Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1310/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spraw.),, asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant Piotr Witaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2006 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia służbowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] Szef Służby Celnej, na podstawie art. 18 ust. 2 i 6 w związku z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.), dokonał zmiany w stosunku służbowym D. J., funkcjonariusza celnego, przenosząc go z dniem [...] r. z Izby Celnej w W. do Izby Celnej w P.

W motywach rozstrzygnięcia organ podał, iż przystąpienie Polski do Unii Europejskiej spowodowało, że cześć granicy polskiej, tj. granica polsko-niemiecka, polsko-czeska, polsko-słowacka i polsko-litewska uległa zniesieniu z punktu widzenia kontroli celnej, a wschodnia granica kraju stała się zewnętrzną granicą Unii Europejskiej. W związku z powyższym, w izbach celnych usytuowanych na zachodzie i południu kraju zmniejszyła się ilość wykonywanych zadań. Zabezpieczenie realizacji obowiązków nałożonych na Służbę Celną przez Unię Europejską, polegających m.in. na zwiększeniu ilości kontroli celnych towarów na zewnętrznej granicy Unii Europejskiej z Ukrainą, Białorusią i Rosją, stworzyło konieczność zwiększenia obsady kadrowej w izbach celnych położonych na wschodzie kraju. Po dokonaniu analizy aktualnych zadań Służby Celnej opracowana została docelowa obsada etatowa izb celnych, którą w dniu 28 października 2004 r. zatwierdził Szef Służby Celnej.

W oparciu o powyższy dokument wystąpiła konieczność zwiększenia obsady etatowej Izby Celnej w P., przy jednoczesnym zmniejszeniu obsady etatowej Izby Celnej w W.

Powołując się na art. 18 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, Szef Służby Celnej stwierdził, że funkcjonariusza celnego można, gdy wymagają tego ważne względy służbowe, przenieść na takie samo lub równorzędne stanowisko do innego urzędu, w tej samej lub innej miejscowości. Wskazane powyżej względy służbowe spowodowały potrzebę przeniesienia D. J. z Izby Celnej w W. do Izby Celnej w P. na stanowisko [...].

Podejmując powyższą decyzję, wzięto pod uwagę posiadane przez funkcjonariusza kwalifikacje, przygotowanie zawodowe, a także kryterium określone w pkt. 7 (osoba wykonująca zadania, które ulegną likwidacji lub ograniczeniu w macierzystej Izbie Celnej, o ile nie będzie możliwości przekwalifikowania lub przeniesienia do innej komórki organizacyjnej lub na inne stanowisko w tej Izbie) części III Kryteria i kolejność wyłaniania osób do procesu alokacji kadr zawarte w "Protokole uzgodnień w sprawie kryteriów i trybu alokacji kadr w Służbie Celnej", zawartym pomiędzy Pełnomocnikiem Ministra Finansów do Spraw Alokacji Kadr Służby Celnej, a Federacją Związków Zawodowych Służby Celnej, z dnia 30 września 2003 r.

Od powyższej decyzji D. J. wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że jest ojcem [...] -letniej córki, u której stwierdzono chorobę – [...] i wymaga ona stałej specjalistycznej opieki lekarskiej w W. Twierdził, że przeniesienie go do P. może spowodować pogorszenie stanu zdrowia dziecka. Podkreślał, że szkolenia z zakresu opieki nad córką odbywają się w W., że rodzina, rodzice i rodzeństwo pomagają mu w opiece nad małoletnią. Wskazał, ze córkę uznano od dnia [...] r. za osobę niepełnosprawną, co wyczerpuje kryteria wyłączenia z procesu alokacji, stosownie do pkt. II ust. 2 "Kryteriów".

Pismem z dnia [...] r. D. J. zwrócił się z prośbą o przesunięcie terminu przeniesienia i ustalenie go na dzień [...] r. oraz przeniesienie go zamiast do P. do Izby Celnej w P.

Decyzją z [...] kwietnia 2005 r. nr [...] Szef Służby Celnej uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty oraz miejsca przeniesienia i orzekł o przeniesieniu D. J. z Izby Celnej w W. do pełnienia służby w Izbie Celnej w P. z dniem [...] r. W pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ podał, iż przychylił się do uwzględnienia wniosku funkcjonariusza w zakresie zmiany miejsca pełnienia służby, bowiem Izba Celna w P. wymaga zwiększenia obsady etatowej. Jednocześnie stwierdził, iż D. J. nie wykazał, że jest jedynym opiekunem córki, a tym samym nie zachodzą przesłanki wyłączające wnioskodawcę z procesu alokacji na podstawie punktu 2 części II Protokołu. Wskazał, że przesłanki wyłączenia z procesu alokacji określa art. 19 ustawy o Służbie Celnej i stwierdził, że w sprawie przesłanki te nie zaistniały.

Szef Służby Celnej skonstatował, że pozostawanie w stosunku służbowym funkcjonariusza celnego pociąga za sobą konsekwencję w postaci zwiększonej dyspozycyjności, która jest główną cechą służby. Służba publiczna charakteryzuje się zobowiązaniem do aktywnego dostosowania się do dynamicznie zmieniających się warunków jej pełnienia w związku z potrzebami administracji publicznej. Po akcesji Polski do Unii Europejskiej, w związku z potrzebą zapewnienia właściwej organizacji wspólnego rynku, zaistniały okoliczności uzasadniające dokonanie zmian w funkcjonowaniu polskiej administracji celnej.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi D. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej oraz o wstrzymanie wykonania decyzji, zarzucił naruszenie:

─ art. 18 i 47 Konstytucji RP,

─ art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1, 107 kpa,

─ art. 18 ust. 2 w zw. z art. 19 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej,

─ punktu II ust. 2 Kryteriów Alokacji Kadr Służby Celnej,

─ art. 81 ust. 2.

W uzasadnieniu skargi, analogicznie jak we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, skarżący podnosił okoliczności choroby małoletniej córki, konieczność sprawowania opieki nad nią. Zarzucił, iż w sprawie pominięto kryteria wyłączenia z procesu alokacji określone w pkt. II ust. 2. Twierdził, że organ, rozpoznając jego sprawę, nie uwzględnił zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Zarzucił, iż w decyzji nie wskazano, dlaczego nie jest możliwe przekwalifikowanie bądź przeniesienie go do innej komórki organizacyjnej lub na inne stanowisko w Izbie Celnej w W.

W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził, aby Szef Służby Celnej, podejmujący decyzję o przeniesieniu skarżącego na stanowisko służbowe w innej miejscowości, dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim miałoby to istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną przeniesienia służbowego D. J. stanowił przepis art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.), przewidujący możliwość przeniesienia funkcjonariusza celnego, gdy wymagają tego ważne względy służbowe, na takie samo lub równorzędne stanowisko do innego urzędu w tej samej lub innej miejscowości.

Z użytego w tym przepisie sformułowania "można przenieść" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego załatwienia sprawy.

Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych.

Z treści przepisu art. 18 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej wynika, że przesłanką zezwalającą na przeniesienie funkcjonariusza do innej miejscowości są "ważne względy służbowe". Niewątpliwie ta zasadnicza przesłanka została w niniejszej sprawie spełniona, co wynika z zatwierdzonej w dniu 28 października 2004 r. przez Szefa Służby Celnej docelowej obsady etatowej izb celnych.

Należy przy tym zauważyć, że Sąd nie jest władny kwestionować tego rodzaju zmian strukturalnych i organizacyjnych w Służbach Celnych pod względem celowości i prowadzonej przez kierownictwo Służb Celnych polityki ochrony i kontroli granic, jak również dostosowywania struktur Służb Celnych do współczesnych wymagań, wynikających z przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

W ocenie Sądu, przedmiotowym decyzjom Szefa Służby Celnej nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Skoro dokonane przeniesienie służbowe wynikało z rzeczywistego zmniejszenia stanu etatowego w jednostce, w której D. J. pełnił służbę (zachodziły ważne względy służbowe), to była podstawa do zastosowania przepisu art. 18 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, pod warunkiem, że nie wystąpiły podstawy wyłączające możliwość przeniesienia funkcjonariusza.

Skarżący powołuje się na pkt II ust. 2 "Kryteriów...", twierdząc, że winien zostać wyłączony z procesu alokacji z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną córką. Zwrócić jednak należy uwagę, że uzgodnienia kierownictwa Służby Celnej z Federacją Związków Zawodowych Służby Celnej, zawarte w Protokole uzgodnień w sprawie kryteriów i trybu alokacji w Służbie Celnej z dnia 30 września 2003 r., mają jedynie charakter umowy społecznej, nie są zaś prawem powszechnie obowiązującym.

Źródła powszechnie obowiązującego prawa zostały zdefiniowane w art. 87 Konstytucji RP. Są nimi: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Wynika z tego oczywisty wniosek, że sądy administracyjne uprawnione są do kontrolowania zgodności zaskarżonych aktów administracji publicznej z przepisami zawartymi jedynie w tych aktach normatywnych. Zatem zarzuty skarżącego co do zgodności zaskarżonej decyzji z postanowieniami "Kryteriów..." należy uznać za całkowicie bezzasadne, a uzasadnienie Szefa Służby Celnej zawarte w jego decyzji, dotyczące tej właśnie kwestii, za zbędne. Na marginesie dodać należy, że organ przy ustalaniu listy funkcjonariuszy przeznaczonych do przeniesienia mógł posiłkowo kierować się "kryteriami", ale przede wszystkim zobowiązany był stosować przepisy bezwzględnie obowiązującego prawa. Jednoznacznie stwierdzić należy, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość przeniesienia skarżącego, wymienione w art. 19 ustawy o Służbie Celnej, który stanowi, że nie można bez zgody zainteresowanego przenieść do pełnienia służby w innej miejscowości kobiety w ciąży, ani funkcjonariusza celnego samodzielnie sprawującego opiekę nad dzieckiem do lat 14.

D. J. w dacie wydania decyzji o przeniesieniu nie sprawował samodzielnie opieki nad dzieckiem. Z akt sprawy nie wynika, że matka dziecka została pozbawiona władzy rodzicielskiej na mocy wyroku sądu rodzinnego. Nie można zatem było przyjąć, że skarżący samodzielnie sprawuje opiekę nad dzieckiem do lat 14, a zatem, że zaistniały ustawowe przesłanki wyłączające go z procesu alokacji, stosownie do art. 19 ustawy o Służbie Celnej. Omawiany przepis nie ma zastosowania w sytuacji niepełnosprawności członka rodziny. Nie jest to przesłanka uzasadniająca wyłączenie z procesu alokacji, dlatego zbędnym jest odnoszenie się do zarzutów w tym zakresie.

W ocenie Sądu, nie nastąpiło też naruszenie przepisów prawa procesowego przy podejmowaniu decyzji.

Organ wykazał, iż konieczność dokonania przeniesień służbowych z granicy zachodniej na granicę wschodnią, będąca następstwem wejścia Polski do Unii Europejskiej, wynikała z prowadzonego procesu alokacji.

Uzyskanie w wyniku mianowania do Służby Celnej statusu funkcjonariusza celnego powoduje, że oprócz szczególnych uprawnień, nakłada się na niego także ograniczenia i obowiązki nieznane w innych stosunkach prawnych. Decydując się zatem na podjęcie służby, funkcjonariusz celny musi liczyć się z większą dyspozycyjnością i podporządkowaniem, co wiąże się z możliwością przeniesienia w każdym czasie na stałe, o ile wystąpią ważne względy służbowe.

Ochrona przewiduje zakaz przenoszenia funkcjonariusza celnego jedynie samodzielnie sprawującego opiekę nad dzieckiem do lat 14 i kobiety w ciąży. Wyłączenia te nie dotyczą jednak skarżącego. Zgoda na mianowanie w Służbie Celnej oznacza jednocześnie dopuszczalność przeniesienia funkcjonariusza celnego. Tym samym również zarzut naruszenia art. 18 Konstytucji RP jest bezzasadny.

W takim stanie sprawy uznać należy, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja, w istocie zgodne są z prawem.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.