Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 365/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 8, art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 66 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Magdalena Dobek – Rak (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 22 października 2018 r., nr [...], o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia.

Zaskarżona decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

D. B. wystąpił do organu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie trzech obiektów inwentarskich (kurników) na działce o nr ewidencyjnym [...] w miejscowości G., obręb ewidencyjny G., gmina S. Do wniosku dołączył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

W toku postępowania organ zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia, a do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Marszałka Województwa o wydanie opinii, uzyskując w tym zakresie ich negatywne stanowiska. Również mieszkańcy G. zgłosili swój sprzeciw co do planowanego przedsięwzięcia.

Decyzją z dnia 22 października 2018 r. Wójt Gminy odmówił wydania stosownej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ scharakteryzował przedsięwzięcie wskazując, że działka objęta inwestycją nr [...] położona jest w G. i nie posiada aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Planowana inwestycja znajduje się w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu. Teren działki użytkowany jest rolniczo. W ramach planowanego przedsięwzięcia, inwestor zamierza wybudować trzy budynki inwentarskie o obsadzie 40000 sztuk w każdym obiekcie. Łączna obsada wyniesie 120000 sztuk, tj. 480 DJP. Zaplanowana powierzchnia zabudowy każdego z kurników wynosi 2356 m2, z czego 2220 m2 stanowi powierzchnia hodowlana. Z opisu technologicznego projektowanego przedsięwzięcia zawartego w raporcie oddziaływania na środowisko wynika, że pisklęta przeznaczone do chowu kupowane będą od dostawców zewnętrznych. Na 4 - 5 dni przed zasiedleniem w budynkach inwentarskich zostanie ułożona warstwa suchej ściółki o grubości ok. 5 - 6 cm (w lecie) lub 8 - 10 cm (w zimie). Następnie ustawiane będą linie technologiczne do podawania paszy i wody. W dniu zasiedlenia budynków pisklętami, pomieszczenia zostaną ogrzane do temperatury ok. 35°C. Długość cyklu hodowlanego brojlerów to ok. 45 dni. Do ubojni będą sprzedawane brojlery o wadze końcowej 2,3 kg. W ciągu roku planowanych jest 7 cykli produkcyjnych. Po każdym zakończonym cyklu produkcyjnym prowadzone będą prace porządkowe i dezynfekcyjne w budynkach inwentarskich.

W raporcie wskazano, że do zagospodarowania obornika powstającego na terenie gospodarstwa potrzebne jest około 31 ha ziemi. Wnioskodawca posiada obecnie 8 ha użytków własnych, nadwyżki powstającego na terenie gospodarstwa pomiotu będzie zbywał innym rolnikom/podmiotom na podstawie stosownych umów. Inwestor wezwany przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do przedstawienia obliczeń potwierdzających, że do zagospodarowania powstającego pomiotu niezbędnych jest 31 ha gruntów rolnych zweryfikował swoje obliczenia i wskazał, że do zagospodarowania pomiotu niezbędne są 72,05 ha. W związku z tym, że inwestor nie posiada wymaganego areału do zagospodarowania powstałego pomiotu (inwestor posiada 8 ha, a z przedłożonej umowy zbytu podmiotu do rolnika wynika, że nabywca dysponuje areałem 33 ha) Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska zobligował wnioskodawcę do przedłożenia wykazu działek, na których będzie zagospodarowany obornik z przedmiotowego gospodarstwa. Ponadto, organ wezwał inwestora do określenia, gdzie będzie magazynowany pomiot w okresie, w którym nawożenie na pola jest zabronione. W odpowiedzi wnioskodawca, w piśmie z dnia 28 marca 2018 r., wskazał jedynie, że inwestor planuje po rozpoczęciu działalności podpisać umowy na odbiór obornika. Natomiast bez odpowiedzi pozostały kwestie dotyczące magazynowania pomiotu w okresie, w którym nawożenie na pola jest zabronione.

Organ uznał złożone przez wnioskodawcę wyjaśnienia dotyczące możliwości i sposobu zagospodarowania pomiotu kurzego za niespełniające wymogów prawa, a uzupełnienia za wymijające i zbyt ogólnikowe. Zwrócił uwagę na fakt, że bez zgromadzenia rzetelnego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, nie jest możliwe określenie rzeczywistego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Wątpliwości Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wzbudziły również warunki realizacji przedsięwzięcia w zakresie zagęszczenia obsady w kurnikach. Wskazał, że przedmiotowe przedsięwzięcie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 w związku z § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 71). Jako jednostki określającej progi użyto DJP (duża jednostka przeliczeniowa), za którą w myśl § 2 ust. 1 pkt 51 ww. rozporządzenia przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza. Zastosowane w rozporządzeniu progi kwalifikujące inwestycje z zakresu chowu brojlerów jako przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dotyczą zatem docelowej maksymalnej możliwej obsady przy zastosowaniu zakładanej technologii chowu/hodowli zwierząt, tak aby zostały dotrzymane wymogi rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U z 2010 r., nr 56, poz. 344 ze zm.). Zatem istotne było ustalenie maksymalnej możliwości obsady danego obiektu, obliczoną poprzez podzielenie projektowanej powierzchni do chowu bojlerów przez minimalną powierzchnię utrzymania określoną w przepisach ww. rozporządzenia.

Organ wskazał, że z raportu wynika, że planowana przez wnioskodawcę maksymalna obsada brojlerów w ilości 40000 sztuk w każdym kurniku jest za duża i przekracza zagęszczenie obsady 39 kg/m2, określone w § 37 wyżej cytowanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Na podstawie ww. rozporządzenia, przy uwzględnieniu przyjętych założeń technologicznych (maksymalna waga brojlera: 2,3 kg) oraz powierzchni hodowlanej (2220 m2) Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził, że zagęszczenie obsady w kurnikach będzie większe i wyniesie 41,44 kg/m2. W raporcie przewidziano, że na terenie gospodarstwa planowana jest ubiorka drobiu (tzw. odławianie). Inwestor planuje ubiórkę drobiu podczas trwania każdego cyklu produkcyjnego, po to aby spełnić wymogi określone w ww. rozporządzeniu. W związku z tym Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wezwał wnioskodawcę o wyjaśnienia i uzupełnienia raportu m.in. o wskazanie czy planowana maksymalna obsada brojlerów w kurnikach spełni wymagania wynikające z ww. rozporządzenia. W piśmie z dnia 10 stycznia 2018 r. inwestor wyjaśnił, że wymogi z § 35, § 36 i § 37 rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. zostaną spełnione. W przedłożonym uzupełnieniu wskazano również obliczenia ilości powstającego obornika i ilości wody zużywanej do pojenia drobiu. W związku z tak sprecyzowaną odpowiedzią Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wezwał wnioskodawcę m.in. o rozważenie możliwości realizacji inwestycji w nowym wariancie, który uwzględniłby maksymalną docelową obsadę w kurnikach zgodną z ww. rozporządzeniem. Jednak wnioskodawca podtrzymał swoje stanowisko co do planowanej obsady w gospodarstwie, tym samym nie przyjął nowego wariantu realizacji przedsięwzięcia zaproponowanego przez organ, który to wariant obejmowałby zmniejszenie obsady w kurnikach, tak aby mogły zostać dotrzymane wymogi ww. rozporządzenia.

W konsekwencji Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia 29 czerwca 2018 r. odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia wskazując, że planowana ubiorka drobiu nie ma umocowania prawnego w ustawodawstwie i nie może być wykonywana. Przy podanych parametrach (powierzchni hodowlanej i maksymalnej wadze zwierząt 2,3 kg) otrzymano zagęszczenie w wysokości 41,44 kg/m2, co oznacza, że przy planowanej obsadzie w kurnikach przekroczone zostanie dopuszczalne prawem zagęszczenie brojlerów.

Organ wskazał, że również Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, jako organ właściwy do wydania opinii w przedmiotowej sprawie, w piśmie z dnia 15 września 2017 r. negatywnie zaopiniował warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Organ opiniujący stwierdził, że planowane przedsięwzięcie może powodować zagrożenie dla środowiska, a tym samym dla zdrowia ludzi ze względu na niewielką odległość granicy działki, na której zaplanowano budowę kurników od najbliższych zabudowań mieszkalnych. Przedstawiona w raporcie powierzchnia gruntu niezbędna do zagospodarowania, powstającego w wyniku prowadzonej produkcji, obornika został wyznaczona bez uwzględnienia zawartości azotu w nawozie, która nie powinna przekraczać 170 kg N/ha. Nie podano również informacji o sposobie zagospodarowania obornika w okresie zakazu stosowania nawozów. Nie podano informacji o miejscu i sposobie załadunku pomiotu kurzego, co jest istotne ze względu na wzmożoną emisję odorów i kurzu podczas załadunku. Organ zwrócił uwagę, że inwestycja jest przyczyną konfliktów społecznych, albowiem właściciele działek sąsiadujących z inwestycją odnajdują w jej przyszłym oddziaływaniu zagrożenia dla zdrowia ludzi i dla środowiska.

Marszałek Województwa postanowieniem z dnia 9 października 2017 r. negatywnie zaopiniował warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, wskazując iż informacje z raportu nie przedstawiają w sposób dostateczny wszystkich zagadnień niezbędnych do określenia faktycznego wpływu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko i zdrowie ludzi.

Organ podkreślił, że w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2018 r., że planowana inwestycja jest niegodna z przepisami szczególnymi, tj. planowana inwestycja narusza wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy określone zostały w przepisach Unii Europejskiej. Wyrażenie zgody na realizację przedsięwzięcia doprowadziłoby do naruszenia prawa w zakresie dopuszczalnego prawem zagęszczenia brojlerów w obiektach.

Niezależnie od powyższego organ wskazał, że planowana inwestycja wywołuje sprzeciw społeczności lokalnej, głównie właścicieli budynków mieszkalnych znajdujących się w sąsiedztwie przedsięwzięcia. Organ uznał część uwag za uzasadnione podnosząc, że wskazane w raporcie informacje dotyczące przeznaczenia terenów sąsiednich są niepełne. W dokumencie tym wskazano, iż w bezpośrednim sąsiedztwie terenu, od północnego wschodu i zachodu, znajdują się drogi (...) Natomiast od strony południowej, znajduje się pole uprawne, a od strony południowo - zachodniej przedmiotowa działka graniczy z drogą wojewódzką [..]. Najbliżej zlokalizowana zabudowa zamieszkała przez ludzi (...) znajduje się na działkach o nr [..] tj. w odległości ok. 120 m od obrysu planowanych obiektów inwentarskich. Wnioskodawca nie wspomniał natomiast, że w odległości kilku metrów od terenu objętego inwestycją (bezpośrednio za drogą) znajdują się tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową - działki nr [..]-[..] (na podstawie decyzji o warunkach zabudowy znak [..] z dnia 16 marca 2017 r.). Ponadto, w odległości około 50 - 60 m od granicy działki inwestora znajdują się tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (dz. nr [..]-[..]) ustanowione uchwałą nr XLVI/360/02 Rady Gminy (Dz. Urz. Woj. z dnia 19 marca 2003 r., nr 41, poz. 575). Organ podzielił argument dotyczący zagrożenia zanieczyszczenia wód powierzchniowych i gruntowych w wyniku niewłaściwego magazynowania i stosowania nawozów naturalnych. Do zagospodarowania powstającego w planowanym gospodarstwie pomiotu niezbędne są 72,05 ha. Inwestor nie posiada wymaganego areału do zagospodarowania powstałego pomiotu (posiada 8 ha gruntów własnych, ponadto rolnik, z którym inwestor podpisał umowę posiada 33 ha). Pomimo wezwań, inwestor nie wyjaśnił kwestii zagospodarowania powstające pomiotu kurzego, a także nie określił gdzie i w jaki sposób magazynowany będzie pomiot w okresie, w którym nawożenie pól jest zabronione. Tym samym niepewnym pozostaje stopień oddziaływania przedsięwzięcia na stan środowiska gruntowo - wodnego. Wskazano przy tym, przedstawione oddziaływanie w postaci emisji hałasu i emisji amoniaku są bliskie wartościom granicznym określonym w przepisach prawa. Inwestor nie przewidział zastosowania zieleni izolacyjnej w celu ograniczenia rozprzestrzeniania emisji.

Rozpoznając odwołanie D. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 marca 2019 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego Wójt Gminy prawidłowo zakwalifikował planowane przedsięwzięcie jako mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów § 2 ust.2 pkt 2 w związku z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia. Ponadto, organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, podejmując wszystkie czynności określone w art. 3 pkt 8 u.o.o.ś., przy czym postępowanie to wykazało, że zachodzą podstawy dla odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla wskazanego we wniosku przedsięwzięcia.

Jak wskazało Kolegium, za wydaniem negatywnej dla wnioskodawcy decyzji przemawia przede wszystkim odmowa uzgodnienia warunków realizacji inwestycji przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. W świetle bowiem art. 77 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś., uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska ma charakter wiążący, co oznacza brak możliwości wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także niedopuszczalność określenia w decyzji pozytywnej warunków odmiennych, niż uczynił do organ uzgadniający. W związku z tym, że postanowieniem z dnia 29 czerwca 2018 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska odmówił uzgodnienia inwestycji, Wójt Gminy był zobligowany do wydania decyzji odmownej. Kolegium uznało wydane postanowienie za prawidłowe, wydane po uzupełnieniu raportu oraz szczegółowej i wnikliwej analizie zgromadzonych danych. Stanowisko to Kolegium uznało za uzasadnione w obliczu planowanego przekroczenia dopuszczalnego zagęszczenia obsady w kurnikach, braku przedstawienia przez inwestora wariantu przedsięwzięcia, który te normy spełniałby i w konsekwencji niemożliwości rzeczywistej oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Według Kolegium w sytuacji, gdy kwestia odławiania (ubiórki) drobiu nie jest uregulowana prawnie brak jest podstaw do jej uwzględniania przy ustalaniu maksymalnego zagęszczenia obsady drobiu zgodnie z wymogami rozporządzenia z dnia 15 lutego 2010 r. Brak regulacji w tym zakresie nie pozwala na szczegółowe ustalenie zasad i warunków ubiórki i uniemożliwia zweryfikowanie, czy propozycje inwestora w zakresie odławiania drobiu zapewnią zachowanie maksymalnego możliwego zagęszczenia obsady drobiu w kurniku. Kolegium wskazało również na brak uzupełnienia przez inwestora danych co do sposobu zagospodarowania obornika, zwłaszcza sposobu jego magazynowania w okresie, w którym nawożenie pól jest zabronione, co w jego ocenie dodatkowo stanowiło przesłankę uzasadniającą odmowę uzgodnienia. W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Kolegium dodało, że również Powiatowy Inspektor Sanitarny oraz Marszałek Województwa negatywnie zaopiniowali warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

W skardze D. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta, a także uchylenie postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 80 ust. 1 i 2 u.o.o.ś., art. 6 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, a także art. 21, art. 22 i art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Skarżący zarzucił, że w niniejszej sprawie zabrakło wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przekroczono zasadę swobodnej oceny materiału dowodowego oraz nie dokonano analizy przedłożonego raportu. Organy nie miały podstaw do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, gdyż wszystkie warunki ustawowe zostały przez niego spełnione. Wydanie rozstrzygnięcia negatywnego w tym zakresie ogranicza jego prawo własności. Wyjaśnił, że planowana ubiórka drobiu stanowi element technologii chowu drobiu i jest powszechnie akceptowalnym przez organy uzgadniające w innych regionach kraju sposobem na zmniejszenie zagęszczenia w obiektach inwentarskich. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska subiektywnie przyjął, że ubiórka nie może być wykonana, gdyż nie ma umocowania prawnego w ustawodawstwie.

Podkreślił, że nie ma podstawy prawnej do żądania od inwestora przedłożenia umów pozwalających na zagospodarowanie całego pomiotu kurzego, zwłaszcza na etapie procedowania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wnioskodawca nie może zawrzeć stosownych umów nie wiedząc jeszcze w jakim ostatecznie kształcie i skali powstanie planowana inwestycja. Wskazał przy tym, że z ostrożności procesowej, stosując się do zaleceń organu I instancji, zawarł stosowne umowy z okolicznymi rolnikami na odbiór obornika, co wynika wprost ze zgromadzonego materiału dowodowego. Zaznaczył, że obawy organu związane z ewentualnymi dodatkowymi i teoretycznymi brakami areału przed przystąpieniem do prowadzenia instalacji można rozwiązać także poprzez odpowiednie warunki, pod jakimi analizowane przedsięwzięcie może zostać zrealizowane. Organ, w przypadku uznania, że zgromadzony materiał dowodowy jest niewystarczający, winien zatem ewentualnie wezwać inwestora do przedłożenia analizy porealizacyjnej, w której zostanie wykazany sposób zagospodarowania odchodów zwierząt (obornik) jako nawóz naturalny na gruntach inwestora.

Według skarżącego zastrzeżenia organów co do braku informacji o sposobie zagospodarowania obornika w okresie zastosowania nawozów są chybione. Problem składowania i prawidłowego zagospodarowania obornika jest kwestią dotycząca rolnika nabywającego od inwestora nawóz, a nie samego inwestora. Ponadto, w umowie został zastrzeżony obowiązek sporządzenia planu nawozowego, który zostanie zatwierdzony przez Okręgową Stację Chemiczno-Rolniczą. Należy w takim razie przyjąć, że odbiór przez nabywcę obornika nastąpi z zachowaniem wszelkich standardów określonych przez stosowne normy prawne.

Ponadto wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny niezasadnie przyjął, że przedłożony raport nie zawiera informacji o negatywnych oddziaływaniach na zdrowie ludzi, podczas gdy jest on w pełni kompletny. Zawarto w nim informacje, że mogą powstać minimalne uciążliwości dla okolicznych mieszkańców. Jednak w raporcie tym nie wskazano, aby planowana inwestycja wykazała przekroczenie jakichkolwiek dopuszczalnych prawem norm.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 22 października 2018 r. o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa trzech obiektów inwentarskich – kurników, na działce nr [...] w miejscowości G., obręb ewidencyjny G., gmina S.".

Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, wobec czego brak było podstaw do ich usunięcia z obrotu prawnego. Sąd nie stwierdził również przesłanek do uchylenia postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2081 ze zm.), zwanej dalej u.o.o.ś.

Organy obu instancji rozpoznały sprawę z wniosku skarżącego o ustalenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie trzech obiektów inwentarskich o obsadzie 40000 sztuk brojlerów w każdym obiekcie, co daje łączną obsadę 120000 sztuk, tj. stanowiących w przeliczeniu 480 DJP. Prawidłowo zakwalifikowały wskazane przedsięwzięcie jako mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu § 2 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 71). Zgodnie z powołanym przepisem za tego rodzaju przedsięwzięcie uważa się chów lub hodowlę zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP - przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza).

W konsekwencji takiej kwalifikacji środowiskowej przedsięwzięcia, zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 1 u.o.o.ś., wymagane było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, poprzedzonej przeprowadzoną oceną oddziaływania na środowisko (art. 59 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś.), w toku której obligatoryjne jest sporządzenie raportu oddziaływania na środowisko. W tym postępowaniu bowiem ocena okoliczności faktycznych dokonywana jest w oparciu o przygotowany raport, który stanowi istotny środek dowodowy i który organ obowiązany jest uwzględnić przy wydawaniu decyzji.

Zgodnie z art. 3 pkt 8 u.o.o.ś. postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia obejmuje w szczególności:

a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,

c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Natomiast, w myśl art. 80 ust. 1 u.o.o.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:

1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Analizując wnikliwie zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że organy procedujące wniosek skarżącego w sposób kompleksowy zebrały materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy, na jego podstawie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego.

W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko organy określają, analizują i oceniają m.in. bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, krajobraz, w tym krajobraz kulturowy oraz wzajemne oddziaływanie między powyższymi elementami (art. 62 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś.). Dokumentem umożliwiającym analizę kryteriów wskazanych w art. 62 ust. 1 u.o.o.ś. jest raport o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, którego szczegółową treść określa art. 66 u.o.o.ś. Raport jest najważniejszym dowodem w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia, dlatego też jego treść powinna, w granicach określonych przez art. 66 ust. 1 u.o.o.ś., szczegółowo charakteryzować planowane przedsięwzięcie (pkt 1 lit. a), wskazywać główne cechy charakterystyczne procesów produkcyjnych (pkt 1 lit. b), przewidywane rodzaje i ilości emisji, w tym odpadów wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia (pkt 1 lit. c), opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę, opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko (pkt 8) oraz opis działań mających na celu unikanie, zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko (pkt 9).

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma określić wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych. Ocena oddziaływania na środowisko jest więc szczególną procedurą mającą na celu ocenę skutków realizacji danego przedsięwzięcia na środowisko i jego elementy, decydującą o możliwości jego realizacji. Prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko właściwy organ, w tym wypadku wójt, przy udziale organów współdziałających, tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Marszałka Województwa, może dokonać wyłącznie na podstawie rzetelnych i kompletnych danych indywidualizujących i charakteryzujących inwestycję oraz jej wpływ na komponenty środowiska. Prowadzona ocena nie może pomijać oceny zgodności z obowiązującymi przepisami przyjętych założeń inwestycyjnych, albowiem ustalenia środowiskowych uwarunkowań można dokonać wyłącznie w stosunku do przedsięwzięcia, którego założenia nie naruszają przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Tylko raport opierający się na założeniach charakteryzujących inwestycję zgodnych z prawem może być materiałem wyjściowym dla prawidłowego określenia jej wpływu na środowisko i zdiagnozowania wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska. Jest to założenie niezbędne do tego, ażeby raport mógł zrealizować swoją funkcję jako instrument identyfikacji znaczących oddziaływań na środowisko, co umożliwia w toku postępowania ocenowego określenie adekwatnych środków łagodzących i kompensujących. Raport powinien być kompletny, rzetelny i spójny, odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z etapem przygotowania, realizacji, jak i likwidacji przedsięwzięcia, wskazywać jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. Raport dotyczy bowiem konkretnego, ściśle określonego przedsięwzięcia, którego poszczególne elementy, jak chociażby procesy produkcyjne, powinny zostać określone na tyle precyzyjnie, ażeby możliwe było przeprowadzenie oceny przewidywanego rodzaju i ilości emisji, w tym odpadów, wynikających z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia. Tylko tak scharakteryzowane przedsięwzięcie umożliwi rzeczywiste prognozowanie oddziaływań i określenie odpowiadających im środków zaradczych.

Pomimo tego, że raport jest dokumentem prywatnym, sporządzanym na zlecenie inwestora, to niewątpliwie powinien zostać poddany starannej ocenie organów orzekających zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania dowodowego wyrażonymi w przepisach art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Z uwagi na to, że zawiera on w zdecydowanej mierze informacje wymagające wiedzy specjalistycznej, jego merytoryczną ocenę przeprowadzają organy wyspecjalizowane w tym zakresie w ramach ich właściwości rzeczowej, głównie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, dając wyraz tej ocenie, właśnie w postanowieniu w przedmiocie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że sąd administracyjny nie ma kognicji do merytorycznej kontroli treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Sąd tylko kontroluje ustalenia faktyczne dokonane w tym zakresie przez właściwe organy na podstawie kryterium legalności oraz biorąc pod uwagę normy z art. 66 u.o.o.ś. (por. wyroki NSA z dnia 29 września 2016 r., II OSK 662/15, 28 lipca 2016 r., II OSK 2661/14, 28 sierpnia 2014 r., II OSK 495/13, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze Sąd, po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, podzielił w całości stanowisko organów obu instancji zaprezentowane w motywach podjętych rozstrzygnięć i stwierdził, że przedłożony przez inwestora raport i jego uzupełniania nie pozwalał na dokonanie prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w trakcie postępowania uzgodnieniowego, którego przedmiotem była wnikliwa analiza treści raportu i przyjętych w nim rozwiązań, dwukrotnie pismami z dnia 20 grudnia 2017 r. i 9 marca 2018 r. wzywał inwestora do uzupełnienia informacji zawartych w raporcie. I choć uzupełnienia raportu były przedkładane na każde wezwanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, to jednak nie czyniły one zadość wezwaniom organu uzgadniającego. Lektura uzupełnień raportu uzasadniała wniosek, iż autor raportu zamiast rzetelnie ustosunkować się do wezwań Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, podejmował polemikę ze stanowiskiem organu uzgadniającego, negując potrzebę udzielenia żądanych informacji bądź zmiany wariantu realizacji inwestycji określonego w raporcie na wariant proponowany przez organ.

Natomiast Sąd podziela w całości stanowisko organu uzgadniającego, Wójta Gminy oraz Kolegium o brakach raportu, wyrażone w motywach wydanych rozstrzygnięć, czyniąc ustalenia w tym zakresie swoimi.

Organy prawidłowo uznały bowiem, że proponowana w ramach przedsięwzięcia maksymalna obsada brojlerów w każdym z trzech kurników przekroczy normy określone w § 37 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U. z 2010 r., nr 56, poz. 344 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie utrzymywania zwierząt gospodarskich.

Organy uznały, że zagęszczenie obsady w kurnikach, przy planowanej obsadzie, powierzchni hodowlanej i masie ubojowej brojlerów doprowadzi do przekroczenia dopuszczalnych prawem norm zagęszczenia w każdym z kurników. Prawidłowości tego stwierdzenia nie podważył błąd, który wkradł się w założenia organów, a mianowicie przyjęcie masy ubojowej kurcząt 2,3 kg, zamiast 2,5 kg, która wyraźnie wynika z treści raportu. Uwzględniając powierzchnię hodowlaną każdego z kurników (2220 m2) oraz maksymalną masę ubojową brojlerów 2,3 kg organy uzyskały wskaźnik zagęszczenia obsady w kurnikach w wysokości 41,44 kg/m2, co już oznacza przekroczenie dopuszczalnych prawem norm zagęszczenia. Natomiast opierając się na danych z raportu dla masy ubojowej kurcząt 2,5 kg wynik tej analizy doprowadziłby do otrzymania wskaźnika obsady w wysokości 45,04 kg/m2, również przekraczającego dopuszczalną normę zagęszczenia obsady. Zgodnie bowiem z § 37 rozporządzenia w sprawie utrzymywania zwierząt gospodarskich kurczęta brojlery mogą być utrzymywane w kurniku, w którym maksymalne zagęszczenie obsady wynosi 39 kg/m2. Opisana wyżej omyłka nie miała wpływu na wynik sprawy, gdyż w każdym ze wskazanych wariantów doszłoby do przekroczenia norm obsady w kurnikach.

Natomiast wątpliwości Sądu nie wzbudziła prawidłowość przyjętej metody obliczeń, która wykazuje zgodność ze sposobem ustalania poziomu obsady kurcząt brojlerów w kurniku określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu ustalania poziomu obsady kurcząt brojlerów w kurniku, w którym są one utrzymywane (Dz.U. nr 223, poz. 1784 ze zm.). Zgodnie z § 2 przywołanego rozporządzenia poziom obsady kurczą brojlerów w kurniku, w którym są one utrzymywane, ustala się poprzez obliczenie łącznej masy żywych zwierząt brojlerów, w przeliczeniu na 1 m2 stale dostępnej im powierzchni użytkowej wyłożonej ściółką. Łączna masa kurcząt nie może przekroczyć obsady maksymalnego zagęszczenia, określonego w rozporządzeniu w sprawie utrzymywania zwierząt gospodarskich. Ustalenia poziomu obsady dokonuje się przed wprowadzeniem kurcząt do kurnika, biorąc pod uwagę spełnienie wymagań określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 122 ze zm.), zwanej dalej u.o.z.

Z tego wynika, że określenia parametru zagęszczenia obsady planowanej inwestycji z zakresu chowu brojlerów powinno dokonywać się przy uwzględnieniu wagi ubojowej brojlerów, czyli maksymalnej wagi, której osiągnięcie w cyklu produkcyjnym oznacza możliwość uboju. Obliczeń zagęszczenia obsady należy zatem dokonywać przy maksymalnym zagęszczeniu i docelowej wadze. Powyższą wykładnię potwierdzają przepisy u.o.z. oraz przyjęty w rozporządzeniu wskaźnik jednostek przeliczeniowych inwentarza – DJP, za który przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Istotne jest, że normy upoważniające do wydania powołanych wyżej rozporządzeń, tj. w sprawie utrzymywania zwierząt gospodarskich oraz w sprawie sposobu ustalania poziomu obsady kurcząt brojlerów w kurniku, w którym są one utrzymywane, znajdują się w u.o.z. Przepis art. 12 ust. 1 u.o.z. stanowi, że kto utrzymuje zwierzęta gospodarskie jest obowiązany do zapewnienia im opieki i właściwych warunków bytowania. Warunki chowu lub hodowli zwierząt nie mogą powodować urazów i uszkodzeń ciała lub innych cierpień (ust. 2). Stosownie do art. 12 ust. 5 u.o.z. obsada zwierząt ponad ustalone normy powierzchni dla danego gatunku, wieku i stanu fizjologicznego jest zabroniona. Z art. 12 ust. 7 u.o.z. wynika natomiast, że wymagania określone w rozporządzeniach wykonawczych mają na względzie zapewnienie zwierzętom gospodarskim właściwych warunków bytowania i opieki oraz wpływ tych warunków na zdrowie i dobrostan zwierząt.

Powyższe zasady są zbieżne z zasadami wynikającymi z uregulowań międzynarodowych, w tym z Europejskiej konwencji o ochronie zwierząt hodowlanych i gospodarskich, sporządzonej w Strasburgu dnia 10 marca 1976 r. i ratyfikowanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 28 grudnia 2007 r. Zgodnie z art. 4 ust. 1 Konwencji swoboda ruchu właściwa zwierzęciu - wziąwszy pod uwagę jego gatunek i zgodnie z posiadanym doświadczeniem i wiedzą naukową, nie może być ograniczona w sposób powodujący niepotrzebne cierpienia lub urazy i uszkodzenia ciała. Jeżeli zwierzę jest stale lub często trzymane na uwięzi lub w zamknięciu, należy mu zapewnić przestrzeń odpowiednią do jego potrzeb fizjologicznych i etologicznych, zgodnie z posiadanym doświadczeniem i wiedzą naukową (ust. 2).

Określone zatem zasady utrzymywania zwierząt gospodarskich, w tym wymogi w zakresie maksymalnego zagęszczenia obsady zwierząt, mają realizować cele ochronne związane z humanitarnym traktowaniem zwierząt. Przez humanitarne traktowanie zwierząt u.o.z. rozumie traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę. Z tego powodu ustawodawca określił normy obowiązujące przy utrzymywaniu zwierząt gospodarskich, których przekroczenie powoduje sprzeczność prowadzonej działalności hodowlanej z prawem.

Nie można zatem zaakceptować przedsięwzięcia, które zakłada zagęszczenie obsady kurcząt brojlerów w kurnikach przekraczającą maksymalną dopuszczalną przez rozporządzenie wartość, dla danego rodzaju kurnika. Analiza wagi ubojowej brojlerów – 2,5 kg oraz powierzchni hodowlanej w każdym z kurników prowadzi do wniosku, że inwestor zaplanował obsadę kurników większą niż liczba stanowisk. Usprawiedliwieniem dla takiego przekroczenia nie może być proponowana przez inwestora metoda ubioru kurcząt, czyli odławiania w trakcie cyklu produkcyjnego określonej ilości sztuk zanim osiągną wagę ubojową.

Ze względów humanitarnych takiej sytuacji zaakceptować nie można. Z tych powodów wielkością maksymalnego zagęszczenia obsady kurcząt nie można manipulować poprzez przyjęcie określonych założeń technologicznych i zasad obrotu stada, które nie wynikają z żadnych aktów obowiązującego prawa, prowadzą do naruszenia norm określonych w przepisach i stwarzają zagrożenie na zwierząt.

Poza tym zwrócić należy uwagę na niekonsekwencję w zakresie danych charakteryzujących całość inwestycji zawartych w raporcie. Z raportu wynika bowiem, że długość jednego cyklu produkcyjnego trwać będzie około 45 dni, w trakcie których brojlery mają osiągnąć wagę końcową 2,5 kg, uzasadniającą ich sprzedaż do ubojni. Wynika z tego, że jest to zasadniczy cel planowanej działalności gospodarczej. To założenie produkcyjne traci jednak sens przy zastosowaniu proponowanej przez inwestora tzw. ubiórki kurcząt, czyli wyławianiu części z obsady kurnika przed osiągnięciem przez nich wagi ubojowej. Z informacji zawartych w raporcie nie wynika bowiem, w jaki sposób tak odławiane sztuki ważące 2,1 kg będą zagospodarowane. Raport nie pozwala na przyjęcie, że kurczęta o mniejszej wadze niż 2,5 kg będą przeznaczane na sprzedaż do ubojni. Innymi słowy, z raportu ani z dodatkowych wyjaśnień inwestora nie wynika przydatność kurcząt o wadze 2,1 kg ani sposób ich zagospodarowania. Zasadniczym bowiem celem hodowli wyrażonym w raporcie jest sprzedaż na ubój kurcząt, które osiągnęły w cyklu produkcyjnym wagę 2,5 kg. Skoro tak, to celowość tzw. ubiórki drobiu jest wątpliwa i składnia to wniosku, że zastosowanie tej metody chowu drobiu zmierza w gruncie rzeczy do maksymalizacji zysków inwestora kosztem zdrowia i dobrostanu zwierząt, z niedopuszczalnym naruszeniem przepisów u.o.z. oraz przepisów wykonawczych stanowiących instrumenty chroniące wskazane wartości. Sprzeczności pomiędzy zaproponowanym przez inwestora systemem produkcji brojlerów, w tym proponowaną ubiórką kurcząt, a zakładanymi do osiągnięcia celami gospodarczymi nie usunięto w toku postępowania, co podważyło rzetelność i kompletność przedłożonego w sprawie raportu, których to wadliwości nie sanowały dokonane uzupełnienia.

Zasadne wątpliwości organów orzekających oraz współdziałających wzbudził również brak w raporcie danych dotyczących prawidłowego i kompleksowego zagospodarowania powstającego w wyniku chowu kurcząt obornika, których nie uzupełniono w trakcie procedury ocenowej. Powstający w trakcie hodowli nawóz naturalny jest jednym z zasadniczych źródeł negatywnego oddziaływania na środowisko tego rodzaju działalności, w zakresie emisji substancji szkodliwych do środowiska, w tym do powietrza i wód. Przepis art. 66 ust. 1 u.o.o.ś. wymaga, ażeby w raporcie określać przewidywane rodzaje i ilości emisji, opisać przewidywane znaczące oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz przewidywane działania mające na celu unikanie, zapobieganie, ograniczanie i kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko. Z tego wynika obowiązek przedstawienia w raporcie, adekwatnych do przewidywanych negatywnych oddziaływań, metod neutralizowania ich wpływu na środowisko. Procedura oceny oddziaływania na środowisko ma bowiem za zadanie zdiagnozowanie zagrożeń płynących z działalności człowieka dla środowiska i wszystkich jego komponentów oraz określenia warunków zabezpieczających środowisko, pod którymi realizacja inwestycji będzie możliwa. Skoro przedmiotem sporu nie była powierzchnia gruntów niezbędnych do zagospodarowania obornika – 72,05 ha, albowiem w tym zakresie inwestor zgodził się ze stanowiskiem organów, to areał gruntów – 8 ha posiadanych przez skarżącego oraz 33 ha, co do których zawarł umowę z rolnikiem, daleko odbiegał od wielkości wymaganej i zapewniającej prawidłowe zagospodarowania obornika. O ile wyjaśnienia udzielone przez inwestora co do sposobu zagospodarowania obornika poprzez przekazanie go innym rolnikom na podstawie umów lub do biogazowni mogły zostać zaakceptowane, o tyle brak sprecyzowania zasad postępowania z powstającym na nieruchomości objętej wnioskiem obornikiem na etapie jego przygotowania do załadunku, brak konkretnego wskazania sposobu przechowywania i zagospodarowania obornika przez okres, w którym nie jest możliwe jego rolnicze wykorzystanie oraz brak określenia sposobów minimalizowania negatywnego oddziaływania związanego z produkcją obornika, jest istotną przeszkodą w zaakceptowaniu raportu jako kompletnego.

Przy intensywnej produkcji zwierzęcej powstają tak znaczne ilości nawozów, że ich bieżące wykorzystanie na polach nie jest możliwe. Nawozy naturalne wytwarzane w gospodarstwie rolnym, w tym przy chowie drobiu, powinny być przechowywane w sposób bezpieczny dla środowiska, przez okres, w którym nie jest możliwe ich rolnicze wykorzystanie. Okresy takie wskazano w Załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych (Dz.U. 2003 r., nr 4, poz. 44), w którego pkt 1 ppkt 3 wskazano, że bez względu na przebieg pogody i stan gleby w okresie zimowym, od początku grudnia do końca lutego nie dopuszcza się stosowania nawozów naturalnych w formie stałej i płynnej oraz nawozów organicznych, w tym kompostów. W pkt 5 ppkt 1 tego aktu wskazano, że wszystkie produkowane w gospodarstwie płynne i stałe odchody zwierzęce i odpady powinny być przechowywane w specjalnych, szczelnych zbiornikach lub na płytach usytuowanych w odpowiedniej odległości od zabudowań i granic zagrody wiejskiej, zgodnie z wymaganiami prawa budowlanego, a przede wszystkim od studni stanowiącej źródło zaopatrzenia w wodę dla ludzi i zwierząt. Również przepis art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1259) w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie uchylającej go ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2018 r., poz. 2268 ze zm.), stanowił, że gnojówkę i gnojowicę przechowuje się wyłącznie w szczelnych zbiornikach o pojemności umożliwiającej gromadzenie co najmniej 4-miesięcznej produkcji tego nawozu. Zbiorniki te powinny być zbiornikami zamkniętymi, w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, 961, 1165, 1250 i 2255) dotyczących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Zgodnie z art. 25 ust. 2 wskazanej ustawy podmioty, o których mowa w art. 18 ust. 1 (podmioty, które prowadzą chów lub hodowlę drobiu powyżej 40 000 stanowisk lub chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior - przypis Sądu) przechowują nawozy naturalne, inne niż wymienione w ust. 1, na nieprzepuszczalnych płytach, zabezpieczonych w taki sposób, aby wycieki nie przedostawały się do gruntu.

Zdaniem Sądu, przywołane wyżej przepisy miały zastosowanie w niniejszej sprawie stanowiąc źródło obowiązku wskazania dokładnego sposobu zagospodarowania przez inwestora obornika powstającego w związku z planowaną działalnością, co nie pozwoliło działań organów uznać za dowolne. Z przejściowego bowiem przepisu art. 545 ust. 1 ustawy Prawo wodne z 2017 r. wynika, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed dniem 1 stycznie 2018 r.) dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w sprawach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania albo zmiany decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r. poz. 1405 i 1566), stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2018 r., w tym również przepisy wykonawcze do obowiązujących przed tą datą ustaw.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy zgodzić się trzeba z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, że niepełne i rozbieżne informacje na temat przedmiotowego przedsięwzięcia uniemożliwiają dokonanie pełnej merytorycznej oceny treści raportu i odniesienie się do wszystkich jego elementów, w tym zweryfikowanie kompleksowo oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne komponenty środowiska, w szczególności stan wód, powierzchnię ziemi, czy powietrze atmosferyczne.

Organ uzgadniający odnosząc się do poszczególnych elementów raportu i jego uzupełnień szczegółowo umotywował przesłanki negatywnego uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, zatem ocena w tym zakresie nie nosi cech dowolności. W związku z powyższym niepełne i rozbieżne informacje na temat projektowanego przedsięwzięcia uzasadniały stanowisko Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, że nie można przeprowadzić rzetelnej analizy oddziaływania na środowisko i skonkretyzować adekwatnych środków ochronnych. Przy tym podkreślić należy, że niedostatków raportu nie można było usunąć przy pomocy obciążenia inwestora obowiązkiem sporządzenia i przedłożenia analizy porealizacyjnej, zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. Instytucja analizy porealizacyjnej ma bowiem służyć wyłącznie weryfikacji rzeczywistego oddziaływania zrealizowanego przedsięwzięcia na środowisko z prognozowanymi skutkami szczegółowo określonymi w raporcie. Metody zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stosownie do potrzeb, powinny być już określone w raporcie. Analiza jedynie konfrontuje prognozy z rzeczywistością.

Z tego też powodu Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, kierując się zasadą prewencji i przezorności wyrażoną w art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 519 ze zm.), trafnie odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. Istotą zasady przezorności, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2002/15 (Lex nr 2330223), jest przyjęcie, iż w sytuacji, kiedy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, może być ono znaczące, a racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je na korzyść środowiska, a nie na korzyść inwestycji. Postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska rzutowało niewątpliwie na rozstrzygnięcie organu I instancji, które Kolegium trafnie utrzymało w mocy podejmując zaskarżoną decyzję. W motywach poddanego kontroli Sądu rozstrzygnięcia organ odwoławczy w świetle zebranego materiału dowodowego, rzetelnie zweryfikował poprawność postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, jak i wydanej na jego podstawie decyzji organu I instancji, punktując - niewątpliwie trafnie - braki raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, które skutkowały odmową ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. W sytuacji bowiem, w której kluczowy faktor, o najistotniejszym wpływie na środowisko, w postaci wielkości obsady kurcząt pozostaje niezgodny z prawem, to wszystkie dalsze ustalenia tracą na znaczeniu, gdyż ocena inwestycji w takim kształcie nie mogłaby doprowadzić do prawnie akceptowalnych wyników.

Chybione w związku z powyższym okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 k.p.a.

Opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego potwierdziła zastrzeżenia formułowane pod adresem raportu przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, wskazując na tożsame obszary istotnych braków raportu w kompletnej i rzetelnej charakterystyce przedsięwzięcia, co czyni zarzuty skargi w tym zakresie bezzasadnymi. Z treści decyzji nie wynika przy tym, ażeby treść rozstrzygnięcia determinował opór społeczny w stosunku do przedmiotowej inwestycji.

Sąd nie podzielił również zarzutów skargi odnośnie ograniczenia, skutkiem zaskarżonej decyzji, prawa własności i wolności działalności gospodarczej, wbrew zasadom określonym w art. 21, art. 22 i art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Własność bowiem nie jest prawem absolutnym i może być ograniczona w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności (art. 64 ust. 2). Podobnie, art. 22 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej stanowi, że ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Skarżący błędnie upatruje ograniczeń w wykonywaniu swojego prawa własności i prowadzeniu działalności gospodarczej w motywach decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań inwestycji. Organy zastosowały, w procedurze oceny oddziaływania na środowisko, przewidziane przez prawo zasady i sposoby weryfikacji planowanej inwestycji z punktu widzenia potrzeb ochrony środowiska. Ustawodawca określił bowiem warunki, których spełnienie umożliwi realizację planowanego przedsięwzięcia w zgodzie z wymogami ochrony środowiska, dając tym samym wyraz wadze chronionego dobra w postaci szeroko pojętego środowiska. Konsekwencje braku zadośćuczynienia tym zasadom, z którymi mamy do czynienia w niniejszej sprawie, obciążają skarżącego jako inwestora, który nie sprostał wymogom przepisów. Reglamentacja podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej ma służyć ochronie dóbr, których dobrostan bez takiej prewencji byłby zagrożony, czego nie można poczytywać za naruszenie prawa własności bądź ograniczenie swobody działalności gospodarczej.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).