Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 215/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 134, art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 104, art. 138, art. 140
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie : Sędzia WSA Beata Łomnicka (spr.) Sędzia WSA Mirosław Bator Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2018 r. sprawy ze skargi H. M. i J. J. na decyzję nr [...] Wojewody z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją nr [...] znak [...] z dnia 6 grudnia 2017 r. na podstawie:

- art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.);

- art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 140 w związku z art. 62 i 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935); po rozpatrzeniu odwołania skarżących H. M. i J. J. od decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2016 r. znak [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2016 r. znak [...] w części dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...] o pow. 0,7618 ha, b. gm. kat. [...] na rzecz: H. M. i J. J..

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z [...] grudnia 2016 r. znak [...] Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działek nr [...] i nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] o pow. 0,7618 ha, b. gm. kat. [...] na rzecz skarżących.

Odwołanie od ww. decyzji wnieśli skarżący, zaskarżonej decyzji zarzucając m. in.: "1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. a) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym organ naruszył ogólną zasadę w zakresie prawdy obiektywnej: - przez nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin przewidzianego w art. 85 k.p.a. w celu ustalenia stanu zagospodarowania wywłaszczonych działek nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], w szczególności nieokazaniu granic w/w działek; - przez nieustalenie, kiedy doszło do przejścia wywłaszczonych działek nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] z zarządu Centrali Produktów Naftowych [...] pod Zarząd Sił Zbrojnych b) naruszenie art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 4 zd. 2 i art. 81 k.p.a. - a to przez brak zakomunikowania Wnioskodawcom o wprowadzeniu do akt postępowania administracyjnego znak: [...] dokumentów z akt administracyjnych zebranych na potrzeby postępowania znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości w granicach dawnych parceli 1. kat. [...] i [...]. kat. [...] gm. kat. [...], w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne dotyczyło danej parceli 1. kat. [...] b. gm. kat. [...] oraz uniemożliwieniu odwołującym się wypowiedzenia co do faktów, które Starosta [...] uznał za znane organowi z urzędu; c) naruszenie art. 7, art. 8 i art. 75 § 1 k.p.a. - a to przez posłużenie się niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopią dokumentu, czym naruszył zasadę ogólną prawdy obiektywnej oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organu prowadzącego postępowanie 2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. - naruszenie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm., zwana dalej w skrócie u.g.n.) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że przesłanka zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie jest wystarczająca do orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości."

Wojewoda wskazał, że przedmiotem niniejszej decyzji jest sprawa zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] o pow. 0,7618 ha, b. gm. kat. [...]. W odniesieniu zaś do sprawy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], obr. [...], jedn, ewid. [...], w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] o pow. 0,7618 ha, b. gm. kat. [...] organ II instancji orzeknie w odrębnej decyzji.

Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie pismem z 24 marca 2016 r. skarżący zwrócili się do Starosty [...] z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako parcela 1. kat. [...], b. gm. kat. [...], która wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] października 1955 r. nr [...] W ww. decyzji wywłaszczeniowej jako współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej jako parcela 1. kat. [...] wskazano P. i I. J..

Decyzjami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1955 r. nr [...] orzeczono o odszkodowaniu za zniszczone zasiewy, uprawy i plony na rzecz I. J. i P. J..

Natomiast decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z Umają 1963 r. nr [...] orzeczono o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości położone w gm. kat. [...], tj. "za grunty rolne oznaczone jako 1. kat. [...]" na rzecz I. J..

Wobec powyższego organ I instancji podjął działania zmierzające do odszukania dawnej księgi wieczystej (Iwh) nr [...] prowadzonej przez Sąd Powiatowy w [...] dla nieruchomości oznaczonej jako parcela 1. kat. [...] pół. w b. gm. kat. [...]. Wskazanej księgi jednak nie odnaleziono.

Organ zauważył, iż w piśmie [...] Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami [...] z 15 stycznia 1963 r. wskazano, iż: "(...) aktem nadania Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatowy Zarząd Rolnictwa z dnia 3 LXII. 1958 [...] nieruchomość o powierzchni 1 ha 1348 m2, z której 7618 m2 uległo wywłaszczeniu w całości została nadana I. J. córce W. i B.. Również postanowieniem Sądu Powiatowego w [...] z dnia 27 grudnia 1960 r. sygn. [...] przy zakładaniu księgi wieczystej dla tej nieruchomości prawo własności zostało wpisane na rzecz I. J. jako właścicielki tej nieruchomości w całości /Kw [...]." Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, iż wywłaszczona nieruchomość stanowiła własność I. J..

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K., Wydział [...] Cywilny z [...] sierpnia 2006 r. sygn. akt [...] spadek po I. J. nabyli H. M. i J. J..

Z porównania mapy zasadniczej dla obrębu [...], jedn. ewid. [...] z pierworysem gruntów rozparcelowanej części dóbr [...] - opracowania wykonanego przez geodetę uprawnionego inż. K. P. w dniu 15 listopada 2016 r. - wynika, że wnioskowana do zwrotu parcela 1. kat. [...] b. gm. kat. [...] weszła m. in. w skład działki ewidencyjnej nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...]. Działka nr [...], objęta księgą wieczystą nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa - Starosty [...] i została oddana w trwały zarząd Rejonowego Zarządu Infrastruktury z siedzibą w K..

Następnie, m. in. na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] października 1955 r. nr [...] oraz pozyskanej dokumentacji wywłaszczeniowej organ I instancji stwierdził, iż celem wywłaszczenia parceli 1. kat. [...], b. gm. [...] była budowa dróg i bocznicy kolejowej, a inwestycja ta miała mieć charakter cywilny.

Dla ustalenia, czy tak określony cel wywłaszczenia został zrealizowany, organ I instancji pozyskał z akt postępowania administracyjnego prowadzonego przez Starostę [...] pod sygn. [...] dokumentację dotyczącą zagospodarowania terenu obejmującego m. in. działkę nr [...] i ustalił, iż ww. działka, wchodząca w skład kompleksu wojskowego [...] na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej w [...] grudnia 2000 r. nr [...] w sprawie ustanowienia terenów zamkniętych w resorcie obrony narodowej, została ustanowiona terenem zamkniętym. Z kolei na podstawie analizy mapy pochodzącej z Ośrodka Dokumentowania Budownictwa Wojskowego przy Rejonowym Zarządzie Infrastruktury w [...], organ I instancji ustalił, iż część działki nr [...] odpowiadająca części parceli 1. kat. [...], wchodzi w skład kompleksu wojskowego otoczonego podwójnym ogrodzeniem. W ramach kompleksu wojskowego usytuowano bocznicę kolejową na obszarze części działek nr [...] i nr [...]. Starosta [...] przytoczył również treść pisma z 12 lipca 2011 r. nr [...], w którym płk A. G., Szef Rejonowego Zarządu Infrastruktury w [...] wskazał, iż wokół ogrodzenia kompleksu wojskowego, zgodnie z normą [...] przebiega strefa ochrony peryferyjnej umożliwiająca wgląd w teren przyległy do chronionego obiektu. Strefa ta służy do patrolowania ogrodzenia, a w jej skład wchodzi droga ziemna, maskowana naturalną roślinnością w celu ukrycia działań kompleksu. Nie odnaleziono jednak dokumentacji dotyczącej budowy kompleksu wojskowego w [...], ponieważ, jak zaznaczył płk G. , rzeczony obiekt w okresie lat 50 - 80 XX wieku miał szczególne znaczenie dla wojska, wobec czego wszelkie dokumenty dotyczące tego kompleksu posiadały klauzulę "ściśle tajne" i najpewniej zostały zniszczone.

Pomimo braku dokumentacji dotyczącej budowy kompleksu wojskowego [...] w [...] Starosta [...] stwierdził, że zgromadzona w sprawie dokumentacja pozwala na stwierdzenie, iż działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] wchodzi w skład przedmiotowego kompleksu i jest wykorzystywana przez Jednostkę Wojskową Nr [...] [...].

Wobec powyższego, mając na uwadze brak dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji polegającej na budowie dróg i bocznicy kolejowej w [...], organ I instancji uznał, iż parcela 1. kat. [...], b. gm. kat. [...] nie została wykorzystana na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. Co prawda na obszarze działki nr [...] usytuowano bocznicę kolejową, lecz stanowi ona część kompleksu wojskowego, co zdaniem Starosty [...], pozostaje w sprzeczności z celem wywłaszczenia ustalonym w oparciu o treść decyzji wywłaszczeniowej i pozostałej dokumentacji wywłaszczeniowej. Organ l instancji uznał, iż na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości nigdy nie zrealizowano inwestycji polegającej na budowie dróg i bocznicy kolejowej o charakterze cywilnym, gdyż obszar ten od początku był wykorzystywany na potrzeby wojska w ramach kompleksu wojskowego [...] w [...].

Aktualny stan prawny działki nr [...], w kontekście wykorzystywania tej nieruchomości na cele obronności i bezpieczeństwa państwa (działka wchodząca w skład kompleksu wojskowego [...] w [...], ustanowiona terenem zamkniętym, stanowiąca własność Skarbu Państwa oddana w trwały zarząd Rejonowego Zarządu Infrastruktury z siedzibą w [...]), zdaniem Starosty [...] stanowi jednak przeszkodę do zwrotu tej nieruchomości spadkobiercom poprzedniego właściciela.

Wojewoda po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, iż Starosta [...] prawidłowo odmówił zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako część działki nr [...]. Niemniej organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji, iż objęta wnioskiem o zwrot część działki nr [...] w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] b. gm. kat. [...] stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Organ zwrócił uwagę na specyfikę przedmiotowej sprawy, w której przedmiotem ustaleń jest nieruchomość wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. W kontekście bowiem przepisów ww. dekretu, regulacja ta nie przewidywała konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia zarówno w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości (przy czym pojęcie to oznaczało na gruncie omawianej regulacji wywłaszczenie), dokumentacji sporządzanej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego, jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym.

Organ odwoławczy wskazał, że cel wywłaszczenia na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości został zrealizowany, bowiem na obszarze działki nr [...] powstała bocznica kolejowa i drogi, natomiast kwestia, czy ww. infrastruktura powstała w ramach inwestycji wojskowej, czy też cywilnej jest zdaniem organu odwoławczego kwestią drugorzędną, niemającą istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Nieistotne jest również, zdaniem Wojewody, ustalenie:, "kiedy doszło do przejścia wywłaszczonych działek nr [...] i nr [...] z zarządu Centrali Produktów Naftowych [...] pod Zarząd Sił Zbrojnych."

Organ zauważył, iż dokumentacja kompleksu wojskowego w [...] posiadała klauzulę "ściśle tajne", a zatem fakt, iż wnioskodawcą wywłaszczenia była Centrala Produktów Naftowych [...], jak również okoliczność, iż przedmiotowy kompleks (a w jego ramach również przedmiotowa nieruchomość) był już w latach 50 - tych (a więc w zasadzie od momentu przejęcia przedmiotowej nieruchomości przez Państwo) wykorzystywany przez wojsko, mogło stanowić pewnego rodzaju "przysłonięcie" głównego celu wywłaszczenia, tj. zamiaru wykorzystania nieruchomości na cel wojskowy od samego początku.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, jakoby którakolwiek z części przedmiotowej nieruchomości nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, wąsko pojmowany li tylko jako budowa dróg i bocznicy kolejowej o charakterze cywilnym. Część przedmiotowej nieruchomości stanowiła bowiem strefę ochronną zrealizowanego kompleksu o charakterze wojskowym, w skład którego weszły ww. obiekty, tj. drogi oraz bocznica kolejowa. Zgromadzone zatem w postępowaniu materiały i dowody wskazują, że na przedmiotowym terenie, odpowiadającym nieruchomości wywłaszczonej, zrealizowano cel wywłaszczenia określony jako budowa dróg i bocznicy kolejowej. Podkreślić należy, iż obiekty tego rodzaju, jak bocznica kolejowa, z natury rzeczy wymagają pozostawienia w sąsiedztwie przestrzeni niezagospodarowanej, najczęściej zajętej pod pasy zieleni oddzielającej je od zabudowań lub innych obiektów zlokalizowanych w sąsiedztwie. Bocznicowe tory kolejowe, z natury rzeczy charakteryzują się silnym oddziaływaniem na sąsiednie nieruchomości, dlatego też wokół takiego rodzaju inwestycji powstaje pas ochronny, na którym obowiązuje zakaz zabudowy. W dacie wywłaszczenia czyli, w roku 1955, obowiązywała ustawa z dnia 13 marca 1934 r. o oddaleniu budowli, składów, zadrzewienia i robót ziemnych od linii kolejowych oraz o pasach ochronnych przeciwpożarowych i zasłonach odśnieżnych, która regulowała odległości, w jakich od linii kolejowych mogły znajdować się wszelkiego rodzaju zabudowania, a nawet zadrzewienia. Powołana ustawa stanowiła np., iż grunty można zadrzewiać (zakrzewić) w odległości niemniejszej niż 15 m od osi toru kolejowego (art. 6 ust. 1), budowle nieogniotrwałe o ogniotrwałym pokryciu dachów w odległości nie mniejszej niż 20 m od osi najbliższego toru kolejowego (art. 1 ust. 1). Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego należy stwierdzić, iż na cel wywłaszczenia niezbędna była cała przedmiotowa nieruchomość, pomimo faktu, iż same tory kolejowe nie były położone na powierzchni tej działki, bowiem - jak wykazano powyżej - zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami, części nieruchomości wokół infrastruktury kolejowej były z mocy prawa dotknięte istotnymi ograniczeniami w korzystaniu i stanowiły pas ochronny, a zatem uprawnione jest stwierdzenie, iż nieruchomość zajęta pod tego rodzaju obiekty nie musiała być w całości nasycona trwałymi obiektami w postaci torów czy innych urządzeń.

Wojewoda zauważył, iż przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...], w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...], pół. w b. gm. kat. [...] została wykorzystana pod budowę dróg i bocznicy kolejowej, a tym samym - oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 - nie można uznać przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel wskazany w orzeczeniu o wywłaszczeniu i orzec o jej zwrocie.

Zauważył także, iż Starosta [...] słusznie wskazał, iż przeszkodę do zwrotu przedmiotowej nieruchomości stanowi również fakt, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] w obrębie [...] wchodząca w skład kompleksu nieruchomości wojskowych nr [...] uzyskała status terenu zamkniętego w resorcie obrony narodowej i objęta jest decyzją Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 marca 2016 r. w sprawie ustalenia terenów zamkniętych w resorcie obrony narodowej (DZ. Urz. Min. Obr. Nar. poz. 25 i 126 oraz z 2017 r. poz. 33).

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu w zakresie naruszenia przez organ I instancji art. 10 § 1 i 81 k.p.a. organ wskazał, iż aby strona mogła skutecznie podnosić zarzut naruszenia jej uprawnień procesowych winna wykazać, iż zarzucane naruszenie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych i miało wpływ na wynik sprawy. Strona winna również równocześnie wykazać jakich czynności procesowych z winy jedynie organu nie mogła dokonać przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Innymi słowy, strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. złożenia dokumentu).

W wyniku analizy odwołania skarżących organ zauważył, iż z jego treści nie wynika, aby podniesiony przez strony zarzut: "braku zakomunikowania Wnioskodawcom o wprowadzeniu do akt postępowania administracyjnego znak: [...] dokumentów z akt administracyjnych zebranych na potrzeby postępowania znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości w granicach dawnych parceli l kat. [...] i l kat [...] b. gm. kat. [...], w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne dotyczyło danej parceli 1. kat [...] b. gm. kat. [...]", miał istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie przedstawili bowiem żadnych nowych dowodów, w tym np. dokumentów, z których mogłoby wynikać, iż organ I instancji posiadając je przed wydaniem decyzji powinien podjąć inne rozstrzygnięcie niż w decyzji z [...] grudnia 2016 r. znak [...] Powyższe czyni w świetle powyższego nieskutecznym podniesiony zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 10 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu "posłużenia się" przez Starostę [...]: "niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopią dokumentu" zauważyć należy, iż w aktach sprawy organu I instancji znajdują się kserokopie pism Rejonowego Zarządu Infrastruktury w [...] z [...] sierpnia 2012 r. i [...] lipca 2012 r., potwierdzone za zgodność z oryginałem. Z kolei, co do "faksu z dnia 24 sierpnia 2012 r. Kierownika składu mjr. S. Z.", organ wskazał, iż skarżący nie uprawdopodobnili ewentualnej niezgodności kserokopii dokumentu z jej oryginałem.

Niezasadny jest również zarzut "nieprzeprowadzenia dowodu z oględzin przewidzianego w art. 85 k.p.a.". Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia oględzin przedmiotowej nieruchomości, bowiem relewantny stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości wynika z archiwalnych zdjęć lotniczych tego terenu, zaś ustalenie aktualnego stanu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, w kontekście ustalonego celu wywłaszczenia i dokonanej w tym kontekście analizy dopuszczalności zwrotu przedmiotowej nieruchomości powodują, iż dokonywanie oględzin nieruchomości w przedmiotowej sprawie jest zbyteczne.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wnieśli skarżący H. M. i J. J..

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1) naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy jedynie część decyzji pomimo, że przepisy regulujące postępowanie administracyjne nie przewidują możliwości wydawania decyzji, która utrzymywałaby w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji jedynie w części, co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem uniemożliwia skarżącym obronę swoich twierdzeń w odniesieniu do całości sprawy administracyjnej.

2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 art. 80 k. p, a., polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy na parceli 1. kat. [...] położona w byłej gminie katastralnej [...] został zrealizowany cel publiczny;

3) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w zaniechaniu przeprowadzenia oględzin wywłaszczonej nieruchomości niezbędnych dla ustalenia czy na działce wnioskodawców została zrealizowana droga i bocznica kolejowa;

4) naruszenie art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym

rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza przez przyznanie mocy dowodowej i wiarygodności niepotwierdzonego za zgodność z oryginałem dokumentu urzędowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania okoliczności za udowodnioną;

5) naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej

decyzji z uwagi na zawarcie w nim pozostających w sprzeczności twierdzeń co do faktu realizacji celu publicznego i jej zbędności, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwią dokonanie kontroli zaskarżonego decyzji, w szczególności niewyjaśnianie dlaczego wywłaszczona nieruchomość nie może zostać zwrócona wnioskodawcom;

6) wydanie decyzji niezgodnej z zasadą pogłębiania zaufania, udzielania informacji i wyjaśniania zasadności przesłanek oraz prowadzenia postępowania w sposób niewnikliwy ze szkodą dla skarżących;

7) naruszenie art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2018 r., póz. 121, dalej: u.g.n.) przez odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako parcela 1. kat. [...] o po w. 0,7618 ha położona w byłej gminie katastralnej [...], w sytuacji gdy nieruchomość ta jest wykorzystywana na inny cel niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu;

8) naruszenie art. 136 ust. 3 zd. 1 w zw. art. 137 u.g.n. przez odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako parcela 1. kat. [...] o pow. 0,7618 ha położona w byłej gminie katastralnej [...] w sytuacji gdy nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Zdaniem skarżących fakt, że organ wydał decyzję częściową pozbawia skarżących prawa do rozstrzygnięcia całości rozpatrywanej sprawy administracyjnej i uniemożliwia obronę twierdzeń skarżących w odniesieniu do całości rozstrzyganej sprawy.

Podkreślili, że organy obu instancji nie przeprowadziły zawnioskowanego dowodu z oględzin nieruchomości, a jednocześnie doszły do skrajnie odmiennych ustaleń co do realizacji celu publicznego w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] o pow. 0,7618 ha, b. gm. kat. [...]. Zdaniem skarżących organ orzekający był obowiązany przeprowadzić oględziny - czego nie uczynił, lakonicznie powołując się na archiwalne zdjęcia lotnicze. Starosta [...] nie przeprowadził dowodu z oględzin (wizji w terenie) przewidzianego w art. 85 k.p.a. w celu ustalenia aktualnego stanu zagospodarowania wywłaszczonych działek w obr. [...], jedn. ewid. [...], nie przeprowadził również okazania granic działek przy udziale powołanego biegłego geodety uprawnionego K. P..

Skarżący wskazali, że twierdzenia organu II instancji w uzasadnieniu skarżonej decyzji są nie tylko sprzeczne co do podstawowego faktu jakim jest ustalenie czy w granicach wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany cel publiczny, ale również przytoczone w uzasadnieniu przepisy prawa i poglądy prawne pozostają bez związku dla sprawy zwrotu wywłaszczonej parceli l. kat. [...] o pow. 0,7618 ha położonej w byłej gminie katastralnej [...] co prowadzi do wniosku, że tak sformułowane uzasadnienie decyzji nr [...] Wojewody z dnia 6 grudnia 2017 r., uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

Skarżący podnieśli, że w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1955 r.nr L.dz. [...] precyzyjnie wskazano przedmiot wywłaszczenia (nieruchomość wywłaszczaną), podmiot na rzecz którego dokonywano wywłaszczenia oraz cel publiczny.

Skarżący wskazali, że Wojewoda decyzja nr [...] z dnia 6 grudnia 2017 r., zapadła, także z naruszeniem art. 136 ust. 3 zd. 1 w zw. z art. 137 u.g.n. Ich zdaniem w niniejszym sprawie nie ulega wątpliwości, że ściśle określony cel w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1955 r.nr L.dz. [...] nie został zrealizowany, bowiem na części działki nr [...] pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...] w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] o po w. 0,7618 ha położonej w byłej gminie katastralnej [...] nigdy nie zostały zrealizowane drogi i bocznica kolejowa dla Centrali Produktów Naftowych [...].

W ich ocenie wywłaszczona nieruchomość oznaczona jako parcela 1. kat. [...] o pow. 0,7618 ha położonej w byłej gminie katastralnej [...] nie jest obecnie wykorzystywana na ceł wskazany w decyzji wywłaszczeniowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 ppsa).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31), a zatem tak jak w niniejszej sprawie.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w kontekście realizacji celu wywłaszczenia, przypomnieć należy, że w art. 137 ust. 1 u.g.n. ustawodawca określił warunki, jakie muszą zaistnieć, aby nieruchomość została uznana za zbędną. Według tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu;

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. A contrario, jeżeli nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia to prawo byłego właściciela (bądź jego spadkobierców) do żądania zwrotu takiej nieruchomości wygasło.

Dla stwierdzenia, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, konieczne jest uprzednie ustalenie tego celu. W decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1955 r. wskazano, że wywłaszczenie nieruchomości na własność Państwa następuje w celu "budowy dróg i bocznicy kolejowej". W decyzji nie dookreślono zamierzonego celu żadnym przymiotnikiem czy też szczególną funkcją. Przypisywanie obecnie owemu celowi bardziej szczegółowych cech tylko w związku z faktem, że podmiotem wnioskującym wywłaszczenie był podmiot cywilny, nie znajduje uzasadnienia. Cel wywłaszczenia nie może być charakteryzowany na podstawie domniemań, zwłaszcza wtedy, kiedy w decyzji jest dostatecznie określony. Stosowanie zaś domniemań dowolnych należy wykluczyć w ogóle. Przyjęte zatem przez organ I instancji stanowisko, jakoby celem wywłaszczenia była budowa dróg i bocznicy tylko o charakterze cywilnym, uznać należy za wadliwe. W konsekwencji, jako prawidłowe ocenić należy stwierdzenie organu odwoławczego, według którego celem wywłaszczenia była budowa dróg i bocznicy kolejowej bez określenia charakteru. Jest zaś niewątpliwe, że będąca przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia część wywłaszczonej nieruchomości na ten cel została wykorzystana. Dokumentują to dowody zebrane w toku postepowania wyjaśniającego, w tym zdjęcia lotnicze ( w porównaniu z mapami znajdującymi się na kartach 105, 104 i 99). Wobec tak oczywistej treści tych dowodów zbędne było uzupełnienie materiału sprawy w kierunku wskazywanym przez stronę skarżącą. W szczególności rację trzeba przyznać organowi odwoławczemu co do tego, że obecny stan nieruchomości ma znaczenie drugorzędne: istotne jest to, że na nieruchomości drogi i bocznica powstały. Po wtóre diametralnie różna ocena organów I i II instancji co do realizacji celu wywłaszczenia nie wynikała z odmiennych ustaleń co do powstania w/w obiektów, lecz z przypisania tym obiektom przez organ I instancji funkcji wojskowej. Jak wyżej zaś wskazano ta okoliczność w sprawie nie ma znaczenia. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że celem wywłaszczenia nie była, jak się podaje w skardze "realizacja drogi i bocznicy kolejowej dla Centrali Produktów Naftowych [...]", ale "realizacja drogi i bocznicy kolejowej". Lektura uzasadnień decyzji obu instancji prowadzi do wniosku, że dokonana przez te organy ocena materiału dowodowego nie może być uznana za dowolną. Nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania przyznanie mocy dowodowej niepotwierdzonego za zgodność z oryginałem dokumentu w postaci faksu. Sąd podziela w tej materii pogląd wyrażony w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, iż okoliczność, że dokument nie został właściwie uwierzytelniony skutkuje wyłącznie tym, że wiarygodność takiego dokumentu musi być oceniana w świetle całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 13 lipca 2010 r., sygn. I OSK 1224/09; wyrok NSA z 6 października 2010 r., sygn. II OSK 1508/09; wyrok NSA z 12 października 2011 r., sygn. II OSK 2007/10). Wszystkie zatem zarzuty skargi zmierzające do wykazania nienależytego wyjaśnienia sprawy uznać należy za nieuzasadnione.

Zaskarżona decyzja zawiera tylko częściowe w stosunku do decyzji organu I instancji, rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy możliwość wydania takiej decyzji uzasadnił treścią art. 104 § 2 kpa w zw. z art. 140 kpa, zastrzegając, że sprawa w pozostałej części zostanie rozstrzygnięta decyzją drugą (co zresztą nastąpiło w dniu 30 stycznia 2018 roku). Nie sposób nie dostrzec, że w uzasadnieniu tego stanowiska brak jest odniesienia się do treści art. 138 kpa jako normy właściwej dla postępowania odwoławczego. Stwierdzić jednakże trzeba, że zaskarżona, "częściowa" decyzja dotyczy rzeczywiście wyodrębnionego przedmiotu sprawy, a granice mogącego samodzielnie funkcjonować w obrocie rozstrzygnięcia zostały wyraźnie określone. W tej sytuacji opisany sposób rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym można co najwyżej postrzegać jako uchybienie proceduralne niemające wpływu na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ppsa, skarga podlegała oddaleniu.