Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 337/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej L. W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: organ) po rozpoznaniu wniosku L. W. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) z dnia [...] października 2015 r. na podstawie art. 2 pkt 1, 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich – dalej: ustawa o świadczeniu pieniężnym (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1001) odmówił wnioskodawczyni przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ww. ustawie.

W uzasadnieniu organ przedstawił definicję pojęcia represji, którą w rozumieniu przepis art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium:

III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,

Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Organ stwierdził, że do wniosku zostały dołączone dowody wysiedlenia wnioskodawczyni wraz z rodziną w grudniu 1939 r., z miejsca stałego zamieszkania w [...] do Generalnego Gubernatorstwa. W ankiecie Biura Dowodów Osobistych, dokumencie sporządzonym w 1955 r., wnioskodawczym jako miejsce zamieszkania w czasie okupacji niemieckiej wskazała [...]. Brak jest natomiast dowodów, że wysiedlenie rodziny wnioskodawczyni było związane z nakazem pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy, czyli z warunkiem przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie o świadczeniu pieniężnym.

Dnia [...] grudnia 2015 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreśliła, że złożyła wszystkie dokumenty, jakie była w stanie odszukać, a urząd powołany jest do kwerendy w sprawie dokumentacji i winien pomóc takim jak ona ofiarom wojny.

Decyzją z dnia [...].03.2016 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013, poz. 267 z późn. zm., obecnie z 2016 r., poz. 23 z późn. zm. – dalej: k.p.a.) oraz art. 2 pkt 2 lit. "a", art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis artykułu 1 tej ustawy o świadczeniu pieniężnym przewiduje prawo do świadczenia pieniężnego dla osób, które podlegały represjom określonym w ustawie, z tym że nie wszystkich osób, które doznały represji okresu wojennego i powojennego. Nie dotyczy też wszystkich rodzajów i form represji, jakim w tym okresie poddani byli obywatele polscy. Omawiana ustawa przewiduje pewien ograniczony zakres rekompensat dla konkretnie ustalonych grup ofiar, z tytułu ściśle określonych rodzajów represji. Rodzaje represji, których doznanie, z zastrzeżeniem wymagań art. 1 ustawy, uprawnia do ubiegania się o przyznanie świadczenia pieniężnego, zostały wymienione enumeratywnie w art. 2 ustawy i obejmują:

osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939- 1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych;

deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium:

III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945;

Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

Dla wydania decyzji pozytywnej na podstawie art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym konieczne jest więc łączne wystąpienie następujących przesłanek – ustalenie, że osoba została deportowana (wywieziona) do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 oraz, że praca była wykonywana w warunkach deportacji przez okres co najmniej 6 miesięcy.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że wnioskodawczyni wraz z pozostałymi członkami swojej rodziny (rodzicami i bratem) została w grudniu 1939 r. wysiedlona z gospodarstwa rolnego położonego w [...]. Z dokumentów pochodzących z zasobu archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej wynika, że była to zbiorowa akcja wysiedleńcza mająca na celu obsadzenie gospodarstw w tej miejscowości rodzinami niemieckimi. Wysiedlonych zostało 55 osób i zostały one wywiezione na teren Generalnego Gubernatorstwa. Rodzina wnioskodawczyni miała zostać wywieziona do punktu zbiorczego w [...]. Z ankiety wnioskodawczym kierowanej w dniu [...].06.1955 r. do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w [...] wynika, że jej miejscem zamieszkania w czasie okupacji był [...], natomiast wskazuje ona jeszcze, że przebywała wraz z rodziną w [...] (dane z kwestionariusza z dnia [...].10.2015 r.) oraz w m. [...] (informacje podane w piśmie IPN z dnia [...].11.2012 r.).

Z uwagi na brak dokumentów potwierdzających, że wysiedlenie miało na celu deportację rodziny do pracy przymusowej organ podjął decyzję o przesłuchaniu strony. W odpowiedzi wnioskodawczyni wskazała, że jej zdaniem w swoim wniosku podała już wszelkie dane dotyczące represji i nie udzieliła odpowiedzi na zadane pytania dotyczące m.in. okoliczności skierowania do pracy, daty jej rozpoczęcia czy też miejsca zamieszkania rodziny po wysiedleniu. W tym stanie rzeczy organ zmuszony był się oprzeć jedynie na relacji wnioskodawczym znajdującej się na stronie 4 kwestionariusza z dnia [...].10.2015 r. Znajdujące się w nim informacje nie pozwalają na uznanie, że została ona deportowana do pracy przymusowej w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniu pieniężnym. Wysiedlenie z miejsca zamieszkania w czasie wojny nie stanowi represji w rozumieniu przepisów powołanej ustawy. Nie został bowiem spełniony zawarty w art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy warunek deportacji do pracy przymusowej.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła L. W.. Wskazując na naruszenie art. 7 i 77 k.p.a., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II i I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Skarżąca zarzuciła, że organ administracyjny analizując zgromadzony materiał dowodowy naruszył zasadę działania z urzędu celem zebrania wszechstronnego materiału dowodowego. Organ w toku postępowania administracyjnego oparł się wyłącznie na dokumentach, które skarżąca dostarczyła wraz z wnioskiem (i które uzyskała samodzielnie). Jedyną czynnością, podjętą przez organ było przesłanie protokołu przesłuchania. Z uwagi na swój obecny wiek, a także wiek w chwili wybuchu II wojny światowej – skarżąca miała wówczas dwa lata — nie dysponuje ona szczegółowymi informacjami na temat wypędzenia poza tymi, które zostały przez nią podane. Nieuzasadnione jest wyciąganie negatywnych konsekwencji wobec faktu, że nie umiała udzielić odpowiedzi na pytania dotyczące okoliczności skierowania do pracy, daty jej rozpoczęcia czy też miejsca zamieszkania po wysiedleniu. Obecnie nie żyje już nikt z rodziny skarżącej (rodzice i brat), kto mógłby ewentualnie wskazać inne okoliczności w przedmiotowej sprawie. Organ winien w toku prowadzonego postępowania wykazać się większą inicjatywą dowodową, aniżeli spoczywać li tylko i wyłącznie na przesłuchaniu w formie pisemnej. Organ mógł niezależnie od dokumentów przedstawionych przez skarżącą zwrócić się do IPN celem przeprowadzenia kwerendy i sprawdzenia czy znajdują się w zasobach archiwalnych jeszcze jakieś dokumenty, poza dostarczonymi przez nią. Nadto mógł zwrócić się do urzędów gmin, właściwych dla miejsca pobytu w trakcie wojny. Ponadto organ mógł zwrócić się do właściwego Archiwum Państwowego celem zasięgnięcia informacji o ewentualnych znajdujących się tam dokumentach.

Skarżąca wskazała także, że jest rzeczą powszechnie znaną okoliczność pracy przymusowej w trakcie II wojny światowej przez osoby wysiedlone. Decydujące znaczenie dla stwierdzenia, czy deportacja miała miejsce ma ustalenie, czy nastąpiła przymusowa zmiana dotychczasowego miejsca pobytu oraz "wyrwanie" z dotychczasowego środowiska, rozumiane jako brak możliwości utrzymania dotychczasowych więzi rodzinnych, przyjacielskich i sąsiedzkich, wyobcowanie kulturowe i językowe. Istotnym zatem będzie ustalenie czy osoba deportowana mogła odwiedzać dom rodzinny, znajomych oraz przyjaciół i czy mogła kontynuować istniejące więzi społeczne - gdzie było jej rzeczywiste centrum życiowe. Takich ustaleń w toku postępowania w ogóle nie poczyniono.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja nie może się ostać.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").

Dokonując tak rozumianej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Rozpoznając niniejszą sprawę organ nie wywiązał się bowiem w pełni z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, stanowiącego jedną z zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7), którego przepisy znajdują zastosowanie także w postępowaniu przed tym organem. W ramach tego obowiązku organ powinien, w pierwszej kolejności, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały niezbędny dla prawidłowego załatwienia sprawy materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), by następnie na podstawie całokształtu tego materiału ocenić, czy zostały udowodnione okoliczności istotne dla jej końcowego rozstrzygnięcia (art. 80 k.p.a.). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie powinien zaś m.in. wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.).

Tymczasem analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wskazuje, że organ, nie odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu organ zasadnie, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., dopuścił dowód z przesłuchania strony, wskazując, że nastąpi to w formie pisemnej. Nie dołożył jednak należytej staranności przy analizie i ocenie uzyskanego tą drogą dowodu, przez co wydana następnie decyzja uchyla się od sądowej kontroli co do zasadności rozstrzygnięcia. W punkcie 3 protokołu przesłuchania skarżąca podała mianowicie, że "obszerne zeznania" na okoliczności istotne w sprawie wysłała do urzędu dwukrotnie: w roku 2012 i w grudniu 2015 r. Na zeznania te skarżąca powołała się następnie wielokrotnie w protokole: w punktach 7, 8, 10, 11, 12, 14 i 15. W przekazanych do Sądu aktach administracyjnych brak jest jednak jakichkolwiek dokumentów zarówno z roku 2012 (poza dwoma pismami IPN), jak i z grudnia 2015 r. (poza wnioskiem skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy i skierowanym do niej wezwaniem organu do złożenia pisemnych zeznań w wykonaniu postanowienia organu z dnia [...].12.2015 r.). Do kwestii tej organ w ogóle nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przyjąć więc należy, że wskazywanych przez skarżącą zeznań nie analizował.

Sądowi z urzędu wiadomym jest, że skarżąca składała wcześniej wnioski do urzędu. Prawomocnym wyrokiem z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 95/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił jej skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich. Prawomocnym wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 984/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając jej skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2010 r., utrzymującą w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] sierpnia 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich – uchylił obie decyzje. Z kolei wyrokiem z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 3099/12, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 417/12 i oddalił skargę L. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. Jest więc dostatecznie wykazane, że organ dysponuje obszerniejszym materiałem dowodowym, niż ten zawarty w aktach obecnej sprawy administracyjnej i obowiązkiem organu było – przy rozstrzyganiu o zasadności obecnego wniosku skarżącej – odniesienie się do tegoż materiału, szczególnie w sytuacji, gdy sama skarżąca się nań powołuje. Organ nie wyjaśnił także kwestii istnienia i treści zeznań skarżącej z grudnia 2015 r.

Wszystko to sprawia, że zasadny okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że zeznania skarżącej mają w sprawie istotne znaczenie: zgodnie z § 4 rozporządzenia ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1999 r., poz. 1300) w uzasadnionych przypadkach, gdy brak jest możliwości udokumentowania doznanej represji dowodami wymienionymi w § 2 (dokumenty) lub 3 (oświadczenia świadków), dowodem może być również oświadczenie wnioskodawcy lub protokół z jego przesłuchania.

Co do zarzutu skargi dotyczącego zbyt małej aktywności organu w zakresie postępowania dowodowego prowadzonego z urzędu, Sąd stwierdza występujące mankamenty uzasadnienia zaskarżonej decyzji w tym zakresie. Już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca postulowała prowadzenie przez urząd kwerendy w sprawie dokumentacji. Ten zarzut i postulat nie spotkał się z komentarzem organu ponownie rozpatrującego sprawę.

W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentowana jest konieczność wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu II instancji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania, wynikająca z treści art. 11 kpa, stanowiącego, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

W wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 441/14 (LEX nr 1519889) stwierdzono, że prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy winno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu i nie może pozostać w obrocie prawnym decyzja organu odwoławczego, która w uzasadnieniu nie zawiera własnych ustaleń i rozważań poprzestając na ustaleniach i rozważaniach organu pierwszej instancji. Podobnie w wyroku z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 257/14 (LEX nr 1465425) WSA w Olsztynie podkreślił, że organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Pogląd ten jest w orzecznictwie ugruntowany (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1757/12, LEX nr 1303055, wyrok WSA w Kielcach

z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 56/13, LEX nr 1311189, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1039/12, LEX nr 1287174, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 693/11, LEX nr 1139507).

Podkreślić przy tym trzeba, że uzasadnienie stanowiące integralną część każdej decyzji jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada ta nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 11 lipca 2001 r. sygn. akt IV SA 703/99 LEX nr 51234).

Podejmując decyzję co do zakresu prowadzonego postępowania organ musi mieć na uwadze z jednej strony okoliczność, że z przepisów ustawy o świadczeniu pieniężnym, jak i z wydanego na jej podstawie cyt. rozporządzenia wynika że to przede wszystkim na wnioskodawczyni spoczywa ciężar przedstawienia tego rodzaju dowodów, które posłużyłyby do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Nie można w tej sytuacji przerzucać na organ obowiązku zebrania dowodów, które miałyby świadczyć na korzyść wnioskującej o przyznanie świadczenia strony, gdy w szczególności strona takich środków dowodowych nie wskazała (por. wyroki NSA z 31 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 725/12, z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 595/14, CBOSA). Z drugiej jednak strony – jak zauważył WSA w Olsztynie w prawomocnym wyroku z dnia 6 lipca 2010 r. w sprawie II SA/Ol 444/10 (CBOSA) – zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z treści zaś przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i w tym celu dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem (vide: wyrok NSA z dn. 21 grudnia 2000 r., sygn. V SA 1816/00, publ. LEX nr 77645). To organ jest dysponentem postępowania administracyjnego w sprawie i jego rolą jest weryfikacja stanowiska strony w oparciu o przeprowadzone przez niego dowody.

Rzeczą organu w każdej indywidualnej sprawie jest stosowanie się do wyżej przedstawionych wytycznych, które prima facie wydawać się mogą rozbieżne. Rozbieżność ta jest jednak pozorna: ciężar przedstawienia dowodów leżący po stronie wnioskodawczyni nie zwalnia przecież organu z kodeksowego obowiązku zebrania całego materiału dowodowego. To czy i w jakim zakresie zasadne będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego z urzędu zależeć będzie od okoliczności konkretnej sprawy. Niezależnie od uwarunkowań indywidualnych spraw obowiązkiem organu jest jednak przedstawienie i uargumentowanie swego stanowiska w tej kwestii, w szczególności gdy strona (jak w sprawie niniejszej) postępowania dowodowego prowadzonego w jakimś zakresie z urzędu od organu oczekuje. Dopiero przedstawienie i wyczerpujące uzasadnienie stanowiska organu w uzasadnieniu decyzji umożliwia jej sądowa kontrolę w tym zakresie – w zaskarżonej decyzji kwestii tych zabrakło. Nie należy pomijać tego, że rozporządzenie porządkując tryb przyznawania uprawnień, nie może wykluczać reguł postępowania dowodowego obowiązujących w postępowaniu administracyjnym, w tym uregulowania wynikającego z art. 75 § 1 k.p.a., który stanowi, że w toku postępowania administracyjnego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem (por. prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 842/10, CBOSA).

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawione wyżej uwagi, w szczególności oceni, w aspekcie spełnienia przez skarżącą przesłanek uzyskania wnioskowanego świadczenia, całość dostępnego materiału dowodowego oraz rozważy możliwość i celowość jego uzupełnienia, przedstawiając swe stanowisko w uzasadnieniu decyzji tak, by możliwa była jego sądowa kontrola.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.