Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 169/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1-4, art. 8 ust. 1, art. 5 ust. 4, art. 24 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 10 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2022 roku sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za brak aktualizacji zgłoszenia SENT oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego [...] (dalej jako: "organ I instancji") decyzją z [...]r. w pkt. 1 sentencji nałożył na [...] A Spółkę z o.o. [...] (dalej jako: "Skarżąca", "Spółka") karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za niewykonywanie przez przewoźnika obowiązku niezwłocznej aktualizacji danych w zgłoszeniu przewozu towarów objętego systemem monitorowania; a w pkt. 2 umorzył postępowanie w zakresie niezapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem o numerze referencyjnym [...]– z uwagi na bezprzedmiotowość.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że 28 lutego 2021 r., o godz. 21:18 funkcjonariusze organu I instancji, na trasie krajowej [...]przeprowadzili kontrolę towaru (węglowodory gazowe), objętego kodem CN 27111397, w ilości 37982 litrów. Przewoźnikiem towaru była Spółka, a jego nadawcą [...]. Przewóz podlegał systemowi monitorowania zgodnie z ustawą z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm.), dalej jako: "ustawa SENT".

Przystępując do kontroli funkcjonariusze sprawdzili poprawność działania aplikacji w telefonie kierowcy kontrolowanego pojazdu. Na podstawie danych zawartych w systemie oraz dokumentów przedstawionych przez kierowcę ustalono, że Spółka przesłała do rejestru siedem zgłoszeń cząstkowych, objętych zbiorczym ww. numerem referencyjnym, obejmujących dostawy gazu do odbiorców wskazanych w poszczególnych zgłoszeniach, nadto kierowca udostępnił lokalizator GPS nr [...]. W ramach przeprowadzonych czynności kontrolnych polegających na sprawdzeniu zgodności danych zawartych w wskazanym powyżej zgłoszeniu w rejestrze ze stanem faktycznym stwierdzono brak zdarzeń w systemie SENT-GEO MONITOROWANIE. Weryfikacja zgłoszenia w toku kontroli wykazała, że transport faktycznie rozpoczął się 28 lutego 2021 r., a zgłaszający wpisał planowaną i faktyczną datę rozpoczęcia przewozu na 1 marca 2021 r., a więc niezgodnie z stanem faktycznym. W toku kontroli na prośbę kierowcy dyspozytor Spółki zmienił datę rozpoczęcia przewozu, co spowodowało wygenerowanie nowego zgłoszenia o numerze referencyjnym [...]oraz umożliwiło przekazywanie danych geolokalizacyjnych przez ww. lokalizator.

Wyjaśniono, że przepisy ustawy SENT nakładają na uczestników przewozu tzw. towarów wrażliwych szczególne obowiązki rejestracyjne i zgłoszeniowe. Obowiązki te – na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 20 lipca 2018 r. - dotyczą towarów objętych pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu bez względu na ilość w przesyłce (wg stanu prawnego obowiązującego w dniu kontroli,

Dz. U. z 2019, poz. 1585). Przytoczono treść art. 2 pkt 9, pkt 11 lit. a, pkt 16, art. 3

ust. 11, art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 i 4 ustawy SENT podkreślając, że obowiązkiem przewoźnika jest uzupełnienie zgłoszenia przed rozpoczęciem przewozu towaru, m.in.

o datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru. Z danych zgłoszonych do systemu wynika, że jako datę planowanego rozpoczęcia przewozu i datę faktycznego rozpoczęcia przewozu wpisano dzień 1 marca 2021 r.; rozpoczęcie przewozu towaru wrażliwego nastąpiło jednak już 28 lutego 2021 r. o godz. 19:30, tj. około pięciu godzin wcześniej niż wskazano w zgłoszeniu SENT, zaś w rejestrze zgłoszeń SENT nie stwierdzono dokonania żadnej aktualizacji. Podano, że oznacza to naruszenie obowiązku określonego w art. 8 ust. 1 ustawy SENT, zgodnie z którym podmiot wysyłający, podmiot odbierający, przewoźnik, podmiot sprzedający oraz podmiot nabywający są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia. Naruszenie tego obowiązku jest sankcjonowane karą określoną w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT w wysokości 10 000 zł.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, że Skarżąca nie złożyła wniosku o odstąpienie od nałożenia kary. Organ z urzędu zebrał więc dane obrazujące kondycję finansową Spółki i ocenił, że jej sytuacja finansowa jest dobra, zapłata kary nie zagrozi ciągłości jej funkcjonowania i nie spowoduje likwidacji działalności. Wskazano, że liczba zgłoszeń, w której Spółka wystąpiła jako przewoźnik, wzrosła w stosunku do roku poprzedniego o 19,72%. W 2021 r. przewoźnik był aktywnym, doświadczonym przedsiębiorcą, który odnotował wzrost ilości przewozów; nie posiadał zaległości podatkowych, nie toczyło się przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. W związku z tym, organ I instancji nie znalazł przesłanek ważnego interesu przewoźnika, uzasadniających odstąpienie od kary.

Z kolei rozważając możliwość odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na interes publiczny, wyjaśniono, że zasadą jest płacenie należności publicznoprawnych. Odstąpienie od nałożenia kary stawiałoby Spółkę w pozycji uprzywilejowanej

w stosunku do innych podmiotów. Dodano, że odstąpienie od ukarania z uwagi na interes publiczny wymaga wystąpienia przeszkód innych niż techniczne czy formalne. Na podstawie danych znajdujących się w systemie stwierdzono, że naruszenie będące przedmiotem postępowania nie miało charakteru incydentalnego i jest kolejnym naruszeniem przepisów ustawy SENT przez Skarżącą. Ostatecznie podkreślono, że profesjonalny podmiot powinien wiedzieć, jakim obowiązkom podlega i bezwzględnie się do nich stosować. Mając na uwadze obowiązek przestrzegania przepisów prawa, których celem jest pełne monitorowanie przewozu towarów w określonym czasie

i miejscu, uznano, że egzekwowanie obowiązków niewątpliwie leży w interesie publicznym, a przyznanie ulgi w niniejszej sprawie byłoby w rzeczywistości usankcjonowaniem działań niezgodnych z przepisami ustawy SENT.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 1

w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy SENT, polegające na przyjęciu, że nie zachodził ważny interes przewoźnika lub interes publiczny w odstąpieniu od nałożenia kary, co

skutkowało niezastosowaniem art. 26 ust. 3 ustawy SENT i nałożeniem kary. Ponadto, Spółka wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie w całości decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi instancji.

W uzasadnieniu odwołania zarzucono, że organ nieprawidłowo zrekonstruował treść art. 22 ust. 3 ustawy SENT i oceniając ważny interes przewoźnika, jak również interes publiczny, nieprawidłowo ograniczył się jedynie do kondycji finansowej Spółki, podczas gdy powinien uwzględnić, że Skarżąca od wielu lat prowadzi legalną i uczciwą działalność gospodarczą, jak również to, że regularnie i terminowo uiszcza zobowiązania podatkowe. Na uwzględnienie powinien zasługiwać również fakt, że po kontroli, która miała miejsce przed pierwszym miejscem dostawy towaru, lokalizator aż do zakończenia przewozu był aktywny, przez co dane geolokalizacyjne były w tym czasie przekazywane do systemu SENT. Podniesiono, że Spółka od wielu lat prowadzi działalność gospodarczą, posiada oddelegowanych pracowników zajmujących się wyłącznie obsługą systemu SENT, a kierowca wyruszył niecałe 5 godzin przed planowaną datą rozpoczęcia przewozu. Z tego względu nie znajduje uzasadnienia wymiar kary nałożony na Spółkę, gdyż kara w wysokości 10 000 zł stanowi przejaw nadmiernego legalizmu i rygoryzmu w stosowaniu prawa, zwiększa obciążenia podatników ponad miarę.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] (dalej jako: "organ odwoławczy", "organ II instancji", "DIAS"), po rozpatrzeniu odwołania Spółki, decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podzielono ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ I instancji. Zaznaczono, że pomimo, iż lokalizator znajdujący się w pojeździe przekazywał dane od momentu rozpoczęcia przewozu, tj. od 28 lutego 2021 r. od godz. 21:18 to na skutek braku aktualizacji przez przewoźnika daty rozpoczęcia przewozu pojazd nie był widoczny w systemie. Oznacza to, że przewoźnik rozpoczął przewóz towaru podlegającego monitorowaniu bez upewnienia się, że jego pojazd jest widoczny w systemie SENT-GEO Monitorowanie, a tym samym nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 i art. 10a ustawy SENT. Dopiero po aktualizacji przez przewoźnika danych w rejestrze, w tym daty faktycznego przewozu towaru, co spowodowało wygenerowanie nowego zgłoszenia (data rejestracji 28 luty 2021 r., godz. 21:55), dane geolokalizacyjne kontrolowanego środka transportu z lokalizatora były widoczne w systemie wykorzystywanym do monitorowania przewozu towarów. Kontrolujący odnotowali środek transportu w systemie monitorującym o godz. 22:04.

Organ II instancji wskazał, że w tych okolicznościach faktycznych i prawnych, wbrew twierdzeniu Spółki, organ I instancji prawidłowo zakwalifikował zaistniałe zdarzenie jako brak wypełnienia przez przewoźnika obowiązku niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był obowiązany do ich zgłoszenia. Za niewykonanie tego obowiązku nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

Natomiast w zakresie niezapewnienia przekazywania danych geolokalizacyjnych do rejestru umorzył postępowanie, ponieważ uznał je za bezprzedmiotowe ze względu na to, że przewoźnik wywiązał się z obowiązku nałożonego przez ustawodawcę, tj. w trakcie całej trasy towaru objętego zgłoszeniem wypełnił obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego ww. zgłoszeniem.

Podkreślono, że nie jest to jedyny przypadek rozpoczęcia przez Spółkę przemieszczania towaru, bez upewnienia się czy pojazd jest widoczny w systemie. Takie sytuacje zaistniały już wcześniej, od 2018 r. do września 2021 r. Spółka była kilkunastokrotnie karana za naruszenie przepisów ustawy SENT, między innymi za nieuzupełnienie zgłoszeń danych wymaganych od przewoźnika, rejestrowanie w zgłoszeniach danych niezgodnych ze stanem faktycznym, nieaktualizowanie danych w zgłoszeniach, brak przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu.

Podano, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. towarów wrażliwych. W uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów zapisano bowiem, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy łańcucha dostaw podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar, z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość oznacza karę administracyjną albo grzywnę w określonej wysokości). Kara jest wysoka, by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów czy przesyłania danych geolokalizacyjnych środka transportu było dla podmiotów nieopłacalne. Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne. Omawiane przepisy ustanawiają odpowiedzialność administracyjną, a nie karno-administracyjną podmiotów uczestniczących w obrocie towarów wrażliwych, a ta ma charakter obiektywny. Wyjaśniono, że znajduje ona zastosowanie do przewoźnika w przypadku wystąpienia skutku zakazanego ustawą i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia - np. kierowca, który nie sprawdził, czy aplikacja wskazuje przemieszczanie się pojazdu. Organy administracji ustalają jedynie czy doszło, czy nie doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może, chyba że zostaną spełnione przesłanki określone w art. 24 ust. 3 ustawy SENT.

Powołując stosowne orzecznictwo wskazano, że postępowanie prowadzone

w niniejszej sprawie powinno rozstrzygać dwie zasadnicze kwestie: czy nastąpiło naruszenie przepisów ustawy SENT, a jeśli tak, to jakie wynikają z tego sankcje (ustalenie wysokości kary pieniężnej) oraz czy można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika ze względu na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. Wobec tego organ odwoławczy ocenił spełnienia przesłanki interesu publicznego i uznał, że ze względu na brak zachowania należytej staranności przez Skarżącą w zakresie wypełnienia obowiązku z art. 8 ust. 1 ustawy SENT, jak i istotę skutków nim wywołanych, nałożenie kary pieniężnej było uzasadnione. Mając zaś na uwadze, że Spółka nie powoływała się na złą sytuację ekonomiczną, a organ I instancji z urzędu ustalił dobrą sytuację finansową i materialną Skarżącej, DIAS uznał, że nie występują przesłanki do zastosowania instytucji ważnego interesu przewoźnika, a nałożenie kary pieniężnej jako środka prezencyjnego jest w pełni uzasadnione.

Skargę od powyżej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia decyzji wydanych w obu instancjach i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) art. 8 ust. 1 ustawy SENT przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że na Skarżącej ciążył obowiązek zaktualizowania zgłoszenia, podczas gdy brak było możliwości zadośćuczynienia obowiązkowi wynikającemu z ustawy, gdyż rozpoczęcie przewozu o 4 godziny wcześniej niż wynikało to ze zgłoszenia SENT było następstwem samowolnej decyzji kierującego pojazdem, która została podjęta bez udziału i wiedzy skarżącego;

2) w przypadku nieuwzględnienia zarzutu powyższego (z pkt. 1.) naruszenie

art. 8 ust. 1 ustawy SENT przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że skarżący nie dokonał aktualizacji zgłoszenia bez zbędnej zwłoki, podczas gdy powzięcia informacji o wcześniejszym rozpoczęciu przejazdu przez kierującego pojazdem skarżąca niezwłocznie zaktualizowała dane rozpoczęcia przejazdu

w systemie SENT;

3) art. 24 ust. 3 ustawy SENT przez jego niezastosowanie i błędną wykładnię, polegającą na:

a) stwierdzeniu, że w sprawie nie zachodzi ważny interes publiczny

w odstąpieniu od nałożenia kary, podczas gdy przewoźnik jest podmiotem zarobkowo zajmującym się przewozem towarów, o ugruntowanej pozycji na rynku, dokonującym tysięcy zgłoszeń miesięcznie, a rozpoczęcie przejazdu

o 3 godziny wcześniej niż to wynika ze zgłoszenia SENT było samowolną decyzją kierującego pojazdem, podjętą bez udziału i wiedzy skarżącego;

b) przyjęciu, że pojęcie "ważny interes przewoźnika" ogranicza się jedynie do kondycji finansowej skarżącej i pominięcie przy interpretacji ważnego interesu przewoźnika zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji doprowadziło do braku uznania, że zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;

c) pominięciu, że uchybienie formalne (drobne, nieistotne) nie spowodowało uszczuplenia należności podatkowych Skarbu Państwa i nie miało żadnego wpływu na możliwość wykonania kontroli oraz jej prawidłowy przebieg, co winno skutkować odstąpieniem od wymierzenia kary;

d) pominięciu, że zarówno zasada sprawiedliwości, jak i bezpieczeństwa oraz zaufania do organów państwa, składające się na pojęcie "ważnego interesu publicznego", o którym mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, wymagają, aby postępowanie w sprawie zostało umorzone lub zakończyło się odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej;

e) nieuwzględnieniu, iż na pojęcie interesu publicznego składają się nie tylko zasady powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości

i nieobciążania budżetu Państwa, lecz również proporcjonalność danej kary, uzależniona od tego, czy doszło w konkretnej sprawie do uchybienia obowiązkowi uiszczenia podatku.

W uzasadnieniu skargi powtórzono argumenty podniesione w odwołaniu. Zakwestionowano stanowisko organów, że powstał obowiązek zgłoszenia, o którym mowa w art. 8 ustawy SENT. Wskazano, że dane wprowadzone do systemu monitorowania były prawidłowe - przewóz miał się rozpocząć 1 marca 2021 r., natomiast rozpoczął się wcześniej na skutek samowolnej decyzji kierującego pojazdem, która została podjęta bez woli i wiedzy skarżącej. Wobec tego Spółka nie miała możliwości zaktualizowania zgłoszenia w systemie SENT, gdyż nie wiedziała, że kierujący pojazdem rozpocznie przejazd wcześniej niż powinien. Podniesiono, iż Spółka wykonuje około 300 aktualizacji SENT dziennie, dlatego kontrola wszystkich kierujących jest niemożliwa, a ciągłe monitorowanie wszystkich przewozów, których dokonuje wymagałoby znaczącego wzrostu zatrudnienia, czego ustawodawca nie przewidział przy ocenie skutków wprowadzenia ustawy SENT. Ponadto, wskazano na realny brak możliwości kontrolowania kierującego po rozpoczęciu przewozu. W ocenie Spółki, nastąpiła niezależna od niej niemożność zaktualizowania danych dotyczących rozpoczęcia przewozu, co powinno skutkować odstąpieniem od nałożenia kary. Dodano, że nałożenie kary było niezasadne i z tego względu, że w ciągu całego przewozu dane geolokalizacyjne były na bieżąco przekazywane do systemu, a zatem od samego początku było możliwe monitorowanie przewozu przez organy. Ostatecznie raz jeszcze podniesiono, że organy nieprawidłowo zrekonstruowały treść normy prawnej wynikającej z art. 24 ust. 3 ustawy SENT, dokonując w sprawie niewłaściwej oceny "ważnego interesu przewoźnika" i "interesu publicznego".

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, w całości wskazując na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli nie narusza powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego. Stosownie zaś do art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2022 r., poz. 329, z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w przypadku, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony zarówno przez Skarżącą w skardze, jak i przez organ w odpowiedzi na skargę.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy

ww. ustawy SENT.

W art. 4 ust. 1-4 ustawy SENT ustawodawca wskazał, że środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń. Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja nakładająca na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10 000 zł, za realizację przewozu drogowego z naruszeniem art. 8 ust. 1 ustawy SENT, tj. naruszeniem obowiązku niezwłocznego aktualizowania danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia. Obowiązki te zostały określone w art. 5 ust. 4 ustawy SENT. Zgodnie z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. d, w przypadku przewozu towaru podlegającego monitorowaniu, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o datę faktycznego rozpoczęcia przewozu. Naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy SENT, sankcjonowane jest natomiast karą administracyjną wymierzaną przewoźnikowi, na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT, w ustawowo określonej wysokości 10 000 zł.

Okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę zapadłych rozstrzygnięć, nie były w sprawie kwestionowane. Bezsporne jest, że Skarżąca była przewoźnikiem towaru podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie SENT, który podlega monitorowaniu. W toku przeprowadzonej kontroli funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej stwierdzili, że przewóz organizowany przez Skarżącą rozpoczął się wcześniej, niż to wskazano w zgłoszeniu, a dane dotyczące daty rozpoczęcia przewozu nie zostały zaktualizowane. Zarówno w odwołaniu, jak i w skardze Spółka podkreślała, że od wielu lat prowadzi legalną działalność, posiada oddelegowanych pracowników zajmujących się wyłącznie obsługą systemu SENT, jednak nie miała wpływu na zaistniałe naruszenie, ponieważ przewóz rozpoczął się wcześniej na skutek samowolnej decyzji kierującego pojazdem. Wobec tego Skarżąca nie miała możliwości zaktualizowania zgłoszenia w systemie SENT, ponieważ nie posiadała wiedzy o tym, że kierujący pojazdem rozpocznie przejazd wcześniej niż powinien.

Odnosząc się do tych argumentów należy wskazać, że możliwość nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika w przypadku zaniedbań kierowcy, była już przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych na tle przepisów ustawy

o transporcie drogowym, w której analogicznie została unormowana odrębnie odpowiedzialność przewoźnika i kierowcy. Stanowisko judykatury wypracowane na podstawie jej przepisów, może więc być pomocne także w przypadku interpretacji przepisów ustawy SENT z uwagi na podobieństwo zawartych regulacji.

Wskazać więc należy, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie stanowiskiem, to na przedsiębiorcy realizującym przewóz ciąży obowiązek zorganizowania przewozu i czuwania, aby nie doszło do naruszenia przepisów regulujących dany przewóz. Odpowiedzialność przewoźnika jest niezależna od odpowiedzialności kierowcy. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy, w sytuacji gdy naruszenie wynika z zawinionego działania lub zaniedbania kierowcy, którym przewoźnik posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, prowadziłoby w istocie do każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze kierowców (patrz: wyrok NSA z 19 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2686/17 oraz wyrok WSA w Olsztynie z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 894/21, dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, to na nim - a więc na Skarżącej - spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z tą osobą (patrz: wyrok NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10). W orzecznictwie podkreśla się również, że wpływ przedsiębiorcy na pracę kierowców, którymi się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego nie polega tylko na odbieraniu oświadczeń od kierowców o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp., lecz przede wszystkim na doborze kadry i czuwaniu, aby do naruszeń tych nie dochodziło (patrz: wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r., II GSK 1251/15,).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko. W związku z tym, nie powinno budzić wątpliwości, że to skarżąca Spółka ponosi odpowiedzialność za niedopełnienie obowiązku aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu. Z akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, że w zgłoszeniu do systemu monitorowania, jako datę planowanego rozpoczęcia i datę faktycznego rozpoczęcia przewozu, wpisano dzień 1 marca 2021 r. Jednak rozpoczęcie przewozu towaru wrażliwego nastąpiło 28 lutego 2021 r. o godz. 19:30, tj. ponad 4 godziny wcześniej, niż wskazano w zgłoszeniu SENT, a danych zgłoszenia nie zaktualizowano.

Wskazany stan faktyczny bez wątpienia wyczerpuje dyspozycję art. 8 ust. 1 ustawy SENT i jest sankcjonowany karą w kwocie 10 000 zł. Wskazać ponownie należy, art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT sztywno określa granice kary, co nie pozwala na jej miarkowanie. Prawidłowo więc organy orzekające w sprawie uznały, że ww. przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Przepisy te zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów, a kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu (patrz:. wyrok NSA z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 1039/20).

Nałożenie kary - co do zasady - ma charakter obligatoryjny, o czym świadczy użycie w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT sformułowania "nakłada się karę pieniężną". Tym samym, możliwość odstąpienia od jej nałożenia należy rozpatrywać w kategoriach wyjątku od zasady. Zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 – 1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się w kwestii możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przewidzianej ustawą SENT. W wyroku

z 24 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1829/21, stwierdzono, że kompetencje organu administracji ukształtowane art. 24 ust. 3 ustawy SENT oparte zostały na konstrukcji uznania administracyjnego, bowiem w warunkach nim określonych "organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej", zaś same warunki korzystania z tak określonej kompetencji zostały opisane przy wykorzystaniu zwrotów oraz pojęć niedookreślonych

i nieostrych - "uzasadniony przypadek", "ważny interes podmiotu", "interes publiczny". Oznacza to więc konieczność rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym

i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

W ocenie Sądu, organy orzekające prawidłowo rozważyły i uznały brak podstaw do odstąpienia od nałożenia kary. Uwzględnienia w pierwszej kolejności wymaga okoliczność, że Spółka nie wykazała okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Wobec tego zasadnie organ podjął z urzędu działania, mające na celu zebranie ogólnie informacji o Spółce. Ustalono bezspornie, że Spółka działa legalnie, płaci podatki, nie posiada zaległości podatkowych i nie toczy się wobec Spółki postępowanie egzekucyjne, a jej kondycja finansowa jest dobra. Okoliczności te, zdaniem organu, przemawiały za uznaniem, że nie występuje ważny interes przewoźnika w odstąpieniu od nałożenia kary. Wbrew zarzutom skargi, organy orzekające nie stwierdziły, że pojęcie "ważny interes przewoźnika" ogranicza się jedynie do kondycji finansowej przewoźnika; odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży bowiem w interesie strony, ale nie jest to wystarczające do przyjęcia wystąpienia ważnego interesu przewoźnika. W niniejszej sprawie, wobec niepodania przez Skarżącą - mimo wezwania - powodów uzasadniających zastosowanie ulgi, organy nie miały obowiązku doszukiwania się "ważnego interesu przewoźnika". Sytuacja finansowa przewoźnika natomiast może, ale nie musi usprawiedliwiać odstąpienie od nałożenia kary. Słusznie organy orzekające akcentowały natomiast, że przepisy ustawy SENT obowiązują od ponad dwóch lat, a Spółka jest profesjonalnym podmiotem, który powinien dołożyć najwyższej staranności w wykonywaniu ciążących na nim obowiązków. Skarżąca winna znać obowiązujące ją przepisy prawa i nie dopuścić do ich naruszenia. Nieuchronność kary, jej surowość uwzględnia cel ustawy i ma przede wszystkim wymiar prewencyjny, co prawidłowo podkreślał organ odwoławczy. Ustawa SENT przewiduje kary pieniężne w różnej wysokości za poszczególne uchybienia.

W tym znaczeniu zasada proporcjonalności została przez ustawodawcę zachowana.

Zasada proporcjonalności została zachowana także przez organy obydwu instancji, bowiem prawidłowo wykazały one nie tylko przesłanki faktyczne i prawne do nałożenia kary, ale także dokładnie rozważyły i uzasadniły możliwość zwolnienia Spółki. Zasadnie wzięto pod uwagę zarówno aspekt ekonomiczny, cel ustawy, okoliczności naruszenia i zasadę równości. W niniejszej sprawie istotnym jest, że brak aktualizacji zgłoszenia niweczy realizację celów ustawy SENT i w istocie uniemożliwia kontrolę obrotu tzw. towarami wrażliwymi. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja Spółki, że nałożenie kary było niezasadne z tego względu, że w ciągu całego przewozu dane geolokalizacyjne były na bieżąco przekazywane do systemu, a zatem od samego początku było możliwe monitorowanie przewozu przez organy. Uszło uwadze strony, że to właśnie brak aktualizacji zgłoszenia w zakresie daty rozpoczęcia przewozu uniemożliwił kontrolę przebiegu przewozu. Sygnał z lokalizatora, w który wyposażony był pojazd, przekazywał wprawdzie dane lokalizacyjne środka transportu, to jednak zgłoszenia SENT Skarżącej z numerem zbiorczym nie były widoczne dla funkcjonariuszy dokonujących kontroli, z uwagi na datę wykonywania przewozu, która dopiero miała nadejść.

W świetle celu ustawy SENT, nie można uwzględnić argumentów, że Spółka jest legalnie działającym przedsiębiorcą i opłaca podatki. Zakładanie na takiej podstawie a priori, że przewoźnik działa uczciwie i nie należy do tzw. "szarej strefy", byłoby nielogiczne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego. Co więcej, przyjmowanie takich założeń czyniłoby ustawę SENT całkowicie nieskuteczną i iluzoryczną. Uwzględnić należy, że kontrolowany przewóz naruszył jasną, prostą regułę, której przestrzeganie warunkuje niedopuszczenie do nielegalnego obrotu towarami wrażliwymi. Stwierdzone naruszenie jest oczywiste i wynikało z zaniedbania przewoźnika, a więc nie może zostać uznane za usprawiedliwione. Ponieważ kara ma cel prewencyjny za odstąpieniem od jej nałożenia nie może przemawiać fakt, że nie doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnych na skutek stwierdzonego naruszenia. Prewencyjny charakter kary ma szczególne znaczenie w przypadku Strony, która – jak wynika z akt sprawy – niejednokrotnie była karana za naruszenie przepisów ustawy SENT. Zgodzić się należy ze stanowiskiem, że brak aktualizacji danych w zgłoszeniu SENT ma poważny charakter, bowiem uniemożliwia monitorowanie kontroli przewozu na podstawie danych z systemu, a zatem niweczy cel ustawy o SENT. W interesie publicznym niewątpliwie nie leży takie stosowanie przepisów ustawy o SENT, które polegać miałoby na każdorazowym zwalnianiu podmiotów objętych regulacjami tej ustawy od odpowiedzialności za oczywiste i niejednokrotne naruszenia, wynikające z lekceważącego podejścia przewoźnika do realizacji jej postanowień. Oceny tej nie może zmienić okoliczność dokonania legalnego przewozu, który został zgłoszony oraz brak uszczuplenia należności Skarbu Państwa (patrz: wyrok WSA w Gdańsku z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1016/20). Sąd podzielił stanowisko organów, że w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od nałożenia kary.

Wskazać należy Skarżącej, że w judykaturze, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (patrz: wyrok NSA z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 360/1, wyrok NSA z 13 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1498/19). Wartości te uwzględnia zaskarżona decyzja, a organy orzekające w sprawie działały na podstawie

i w granicach prawa. Decyzja o nałożeniu kary wydana została zgodnie z przepisami ustawy SENT oraz przepisami procesowymi. Organy wyjaśniły sprawę w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie, a swoje stanowisko przekonująco uzasadniły.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.