Postanowienie Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 177/01
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2002-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 4 pkt 9[1], art. 142
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 maja 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Teza: Miastu na prawach powiatu przysługuje legitymacja prawna do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego od decyzji wojewody jako organu drugiej instancji w sprawie, w której prezydent wydał decyzję, działając jako organ pierwszej instancji właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości i wykonując zarazem zadania starosty z zakresu administracji rządowej /art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. w związku z art. 142 w związku z art. 4 pkt 9b[1] ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./.

TEZY

Miastu na prawach powiatu przysługuje legitymacja prawna do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego od decyzji wojewody jako organu drugiej instancji w sprawie, w której prezydent wydał decyzję, działając jako organ pierwszej instancji właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości i wykonując zarazem zadania starosty z zakresu administracji rządowej /art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. w związku z art. 142 w związku z art. 4 pkt 9b[1] ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Zarządu Miasta P. na decyzję Wojewody W. z dnia 4 stycznia 2001 r. (...) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (...) od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 20 lutego 2001 r., II SA/Po 353/01 - uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu postanowieniem z dnia 20 lutego 2001 r. /II SA/Po 353/01/ odrzucił skargę Zarządu Miasta P. na decyzję Wojewody W. z dnia 4 stycznia 2001 r. w przedmiocie zwrotu nieruchomości. W uzasadnieniu tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jest niespornym, iż z art. 33 /jakkolwiek w uzasadnieniu powyższego wyroku błędnie wskazano w tym kontekście na art. 32/ ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ jednoznacznie wynika, iż "do podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi do NSA nie należy organ administracji, któremu w sprawie, na którymkolwiek jej etapie przysługuje kompetencja do jej decyzyjnego rozstrzygnięcia. Tym samym organowi I instancji nie przysługuje skarga na decyzję organu II instancji, który działając jako organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania".

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego pismem z dnia 14 sierpnia 2001 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 20 lutego 2001 r. /II SA/Po 353/01/, zarzucając temu postanowieniu rażące naruszenie:

Po pierwsze - Art. 33 ust. 1 ustawy o NSA oraz art. 28 Kpa: "w związku z brakiem ustalenia, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej obecnie własność określonej gminy ta gmina, działając poprzez swój zarząd, ma status strony, a w szczególności jest legitymowana do wniesienia skargi do NSA od niekorzystnej dla tej gminy decyzji organu II instancji".

Po drugie - Art. 7, art. 8 i art. 11 Kpa oraz art. 328 par. 2 Kpc w związku z art. 59 ustawy o NSA: "wobec przejścia do porządku nad faktem, że Prezydent Miasta P., wydając w niniejszej sprawie decyzję jako organ I instancji, nie działał jako podmiot reprezentujący Miasto Poznań, lecz jako podmiot realizujący kompetencje starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z mocy art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ w związku z art. 4 pkt 9 b[1] tej ostatniej ustawy".

Po trzecie - Art. 27 ust. 2 ustawy o NSA: "wobec odrzucenia skargi Miasta P. - jako osoby prawa cywilnego - na ww. decyzję Wojewody W. mimo braku zaistnienia okoliczności, które uzasadniałyby wydanie tego typu rozstrzygnięcia".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wedle art. 33 ust. 1 ustawy o NSA, postępowanie sądowoadministracyjne wszczyna się na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony organ, przy czym legitymację prawną do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego posiada przede wszystkim "każdy, kto ma interes prawny" /art. 33 ust. 2 ustawy o NSA/, tzn. każdy kto ze względu na przysługujące mu wolności lub prawa, gwarantowane Konstytucją lub ustawą /art. 31 w związku z art. 87 oraz art. 7 Konstytucji RP/, wnosi o dokonanie przez Sąd kontroli legalności podejmowanych wobec niego działań organów administracji publicznej /art. 33 ust. 1 w związku z art. 21 oraz art. 16 i art. 20 ust. 2 ustawy o NSA/. W konsekwencji, legitymacja prawna do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje również jednostce samorządu terytorialnego, jako osobie prawnej, w zakresie w jakim przysługuje jej prawo własności lub inne prawa majątkowe /art. 165 ust. 1 w związku z art. 64 Konstytucji RP/.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody W. z dnia 4 stycznia 2001 r. (...) w przedmiocie zwrotu nieruchomości, stanowiącej własność gminy miejskiej na prawach powiatu - Miasta P. /art. 46 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - t.j. Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1592 ze zm. oraz część XV - "Województwo W." załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów - Dz.U. nr 103 poz. 652/, wniósł Zarząd Miasta P., działający w imieniu Miasta P. jako jednostki samorządu terytorialnego, która posiada osobowość prawną /art. 48 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym/; oznacza to, że skarga ta wniesiona została w imieniu właściciela nieruchomości, czyli podmiotu uprawnionego do wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego z żądaniem dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Nie jest natomiast trafna argumentacja prawna, jaką posłużył się w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w celu uzasadnienia odrzucenia skargi Zarządu Miasta P. na decyzję organu drugiej instancji -Wojewody W. Należy bowiem mieć na uwadze to, że stosownie do dyspozycji art. 142 w związku z art. 4 pkt 9b[1] ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./, w rozpoznawanej sprawie w pierwszej instancji decyzję z dnia 15 listopada 2000 r. /uchyloną następnie zaskarżoną decyzją Wojewody W./ wydał nie organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego - Zarząd Miasta P., lecz Prezydent Miasta P., który w tym zakresie działał w granicach kompetencji przyznanych mu wprost przez ustawę /sic!/ i wykonywał zadania z zakresu administracji rządowej. Dlatego słuszne okazały się nie tylko zarzuty podniesione w rewizji nadzwyczajnej, lecz także wyrażony w jej uzasadnieniu pogląd prawny, wedle którego w świetle obowiązującego porządku prawnego brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych dla przyjęcia, że miastu na prawach powiatu nie przysługuje legitymacja prawna do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego /art. 33 ust. 1 ustawy o NSA/ od decyzji wojewody jako organu drugiej instancji w sprawie, w której prezydent tego miasta, działając jako organ pierwszej instancji właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości i wykonując zarazem zadania starosty z zakresu administracji rządowej /art. 142 w związku z art. 4 pkt 9b[1] ustawy o gospodarce nieruchomościami/, wydał decyzję w tej samej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[13] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzec jak w sentencji.