Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2803/00
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA: Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędziowie: NSA: Marek Gorski WSA: Alina Dominiak Protokolant: Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 r., na rozprawie sprawy ze skargi I. L. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 29 listopada 2000 r., Nr [...] w przedmiocie wartości celnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 949 zł (dziewięćset czterdzieści dziewięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania 1. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego I. L. za nieprawidłowe i ustalenia nowej wartości celnej importowanego samochodu.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał, że w dniu 08.06.1998 r. w Urzędzie Celnym w T. dokonano zgłoszenia celnego dotyczącego objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towaru samochód marki [...] importowanego z Niemiec przez I. L.

Powyższe zgłoszenie celne zostało przyjęte pod pozycją [...], do zgłoszenia celnego importer przedstawił m.in. fakturę z dnia 17.01.1998 r. opiewającą na sumę 5.900 DEM, oraz deklarację wartości celnej.

W wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego zakwestionowano zadeklarowaną przez importera wartość transakcyjną towaru (5.900 DEM) podaną w fakturze uznając, iż nie może być ona przyjęta za wartość celną towaru. Następnie decyzją z dnia 08.06.1998 r. Dyrektor Urzędu Celnego uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe i na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego ustalił wartość celną importowanego towaru w wysokości 15.788,00 PLN, określił kwotę wynikającą z długu celnego oraz objął towar wnioskowaną procedurą.

W wyniku odwołania strony Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 08.06.1998 r. przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia 18.11.1999 r. ustalił ponownie wartość celną importowanego pojazdu oraz określił kwotę wynikającą z długu celnego.

Pismem z dnia 26.11.1999 r. strona odwołała się od ww. decyzji do Prezesa Głównego Urzędu Ceł wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego i ustalenie wartości celnej towaru na podstawie dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego poprzez korektę ustalonej wartości celnej.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Prezes Głównego Urzędu Ceł podniósł, że podstawą określenia kwoty wynikającej z długu celnego jest wartość celna towaru. Zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu celnego, wartością celną towaru jest jego wartość transakcyjna tzn. cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny ustalana o ile to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31. Stosownie do postanowień art. 23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określania wartości celnej, które należy załączyć do zgłoszenia celnego (np. w sytuacji gdy wartość transakcyjna z dokumentów jest zaniżona w stosunku do faktycznego stanu i rzeczywistej wartości towaru), albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Cytowany przepis upoważnia organy celne nie tylko do oceny przedłożonych dokumentów pod względem formalnym, ale również daje możliwość badania wiarygodności dokumentów pod -względem materialnym, i ma na celu wyeliminowanie przypadków zaniżania wartości sprowadzanych na polski obszar celny samochodów.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż wiarygodność dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru obejmuje nie tylko ich autentyczność, ale także wiarygodność podanej w nich ceny transakcyjnej. Nie chodzi zatem tylko o ich wiarygodność formalną. Organ celny I instancji rzeczywiście nie podważył i nawet nie kwestionował załączonej do zgłoszenia celnego umowy sprzedaży pod względem formalnym. Wątpliwości organu celnego wzbudziła jedynie materialna wiarygodność przedłożonego przez stronę dokumentu w postaci faktury z dnia 17.01.1998 r. tzn. w zakresie ceny transakcyjnej.

Oznacza to, że dokument służący do określenia wartości celnej towaru (w niniejszej sprawie faktura z dnia 17.01.1998 r.) nie będzie wiarygodny w sytuacji, gdy podana w nim cena transakcyjna nie odzwierciedla rzeczywistej wartości importowanego towaru. Organy celne nie mogą bowiem bezkrytycznie opierać się na cenie wskazanej w dokumentach załączanych przez podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą. Niepoddanie owych dokumentów ocenie pod względem ich wiarygodności materialnej stanowiłoby naruszenie zasad postępowania, nakazującego organom celnym należyte wyjaśnienie stanu faktycznego. Istotne jest przy tym, że Porozumienie w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. opublikowane w zał. do Dz.U. z 1995 r. Nr. 98, poz. 483 daje organom celnym prawo do sprawdzania wartości towaru wskazanej w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego. Art. 17 tego Porozumienia stanowi, że nic nie będzie interpretowane jako ograniczenie lub poddawanie w wątpliwość praw administracji celnych do satysfakcjonującego je upewnienia się o prawdziwości i dokładności jakiegokolwiek oświadczenia, dokumentu, czy deklaracji przedłożonych dla celów wartości celnej.

Mając zatem uzasadnione podstawy' do przyjęcia, że podana w przedłożonych przez stronę dokumentach cena transakcyjna została zaniżona Dyrektor Urzędu Celnego mógł odmówić przyjęcia tej ceny za podstawę wymiaru należności celnych.

Podniósł również Prezes Głównego Urzędu Ceł, że w przypadku gdy zakwestionowana zostanie wiarygodność dokumentów służących do określania wartości celnej,

zachodzi konieczność ustalania tej wartości zgodnie z metodami zastępczymi określonymi w art. 25 - 29 Kodeksu celnego.

Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1. przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO). Wyjaśnienia tego komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. zostały opublikowane w formie załączników nx 1 i 2 do zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23.09.1997 r. w sprawie wyjaśnień dotyczących wartości celnej (MP z 1997 r. Nr 67, poz. 657).

Opisane w art. 25 - 27 Kodeksu celnego metody nie mogą znaleźć zastosowania przy ustalaniu wartości celnej w imporcie pojazdów używanych ze względu na specyfikę tego typu towaru - niemożliwe jest znalezienie materiału porównawczego w postaci innego pojazdu o takim samym lub podobnym zakresie zużycia bądź uszkodzenia. Dlatego też zdaniem Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej w przypadku ustalania wartości celnej pojazdów używanych lub uszkodzonych nie można stosować wprost metod ustalania wartości celnej odnoszących się do towarów identycznych lub podobnych określonych w art. 25 - 28 Kodeksu celnego. A zatem w takim przypadku zastosowanie znajduje art. 29 § 1 Kodeksu celnego tzw. metoda "ostatniej szansy", który dopuszcza możliwość ustalenia wartości celnej używanych pojazdów w oparciu o dane dostępne na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków, zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:

a) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.

b) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.

c) przepisów działu III tytułu II ustawy Kodeks ceiny.

W przypadku ustalenia wartości celnej importowanych używanych (uszkodzonych) pojazdów samochodowych w oparciu o powołaną metodę "ostatniej szansy" Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej dopuszcza możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających bieżące ceny rynkowe pojazdów używanych na polskim obszarze celnym. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem importu, dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości "czystej" (ustalonej w oparciu o ww. źródła) zwyczajowej marży, podatku VAT, i cła, a także ewentualnych uszkodzeń i braków stwierdzonych w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. Opis stanu technicznego pojazdu (obejmujący jego procentowy stopień uszkodzeń i braków) powinien być sporządzony przez rzeczoznawcę ds. techniki samochodowej i w miarę możliwości w obecności funkcjonariusza celnego. Należy jednak zaznaczyć, że dla potrzeb celnych znaczenie ma jedynie opinia rzeczoznawcy dokonana według stanu technicznego pojazdu z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego co wynika z uregulowań art. 85 Kodeksu celnego. Przy czym ona również podlega swobodnej ocenie organów celnych, jak każdy inny dowód w sprawie. Metoda, pozwala więc w sposób najbardziej wiarygodny i obiektywny ustalić wartość powypadkowego pojazdu sprowadzonego na polski obszar celny.

W przypadku pojazdu importowanego prze stronę, zastosowano art. 29 § 1 Kodeksu celnego -czyli wspomnianą metodę "ostatniej szansy". Ustalając wartość celną przyjęto za podstawę wyliczeń wartość rynkową pojazdu tej samej marki, o tych samych parametrach technicznych i wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem importu wynoszącą -72.250,00 (dane odnośnie wartości pojazdu przyjęto z wyceny dokonanej przez rzeczoznawcę na podstawie katalogu INFO - EKSPERT). Następnie ww. kwotę pomniejszono o procentowy stopień uszkodzeń pojazdu 30%, marżę handlową 10%, podatek VAT 22%, oraz cło 35%. "W wyniku powyższych odliczeń otrzymano kwotę 27.916,00 PLN, która jako wartość celną towaru stanowiła podstawę określenia kwoty wynikającej z długu celnego. Mając powyższe na uwadze Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał, że Dyrektor Urzędu Celnego zasadnie zakwestionował wiarygodność faktury z dnia 17.01.1998 r. w zakresie informacji służących do ustalenia wartości celnej zgodnie z art. 23 § 7 Kodeksu celnego mając na względzie deklarowaną wartość transakcyjną towaru (deklarowana kwota tj. 10.299,00 PLN odbiegała o ponad 17.617,00 PLN od rzeczywistej wartości pojazdu).

Skargę na powyższą decyzję wniósł I. L. Zarzucając decyzji naruszenie przepisów art. 2 i 32 Konstytucji RP oraz art. 23 § 1 i 7; 120, 121, 122 i 262 Kodeksu celnego i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skargę uzupełnił skarżący pismem procesowym z dnia 07.10.2001 r. i z dnia 25.01.2004 r., którymi podtrzymał zarzuty zawarte w skardze.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie skarżący I. L. wskazał, że organy celne w sposób nieuprawniony zakwestionowały cenę transakcyjną i nie uzasadniły swojego stanowiska w tym zakresie. Zdaniem skarżącego dla podważenia wiarygodności materialnej faktury zakupu (a co za tym idzie ceny zakupu) niezbędne jest zestawienie tej wartości z cenami panującymi na rynku eksportera a nie importera. W szczególności należało porównać cenę transakcyjną z cenami panującymi na rynku eksportera związanymi z małym popytem na uszkodzone samochody, czego organy celne nie zrobiły. Powyższe postępowanie w ocenie skarżącego winno skutkować uchylenie zaskarżonej decyzji, jako naruszające przepisy art. 120 - 1122 Ordynacji podatkowej.

Ponadto podniesiono, że skarżącego potraktowano odmiennie niż innych importerów tylko dlatego, że wniósł odwołanie, co narusza art. 32 Konstytucji RP.

Wskazano również w piśmie procesowym z dni a07.10.2001 r., że skarżąca strona ani w odwołaniu ani w skardze nie odnosi się do sposobu określenia wartości celnej na podstawie art. 29 Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie, przy w zasadzie bezspornym stanie faktycznym, spór między stronami sprowadza się do wskazania kryteriów ustalania czy wartość transakcyjna jest do zaakceptowania przez organy celne do celów stosowania § 1 art. 23 Kodeksu celnego.

Zgodnie z treścią art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalona, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i 31 Kodeksu celnego, które to przepisy (art. 30 i 31) nie dotyczą niniejszego sporu. Zatem wartością transakcyjną jest cena (zapłacona lub należna), a nie rzeczywista lub rynkowa wartość towaru. Natomiast rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów lub informacji służących do określenia wartości celnej na podstawie art. 23 § 1 Kodeksu celnego. Dopiero konsekwencją odrzucenia wartości transakcyjnej jest ustalenie wartości celnej na podstawie jednej z metod wskazanych w art. 25 - 29 Kodeksu celnego. Jednakże odrzucenie wartości transakcyjnej jest możliwe jedynie w przypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej albo, gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego (art 23 § 7 Kodeksu celnego).

Należy jednak podkreślić, że sama rozbieżność z cenami towarów identycznych czy podobnych na rynku eksportera nie przesądza o niewiarygodności deklarowanej ceny ani nie stwarza domniemania niewiarygodności.

W gospodarce wolnorynkowej, w warunkach wysokiej konkurencji, nie jest wykluczone oferowanie nawet na tym samym rynku różnych cen przez różnych producentów, a nawet różnych cen przez tego samego producenta, w zależności od szczegółowych warunków kontraktu dotyczących warunków płatności, dostawy czy ilości sprzedawanego towaru. Nie tylko więc z powodu wyraźnego postanowienia art. 23 § 1 Kodeksu celnego, ale także ze względu na okoliczność, że wartość transakcyjna zależy od wielu czynników związanych z indywidualną transakcją lub obiektywnymi warunkami na rynku sprzedawcy, nie należy wartości transakcyjnej łączyć z wartością towaru, bez względu na to. czy zostanie ona zdefiniowana jako rynkowa, rzeczywista lub obiektywna. W Opinii nr 2.1. Komitetu Technicznego Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu 1994 r. (Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej: załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej - Dz.U. Nr 80, poz. 908 ze zm.) stwierdzono, że sam fakt, iż jakaś cena jest niższa od aktualnych cen rynkowych na identyczne towary, nie stanowi wystarczającego powodu, by ją odrzucić z punktu widzenia artykułu 1 Porozumienia, z zastrzeżeniem jednak postanowień artykułu 17, a mianowicie że organy celne uprawnione są do "satysfakcjonującego je upewnienia się o prawdziwości i dokładności jakiegokolwiek oświadczenia, dokumentu czy deklaracji, przedłożonych dla celów wartości celnej". Takie stanowisko zaprezentował m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15.11.2001 r. sygn. akt I SA/Łd 18/01, ONSA 2003/1/18 i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie orzekającym w pełni je podziela.

Powyższe czyni tym bardziej niedopuszczalnym kwestionowanie wartości transakcyjnej przez pryzmat cen na rynku importera, ponieważ transakcja z reguły zawierana jest w kraju eksportera i uwzględnia tamtejsze realia cenowe.

W świetle powyższego skarga I. L. jest zasadna w zakresie naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej i art. 23 § 1 Kodeksu celnego. Organy celne nie poczyniły bowiem pełnych ustaleń faktycznych, które uzasadniałyby zastosowanie art. 23 § 7 i art. 29 Kodeksu celnego, brak również w tym zakresie prawidłowego uzasadnienia, co stanowi naruszenie art. 121, 122, 187 § 1, 191 i 210 Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 cyt. ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję, zaś w kwestii wykonania zaskarżonej decyzji orzekł na mocy art. 152 ww. ustawy.

Ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.).