Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 414/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 (1,5,9), art. 33(10), art. 33(9) ust. 4,
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania D.Z. od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Uchwałą z dnia [...] września 2011 r. Komisja Egzaminacyjna nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] ustaliła negatywny wynik D.Z. (dalej skarżący) z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. Z uzasadnienia uchwały wynikało, że uzyskał on z testu 98 punktów, tymczasem zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez skarżącego liczba punktów przesądziła o negatywnym wyniku egzaminu.

W dniu [...] października 2011 r. skarżący wniósł o weryfikację poprawności udzielonych przez niego odpowiedzi na zakwestionowane pytania nr 48,61,67,77 oraz 96 i uznanie odpowiedzi, których udzielił za prawidłowe. W odwołaniu podniósł również, że winien otrzymać dodatkowy punkt za odpowiedź na pytanie nr 57, na które udzielił prawidłowej odpowiedzi "A", gdyż w ustawie brak jest zastrzeżenia, że za nieważną uznaje się odpowiedź, jeżeli na karcie postawiono jeden znak "X" i jeden inny znak albo nastąpiło skreślenie jednej odpowiedzi i pozostawiono znak "X" przy innej, którą kandydat uznaje za jedyną prawidłową propozycję odpowiedzi. Odwołujący się dodał ponadto, że na karcie odpowiedzi postawił znak "X" wyłącznie przy odpowiedzi "A", co oznacza, że udzielona przez niego odpowiedź jest prawidłowa.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę komisji kwalifikacyjnej z dnia [...] września 2011 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż rozpoznając niniejszą sprawę, ponownie poddał analizie kartę odpowiedzi, sprawdzając jeszcze raz udzielone przez skarżącego odpowiedzi i uznał, że wobec udzielenia przez niego na pytanie nr 30 nieprawidłowej odpowiedzi "B", - prawidłowo - nie otrzymał za to pytanie punktu, a tym samym omyłka w wykazie prawidłowych odpowiedzi do zestawu pytań testowych na egzamin wstępny, co do pytania 30, w niniejszym przypadku nie miała znaczenia.

Odnosząc się do wniosku o przyznanie mu punktu za pytanie nr 57, organ odwoławczy stwierdził, że komisja kwalifikacyjna, wobec udzielenia dwóch odpowiedzi, prawidłowo nie przyznała punktu za odpowiedź na to pytanie. Analiza karty odpowiedzi, nie potwierdziła przy tym jego twierdzenia o udzieleniu na pytanie nr 57 jednej prawidłowej odpowiedzi. Skarżący postawił bowiem znak "X" przy dwóch odpowiedziach - prawidłowej "A" i błędnej "B", przy czym znak ten, przy odpowiedzi "B" następnie przekreślił, co nie zmienia faktycznego udzielenia przez niego dwóch zamiast jednej odpowiedzi, tymczasem Przewodniczący komisji kwalifikacyjnej, zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego, poinformował o zasadach udzielania odpowiedzi na pytania testowe.W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości dokonując ponownego przeliczenia punktów nie uwzględnił skażącemu równie punktu przyznanego przez Komisję Kwalifikacyjną przy pytaniu nr 51.

W odniesieniu do zakwestionowanych pytań wskazał, że:

pytanie nr 48 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli spółka cywilna została zawarta na czas oznaczony, wspólnik:

A. nigdy nie może wypowiedzieć swojego udziału,

B. może wypowiedzieć swój udział z zachowaniem terminów wypowiedzenia tylko wtedy, gdy tak zastrzeżono w umowie,

C. z ważnych powodów może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "C", oparta na treści art. 869 § 2 k.c., a skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "B".

W ocenie skarżącego w zakwestionowanym pytaniu istniała możliwość udzielenia dwóch prawidłowych odpowiedzi - "B" i "C". Skarżący, odwołując się do zasady swobody umów, wyrażonej w art. 3531 k.c., wskazał, że kwestie wypowiedzenia udziału mogły być odmiennie uregulowane przez samych wspólników, a pytanie tej możliwości nie wyklucza. Jego zdaniem, skoro pytanie nie dotyczyło zdarzenia "z ważnych powodów", odpowiedź nie musiała się do tej okoliczności odnosić, a zatem prawidłowa jest również odpowiedź "B".

Organ odwoławczy, przytaczając i szeroko omawiając treść art. 869 k.c., podniósł że uniemożliwienie wypowiedzenia udziału wspólnikowi spółki cywilnej zawartej na czas oznaczony należy uznać za celowy i przemyślany zabieg ustawodawcy, albowiem spółka zawarta na czas oznaczony cechuje się z reguły krótkim okresem czasu trwania na jaki została zawarta, co oznacza, że możliwość wypowiedzenia udziału, w takich warunkach, byłaby sprzeczna z realizacją interesu gospodarczego, jaki przyświecał zawiązaniu spółki. Zatem w świetle art. 869 § 1 k.c. dopuszczalność wypowiedzenia udziału w spółce cywilnej, z zachowaniem terminów wypowiedzenia, zachodzi wyłącznie w przypadku spółki zawartej na czas nieoznaczony.

Drugim zakestionowanym pytaniem było pytanie nr 61:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, w sprawach o rozwód:

A. można oprzeć rozstrzygnięcie wyłącznie na uznaniu powództwa, jeżeli małżonkowie nie mają małoletnich dzieci,

B. można oprzeć rozstrzygnięcie wyłącznie na uznaniu powództwa, nawet jeżeli małżonkowie mają małoletnie dzieci,

C. nie można oprzeć rozstrzygnięcia wyłącznie na uznaniu powództwa."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "C", oparta na art. 431 k.p.c. w zw. z art. 425 k.p.c., skarżący udzielił na to pytanie odpowiedzi "A".

W odwołaniu podniósł, że w jego ocenie, za prawidłowe można uznać odpowiedzi "A" i "C", wskazał na orzeczenie Sądu Najwyższego, z którego wynika, że w sprawie o rozwód może mieć odpowiednie zastosowanie art. 302 § 1 k.p.c., gdy z przyczyn natury faktycznej lub prawnej przesłuchać można tylko jedną stronę. skarżący wywiódł, że w takim przypadku sąd winien uwzględnić w materiale dowodowym uznanie powództwa i jeżeli małżonkowie nie mają małoletnich dzieci, może na nim poprzestać.

Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się organ odwoławczy wywodząc, iż prawidłowa odpowiedź na zakwestionowane pytanie wynika wprost ze wskazanych w kluczu odpowiedzi przepisów.

Kolejnym zakwestionowanym pytaniem było pytanie nr 67:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli protokół posiedzenia jawnego został sporządzony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk, zapis dźwięku:

A. podlega sprostowaniu według takich samych zasad, jak protokół sporządzony pisemnie,

B. podlega sprostowaniu, jeżeli strona zażądała sprostowania zapisu, nie później jednak niż na następnym posiedzeniu,

C. nie podlega sprostowaniu."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 160 § 2 k.p.c. w zw. z art. 157 § 1 k.p.c., skarżący udzielił odpowiedzi “B".

W odwołaniu skarżący podniósł, że z zestawienia treści podanych jako podstawa do udzielenia odpowiedzi przepisów wynika, że protokół jest sporządzany za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, a także w formie pisemnej. Odwołując się do zasad logiki, wywiódł, że oba te protokoły składają się na protokół sporządzony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk. Skarżący argumentował, że może dojść do sytuacji, w której złożone oświadczenie nie zachowało się, pomimo, iż jest widoczny ruch warg osoby składającej oświadczenie. Wobec tego, jego zdaniem "wydaje się, że jedynym sposobem jest jednak sprostowanie".

Organ odwoławczy uznał powyższe zarzuty za niezrozumiałe, gdyż z brzmienia art. 157 § 1 k.p.c. wynika, że protokół sporządzany jest, co do zasady, w sposób zdublowany, a więc zarówno za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, jak i pisemnie. Sporządzanie protokołu w formie zapisu elektronicznego (dźwięku albo obrazu i dźwięku) oraz pisemnego, nie oznacza, jak twierdzi odwołujący się, że "oba te protokoły składają się na protokół sporządzany za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk". Są to bowiem nadal dwa odrębne dokumenty, równoważne pod względem skutków prawnych i wywołujące takie same skutki procesowe.

Kolejnym zakwestionowanym pytaniem było pytanie nr 77:

"Zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w wypadku wstąpienia do sprawy osoby, na której rzecz prokurator wytoczył powództwo, zasadą jest, że:

pobiera się od tej osoby opłatę należną od takiego pozwu,

pobiera się od tej osoby połowę opłaty należnej od takiego pozwu,

nie pobiera się od tej osoby opłaty należnej od takiego pozwu."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie była odpowiedź "A", oparta na treści art. 17 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, natomiast skarżący zaznaczył odpowiedź "C".

W odwołaniu podniósł, że w pytaniu nie ma zastrzeżenia "co do zasady", co powoduje, że zarówno odpowiedź "A", jaki odpowiedź "C", są odpowiedziami poprawnymi. Skarżący wskazał, że osoba przystępująca do sprawy, może wystąpić z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.

Odnosząc się do powyższego, Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, iż kwestionowane pytanie zasadzało się wprost na regulacji ustawowej, przy czym normujący to zagadnienie przepis art. 17 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, sformułowany jest w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości natury interpretacyjnej. Skoro więc z treści pytania wynikało jednoznacznie, że chodzi o zasadę, to brak było podstaw do dokonywania przez skarżącego dodatkowych założeń o charakterze wyjątkowym, skoro nie było o nich mowy w pytaniu.

Ostatnim zakwestionownym pytaniem było pytanie nr 96:

"Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, wspólnik spółki jawnej:

A. jest uprawniony, ale nie jest zobowiązany do podwyższenia umówionego wkładu,

B. nie jest uprawniony ani zobowiązany do podwyższenia umówionego wkładu,

C. jest zobowiązany do podwyższenia umówionego wkładu."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B ", oparta na treści art. 50 § 2 k.s.h., skarżący zaznaczył odpowiedź “C".

W odwołaniu zarzucił, że zgodnie z art. 37 § 1 k.s.h., przepisy wśród których znajduje się podany jako podstawa do udzielenia prawidłowej odpowiedzi art. 50 § 2 k.s.h., mają zastosowanie, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej. Powoduje to, zdaniem skarżącego, że w braku takiego zastrzeżenia w treści pytania, za prawidłowe można było uznać zarówno odpowiedź "B", jak i "C".

Za błędne uznał organ odwoławczy powyższe stanowisko, bowiem art. 50 § 2 k.s.h. jest jasny i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Jego znajomość – jak wyjaśniono - była wystarczająca do udzielenia poprawnej odpowiedzi, mając na uwadze zarówno treść przepisu, jak i treść pytania oraz propozycje odpowiedzi.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny.

W skardze z dnia [...] stycznia 2012 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, D.Z. wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., zarzucając naruszenie:

- art. 331 ust. 3 w związku z art. 339 ust. 1 i 3 ustawy o radcach prawnych, poprzez sporządzenie testu, który zawierał błędnie sformułowane niejednoznaczne pytania, na które była więcej niż jedna prawidłowa odpowiedź i zawierał w kluczu poprawne odpowiedzi, które nie były jedynie prawidłowe lub też w kluczu brak było wyszczególnionych odpowiedzi, które w obowiązującym stanie prawnym można było uznać za jedynie prawidłowe,

- art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, poprzez nieprzyznanie punktów za poprawnie udzielone odpowiedzi na pytania, jak również poprzez przyjęcie, że zakwestionowane pytania zostały przygotowane zgodnie z wymogami ustawy o radcach prawnych,

-art. 339 ust. 3 ww. ustawy poprzez przyjęcie, iż skarżący nie uzyskał pozytywnego wyniku egzaminu w związku z nie uzyskaniem wymaganej liczby punktów,

- art. 7 k.p.a. przez skrótowe i pobieżne wyjaśnienie przez organ administracyjny stanu faktycznego oraz jednostronne i nieobiektywne rozpatrzenie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego.

W uzasadnieniu, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz judykaturę podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu od uchwały komisji kwalifikacyjnej oraz ponowił zarzut nieuprawnionego nieprzyznania punktów za udzielenie prawidłowej odpowiedzi na pytanie nr 57, a nadto wskazał nowy zarzut o odebraniu kolejnego punktu z tego samego powodu w zakresie pytania nr 51.

W odniesieniu do pytania nr 48 wyjaśnił, że w granicach zakreślony pytaniem uprawnione było odniesienie się do zasad, czyli do norm art. 860 k.c. i art. 3531 k.c., gdyż w świetle zasady swobody umów strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Nie ma przeszkód zatem, w ocenie skarżącego, ażeby strony wprowadziły do umowy, również zawartej na czas oznaczony, możliwość jej wypowiedzenia z zachowaniem terminów w razie zajścia określonej w tej umowie przyczyny lub bez przyczyny. Pogląd przeciwny lansowany przez Ministra Sprawiedliwości w tym zakresie jest contra legem, z uwagi że takie stanowisko zwyczajnie nie wynika z przepisu na który organ się powołuje (869 §2 k.c.), co więcej jest sprzeczne z fundamentalną zasadą wyrażoną art. 3531 k.c.

W odniesieniu do pytania nr 67, skarżący w pełni podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w odwołaniu, iż łączne spełnienie warunków normy art. 157 § 1 k.p.c. wynika z tego, iż pomiędzy tymi dwoma zdaniami został użyty funktor koniunkcji "oraz", w konsekwencji oba te protokoły składają się na protokół sporządzony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk. Tak więc uprawnienie do żądania sprostowania protokołu dotyczy całego protokołu (rozumianego jako protokół utrwalający zapis dźwięku oraz pisemnie - poprzez użycie funktora koniunkcji "oraz", w konsekwencji oba te protokoły składają się na protokół sporządzony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk).

W ocenie skarżącego – w odniesieniu do pytania nr 96 - stosunki wewnętrzne spółki mają cechy podobne do stosunków zobowiązaniowych o bardzo zbliżonym charakterze do spółki cywilnej (art. 860 i nast. k.c.), więc uregulowanie tych stosunków pozostawione jest z minimalnymi ograniczeniami autonomii woli stron. A zatem postanowienia art. 39-57 k.s.h. stosuje się wówczas, gdy strony umowy spółki nie postanowiły inaczej, a o takiej sytuacji (powołania się na zasadę z art. 37) nie było mowy w treści pytania.

W odpowiedzi, Minister Sprawiedliwości, podtrzymując stanowisko zawarte zaskrażonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Dokonując pod tym kątem oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie konkursowe na aplikację radcowska jest postępowaniem administracyjnym, które przeprowadza powołany w tym celu organ - Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych izb. Jej uchwały w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu na aplikację radcowska mają charakter decyzji administracyjnej, od której przysługuje stronie odwołanie do Ministra Sprawiedliwości.

Skoro postępowanie egzaminacyjne jest postępowaniem administracyjnym, a orzeczenie Ministra jest decyzją II instancji, to jej wydanie musi być poprzedzone ponownym zbadaniem sprawy administracyjnej, zgodnym z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Rzeczą Sądu jest natomiast skontrolowanie, czy organy obu instancji (Komisja i Minister) oparły się na prawidłowych ustaleniach, co do poprawności odpowiedzi na pytania testowe, bowiem nieprawidłowość tych ustaleń prowadzi do wadliwości oceny opartego na nich wyniku egzaminu. Innymi słowy, prawidłowość ustaleń co do poprawności odpowiedzi na pytania testowe jest zasadniczym elementem, na którym opiera się prawidłowe ustalenie wyniku egzaminu.

Wymaga podkreślenia, że sąd administracyjny nie jest i nie może być trzecią instancją, która władna jest dokonać sprawdzenia testu. Jak na wstępie uzasadnienia podkreślono, sąd uprawniony jest jedynie do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym.

W przypadku dokonywania kontroli decyzji Ministra, wydanych na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 3310 ustawy o radcach prawnych Sąd ma w pierwszym rzędzie zbadać, czy organ uczynił zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc czy dokonał powtórnej analizy akt sprawy pod kątem ustalonego, a kwestionowanego przez stronę postępowania (skarżącą - kandydata) wyniku egzaminu. Sąd ma za zadanie sprawdzić, czy to powtórne rozpatrzenie sprawy nie ma charakteru pozornego, skrótowego, pobieżnego, czy nie zawiera sprzeczności albo oczywistych błędów, gdy idzie o ocenę zgromadzonych dowodów, a w konsekwencji, czy ocena dokonanych ustaleń faktycznych wyczerpuje dyspozycję zastosowanej normy prawa materialnego, art. 339ust.1 ustawy o radcach prawnych przewiduje bowiem ona, że egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

Sąd stwierdza, że egzamin został przeprowadzony z zachowaniem wymagań przepisów ustawy - Prawo o radcach prawnych. Nabór na aplikację przeprowadzono w drodze egzaminu wstępnego zgodnie z art. 339 ustawy o radcach prawnych., który polegał na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego, radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej (331 ust.3 ustawy o radcach prawnych). Minister powołał Komisję, odpowiadającą wymaganiom z art. 331 w zw. z art. 335. ustawy o radcach prawnych (co nie było kwestionowane przez skarżącego), która to komisja składała się z siedmiu członków spełniających wymagania określone w art. art. 335. ustawy o radcach prawnych, z zachowaniem warunku co do jej składu podanego w ust. 3. Minister wyznaczył także przewodniczącego Komisji i jego zastępców .

Zgodnie z art. 339 ustawy o radcach prawnych kandydat mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczał na karcie odpowiedzi, stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskiwał 1 punkt. Prawidłowość odpowiedzi oceniana była według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego (ust. 1a). Test sprawdziła Komisja w składzie, który przeprowadzał egzamin wstępny (ust. 2), ustalając pozytywny wynik z egzaminu wstępnego wówczas, gdy kandydat uzyskał z testu co najmniej 100 punktów (ust. 3).

Zgodnie z art. 339 ust.4 ustawy o radcach prawnych z przebiegu egzaminu wstępnego sporządzono niezwłocznie protokół, który podpisali członkowie Komisji Kwalifikacyjnej uczestniczący w egzaminie wstępnym, nie zgłaszając uwag do protokółu. Po przeprowadzeniu egzaminu Komisja, zgodnie z art. 3310 ustawy o radcach prawnych w drodze uchwały ustaliła wynik egzaminu skarżącego jako negatywny, ponieważ na minimalną ilość punktów zaliczających egzamin (100) uzyskał 98, i doręczyła odpis uchwały zdającemu, a Przewodniczący Komisji niezwłocznie ogłosiła wyniki egzaminu, od których skarżący z zachowaniem terminu wniósł odwołanie do Ministra.

Należy zatem stwierdzić, że od strony formalnej postępowanie prowadzone przez Komisję było zgodne z obowiązującymi przepisami ustawy - Prawo o adwokaturze.

Odnośnie kwestii zaliczenia skarżącemu odpowiedzi na pytanie nr 51 i 57, Sąd stwierdza, że kwestia nieprzyznania punktów za te pytania w sposób jednoznaczny została wyjaśniona w decyzji. Problematyka dokonywania poprawek w teście jest opisana w przywołanych w uzasadnieniu decyzji przepisach prawnych zarówno art. 339 ustawy o radcach prawnych jak i rozporządzenia z dnia 9 czerwca 2009 r. W ocenie Sądu organ zasadnie przyjął, że brak jest w sposób oczywisty możliwości rozpoznania w tym zakresie odwołania na korzyść skarżącego. Zgodnie z § 11 pkt 1 rozporządzenia z dnia 9 czerwca 2009 r., wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi (A albo B, albo C), a zmiana zakreślonej odpowiedzi jest niedozwolona (pkt 2). Jednocześnie wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi (§ 12).

Dodatkowo należy wskazać, iż odpowiednie pouczenia, oparte na ww. przepisach, zostały zawarte w teście egzaminacyjnym na egzaminie wstępnym dla kandydatów na aplikantów adwokackich. Odpowiednio pkt 5 pouczenia stanowi, że: "Odpowiedzi prawidłowe należy zaznaczyć wyłącznie na karcie odpowiedzi. Odpowiedzi zaznaczone na zestawie pytań testowych nie będą podlegały ocenie". Z kolei pkt 6 tego pouczenia stanowi, że "niedozwolona jest zmiana zakreślonej odpowiedzi". Oznacza to, że nie można czynić żadnych poprawek na karcie odpowiedzi, aby uniknąć dwuznaczności w zakreślaniu poprawnych odpowiedzi.

Zgodnie ze wskazanymi powyżej przepisami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia z dnia 9 czerwca 2009 r. egzamin wstępny jest egzaminem testowym, podczas którego zdający ma jedynie wybrać jedną z trzech propozycji, z których jedna jest prawidłowa, zatem możliwość dokonywania zmian prowadziłaby do trudności czy wręcz niemożności ustalenia, która z wybranych odpowiedzi jest prawidłowa. Jedną z zalet egzaminu testowego jest łatwość jego sprawdzenia oraz brak czynnika subiektywnego przy ocenie jego wyników.

Należy zauważyć, iż wszyscy zdający mieli podaną pełną informację o trybie i sposobie przeprowadzenia egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, w tym o zasadach ustalania jego wyniku oraz braku możliwości zmiany zakreślonej odpowiedzi. Na pierwszej stronie Części I - Zestawu pytań testowych zamieszczone zostało pouczenie, będące w istocie powtórzeniem treści § 11 i 12 rozporządzenia z dnia 9 czerwca 2009 r. Nadto przed rozpoczęciem egzaminu zdających o powyższych zasadach poinformowała sama Przewodnicząca Komisji.

W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości dokonując ponownego przeliczenia punktów nie uwzględnił skarżącemu równie punktu przyznanego przez Komisje Kwalifikacyjna przy pytaniu nr 51. W pytaniu tym skarżący zakreślił bowiem 2 odpowiedzi ,z których jedna została następnie skreślona. Minister uznał, że skarżący otrzymał 97 punktów z testu. Obniżenie ilości punktów uzyskanych przez zdającego w ocenie Sądu nie spowodowało zmiany rozstrzygnięcia a tym samym nie doszło do naruszenia art.139 k.p.a.

Odnosząc się do pozostałych trzech zakwestionowanych w skardze pytań nr 48, 67, 96 Sąd uznał, że Minister właściwie ustalił, że zostały one sformułowane jasno oraz precyzyjnie, a wśród zaproponowanych dla nich odpowiedzi, tylko jedna był właściwa, wynikając z przepisów prawa.

Pytanie nr 48 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli spółka cywilna została zawarta na czas oznaczony, wspólnik:

A. nigdy nie może wypowiedzieć swojego udziału,

B. może wypowiedzieć swój udział z zachowaniem terminów wypowiedzenia tylko wtedy, gdy tak zastrzeżono w umowie,

C. z ważnych powodów może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia."

Właściwa odpowiedź to odpowiedź "C", wynikająca z art. 869 § 2 zd. 1 k.c, który stanowi, że z ważnych powodów wspólnik może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Sąd stwierdza, że organ właściwie przyjął, że prawidłowa odpowiedź na pytanie nie musi odzwierciedlać pełnego brzmienia przepisu, ale tylko tą jego część, która wprost odnosi się do postawionego pytania. Chodzi tu bowiem o sprawdzenie czy zdający posiada umiejętności właściwego rozumienia konkretnych instytucji cywilnoprawnych niż o wiedzę wyuczoną na pamięć. Nadto Minister prawidłowo wyjaśnił, że istotą pytania było wskazanie, czy wspólnik spółki cywilnej, zawartej na czas oznaczony, ma możliwość wypowiedzenia swojego udziału.

Skarżący wskazał, że prawidłowa odpowiedź na powyższe pytanie to odpowiedź "B". Brak możliwości uznania za prawidłową odpowiedzi ,,B" wynika wprost z samej konstrukcji art. 869 k.c.

Sąd podziela stanowisko skarżącego, że zasada swobody umów zawarta w art. 3511 k.c dopuszcza możliwość ukształtowania stosunku prawnego w sposób odmienny, ma to miejsce jednak tylko w przypadku ,gdy przepisy maja charakter dyspozytywny a nie bezwzględnie obowiązujący. Przepis art. 869 § 2 k.c, mający charakter bezwzględnie obowiązujący, przewiduje wypowiedzenie, które można określić jako "nadzwyczajne". Jest ono możliwe zarówno w przypadku, gdy spółkę zawarto na czas nieoznaczony, jak i wówczas, gdy została zawarta na czas oznaczony (szerzej na temat spółki cywilnej zawartej na czas oznaczony i nieoznaczony A. Herbet, Spółka..., s. 224 i n.). Charakteryzuje się ponadto tym, że może nastąpić tylko z ważnych powodów. Poza tym nie wymaga zachowania terminu wypowiedzenia, a więc następuje ze skutkiem natychmiastowym. Prawo do wypowiedzenia umowy w tym trybie przysługuje każdemu wspólnikowi i może być zrealizowane w każdym momencie istnienia spółki. Ponadto prawa tego nie można w umowie spółki czy uchwale wspólników wyłączyć bądź w jakikolwiek sposób ograniczyć. W świetle art. 869 § 2 in fine k.c. bowiem zastrzeżenie przeciwne jest nieważne.

Wobec powyższego należy uznać, że pytanie 48 tworzy zdanie prawdziwe jedynie z odpowiedzią ,,C,,.

Kolejnym zakwestionowanym pytaniem było pytanie nr 67. Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli protokół posiedzenia jawnego został sporządzony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk, zapis dźwięku:

A. podlega sprostowaniu według takich samych zasad, jak protokół sporządzony pisemnie,

B. podlega sprostowaniu, jeżeli strona zażądała sprostowania zapisu, nie później jednak niż na następnym posiedzeniu,

C. nie podlega sprostowaniu."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 160 § 2 k.p.c. w zw. z art. 157 § 1 k.p.c, skarżący udzielił odpowiedzi "B". Zgodnie z treścią art. 160 § 2 k.p.c. "Zapis dźwięku albo obrazu i dźwięku nie podlega sprostowaniu". Sąd w pełni podzielił argumentację organu zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dot. pytania nr 67 zgodnie, z którą jedyną prawidłową odpowiedzią na powyższe pytanie jest odpowiedź "C". Pytanie zostało skonstruowane jednoznacznie i precyzyjnie, odpowiedź na nie wynika wprost z przepisu art. 160 § 2 k.p.c. Skarżący wskazał jako prawidłową odpowiedź "B" powołując się na treść art.157 §1 k.c. skarżący wskazał, że protokół sporządza się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, a także w formie pisemnej. W ocenie skarżącego oba te protokoły składają się na protokół sporządzony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk. Wskazał, że może dojść do sytuacji, w której złożone oświadczenie nie zachowało się, pomimo, iż widoczny jest ruch warg osoby składającej oświadczenie. Wobec tego ,zdaniem skarżącego jedynym wyjściem jest sprostowanie protokołu.

Powyższe rozważania nie znajdują oparcia w przepisach prawa. Protokół co do zasady sporządza się dwutorowo jednakże z uwagi na odzwierciedlenie rozprawy w czasie rzeczywistym w przypadku rejestracji rozprawy przez urządzenie rejestrujące obraz i dźwięk nie podlega on zgodnie z przepisem prawa sprostowaniu.

Ostatnim zakwestionowanym pytaniem jest pytanie 96:

"Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, wspólnik spółki jawnej:

A. jest uprawniony, ale nie jest zobowiązany do podwyższenia umówionego wkładu,

B. nie jest uprawniony ani zobowiązany do podwyższenia umówionego wkładu,

C. jest zobowiązany do podwyższenia umówionego wkładu."

Prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "B" oparta na treści art. 50 § 2 k.s.h. Przepis ten stanowi, że: "Wspólnik nie jest uprawniony ani zobowiązany do podwyższenia umówionego wkładu".

Odwołujący wskazał odpowiedź "C".

Przepis art. 50 § 2 k.s.h. jest jasny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Udzielając odpowiedzi "C" skarżący założył, że zgodnie z treścią art. 37 § 1 k.s.h. przepis art. 50 § 2 k.s.h. ma zastosowanie jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej. Poczynił, więc dodatkowe założenia, co jest niedopuszczalne. Pytanie dotyczy wprost regulacji wynikających z k.s.h. bez odwołania się do umowy spółki, wobec czego odpowiedź udzielona przez skarżącego należy uznać za błędną. Jedyną prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "B", która tworzy zdanie prawdziwe z powyższym pytaniem.

Reasumując należy wskazać, że Sąd nie stwierdził błędnej konstrukcji zakwestionowanych pytań. Zawierają one bowiem wyłącznie jedną poprawną odpowiedź, odpowiadają zatem kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych.

Zdaniem Sądu nie ma również podstaw, by podważyć poprawność pozostałych pytań, na które skarżący udzielił nieprawidłowej odpowiedzi.

Sąd nie dopatrzył się także naruszeń procedury przedmiotowego egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. W aktach administracyjnych znajduje się stosowny protokół sprawdzenia testu podpisany przez dwóch członków Komisji. Prawidłowo również ustalono liczbę punktów (97), zaś Minister Sprawiedliwości podejmując zaskarżona decyzję odniósł się do podniesionych w odwołaniu zarzutów szczegółowo, stosownie do wiążącej go procedury, uzasadniając swoje stanowisko co do ich bezzasadności i zgodności z prawem kwestionowanej przez skarżącego uchwały nr [...] z dnia [...] września 2011 r.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż brak jest podstaw do przypisania zaskarżonej decyzji znamion wadliwości w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji