Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2327/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 10 § 1, art. 11 pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 164
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Izby Notarialnej w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1448/15 w sprawie ze skargi Izby Notarialnej w Rzeszowie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Izby Notarialnej w Rzeszowie na rzecz Ministra Sprawiedliwości 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1448/15, oddalił w całości skargę Izby Notarialnej w Rzeszowie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2015 r., w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Minister Sprawiedliwości powołał M. K. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę jego kancelarii notarialnej w B. W uzasadnieniu organ wskazał, że mimo, iż Rada Izby Notarialnej w Rzeszowie w uchwale z dnia [...] października 2014 r. negatywnie zaopiniowała wniosek M. K. o powołanie go na stanowisko notariusza, nie wypowiadając się przy tym odnośnie siedziby jego kancelarii, to wnioskodawca spełnia jednak wymagania formalne, o których mowa w art. 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.o.n.). W związku z powyższym nie zachodziły podstawy do wydania decyzji odmownej.

Izba Notarialna w Rzeszowie złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji odmawiającej powołania zainteresowanego na stanowisko notariusza z wyznaczeniem siedziby kancelarii w B. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 11 pkt 2 p.o.n. w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 10 § 1 p.o.n., poprzez powołanie na stanowisko notariusza osoby, która nie spełnia przesłanki nieskazitelnego charakteru z uwagi na dotychczasowe postępowanie i postawę zainteresowanego, a ponadto dokonana przez organ ocena nie obejmuje przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza w sytuacji, gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do tej przesłanki. Ponadto zarzucono również naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; powoływanej dalej jako: k.p.a.), poprzez niedokonanie prawidłowych ustaleń w postępowaniu dowodowym.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podniesiono, że wbrew twierdzeniom Rady Izby Notarialnej w Rzeszowie, wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki z art. 11 Prawa o notariacie, a jego dotychczasowe postępowanie nie budzi żadnych wątpliwości co do rzetelności, uczciwości czy przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza należy rozumieć, oprócz wiedzy zweryfikowanej w prawem przewidziany sposób, taki zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, które składają się na wizerunek osoby, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Wiedza i doświadczenie wnioskodawcy, który ukończył wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym, odbył aplikację notarialną i uzyskał pozytywny wynik z egzaminu notarialnego, zostały zweryfikowane w sposób przewidziany prawem. Istotne dla dokonania tych ustaleń okazały się dokumenty w postaci dyplomu ukończenia studiów, uchwały w sprawie ustalenia wyniku z egzaminu notarialnego oraz opinie sędziów - patronów i notariusza K. S., z których wynika, że M. K. spełnia przesłankę dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Organ za najbardziej miarodajną uznał opinię notariusza K. S., z uwagi na to, że dotyczy okresu pracy wnioskodawcy w ostatnim miesiącu przed złożeniem wniosku o powołanie na stanowisko notariusza, oraz ze względu na to, że charakter zatrudnienia jest najbardziej zbliżony do wykonywania zawodu notariusza. W jego ocenie, nie można również pominąć okoliczności, że wnioskodawca, będąc zastępcą notarialnym, przez pewien okres czasu samodzielnie prowadził Kancelarię Notarialną, w czym się sprawdził. Zdaniem Ministra, oceny tej nie mogą zmieniać opinie notariusza S. P., który sprawował patronat nad zainteresowanym w okresie jego aplikacji, i notariusza A. M., który zatrudniał wnioskodawcę w charakterze referenta prawnego. Zaistniały pomiędzy notariuszem A. M. a zainteresowanym konflikt miał charakter pracowniczy i skończył się dopiero w Sądzie, niemniej jednak – zdaniem organu - ta okoliczność nie może świadczyć o niespełnianiu przez wnioskodawcę przesłanki nieskazitelnego charakteru, zważywszy że notariusz S. P. przyznał, iż zainteresowanemu być może łatwiej będzie wykonywać pracę na własną rękę i odpowiedzialność, co w istocie miało miejsce podczas pracy w charakterze zastępcy notarialnego w Kancelarii notariusza K. S. W świetle powyższego Minister uznał, że wnioskodawca gwarantuje prawidłowe wykonywanie zawodu notariusza i brak jest podstaw do wydania decyzji odmownej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Izba Notarialna w Rzeszowie, domagając się jej uchylenia w całości.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sąd I instancji przywołał treść art. 10 § 1- 3 p.o.n. oraz stwierdził, że Minister Sprawiedliwości, wydając decyzję w trybie tego przepisu, w żaden sposób nie jest związany treścią opinii właściwej izby notarialnej, która podlega ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie. Organ samorządu notarialnego wyraża jedynie swoje stanowisko w formie opinii, natomiast Minister wydaje decyzję o powołaniu bądź odmowie powołania osoby na stanowisko notariusza. WSA wskazał, że art. 10 ww. ustawy jest przepisem kompetencyjnym, przy czym w sytuacji spełnienia przesłanek warunkujących powołanie kandydata na stanowisko notariusza, Minister Sprawiedliwości jest zobowiązany do powołania osoby na to stanowisko, o czym świadczy imperatywna forma czasownika "powołuje". Na taki wniosek pozwala także i ta okoliczność, że odmowa powołania na stanowisko notariusza może pojawić się tylko wówczas, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy, a także jeżeli jego dotychczasowe postępowanie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Zdaniem WSA, oznacza to, że organ nie może odmówić powołania osoby na stanowisko notariusza, jeżeli kandydat spełnia warunki ustawowe, a jego postawa nie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Sąd wskazał przy tym, że o ile kwestia rzetelności, uczciwości lub przestrzegania przez kandydata wartości demokratycznego państwa prawnego ma charakter typowo ocenny, to jednak wymogi zawarte w art. 11-13 p.o.n. takiego charakteru nie mają, gdyż na podstawie warunków stawianych w tych przepisach kandydat na stanowisko notariusza albo je spełnia, albo nie.

WSA przypomniał, że Rada Izby Notarialnej w Rzeszowie, opiniując negatywnie wniosek co do osoby M. K., podniosła, iż zainteresowany nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza i nie posiada przymiotu nieskazitelnego charakteru, bowiem dotychczasowe postępowanie kandydata budzi jej wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości i przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. W tym kontekście Sąd stwierdził, że przepisy ustawy Prawo o notariacie nie przewidują możliwości weryfikowania w jakikolwiek sposób lub w jakiejkolwiek formie przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu notariusza przez osobę spełniającą warunki określone w ustawie.

Zdaniem Sądu, wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki powołania na stanowisko notariusza, określone w art. 11 p.o.n., co potwierdzają załączone do wniosku dokumenty. Spełnia przesłankę wieku, posiada obywatelstwo polskie, korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych, nie figuruje w rejestrze skazanych. W 2006 r. ukończył z wynikiem dobrym studia na Wydziale Prawa i Administracji [...] [...] i uzyskał tytuł magistra prawa. Odbył aplikację notarialną, oraz uzyskał wynik pozytywny z egzaminu notarialnego. W dniu [...] stycznia 2014 r. Minister Sprawiedliwości wydał zaświadczenie o uzyskaniu przez zainteresowanego statusu zastępcy notarialnego. W okresie od dnia [...] stycznia 2014 r. do dnia [...] kwietnia 20114 r. M. K. był zatrudniony w Kancelarii Notarialnej prowadzonej przez notariusza K. S., w której samodzielnie prowadził wszelkie sprawy Kancelarii. Jak wynika z opinii notariusza K. S. z dnia [...] kwietnia 2014 r., wnioskodawca podejmował samodzielnie decyzje zarówno w zakresie dokonywanych czynności notarialnych, jak również biurowości, zarządzania zasobami kadrowymi, organizacji pracy, obsługi klientów Kancelarii. W czasie pełnienia obowiązków zastępcy notarialnego M. K. dokonał 760 czynności notarialnych, z czego 130 stanowiły akty notarialne. WSA wziął pod uwagę, że zastępowany notariusz bardzo wysoko ocenił pracę zainteresowanego i jej jakość. Podkreślił jego odpowiedzialność za podejmowane działania, skrupulatność i staranność oraz wielowątkowe analizy myślowe przed podejmowaniem decyzji. Wskazał również, że wnioskodawca okazywał szacunek klientom oraz pracownikom Kancelarii. W ocenie notariusza K. S., M. K. jest osobą bardzo odpowiedzialną, godną zaufania oraz daje rękojmię należytego wykonywania zawodu notariusza.

Sąd I instancji przypomniał, że wprawdzie Rada Izby Notarialnej w Rzeszowie wskazała na opinię notariusza S. P., który sprawował patronat nad zainteresowanym w okresie jego aplikacji, i opinię notariusza A. M., który zatrudniał wnioskodawcę w charakterze referenta prawnego, które to opinie mają - jej zdaniem - poddawać w wątpliwość przesłankę nieskazitelnego charakteru kandydata i rękojmię prawidłowego wykonywania przez niego zawodu notariusza, jednakże - w ocenie Sądu - zaistniały pomiędzy notariuszem A. M. a zainteresowanym konflikt miał jedynie charakter pracowniczy i choć skończył się w Sądzie, to ta okoliczność nie może sama w sobie świadczyć o niespełnianiu przez wnioskodawcę przesłanki nieskazitelnego charakteru. Zdaniem WSA, zaistniałego konfliktu nie należy oceniać jako dyskwalifikującego pracownika w płaszczyźnie etyczno - moralnej. Ponadto Sąd zauważył, że notariusz S. P., oceniając postawę zainteresowanego i jego cechy osobowościowe, przyznał, iż zainteresowanemu być może łatwiej będzie wykonywać pracę na własną rękę i odpowiedzialność, co wskazywałoby, że - w opinii notariusza - kandydat wykazuje cechy indywidualisty, a tego rodzaju cech nie należy postrzegać w kategoriach nagannych, biorąc pod uwagę, że jako notariusz prowadzący własną kancelarię M. K. będzie mógł w pełni te cechy realizować. Sąd uznał, że nie można wobec tego przyjąć, jak czyni to Rada Izby Notarialnej w Rzeszowie, że wyrażona przez notariusza S. P. opinia o kandydacie dyskwalifikuje go jako osobę, która w nienależyty sposób będzie wykonywać swoje obowiązki notariusza. Wręcz przeciwnie, z opinii notariusza K. S wynika, że zainteresowany swoją postawą daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Odnosząc się do pojęcia "nieskazitelnego charakteru" i "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza", o których stanowi art. 11 pkt 2 p.o.n., WSA podniósł, że nie są one zdefiniowane w tej ustawie. Kryterium nieskazitelnego charakteru ma zagwarantować odpowiedni poziom moralny członka korporacji notarialnej, zaś rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu odnosi się do odpowiedniego poziomu zawodowego. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca wiedzę zweryfikowaną w trybie przewidzianym prawem, postępująca zgodnie z przyjętymi w społeczeństwie normami etycznymi, moralnymi, i której dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej i prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Natomiast ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań kandydata, o tych zaś nie sposób wnioskować inaczej, niż na podstawie prezentowanej przez niego postawy etycznej i moralnej, a także w oparciu o dotychczasowy sposób jego postępowania. Sąd podniósł, że ustawodawca wyraźnie ograniczył dopuszczalność weryfikowania merytorycznych kompetencji kandydatów na notariuszy, a zatem ani Minister Sprawiedliwości, ani Rada nie mogą dokonywać oceny merytorycznej pod kątem zdolności intelektualnych i zdobytej wiedzy oraz doświadczenia kandydatów na notariuszy, a tym bardziej nie mogą ich bezzasadnie podważać. Za niezrozumiałe WSA uznał zatem stanowisko Rady Izby Notarialnej w Rzeszowie, która stwierdziła, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do nieskazitelnego charakteru zainteresowanego i dawania przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, zważywszy że okoliczności powoływane przez Radę w żaden sposób nie podważają dokonanych przez Ministra Sprawiedliwości ustaleń i ich oceny. Zakwestionowanie przymiotu nieskazitelności charakteru kandydata na stanowisko notariusza wymaga przedstawienia takich faktów i zdarzeń, które podważałyby zaufanie publiczne do jego osoby w sferze działalności zawodowej bądź w sferze prywatnej. Właściwa izba notarialna ma prawo do zajęcia stanowiska w zakresie oceny przymiotu nieskazitelnego charakteru kandydata, ale winno się ono opierać na niepodważalnym materiale dowodowym, a nie na sugestiach wywodzonych jedynie z przypuszczeń, jakoby dotychczasowa praktyka zawodowa zainteresowanego była niewłaściwie oceniana w płaszczyźnie dawania rękojmi należytego wykonywania przez niego zawodu notariusza, a tym samym wpływała także na nieskazitelność jego charakteru.

Sąd podkreślił, że Rada Izby Notarialnej w Rzeszowie nie wskazała żadnych dowodów uzasadniających jej negatywne stanowisko w zakresie zarówno rękojmi należytego wykonywania zawodu notariusza, jak i nieskazitelnego charakteru kandydata. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym opinie notariuszy, którzy sprawowali patronat nad zainteresowanym w okresie odbywania przez niego aplikacji notarialnej, i zatrudniający go na stanowisku zastępcy notarialnego, wykluczają istnienie zgłoszonych wątpliwości. W ocenie WSA w takiej sytuacji trudno przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 11 pkt 2 p.o.n. w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd I instancji stwierdził, że Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zasadnie uznał, że po stronie wnioskodawcy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 3 p.o.n. Zdaniem WSA, Minister Sprawiedliwości wyczerpująco przedstawił i rozważył zagadnienia faktyczne oraz prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wykazał, dlaczego zdecydował o powołaniu kandydata na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby jego kancelarii notarialnej. Minister Sprawiedliwości szczegółowo odniósł się także do zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, w tym do uchwały Rady Izby Notarialnej w Rzeszowie opiniującej kandydata. Skarżąca na żadnym etapie postępowania nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, które wpływałyby na wynik sprawy, a zatem nie może skutecznie zarzucać, że w sprawie doszło do naruszenia art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 k.p.a., a w szczególności zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń.

Reasumując Sąd stwierdził, że podjęte w sprawie decyzje należało uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Izba Notarialna w Rzeszowie, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia niezawierającego dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej i motywów rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie oddalenia zarzutów Skarżącej podniesionych w skardze do WSA, przez co zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli instancyjnej.

2. przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj.:

a) art. 10 § 1 p.o.n. poprzez nieuwzględnienie przesłanki negatywnej w postaci wątpliwości co do rzetelności kandydata na notariusza, jego uczciwości i przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego wynikających z dotychczasowego postępowania Uczestnika;

b) art. 11 pkt 2 p.o.n. w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP przez jego błędne zastosowanie polegające na powołaniu na stanowisko notariusza osoby, co do której zachodzą uzasadnione wątpliwości w przedmiocie posiadania nieskazitelnego charakteru oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonania zawodu notariusza.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Zarzuty skargi kasacyjnej skonstruowane zostały na obydwu podstawach przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. zarówno na naruszeniu prawa materialnego, jak i na naruszeniu przepisów postępowania, które - zdaniem strony - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności ustosunkowania się wymagał zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. jako najdalej idący z punktu widzenia konsekwencji procesowych związanych z ewentualnym stwierdzeniem jego zasadności.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia ustawowych wymagań. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09, publ. ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed Ministrem Sprawiedliwości oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn w jego ocenie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego niepełne i nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r. o sygn. akt II GSK 470/14; dostępny w CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). NSA podziela stanowisko wyrażane w judykaturze, że sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie; może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów sądu wynikało, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Tak, jak ma to miejsce w omawianym uzasadnieniu. Z omówionych względów, zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a. okazał się nieusprawiedliwiony.

Niezasadne są także zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 10 § 1 ustawy Prawo o notariacie oraz art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP.

Art. 11 ustawy - Prawo o notariacie zawiera katalog warunków, od których spełnienia uzależnione jest powołanie notariusza. Przepis ten stanowi, że notariuszem może być powołany ten, kto: posiada obywatelstwo polskie, obywatelstwo innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, albo obywatelstwo innego państwa, jeżeli na podstawie przepisów prawa Unii Europejskiej przysługuje mu prawo podjęcia zatrudnienia lub samozatrudnienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w tych przepisach (pkt 1), korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych (pkt 1a), jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (pkt 2), ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 3), odbył aplikację notarialną w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 4), złożył egzamin notarialny w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 5) i ukończył 26 lat (pkt 7). Treść omawianej regulacji nie pozostawia wątpliwości, że kandydat powinien spełniać każde ze wskazanych wymagań ustawowych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na powołaniu na stanowisko notariusza osoby, co do której zachodzą uzasadnione wątpliwości w przedmiocie posiadania nieskazitelnego charakteru oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonania zawodu notariusza i co wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji powołującej na wspomniane stanowisko osobę, co do której zachodzą uzasadnione wątpliwości w przedmiocie posiadania przymiotów warunkujących możliwość nabycia uprawnień do wykonywania zawodu notariusza wskazać należy, że kryterium nieskazitelnego charakteru ma zagwarantować odpowiedni poziom moralny członka korporacji notarialnej, zaś rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu odnosi się do odpowiedniego poziomu zawodowego. Za zasadne należy uznać także stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym zakwestionowanie przymiotu nieskazitelności charakteru kandydata na stanowisko notariusza oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonania zawodu notariusza wymaga przedstawienia takich faktów i zdarzeń, które podważałyby zaufanie publiczne do jego osoby w sferze działalności zawodowej bądź w sferze prywatnej.

Z powyższych względów prawidłowa jest konstatacja WSA, iż w zakresie oceny przymiotu nieskazitelnego charakteru kandydata właściwa izba notarialna powinna opierać na niepodważalnym materiale dowodowym, a nie na sugestiach wywodzonych jedynie z przypuszczeń, jakoby dotychczasowa praktyka zawodowa zainteresowanego była niewłaściwie oceniana w płaszczyźnie dawania rękojmi należytego wykonywania przez niego zawodu notariusza, a tym samym wpływała także na nieskazitelność jego charakteru.

Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że Rada Izby Notarialnej w Rzeszowie nie wskazała wystarczających dowodów, które jednoznacznie uzasadniałyby jej negatywne stanowisko w zakresie zarówno rękojmi należytego wykonywania zawodu notariusza, jak i nieskazitelnego charakteru kandydata.

Trafnie również podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym opinie notariuszy, którzy sprawowali patronat nad zainteresowanym w okresie odbywania przez niego aplikacji notarialnej i zatrudniający go na stanowisku zastępcy notarialnego, wykluczają istnienie wątpliwości zgłoszonych przez skarżącą kasacyjnie.

Rację ma także Sąd I instancji, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej skoro zaistniały pomiędzy notariuszem A. M. a Kandydatem konflikt miał charakter pracowniczy, to ta okoliczność nie może sama w sobie świadczyć o niespełnianiu przez wnioskodawcę przesłanki nieskazitelnego charakteru. Aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zyskał argument, że zaistniały konflikt należy oceniać jako dyskwalifikujący Kandydata w płaszczyźnie etyczno – moralnej. Użycie w piśmie do pracodawcy sformułowań typu: "[...]", "[...]", można oczywiście różnie oceniać z punktu widzenia zasad kultury i dobrego wychowania, o których wspomniano w skardze kasacyjnej, jednak mimo to trudno uznać, iż dyskwalifikuje to na zawsze Kandydata na stanowisko notariusza (zwłaszcza, że konflikt pracowniczy został skierowany na drogę sądową).

Wskazane wyżej sformułowania są ściśle powiązane z zapowiedzią Kandydata dochodzenia swoich praw pracowniczych przed sądem, a zatem trudno (inaczej niż to ocenia autor skargi kasacyjnej) uznać je za próbę groźby i szantażu, które dyskwalifikowałyby kandydata na notariusza (por. w tym kontekście np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2002 r., I CKN 1134/99, OSNC 2003, nr 3, poz. 36 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 26 września 2001 r., sygn. akt I PKN 658/00, LEX nr 1214933; z dnia 17 lutego 2004 r., sygn. akt I PK 253/03, LEX nr 602403).

Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie również uznał, że wyrażona przez notariusza S. P. opinia o kandydacie nie dyskwalifikuje go jako osoby, która w nienależyty sposób będzie wykonywać swoje obowiązki notariusza. Z opinii tej wynika bowiem jednoznacznie, że notariusz S. P., oceniając postawę zainteresowanego i jego cechy osobowościowe, przyznał, iż zainteresowanemu być może łatwiej będzie wykonywać pracę na własną rękę i odpowiedzialność, a tego rodzaju cech w przypadku notariusza, który działa w ramach własnej kancelarii nie należy postrzegać w kategoriach nagannych. Dodatkowo jak trafnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że z opinii notariusza K. S. (w którego Kancelarii Notarialnej M. K. był zatrudniony w charakterze zastępcy notarialnego) wynika, że zainteresowany swoją postawą daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Kandydat samodzielnie prowadził wszelkie sprawy Kancelarii (podejmował samodzielnie decyzje zarówno w zakresie dokonywanych czynności notarialnych, jak również biurowości, zarządzania zasobami kadrowymi, organizacji pracy, obsługi klientów Kancelarii - w czasie pełnienia obowiązków M. K. dokonał 760 czynności notarialnych, z czego 130 stanowiły akty notarialne).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu udziału radcy prawnego reprezentującego Ministra Sprawiedliwości w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Organowi za udział w rozprawie nowo ustanowionego pełnomocnika profesjonalnego zasądzono koszty w wysokości 75 % stawki minimalnej - 480 zł, co dało kwotę 360 zł.