Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 466/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi M. S.A. z siedzibą w J. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2006 r. nr. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej M. S.A. z siedzibą w J. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2006 r. Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] października 2006 r. sprawy z wniosków: B. Sp.j. siedzibą w P. i F. w W. przeciwko M. S.A. z siedzibą w J. o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego WIŚNIÓWKA R-45025 na podstawie art. 164, art. 165 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. nr 119, poz. 1117 ze zm.) oraz art. 9 ustawy z dnia 28 marca 1963 r. o znakach towarowych (Dz. U. nr 14, poz. 73) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej oraz art. 98 kpc w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej orzekł o unieważnieniu prawa z rejestracji znaku towarowego WIŚNIÓWKA R-45025 i przyznał wnioskodawcom zwrot kosztów postępowania w sprawie.

Uzasadniając swoją decyzję organ wyjaśnił, iż do Urzędu Patentowego RP, działającego w trybie postępowania spornego, wpłynęły dwa wnioski o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego WIŚNIÓWKA R-45025, udzielonego z pierwszeństwem z dnia [...] maja 1965 r. na rzecz M. S.A. z siedzibą w J.. I tak w dniu [...] lipca 2002 r. wpłynął wniosek firmy B. Sp.j. siedzibą w P. a w dniu [...] lipca 2003 r.- wniosek F. w W..

Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawcy wskazali art. 9 ustawy z dnia 28 marca 1963 r. o znakach towarowych (Dz. U. nr 14, poz. 73) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej przy czym F. powołała się także na art. 164 i art. 165 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 255 pkt 1 ustawy Prawo własności przemysłowej.

Firma B. Sp.j., uzasadniając swój interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji w/w znaku podniosła, iż uprawniony ze znaku wezwał go do natychmiastowego zaprzestania produkowania wyrobu o nazwie WIŚNIÓWKA STAROPOLSKA, a nadto, zdaniem wnioskodawcy określenie "wiśniówka" zarówno w chwili zgłoszenia do ochrony jak i w okresie następującym po tej dacie aż do chwili obecnej ma charakter ogólnoinformacyjny i jako takie nie mogło uzyskać wtórnej zdolności odróżniającej. W sprawie nie zachodzi obowiązek wykazania, iż uprawniony uzyskał rejestrację działając w złej wierze albowiem sporny znak towarowy został zarejestrowany przed wejściem w życie ustawy o znakach towarowych z 1985 r., statuującej w art. 31 taką powinność a które to unormowanie nie zostało przejęte w ustawie obowiązującej w chwili złożenia wniosku.

Natomiast F. swój interes prawny upatruje w swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej chronionej na podstawie art. 20 Konstytucji RP, podnosi także, iż uprawniona ze spornej rejestracji wystąpiła z pozwem o zakazanie wprowadzania do obrotu napojów alkoholowych z oznaczeniem zawierającym słowo WIŚNIÓWKA i nakazanie wycofania z obrotu napojów alkoholowych oznaczonych znakiem zawierającym słowo WIŚNIÓWKA. Również w ocenie tego wnioskodawcy w/w znak towarowy nie posiada dostatecznych znamion odróżniających i do dnia dzisiejszego nie nabył także wtórnej zdolności odróżniającej, co powoduje, iż w sprawie nie ma żadnych ograniczeń czasowych do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji przedmiotowego znaku.

Oba wnioskujące podmioty przytoczyły tytułem przykładu znaczenia w jakich określenie WIŚNIÓWKA jest używane w encyklopediach i słownikach, przy czym F. dodatkowo przedstawiła artykuły, publikacje i wydruki z Internetu, powołała się także na orzecznictwo byłej Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym i wyniki badań opinii publicznej przeprowadzone przez OBOP.

W odpowiedzi na wniosek firmy B. Sp. j. uprawniona z rejestracji wniosła o jego oddalenie. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 1990 r. dopuszczający możliwość odpowiedniego stosowania art. 31 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych do praw powstałych jeszcze przed wejściem w życie w/w ustawy argumentowała, iż z wnioskiem o unieważnienie znaku towarowego można wystąpić w okresie pięciu lat od daty rejestracji, po upływie tego terminu zaś tylko w stosunku do uprawnionego, który uzyskał rejestrację działając w złej wierze.

Odnosząc się do wniosku F. uprawniona, wnosząc o jego oddalenie, podniosła m.in., iż znak towarowy WIŚNIÓWKA w dacie zgłoszenia posiadał dostateczne znamiona odróżniające, co przyznał sam wnioskodawca w sprawie [...] o uznanie za wygasłe praw z rejestracji spornego znaku a potwierdził Urząd Patentowy w decyzji wydanej w tej sprawie a także prawomocne wyroki WSA i NSA. Wnioskodawca wskazał szereg okoliczności mających miejsce wiele lat po rejestracji a występowanie danego oznaczenia w słownikach nie oznacza, iż oznaczenie to nie może uzyskać rejestracji jako znak towarowy np. rejestracja znaków żubrówka R-86410 i dereniówka R-83170. Co więcej, w sytuacji gdy decyzja o rejestracji znaku towarowego funkcjonuje w obrocie prawnym ponad 40 lat w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 156 § 2 kpa w związku z art. 265 pwp.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2006 r. uprawniona zakwestionowała interes prawny wnioskodawców. Podniosła także, iż zarówno w dacie rejestracji jak i obecnie przedmiotowego znaku nie można uznać za pozbawiony zdolności odróżniającej.

Świadczy o tym choćby fakt, iż w momencie zgłoszenia spornego znaku korzystał z niego tylko jeden podmiot tj. Z. czy też wskazane wyżej wyroki WSA i NSA a także wyrok Sądu Apelacyjnego w W. sygn. akt [...]. Okolicznościami potwierdzającymi nabycie przez kwestionowany znak tzw. wtórnej zdolności odróżniającej jest używanie tegoż znaku od 1948 r. przez jeden podmiot którego następcą prawnym jest uprawniona a także udział w rynku do początku lat 90-tych na poziomie niemalże 100% oraz znaczne nakłady na promocję. Znak jest powszechnie znany i istnienie jego zostało potwierdzone w decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 1995 r. w sprawie [...] a także w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2004 r. oraz z dnia 30 czerwca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 2313/05 będących dokumentami urzędowymi a więc okoliczność tę należy uznać za udowodnioną.

Kolegium uznało, iż wnioskodawcy posiadają w sprawie interes prawny albowiem istnieje realny i bezpośredni związek pomiędzy sytuacją prawną wnioskodawców a rozstrzygnięciem mogącym zapaść w tej sprawie. Materialno-prawną podstawę stanowi art. 20 i art. 22 Konstytucji RP a także art. 5 ustawy z dnia 19 listopada

1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.) - obecnie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. nr 173, poz. 1807 ze zm.)

W konsekwencji przeprowadzonego postępowania Urząd Patentowy RP stwierdził, iż kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia spornego zagadnienia stanowi art. 315 ustawy Prawo własności przemysłowej, który w ustępie 3 stwierdza, że ustawowe warunki wymagane dla uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia tego znaku do ochrony a więc w niniejszej sprawie jest to ustawa z dnia 28 marca 1963 r. o znakach towarowych. Przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 67/06 organ zajął stanowisko, iż w odniesieniu do przedmiotowych wniosków bądą miały zastosowanie przepisy ustawy art. 164 i art. 165 pwp. co oznacza, iż w sytuacji, gdy prawo ochronne zostało udzielone na znak towarowy mimo braku jego zdolności odróżniającej i gdy znak ten w wyniku używania nie nabrał charakteru odróżniającego, nie ma żadnych ograniczeń czasowych do wystąpienia z żądaniem o unieważnienie prawa ochronnego na ten znak. Tak więc brak jest podstaw do przyjęcia, iż w sprawie zastosowanie mają przepisy art. 31 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych.

Przytaczając unormowania zawarte w treści art. 9 ustawy z dnia 28 marca

1963 r. o znakach towarowych organ uznał, iż w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, uzasadnione jest twierdzenie, że kwestionowany znak towarowy słowny WIŚNIÓWKA R-45025 pozbawiony jest zdolności odróżniającej, o której mowa w w/w artykule w odniesieniu do towarów, do sygnowania których jest przeznaczony. Słowo WIŚNIÓWKA funkcjonowało w języku polskim przed datą zgłoszenia do ochrony spornego znaku jako nazwa jednej z najbardziej znanych wódek gatunkowych produkowanych na bazie nalewu na wiśniach. Wskazuje zatem jedynie na rodzaj towaru oraz jego właściwości a fakt istnienia w dacie zgłoszenia do ochrony monopolu państwowego na produkcję wyrobów alkoholowych nie uzasadnia twierdzenia, że oznaczenie słowne WIŚNIÓWKA posiada zdolność odróżniającą w odniesieniu do wódek. O zdolności odróżniającej spornego znaku nie świadczy również fakt udzielenia przez Urząd Patentowy ochrony na słowne znaki żubrówka R-86410 i dereniówka R-83170 albowiem każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie na podstawie przepisów prawa i ustalonego stanu faktycznego w konkretnej sprawie.

Zdaniem Kolegium oznaczenie słowne WIŚNIÓWKA należy do tego typu oznaczeń, które ze względu na swój charakter informacyjny pozbawione jest pierwotnej zdolności odróżniającej i nigdy nie może nabyć wtórnej zdolności odróżniającej na skutek długoletniego używania. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądów powszechnych i administracyjnych.

W ocenie organu przedłożone przez uprawnioną materiały nie dają podstaw do przyjęcia, iż sporny znak mógł nabyć tzw. zdolność odróżniająca a przywołane wyroki WSA i NSA a także decyzje Urzędu Patentowego nie mogą być traktowane jako dokumenty ze wszystkimi skutkami procesowymi jakie wiążą się z dokumentem urzędowym. Uzasadnienie wyroku czy decyzji niczego bowiem nie zaświadcza w rozumieniu art. 244 § 1 kpc, a organ ma obowiązek dokonania własnych, wszechstronnych ustaleń i samodzielnych ocen.

W konkluzji Urząd Patentowy uznał, iż brak jest podstaw do uznania, że słowny znak towarowy WIŚNIÓWKA R-45025 posiadał zdolność odróżniającą w dacie zgłoszenia jak również aby znak ten w wyniku długotrwałego i intensywnego używania nabrał tzw. wtórnej zdolności odróżniającej i orzekł o unieważnieniu prawa z jego rejestracji obciążając uprawnioną kosztami postępowania w sprawie

W obszernej skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. S.A. z siedzibą w J. zwana dalej skarżącą, zastępowana przez rzecznika patentowego, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów procesowych a także o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu wymienionego w treści pisma. Podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 31 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. nr 5, poz. 17) dalej u.z.t., w związku z art. 315 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. nr 119, poz. 1117) dalej p.w.p. a także art. 164 i art. 165 ust. 1 pkt 2 p.w.p poprzez niewłaściwe zastosowanie, art. 9 ustawy z dnia 28 marca 1963 r. o znakach towarowych (Dz. U. nr 14, poz. 73) dalej ozt w związku z art. 315 ust. 3 p.w.p. oraz obrazy prawa procesowego tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa przez niewłaściwą ocenę materiałów dowodowych i dowolną interpretację materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca, przytaczając treść art. 31 uzt, 315 ust. 1 i 2 p.w.p. i powołując się na przepisy Konstytucji RP, w szczególności art. 2 i art. 64 ust. 2 i 3 oraz utrwalone orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wywodzi, iż w niniejszym stanie faktycznym tj. okoliczności, iż od rejestracji znaku towarowego WIŚNIÓWKA R-42025 do złożenia wniosków o jego unieważnienie upłynęło więcej niż 5 lat (w tym także okres obowiązywania u.z.t.) uprawnionemu do w/w znaku towarowego przysługuje wyłączne uprawnienie do tego oznaczenia a osoby trzecie, będące adresatami tego prawa, mogą wnosić o jego unieważnienie jedynie w sytuacji, gdy wykażą, iż uprawniony uzyskał prawo w złej wierze, ewentualne inne nieprawidłowości postępowania rejestracyjnego nie mają wpływu na ważność takiej decyzji. Urząd Patentowy nie wskazał przepisu, który pozwalałby na stosowanie nowych przepisów do znaków, których pięcioletni okres po rejestracji upłynął przed wejściem w życie p.w.p. Ustawodawca przy pomocy art. 315 ust. 1 i 2 p.w.p. zrealizował zasadę ochrony praw nabytych i nie działania prawa wstecz. W sprawie winien zostać zastosowany art. 31 uzt a nie art. 165 ust. 2 p.w.p.-tak w analogicznym stanie faktycznym wyroki NSA z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt II GSK 271/05 oraz z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt II GSK 167/06. Skarżąca zakwestionowała także interes prawny wnioskodawców podkreślając, iż F., mogąca zgodnie z treścią koncesji wytwarzać jedynie koszerne alkohole, nie wskazała we wniosku jakiejkolwiek normy mogącej stanowić podstawę jego wniesienia, toczący się spór sądowy został zakończony prawomocnym wyrokiem, a konflikt interesów na który powołuje się firma B. Sp. j. jest okolicznością faktyczną a nie normą prawną. Art. 20 i 22 Konstytucji RP, w którym organ upatruje źródła interesu prawnego wnioskodawców są zdaniem skarżącej zbyt ogólne aby można było z nich wywodzić interes prawny.

Skarżąca podniosła także, iż z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, że w dacie zgłoszenia sporny znak nie posiadał dostatecznych znamion odróżniających lub zawierał tylko samą nazwę służącą do oznaczania towaru w obrocie oraz wskazywał jedynie na rodzaj towaru, jego właściwości, jakość, przeznaczenie. Przedstawione publikacje w większości zostały opublikowane po zgłoszeniu znaku a publikacje książkowe nie odzwierciedlają języka przeciętnego odbiorcy. Takim spostrzeżeniem kierował się także ustawodawca europejski na co wskazuje art. 10 Rozporządzenia Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego. Aktywność skarżącej w postaci występowania do podmiotów publikujących z odpowiednimi pismami, pominięta przez organ w ustaleniach, skutecznie chroni dystynktywność spornego znaku przed osłabieniem czy utratą, potwierdza także jej występowanie.

Zdolność rejestracyjną w/w znaku potwierdziła F. wszczynając postępowanie o wygaszenie prawa z jego rejestracji a także wyrok SA w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. sygn. akt [...], w którym stwierdzono- słowo "wiśniówka" może być znakiem towarowym, wyrok WSA z dnia 25 sierpnia 2004 r. 6 II SA 2379/03, w którym stwierdzono, iż z uwagi na czterdziestoletnie używanie brak jest dowodów na utratę znamion odróżniających przez znak towarowy WIŚNIÓWKA a także decyzji UP z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...]. W ocenie skarżącej wnioski o unieważnienie spornego znaku w rzeczywistości zmierzają do obejścia zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 kpa) i ponownego rozpatrywania ustalonego już stanu faktycznego.

Z ostrożności procesowej skarżąca wskazała na spełnienie przez sporny znak przesłanki nabrania charakteru odróżniającego w wyniku jego używania, takie jak- kojarzenie znaku z jednym źródłem pochodzenia towaru czy też czterdziestoletnie używanie. W stosunku do znaku towarowego WIŚNIÓWKA zachodzą wszystkie wskazane przez ETS przesłanki, które przytoczyła szeroko skarżąca na stronach 10-11 uzasadnienia skargi. Co więcej, udział w rynku wódek na bazie wiśni tj. produktu opatrzonego kwestionowanym znakiem do początku lat 90-tych wynosił 100 %, skarżąca podniosła znaczne nakłady na promocję w/w znaku, która to spowodowała znaczny wzrost sprzedaży wyrobów opatrzonych tym znakiem.

W dalszej części uzasadnienia skargi skarżąca przedstawiła zasięg geograficzny oraz czas korzystania z kwestionowanego oznaczenia wywodząc, iż w efekcie sporny znak stał się powszechnie znany i ceniony. Zwróciła także uwagę, iż w świetle listu S., przetargu w którym rozdysponowano "polmosowskie" znaki towarowe czy też fakcie stosowania przez innych producentów etykiet nie naruszających oznaczeń skarżącej, nie ma wątpliwości, że przedmiotowy znak w odbiorze konkurentów skarżącej jest postrzegany jako oznaczenie jej produktu. Cytując odpowiedni fragment ostatecznej decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2000 r. ([...]) skarżąca wskazuje, iż nie można zastosować automatycznie współczesnych reguł odnoszących się do oceny funkcjonowania znaków towarowych do realiów poprzedniej epoki, które potwierdzają poprawność rejestracji znaku towarowego.

Skarżąca nie zgodziła się także ze stanowiskiem organu o braku jakiejkolwiek możliwości uzyskania wtórnej zdolności odróżniającej przez oznaczenie słowne WIŚNIÓWKA wskazując na treść art. 130 p.w.p., w którym ustawodawca stwierdza wprost, że odmowa udzielenia prawa ochronnego na podstawie przepisu art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. nie może nastąpić w szczególności jeżeli przed datą zgłoszenia znaku towarowego w Urzędzie Patentowym znak ten nabrał w następstwie jego używania, charakteru odróżniającego w przeciętnych warunkach obrotu. Ponadto, zgodnie z art. 165 ust. 1 pkt 2 p.w.p. nie można wystąpić z wnioskiem o unieważnienie po upływie pięciu lat od udzielenia prawa ochronnego, jeżeli prawo to zostało udzielone z naruszeniem art. 129 p.w.p., lecz znak w wyniku używania nabrał charakteru odróżniającego. Tak więc stanowisko wyrażone w wyrokach NSA powołanych przez organ należy traktować jako stwierdzenie, iż w tych konkretnych przypadkach nie nastąpiło uzyskanie takiego statusu przez znaki towarowe badane w poszczególnych postępowaniach.

Skarżąca, przywołując szereg konkretnych orzeczeń wywodzi, iż orzeczenia sądowe, w tej konkretnie sprawie są to przedłożone wyroki i decyzje potwierdzające zdolność odróżniającą znaku towarowego WIŚNIÓWKA, należy traktować jako dokumenty urzędowe o wartości dowodowej, a nie przeprowadzenie przeciwdowodu przez organ stanowi naruszenie art. 7, art. 77 jak również art. 80 kpa.

Skarżąca postawiła także zarzut oparcia przez organ rozstrzygnięcia na złej ocenie materiału dowodowego w odniesieniu do okresu i sposobu używania spornego znaku i nie zgodziła się z Urzędem Patentowym, iż z materiałów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika jakim konkretnie znakiem oznaczone były towary. Z faktu, iż słowu Wiśniówka towarzyszą inne słowa nie zmienia jego odróżniającego charakteru, gdyż mają one charakter opisowy.

Przywołując uwagi prof. S. zawarte w punkcie 2 i 3 opinii załączonej do akt sprawy skarżąca uważa za konieczne uwzględnienie powyższego poglądu w niniejszej sprawie, tym bardziej, iż miał on zasadniczy wpływ na treść ustawy o napojach spirytusowych. Organ nie odnosząc się do tej argumentacji naruszył normy postępowania tj. art. 7, art. 77 i art. 80 kpa.

Nadto skarżąca zakwestionowała badania przeprowadzone przez OBOP, podnosząc, iż brak w pytaniu odniesienia się do producenta alkoholu czyni je bezużytecznymi dla celów wnioskodawcy a nawet sprzecznymi z jego zamiarami.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo podniósł, iż o braku charakteru odróżniającego w okresie po dacie zgłoszenia do ochrony spornego znaku jednoznacznie świadczy także fakt, że w Rozporządzeniu Rady (EWG) 1576/98 z dnia 29 maja 1989 r. ustanawiającym ogólne zasady definicji, opisu i prezentacji napojów spirytusowych (Dziennik Urzędowy L160, 12/06/1989 P.0001-0017) wśród nazw wódek owocowych wymieniono wiśniówkę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Rozpoznając skargę w oparciu o powyższe kryteria należało uznać, iż jest ona zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim wskazać należy, iż rozpoznaniu przez Sąd podlega skarga wniesiona przez uprawniony podmiot. Zgodnie z treścią art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i w świetle wykształconego orzecznictwa, a zwłaszcza orzecznictwa NSA, interes prawny powinien wynikać z konkretnej normy prawa materialnego na podstawie, której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia danego aktu do stanu zgodnego z prawem.

W orzecznictwie sądowym nie budzi raczej wątpliwości teza, iż źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet ogólne normy prawne kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, a wcześniej art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r.-Prawo działalności gospodarczej). Wnioskujący - firma B. Sp. j. swój interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego znaku uzasadniała tym, iż uprawniony ze znaku wezwał go do natychmiastowego zaprzestania produkowania wyrobu o nazwie WIŚNIÓWKA STAROPOLSKA, natomiast F. - swobodą prowadzenia działalności gospodarczej chronioną na podstawie art. 20 Konstytucji RP, a także tym, iż uprawniona ze spornej rejestracji wystąpiła z pozwem o zakazanie wprowadzania do obrotu napojów alkoholowych z oznaczeniem zawierającym słowo WIŚNIÓWKA i nakazanie wycofania z obrotu napojów alkoholowych oznaczonych znakiem zawierającym słowo WIŚNIÓWKA.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko Urzędu Patentowego, który uznał wnioskujących, tak firmę B. Sp. j. jak i F. za strony w niniejszym postępowaniu - przyjmując, iż posiadają w sprawie interes prawny albowiem istnieje realny i bezpośredni związek pomiędzy sytuacją prawną wnioskodawców a rozstrzygnięciem mogącym zapaść w tej sprawie.

Kolejną kwestią wymagającą rozważenia jest bez wątpienia sporna kwestia intertemporalna. Rozstrzygnięcie tego problemu, podejmowanego w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie, wymaga odniesienia się do ogólnych zasad międzyczasowego prawa prywatnego oraz unormowań przyjętych w art. 315 p.w.p.

Podstawową zasadą porządku prawnego o charakterze konstytucyjnym wyprowadzoną w art. 2 Konstytucji, jest zasada niedziałania prawa wstecz.

Na gruncie prawa cywilnego zasada ta wyrażona jest wprost w art. 3 Kodeksu cywilnego. Oznacza ona, że w stosunkach prawnych zdarzenia prawne i ich skutki należy oceniać według prawa, które obowiązywało w dacie tych zdarzeń, chyba że ustawa późniejsza wyraźnie nakazuje stosowanie późniejszego prawa.

Nowe prawo z reguły odnosi się do stosunków prawnych i zdarzeń prawnych zaistniałych po jego wejściu w życie. Oznacza to, że do treści stosunku prawnego (prawa podmiotowego) powstałego przed wejściem w życie nowej ustawy, po wejściu jej w życie będą miały zastosowanie co do zasady przepisy tej ustawy. Jednakże do wcześniejszych zdarzeń prawnych i ich skutków prawnych dotyczących tych stosunków prawnych będą miały zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie tych zdarzeń (patrz: J. Gwiazdomorski "Międzynarodowe prawo prywatne". Część I. Zasady ogólne. Nowe Prawo 1965/6).

Przytoczone zasady międzyczasowego prawa prywatnego należy uwzględnić wyjaśniając treść przepisów przejściowych przyjętych w art. 315 p.w.p.

W Prawie własności przemysłowej przyjęte zostały następujące przepisy międzyczasowe. Po pierwsze, przyjęta została zasada, że prawa istniejące w dniu wejścia w życie p.w.p. pozostają w mocy i do tych praw stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 315 ust. 1 p.w.p.). Po drugie, do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie p.w.p. stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 315 ust. 2 p.w.p.). Po trzecie, ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia (wynalazku, wzoru, znaku towarowego - art. 315 ust.3 p.w.p.).

Analiza przepisów art. 315 p.w.p. nasuwa uzasadnione wątpliwości interpretacyjne. Przede wszystkim przepisy te nie wyjaśniają wprost wszystkich zagadnień międzyczasowych, a wobec tego konieczne jest posłużenie się ogólnymi zasadami międzyczasowego prawa prywatnego.

Z uwagi na przedmiot rozpoznawanej sprawy przede wszystkim należy odnieść się do tego, jakie przepisy mają zastosowanie w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy udzielonego w czasie obowiązywania ustawy o znakach towarowych z dnia 28 marca 1963 r. (o.z.t.)

Nie ulega wątpliwości, że uzyskanie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy dotyczy tego, czy prawo to zostało prawidłowo nabyte, a więc przedmiotem żądania jest dokonanie oceny zdarzenia, które było źródłem nabycia prawa (decyzja o rejestracji). Nie jest bowiem kwestionowane, iż żądanie unieważnienia prawa musi odwoływać się do przesłanek unieważnienia obowiązujących w czasie nabycia prawa. Prawo może być unieważnione jeżeli zostało wadliwie nabyte, tzn. nie były spełnione ustawowe warunki wymagane do nabycia tego prawa. Decyzja o rejestracji znaku towarowego WIŚNIÓWKA została wydana pod rządami ustawy z dnia 28 marca 1963 r. o znakach towarowych o.z.t. (Dz. U. nr 14, poz. 73 ze zm.) Ustawa ta straciła moc obowiązującą z wejściem w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych u.z.t. (Dz. U. nr 5, poz. 17 ze zm.) zmienionej z kolei ustawą z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. nr 49, poz. 508 ze zm.). W rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie mają przepisy przejściowe zamieszczone w u.z.t i p.w.p. Zgodnie z art. 59 u.z.t. prawa z rejestracji istniejące w dniu wejścia w życie ustawy tj. 1 lipca 1985 r. pozostawały w mocy, zgodnie zaś z art. 60 ust. 2 pkt 1 czynności prawne dotyczące znaków towarowych, dokonane po tej dacie, ocenia się według przepisów ustawy z 1985 r. Zgodnie z przytoczonym wyżej unormowaniem zawartym w treści art. 315 p.w.p. uznać należy, iż z przepisów tych wynika, że zdolność ochronną spornego znaku ocenia się na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 marca 1963 r. a więc na gruncie tych przepisów na podstawie których znak ten został zarejestrowany natomiast czynności prawne dotyczące znaków towarowych zarejestrowanych na podstawie o.z.t. dokonane po wejściu w życie u.z.t. winny być oceniane według przepisów tej ustawy. Świadczy o tym zarówno literalne brzmienie art. 60 ust. 2 pkt 1 tej ustawy nakazującego wprost stosować do nich te przepisy jak i brzmienie art. 315 p.w.p. uznającego w tym zakresie pierwszeństwo prawa dotychczasowego tzn. ustawy z 1985 r. o ile przepisy działu II p.w.p. nie stanowią inaczej.

Skoro więc do praw istniejących w dniu wejścia w życie p.w.p. stosuje się przepisy dotychczasowe należy stwierdzić, że do unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, które powstało przed wejściem w życie p.w.p. stosuje się przepisy u.z.t., w zakresie dotyczącym całej instytucji unieważnienia prawa ochronnego, a więc także stosowanie ustawy o znakach towarowych w zakresie określenia terminu do wystąpienia o unieważnienie tego prawa czyli art. 31 u.z.t., z którego wynika, iż z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego można wystąpić w okresie pięciu lat od daty rejestracji. Po upływie tego okresu z wnioskiem takim można wystąpić jedynie w stosunku do uprawnionego, który uzyskał rejestrację działając w złej wierze.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 kpa obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest kompleksowe i wyczerpujące wyjaśnienie stanu sprawy. Zasada prawdy obiektywnej realizowana jest przede wszystkim przez przepisy normujące postępowanie dowodowe, zwłaszcza art. 77 § 1 kpa nakazujący organom administracji zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mogą mieć znaczenie w sprawie. Organ naruszając zasady ogólne musi się liczyć z tym, iż w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego jego działania lub zaniechania zostaną uznane za niezgodne z prawem.

W myśl art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego. Brak ustosunkowania się w decyzji do argumentów skarżącego pozbawia Sąd możliwości dokonania prawidłowej kontroli rozstrzygnięcia organu administracji.

Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy, narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji.

Przede wszystkim wskazać należy, iż ustalenie wtórnej zdolności odróżniającej to ustalenie stanu faktycznego. Znak towarowy jest oznaczeniem przeznaczonym do odróżniania towarów pochodzących od jednego przedsiębiorstwa od towarów tego samego rodzaju pochodzących od innego przedsiębiorstwa. Zatem funkcja oznaczania pochodzenia realizowana jest wówczas, gdy znak wskazuje w sposób imienny lub abstrakcyjny na źródło pochodzenia towaru. Sporny znak był używany przez jeden podmiot, którego następcą prawnym jest skarżąca, od 1948 r. a więc już 17 lat przed datą jego rejestracji. Badanie opinii publicznej na okres lat sześćdziesiątych nie jest możliwe jednakże dokonując oceny należy uwzględnić ówczesne realia rynkowe, w tym także monopol skarżącego oraz udział w rynku wódek produktu opatrzonego kwestionowanym znakiem i jego promocję. Należy zgodzić się ze skarżącym, iż nie jest możliwe przenoszenie zasad współżycia społecznego do dystynktywności znaku towarowego za czym przemawia stanowisko ETS. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się także do znajdującej się w aktach sprawy opinii Prof. R. S., na którą to opinię powoływała się skarżąca.

Nadto organ nie odniósł się również do wskazanych przez skarżącego orzeczeń Sądu zarówno Naczelnego jak i Wojewódzkiego oraz decyzji Urzędu Patentowego. Pamiętać należy, iż stosownie do art. 76 § 1 kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości jednakże jest dopuszczalne przeprowadzenie przeciwdowodu z czego organ nie skorzystał. Urząd winien uzasadnić dlaczego nie uznaje poczynionych ustaleń potwierdzających zarówno zdolność rejestracyjną jak i odróżniającą znaku towarowego WIŚNIÓWKA za wiążące.

Co więcej, przedmiotem oceny organu nie była zła wiara skarżącego. Organ nie ustosunkował się także do kwestii wystąpień skarżącego z pismami do W., N. oraz W. W. P., w szczególności nie wykazał, że taka aktywność nie chroni skutecznie dystynktywności znaku przed jego osłabieniem czy też utratą.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił pogląd skarżącego, iż przeprowadzone badania OBOP nie zawierały odniesień do producenta alkoholu co sprawia, iż badanie to nie spełniło zamierzonych założeń.

W świetle powyższych wywodów należy uznać, iż organ administracji nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, art. 77 , art. 107 §3 kpa. Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów procesowych mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i jako wadliwa winna być wyeliminowana z obrotu prawnego.

W związku z koniecznością ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze uznając, iż zajmowanie stanowiska odnośnie trafności rozstrzygnięcia zawartego w uchylonej decyzji jest przedwczesne.

Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji powinien odnieść się do wszystkich okoliczności faktycznych i całego materiału dowodowego, który zgromadzi w sprawie, by następnie na jego podstawie podjąć decyzję administracyjną prawidłowo uzasadnioną o przekonywującej treści.

Reasumując powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.

W oparciu o art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

O kosztach Sąd postanowił w myśl art. 200 p.p.s.a.