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Dodatkowo ekspertyza miała wykazać czy jego funkcjonowanie nie narusza art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, który zabrania wprowadzania ścieków bytowych do urządzeń kanalizacyjnych przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych będących skutkiem opadów atmosferycznych, a także wprowadzania tych wód opadowych i roztopowych oraz wód drenażowych do kanalizacji sanitarnej.

Dopóki szambo było użytkowane w sposób dotychczasowy a to wynikało z przekazanych przez skarżących dokumentów, to istniało zagrożenie wynikające z nieszczelności tego szamba dla terenów sąsiednich w tym działki [...], na której znajduje się część jednej z komór tegoż szamba. Wykonanie przyłącza do sieci kanalizacji gminnej z pominięciem szamba nie zmienia faktu, że nadal istnieje obiekt budowlany, którego stan techniczny, pomimo tego że nie jest użytkowany w sposób dotychczasowy stwarzać może zagrożenie dla nieruchomości skarżących jak i nieruchomości sąsiednich. Wyłączenie szamba z eksploatacji zmieniło to, że gdy zostanie ono opróżnione i oczyszczone z fekaliów zniknie zagrożenie przesiąkaniem fekaliów do gleby i jej skażenie oraz wydzielanie odorów. Jak wynika z pisma skarżących z 2 listopada 2022 r. poczynili oni starania by opróżnić szambo ale czynność ta nie została doprowadzona do końca z uwagi na sprzeciw uczestniczki niniejszego postępowania. To jednak nie zmienia faktu, że chcą wyłączyć dotychczasowe szambo z użytkowania.

Zdaniem NSA, samo wyłączenie szamba z użytkowania poprzez jego opróżnienie nie wyłącza podstaw do prowadzenia przez organy postępowania w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane i związanej z nim potrzeby określenia stanu technicznego obiektu budowlanego jakim jest nieużytkowane już szambo. Jest to nadal obiekt budowlany. Wykonanie go 30 lat temu budzi uzasadnione wątpliwości odnośnie do jego stanu technicznego. Skoro podstawę ekspertyzy stanowiło zagrożenie nieszczelnością, to po jego opróżnieniu nadal istnieje zagrożenie ale innego rodzaju np. stabilnością jego konstrukcji, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę wskazywaną przez samych skarżących okoliczność (Ekspertyza dotycząca wpływu usunięcia muru oporowego na stateczność zbocza zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Z. k. 114 verte), że "Komory szamba znajdujące się na granicy działek niewątpliwie poprawiają stateczność skarpy w tym rejonie. Stanowią one niejako element konstrukcyjny będący przyporą dla gruntu zalegającego na działce [...] - pod warunkiem, że po usunięciu muru oporowego i gruntu od strony działki [...] poziom terenu nie zostanie obniżony do lub poniżej poziomu posadowienia szamba. W takim przypadku stateczność zbiornika znajdującego się na granicy działek [...] i [...] (Fot 3.7) może być zagrożona. Zaleca się aby nie usuwać tej komory szamba ale w przypadku realizacji inwestycji polegającej na usunięciu istniejącego muru oporowego wbudować ją jako element konstrukcyjny w nowy mur oporowy." Zatem nadal istnieje potrzeba oceny w jakim stanie technicznym jest szambo już nie z uwagi na jego funkcję zbiornika na nieczystości ale z uwagi na zachowanie stateczności skarpy. Przykładowo, jeśli ekspertyza wykazałaby spękania, przesunięcia wskazujące na utratę stabilności, to może okazać się konieczne wzmocnienie skarpy w celu zabezpieczenia owej stabilności i zagwarantowanie skarżącym, że ich dom na wzniesieniu terenu jest bezpieczny.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że szambo, co do którego stanu technicznego ma uzasadnione wątpliwości organ budowlany nie jest już co prawda użytkowane w sposób dotychczasowy ale pełni też inną funkcję tj. stabilizacji gruntu na działce skarżących i właśnie z uwagi na tę okoliczność, nie wyartykułowaną przez organy ale wynikającą z dokumentów przedłożonych przez skarżących (ekspertyza dotycząca muru oporowego) przeprowadzenie oceny stanu technicznego obiektu budowlanego byłego szamba jest uzasadnione.

Okazuje się, że w okolicznościach wynikających z przywołanej wyżej ekspertyzy, za niewstrzymywaniem nakazu wykonania ekspertyzy przemawia bezpieczeństwo życia i zdrowia samych skarżących, którzy wykazali, że istnienie konstrukcji betonowej szamba w dobrym stanie technicznym, w dotychczasowej lokalizacji, z uwagi na ukształtowanie terenu na ich działce względem działki sąsiedniej, zapewnia im zabezpieczenie przed osuwaniem się gruntu, na którym zlokalizowany jest ich dom.

Nie można też pominąć okoliczności podnoszonej przez samych skarżących, że kręgi szamba po jego wyłączeniu z eksploatacji będą służyć jako zbiorniki na wodę opadową. Takie ich przeznaczenie także wymaga spełnienia określonych wymagań stanu technicznego np. szczelności czy stabilności. Natomiast przy takim zastosowaniu dotychczasowego szamba ustalenie okoliczności podłączenia go do kanalizacji deszczowej traci na znaczeniu, gdyż jego funkcja będzie odpowiadała odprowadzaniu wód opadowych. Ważne jednak by ustalić stan techniczny byłego szamba z uwagi na jego przyszłe przeznaczenie. Nie można bowiem wykluczyć, że nieszczelny zbiornik na wody opadowe również może zagrażać gruntom sąsiednim poprzez ich niekontrolowane zalewanie.

Mając powyższe na uwadze NSA uznał, że skarżąc nie wykazali okoliczności, które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania postanowienia nakazującego wykonanie ekspertyzy technicznej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Jak wynika z analizy akt sprawy sami dostarczyli argumentów by wykonania zaskarżonego postanowienia nie wstrzymywać bowiem ekspertyza szamba pozwoli określić czy zachowana jest stabilność gruntu na działce skarżących i czy budynek położony na skarpie w razie usunięcia szamba będzie stabilny, a przy zmianie jego dotychczasowego przeznaczenia na zbiornik wód opadowych pozwoli stwierdzić czy jest on szczelny, bezpieczny pod względem konstrukcji i nie będzie powodował zalewania gruntów sąsiednich.

Wobec tego ponoszenie kosztów ekspertyzy przez skarżących należy uznać za uzasadnione bowiem przyczyni się to do zapewnienia im bezpieczeństwa.

Wobec tego zasadnym jest odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

Ekspertyza stanu technicznego szamba nie przesądza jeszcze o konieczności jego rozbiórki. O rozbiórce może orzec organ budowlany w związku z wynikami dostarczonej ekspertyzy ale wykonanie samej ekspertyzy do czego zobowiązuje zaskarżone postanowienie nie powoduje zagrożenia dla stabilności gruntu. Bezpodstawne są zatem twierdzenia, że wykonanie ekspertyzy wywoła trudne do odwrócenia skutki w postaci zagrożenia osunięciem się ziemi pod budynkiem skarżących. Takie zagrożenie może spowodować jego rozbiórka ale o tym organ orzeknie odrębnym aktem.

Wobec powyższego uznać należało, że skarżący na etapie zażalenia wykazali przeciwnie do ich zamierzonego celu istnienie przesłanki przemawiającej za niewstrzymaniem zaskarżonego aktu. Zagrożenie zdrowia i życia poprzez utratę stabilności gruntu, na którym znajduje się dom skarżących wobec złego stanu technicznego konstrukcji szamba przemawia za odmową wstrzymania wykonania z art. 61 § 3 P.p.s.a.. Także zagrożenie zalewaniem gruntów sąsiednich wodami opadowymi gromadzonymi w nieszczelnym zbiorniku po szambie uzasadnia odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Sąd I instancji zasadnie zatem odmówił uwzględnienia wniosku z braku właściwej argumentacji, a NSA przywołał okoliczności sprawy świadczące o konieczności oddalenia zażalenia.

Na marginesie zauważyć należy, że skarżący mogą wnosić o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia na każdym etapie rozpatrzenia sprawy z uwagi na zmianę okoliczności (art. 61 § 4 P.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.