Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 915/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 68 u.p.b.
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ireneusz Dukiel /sprawozdawca/ Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA - Alicja Palus Protokolant - Magda Mikus po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 marca 2012 r. sprawy ze skargi G. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia .... w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji o nakazie wyłączenia z użytkowania budynku magazynu zbożowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 557,00 zł /słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. (dalej jako PINBPW) decyzją z dnia 18 sierpnia 2011 r., Nr 304/2011, wydaną na podstawie art. 68 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 ze zm., w skrócie u.p.b.), nakazał Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy we W. (zwanej dalej jako ANR OT we W.), jako podmiotowi władającemu nieruchomością, wyłączenie z użytkowania budynku magazynu zbożowego, usytuowanego na działce nr 135/3 w J., gmina Ż. z uwagi na realne zagrożenie dla życia i mienia ludzkiego, do czasu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem oraz zarządził umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, zakazie jego użytkowania, a także wykonania doraźnych zabezpieczeń i usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia w sposób: zabezpieczenia otworów drzwiowych i okiennych w sposób uniemożliwiający wejście do budynku oraz poprzez trwałe zabezpieczenie terenu przed dostępem osób niepowołanych. Organ I instancji, na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., w skrócie k.p.a.), nadał rygor natychmiastowej wykonalności ww. decyzji i zobowiązał o wykonaniu nakazu niezwłocznie go zawiadomić, dołączając oświadczenie osoby uprawnionej o wykonaniu zabezpieczeń w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej.

W uzasadnieniu decyzji PINBPW wskazał, że dnia 13 maja 2011 r. wpłynęło do niego pismo Z. H.- wspólnika Gospodarstwa Rolnego "W." sp. j. Z.H., W.T., J.M. (zwanego dalej "Gospodarstwem Rolnym"), w którym poinformował on, że w dzierżawionym przez Gospodarstwo Rolne od ANR OT we W. budynku magazynu zbożowego nr inw. .... położonego na działce nr ... obręb J., gmina Ż. nastąpiło osunięcie ściany narożnika ww. budynku. Organ I instancji zaznaczył, że z załączonej do powyższego pisma ekspertyzy technicznej ww. magazynu zbożowego, wykonanej przez rzeczoznawcę majątkowego J. W. (uprawnionego w zakresie szacowania nieruchomości- nr upr. ...) wynika, że na dzień 9 lutego 2011 r. "stan techniczny budynku, stopień jego zużycia oraz wyeksploatowania wskazuje na celowość rozbiórki". PINBPW dodał, że w 25 maja 2011 r. wpłynął do niego faks nadany przez ANR OT we W., zawierający pismo D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. (dalej jako DWKZ we W.) z dnia 28 kwietnia 2011 r. o znaku WZN.5183.13.2011.WW. skierowane do ANR OT we W., w treści którego negatywnie oceniono możliwość wyburzenia magazynu zbożowego, znajdującego się na działce nr .... w J., z uwagi na fakt, iż figuruje on w wojewódzkiej ewidencji zabytków "budynek odznacza się walorami zabytkowymi i stanowi integralny element krajobrazu kulturowego miejscowości.(...) Zachował on większość cech stanowiących o jego wartości zabytkowej".

PINBPW podniósł, że w dniu 26 maja 2011 r. wszczął z urzędu postępowaniu administracyjnym w sprawie złego stanu technicznego budynku magazynu zbożowego na działce nr 135/3 w miejscowości Jaksonów, gmina Żórawina, uznając za jedyną stronę postępowania – ANR OT we Wrocławiu. Zaznaczył, że zły stan techniczny obiektu wskazany ww. ekspertyzie technicznej został potwierdzony w przeprowadzonych w dniu 14 lipca 2011 r. oględzinach obiektu (protokół Nr PNB/7356-23/4639-3/1842/2011 oraz dokumentacja fotograficzna). Dodał, że ustalono m.in., iż "północno- zachodni narożnik budynku, położonego na działce nr 135/3 w Jaksonowie, uległ zawaleniu podczas roztopów w 2011 r., co w konsekwencji miało również wpływ na częściowe zawalenie stropów oraz więźby dachowej". Zaznaczono, że budynek zabezpieczony jest przed dostępem osób niepowołanych ogrodzeniem z siatki metalowej o wysokości 150 cm.

Organ I instancji podkreślił, że pomimo, iż zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że stan techniczny przedmiotowego magazynu zbożowego jest zły i zagraża bezpieczeństwu ludzi oraz mienia, to jednak PINBPW nie może- stosownie do art. 67 ust. 1 u.p.b. - wydać rozstrzygnięcia nakazującego rozbiórkę ww. budynku, gdyż nie pozwala mu na to negatywne w tej kwestii stanowisko DWKZ we Wrocławiu wyrażone w pismach: z dnia 10 sierpnia 2011 r. znak- WZN.5183.825.2011.WW i z dnia 28 kwietnia 2011 r. znak- WZN. 5183.13.2011.WW., w której podkreślono, że przedmiotowy budynek figuruje w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków, w związku z czym podlega ochronie konserwatorskiej, a nadto- zgodnie z art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) obowiązek utrzymania obiektu zabytkowego we właściwym stanie oraz zabezpieczenia go przed zniszczeniem i degradacją spoczywa na jego właścicielu i użytkowniku.

W odwołaniu złożonym przez Gospodarstwo Rolne, wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, zarzucono organowi I instancji przy wydaniu decyzji naruszenie przepisów postępowania:

a) art. 9 k.p.a. poprzez nie poinformowanie stron postępowania o istotnej okoliczności, tj. zajęciu przez DWKZ we Wrocławiu negatywnego stanowiska w przedmiocie dopuszczalności dokonania rozbiórki magazynu i o służących w związku z tym ewentualnych środkach prawnych;

b) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie Gospodarstwu Rolnemu udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym polegające na bezpodstawnym odmówieniu spółce charakteru strony postępowania;

c) art. 106 § 1 i § 6 k.p.a. polegające na bezpodstawnym uzależnieniu treści skarżonej decyzji od stanowiska innego organu, wyrażonego w innej formie niż forma postanowienia przewidziana przepisami prawa,

oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, t.j. art. 67 ust. 1 u.p.b. poprzez niezastosowanie wskazanego przepisu pomimo ziszczenia się przesłanek obligujących organ do jego zastosowania.

W uzasadnieniu wskazano, że Gospodarstwo Rolne, jako dzierżawca nieruchomości obejmującej działkę nr 135/3 w J., na której jest posadowiony budynek przedmiotowego magazynu zbożowego, ma status strony postępowania, a zatem jest podmiotem uprawnionym, na podstawie art. 28 w zw. z art. 127 § 1 k.p.a., do wniesienia odwołania. Podkreślono, że organ I instancji miał obowiązek prawidłowo ustalić krąg stron postępowania, a następnie zapewnić im czynny w nim udziału, tymczasem PINBPW wezwał do udziału w postępowaniu jedynie właściciela nieruchomości, tj. ANR OT we W., a nie użytkownika nieruchomości (Gospodarstwo Rolne), który wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania i który jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem niniejszej sprawy. W konsekwencji Gospodarstwo Rolne nie miało m.in. możliwości zapoznania się materiałem zgromadzonym w sprawie (w szczególności z pismami DWKZ we W.), tym samym naruszone zostało przysługujące Gospodarstwu Rolnemu uprawnienie do udziału w postępowaniu (zagwarantowane w art. 10 § 1 k.p.a.) i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ uniemożliwiło Gospodarstwu Rolnemu podjęcie jakichkolwiek środków prawnych w stosunku do wyrażonego przez DWKZ we W. negatywnego stanowiska w przedmiocie dopuszczalności przeprowadzenia rozbiórki magazynu zbożowego.

Zdaniem Gospodarstwa Rolnego organ I instancji nie był związany stanowiskiem DWKZ we W., bowiem – stosownie do treści art. 106 § 5 k.p.a. – opinia organu obowiązanego do wyrażenia w sprawie swojego stanowiska powinna mieć formę postanowienia, a w niniejszej sprawie DWKZ we W. stanowisko dotyczące przedmiotowego obiektu wyraził tylko w formie pism. Dodało, że w konsekwencji ANR OT we W., a tym bardziej Gospodarstwo Rolne, nie miały możliwości podjęcia środków prawnych mających na celu wpłynięcie na treść rozstrzygnięcia, poprzez wniesienie zażalenia, które służyłoby w przypadku wyrażenia przez DWKZ we W. opinii w formie postanowienia, podlegającego doręczeniu stronie (czyli co najmniej ANR OT we W.). Tym samym – zdaniem Gospodarstwa Rolnego- należy uznać, że nie doszło do skutecznego uzgodnienia wymaganego przez przepis art. 67 ust. 3 u.p.b. Gospodarstwo Rolne zaznaczyło, że w toku postępowania w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, iż stan techniczny magazynu zbożowego uzasadnia konieczność wydania rozstrzygnięcia nakazującego rozbiórkę, ponieważ budynek częściowo uległ już zawaleniu, nie jest użytkowany, remontowanie go lub odbudowa są niecelowe, a w obecnym stanie budynek zagraża bezpieczeństwu osób i mienia. W opinii Gospodarstwa Rolnego stanowisko DWKZ we W. nie zasługuje na aprobatę ze względu na znikome walory zabytkowe budynku magazynu zbożowego i jego bardzo zły stan techniczny oraz nie przystawanie stanu faktycznego do celu regulacji prawnej, na którą powołuje się konserwator zabytków, tj. ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W.(dalej jako DWINB we W.) decyzją z dnia ...., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzył postępowanie odwoławcze podnosząc w uzasadnieniu, że Gospodarstwo Rolne nie jest stroną niniejszego postępowania, a zatem nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia odwołania. Organ II instancji wskazał, że w orzecznictwie sądowadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że dzierżawca lub inny podmiot wykazujący się prawem obligacyjnym do części nieruchomości nie jest podmiotem, któremu przysługują uprawnienia wynikające z przepisów Prawa budowlanego, gdyż posiada on jedynie prawa zależne od podmiotu będącego właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości, a wynikające ze stosunku zobowiązaniowego. Może on zatem domagać się respektowania jego praw cywilnych, chronionych na gruncie regulacji cywilnoprawnych dotyczących zobowiązań, od właściciela nieruchomości, a nie od organów administracji publicznej. Dla tych organów stroną uprawnioną do zgłaszania żądań o charakterze administracyjno - prawnym powinien być jedynie podmiot legitymujący się prawem własności lub innym prawem o podobnym charakterze, nie zaś najemca czy dzierżawca. DWINB we W. zauważył, że dzierżawca posiada jedynie prawo do używania i pobierania pożytków z dzierżawionej rzeczy wyprowadzane z treści umowy dzierżawy. Zatem źródłem jego uprawnień jest wprost stosunek prawny łączący go z właścicielem nieruchomości, a jego interes polega zaś na utrzymywaniu stanu niezakłóconego korzystania z dzierżawionej rzeczy i pobierania z niej pożytków. Jest to jednak – jak zaznaczył organ II instancji- interes o charakterze faktycznym (ekonomicznym), a nie prawnym, nie ma bowiem normy prawa materialnego, która wprost - niezależnie od stosunków łączących go z właścicielem - dawałaby mu prawo do gruntu. Podkreślił, że umowa dzierżawy, sama przez się, nie daje podstaw do występowania przed organami w przedmiocie wydawania nakazów czy zakazów, które organy administracji publicznej mogą kierować jedynie do podmiotów zobowiązanych. Organ II instancji wskazał, iż z treści art. 61 u.p.b. wynika,że obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu budowlanego, zgodnie z zasadami o których mowa w art. 5 ust. 2, obciąża właściciela lub zarządcę tego obiektu. Nadto pozostałe przepisy rozdziału 6 u.p.b. regulującego kwestię utrzymywania obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym i estetycznym, adresowane są do właścicieli i zarządców tych obiektów. A zatem – w ocenie DWINB we W.- adresatem decyzji przewidzianych w tym rozdziale może być wyłącznie właściciel lub zarządca.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. złożyło Gospodarstwo Rolne. Przywołując wcześniejszą argumentację i nadto zarzucając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego wskutek nieuzasadnionego uznania, że stało się ono bezprzedmiotowe, pomimo iż "po stronie skarżącej istnieje dopuszczalne prawem roszczenie, jak również przedmiot w postaci bezpodstawnej decyzji znajdującej się w obrocie prawnym", wniesiono o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z aneksu nr 7 z dnia 21 listopada 2006 r. do umowy dzierżawy nr .... r. na okoliczność wskazaną w treści skargi i następnie uchylenie zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca podkreśliła, że przepisy prawa budowlanego nie definiują pojęcia zarządcy, tym samym wykluczenie z tego kręgu podmiotu użytkującego nieruchomość, na której jest posadowiony obiekt budowlany w oparciu o umowę dzierżawy, nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1510/06, wskazała, że nie ma żadnych racjonalnych powodów, aby pod pojęciem "zarządcy nieruchomości", funkcjonującym na gruncie przepisów u.p.b., rozumieć wyłącznie jednostkę organizacyjną, na rzecz której oddano nieruchomość w trwały zarząd na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). W ocenie strony skarżącej należy się zatem opowiedzieć za dopuszczalnością stosowania przepisu art. 61 pkt 1 u.p.b. także do innych podmiotów, którym w odniesieniu do obiektu budowlanego przysługują podlegające ochronie prawa majątkowe, a tym samym za przysługiwaniem tym podmiotom interesu prawnego, a w dalszej konsekwencji - przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Dodała, że ma interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej chociażby z uwagi na fakt, iż decyzja wydana przez PINBPW nie rozstrzyga wprawdzie o jej prawach i obowiązkach wprost, ale bezsprzecznie oddziaływa na jej prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji, tj. ANR OT we W. ze stroną skarżącą. Podkreśliła, że na uwagę zasługuje stabilność stosunku łączącego ją z ANR OT we W.(który trwa nieprzerwanie od dnia 22 grudnia 1995 r. - umowa została zawarta na okres 22 lat z możliwością przedłużenia jej o kolejne 8 lat) oraz fakt, że na podstawie postanowień umowy ich łączącej (w szczególności § 7 ust. 1 tej umowy), to na stronie skarżącej ciążą obowiązki związane z utrzymaniem obiektu budowlanego - magazynu zbożowego w należytym stanie technicznym i niedopuszczeniem do jego nadmiernego pogorszenia. W ocenie strony skarżącej wskazane postanowienia umowne odpowiadają obowiązkom przewidzianym w przepisach art. 5 ust. 2 oraz art. 61 ust. 1 u.p.b., a zatem uznać należy, że w tej sytuacji obciążają one stronę skarżącą przed właścicielem nieruchomości. Zauważyła bowiem, że w przepisie art. 66 w zw. z art. 61 u.p.b., określono krąg podmiotów zobowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego, natomiast kwestia kolejności wyboru przez organ adresata obowiązków nie została jednoznacznie unormowana, a zatem rozstrzygnięcie w tym zakresie zależy od stanu faktycznego i prawnego ustalonego w danej sprawie. Zdaniem strony skarżącej to na właścicielu (współwłaścicielach) obiektu budowlanego w pierwszej kolejności ciążą obowiązki i odpowiedzialność za należyty jego stan techniczny, odpowiedzialność ta przechodzi na zarządcę dopiero w sytuacji gdy obowiązki takie (co do ich zakresu) bezspornie wynikają z umowy o zarządzanie nieruchomością łączącej właściciela (współwłaścicieli) z zarządcą nieruchomości lub wynikają bezpośrednio dla zarządcy z przepisów szczególnych. Strona skarżąca podkreśliła, że wprawdzie w rozpatrywanej sprawie postępowanie zostało wszczęte przez organ administracyjny z urzędu, jednak w istocie zostało ono zainicjowane przez stronę skarżącą, która dnia 12 maja 2011 r. zwróciła się do PINBPW, informując o złym stanie technicznym użytkowanego przez siebie budynku magazynowego i związanymi z tym zagrożeniami. A zatem wskazane zawiadomienie należy ocenić jako wniosek o wszczęcie postępowania (żądanie w rozumieniu przepisu art. 61 § 1 k.p.a.), zwłaszcza, że w treści pisma znalazło się sformułowane wprost żądanie wydania właściwego rozstrzygnięcia. Dodała, że zgodnie z regulacją art. 61a § 1 k.p.a., w przypadku gdy z żądaniem wszczęcia postępowania zwróci się podmiot niebędący stroną, organ powinien odmówić wszczęcia postępowania w drodze postanowienia, co oznacza, że wszczęcie postępowania administracyjnego jest uzależnione od wstępnej oceny, czy podmiot występujący z takim wnioskiem posiada legitymację do występowania w roli strony postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie organ ma obowiązek wydać zaskarżalny akt administracyjny -postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Strona skarżąca zarzuciła, że w rozpatrywanej sprawie PINBPW zaniedbał dopełnienia wskazanego obowiązku pozbawiając stronę możliwości kwestionowania oceny dokonanej w przedmiocie przysługiwania jej przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w drodze środka prawnego służącego w takiej sytuacji. Podniosła, że jednocześnie organ dostrzegł interes strony skarżącej w wydaniu rozstrzygnięcia, na co wskazuje nie tylko okoliczność, że wszczął postępowanie (z urzędu) ale także powiadamianie Gospodarstwa Rolnego o wszelkich działaniach podejmowanych w sprawie, poprzez kierowanie do wiadomości spółki pism kierowanych w toku postępowania do ANR OT we W.. Dodała, że pozostając w uzasadnionym zaufaniu do prawidłowości działań podejmowanych przez organ administracji publicznej, nie miała powodu, aby przypuszczać, że organ nie uznał jej za podmiot uprawniony do udziału w sprawie, a ponadto nie miała możliwości zakwestionowania oceny dokonanej przez organ w tym zakresie. Strona skarżąca zauważyła, że decyzja wydana przez organ rozpatrujący sprawę w l instancji została zaadresowana do ANR OT we W., określonej w treści rozstrzygnięcia jako "władający nieruchomością", podczas gdy rzeczywiste władztwo nad przedmiotową nieruchomością sprawuje posiadacz zależny - dzierżawca.

DWINB we W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, w skrócie u.p.p.s.a).

Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 u.p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja DWINB we Wrocławiu z dnia 10 października 2011 r. narusza prawo materialne, co miało wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie rozważań należy podkreślić, że przedmiotem sprawy jest kwestia spełnienia przesłanki podmiotowej, jako warunku dopuszczalności odwołania.

W niniejszej sprawie DWINB we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze przyjmując, że odwołujące Gospodarstwo Rolne nie jest stroną niniejszego postępowania, a zatem nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia odwołania, gdyż nie legitymuje się prawem własności lub innym prawem o podobnym charakterze, zaś jego interes, polegający na utrzymaniu stanu niezakłóconego korzystania z dzierżawionej rzeczy i pobierania z niej pożytków, jest o charakterze faktycznym (ekonomicznym), a nie prawnym, nie ma bowiem normy prawa materialnego, która wprost - niezależnie od stosunków łączących go z właścicielem - dawałaby mu prawo do gruntu.

Skarżące Gospodarstwo Rolne nie zgodziło się z tym stanowiskiem twierdząc, iż dopuszczalnym jest stosowanie przepisu art. 61 pkt 1 u.p.b. także do innych podmiotów, którym w odniesieniu do obiektu budowlanego przysługują podlegające ochronie prawa majątkowe, a tym samym za przysługiwaniem tym podmiotom interesu prawnego, a w dalszej konsekwencji - przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Dodawała przy tym, że ma interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej chociażby z uwagi na fakt, iż decyzja wydana przez PINBPW nie rozstrzyga wprawdzie o jej prawach i obowiązkach wprost, ale bezsprzecznie oddziaływa na jej prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji, tj. ANR OT we W. ze stroną skarżącą.

W tym kontekście wskazać trzeba, iż przesłanką podmiotową jest złożenie odwołania przez legitymowany do tego podmiot, czyli innym słowem stronę postępowania w sprawie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 15 lipca 1999 r., I SA 1620/98,LEX nr 48567, uchwała NSA w Warszawie z 5 lipca 1999 r., OPS 16/98, ONSA 1999/4/119).

Pojęcie strony definiuje przepis art. 28 k.p.a. stanowiąc, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie "interesu prawnego" nie zostało co prawda normatywnie zdefiniowane, jednakże w piśmiennictwie i judykaturze przeważa pogląd, że interes prawny występuje wówczas, gdy strona – w rozumieniu procesowym – może lub powinna, na podstawie obowiązującego prawa, uzyskać konkretną korzyść albo może lub powinna być obarczona powinnością określonego zachowania, jednakże po skonkretyzowaniu tego aktem (lub czynnością) organu administracji publicznej. To zaś oznacza, że o tym, czy strona ma interes prawny decyduje odpowiedź na pytanie, czy jej żądanie znajduje podstawę w materialnym przepisie prawa publicznego, a w szczególności prawa administracyjnego. Chodzi tu o unormowanie, które daje osobie zainteresowanej możność określonego zachowania się, a zatem stwarza na rzecz tej osoby podmiotowe prawo publiczne. O istnieniu interesu prawnego decyduje ostatecznie istnienie przepisu prawa administracyjnego, na podstawie którego organ administracji publicznej mógłby ukształtować prawa i obowiązki określonego podmiotu. W orzecznictwie i doktrynie zwraca się uwagę, że interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego, jaki może mieć skarżący w wyeliminowaniu z obrotu prawnego określonego aktu administracji publicznej. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć bowiem każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej, każdy, o czyjej sytuacji faktycznej dany akt w jakiś sposób przesądza. Pojęcie "interesu prawnego" trzeba natomiast wiązać ze sferą indywidualnych praw i obowiązków, wynikających z określonych norm prawa materialnego, w której zaskarżony akt wywiera skutki. Jak podkreśla się, interes prawny powinien mieć zatem charakter bezpośredni, konkretny i indywidualny – a więc jest uwarunkowany istnieniem normy prawnej, nakładającej na dany podmiot obowiązki lub określającej prawa (uprawnienia), których dotyczy zaskarżony akt. Ustalenie zatem interesu prawnego sprowadza się do wykazania związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1876/99). Jeżeli dana sprawa dotyczy dwóch lub więcej podmiotów, to interes prawny mają tylko te z nich, których sytuacja prawna wprost wynika z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Nie można zatem wyprowadzać własnego interesu prawnego z okoliczności istnienia interesu prawnego innego podmiotu.

Z powyższego wywodu wynika bezsprzecznie, iż art. 28 k.p.a. musi być wobec tego interpretowany w związku z normami prawa materialnego zawartymi w przepisach szczególnych, a ponieważ sprawa dotyczy nakazu wyłączenia z użytkowania budynku magazynu zbożowego to należy się odnieść do uregulowań zawartych w u.p.b.

Zgodnie z art. 68 u.p.b. w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, właściwy organ jest obowiązany:

1) nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania;

2) przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów;

3) zarządzić:

a) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania,

b) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania.

Adresatem decyzji wydanych w trybie art. 68 u.p.b., a zatem i stroną w toczącym się postępowaniu administracyjnym, może być zatem wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, a zatem tylko te podmioty mają interes prawny w kwestionowaniu nakazu opróżnienia bądź wyłączenia w całości lub w części budynku z użytkowania.

W przedmiotowej sprawie nie budziło wątpliwości, iż skarżące Gospodarstwo Rolne nie miało przymiotu właściciela budynku magazynu zbożowego, gdyż użytkowało go wyłącznie na podstawie długoletniej umowy dzierżawy z ANR OT we W.. Spór ogniskował się natomiast na kwestii czy w realiach tej umowy, a zwłaszcza uprawnień i obowiązków z niej wynikających, możliwym było przypisać skarżącemu walor zarządcy obiektu budowlanego.

Pojęcie "zarządcy obiektu budowlanego" nie zostało objaśnione w u.p.b., przeto należy zdefiniować je posługując się w pierwszej kolejności innymi regulacjami prawnymi, a następnie znaczeniem potocznym w języku polskim.

Jak trafnie zwrócił na to uwagę tut. Sąd w wyroku z dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 313/07, "zarządca obiektu to w szczególności zawodowy zarządca nieruchomości działający na zasadach określonych w art. 184-190 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - w takich przypadkach zarządcą obiektu będzie osoba fizyczna posiadająca licencję zawodową zarządcy nieruchomości (art. 184 ust. 2 powołanej ustawy). Zarządca obiektu to również podmiot sprawujący trwały zarząd na mocy art. 43-50 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w imienin którego działają osoby reprezentujące ten podmiot jako organy lub na podstawie udzielonych pełnomocnictw. Zarządcą jest także osoba fizyczna lub prawna sprawująca zarząd na zasadach określonych w rozdziale 4 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.). Za zarządców można również uznać inne osoby, które na podstawie umów zawartych z właścicielem danego obiektu sprawują czynności wchodzące w zakres administrowania nieruchomością."

Kierując się ostatnim z desygnatów tego pojęcia zasadnym staje się odniesie do zapisów aneksu nr 7 z dnia 21 listopada 2006 r. do umowy dzierżawy nr ...r., w ramach którego w § 7 ust. 2 rozszerzony został zakres obowiązku utrzymania przedmiotu dzierżawy w należytym stanie poprzez zobowiązanie dzierżawcy do dokonywania konserwacji i remontów budynków i budowli, urządzeń wchodzących w skład przedmiotu dzierżawy, w tym urządzeń melioracji szczegółowych na swój koszt, z częstotliwością wynikającą z zasad ich prawidłowego użytkowania oraz prowadzenia książek obiektów budowlanych.

Powyżej cytowany zapis pozwala zdaniem Sądu na przyjęcie, iż ANR OT we W. scedowała na Gospodarstwo Rolne, wieloletniego dzierżawcy, czynności wchodzące w zakres administrowania nieruchomościami, w tym także przedmiotowym magazynem zbożowym w J., a tym samym przydania skarżącemu przymiotu zarządcy tego obiektu budowlanego.

Skoro zatem skarżące Gospodarstwo Rolne posiadało interes prawny bezpośrednio wywodzący się z regulacji art. 68 u.p.b. to zadaniem organu II instancji było merytoryczne rozpoznanie jego odwołania.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.

Orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji oraz zwrotu kosztów postępowania uzasadnia odpowiednio art. 152 i art. 200 u.p.p.s.a.