Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 173/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...], z dnia [...] sierpnia 2008 r., Nr [...]; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M. H. kwotę 250 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm./ oraz art. 9a w zw. z art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania M. H. reprezentowanego przez M. C. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. /[...]/ w przedmiocie odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej poprzednio jako działka nr 7737, obecnie jako działka nr 2704/78 o pow. 1303 m2 /powstałej w wyniku podziału działki nr 2704/28/, położonej w K. przy ul. P., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że działka nr 7737 została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Wiceprezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1978 r. /[...]/ celem przekazania jej Spółdzielni Mieszkaniowej w K. pod realizację spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego przy ul. M. II etap, zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...].11.1977 r. /[...]/ i z dnia [...].01.1978r. /[...]/. Decyzja wywłaszczeniowo-odszkodowawcza stała się ostateczna w dniu 11.01.1979 r. Poprzednim właścicielem działki nr 7737 był F. H., zaś spadek po nim – zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 4.11.1978 r. [...] – nabyli: żona S. H. w 7/28 części oraz dzieci: A. H., M. Ś., K. H., A. H., E. B., M. H. i S. H. – wszyscy po 3/28 części. Spadkobiercy F. H., oprócz zmarłej M. Ś. udzielili pełnomocnictwa do odzyskania w ich imieniu wywłaszczonej nieruchomości i zrzekli się części odzyskanej nieruchomości oraz wszelkich roszczeń na rzecz M. H. Upoważnienie takie złożyli również W. Ś. /mąż/ i A. Ś. /córka/, którzy zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. [...] nabyli spadek po M. Ś. Pismem z dnia 22.07.2005 r. wystąpili o zwrot przedmiotowej nieruchomości, a w dniu 16.09.2005 r. przed notariuszem odwołali w całości pełnomocnictwa udzielone M. H.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Wojewoda [...] /[...]/ utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...].11.2005r. /[...]/ odmawiającą zwrotu przedmiotowej nieruchomości, uznając że nie stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, mimo modyfikacji tego celu. Decyzję tę, w wyniku skargi M. H., uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20.12.2006 r., II SA/Rz 228/06.

Starosta [...] powołując art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazał że wg decyzji wywłaszczeniowej nieruchomość przeznaczona była pod budowę osiedla mieszkaniowego w K. przy ul. M. /II etap/, miał tam zostać zrealizowany parking dwukondygnacyjny z łącznikiem komunikacyjnym /drogą/. Podczas oględzin w dniu 9.09.2005 r. ustalono, że powyższa działka zabudowana jest garażami /26 boksów/, ponadto zajęta jest pod drogę dojazdową do garaży i plac manewrowy. Przez działkę przebiega ciąg komunikacji pieszej, łączący osiedle mieszkaniowe z ul. P. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa realizowała inwestycję na spornej działce na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...].10.1992 r. /[...]/ o pozwoleniu na budowę 22 boksów garażowych na samochody osobowe, zgodnie z aneksem planu realizacyjnego oraz decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].03.1997 r. /[...]/ zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółdzielni pozwolenia na dobudowę 4 boksów garażowych do istniejących garaży. Przejęcie na majątek Spółdzielni wybudowanych garaży nastąpiło 31.05.1994 r. /22 garaże – [...]/ i 29.10.1999 r. Jednocześnie realizowane było uzbrojenie terenu – kanalizacja deszczowa, linie kablowe zasilenia energetycznego, drogi dojazdowe. Obecnie właścicielem przedmiotowej nieruchomości, objętej KW Nr [...] jest Gmina [...]. Nieruchomość została wywłaszczona celem przekazania Spółdzielni Mieszkaniowej pod realizację spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego. Osiedle M. II etap zostało przekazane do eksploatacji Spółdzielni Mieszkaniowej protokołem z dnia 22.01.1981 r. Sąd Rejonowy w K. Wydział I Cywilny w pkt I w wyroku z dnia 23.02.1996 r. [...] w sprawie z powództwa SM w K. przeciwko Gminie [...] o zobowiązanie do zawarcia umowy wieczystego użytkowania gruntu zobowiązał stronę pozwaną do złożenia oświadczenia woli oddającego działkę nr 7749/32 o poz. 68.945 m2 poł. w K. w wieczyste użytkowanie SM. Na podstawie tego wyroku w KW Nr [...] wpisano prawo użytkowania wieczystego w/w nieruchomości na rzecz SM. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 25.09.1998 r. [...] uchylił zaskarżony wyrok w pkt I i III i przekazał sprawę w tym zakresie, do ponownego rozpatrzenia Sądu Rejonowemu w K. Sąd ten w dniu 13.09.1999 r. dokonał wpisu w KW [...] w dziale III wzmianki, iż treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym. Postanowieniem tegoż Sądu z dnia 30.06.1999 r. [...] zostało zawieszone postępowanie z powództwa SM w K. przeciwko Gminie [...] o zobowiązanie do zawarcia umowy wieczystego użytkowania gruntu. W dniu 20.02.2003 r. została zawarta ugoda pomiędzy SM w K., a a Gminą /[...]/, na podstawie której Gmina [...] oddała w użytkowanie wieczyste SM działki o łącznej pow. 59042 m2, które wpisano w KW Nr [...]. W 2004 r. w KW Nr [...], w której pozostała m.in. działka nr 2704/28 wykreślono wzmiankę o niezgodności treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym i wpisano ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości m.in. części działki nr 2704/28 z wniosku M. C. W związku z powyższym zlecono wykonanie podziału w/w działki celem wydzielenia działek objętych roszczeniem o zwrot; projekt podziału został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].09.2007 r. /[...]/. Na działce nr 2704/78 znajduje się droga do garaży, parking i boksy garażowe, działka jest utwardzona nawierzchnią żwirowo-tłuczniową oraz uzbrojona w kanalizację deszczową i prąd. Użytkownicy garaży posiadają spółdzielcze własnościowe prawo do garaży, a zdaniem SM w K. [pismo z dnia 16.07.2008 r. [...] nie zachodzą przesłanki do zwrotu przedmiotowej nieruchomości, gdyż przed upływem 7 lat od dnia kiedy decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna Spółdzielnia rozpoczęła realizację celu określonego w tej decyzji sukcesywnie go realizując. Zdaniem organu I instancji fakt rozpoczęcia i sukcesywnego realizowania osiedla mieszkaniowego II etap przy ul. M. przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna nie stanowi o osiągnięciu celu wywłaszczenia w stosunku do nieruchomości objętej żądaniem zwrotu, gdyż cel ten został precyzyjnie określony przez odesłanie do wymienionych w decyzji wywłaszczeniowej decyzji o zatwierdzeniu planów realizacyjnych i wskazanie w nich parkingu dwupoziomowego. Według użytkowników garaży budowali garaże z własnych środków i posiadają spółdzielcze własnościowe prawo do tych garaży. Starosta [...] wskazał, że spółdzielcze prawo do garaży należy do ograniczonych praw rzeczowych, zaś art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami obejmuje tylko jedno z tych praw, tj. użytkowanie. Nie może zostać zwrócona na rzecz poprzedniego właściciela nieruchomość, która nie znajduje się w faktycznym władaniu Skarbu Państwa lub Gminy. Spółdzielcze własnościowe prawo do garaży nie może istnieć na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej i dlatego nie może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi.

W złożonym odwołaniu M. H., reprezentowany przez pełnomocnika M. C., podniósł że działka nr 2704/78 w części dotyczącej zwrotu wraz z przyległościami nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Na działce nr 2704/78 /cz. d. dz. 7737/ zaplanowano budowę parkingu – łącznika komunikacyjnego – drogi dla samochodów z wyjazdami od ul. P. i ul. M., a obiekt o takiej funkcji i charakterze nie powstał. Nie powstało też ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości gruntowej ani na garażach, gdyż proces budowy garaży od początku dotknięty był wieloma poważnymi wadami prawnymi i zaniechaniami obowiązków ustawowych skutkujących nieważnością decyzji.

Starosta [...] postanowieniem z dnia [...].12.2008 r. /[...]/ sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji z dnia [...].08.2008 r. [wpisując w niej prawidłowo decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].03.1977 r. [...].

W wyniku rozpatrzenia odwołania M. H. od decyzji Starosty z dnia [...].08.2008 r. /[...]/, Wojewoda [...] uznał, że kwestionowana w nim decyzja nie narusza prawa. Motywując swoje stanowisko ponowił w istocie argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji wydanej w pierwszej instancji. Na wywłaszczonej nieruchomości /działka nr 7737/, stanowiącej wcześniej własność F. H., miał zostać zrealizowany parking dwukondygnacyjny z łącznikami komunikacyjnymi /droga/; po wywłaszczeniu parking nie został wybudowany, a w jego miejsce powstały garaże. Dodatkowo podniósł, że w toku prowadzonego postępowania W. L. przedłożyła kopię aktu notarialnego z dnia 14.10.2003 r. Rep. [...] umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do garażu położonego na działce nr 2704/25 obj. KW [...] oraz kopię pisma SM w K. z dnia 4.12.2003 r. /[...]/, oświadczając, że przedmiotowy garaż nabyła w oparciu o zaświadczenie Spółdzielni oraz wpis do ksiąg wieczystych. Podobne oświadczenie złożyła również S. Z. /dołączając kopię aktu notarialnego z dnia 16.09.1997 r. Rep. [...]odnośnie prawa do garażu na działce nr 7749/40, obj. KW [...] oraz pismo SM w K. z dnia 3.11.1997 r. [...]/, zaś D. T. złożyła kopię postanowienia Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych w K. z dnia 16.01.2001r. Dz.KW [...] KW [...] dla garażu na działce nr 7749/2 własnej SM w K. Powołując przepisy art. 244 § 1 Kodeksu cywilnego oraz art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ odwoławczy podkreślił, za organem orzekającym w pierwszej instancji, że nie można zwrócić poprzedniemu właścicielowi nieruchomości, która nie znajduje się we władaniu Skarbu Państwa ani Gminy, a spółdzielcze prawo własnościowe do garaży nie może istnieć na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].12.2008 r. wniósł M. H. z zarzutem "rażącego naruszenia obowiązującego prawa, ustaw i orzecznictwa" z żądaniem uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...].08.2008 r., a także nakazania wydania decyzji o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że powołany w decyzji wywłaszczonej z dnia 14.08.1978 r. plan realizacyjny budowy osiedla przy ul. M. II etap zakładał wykonanie na wywłaszczonej działce nr 7737 "drogi przejazdowej – łącznika komunikacyjnego z miejscami parkingowymi dla samochodów osobowych na dwóch poziomach", z wjazdami i wyjazdami przy ul. P. i ul. M. Według MPS Zagospodarowania Przestrzennego /uchwała Nr [...] PPRN z dnia [...].11.1973 r./, obowiązującego do 2006 r., działka na 7737 położona jest w konturach 44 Ks /parking projektowany dla potrzeb budownictwa wielorodzinnego/ i 46 ZP /zieleń urządzona – projektowana/. Powołany w decyzji wywłaszczeniowej plan realizacyjny przedstawia sposób zagospodarowania działki nr 7737, interpretacja rysunku tego planu ma kapitalne znaczenie dla oceny zgodności rzeczywistego sposobu zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości z celem wywłaszczenia. Założenia planu realizacyjnego i MPS są zbieżne i szczegółowe, można przyjąć interpretację, że cel wywłaszczenia działki nr 7737 był następujący: "droga przejazdowa – łącznik komunikacyjny – ulica ze 114 miejscami parkingowymi dla samochodów osobowych na dwóch poziomach". Na dzień złożenia wniosku o zwrot nie istnieje droga – łącznik komunikacyjny, nie istnieją też miejsca parkingowe, natomiast w omawianym konturze istnieje budynek "na 22 + 4 boksy garażowe". Niedopuszczalna jest więc interpretacja organów obu instancji "mówiąca o nieznacznej modyfikacji zaplanowanej inwestycji". Niezrealizowana funkcja drogi – łącznika oraz brak miejsc postojowych przesądza o niewykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia. Inwestycja powyższa nie została zrealizowana z tego powodu, że inwestorom /Skarb Państwa i SM/ zabrakło środków finansowych na realizację celu wywłaszczenia. Przed zabudową działki nr 7737 w 1993 r. garażami przedmiotowa nieruchomość nie została przekazana SM w K. w użytkowanie wieczyste i do dzisiaj nie jest ona przedmiotem takiego prawa, co dowodzi niezrealizowania celu wywłaszczenia. W konsekwencji SM nie była również dysponentem terenu na cele budowlane, a zatem każda budowla wzniesiona na tym terenie jest nielegalna. Garaże członków SM w K. zostały wybudowane w 1993 r., a więc po upływie 15 lat od chwili, w której decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna, na podstawie odrębnego aneksu, który nie był zatwierdzony decyzjami Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...].01.1978 r. i [...].11.1977 r. Nadto skarżący zarzucił organom administracji niewypełnienie obowiązku wynikającego z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, informując jednocześnie, że generalnie tereny przylegające do działki nr 2704/28 nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia i zostały zwrócone byłym właścicielom /na ich wniosek/. Nie akceptuje też argumentacji organów obu instancji odwołujących się do przepisu art. 138 ustawy o gospodarce nieruchomościami, albowiem działka nr 2704/78 jest własnością Gminy [...] i nie została przekazana w użytkowanie wieczyste, ani w zarząd SM w K. W tej sytuacji wybudowanie garaży było niezgodne z prawem [SM nie posiadała prawa do terenu na cele budowlane] i dlatego nie powstało ograniczone prawo rzeczowe na garażach. Księgi wieczyste utworzone przez Sąd Rejonowy w K. dla członków SM nie mają "siły prawnej" wobec "wiedzy Sądu", że przedmiotowa działka w KW [...] nie posiada wpisów o prawie SM, a posiada wpisy ostrzegawcze /o niezgodności treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym i o toczącym się postępowaniu o zwrot działki, na której wybudowano garaże/. Zdaniem skarżącego okazane przez właścicieli garaży wypisy z ksiąg wieczystych i postanowienia Sądu Rejonowego w K. /wydane na podstawie zaświadczeń Spółdzielni/ są obarczone rażącą wadą prawną. Nieruchomość nadal jest we władaniu Gminy [...], która z tego władztwa nie korzysta "bojąc się odpowiedzialności za bezprawne kroki związane z gospodarką tą nieruchomością".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez sądową kontrolę wykonywania administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest dokonywana z punktu widzenia zgodności z prawem podjętych przez organy administracji publicznej działań. Przy dokonywaniu kontroli zaskarżonych aktów Sąd ma prawo i obowiązek dokonania wszechstronnej oceny legalności tychże aktów, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; z powyższej możliwości normatywnej Sąd skorzystał przy rozpoznawaniu sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją z dnia [...].12.2008 r. /[...]/.

Sprawa objęta skargą M. H. była już przedmiotem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie /wyrok z dnia 20.12.2006r. II SA/Rz 228/06/. Z tej przyczyny obowiązkiem Sądu w przypadku ponownego wniesienia skargi w tej samej sprawie jest zbadanie, niezależnie od zarzutów skargi, czy organ administracji publicznej, ponownie rozpoznając sprawę, po wyroku /WSA/ wypełnił powinność wynikającą z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiącym, że "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie... organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia". Wspomnianym wyżej wyrokiem WSA uchylił decyzje organów obydwu instancji w przedmiocie odmowy M. H. zwrotu nieruchomości oznaczonej poprzednio jako część działki nr 7737, stanowiącej obecnie część działki nr 2704/28 /chodzi o decyzję Starosty [...] z dnia [...].11.2005 r., [...] oraz decyzję organu odwoławczego z dnia [...].01.2006 r., [...]/ uznając, że zostały wydane z naruszeniem art. 137 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 136 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm./, co miało wpływ na wynik sprawy. Zawarł również w tym wyroku wskazania dla organu administracji co do dalszego postępowania w sprawie /str. 14 ostatni akapit uzasadnienia/.

W dacie wydawania zaskarżonej decyzji /[...]/ nie obowiązywał już art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, którego regulacje w powyższym wyroku WSA nakazał mieć na uwadze organom w postępowaniu ponownym, bowiem wyrokiem z dnia 3.04.2008 r. K.6/2005 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm./ jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 oraz z art. 7 Konstytucji. Stąd też uwzględnienie wskazań wynikających z tego wyroku /WSA/ w powyższym zakresie stało się nieaktualne. W konsekwencji więc, co oczywiste, brak w motywach zaskarżonej decyzji sformułowanej oceny organu w tym względzie, nie może być poczytany za zaniedbanie organu /braku zastosowania się do wskazań co do dalszego postępowania/. Natomiast nie może budzić wątpliwości, że aktualnym pozostało związanie organu rozpoznającego ponownie sprawę obowiązkiem "dokonania oceny ustalonego stanu faktycznego w kontekście obowiązujących przepisów i poglądów prawnych wyrażonych w wyroku" /II SA/Rz 228/06/.

Tymczasem w zgodnej ocenie organów obydwu instancji ponownie orzekających w sprawie, roszczenie M. H. – pismem z dnia 4.10.2004 r. złożył żądanie zwrotu nieruchomości poł. w K., oznaczonej w czasie wywłaszczenia nr 7737, a obecnie jako działka nr 2704/78 o pow. 1303 m2 /powstała w wyniku podziału działki nr 2704/28 – decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].09.2007 r. [...]/ - nie może zostać uwzględnione z uwagi na art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami /powołany w materialnoprawnej podstawie decyzji tych organów/. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, jeżeli nieruchomość lub jej część podlegająca zwrotowi została oddana w trwały zarząd lub została obciążona prawem użytkowania, prawa te wygasają z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna.

Przy tym organy te wywodzą, że skoro na działce objętej postępowaniem, tj. nr 2704/78 wybudowano garaże, będące następnie przedmiotem spółdzielczego własnościowego prawa do garażu, a spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest ograniczonym prawem rzeczowym /art. 172 ust. 1 ustawy z dnia 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych – Dz.U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1116 ze zm./, to niewymienienie tego prawa w art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oznaczać musi, iż prawo to nie wygasa. Ponieważ spółdzielcze własnościowe prawo do garaży nie może istnieć na nieruchomość stanowiącej własność osoby fizycznej, nieruchomość ta nie może podlegać zwrotowi.

Jak wynika z lektury akt administracyjnych i uzasadnienia decyzji organów obu instancji, organy te – skupiając się na przepisie art. 138 ust. 1 cyt. wyżej – w rzeczywistości nie podporządkowały się w pełnym zakresie /zachowującym aktualność/ ocenie prawnej sformułowanej w wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie/II SA/Rz 228/06 w tym samym zaniedbując obowiązek z art. 153 P.p.s.a. Organ I instancji zaledwie bowiem stwierdził – i to odnosząc się do stanowiska Spółdzielni Mieszkaniowej w K. /pismo z dnia 16.07.2008 r. [...]/ - iż rozpoczęcie i sukcesywna realizacja osiedla mieszkaniowego II etap przy ul. M. przed upływem 7 lat od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej nie stanowi o osiągnięciu celu wywłaszczenia w stosunku do nieruchomości objętej żądaniem zwrotu. Organ odwoławczy ograniczył się zaś do powtórzenia powyższych stwierdzeń organu orzekającego w pierwszej instancji, powołując nadto w podstawie prawnej decyzji z dnia [...].12.2008 r. jedynie art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podczas gdy regulacja w nim zawarta dotyczy wygaśnięcia trwałego zarządu lub użytkowania wskutek wydania decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

Natomiast odnosząc się do przepisu art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiącego podstawę negatywnego załatwienia wniosku M. H., to przede wszystkim wypada zauważyć, że w świetle jego postanowień dla zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie stanowi przeszkody fakt oddania jej w trwały zarząd lub obciążenia prawem użytkowania, gdyż prawa te wygasają z dniem, z którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. Natomiast z powyższego przepisu nie można wnioskować o konsekwencjach dla możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która w chwili orzekania w tej sprawie jest obciążona ograniczonym prawem rzeczowym, innym rzecz jasna, od użytkowania. W realiach rozpoznawanej sprawy na nieruchomości żądanej do zwrotu znajduje się obiekt z garażami objętymi ograniczonym prawem rzeczowym w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.

Trafnie przyjmują organy orzekające w sprawie, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu może zostać ustanowione na gruncie stanowiącym własność spółdzielni bądź pozostającym w jej użytkowaniu wieczystym. W takiej zaś sytuacji możliwość zwrotu nieruchomości /art. 136 ust. 3/ zostaje wyłączona regulacją zawartą w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami ewentualnie przez fakt, iż objęta takim żądaniem nieruchomość nie jest własnością Skarbu Państwa lub gminy, ale na nieruchomości Skarbu Państwa lub gminy ustanowiono wieczyste użytkowanie. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi bowiem niesporne jest, że na działce nr 2704/28, jak też na wydzielonej z niej działce nr 2704/78, nie ustanowiono na rzecz SM w K. użytkowania wieczystego, ani też powyższa działka nie stanowi jej własności. Natomiast działka ta stanowi własność Gminy [...] /KW [...]/. W takim stanie rzeczy powstają wątpliwości co do ważności ustanowienia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu /26 garaży/, bowiem dotychczas w tym względzie brak jest jakichkolwiek ustaleń organów orzekających w sprawie.

Ponownie zatem rozpoznając sprawę, organy uzupełnią dotychczas zebrany w sprawie materiał dowodowy poprzez wezwanie SM w K. do udokumentowania faktu ustanowienia spółdzielczego własnościowego prawa do garaży wybudowanych na działce nr 2704/78 /aktualnie w aktach sprawy znajdują się akty notarialne umowy sprzedaży garaży na działkach nr 7749/40 i 2704/25 oraz postanowienie SR w K. Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 16.01.2001 r. w/s założenia księgi wieczystej dla garażu na działce nr 7749/32 własnej SM/, a następnie powinny dokonać wnikliwej i jednoznacznej oceny, czy ustanowienie tegoż prawa było prawnie skuteczne. Należy też pouczyć skarżącego /art. 9 k.p.a./ o możliwości kwestionowania ustanowienia spółdzielczego własnościowego prawa do garaży poprzez wniesienie stosownego powództwa do sądu powszechnego. Z kolei w zależności od dokonanych ustaleń, a więc gdy w ocenie organu ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu jest prawnie skuteczne i wobec tego podlega ochronie jak prawo własności, rozważy możliwość uwzględnienia wniosku skarżącego w zakresie dotyczącym części działki zbędnej do obsługi garaży. W przeciwnym razie /ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nie jest prawnie skuteczne/ rozważy możliwość uwzględnienia powyższego wniosku w całości. Nie zapominając jednocześnie, co nie powinno budzić wątpliwości, o poglądach prawnych wynikających z wyroku WSA/II SA/Rz 228/06/, jak również o obowiązku określonym przepisem art. 153 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe na względzie orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy.