Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 150/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono indywidualną interpretację
Powołane przepisy: article: art.18 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1036
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 marca 2019 r. sprawy ze skargi "A"S.A. z siedzibą w G. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 28 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1. uchyla zaskarżoną indywidualną interpretację; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 ( sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

"A" S.A. z siedzibą w G. zwróciła się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia, czy wydatki spółki wynikające z § 8 aktu ustanowienia Fundacji będą podlegały odliczeniu od podstawy opodatkowania na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1036 ze zm., dalej: "u.p.d.o.p.") - łącznie do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu: o którym mowa w art. 7a ust. 1 ww. ustawy, w trakcie Podatkowej Grupy Kapitałowej oraz o którym mowa w art. 7 ust. 3 ww. ustawy, po ustaniu Podatkowej Grupy Kapitałowej.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawca (dalej także jako: "spółka") jest jednostką dominującą działającą w ramach Grupy. Wnioskodawca jest także członkiem Podatkowej Grupy Kapitałowej ("PGK") w rozumieniu art. 1a "u.p.d.o.p.", w której pełni rolę spółki reprezentującej. Zgodnie z zawartą umową PGK została utworzona na okres co najmniej trzech lat podatkowych. Rokiem podatkowym PGK jest rok kalendarzowy, przy czym pierwszym rokiem podatkowym jest okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. Spółka była również członkiem Podatkowej Grupy Kapitałowej, utworzonej na okres trzech lat podatkowych (2015-2017), w której pełniła funkcję spółki reprezentującej.

Wnioskodawca wskazał, że w dniu 16 listopada 2016 r. aktem notarialnym została ustanowiona Fundacja, której jednym z fundatorów jest spółka. Celami Fundacji są: (1) promocja i ochrona wizerunku Rzeczpospolitej Polskiej oraz polskiej gospodarki; (2) inspirowanie oraz współtworzenie warunków do budowy wartości i rozwoju spółek z udziałem Skarbu Państwa oraz polskiej przedsiębiorczości; (3) promocja spółek z udziałem Skarbu Państwa i polskiej przedsiębiorczości; (4) kształtowanie pozytywnego odbioru społecznego inwestycji prowadzonych przez spółki z udziałem Skarbu Państwa; (5) wspieranie działań budujących dobre praktyki rynkowe; (6) wspieranie podnoszenia kwalifikacji zawodowych kadry zarządzającej i pracowników polskich przedsiębiorstw, w tym spółek z udziałem Skarbu Państwa; (7) integrowanie środowiska naukowo-badawczego oraz kadry zarządzającej polskich przedsiębiorstw, w tym spółek z udziałem Skarbu Państwa; (8) promowanie nowoczesnych metod i narzędzi zarządzania w tym trendów i doświadczeń międzynarodowych, nowoczesnej organizacji pracy oraz restrukturyzacji przedsiębiorstw; (9) wspieranie działalności na rzecz rozwoju gospodarczego, w tym przedsiębiorczości, promocji wiedzy z zakresu ekonomii i zarządzania; (10) wspieranie rozwoju i promocja polskiego rynku finansowego, w szczególności przez promocję inwestowania na rynku kapitałowym; (11) wspieranie działalności z dziedziny edukacji, szkolnictwa oraz ochrony zdrowia; (12) wspieranie działalności na rzecz rozwoju techniki, wynalazczości i innowacyjności oraz rozpowszechnianie i wdrażanie nowych rozwiązań technicznych w praktyce gospodarczej; (13) wspieranie działalności z zakresu kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego; (14) promocja wiedzy o historii, gospodarce i kulturze polskiej oraz postaw patriotycznych; (15) wspieranie działalności z zakresu ochrony środowiska, ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego; (16) wspieranie działalności mających na celu promocję oraz realizację zasad biznesu społecznie odpowiedzialnego.

Fundacja realizuje swoje cele poprzez prowadzenie odpłatnej oraz nieodpłatnej działalności w następującym zakresie: (1) organizowania i finansowania konferencji, w tym gospodarczych, naukowych i badawczych; (2) inicjowania, organizowania oraz finansowania lub dofinansowywania badań naukowych; (3) prowadzenia lub zlecania opracowań i analiz w zakresie ekonomicznym, prawnym lub społecznym; (4) organizowania i finansowania prowadzenia kampanii promocyjnych, edukacyjnych i informacyjnych; (5) organizowania i finansowania inicjatyw społecznych; (6) przyznawania nagród i wyróżnień za osiągnięcia odpowiadające realizacji celów Fundacji; (7) organizowania współpracy między jednostkami naukowymi, naukowo-badawczymi oraz polskimi przedsiębiorcami, w tym spółkami z udziałem Skarbu Państwa; (8) wspierania i dofinansowania inicjatyw wydawniczych, publikacji elektronicznych i audiowizualnych; (9) opiniowania i konsultacji zmian legislacyjnych mających znaczenie ze względu na cele Fundacji; (10) współpracy ze społecznościami lokalnymi oraz organizacjami społecznymi i gospodarczymi.

Stosownie do § 7 aktu notarialnego ustanawiającego Fundację, Majątek Fundacji stanowi Fundusz Założycielski, na który składają się środki finansowe wniesione przez Fundatorów do 30 grudnia 2016 r. w określonych w § 7 aktu kwotach. Przedmiotowa płatność została zrealizowana.

Stosownie do § 8 aktu, każdy z Fundatorów zobowiązuje się do dokonywania przez 10 lat począwszy od 2017 r. corocznych wpłat na działalność statutową Fundacji, w terminie do 30 stycznia każdego roku kalendarzowego w kwotach określonych w § 8 aktu. Z treści aktu notarialnego o ustanowieniu fundacji nie wynika, aby spółka otrzymywała w zamian za coroczne wpłaty jakiekolwiek świadczenia.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

Czy wydatki spółki wynikające z § 8 aktu ustanowienia Fundacji będą podlegały odliczeniu od podstawy opodatkowania na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. - łącznie do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu, o którym mowa w art. 7a ust. 1 u.p.d.o.p., w trakcie Podatkowej Grupy Kapitałowej?

Czy wydatki spółki wynikające z § 8 aktu ustanowienia Fundacji będą podlegały odliczeniu od podstawy opodatkowania na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. - łącznie do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu, o którym mowa w art. 7 ust. 3 u.p.d.o.p., po ustaniu Podatkowej Grupy Kapitałowej?

Zdaniem wnioskodawcy, wskazane w pytaniu wydatki w formie wpłat na działalność statutową Fundacji będą spełniały przesłanki odliczenia od podstawy opodatkowania z art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., ponieważ będą miały charakter darowizn, cele przekazanej darowizny będą zgodne z celami określonymi w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (dz.U. z 2016 r. poz. 1817 ze zm., dalej jako ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie), oraz będą przekazane organizacji (Fundacji), o której mowa w art. 3 ust. 2 ww. ustawy, prowadzącej działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, realizującym te cele.

W związku z powyższym, w ocenie wnioskodawcy wydatki spółki wynikające z § 8 aktu ustanowienia Fundacji, tj. wpłaty na działalność statutową Fundacji, stanowią darowiznę, w związku z czym będą podlegały odliczeniu od podstawy opodatkowania na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., łącznie do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu, o którym mowa wart. 7a ust. 1 u.p.d.o.p., w trakcie trwania PGK (Pytanie 1), a także po jej ustaniu, w myśl art. 7 ust. 3 tejże ustawy (Pytanie 2 ).

W interpretacji indywidualnej z dnia [...] 2018 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.

Zdaniem Dyrektora z art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. wynika, że aby można było dokonać odliczenia od dochodu darowizny, musi ona spełniać następujące warunki: (1) obdarowanym musi być organizacja określona w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, prowadząca działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, (2) być przekazana na cele określone w art. 4 tej ustawy.

Organ wskazał, że sfera zadań publicznych, o której mowa w art. 3 ust. 1 ww. ustawy została określona w art. 4 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. DKIS wyjaśnił, że pod pojęciem darowizny należy, zgodnie z art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm., dalej "k.c."), rozumieć umowę, na podstawie której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Zatem umowa darowizny ma charakter umowy zobowiązującej (konsensualnej) - do zawarcia umowy dochodzi z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia woli - i jednostronnej, jako nieprzynoszącej darczyńcy żadnej opłaty. Do zawarcia umowy darowizny, podobnie jak każdej innej umowy, niezbędne jest zgodne oświadczenie woli przez obie strony Umowa darowizny dochodzi do skutku dopiero z chwilą złożenia oświadczenia woli przez obdarowanego o przyjęciu darowizny. Nie stanowią natomiast darowizny bezpłatne przysporzenia w wypadkach, gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu (art. 889 pkt 1 k.c.).

DKIS powołując się na art. 1, art. 3 oraz art. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U. z 2018 r. poz. 1491, dalej: "ustawa o Fundacjach"), wskazał że akt fundacyjny towarzyszący powołaniu każdej fundacji jest jednostronną czynnością prawną o charakterze zobowiązującym. Wskazanie w akcie fundacyjnym składników majątkowych rodzi zobowiązanie po stronie fundatora do przeniesienia ich na rzecz fundacji z chwilą zarejestrowania. Z kolei stając się podmiotem majątku określonego w akcie fundacyjnym, fundacja uzyskuje roszczenie o jego wydanie. Zatem wydatki spółki wynikające z § 7 i § 8 aktu ustanowienia Fundacji, mają na celu wypełnienie przyjętego przez spółkę zobowiązania wynikającego ze złożonego oświadczenia woli w akcie fundacyjnym, ujętego w statucie Fundacji. Tym samym nie są świadczeniem nieekwiwalentnym, gdyż mają na celu wykonanie pierwotnego świadczenia.

Dyrektor zaznaczył, że darowizna uregulowana w Kodeksie cywilnym ma na celu przysporzenie majątkowe bez ekwiwalentu (nieodpłatnie) i podlega najczęściej na przesunięciu dobra majątkowego z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Daną czynność można uznać za darowiznę, jeżeli zostanie złożone oświadczenie darczyńcy o przekazaniu darowizny oraz oświadczenie obdarowanego o jej przyjęciu, a ponadto czynność ta musi polegać na nieodpłatnym świadczeniu darczyńcy (kosztem jego majątku) na rzecz obdarowanego, pod warunkiem, że czynność ta nie została wymieniona w art. 889 k.c.

Organ interpretacyjny stwierdził, że wpłaty do których dokonywania zobowiązał się Fundator w § 8, mają na celu wypełnienie przyjętego przez spółkę zobowiązania wynikającego ze złożonego oświadczenia woli w akcie fundacyjnym, ujętego w statucie Fundacji. Tym samym nie są świadczeniem nieekwiwalentnym, gdyż mają na celu wykonanie pierwotnego świadczenia. W konsekwencji nie mogą być uznane za darowiznę podlegającą odliczeniu od podstawy opodatkowania w rozumieniu przepisu art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Zdaniem organu akt fundacyjny towarzyszący powołaniu każdej fundacji jest jednostronną czynnością prawną o charakterze zobowiązującym. W związku z powyższym organ uznał, stanowisko wnioskodawcy w zakresie ustalenia, czy wydatki spółki wynikające z § 8 aktu ustanowienia Fundacji będą podlegały odliczeniu od podstawy opodatkowania na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. - łącznie do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu: o którym mowa w art. 7a ust. 1 ww. ustawy, w trakcie PGK oraz o którym mowa w art. 7 ust. 3 ww. ustawy, po ustaniu PGK - za nieprawidłowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka wydanej interpretacji indywidualnej zarzuciła naruszenie:

naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 14c § 1 i art. 14h w zw. z art. 120, 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 800, ze zm., dalej ka o "O.p."), mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak pełnego uzasadnienia swojego stanowiska, w szczególności nie przedstawieniu kontrargumentów przeciwko argumentom powołanym przez skarżącą w treści wniosku - w treści interpretacji brak było polemiki z tezami dotyczącymi wykładni przepisów prawa materialnego (podatkowego, cywilnego oraz ustawy o fundacjach) opartymi w szczególności na stanowisku, jakie zostało zajęte przez WSA w Warszawie w wyroku z 24 maja 2018 r., III SA/Wa 2261/17 oraz WSA we Wrocławiu w wyroku z 18 listopada 2009 r., I SA/Wr 1365/09;

przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 18 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7a ust. 1, art. 7 ust. 3 u.p.d.o.p. w zw. z art. 888 § 1 k.c. i 889 pkt 1 k.c. w zw. z art. 1-6 ustawy o fundacjach, poprzez dopuszczenie się błędu wykładni oraz niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego, co polegało w szczególności na przyjęciu przez organ, że na gruncie stanu faktycznego opisanego przez skarżącą jej wydatki, czynione na podstawie § 8 aktu ustanowienia Fundacji, nie stanowią darowizny w myśl powołanych powyżej przepisów prawa i w związku z tym nie będą podlegały odliczeniu od podstawy opodatkowania w oparciu o art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. w zw. z art. 7a ust. 1 (w trakcie PGK) oraz art. 7 ust. 3 (po ustaniu PGK), podczas gdy z podanego przez skarżącą opisu stanu faktycznego wynika, że coroczne wpłaty, do których zobowiązała się skarżąca w treści § 8 aktu założycielskiego Fundacji, są nieodpłatnymi świadczeniami pieniężnymi z majątku własnego spółki na rzecz majątku Fundacji, zdziałanymi causae donationis, stanowią więc darowizny czynione przez spółkę na rzecz Fundacji, w zamian za które spółka nie zastrzegła jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego na własną rzecz, nie zostały wyłączone z katalogu darowizn na podstawie art. 889 pkt 1 k.c. tak więc powinny podlegać odliczeniu od podstawy opodatkowania w oparciu o treść art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p.

W związku z powyższym spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem.

W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga spółki jest zasadna.

Skarżąca we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej domagała się potwierdzenia, że wydatki spółki wynikające z § 8 aktu ustanowienia Fundacji będą podlegały odliczeniu od podstawy opodatkowania na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. - łącznie do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu o którym mowa w art. 7a ust. 1 ww. ustawy (w trakcie PGK) oraz o którym mowa w art. 7 ust. 3 u.p.d.o.p., (po ustaniu PGK).

Na wstępie należy wyjaśnić, że ani sąd, ani organ nie dysponują aktem ustanowienia Fundacji. Jedynym źródłem wiedzy sądu o istnieniu i treści ww. dokumentu jest zawarty we wniosku opis, zatem w oparciu o przedstawione we wniosku sformułowania dokonano oceny prawidłowości zaskarżonej interpretacji.

We wniosku o wydanie interpretacji podano, że stosownie do § 8 aktu notarialnego – aktu założycielskiego Fundacji, każdy z Fundatorów zobowiązuje się do dokonywania przez 10 lat począwszy od 2017 r. corocznych wpłat na działalność statutową Fundacji, w terminie do 30 stycznia każdego roku kalendarzowego w kwotach określonych w § 8 aktu.

W § 7 aktu notarialnego wskazano, że majątek Fundacji stanowi Fundusz Założycielski, na który składają się środki finansowe wniesione przez Fundatorów. Z § 7 wynika zatem, że wpłaty te (nieobjęte przedmiotem sporu) są wpłatami na Fundusz Założycielski Fundacji. Zaś o wpłatach dokonywanych na podstawie § 8 (czyli tych, których dotyczy spór) napisano, że są to "doroczne wpłaty na działalność statutową Fundacji". Z powyższego wynika, że spółka rozróżniła dwa rodzaje wpłat w zależności od ich przeznaczenia (na fundusz założycielski lub na działalność statutową) i o spornych corocznych wpłatach napisała, że są przeznaczone na działalność statutową, co sąd rozumie jako przeciwstawienie drugiemu rodzajowi jednorazowej, pierwotnej wpłaty – na Fundusz Założycielski, tj. na majątek Fundacji.

W myśl art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., podstawę opodatkowania (z pewnymi zastrzeżeniami), stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 7 albo art. 7a, po odliczeniu darowizn przekazanych na cele określone w art. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, organizacjom, o którym mowa w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy, lub równoważnym organizacjom, określonym w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego, obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, realizującym te cele - łącznie do wysokości nieprzekracząjącej 10% dochodu, o którym mowa w art. 7 ust. 3 albo w art. 7a ust. 1.

Z wniosku wynika, że sporne wpłaty dokonywane będą sukcesywnie na działalność statutową zgodną z kierunkami określonymi w art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Uwzględniając powyższy element stanu faktycznego należało przyjąć, że spełniony jest jeden z warunków zwolnienia przewidzianego w art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., a mianowicie to, na jaki cel są przeznaczone wpłacane środki. Organ powyższego również nie kwestionował.

Sporne jest wyłącznie to, czy wpłaty te mają charakter darowizn.

Zgodnie z art. 888 § 1 k.c. przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Organ w niniejszej sprawie kwestionuje – jak wynika z interpretacji – element "bezpłatności".

W ocenie sądu prawidłowe jest stanowisko wnioskodawcy, że sporne wpłaty mają charakter darowizny. Stosownie do § 8 aktu, każdy z Fundatorów zobowiązuje się do dokonywania przez 10 lat począwszy od 2017 r. corocznych wpłat na działalność statutową Fundacji, w terminie do 30 stycznia każdego roku kalendarzowego w kwotach określonych w § 8 aktu".

Sąd podziela podgląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 2261/17 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl) w analogicznej sprawie W wyroku tym wskazano, że: sąd nie widzi podstaw do tego, aby tym przyszłym wpłatom (na działalność statutową Fundacji) odmówić charakteru darowizn, i na tej podstawie stwierdzić, że będą stanowiły podstawy do odliczenia na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Stanowisko organu, że kwoty te nie będą mogły być uznane za darowizny, ponieważ wnioskodawca zobowiązał się do takich wpłat już w akcie powołania Fundacji, nie znajduje zdaniem sądu uzasadnienia prawnego.

Organ stwierdza, że coroczne przyszłe wydatki spółki wynikające z § 8 aktu ustanowienia Fundacji nie mogą być uznane za darowiznę, bo "mają na celu wypełnienie przyjętego przez spółkę zobowiązania wynikającego ze złożonego oświadczenia woli w akcie fundacyjnym, ujętego w statucie Fundacji". I organ konkluduje: "Tym samym nie są świadczeniem nieekwiwalentnym, gdyż mają na celu wykonania pierwotnego świadczenia". Sąd nie widzi związku pomiędzy tym, że wnioskodawca zobowiązywał się do corocznego dokonywania wpłat na działalność statutową Fundacji, konkluzją, że wobec tego wpłaty nie są świadczeniem nieekwiwalentnym.

Organ słusznie stoi na stanowisku, że za darowiznę może być uznane tylko takie świadczenie, za które nie otrzymuje się ekwiwalentu. Precyzyjniej mówiąc, Kodeks cywilny w art. 888 § 1 stanowi, że darowizną jest "bezpłatne" świadczenie na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Organ nie wskazuje jednak, jakiego rodzaju ekwiwalent ma otrzymać spółka, co w relacji spółka - Fundacja wskazuje na to, że dokonywane przez spółkę coroczne wpłaty na działalność statutową Fundacji nie będą "bezpłatne". Zdaniem sądu nic takiego (tj. nic co niweczyłoby "bezpłatny" charakter świadczeń) nie wynika z opisu przedstawionego we wniosku i nie da się jakiejkolwiek "odpłatności" z tego wniosku wyinterpretować. To, że spółka zobowiązała się do określonych świadczeń – nie oznacza, że przez to przestają one być "bezpłatne".

W ocenie sądu opisane we wniosku coroczne wpłaty na działalność statutową Fundacji mają charakter darowizn, bo nie zawierają elementu ekwiwalentności.

Rację ma organ w tej sprawie, że darowizna uregulowana w Kodeksie cywilnym ma na celu przysporzenie majątkowe bez ekwiwalentu (nieodpłatnie) i podlega najczęściej na przesunięciu dobra majątkowego z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Słusznie też organ zauważa, że warunkiem uznania za darowiznę jest też to, aby czynność ta nie została wymieniona w treści art. 889 k.c., czyli – aby w szczególności nie było to zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia, które "wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu". Organ nie może zatem twierdzić, że charakter darowizny jest przekreślony przez to, że spółka zobowiązała się do dokonywania wpłat już w akcie ustanowienia Fundacji – gdyż z art. 889 k.c. nie da się wywieść takiego skutku. Jeszcze raz należy podkreślić, że okoliczność, że spółka już w akcie założycielskim zobowiązała się do corocznych wpłat na działalność statutową – nie oznacza, że zaciągnęła zobowiązanie wynikające z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu. Kodeks cywilny nie reguluje zagadnienia powoływania Fundacji, ani tym bardziej czegoś takiego jak "umowa fundacji". Nie może być zatem mowy o wyłączeniu przewidzianym w art. 889 pkt 1 k.c. Organ nie wskazał zresztą, aby jego zdaniem uznanie stanowiska skarżącej za nieprawidłowe znajdowało oparcie w art. 889 k.c.

Organ zresztą kwestionuje "nieekwiwalentność" świadczenia spółki na rzecz Fundacji, czyli – posługując się terminologią kodeksu cywilnego – bezpłatny charakter świadczenia. Nie powołuje się na wyłączenia wynikające z art. 889 k.c.

Organ nie ma racji co do tego, że wpłaty nie są świadczeniem nieekwiwalentnym, gdyż mają na celu wykonanie pierwotnego świadczenia. W konsekwencji nie mogą być uznane za darowiznę podlegającą odliczeniu od podstawy opodatkowania w rozumieniu przepisu art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.do.p.". Zresztą, precyzyjniej mówiąc, organ powinien był brać pod uwagę raczej nie cechę "nieekwiwalentności", lecz "bezpłatność", bo to tym terminem posługuje się art. 888 § k.c. definiując darowiznę.

Zdaniem sądu "bezpłatność" nie jest zniweczona przez to, że spółka zobowiązała się do dokonywania wpłat w akcie założycielskim. Nie wskazano, jakie świadczenie wzajemne spółka miałaby otrzymać, organ nie miał zatem podstaw do przyjęcia, że świadczenia nie będą bezpłatne.

Świadczenie należy uznać za bezpłatne, gdy po stronie obdarowanego (beneficjenta) brak jest zobowiązania do "jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę. Nieodpłatność ta oznacza, że darczyńca, dokonując na rzecz drugiej strony przysporzenia, nie może uzyskać jakiegokolwiek ekwiwalentu ani w chwili dokonania umowy darowizny, ani też w przyszłości" (tak Z. Gawlik, Komentarz do art. 888 Kodeksu cywilnego, LEX Omega). Zdaniem sądu o bezpłatnym charakterze świadczenia (tak, jak należy to rozumieć na gruncie art. 888 k.c.) należy mówić, gdy dokonujący świadczenia nic w zamian nie otrzymuje ani nie ma nic w zamian otrzymać. I tak właśnie jest w niniejszej sprawie – ponieważ nic we wniosku o wydanie interpretacji ani w rozumowaniu organu nie wskazuje na to, aby spółka miała coś otrzymać od Fundacji w zamian za coroczne wpłaty. Darowizna, podobnie jak sprzedaż, jest czynnością kauzalną. Causą darowizny jest causa donadi, czyli wola darczyńcy do uczynienia przysporzenia drugiej stronie tej czynności, beż żadnego ekwiwalentu. Causa taka może wynikać z umowy pisemnej lub zawartej w formie aktu notarialnego. W umowie takiej darczyńca może na podstawie ww. causy zobowiązać się do dokonania nieekwiwalentnego świadczenia na rzecz obdarowanego bezpośrednio w chwili zawarcia takiej umowy, lub (co całkowicie uszło uwadze organu) w przyszłości – nawet w kilku ratach. Zobowiązanie skarżącej zawarte w akcie ustanowienia fundacji bez najmniejszej wątpliwości dokonane jest z przyczyny – causy donandi, a niej jak błędnie wywodzi organ causy obligandi, gdyż jak słusznie wywodzi skarżąca świadczenie jej nie było ekwiwalentne.

W konsekwencji uznać zatem należało, że w wydanej interpretacji organ naruszył art. 18 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., gdyż nie miał podstaw do przyjęcia, że coroczne wpłaty dokonywane przez spółkę na działalność statutową Fundacji, tak jak je przedstawiono we wniosku, będą pozbawione charakteru darowizn ze względu na to, że spółka zobowiązała się do ich dokonywania w akcie założycielskim Fundacji.

Końcowo sąd wskazuje, że podziela również argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, jakie na tle podobnego problemu przedstawiono w prawomocnym wyroku z dnia 18 listopada 2009 r., I SA/Wr 1365/09.

Ustosunkowując się ponownie do wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej organ będzie zobowiązany wziąć pod uwagę powyższe stanowisko sądu.

Reasumując, z przedstawionych wyżej powodów zaskarżoną interpretację należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy.