Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 784/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia SO Jolanta Sudoł (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy nr [...] z dnia 7 czerwca 2010 r.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 czerwca 2010 r., nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, odmówił M. K. pomocy w formie bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w dniu 10 maja 2010 r. wpłynęła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła w całości poprzednio wydaną decyzję z dnia 5 marca 2010 r., nr [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia wraz z podaniem wnioskodawcy z dnia 24 maja 2010 r., w którym żąda "pomocy finansowej na stałe w kwocie 477,00 zł miesięcznie oraz na zakup opału". Powołując się na wywiad środowiskowy (bez daty) organ ustalił, że M. K. jest osobą samotnie gospodarującą, niepełnosprawną w stopniu znacznym i przysługuje mu renta oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 1.043,09 zł. Z dokumentów wynika, że ponosi miesięcznie koszty zakupu lekarstw w wysokości ok. 120,00 zł. oraz opłatę za usługi opiekuńcze w kwocie 100,00 zł. Organ wskazał, że wnioskodawca ma schorzenia układu oddechowego oraz krążenia i nie wymaga diety, rehabilitacji i dodatkowych opłat na leczenie. Ponadto jest samodzielny i załatwia wszelkie sprawy w urzędzie, u lekarza, robi zakupy i zajmuje się hodowlą królików. Zdaniem organu, brak środków finansowych na bieżące potrzeby życia codziennego wiąże się ze spłatą rat kredytów w kwocie 481 zł. (co stanowi połowę dochodu). Wnioskodawca może polepszyć swoją sytuację finansową poprzez złożenie pozwu alimentacyjnego przeciwko synowi. Wnioskodawca był objęty pomocą w formie usług opiekuńczych w wymiarze dwóch godzin dziennie w miejscu zamieszkania, nie mieszka w warunkach uwłaczających godności człowieka i nie żyje w ubóstwie. W związku z przekroczeniem kryterium dochodowego, nie kwalifikuje się do przyznania zasiłku celowego i nie występuje żadna szczególna okoliczność, umożliwiająca przyznanie bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego. Organ wyjaśnił, że dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi i nie ma możliwości zaspokojenia wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Ponadto osoba ubiegająca się o świadczenie z pomocy społecznej zobowiązana jest do wykorzystania własnych środków, zasobów, możliwości i uprawnień w celu rozwiązania trudnej sytuacji życiowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. zakwestionował ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji, w szczególności odnośnie kwoty jaką wydatkuje na leki, schorzeń na które cierpi i braku konieczności stosowania diety (chory na cukrzycę). W jego ocenie, żyje w ubóstwie - pali w piecu wilgotnym drewnem, nie ma ciepłej wody, nie posiada żadnych zasobów, jest zadłużony w banku, nie ma środków na opłatę dla opiekunki. Do odwołania skarżący załączył sporządzony przez siebie wykaz posiadanych chorób - 16 pozycji, zestawienie miesięcznych wydatków - "82 zł na minusie" oraz wykaz zużytych w miesiącu leków na kwotę - 392 zł, a także dwie faktury na zakup lekarstw w wysokości 426,86 zł.

Decyzją z dnia 12 lipca 2010 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydaną w sprawie nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium w oparciu o dokumenty ustaliło, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą o miesięcznym dochodzie w wysokości 998,49 zł (emerytura wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym), któremu po spłaceniu rat kredytów w kwocie 481 zł, pozostaje kwota 517,49 zł. W oparciu o przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że nie ma możliwości odliczenia od dochodu - spłaty rat kredytu. Wysokość uzyskiwanego dochodu eliminuje skarżącego z grupy osób uprawnionych do korzystania z pomocy, gdyż przekracza ono ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę 477,00 zł. Odnosząc się do dyspozycji przepisu art. 41 pkt 1) ustawy o pomocy społecznej, Kolegium uznało, że nie są spełnione przesłanki, które umożliwiają w szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznanie specjalnego zasiłku celowego i powołało się na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 września 2009 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 324/09. Kolegium, odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazało na protokół nr [...] z 15 września 2009 r., w którym stwierdzono, że odwołujący się mieszka w zadbanym domu i w bardzo dobrych warunkach, a przypisane mu schorzenia wynikają z treści orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Kolegium zauważyło, że skarżący dołączył do odwołania faktury z kwietnia 2010 r., a nie z miesiąca złożenia wniosku. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w pierwszym kwartale 2010 r. dysponował kwotą 36.394,00 zł. W marcu 2010 r. przyznał pomoc pieniężną sześćdziesięciu trzem rodzinom, a średnia wysokość zasiłku wyniosła 175,71 zł. Ponadto przydzielił pięć zasiłków celowych specjalnych na kwotę 1.200,00zł. W sytuacji, gdy osoby i rodziny, spełniające ustawowe kryterium dochodowe otrzymują wsparcie finansowe w minimalnej wysokości, przyznanie skarżącemu zasiłku specjalnego w kwocie 477,00 zł byłoby niezgodne z odczuciem społecznym i zasadami współżycia społecznego.

M. K. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem.

Skarżący nie zgadzał się z ustaleniami dokonanymi przez organy, zarzucając im kłamstwo i nierzetelność, reprezentując podobne stanowisko, jak w odwołaniu. Skarżący wywodził, że po dokonaniu opłat i zakupie leków jest "na minusie", nie ma na żywność i musi się zadłużać. Wyjaśnił również, że od czerwca do sierpnia 2010 r., nie realizuje recept, bo nie ma pieniędzy. Nie zgadzał się z ustaleniami protokołu nr [...] z dnia 15 września 2009 r., twierdząc także, że nigdy nie otrzymał jego kopii, choć się tego domagał. Na koniec wyjaśnił, że przyczyną problemów finansowych był wypadek samochodowy, któremu uległ w 2006 r. Do skargi skarżący załączył m.in. sporządzony przez siebie wykaz posiadanych chorób - 15 pozycji i zestawienie miesięcznych wydatków - "82 zł na minusie"

W odpowiedzi na wniesioną skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.

Na wstępie, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 1 ( 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r., - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, lecz powinien także wadliwość kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

W niniejszej sprawie M. K., kwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lipca 2010 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działającego z upoważnienia Wójta Gminy z dnia 7 czerwca 2010 r., nr [...], odmawiającej przyznania pomocy w formie bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego.

Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowił przepis art. 41 pkt) 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 175, poz. 1362 z zm.) - zwanej w dalszej części uzasadnienia Ustawą.

Przepis art. 41 Ustawy stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Zgodnie zaś z art. 2 ust. 2 Ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Istota przyznawania specjalnego zasiłku celowego polega na tym, że osoba znajdująca się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, mimo iż jej dochód przekracza kryterium dochodowe, może ubiegać się o zasiłek w przypadku szczególnie uzasadnionym w formach określonych w pkt 1) i w pkt 2) art. 41 Ustawy.

Zatem w świetle dyspozycji przywołanego przepisu art. 41 Ustawy, "organ pomocy społecznej powinien rozważyć sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego" w znaczeniu konieczności dokonania oceny, która powinna abstrahować od kwestii wysokości uzyskiwanego przez tą osobę dochodu. Celem analizowanej regulacji jest stworzenie możliwości przyznania żądanego zasiłku celowego właśnie w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza kryterium dochodowe" (tak: Iwona Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, str. 166).

Bezspornym w niniejszej sprawie było, że M. K. jest osobą samotnie gospodarującą i posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a uzyskiwany przez niego dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, tj. kwotę 477 zł.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należy odpowiedzieć na pytanie: czy sytuacja życiowa skarżącego stanowi "przypadek szczególnie uzasadniony", który uprawnia skarżącego do przyznania bezzwrotnego zasiłku celowego?

Dlatego też w niniejszej sprawie istniała potrzeba dokonania szczegółowej oceny sytuacji życiowej skarżącego, w celu umożliwienia udzielenia odpowiedzi na tak postawione pytanie. Zdaniem Sądu, organy obu instancji takiej szczegółowej oceny nie dokonały.

Należy tu podkreślić, że decyzja w sprawie przyznania bezzwrotnego zasiłku celowego, aczkolwiek ma charakter uznaniowy, to nie może też być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa daje wskazówki, co do zasad udzielenia pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i art. 4 Ustawy, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Ponadto przyznanie lub odmowa przyznania takiej pomocy może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, co wynika z podstawowych zasad postępowania administracyjnego (art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a.). Zdaniem Sądu, organy obu instancji również nie wypełniły obowiązku wszechstronnego zbadania okoliczności sprawy i ich rozważenia.

W niniejszej sprawie, z treści obszernych pism skarżącego wynika, że zwracał się o pomoc na różne cele, w tym na opał, leki, żywność. Ponadto skarżący domagał się kwoty 477 zł miesięcznie "na życie", jak i kwoty 362 zł na lekarstwa. Skarżący podnosił również, że nie ma środków na opłatę dla opiekunki. Zatem organ pierwszej instancji winien jednoznacznie ustalić czy skarżący domaga się przyznania pomocy na wszystkie te cele, czy tylko na niektóre z nich oraz formy udzielenia tej pomocy, a zwłaszcza czy udzielenie jej w jednej z form przewidzianych w Ustawie, nie wyczerpuje żądania udzielenia jej w innej formie (co przekłada się również na osiągnięcie celu udzielenia tej pomocy). Ma to zaś istotne znaczenie dla zastosowania przepisów prawa materialnego i dokonania prawidłowej ich subsumcji, zwłaszcza dla oceny zasadności przyznania lub nie przyznania bezzwrotnego zasiłku celowego (art. 41 ust. 1 Ustawy). Istotą specjalnego zasiłku celowego jest to, że udzielany jest on osobie potrzebującej w przypadku zaistnienia szczególnych okoliczności - jednorazowo, na konkretny cel. Dlatego nie można go uwzględnić w formie kwoty pieniężnej przyznawanej, co miesiąc - tak jak domagał się tego skarżący. Organy do tych kwestii w ogóle się nie odniosły, a przecież Ustawa przewiduje różne formy pomocy, o czym organ powinien również poinformować osobę ubiegającą o udzielenie tej pomocy (art. 9 k.p.a.).

W zakresie określenia celu pomocy, to trzeba wskazać, że w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji stwierdzono, iż "skarżący żąda przyznania pomocy finansowej na stałe w kwocie po 477,00 zł miesięcznie oraz pomocy na zakup opału". Natomiast w uzasadnieniu organu drugiej instancji, podniesiono, że skarżący "domaga się zwrotu 362,00 zł, które wydał na węgiel, a były przeznaczone na leki oraz o natychmiastową pomoc na życie w kwocie 477,00 zł miesięcznie". Natomiast w piśmie przewodnim z dnia 14 czerwca 2010 r. przekazującym odwołanie skarżącego, organ pierwszej instancji wskazuje, że sprawa dotyczy "bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego" i "pomocy w formie bezpłatnych usług opiekuńczych". Organ rozstrzygający sprawę, aby móc orzec o żądaniu przyznania pomocy w postaci bezzwrotnego zasiłku celowego musi przede wszystkim dokładnie ustalić na jaki konkretny cel pomoc ma być przeznaczona. Następnie uzasadnić, dlaczego takiej pomocy na ten cel nie przyznał lub przyznał i poczynić w tym zakresie stosowne ustalenia i rozważania. Brak tych elementów uniemożliwia bowiem kontrolę w przedmiocie prawidłowości rozstrzygnięcia.

Organ pierwszej instancji poczynił swoje ustalenia w oparciu "o przeprowadzony wywiad środowiskowy", przy czym organ nie wskazał w jakiej dacie był on sporządzony. W aktach sprawy znajdują się dwa wywiady środowiskowe, jeden przeprowadzony w dniu 19 maja 2010 r., podpisany przez skarżącego, drugi zaś w dniu 2 czerwca 2010 r., którego skarżący nie podpisał. Natomiast Kolegium w zakresie ustaleń zasadniczo odniosło się do protokołu z dnia 15 września 2009 r. nr [...], podpisanego jedynie przez członków komisji. Brak podpisu skarżącego bądź jakiejkolwiek informacji, że zapoznał się on z treścią tych dokumentów, poddaje pod wątpliwość ich moc dowodową i wartość poczynionych w oparciu o nie ustaleń. Tym bardziej, że skarżący kwestionował te ustalenia i żądał m.in. przeprowadzenia ponownego wywiadu środowiskowego. Co prawda skarżący podpisał wywiad środowiskowy przeprowadzony z nim w dniu 19 maja 2010 r., jednakże wywiad ten nie zawiera szczegółowych ustaleń odnośnie ponoszonych przez skarżącego kosztów miesięcznego utrzymania, w tym związanych ze stanem jego zdrowia czy wysokością ponoszonych wydatków. Brak jest też szczegółowej analizy potrzeb skarżącego.

Należy więc wskazać, że organ pierwszej instancji nie ustalił i nie wyjaśnił, jakie konkretne wydatki ponosi skarżący w związku z orzeczeniem znacznego stopnia niepełnosprawności, na jakie schorzenia rzeczywiście choruje i jakie kwoty w skali miesiąca wydaje na lekarstwa. Co prawda, w wywiadzie środowiskowym z 2 czerwca 2010 r. wskazano kwotę 120 zł miesięcznie na zakup leków, która to kwota wynika z przełożonych faktur. Należy jednak mieć na uwadze to, że skarżący tego protokołu nie podpisał i nie zostały załączone jakiekolwiek kopie tych faktur. Skarżący natomiast twierdzi, że na lekarstwa powinien przeznaczać ponad 300 zł miesięcznie. Na poparcie takiej kwoty wydatków skarżący dołączył do odwołania fakturę nr [...] z dnia 19 kwietnia na 2010 r. na kwotę 375,63 zł. i fakturę nr [...] z dnia 23 kwietnia 2010 r. na kwotę 51,23 zł. Wyjaśnienie organu pierwszej instancji, skierowane w dniu 8 lipca 2010 r. do Kolegium, że kwota z pierwszej faktury została podzielona na trzy i stanowi miesięczny koszt leczenia w kwocie 120 zł, nie jest przekonywujące. Nie bez znaczenia jest twierdzenie skarżącego, że posiada recepty, których nie realizuje, gdyż nie ma pieniędzy na zakup lekarstw. Skarżący powołuje się także na liczne schorzenia, nie tylko dotyczące układu krążenia i oddechowego, a także wskazuje na konieczność przestrzegania diety z uwagi na cukrzycę, zaś wysokie koszty leczenia, tłumaczy wypadkiem samochodowym, któremu uległ w 2006 r. Okoliczności te niewątpliwie wymagają wyjaśnienia oraz dokonania weryfikacji.

Trafnie Kolegium zauważa, że spłata kredytu nie wpływa na wysokość kryterium dochodowego. Okoliczność, że skarżący to kryterium przekracza, pozostawała jednak poza sporem. Dla prawidłowej oceny, czy mamy do czynienie ze szczególnym przypadkiem nie jest obojętne, dlaczego skarżący zaciąga kredyty i na jaki cel przeznacza pieniądze. Tym bardziej, że z treści pism skarżącego wynika, że pieniądze są przeznaczone na jedzenie, na co wskazuje także wywiad środowiskowy z dnia 2 czerwca 2010 r. Z treści tego wywiadu wynika również, że skarżący uzyskuje pomoc finansową od syna R. K., zamieszkałego w N., "co potwierdzają opiekunki w swoich oświadczeniach". W uzasadnieniu organu pierwszej instancji, brak jest odniesienia do tej informacji i dopiero w piśmie z dnia 8 lipca 2010 r., skierowanym do Kolegium, organ ten wskazuje, że zamieszkały za granicą syn nie wspomaga finansowo ojca (nie wiadomo jednak na jakiej podstawie dokonano takiego ustalenia)

Podkreślić w tym miejscu należy, że to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego. W ocenie Sądu, zaniechanie wyjaśnienia powyższych okoliczności powoduje, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 ( 1 i art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 ( 1 k.p.c.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Ponieważ organ nie przeprowadził w sposób należyty postępowania dowodowego, zostało one przeprowadzone z naruszeniem wyżej wymienionych przepisów art. 7, art. 77 ( 1 i art. 80 k.p.a. W konsekwencji organy dopuścił się również naruszenia art. 107 ( 1 i 3 k.p.a., które wymaga by uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że na organie rozpoznającym sprawę o zasiłek celowy, ciąży obowiązek szczególnej dbałości o dokonanie ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno stwarzać (stronie postępowania oraz organowi wyższego stopnia, bądź sądowi administracyjnemu) możliwość kontroli prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Ma to szczególnie istotne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji o charakterze uznaniowym.

W niniejszej sprawie istniała konieczność szczegółowej analizy sytuacji życiowej skarżącego pod kątem spełnienia się przesłanki istnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Dlatego nie można również zaakceptować stanowiska, że powołanie się przez organ na ograniczone możliwości finansowe pomocy społecznej może stanowić wystarczające uzasadnienie odmowy przyznania danego świadczenia. Sam fakt ograniczoności środków przeznaczanych na pomoc społeczną jest oczywisty i nie budzi wątpliwości. Jednak brak środków nie może stanowić podstawy do zwolnienia organów administracji od obowiązku rzetelnego zbadania i rozważenia stanu faktycznego sprawy. W wypadku zaś zasługującym na uwzględnienie, udzielenie pomocy winno nastąpić chociażby w organicznym zakresie, na jaką posiadane środki pozwalają.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W pierwszej kolejności należy ustalić, na jakie konkretnie cel ma być przyznany zasiłek. Czy skarżący domaga się przyznania pomocy na wszystkie wskazane potrzeby, czy tylko na niektóre z nich oraz w jakiej formie oczekuje udzielenia tej pomocy. Następnie ponownie należy szczegółowo i starannie wyjaśnić sytuację życiową skarżącego, w tym poprzez zbadanie jego sytuacji materialnej i finansowej oraz jego podstawowych potrzeb. Wymagać to będzie przeprowadzenie szczegółowego wywiadu środowiskowego, który winien zastać podpisany przez skarżącego. W przypadku zaś odmowy złożenia podpisu, należy podać przyczyny, dla których skarżący odmawia podpisu. Należy przeanalizować ponoszone przez skarżącego wydatki i ich celowość, w tym także związane z kosztami leczenia, utrzymaniem domu oraz spłatą kredytów (dlaczego zostały zaciągnięte i na jakie potrzebny zostały przeznaczone). Wydatki, te winny zostać przez skarżącego udokumentowane (recepty, faktury zakupu leków, rachunki). Odnosi się to zwłaszcza do twierdzeń skarżącego, dotyczących stanu zdrowia, co wymagać będzie przedłożenia stosownego zaświadczenia lekarskiego. Czynności te pozwolą organowi na weryfikację stanowiska skarżącego. Dalej organ dokładnie ustali, ile wynosi dochód miesięczny skarżącego, gdyż z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że jest to kwota 1.043,09 zł - renta i dodatek pielęgnacyjny, natomiast w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji wskazano na kwotę 998,49 zł - emerytura i zasiłek pielęgnacyjny, a także czy syn R. K. udziela mu pomocy, a jeśli tak, to w jakiej formie oraz jakie są możliwości udzielania takiej pomocy. Dopiero na podstawie tak zebranego materiału dowodowego, organ dokona starannej oceny, czy sytuacja życiowa skarżącego może być uznana za "przypadek szczególnie uzasadniony" - art. 41 pkt 1) Ustawy. Wydając zaś decyzję o przyznaniu bądź odmowie udzielenia świadczenia, organ wyczerpująco i wszechstronnie uzasadni swoje rozstrzygniecie. Organ drugiej instancji, w przypadku ewentualnej kontroli ponownie wydanej decyzji, zwróci szczególną uwagę na powyższe wskazania i uzasadni swoją decyzję zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Powinien mieć przy tym na uwadze, że "uznanie administracyjne" w przedmiotowym postępowaniu jest konstrukcją, która daje organom administracji możliwość elastycznego działania w sytuacjach wymagających udzielenia pomocy i nie pozwala na dowolność w tym zakresie.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 ( 1 pkt 1 lit. c) oraz 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.