Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 5/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 624  Powszechny obowiązek obrony kraju
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, del. do WSA Bogumiła Skrzypczak, Sędzia NSA Lidia Serwiniowska, Asesor WSA Agnieszka Figura, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. nie orzeka w przedmiocie wykonani zaskarżonej decyzji; III. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. na rzecz skarżącego kwotę 10 /dziesięć/ zł. tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. z dnia [...]r. nr [...] ([...]) na podstawie art. 4, art. 28 ust. 5, art. 46 ust. 2-3, art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. z 1992r. Nr 4, poz. 16 z późn. zm./, art. 138 k.p.a. - po rozpatrzeniu odwołania pob. M. M., od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...]r. /karta powołania serii I nr [...] w sprawie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej od dnia [...]r., utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia stwierdzono, że kartą powołania z dnia [...]r. serii I nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w K. powołał pob. M. M. do odbycia zasadniczej służby wojskowej od dnia [...]r. w Jednostce Wojskowej Nr [...] w B.

W złożonym odwołaniu od powyższej karty wymieniony domagał się odstąpienia od powołania z uwagi na zły stan zdrowia.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. - po rozpatrzeniu wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy, mając również na uwadze potrzeby kadrowe Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, odwołania nie uwzględnił. Stwierdził, że zgodnie z powołanymi przepisami cytowanej na wstępie ustawy, wszyscy obywatele polscy, uznani za zdolnych ze względu na wiek i stan zdrowia, podlegają powszechnemu obowiązkowi obrony. W ramach tego obowiązku poborowi obowiązani są do odbycia zasadniczej służby wojskowej.

Poborowy M. M. został przez wojskową komisję lekarską uznany za zdolnego do odbycia zasadniczej służby wojskowej - kat. "A". Orzeczenie to nie zostało zmienione - ma więc moc wiążącą dla wojskowego komendanta uzupełnień. Z materiałów zebranych w powyższej sprawie nie wynika także, aby poborowy kiedykolwiek występował z wnioskiem o skierowanie do komisji lekarskiej w celu weryfikacji kategorii zdrowia. Nie przedstawił również żadnych dowodów na to, aby istniały przesłanki do skierowania go z urzędu do tej komisji.

Powołanie skarżącego do zasadniczej służby wojskowej nastąpiło zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Organ odwoławczy nie posiada uprawnień do kierowania poborowych do komisji lekarskich. Możliwość skierowania do komisji lekarskiej w celu określenia zdolności do pełnienia czynnej służby wojskowej istnieć będzie w chwili rozpoczęcia przez poborowego jej odbywania - decyzję w tym zakresie podejmuje dowódca jednostki wojskowej.

W skardze na tę decyzję do sądu administracyjnego M. M. ponownie powołał się na stan zdrowia. Podniósł ponadto, że powołanie go do odbycia służby wojskowej nastąpiło wbrew obowiązującym w tym zakresie przepisom z uwagi na "przedawnienie badań lekarskich", na podstawie których wojskowa komisja lekarska uznała go w [...]r. za zdolnego do pełnienia czynnej służby wojskowej - kat. "A". Dodatkowo wskazał na niedopełnienie przez organy wojskowe obowiązku skierowania go do wojskowej komisji lekarskiej w celu ponownego ustalenia zdolności do służby wojskowej ze względu na zmianę podległości terytorialnej miejscowości, w której zamieszkuje - z WKU W. na WKU K.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że w myśl przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, wszyscy obywatele polscy, uznani za zdolnych ze względu na wiek i stan zdrowia, podlegają powszechnemu obowiązkowi obrony RP - w tym obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej. Zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 5 cytowanej ustawy, ostateczne orzeczenia komisji lekarskich są wiążące dla wojskowych komendantów uzupełnień i komisji poborowych. Zmiana takiego orzeczenia może nastąpić wyłącznie w trybie określonym w ust. 4 tegoż artykułu tj. z urzędu lub na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Nie istnieje zatem żaden obowiązek organów wojskowych w zakresie ponownego ustalania kategorii zdolności do służby wojskowej wyłącznie ze względu na upływ czasu od orzeczenia komisji, bądź zmiany zwierzchnictwa WKU nad administrowanym terenem.

Zmiany w stanie zdrowia, na które powołuje się skarżący, nie zostały przez niego udokumentowane w sposób wskazujący na konieczność ponownego orzekania przez komisję lekarską. Nadto podnieść należy, iż zgłoszone zostały przez niego dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Organ odwoławczy nie znalazł wystarczających podstaw do skierowania skarżącego w celu ponownego ustalenia kategorii zdolności zdrowia. Możliwość jednak taka istnieć będzie w momencie rozpoczęcia przez niego odbywania zasadniczej służby wojskowej. Uprawnienia bowiem wojskowego komendanta uzupełnień w zakresie kierowania do komisji lekarskich, przysługują również dowódcy jednostki wojskowej wobec żołnierzy jemu podległych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 28 ust. 4 i 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej może być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany.

Ostateczne orzeczenia komisji lekarskich są wiążące dla wojskowych komendantów uzupełnień i komisji poborowych.

Powyższe unormowanie stanowi pewien wyłom od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych /a za taką uważa się orzeczenie o zdolności do służby wojskowej/, co polega na zliberalizowaniu przesłanek umożliwiających zmianę takiego orzeczenia. Zmiana taka jest możliwa w każdym czasie - z urzędu lub na wniosek poborowego lub wojskowego Komendanta uzupełnień, pod warunkiem, że w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Sens tej regulacji jest oczywisty: zdrowie nie jest kategorią trwałą i niezmienną w czasie, lecz podlegać może różnym zmianom spowodowanym czynnikami zewnętrznymi lub wewnętrznymi.

W rozważanej sprawie pomiędzy datą orzeczenia o zdolności skarżącego do służby wojskowej a wręczeniem karty powołania upłynęło co najmniej 9 lat. W tej sytuacji pojawił się problem, czy fakt ten ma znaczenie prawotwórcze. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, upływ czasu dzielący zakończenie postępowania w przedmiocie orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej od mającego nastąpić powołania do odbycia tej służby może uzasadniać konieczność ponownego orzekania o stanie zdrowia poborowego. Mówiąc inaczej, powołanie do służby wojskowej nie jest wprawdzie ograniczone terminem licząc od daty wydania orzeczenia lekarskiego o zdolności do służby wojskowej, jednakże można racjonalnie domniemywać, że okoliczności uzasadniające orzeczenie o kategorii zdrowia stały /mogły się stać/ nieaktualne na skutek upływu czasu. Przyjęcie założenia, że upływ czasu może spowodować dezaktualizację orzeczenia lekarskiego o zdolności do służby wojskowej stanowiącego podstawę powołania do jej odbycia prowadzi do wniosku, że orzeczenie takie może nie być uznane za miarodajną przesłankę powołania do służby. W takim wypadku może zajść konieczność przeprowadzenia odpowiedniego postępowania wyjaśniającego, tym bardziej, jeżeli poborowy powołuje się na zły stan zdrowia. Powinno to być uznane za równoznaczne z wnioskiem o zmianę orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej, nakładającym na organie obowiązek poddania go ponownym badaniom lekarskim. Należy przy tym zauważyć, że w rozpatrywanej sytuacji organ wojskowy nie legitymujący się specjalistyczną wiedzą medyczną nie może samodzielnie decydować o istnieniu lub braku podstaw do poddania poborowego badaniom w celu ustalenia kategorii zdrowia.

Przeprowadzone rozważania prowadzą do wniosku, że w analizowanym wypadku istniały podstawy do uznania, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji o powołaniu skarżącego do odbycia służby wojskowej zależało od ponownego orzeczenia w przedmiocie zdolności skarżącego do służby wojskowej przez komisję lekarską. Rzeczą organu odwoławczego było określenie form i ram postępowania w tej sprawie, jednakże ponowne orzeczenie lekarskie miało tu charakter zagadnienia wstępnego.

Naruszenie tej powinności jest równoznaczne z uznaniem, że organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do jej załatwienia, nie zebrał w wyczerpujący sposób i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, czym naruszył m.in. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271/ orzeczono jak w sentencji.

Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji /art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, gdyż wskutek uchylenia decyzji zaskarżonej, w obrocie prawnym pozostała nieostateczna decyzja pierwszoinstancyjna wraz z odwołaniem skarżącego. Decyzja nieostateczna, do czasu rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy nie posiada przymiotu wykonalności.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ...