Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 492/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Samorząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 ust. 1 pkt 7, art. 35 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 349
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Dnia 31 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi Gminy [...] na akt Samorządu Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 I. uchyla zaskarżony akt, II. zasądza od Samorządu Województwa [...] na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Gmina [...] złożyła 16 listopada 2016 r. w Urzędzie Marszałkowskim Województwa [...] wniosek o przyznanie pomocy finansowej w kwocie 1 391 665 złotych w ramach operacji typu "Gospodarka wodno-ściekowa" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii", w ramach działania "Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (zwanego w skrócie: PROW 2014-2020), dla operacji pt. "Budowa i przebudowa sieci wodociągowych i kanalizacyjnych na terenie gminy [...]".

Pismem z dnia 26 stycznia 2017 roku Samorząd Województwa [...] działając na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2015 r. poz. 349) poinformował Gminę o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy. Jako przyczynę odmowy organ wskazał, że operacja nie mieści się w limicie ,o którym mowa w § 14 ust.2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Gospodarka wodno-ściekowa" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2016 r., poz. 1182), zwanym dalej rozporządzeniem. Wyjaśniono, że zgodnie z § 2b.1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2015 roku w sprawie wysokości limitów środków dostępnych w poszczególnych województwach lub latach w ramach określonych działań lub poddziałań PROW na lata 2014- 2020 podmioty ubiegające się o przyznanie pomocy finansowej ,których wnioski o przyznanie pomocy finansowej złożone w ramach działania podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich, zawierają zapotrzebowanie na środki przekraczające określoną w rozporządzeniu wysokość odpowiedniego limitu środków o więcej niż 50% informuje się, w formie pisemnej ,o odmowie przyznania tej pomocy z podaniem jej przyczyn, niezwłocznie po podaniu do publicznej wiadomości przez podmiot wdrażający listy, o której mowa w przepisach w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach tego działania, zgodnie z którą przysługuje pomoc finansowa.

Na prośbę Gminy wyrażoną w piśmie z dnia 2 lutego 2017 roku pismem z dnia 3 lutego 2017 roku poinformowano wnioskodawczynię o tym, że jej wniosek otrzymał łącznie13 punktów w ramach kryteriów wyboru i przedstawiono punktację za poszczególne kryteria wyboru.

Pismem z dnia 13 lutego 2017 r. Gmina [...] wezwała Samorząd Województwa [...] do usunięcia naruszenia prawa podnosząc, że odmowa przyznania pomocy została dokonana z powodu błędnej wcześniejszej oceny projektu, z której wynika, że wniosek otrzymał m.in. 0 pkt za warunek realizacji kryteriów regionalnych, o których mowa w § 11 ust. 4 pkt. 15 lit. a i c rozporządzenia. Według oceny realizacja operacji jest planowana w miejscowości [...], na której obszarze była realizowana operacja dotycząca gospodarki wodno- ściekowej w ramach działania "Podstawowe usługi dla gospodarki wiejskiej’’ objętego PROW na lata 2007-2013, co wyłącza przyznanie punktów oraz wnioskodawczyni nie udowodniła, że operacja przewiduje przebudowę sieci wodociągowej wybudowanej przed 2000 rokiem – nie przedstawiła wymaganych dokumentów.

Pismem z dnia 14 marca o 2017 r poinformowano Gminę, że przedmiotowe wezwanie zostało rozpatrzone negatywnie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zaskarżonemu aktowi Samorządu Województwa [...] zarzucono naruszenie:

1) art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w zw. z §11 ust. 5 pkt 15 lit a) i c) Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Gospodarka wodno-ściekowa" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszeniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, poprzez błędne uznanie, iż skarżąca nie spełniła warunków do przyznania pomocy, albowiem realizacja operacji jest planowana przez Gminę [...] w miejscowości, na której obszarze była już realizowana operacja dot. gospodarki wodno-ściekowej w ramach działania "Podstawowe usługi dla gospodarki wiejskiej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, tj. w miejscowości [...], co wyklucza przyznanie punktów oraz, że beneficjent nie udowodnił, iż operacja przewiduje przebudowę sieci wodociągowej wybudowanej przed 2000 r., co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało odmową przyznania pomocy;

2) art. 35 ust. 1 ustawy poprzez zaniechanie wyjaśnienia przyczyn odmowy przyznania pomocy i oparcie się na lakonicznym stwierdzeniu, iż wnioskowana operacja nie mieści się w limicie, o którym mowa w §14 ust. 2 rozporządzenia, co uniemożliwia kontrolę instancyjną podjętej przez Instytucję oceniającą czynności.

W uzasadnieniu podniesiono, że inwestycja objęta wnioskiem o przyznanie pomocy dotyczy budowy i przebudowy sieci w Gminie [...], nie natomiast w innej Gminie, na terenie której leży miejscowość [...], i która to była uprzednio beneficjentem pomocy w ramach programu "Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej" objętego PROW na lata 2007-2013 r. Strona wyjaśniła, że osobami wyłącznie korzystającymi z przeprowadzonej inwestycji będą mieszkańcy miejscowości [...] i [...]. Nikt z osób zamieszkujących na terenie [...] nie będzie mógł przyłączyć się do wykonywanej sieci i z niej korzystać. Przeprowadzenie części infrastruktury przez teren [...] wynika wyłącznie ze względów technologicznych oraz ekonomicznych. Umiejscowiony jest tam bowiem korektor sanitarny, do którego sieć miała zostać podłączona celem następczego doprowadzenia ścieków do oczyszczalni ścieków w [...]. Podkreśliła ,że nie występuje inna możliwość w zakresie odprowadzenia ścieków z miejscowości [...] i [...], jak tylko do oczyszczalni w [...] przez teren [...].

Budowa kanalizacji tłocznej przez miejscowość [...] jest podyktowana wyłącznie położeniem oczyszczalni ścieków, do której sieć należy przyłączyć. Nie powoduje to jednak w najmniejszym stopniu wsparcia regionalnego dla miejscowości położonej w Gminie sąsiedniej.

Gmina podniosła, że zgodnie z przepisami do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się dokumenty niezbędne do ustalenia spełnienia warunków przyznania pomocy, których wykaz zawiera formularz wniosku. Formularz wniosku sporządzony przez Samorząd Województwa [...] nie wprowadzał dla spełnienia kryterium konieczności dodatkowego udokumentowania ww. warunku, lecz zawierał przykładowy wykaz dokumentów, które mogą potwierdzać , że realizację zadania dotyczy przebudowy sieci wodociągowej wybudowanej przed 2000 rokiem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Przytoczył i podtrzymał w całości dokonaną w sprawie ocenę oraz stanowisko przedstawione w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Organ przedstawił kryteria, zasady i sposób wyliczania punktacji w sprawie. Wskazał, że w wyniku oceny punktowej operacja uzyskała 13 pkt i zgodnie z uchwała Zarządu Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] zajęła 100 pozycję na liście informującej o kolejności przysługiwania pomocy. Operacja nie znalazła się w dostępnym limicie środków przewidzianych na operacje typu gospodarka wodnościekowa o czym mówi § 14 ust. 2 w/w rozporządzenia. Organ podkreślił .że składając wniosek o przyznanie pomocy wnioskodawca oświadcza pod rygorem odpowiedzialności karnej, że przedstawione dane są zgodne ze stanem faktycznym i prawnym. W oświadczeniu dotyczącym kryteriów regionalnych wnioskodawczyni wskazała jednak, że w miejscowościach wskazanych we wniosku nie zrealizowano żadnej operacji w ramach PROW 2007-2013. Podważyła tym samym prawdziwość swojego oświadczenia oraz moc dowodową załącznika. Załącznik wskazywał konieczność wykazania także innych podmiotów, które realizowały operacje w ramach Programu, w miejscowości ujętej we wniosku. Nie oznacza to, że wnioskowanej operacji należą się punkty, bo Gmina [...] nie realizowała operacji w miejscowości [...]. Zrealizowała ją gmina [...], co jednoznacznie przesądza, że punkty za spełnienie kwestionowanego kryterium nie mogły zostać przyznane. Kryterium to nie odnosi się do mieszkańców, którzy mogliby skorzystać z wybudowanej infrastruktury, a do miejscowości, bez wyszczególnienia, jaki zakres prac musiał lub musi być obecnie zrealizowany, aby punkty mogły zostać przyznane. Ponadto, zgodnie z § 11 ust. 7 Rozporządzenia, w przypadku gdy operacja będzie realizowana na obszarze więcej niż jednej miejscowości (a tak jest w omawianym przypadku), punkty w ramach poszczególnych kryteriów wyboru oraz kryteriów dotyczących specyfiki regionu, które odnoszą się do miejscowości, przyznaje się, jeżeli dane kryterium jest spełnione dla wszystkich miejscowości objętych planowaną operacją. Odnosząc się natomiast do zarzutu , że wprowadzenie wymogu dowodowego w zakresie kryterium dotyczącego przebudowy sieci powstałej przed 2000 r. jest zbyt daleko idące organ podniósł , że zgodnie z § 9 ust. 2 Rozporządzenia, że do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się dokumenty niezbędne do ustalenia spełnienia warunków przyznania pomocy albo ich kopie, których wykaz zawiera formularz wniosku o przyznanie pomocy. Z kolei w ramach formularza wniosku dopuszczono możliwość dołączenia dokumentów spełniających warunki przyznania pomocy, w tym także kryteriów regionalnych, z czego wynika w sposób oczywisty delegacja uprawniająca organ do wprowadzenia dokumentów pozwalających na ustalanie kolejności przysługiwania pomocy. Formularz wniosku o przyznanie pomocy nie został opracowany przez organ, a przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i jest stosowany w jednakowym brzmieniu przez wszystkie samorządy w kraju.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Z kolei zgodnie z art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U 2017.1369), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W art. 3 § 2 p.p.s.a. określony został katalog spraw, w których działalność administracji publicznej poddana została kontroli sądowej. Przepis art. 3 § 3 p.p.s.a. stanowi natomiast, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

Na tej właśnie podstawie ocenie Sądu poddane zostało zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Samorządu Województwa [...] z [...] stycznia 2016r., które dotyczy odmowy przyznania skarżącej Gminie [...] pomocy finansowej na zrealizowanie inwestycji pt. "Budowa przebudowa sieci wodociągowych i kanalizacyjnych na terenie Gminy [...]", w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 obejmującego wspieranie operacji typu "Gospodarka wodno-ściekowa" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" w ramach działania "Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich".

Zaskarżony akt jest kontrolowany przez Sąd w zakresie oceny jego zgodności z przepisami ustawy z dnia 20 lutego 2015 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 562) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Gospodarka wodno-ściekowa" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2016, poz. 1182), które to akty stanowiły podstawę prawną jego podjęcia.

Skarżąca Gmina złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach poddziałania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 7 lit. ustawy, tj. wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii. Odmowy przyznania pomocy dokonana została na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku, gdy nie są spełnione warunki przyznania przedmiotowej pomocy, podmiot właściwy w sprawie o przyznanie pomocy informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Zgodnie z art. 35 ust. 2 ustawy, w przypadku odmowy przyznania pomocy podmiotowi ubiegającemu się o nią przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżąca Gmina spełniła wskazane wymogi i skarga wniesiona została w terminie.

W ocenie Sądu zaskarżona odmowy przyznania pomocy nie spełnia ustawowego wymogu przewidzianego w ust 1 art.35 ustawy, że w przypadku skierowania do podmiotu ubiegającego się o pomoc finansową informacji o odmowie przyznania pomocy podmiot właściwy zobligowany jest do podania przyczyn odmowy. Z treści pisma z [...] lutego 2016 roku informującego stronę skarżącą o odmowie przyznania pomocy wynika, że przyczyną odmowy jest to, że operacja objęta wnioskiem strony nie mieści się w limicie, o którym mowa w § 14 ust. 2 rozporządzenia, a wynikającym z § 2b.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2015 roku w sprawie wysokości limitów środków dostępnych w poszczególnych województwach lub latach w ramach określonych działań lub poddziałań Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 1755).

Zdaniem Sądu podanie w tak lakoniczny sposób przyczyn odmowy przyznania pomocy finansowej jest oceną dowolną i nie spełniająca wymogów równego dostępu do pomocy i przejrzystości reguł. Istotne bowiem jest to ,że podana przez organ przyczyna odmowy uzyskania pomocy jest skutkiem oceny wniosku strony w ramach obowiązujących kryteriów wyboru i nie przyznania wnioskowi strony punktacji w ramach kryteriów opisanych w § 11 ust. 5 pkt 15 lit. a i c rozporządzenia. Odmowa przyznania pomocy powinien zawierać wyjaśnieniem okoliczności, które zadecydowały o takim a nie innym rozstrzygnięciu, np. o przyznanej ilości punktów w ramach tej oceny, szczególnie gdy na etapie oceny wniosku pod kątem kryteriów wyboru i lokacji na liście o której mowa w § 13 rozporządzenia wnioskodawca nie ma możliwości odwołania się od dokonanej oceny. Beneficjent powinien uzyskać precyzyjne wskazanie co do wyników tego etapu, winien uzyskać ocenę ze szczegółową, jasną, rzetelną i przejrzystą analizą ocen. Informacja musi zawierać powody, które zadecydowały o odmowie przyznania pomocy. Wymóg taki nie jest spełniony gdy, jak w rozpatrywanej sprawie, strona dopiero na jej żądanie wyrażone w piśmie z 2 lutego 2017 roku została- już po uzyskaniu zaskarżonej informacji- pismem z 3 lutego 2017 roku poinformowana o wysokości przyznanych punktów w ramach poszczególnych kryteriów wyboru, a uzasadnienie przyznanej punktacji i szczegółowych, merytorycznych przyczyn odmowy przyznania pomocy zostało przedstawione dopiero w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i w odpowiedzi na skargę.

Dla dokonania przez Sąd kontroli legalności zaskarżonego aktu pod kątem istoty sporu – prawidłowości oceny w ramach kryteriów wyboru – niezbędnym jest przedstawienie przez organ uzasadnienia faktycznego i prawnego dokonanej odmowy przyznania pomocy, odnoszącej się do całości oceny wniosku, a nie jak w zaskarżonym akcie jedynie w zakresie nie spełnienia przez wniosek strony wymogów określonych § 14 ust. 2 rozporządzenia.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.

Na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania w pkt II sentencji wyroku.