Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2013/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 74 par. 3, art. 74h par. 14 pkt 4, art. 74h par. 12, art. 74d-f,  art. 1 par. 1, art. 2 par. 1 i 2, art. 80 par. 2, art. 80 par. 3, art. 81, art. 74e par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1192
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - t.j.
article: par. 5 ust. 3 i 4, par. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 45
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do  spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego
article: art. 2a ust. 1, art 2a ust. 4, art. 2b ust 1, art. 2b ust. 2, art. 2b ust. 3, art. 9 ust 1, art. 4b ust 4 pkt 1 lit. a, art. 2 pkt 6, art. 5, art. 6, art. 7 ust. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 1405
law: Usatwa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - tekst jedn.
article: art. 32
journal: Dz.U. 2019 poz 2204
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - t.j.
article: art. 246
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 109
journal: Dz.U. 2018 poz 1398
law: Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji.
article: art. 10
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
article: art. 8
journal: Dz.U. 2019 poz 482
law: Ustawa z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych.
article: art. 211
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 6 ust. 1 pkt 2 ust. 2 i 3, art. 4 pkt 2, art. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 815
law: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych - t.j.
article: art. 6
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
article: art. 4 ust. 5, ar
journal: Dz.U. 2020 poz 2040
article: art. 626 par. 2, art. 510 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1575
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. E. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. (dalej "zaskarżona uchwała") Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (dalej "Komisja Egzaminacyjna II stopnia", "Komisja Odwoławcza", "Organ odwoławczy") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej "k.p.a."), art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1192 z późn. zm., dalej "u.p.o.n."), po rozpatrzeniu odwołania K. E. (dalej "Strona", "Skarżąca" lub "Zdająca"), utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2020 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. (dalej "Komisja Egzaminacyjna I stopnia") w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego.

Uchwała zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Komisja Egzaminacyjna I stopnia wskazaną wyżej uchwałą z [...] października 2020 r. ustaliła negatywny wynik z egzaminu notarialnego Skarżącej, która z pierwszego projektu aktu notarialnego otrzymała ocenę niedostateczną, z drugiego projektu aktu notarialnego ocenę dostateczną, natomiast z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności ocenę dobrą. Ponieważ zgodnie z treścią art. 74 f § 1 u.p.o.n., pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje wyłącznie zdający, który z każdej części egzaminu notarialnego uzyskał ocenę pozytywną, Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że K. E. uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

Powyższą uchwałę zdająca zaskarżyła odwołaniem, w którym zakwestionowała oceny z pierwszego projektu aktu notarialnego. Z pierwszego projektu aktu notarialnego zdająca otrzymała od poszczególnych egzaminatorów oceny: niedostateczną i niedostateczną.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała zarzuty za bezzasadne i uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej I stopnia. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że przedmiotem zadania polegającego na opracowaniu pierwszego projektu aktu notarialnego było udokumentowanie umowy zamiany nieruchomości (odrębnej własności lokalu i nieruchomości rolnej) z dopłatą pieniężną- w wyniku tej umowy strony nabędą własność nieruchomości bez dotychczasowych obciążeń wpisanych w dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości rolnej, zaś dopłata ma być zabezpieczona oświadczeniem o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1575, z późn. zm., dalej "k.p.c.").

W ramach objętego zadaniem stanu faktycznego wskazano, że właścicielką lokalu mieszkalnego, położonego w K., gmina miejska K., przy ul. [...] 10 m. 1, objętego księgą wieczystą numer [...], jest A. K., panna zameldowana na pobyt stały w tym lokalu i która odziedziczyła ten lokal po rodzicach J. i J. K.. Lokal znajduje się w wielorodzinnym budynku mieszkalnym, mieszczącym wyłącznie lokale mieszkalne, który położony jest na gruncie objętym księgą wieczystą numer [...], a na powyższym gruncie nie ma innych budynków. A. K. chce zamienić ten lokal (o aktualnej wartości rynkowej 100.000 zł) na nieruchomość (o aktualnej wartości rynkowej 250.000 zł) położoną w miejscowości K., gmina wiejska K., zabudowaną jednorodzinnym domem mieszkalnym,\stodołą i oborą wybudowanymi w 1956 roku, i objętą księgą wieczystą numer [...]. Nieruchomość tę A. K. chce nabyć w stanie wolnym od dotychczasowych wpisów w dziale III prowadzonej dla niej księgi wieczystej. A. K. ma się zobowiązać do spłaty z tytułu umowy zamiany na rzecz A. N. w kwocie odpowiadającej różnicy wartości zamienianych nieruchomości w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy zamiany. Nieruchomość ta ma wejść w skład prowadzonego przez A. K. gospodarstwa rolnego. Gospodarstwo to A. K. prowadzi od 2017 roku na niezabudowanych gruntach o obszarze 45 ha, położonych wyłącznie na terenie gminy wiejskiej K. A. K. nie posiada i nie prowadzi innego gospodarstwa rolnego. Rodzice A. K. – J. K. i J. K. - do chwili śmierci J. K., to jest do dnia 5 maja 2015 roku pozostawali w związku małżeńskim. Spadek po J. K., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] września 2015 roku, sygn. akt [...], nabyła w całości jego córka A. K. J. K. zmarła 10 października 2019 roku i spadek po niej, zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] listopada 2019 roku rep. [...] notariusza J. K. prowadzącego Kancelarię Notarialną w O., przy ul. [...] 20, nabyła w całości jej córka A. K. A. N. jest właścicielką nieruchomości położonej w K., gmina wiejska K., objętej księgą wieczystą [...]. Zamierza zamienić ją na opisany wyżej lokal mieszkalny, objęty księgą wieczystą Nr [...]. A. N. jest zamężna od 1980 roku, przebywa w Niemczech i nie może stawić się do aktu notarialnego obejmującego powyższą umowę zamiany, wobec czego w jej imieniu działa jej mąż J. N., umocowany do tej czynności na podstawie pełnomocnictwa sporządzonego u notariusza w Niemczech. Gmina wiejska K. nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości K., w ewidencji gruntów i budynków nieruchomość oznaczona jest jako [...] i nie została wydana w stosunku do tej nieruchomości decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W dziale III księgi wieczystej Nr [...] wpisana jest służebność osobista ustanowiona na rzecz rodziców A. N. i jej małoletniego siostrzeńca L. K. Ojciec A. N. – J. R. - nie żyje. Biorąca udział w podpisywaniu aktu notarialnego matka A. N. – M. R. - jest jednocześnie opiekunem prawnym małoletniego L. K. (PESEL [...]). Strony umowy zamiany są w stosunku do siebie osobami obcymi. W księgach wieczystych zamienianych nieruchomości znajdują się następujące wpisy: w księdze wieczystej numer [...]: w dziale I-O - lokal mieszkalny numer 1, składający się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki i przedpokoju, o powierzchni 48 m2, położony na 1 kondygnacji budynku numer 10 przy ulicy [...] w K., gmina miejska K., powiat [...], województwo [...]; w dziale [...] części w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz części wspólne budynku i urządzenia, które nie służą do użytku właścicieli lokali (Kw. Nr [...]); w dziale II - własność: J. K. i J. K. (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska), podstawa wpisu: umowa sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2000 r. Repertorium [...]; w dziale III - brak wpisów i w dziale IV - brak wpisów; zaś w księdze wieczystej numer [...]: w dziale I-O - działka 600 o obszarze 1,0000 ha, położona K., gmina wiejska K., powiat [...], województwo [...]; w dziale II - własność: A. N., podstawa wpisu: umowa darowizny nieruchomości z dnia [...] maja 2020 r. Repertorium [...]; w dziale III - dożywotnia służebność osobista ustanowiona na rzecz J. i M. małżonków R. oraz na rzecz L. K., polegająca na prawie korzystania z dwóch pokoi, kuchni i łazienki w domu mieszkalnym, podstawa wpisu: umowa darowizny nieruchomości z dnia [...] maja 2020 r. Repertorium [...], a w dziele IV brak wpisów. W powyższych księgach wieczystych brak jest jakichkolwiek nierozpatrzonych wzmianek.

Brakujące elementy stanu faktycznego należało uzupełnić według własnego uznania i sporządzić projekt aktu notarialnego (bez konieczności zamieszczania podpisów), który winien odpowiadać wymogom aktu notarialnego wynikającym z u.p.o.n. oraz zawierać dane wymagane do dokonania wpisów w księgach wieczystych. Nadto w projekcie aktu notarialnego należało zamieścić żądanie stron złożenia stosownego wniosku w postępowaniu wieczystoksięgowym wraz ze wskazaniem dokumentów stanowiących podstawę wpisu w księgach wieczystych, do których przekazania zobowiązany jest notariusz. Należało także przyjąć, że akt notarialny sporządzany jest przez notariusza J. K., prowadzącego Kancelarię Notarialną w O. przy ulicy J. 20. W projekcie aktu notarialnego zdający winien określić wysokość należnego wynagrodzenia notariusza (w maksymalnej wysokości) oraz pobranych podatków i opłat sądowych, jeżeli są należne, do których pobrania zobowiązany jest notariusz. Zdający byli zobowiązani do wskazania dokumentów, stanowiących podstawę należytego zabezpieczenia interesów stron oraz niezbędnych do dokonania czynności i opisania ich w projekcie aktu notarialnego, aby na podstawie samej treści tego projektu można było ustalić formę i treść tych dokumentów. Z treści projektu aktu notarialnego powinien wynikać sposób zapoznania się notariusza z powyższymi dokumentami. Zdający byli zobowiązani zamieścić w projekcie aktu notarialnego wszystkie informacje i oświadczenia dotyczące przedmiotu czynności oraz stron, od których zależy poprawność, skuteczność lub ważność czynności prawnych objętych powyższym projektem. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że zdający egzamin notarialny w ramach zadania polegającego na opracowaniu pierwszego projektu aktu notarialnego powinni wykazać się umiejętnością prawidłowego zastosowania i interpretacji między innymi przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1655 z późn. zm., dalej "u.k.u.r.") w zakresie których między innymi postawiono zdającej zarzuty nieprawidłowego ich zastosowania.

Organ odwoławczy oceniając ponownie pracę Skarżącej stwierdził, że zawiera ona poważne błędy, świadczące w szczególności o istotnych naruszeniach przepisów u.k.u.r., ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2320 z późn. zm., dalej "k.c."), ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 713 z późn. zm., dalej "u.s.g.") oraz przepisów o postępowaniu wieczystoksięgowym, a także u.p.o.n. W projekcie znalazły się wadliwości, z których każda obniża ocenę o jeden stopień: niewykazanie, że zbycie nieruchomości rolnej nie wymagało zgody Dyrektora Generalnego KOWR, brak należytego wywodu prawa własności A. K., wadliwości w zakresie opłat sądowych. Jak wskazała Komisja Egzaminacyjna II stopnia, zdająca dopuściła się także błędów obniżających ocenę o połowę stopnia, do których należą: powołanie szeregu zbędnych dokumentów i oświadczeń, istotne braki w zakresie pouczeń, brak oświadczenia z art. 7 ust. 6 u.k.u.r., braki w zakresie opisu umocowania pełnomocnika, błędy w oznaczeniu gmin i ich organów, wadliwości w treści wyrzeczenia umowy, niewskazanie uczestników postępowania wieczystoksięgowego oraz wskazania, kto ponosi koszty aktu (podatków i taksy notarialnej). Ponadto, w pracy znalazły się, w znacznej liczbie, błędy mniej istotne, które łącznie obniżają ocenę o jeden stopień.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała również, iż zgodnie z art. 74 § 3 u.p.o.n., egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. W postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu notarialnego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane. W rozpoznawanej sprawie zarzuty postawione przez egzaminatorów w zdecydowanej większości znalazły potwierdzenie, ustalono też błędy przez nich nie wskazane. Taka liczba i waga błędów nie może występować w projekcie aktu, sporządzanego na egzaminie notarialnym, który ma być końcową pracą kandydata na notariusza i sprawdzeniem jego wiedzy. W opinii Komisji Egzaminacyjnej II stopnia praca zawiera wiele braków dotyczących podstawowych elementów projektowanego aktu notarialnego, który nie odpowiada wymogom przepisów prawa. W świetle powyższych uwag brak było podstaw do uwzględnienia odwołania zdającej i podwyższenia oceny za projekt pierwszego aktu notarialnego na ocenę pozytywną- także przy uwzględnieniu stopniowalności ocen. Opisane w uzasadnieniu uchwały błędy Zdającej w projekcie, ich liczba i znaczenie dla prawidłowości rozwiązania zadania potwierdzają prawidłowość wystawionej oceny niedostatecznej.

Reasumując, Organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do podwyższenia oceny za projekt I aktu notarialnego, i w konsekwencji do zmiany oceny końcowej z egzaminu notarialnego. Z przedstawionych w uzasadnieniu uchwały względów, Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego podjęła uchwałę jak na wstępie.

Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:

- art. 8 § 1 i 8 § 2 k.p.a. poprzez uchwały utrzymującej w mocy zaskarżoną uchwałę w sytuacji kiedy organ II stopnia przy tożsamości zarzutów rozstrzyga o uchyleniu uchwały w całości i zyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu notarialnego (np. uchwała znak [...])

- art. 139 k.p.a., a także poprzez poczynienie dalszych (niezawartych w ocenach egzaminatorów — członków Komisji Egzaminacyjnej I stopnia) ocen co do sposobu rozwiązania zadania egzaminacyjnego.

- art. 74 § 3 u.p.o.n. w zw. z art. 74d § 3 u.p.o.n. w zw. z art. 74e § 2 u.p.o.n., poprzez brak uwzględnienia stopniowalności ocen i rozważenia, że popełnione błędy nie wyłączają zasadności przyjęcia spełnienia kryteriów oceny pozytywnej z rozwiązania zadania, a rozwiązanie zadania uzasadnia przyjęcie spełnienia kryteriów pozytywnej oceny rozwiązania zadania - w tym kontekście nie uwzględniono i nie poddano ocenie istotnych okoliczności na korzyść Skarżącej, a mianowicie, że Skarżąca właściwie rozpoznała problem z zadania, podjęła w zdecydowanej większości trafne czynności a także, przez postawienie dodatkowych wymogów (których brak skutkował obniżeniem oceny, ażeby skarżąca zamieściła w pracy pisemnej dodatkowe założenia oraz wyjaśnienia dlaczego korzysta z jednego z prawidłowych wariantów rozwiązania zadania egzaminacyjnego oraz niedostosowanie przyjętej ustawą skali ocen do zaproponowanego sposobu rozwiązania zadania egzaminacyjnego, a tym samym nieuwzględnienie i nie określenie stopnia, w jakim sporządzona praca egzaminacyjna z pierwszego dnia egzaminu notarialnego powinna odpowiadać ocenie pozytywnej.

- art. 74e § 2 u.p.o.n. skutkującą dokonaniem oceny pracy egzaminacyjnej z pierwszego dnia egzaminu notarialnego bez należytego odniesienia jej do celu przeprowadzenia tego egzaminu, wskazanego w treści art. 74 § 3 u.p.o.n., który polega na sprawdzeniu przygotowania osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza i w konsekwencji wystawienie oceny niedostatecznej z tej części egzaminu na podstawie podniesionych w uzasadnieniach ocen cząstkowych błędów, które nie uzasadniały wystawienia takiej oceny w pięciostopniowej skali ocen przewidzianej w art. 74d § 3 u.p.o.n.

- art. 80 u.p.o.n. w zw. z art. 92 u.p.o.n.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną uchwałę z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Ustosunkowując się do zarzutów Strony należy na wstępie wskazać, że egzamin notarialny podlega zasadom określonym przepisami u.p.o.n.

Stosownie do art. 74 § 3 u.p.o.n., egzamin notarialny polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Egzamin składa się z trzech części pisemnych, w tym dwa projekty aktów notarialnych oraz projekt sporządzenia projektu odmowy dokonania czynności notarialnej. Ocenę każdego z zadań stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji sprawdzającego pracę. Wskazać należy, że u.p.o.n. zawiera upoważnienie dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia m.in. trybu i sposobu działania Komisji Odwoławczej (art. 74h § 14 pkt 4 ustawy). Minister Sprawiedliwości, na podstawie tej delegacji wydał stosowne rozporządzenie w sprawie Komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego. W rozporządzeniu został uregulowany sposób postępowania Komisji Odwoławczej. W przepisie art. 74h § 12 u.p.o.n. wskazano, że do postępowania przed Komisją Odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane, zaś ocena zakresu odpowiedniego stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Odpowiednie zastosowanie przepisów z jednej regulacji prawnej w innej regulacji w żadnym wypadku nie może niweczyć rozwiązań przyjętych w regulacji, w której te przepisy mają być stosowane. Przypomnienia również wymaga, iż niewątpliwie, uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego nie ma charakteru uznaniowego, co wpływa na zakres kontroli sądowoadministracyjnej takiego rozstrzygnięcia. W wyroku z dnia 19 czerwca 2013 r., wydanego w sprawie sygn. akt II GSK 319/12, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej "NSA") stwierdził m.in., że decyzje w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego należy zakwalifikować do grupy decyzji związanych. Skład orzekający Sądu rozpoznający niniejszą sprawę pogląd ten w pełni podziela, wskazując jednocześnie, że przytoczony wyrok dotyczy, co prawda wyniku egzaminu radcowskiego, jednakże ze względu na analogiczne rozwiązania przyjęte w u.p.o.n., pogląd wyrażony w tym wyroku zachowuje aktualność na gruncie niniejszej sprawy. Zaskarżona uchwała tworzy nowy stan prawny, który musi pozostawać w zgodzie z odpowiednimi unormowaniami ustawowymi, w szczególności z przepisami u.p.o.n., określającymi cel egzaminu notarialnego i kryteria oceny. Organ odwoławczy posiada kompetencje do dokonania kompleksowej oceny zaskarżonej pracy egzaminacyjnej, w szczególności do oceny, jakie znaczenie dla końcowego rezultatu postępowania mają uwzględnione (w razie stwierdzenia ich zasadności) zarzuty osoby odwołującej się. Podsumowując ten wątek stwierdzić należy, że kontrolując uchwałę Komisji Egzaminacyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, Sąd czyni to według zgodności z prawem, kwalifikując tę uchwałę do grupy decyzji związanych, nie zaś decyzji wydanych według uznania administracyjnego.

W orzecznictwie sądowym wielokrotnie też podkreślano, iż ustanowienie warunków polegających na zdobyciu odpowiedniego wykształcenia potwierdzonego sprawdzianem zdobytych kwalifikacji nie stanowi ograniczenia dostępu do zawodu, bowiem każdy obywatel jest uprawniony, po zdobyciu stosownego wykształcenia, do poddania się sprawdzeniu kwalifikacji i uzyskaniu dostępu do zawodu notariusza. Bezpieczeństwo podmiotów korzystających z pomocy notariusza wymaga obiektywnego sprawdzenia kwalifikacji osób wykonujących zawód określany jako "zawód zaufania publicznego". Zatem konieczne jest ustanowienie barier uniemożliwiających dostęp do zawodu osób, które nie wykazały się niezbędną do tego wiedzą. W takiej sytuacji przepisy dotyczące przeprowadzania egzaminu notarialnego należy wykładać i stosować, mając na względzie cel, któremu służyło ich ustanowienie. Tym celem jest zapewnienie wysokiego stopnia profesjonalizmu osoby dopuszczonej do wykonywania zawodu notariusza. Egzamin notarialny nie może cechować się tolerancją dla popełnionych błędów.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy wyrażane przez NSA w orzecznictwie, np. w wyroku z dnia 2 września 2015 r. (II GSK 1679/14), w którym uznano za bezzasadne zarzuty skargi kasacyjnej kwestionujące sposób oceny pracy pisemnej dokonane przez Komisję Egzaminacyjną I stopnia z tego względu, że Komisja ta ponownie rozpatrzyła i rozstrzygnęła sprawę dotyczącą zaskarżonej części egzaminu zamiast ograniczyć się do zbadania zasadności rozstrzygnięcia Komisji Egzaminacyjnej w granicach wyznaczonych przez zakres odwołania i podniesione w nim zarzuty. NSA stwierdził, że obowiązkiem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia jest rozpoznanie sprawy w jej całokształcie. Zgodnie bowiem z art. 74h par. 1 u.p.o.n. odwołanie przysługuje od wyniku egzaminu notarialnego. Do postępowania przed Komisją Odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Wynik ustala się na podstawie całościowej oceny poszczególnych części egzaminu dokonanej na zasadach określonych w art. 74d - 74f u.p.o.n. Kwestionowanie wyniku egzaminu może sprowadzać się jedynie do zakwestionowania ocen wystawionych za zadania składające się na jedną z części egzaminu. Wówczas przedmiotem badania komisji odwoławczej jest tylko ten wynik cząstkowy. Wykładnia § 5 ust. 3 i 4 oraz § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 lipca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 45 z późn. zm.) dalej "rozporządzenie z 16 lipca 2009 r." prowadzi do wniosku, że skoro komisja odwoławcza nie głosuje wyłącznie o zasadności zarzutów odwołania lecz głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej, to musi odnieść się do całej pracy i jej oceny, a także - działając merytorycznie - ponownie ustalić ocenę zadania pisemnego egzaminu, uwzględniając zasadność lub bezzasadność zarzutów podniesionych w odwołaniu. W ocenie Sądu, podzielić należy stanowisko, iż nie sposób bronić tezy, że komisja odwoławcza może ponownie ustalić ostateczną ocenę pracy, ograniczając się wyłącznie do zbadania zarzutów odwołania Przyjęcie takiego rozwiązania prowadziłoby bowiem do paradoksalnych sytuacji, w których uwzględnienie przez komisję odwoławczą np. jedynego zarzutu podniesionego w odwołaniu czyniłoby odwołanie zasadnym i nakazywałoby Komisji Egzaminacyjnej II stopnia zmienić ostateczną ocenę pracy, pomimo tego, że praca zawiera błędy i uchybienia stwierdzone przez komisję egzaminacyjną, nie objęte badaniem komisji odwoławczej ze względu na zakres odwołania.

Komisja egzaminacyjna II stopnia - rozpoznając odwołanie od uchwały o wyniku egzaminu dotyczące wskazanej w odwołaniu części tego egzaminu - nie jest związana wyłącznie podniesionymi przez zdającego zarzutami. Tym samym dostrzeżenie błędu w zadaniu – z zakresu części egzaminu objętej odwołaniem - nie może być uznane za przekroczenie granic zaskarżenia odwołania i wyjście przy rozpoznaniu sprawy poza jej granice. Wobec dokonanych w sprawie ustaleń, że z uwagi na cel przeprowadzenia egzaminu Komisja Egzaminacyjna II stopnia może dostrzec wady pracy egzaminacyjnej zdającego inne niż wskazane przez egzaminatorów, ale nie może oprzeć rozstrzygnięcia na tych błędach, trzeba zwrócić uwagę, że czym innym od przekroczenia granic sprawy przy rozpoznawaniu odwołania jest naruszenie zasady zakazu reformationis in peius , to jest zakazu pogorszenia sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy i pogorszenie takie nastąpiło, przesądza bowiem zestawienie sentencji decyzji organu I instancji z sentencją decyzji organu odwoławczego (wyroku NSA z dnia 13 lipca 2017 r.,II GSK 3247/15)

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia procedowała w ramach zaskarżonej części egzaminu. Fakt, że działając w takich ramach, organ odwoławczy całościowo ocenił pracę egzaminacyjną, nie oznacza wyjścia poza granice odwołania, gdyż w ramach zarzutów odwołania kontrola polega na dokonaniu oceny, z uwzględnieniem wszystkich elementów, które mają wpływ na zaskarżoną ocenę pracy egzaminacyjnej. W ocenie Sądu, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, podejmując sporną uchwałę nie naruszyła obowiązujących przepisów dotyczących postępowania odwoławczego, w szczególności nie naruszyła art.139 k.p.a. bowiem brak jest przesłanek ustawowych do stwierdzenia, że wydał decyzję na niekorzyść strony odwołującej się.

Trzeba też podkreślić, że ustawodawca wymaga od kandydata na notariusza zarówno posiadania wiedzy, jak i umiejętności jej praktycznego zastosowania, zaś egzamin polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Wymóg ten jest oczywisty, skoro z istoty zawodu wynika, że notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych), w zakresie swoich uprawnień. Notariusz działa jako osoba zaufania publicznego, zaś czynności notarialne, dokonane przez niego zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego (art. 1 § 1 oraz art. 2 § 1 i § 2 u.p.o.n.). Zgodnie z zasadami oceniania prac zdających, przyjętymi na egzaminie notarialnym, w szczególności z art. 74e § 2 u.p.o.n., oceny rozwiązania każdego z zadań z części egzaminu notarialnego dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu.

W rozpoznawanej sprawie, Skarżąca otrzymała z pierwszego projektu aktu notarialnego ocenę niedostateczną. Przy czym podkreślenia wymaga, że obaj egzaminatorzy sprawdzający pracę ocenili opracowanie projektu tego aktu notarialnego na ocenę niedostateczną. Sąd zgadza się ze stanowiskiem Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, że Skarżąca rozwiązując zadanie polegające na opracowaniu pierwszego projektu aktu notarialnego popełniła zasadnicze błędy, które uzasadniały wystawienie oceny niedostatecznej.

W ocenie Sądu organ odwoławczy, wbrew wywodom skargi, prawidłowo wyjaśnił swoje stanowisko wskazując w treści zaskarżonej uchwały, że w razie istnienia rzeczywistych, istotnych rozbieżności w orzecznictwie sądowym i (lub) literaturze prawniczej co do wykładni danego przepisu, świadomy wybór przez zdającego jednego z wariantów o jednego z wariantów wykładni, który mieści się w jednej z linii orzeczniczych lub interpretacyjnych, nie może negatywnie rzutować na ocenę pracy egzaminacyjnej wówczas, gdy przyjęty wariant wykładni jest należycie umotywowany i może mieć zastosowanie w stanie faktycznym wynikającym z zadania egzaminacyjnego. W szczególności dokonanie takiego wyboru nie może prowadzić do dyskwalifikacji pracy, która nie zawiera innych istotnych błędów. Przy czym podkreślenia wymaga, iż w skardze Skarżąca skupiła uwagę na wyrwanych z kontekstu sformułowaniach użytych przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, w zaskarżonej uchwale, nie odnosząc zarzutów skargi do istoty szeroko przedstawionego stanowiska Komisji w zaskarżonej uchwale. Użycie w uzasadnieniu uchwały wyrażenia "świadomy wybór" nie stanowi o wadliwości tej uchwały.

Przedmiotem objętej poleceniem zadania egzaminacyjnego umowy zamiany była nieruchomość rolna, zatem rozwiązanie zadania wymagało uwzględnienia regulacji zawartych w u.k.u.r. obowiązującym w dacie egzaminu. Zgodnie z art.2a ust. 1 u.k.u.r. nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w myśl art. 2 a ust. 4 u.k.u.r. nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty lub w innych przypadkach niż wymienione w ust. 1 i 3 powyższego przepisu może nastąpić za zgodą Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa ("KOWR"), wyrażoną w drodze decyzji administracyjnej.

W art. 2b u.k.u.r. przewidziano natomiast obowiązek nabywcy nieruchomości rolnej – osoby fizycznej osobistego prowadzenia gospodarstw rolnego, w skład którego weszła nabyta nieruchomość rolna, przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia przez niego tej nieruchomości (ust. 1) oraz zakaz zbywania i oddania w posiadanie nabytej nieruchomości w tym o okresie (ust. 2). Art. 2b ust. 3 u.k.u.r. przewiduje jednak, że Dyrektor Generalny KOWR w drodze decyzji administracyjnej może wyrazić zgodę na zbycie lub oddanie w posiadanie nieruchomości przed upływem powyższego okresu i określa przesłanki takiej zgody. Przepis art. 9 ust. 1 u.k.u.r. przewiduje natomiast, że nabycie m.in. własności nieruchomości rolnej dokonane niezgodnie z przepisami ustawy jest nieważne, wskazując w pkt 3, że w szczególności nieważne jest zbycie albo oddanie w posiadanie nieruchomości rolnej bez zgody Dyrektora Generalnego KOWR, o której mowa w art. 2b ust. 3 u.k.u.r.

W związku z powyższym rozwiązanie zadania, wymagało oceny przez zdających, czy zbycie przez A. N. nieruchomości rolnej, nabytej w dniu [...] maja 2020 r. od osoby bliskiej (o czym świadczy identyczna podstawa wpisu w księdze wieczystej zarówno własności, jak i służebności, przy uwzględnieniu art. 2b ust. 4 u.k.u.r., który w pkt 1 lit. a przewiduje zwolnienie od obowiązku prowadzenia gospodarstwa rolnego nabywcę będącego osobą bliską zbywcy przed upływem pięcioletniego okresu z art. 2b ust. 1 i 2 u.k.u.r., wymaga decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 2b ust. 3 ustawy. Ponadto, należało ocenić, czy do nabycia tej nieruchomości stosownie do art. 2a ust.1 i 3 u.k.u.r. nieruchomości przez A. K. konieczna jest decyzja administracyjna przewidziana w art. 2a ust. 4 ustawy.

Nie jest sporne w sprawie, że Skarżąca w swoim projekcie założyła konieczność wyrażenia zgody przez Dyrektora Generalnego KOWR na nabycie nieruchomości przez A. K. i powołała się w projekcie aktu notarialnego na decyzję wydaną na podstawie art. 2a ust. 4 u.k.u.r. (strona 8 projektu aktu). Żaden z egzaminatorów oceniających pracę nie zakwestionował prawidłowości tego rozwiązania. Egzaminatorzy prawidłowo wskazali, jako istotny błąd pracy brak decyzji Dyrektora Generalnego KOWR wyrażającej zgodę na zbycie przez A. N. nieruchomości rolnej, wskazując zgodnie, że skutkiem braku takiej decyzji jest nieważność umowy zamiany.

W ocenie Sądu nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut skargi, z którego wynika, iż w rozpoznawanej zachodziły rozbieżności w orzecznictwie i literaturze prawniczej, co do wyżej wskazanego zagadnienia, a Komisja w stronniczy sposób kwestii tej nie uwzględniła, przy ocenie pracy na korzyść Skarżącej. Sąd podziela co do zasady stanowisko, że w razie istnienia rzeczywistych, istotnych rozbieżności w orzecznictwie sądowym i literaturze prawniczej co do wykładni danego przepisu, wybór przez zdającego jednego z wariantów wykładni, który mieści się w jednej z linii orzeczniczych, nie może negatywnie rzutować na ocenę pracy egzaminacyjnej - z zastrzeżeniem, że sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy przyjęty wariant wykładni jest należycie umotywowany i może mieć zastosowanie w stanie faktycznym wynikającym z zadania egzaminacyjnego. W szczególności dokonanie takiego wyboru nie może prowadzić do dyskwalifikacji pracy, która nie zawiera innych istotnych wadliwości. Taka sytuacja nie występuje jednak w przedmiotowej sprawie. Analiza pracy Skarżącej pozwala bowiem na jednoznaczne stwierdzenie, że nie wskazano w niej wprost na nabycie nieruchomości przez A. N. od osoby bliskiej w rozumieniu art. 2 pkt 6 u.k.u.r. (np. przy opisie umowy darowizny z dnia [...] maja 2020 r.). W całym projekcie nie zamieszczono żadnej informacji bezpośrednio świadczącej o tej okoliczności. Nawet pośrednio nie świadczy o tym również opis zaświadczenia wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego. Z powyższego wynika, że Skarżąca nie wykazała podstaw do przyjęcia, że zbycie nieruchomości przez A. N. nie wymaga zgody Dyrektora Generalnego KOWR, co świadczyło o niedostatecznej znajomości przepisów u.k.u.r., zatem było błędem obniżającym ocenę, co zostało szczegółowo opisane w zaskarżonej uchwale. Nie zachodzi zatem w rozpoznawanej sprawie sytuacja, na którą powołuje się Skarżąca, iż Komisja w sposób nieuprawniony obniżyła ocenę pracy, za zajęcie stanowiska przez Stronę, który był przedmiotem rozbieżności w orzecznictwie i literaturze. Rozbieżności co powyższego zagadnienia co prawda zachodziły w literaturze prawniczej, jednakże jak wynika z treści pracy Skarżącej, nie były jej znane. W konsekwencji za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., naruszenia zasady zaufania przez Komisje egzaminacyjne orzekające w sprawie. Opisane w skardze zasady orzekania przez Komisje egzaminacyjne w innych sprawach, których przedmiotem były zagadnienia budzące rozbieżności w orzecznictwie i literaturze, z uwagi na odmienny w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny (niewyrażenie przez Skarżącą stanowiska w spornej kwestii), nie mają odniesienia do rozpoznawanej sprawy i należało uznać je za bezprzedmiotowe.

Praca zawierała również inne istotne błędy szczegółowo opisane w zaskarżonej uchwale. Trafnie Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, iż zawarcie w oświadczeniach o zrzeczeniu się służebności zgody na wykreślenie obciążeń z działu III księgi wieczystej było oczywiście zbędne w świetle art. 32 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2204 z późn. zm.) w zw. z art. 246 k.c. i świadczy o braku wiedzy zdającej o treści tych przepisów. Mając na uwadze, że umowa zamiany nieruchomości nie może prowadzić do powstania prawa pierwokupu, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (art. 109) (t.j. Dz.U. z 2020 poz. 802 z późn. zm.), ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 55 z późn. zm.) (art. 10) czy ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1670 z poźn. zm.) (art. 8), za zbędne należało uznać powoływanie w pracy (i wymaganie od stron, a przez to narażanie ich na koszty i dodatkowe utrudnienia) zaświadczeń, że lokal i nieruchomość rolna nie są położone na obszarze rewitalizacji oraz specjalnej strefy rewitalizacji, a także odbieranie oświadczeń, że nieruchomość rolna nie jest położona na terenie parku krajobrazowego, ani specjalnej strefy ekonomicznej. Podobnie zbędnie zawarto w akcie oświadczenie przedstawiciela A. N. że nieruchomość nie jest położona "na obszarze pokrytym śródlądowymi wodami płynącymi" (str. 6 aktu) .Wody śródlądowe płynące są w ogóle wyłączone z obrotu na podstawie art. 211 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 310 z późn. zm.). Przy czym polecenie egzaminacyjne zobowiązywało zdających do "wskazania dokumentów, stanowiących podstawę należytego zabezpieczenia interesów stron oraz niezbędnych do dokonania czynności", a nie dokumentów, zawierających przydatne informacje na przyszłość.

Do aktu nie przedłożono odpisu skróconego aktu urodzenia L. K., ani nie przywołano danych co do daty jego urodzenia w opisie prawomocnego postanowienia sądowego o ustanowieniu opiekuna lub w pozostałych dokumentach sądowych dotyczących małoletniego. Warunkiem uznania za skuteczne oświadczenia jego opiekuna o zrzeczeniu się służebności w imieniu małoletniego jest nieuzyskanie przez niego pełnoletności w dacie czynności, w szczególności w okresie pomiędzy datą ostatniego postanowienia sądu, tj. [...] sierpnia 2020 r. a dniem czynności. Uzyskanie pewności co do tej okoliczności było obowiązkiem notariusza i wobec konieczności ustalenia czy kurator może działać imieniu L. K. W pracy (przy opisie wypisu aktu poświadczenia dziedziczenia) błędnie wskazano organ prowadzący Rejestr Spadkowy (art. 95i u.p.o.n.) – Skarżąca wskazała, że rejestr powyższy jest prowadzony przez Radę Notarialną, zaś z powołanego przepisu wynika, że prowadzi go Krajowa Rada Notarialna.

Ponadto, opis aktu poświadczenia dziedziczenia nie zawiera wskazania spadkobiercy (spadkobierców) J. K. oraz udziałów w spadku po niej, tych samych elementów brak także w opisie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. K. (strona 3 projektu). Wobec tego powołanie się na te dokumenty w oświadczeniu A. K. w żaden sposób nie uprawnia do wniosku, że jest ona właścicielką lokalu. Z zadania wynika, że w księdze wieczystej prowadzonej dla tego lokalu wpisani są jako właściciele J. i J. K., zatem Skarżąca powinna w pracy należycie wykazać że A. K., na podstawie dziedziczenia po swoich rodzicach jest właścicielką lokalu w dacie czynności. Kwestia ta nie została prawidłowo rozwiązana. Prawa własności A. K. jak trafnie wskazał organ odowłóawczy, nie da się wyprowadzić również z pozostałych zapisów projektu, zatem wątpliwa jest skuteczność zaprojektowanej umowy zamiany.

Ponadto, w opisie dokumentów poświadczających nabycie spadku nie wskazano podstaw dziedziczenia (z ustawy lub testamentu), co ma istotne znaczenie, bowiem w razie (dziedziczenia testamentowego należało odebrać oświadczenie co do nieistnienia zapisów dotyczących przedmiotu projektowanej czynności.

Skarżąca nieprawidłowo także obliczyła wysokość opłaty sądowej od wniosku wieczyste księgowego, przy czym w uzasadnieniu uchwały zaskarżonej do Sądu wykazano w sposób nie budzący wątpliwości, iż błąd ten nie wynika z błędnych wyliczeń rachunkowych, lecz z wadliwego zastosowania przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 755).

Za istotne uchybienie projektu aktu należało również uznać brak informacji o pouczeniu stron umowy o treści art. 6 ust.1 pkt 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 815 z późn. zm.). Nie pouczono też stron umowy o treści art. 4 pkt 2 i art. 5 dotyczących obowiązku podatkowego ciążącego na stronach umowy i obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Udzielenie pouczeń w tym zakresie jest podstawowym obowiązkiem notariusza.

Ponadto, w pracy brak pouczeń o istotnych dla stron przepisach o postępowaniu wieczystoksięgowym, oraz art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1170 z późn. zm.) a także o art. 4 ust. 5 i art. 11 ust.1 zd. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2040). W oświadczeniu A. K. zawarto wprawdzie informacje o odpłatności przekształcenia i opłaty przekształceniowej (strona 4 pracy), jednakże nie wykonano obowiązku z art. 4 ust. 5a tej ustawy (przesłanie aktu właściwemu organowi - z powołaniem odpisu księgi -wieczystej macierzystej i opisem jej treści). Ponadto, z oświadczenia tego nie wynika, że na nieruchomości nie są posadowione inne budynki (poza budynkiem wielorodzinnym). Nie pouczono też stron o treści tego przepisu oraz o innych obowiązkach wynikających z tej ustawy, w szczególności konsekwencjach majątkowych dla nabywców wynikających z art. 4 ust. 4 i ust. 5 oraz art. 11 ust. 1 ustawy. Przekształcenie, o którym mowa powyżej nie jest przekształceniem nieodpłatnym, a wręcz przeciwnie - odpłatnym, w związku z powyższym wszelkie pouczenia powinny być zamieszczone w akcie z uwagi na interes stron i odpowiedzialność notariusza. W ocenie Sądu powyższe błędy mają istotne znaczenie przy ocenie pracy egzaminacyjnej, bowiem do ustawowych obowiązków notariusza należy czuwanie przy dokonywaniu czynności notarialnych nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne (art. 80 § 2 u.p.o.n.), udzielanie stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących dokonywanej czynności notarialnej (art. 80 § 3 u.p.o.n.), odmowa dokonania czynności notarialnej sprzecznej z prawem (art. 81 cyt. ustawy). Kwestia jest ważna również w aspekcie odpowiedzialności odszkodowawczej notariusza w związku z naruszeniem powyższych obowiązków.

Trafnie podniesiono w uchwale, że wobec przyjęcia w pracy, że rozumieniu przepisów u.k.u.r., zdająca była z mocy art. 7 ust. 6 tej ustawy zobowiązana do zamieszczenia w projekcie (lub opisania jako załącznika do aktu) oświadczenia A. K., że nie spełnia ona warunków określonych w art. 5 i 6 u.k.u.r., tj. dotyczącym gospodarstwa rodzinnego i statusu rolnika indywidualnego - w oświadczeniu tym należało podać łączną powierzchnię i miejsce położenia nieruchomości rolnych, których A. K. jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym, dzierżawcą lub samoistnym posiadaczem. Brak tego oświadczenia nie stanowi co prawda o nieważności umowy, jednak z treści art.7 ust. 6 u.k.u.r. wynika, że takie oświadczenie powinno być zamieszczane w przypadku zawarcia umowy przeniesienia własności każdej nieruchomości rolnej do której stosuje się ustawę. Co stanowi również istotny błąd w praktyce notariusza.

W ocenie Sąd już tylko te uchybienia wytknięte w I instancji przez egzaminatorów uzasadniają w pełni, stanowisko Organu odwoławczego, co negatywnej oceny pracy Strony skarżącej. Komisja egzaminacyjna II stopnia słusznie podkreśliła, że sporządzony na egzaminie projekt aktu notarialnego musi odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako ważny i skuteczny.

Projekt aktu przygotowany przez Skarżącą zawiera również inne istotne błędy wskazane przez Komisję Odwoławczą, szczegółowo opisane w zaskarżonej uchwale, które dodatkowo potwierdzają zasadność negatywnej oceny wystawionej przez egzaminatorów. Są one następujące:

Pełnomocnictwo, na które powołał się J. N. zostało opisane jedynie w aspekcie formalnym - zasadniczą wadliwością w tej mierze jest całkowity brak opisu zakresu umocowania pełnomocnika, wobec czego na podstawie treści projektu nie można stwierdzić czy J. N. był należycie umocowany do dokonania czynności objętej aktem.

W projekcie zdająca zamieściła szereg zapisów wadliwie określających jednostki samorządu terytorialnego i ich organy, wskazujących na rażącą nieznajomość przepisów u.s.g. (m.in. art. 26 ust. 1 i 3 u.s.g.).

Treść oświadczeń woli stron umowy zamiany nie jest zgodna z brzmieniem art. 603 k.c., gdyż przepis ten nie przewiduje dodatkowego dokumentowania oświadczeń o wyrażeniu przez każdą ze stron umowy "zgody" na przeniesienie własności nieruchomości i jej nabycia (§ 2 projektu aktu).

Ponadto, nieprawidłowe są oświadczenia stron, że "umowa zamiany zostanie dokonana ze spłatą...", bowiem zapis taki sugeruje, że skutki prawnorzeczowe umowy nastąpią w przyszłości, tj. skuteczność zamiany z chwilą uiszczenia dopłaty. Zbędne też było zapisanie w treści umowy oświadczenia pełnomocnika A. N., że nabywa lokal do jej majątki osobistego. Skoro zgodnie z jego i oświadczeniem, małżonkowie pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej.

Skarżąca była również zobowiązana zgodnie z poleceniem egzaminacyjnym podać sposób zapoznania się przez notariusza z dokumentami w nim powołanymi (okazane jedynie czy też przedłożone, tj. załączone do aktu). Zdecydowaną większość powołanych w pracy dokumentów zdająca określiła jako okazane notariuszowi, choć część z nich winna być do aktu załączona. Do tej grupy dokumentów (okazanych, lecz nie dołączonych) należą: odpis prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. K., wypis aktu poświadczenia dziedziczenia po J. K., decyzja Dyrektora Generalnego KOWR o zgodzie na nabycie nieruchomości rolnej, zaświadczenie o braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zaświadczenie wydane w trybie ustawy o lasach, odpis skrócony aktu zgonu J. R., odpis prawomocnego postanowienia wyrażającego zgodę na zrzeczenie się służebności w imieniu małoletniego, pełnomocnictwo z klauzulą apostille.

W akcie brak również zobowiązania się notariusza do przesłania wraz z wnioskiem wieczystoksięgowym prawidłowo wskazanych dokumentów (odpisu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. K., wypisu aktu poświadczenia dziedziczenia po J. K. i odpisu skróconego aktu zgonu J. R. i pozostałych wymienionych w § 9 dokumentów) co może budzić wątpliwości co do możliwości jego wykonania. Z treści pracy wynika bowiem, że wszystkie te dokumenty zostały jedynie notariuszowi okazane, zatem ich dołączenie do wniosku nie będzie możliwe (bez załączenia dokumentów i stanowiących podstawy żądanych wpisów wniosek nie zostanie uwzględniony).

Z kolei dołączenie do wniosku wieczystoksięgowego wymienionych w § 9 pkt 4 - 5 projektu dokumentów było zbędne, bowiem nie stanowią one podstawy żądanych wpisów.

Z opisu zawartym w projekcie aktu, zaświadczenia o zameldowaniu A. K. w zamienianym lokalu nie wynika brak zameldowania tam innych osób (w celu należytej ochrony praw nabywcy tej nieruchomości).

Zamieszczając w pracy (zgodnie z poleceniem zadania) żądanie złożenia wniosku wieczystoksięgowego, Skarżąca winna była zaprojektować kompletny wniosek, w tym wypełnić obowiązek z art. 626 § 2 k.p.c. z zw. z art. 510 § 1 k.p.c., tj. wskazać uczestników postępowania wieczystoksięgowego. Powinna była więc wskazać jako takich uczestników strony umowy ( wnioskodawców), a także M. R. oraz małoletniego L. K. reprezentowanego przez opiekuna, tj. M. R. (ze wskazaniem adresu do doręczeń), czego jednak nie uczyniła.

Praca, wbrew poleceniu zadania, nie zawiera także wskazania kto ponosi koszty aktu (wynagrodzenia notariusza i podatków - wskazano jedynie osoby, od których pobrano opłaty sądowe), co również jest istotnym błędem notariusza.

Oceniając rozwiązanie zadania egzaminacyjnego, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia rozważyła zarówno pozytywne jak i negatywne aspekty pracy egzaminacyjnej, dokonując gradacji ocen pod ich kątem. Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie aspekty negatywne, o których była mowa - mimo że praca w części została rozwiązana prawidłowo - przesądzają o słuszności stanowiska organu odwoławczego o utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia.

Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wykazała, że brak było podstaw do zmiany oceny końcowej z egzaminu notarialnego Skarżącej. Zarzuty podniesione w odwołaniu jak i w skardze do Sądu są bezzasadne. W zaskarżonej uchwale Komisja Egzaminacyjna II stopnia opisała dokładnie zakwestionowaną pracę Skarżącej, wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, nie kwalifikowały projektu na ocenę pozytywną. Sąd uznał, że wnioski Komisji Egzaminacyjnej II stopnia zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Podkreślić jeszcze raz należy, że egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata. Niewątpliwie, egzamin notarialny ma sprawdzić przygotowanie kandydata do samodzielnego dokonania czynności notarialnych. Prowadzenie przez notariusza praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Trzeba przypomnieć, że w rozpatrywanej sprawie Skarżąca, projektując sporny akt notarialny dopuściła się szeregu uchybień, które - jak słusznie przyjął Organ odwoławczy - uniemożliwiły pozytywną ocenę projektu tego aktu notarialnego opracowanego w ramach egzaminu.

Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że z przedstawionego stanu prawnego i faktycznego wynika, że popełnione przez Skarżącą błędy oraz ich waga dyskwalifikują przedmiotową pracę egzaminacyjną.

W ocenie Sądu, stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, co do wagi popełnionych przez Skarżącą uchybień zostało prawidłowo uzasadnione, a wyciągnięte wnioski należy uznać za poprawne. Podsumowując, Sąd stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego, któremu poddała się Skarżąca.

Rozstrzygnięcie Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia zostało uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organ ten nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Przy tak ukształtowanych obowiązkach ustawowych notariusza podstawową kwestią jest znajomość przepisów prawnych i umiejętność ich prawidłowego stosowania.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ wykazał, że praca Skarżącej (pierwszy projekt aktu notarialnego), którą oceniono przez pryzmat kryteriów przewidzianych w art. 74e § 2 u.p.o.n., nie zasługuje na ocenę pozytywną.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej uchwały wykazała, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia, rozpatrując odwołanie strony Skarżącej, zastosowała się również do reguł wynikających z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Należy wskazać, że organ odwoławczy oparł się na materiale dowodowym, zgromadzonym przez Komisję Egzaminacyjną i poddał go gruntowej ocenie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, która w sposób szczegółowy wyjaśnia powody jej podjęcia poprzez podanie szeregu argumentów o charakterze prawnym dotyczących prawidłowości kwestionowanej oceny projektu aktu notarialnych sporządzonego w ramach egzaminu notarialnego.

Reasumując powyższe rozważania, Sąd podziela stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że sporządzony projekt pierwszego aktu notarialnego zawiera mankamenty, których nie tylko ilość, ale i waga przesądziły o wystawieniu oceny niedostatecznej. W konsekwencji, zarzuty skargi w tym zakresie uznano za niezasadne.

Ponadto, oceniając zaskarżone uchwały Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.