Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1260/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71 a §1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Sławomir Kozik, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. sprawy ze skargi ,,A" S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lipca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez A S.A. od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 maja 2013 r. w sprawie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego, w związku postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym do majątku zobowiązanej - "A" S.A., zawiadomieniem nr [...] z dnia 20 listopada 2012r. dokonał - na podstawie art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a., - zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem – B S.A (dalej: Bank).

Przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23 listopada 2012 r. Wobec braku odpowiedzi, pismem z dnia 19 grudnia 2012 r. organ egzekucyjny ponaglił dłużnika zajętej wierzytelności do niezwłocznego nadesłania odpowiedzi.

Pismem z dnia 26 marca 2013 r. Bank wyjaśnił, że brak realizacji zajętej wierzytelności wynikał wyłącznie z niezawinionego błędu pracownika realizującego przedmiotowe zajęcie. Błąd ten polegał na omyłkowym umieszczeniu dokumentów w nieprawidłowym miejscu. Ogromna ilość korespondencji przychodzącej do banku a związanej właśnie z zajęciami egzekucyjnymi, powoduje, że incydentalnie tego rodzaju problemy mogą wystąpić. Jednocześnie Bank poinformował, że przedmiotowy rachunek został zajęty, zaś zgromadzone na nim środki przekazane do urzędu skarbowego.

Pismem natomiast z dnia 27 marca 2013r. Bank poinformował organ egzekucyjny, że A S.A. posiada rachunki, na których w dniu 26 marca 2013 r. została założona blokada środków. W chwili założenia blokady na rachunkach dłużnika dostępne były środki w łącznej wysokości 1.567,44 zł, które zostały przelane na konto organu egzekucyjnego.

Na podstawie historii operacji dokonanych na dwóch rachunkach bankowych prowadzonych przez B dla A S.A. organ egzekucyjny ustalił, że w okresie od 23 listopada 2012 r. do 9 stycznia 2013 r. bank ten dokonał bez zgody organu egzekucyjnego wypłaty łącznie kwoty 405.775,79 zł.

W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 23 maja 2013 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., określił dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej kwoty, tj. 405.775,79 zł.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem B SA złożył zażalenie, zarzucając organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 71a § 1 — 7 oraz § 9 u.p.e.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu Bank wskazał, że zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Skoro ustawa wyłącza możliwość przeprowadzenia w banku kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a., to nie jest możliwe wydanie wobec banku postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., to bowiem wydawane jest wyłącznie po przeprowadzeniu takiej kontroli. W rezultacie skierowanie zaskarżonego postanowienia do banku, wbrew zakazowi wynikającemu z wykładni art. 71a § 1 i § 9 ww. ustawy stanowiło naruszenie tych przepisów.

Ponadto postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało pomimo tego, że w sprawie nie miało miejsca bezpodstawne uchylanie się przez bank od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności. Brzmienie art. 71a § 9 u.p.e.a. wskazuje, że postanowienie, o którym mowa w tym przepisie może zostać wydane wówczas, gdy dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, a mowa tu o sytuacji, w której dłużnik zajętej wierzytelności zrealizował zajęcie egzekucyjne, przy czym bez podstawy prawnej uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętych kwot, pomimo tego że nimi dysponuje a wierzytelność istnieje. W przedmiotowej sprawie natomiast w chwili realizacji zajęcia rachunku bankowego znajdowała się na nim kwota 1.567,44zł, którą to kwotę bank przekazał organowi egzekucyjnemu. Na rachunku tym nie znajdowała się natomiast wówczas kwota 405.775,79zł, zaś brak tej kwoty na rachunku bankowym w chwili realizacji zajęcia powodował, że po stronie banku nie mógł istnieć obowiązek przekazania tej kwoty organowi egzekucyjnemu, gdyż bank nie był dłużnikiem wierzytelności w tej właśnie wysokości. Nie sposób zatem przyjąć, że bank uchylał się od przekazania tej kwoty organowi egzekucyjnemu, skoro w ogóle nie był dłużnikiem A S.A. w odniesieniu do tej kwoty.

Natomiast ewentualne nieprawidłowości w działaniu banku związane z przekazaniem kwot z rachunku bankowego zobowiązanemu a nie organowi egzekucyjnemu mogłyby być wyłącznie oceniane przez pryzmat art. 168c u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 11 lipca 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2. Stosownie natomiast do art. 71 a § 9 tejże ustawy, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Postanowienie wydane w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi konsekwencję dokonanego uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jej dłużnika i stwierdzenia, iż dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Celem tego postępowania, które może być poprzedzone czynnościami kontrolnymi, o których mowa w art. 71a § 1 - § 7 u.p.e.a. jest jedynie ustalenie okoliczności, czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał jej zajęcia. W przypadku stwierdzenia zaistnienia tych okoliczności, poprzez wydanie postanowienia o którym mowa w art. 71 a § 9 w/w ustawy następuje konkretyzacja obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, określenie jego charakteru i zakresu. Ponadto, przeprowadzenie przez organ egzekucyjny czynności kontrolnych wskazanych w art. 71 a § 1 u.p.e.a., nie jest konieczne, gdy materiał dowodowy sprawy, zgromadzony z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a. pozwoli na stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylenia się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności. Przy czym wykładnia językowa art. 71a § 1 i § 9 w zw. z art. 1a pkt 3 u.p.e.a. nie sprzeciwia się temu, aby adresatem postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 ww. ustawy uczynić bank. Wyłączenie określone w art. 71 a § 1 przywołanej wyżej ustawy dotyczy jedynie możliwości przeprowadzenia kontroli, co jest uzasadnione ochroną tajemnicy bankowej.

Zebrany w toku prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy pozwala na wyprowadzenie wniosku, że w sprawie doszło do bezpodstawnego uchylania się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności, spełnione bowiem zostały wszystkie przesłanki dla przekazania zajętej wierzytelności, jednakże mimo to dłużnik nie spełnił należnego świadczenia. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi, wzywając jednocześnie bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłat (art. 80 § 1 u.p.e.a.). Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (art. 80 § 2 u.p.e.a.).

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że mimo skutecznego doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23 listopada 2012r. zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego należącego do A S.A. i dokonania z tym właśnie dniem zajęcia przedmiotowej wierzytelności, jak też ponaglenia pismem z dnia 19 grudnia 2012r., B S.A. nie zastosował się do obowiązku wynikającego z art. 80 § 1 u.p.e.a. i w okresie od 23 listopada 2012r. do 9 stycznia 2013r. dokonał bez zgody organu egzekucyjnego wypłaty kwot pieniężnych na sumę 405.775,79 zł.

Skoro zatem dłużnik zajętej wierzytelności, wbrew jasno określonym obowiązkom, dokonywał wypłat kwot pieniężnych z zajętego w dniu 23 listopada 2012r. rachunku bankowego, a okoliczność ta została stwierdzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, to organ ten był zobowiązany wydać postanowienie w trybie art. 71 a § 9 u.p.e.a. i skierować je do B S.A.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B S.A. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu strona zarzuciła:

– naruszenie art. 71a § 1 oraz § 9 u.p.e.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy po stronie Banku nie wystąpiła przesłanka bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, o której mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., w szczególności w dacie wydania zaskarżonego postanowienia oraz w dacie wydania postanowienia przez organ I instancji Bank nie był dłużnikiem A S.A. (dłużnika głównego) w odniesieniu do kwoty wskazanej w treści postanowienia, tj. kwoty 405.775,79 złotych;

– wydanie zaskarżonego postanowienia pomimo braku przeprowadzenia w sprawie kontroli prawidłowości realizacji środka egzekucyjnego w trybie wynikającym z art. 71a § 1 - 7 ww. ustawy, podczas gdy z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że postanowienie, o którym mowa w art. 71 a § 9 powołanej ustawy, może zostać wydane jedynie po przeprowadzeniu takiej kontroli;

– wydanie zaskarżonego postanowienia w stosunku do dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, podczas gdy z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że w stosunku do banku organ egzekucyjny nie może wydać postanowienia, o którym mowa w art. 71 a § 9 u.p.e.a.

– naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. wadliwe ustalenie, że Bank bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, podczas gdy okoliczności sprawy potwierdzają, że Bank nie dopuścił się bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu;

– naruszenie art. 124 § 2 w zw. z art. 126 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się w zaskarżonym postanowieniu do argumentacji prezentowanej przez Bank w toku postępowania zażaleniowego, a uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jedynie poprzez przytoczenie ustosunkowania się do twierdzeń Banku, co prowadziło także do naruszenia wynikającej z art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady przekonywania oraz zasady zaufania określonej wart. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego;

– naruszenie art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak dwukrotnego rozpatrzenia sprawy, w szczególności poprzez brak odniesienia się do argumentacji prezentowanej przez Bank w ramach postępowania zażaleniowego, a w to miejsce jedynie powtórzenie stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Wynika z niego, że w dniu 23 listopada 2012 r. organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego - w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym do majątku zobowiązanej - "A" S.A., zawiadomieniem nr [...] z dnia 20 listopada 2012r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem – B S.A. Wobec braku odpowiedzi, pismem z dnia 19 grudnia 2012 r. organ egzekucyjny ponaglił dłużnika zajętej wierzytelności do niezwłocznego nadesłania odpowiedzi.

Bank zrealizował zajęcie w dniu 26 marca 2013 r. W tym dniu na rachunkach bankowych prowadzonych przez Bank dla A SA znajdowała się kwota 1.567,44 zł, która została przekazana na konto organu egzekucyjnego. Pismem datowanym tego samego dnia Bank poinformował organ egzekucyjny, że opóźnienie w realizacji zajęcia spowodowane było błędem pracownika, który umieścił korespondencję otrzymaną od organu egzekucyjnego w nieprawidłowym miejscu.

W sprawie nie było też kwestionowane, że w okresie od 23 listopada 2012 r. do 9 stycznia 2013 r. Bank dokonał bez zgody organu egzekucyjnego wypłaty łącznie kwoty 405.775,79 zł.

W przedstawionym stanie faktycznym, przyjętym przez Sąd jako podstawa orzekania, strona skarżąca kwestionuje zasadność wydania przez organ egzekucyjny postanowienia, którym określono jej na dzień 23 listopada 2012 r. kwotę zajętej wierzytelności, od której przekazania bezpodstawnie się uchyla (405.775,79 zł). Strona zarzuciła, że po pierwsze brak jest podstaw prawnych do wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. wobec banku, po drugie zaś, że w sprawie nie doszło do bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności, bank przekazał bowiem organowi egzekucyjnemu całą kwotę znajdującą się na zajętych rachunkach bankowych w dacie realizacji zajęcia, tj. w dniu 26 marca 2013 r.

Na podstawie art. 71a § 1 u.p.e.a., organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2. W myśl art. 71a § 2 u.p.e.a., jeżeli środek egzekucyjny zastosowany został przez organ egzekucyjny, o którym mowa w art. 19 § 3, 4, 7 i 8, kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego przeprowadza, z urzędu lub na wniosek tego organu, naczelnik urzędu skarbowego. Zgodnie z art. 71a § 8 u.p.e.a., przepisy § 1-7 stosuje się odpowiednio do zobowiązanego. Natomiast stosownie do art. 71a § 9 u.p.e.a., jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że prawidłowa wykładnia powyższych regulacji zawartych w art. 71a § 9 u.p.e.a., pozostającym w związku z treścią § 1 i § 8 art. 71a u.p.e.a., nie pozwala na wyłączenie uprawnień organu egzekucyjnego do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty skierowanego do skarżącego będącego bankiem, jako dłużnika zajętej wierzytelności (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2011 r., II FSK 766/10, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., II GSK 126/12, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 września 2011 r., I SA/Gd 633/11, wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 marca 2012r., I SA/Lu 785/11, dostępne w internecie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Pogląd ten podzielany jest także w doktrynie - m.in. R. Hauser, A. Skoczylas: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz do art. 71a ustawy, Legalis 09.2012; M.Król: Uprawnienia organu egzekucyjnego względem dłużnika zajętej wierzytelności, Prz. Pod. 2012, z. 3, s. 30-31.

Należy wskazać, że wbrew twierdzeniom skarżącego, analiza art. 71a § 9 u.p.e.a. w związku z § 1 tego artykułu wcale nie prowadzi do wniosku, że wydanie postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty skierowanego do skarżącego będącego bankiem, jako dłużnika zajętej wierzytelności jest niedopuszczalne, bowiem u dłużnika tego nie można przeprowadzić kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. Wprawdzie art. 71a § 9 u.p.e.a. rzeczywiście stanowi, że postanowienie to wydaje się po przeprowadzeniu kontroli, jednak nie oznacza to, że musi to być kontrola przeprowadzona u dłużnika zajętej wierzytelności. Nie użyto bowiem stwierdzenia, na przykład "w wyniku kontroli przeprowadzonej u dłużnika". Użyty przez ustawodawcę w trybie przypuszczającym zwrot "...jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono..." (w sytuacji dopuszczającej kontrolę u zobowiązanego), odnosi się do możliwości dokonywania kontroli innych podmiotów wymienionych w przepisie art. 71a u.p.e.a. Wszak z art. 71a § 8 u.p.e.a. wynika, że kontrolę można przeprowadzić także u zobowiązanego. Jeżeli zatem przeprowadzono kontrolę u zobowiązanego, wówczas nie ma podstaw twierdzić, że w stosunku do skarżącego (banku) nie można było wydać postanowienia, w którym określono wysokość nieprzekazanej kwoty. Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest także pogląd, że ustalenie bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności może nastąpić alternatywnie na podstawie zgromadzonego w sprawie egzekucyjnej materiału dowodowego lub poprzez przeprowadzenie kontroli (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2010 r., I SA/Po 196/10, wyroki WSA w Gdańsku z dnia z dnia 14 września 2010 r., I SA/Gd 571/10, z dnia 27 września 2011 r., I SA/Gd 633/11, dostępne: CBOSA).

W wyroku z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1515/10, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "jednocześnie zwrócić należy uwagę na to, że powołany wyżej przepis art. 71a § 9 ustawy zawiera w swej treści elementy, które powinny zostać ustalone w wyniku kontroli aby organ egzekucyjny uzyskał uzasadnienie do wydania postanowienia, o którym mowa w tym przepisie prawa. Kontrola, o której mowa w art. 71a § 1 ustawy została określona przez ustawodawcę jako uprawnienie organu egzekucyjnego dla zabezpieczenia realizacji celów jakie zostały określone w postępowaniu egzekucyjnym. Celem tego postępowania jest jedynie ustalenie okoliczności wskazujących czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od bezpodstawnego przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał zajęcia. Jeżeli więc cel, dla którego przeprowadzenie kontroli zostało przewidziane zostaje zrealizowany bez konieczności jej przeprowadzenia, a w szczególności gdy sam dłużnik zajętej wierzytelności informuje organ egzekucyjny o przekazaniu zobowiązanemu ściśle określonej kwoty i jednocześnie wskazuje okoliczności, które doprowadziły do przekazania tej kwoty, to można uznać, że nieprzeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 ustawy nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia o jakim mowa w art. 71a § 9 ustawy." Pogląd ten Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mogło być celem racjonalnego ustawodawcy uniemożliwianie organowi egzekucyjnemu wydania w stosunku do banku, jako dłużnika zajętej wierzytelności postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Nie powinno się bowiem ograniczać uprawnień organów egzekucyjnych, bez jednoznacznie uzasadnionej potrzeby. Ponadto żaden przepis u.p.e.a. nie zawiera wprost zakazu wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty - skierowanego do banku, jako dłużnika zajętej wierzytelności. W szczególności takiego zakazu wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty w stosunku do banku nie przewidział ustawodawca, na przykład w treści art. 89 § 1 u.p.e.a. Należy zdecydowanie podkreślić, że przepis art. 71a § 1 u.p.e.a., pozbawia jedynie - w stosunku do banków jako dłużników zajętej wierzytelności - możliwości przeprowadzenia kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, co jest uzasadnione koniecznością zachowania tajemnicy bankowej. Nie pozbawia natomiast organu egzekucyjnego możliwości wydania wobec banku, jako dłużnika zajętej wierzytelności, postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty, w razie ustalenia, że bank bezpodstawnie uchylił się od przekazania zajętej wierzytelności. Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Na podstawie historii operacji na rachunkach bankowych prowadzonych przez skarżący bank dla spółki A (zobowiązanej, będącej wierzycielem banku) okazało się, że w okresie od dnia 23 listopada 2012 r. do 18 stycznia 2013 r., bank ten wypłacił kwotę łącznie 405.775,79 zł, mimo skutecznie dokonanego z dniem 23 listopada 2012 r. zajęcia. Bank zaś wyjaśnił, że było to skutkiem błędu pracownika, który odłożył otrzymaną od organu egzekucyjnego korespondencję w niewłaściwe miejsce.

Bezzasadny jest przy tym zarzut skarżącego, że nie można mówić o bezpodstawnym uchylaniu się przez bank od przekazania zajętej wierzytelności, skoro bank przekazał organowi egzekucyjnemu całą kwotę znajdującą się na rachunkach bankowych prowadzonych dla A SA w dniu realizacji zajęcia, tj. w dniu 26 marca 2013 r. Argumentacja skarżącego pomija fakt, że zajęcie dokonane zostało w dniu 23 listopada 2012 r., w związku z czym każda wypłata dokonywana przez bank od tego dnia, bez zgody organu egzekucyjnego, dokonywana była bez podstawy prawnej. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Jak zaś stanowi art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Na skutek zajęcia rachunku bankowego dochodzi do zajęcia praw zobowiązanego przysługujących mu w związku z zawarciem umowy rachunku bankowego. W przypadku zastosowania tego typu środka egzekucyjnego zostaje ograniczone prawo zobowiązanego do udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych. Podstawowym skutkiem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest powstanie obowiązku wstrzymania przez bank dokonywania wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności. Ponadto bank powinien bezzwłocznie przekazać zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności, chyba że zaistnieją przeszkody w dokonaniu wypłat, wówczas bank musi o nich poinformować organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, o którym mowa w § 1 komentowanego artykułu.

Nieprzekazanie przez bank zajętej wierzytelności, to jest kwot znajdujących się na rachunkach bankowych zobowiązanej Spółki w dniu dokonania zajęcia (23 listopada 2012r.) oraz kwot, które wpłynęły na te rachunki po tej dacie, do czasu całkowitego zapłacenia egzekwowanej należności, stanowiło bezpodstawne uchylenie się przez bank od przekazania zajętej wierzytelności, co obligowało organ egzekucyjny do wydania postanowienia w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a. Nie ma też racji skarżący twierdząc, że w dacie wydania postanowienia organu egzekucyjnego zajęta wierzytelność do kwoty 405.775,79zł nie istniała (została bowiem przez bank wypłacona zobowiązanemu), a zatem wydanie postanowienia z art. 71a § 9 u.p.e.a. jest bezprzedmiotowe. Wniosku takiego nie uzasadnia zawarte w tym przepisie sformułowanie "uchyla się", zamiast "uchylał się", które w ocenie strony świadczy o tym, że wierzytelność musi istnieć w chwili wydania postanowienia, o którym mowa w tym przepisie. Przepis ten musi być odczytywany w całości. Podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu - w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a. mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia itp.). Okolicznością taką nie jest z pewnością zadysponowanie zajętą wierzytelnością wbrew obowiązkom dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, wskutek błędu pracownika, który źle odłożył otrzymaną od organu egzekucyjnego korespondencję. Przekazanie spornej kwoty innemu podmiotowi niż organ egzekucyjny nie stanowi realizacji zobowiązania, a więc wykonania tego obowiązku prowadzącego w konsekwencji do braku przedmiotu zajętej wierzytelności z uwagi na jej wygaśnięcie, jak tego chce strona skarżąca (por, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., II GSK 126/12, dostępny: CBOSA)

Błędny jest zatem w ocenie Sądu zarzut wadliwych ustaleń faktycznych. Organ ustalił prawidłowo, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchylił się od przekazania kwoty 405.775,79 zł albowiem wbrew ustawowemu obowiązkowi nie przekazał jej organowi egzekucyjnemu, lecz wypłacił ją na żądanie zobowiązanego. Okoliczność, że sporna kwota nie znajduje się obecnie na rachunku bankowym zobowiązanego jest bez znaczenia. Strona skarżąca nie może żądać uchylenia zgodnego z prawem postanowienia tylko z tego powodu, iż wskutek własnych uchybień naruszyła normy ustawowe w sposób jasny określające zasady jej działania i naraziła się na określone konsekwencje tego uchybienia.

Sąd nie podziela poglądu, że w stanie faktycznym sprawy zastosowanie art. 71a § 9 u.p.e.a. jest wykluczone wobec treści art. 168c up.e.a. Zgodnie z tym przepisem dłużnik zajętej wierzytelności, który nie wykonał lub nienależycie wykonał ciążące na nim obowiązki związane z realizacją zajęcia egzekucyjnego lub zabezpieczającego wierzytelności lub prawa majątkowego, odpowiada za wyrządzone przez to wierzycielowi szkody na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Przepis ten mówi o odpowiedzialności dłużnika za szkodę wyrządzoną – w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem obowiązków związanych z realizacją zajęcia egzekucyjnego – wierzycielowi i w żaden sposób nie wpływa na uprawnienia organu egzekucyjnego wynikające z art. 71a § 9 u.p.e.a. Możliwość obciążenia dłużnika zajętej wierzytelności odpowiedzialnością odszkodowawczą za szkodę wywołaną wierzycielowi niewykonaniem lub niewłaściwym wykonaniem ciążących na nim obowiązków związanych z dokonanym zajęciem wierzytelności, nie modyfikuje uprawnień organu egzekucyjnego przyznanych mu przez ustawę w celu przymusowego wyegzekwowania dochodzonej należności, w tym także uprawnień wynikających z art. 71a § 9 u.p.e.a. Zakres stosowania obu wskazanych przepisów – art. 168c i art. 71a u.p.e.a. - jest rozłączny.

Bezzasadne są także zarzuty naruszenia art. 124 § 2 w związku z art. 126 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 1015) oraz art. 8 i art. 11 tej ustawy. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zostało sporządzone w sposób prawidłowy, zawierający wyjaśnienie zarówno podstawy faktycznej jak i prawnej rozstrzygnięcia. Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia wynikającej z art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.