Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 134/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 28 ust. 1, art. 37 ust. 1, art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy skargi E Spółka z o.o. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania reprezentowanej przez pełnomocnika E Sp. z o.o., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r., znak: [...], którą to decyzją nakazano E Sp. z o.o., Rejon Dystrybucji [...], rozbiórkę części obiektu budowlanego - linii energetycznej n.n, 0,4 kV w [...] przebiegającej na odcinku od słupa II/10 do słupa II/12 na działkach nr ewid. [...], wybudowanej bez pozwolenia na budowę w sposób niezgodny z przepisami w okresie budowy obiektu budowlanego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Pismem z dnia [...] stycznia 2007 r., a następnie pismem z dnia [...] czerwca

2008 r., właścicielka działki nr [...] R.F. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wyjaśnienie sprawy odstępstw od projektu budowlanego napowietrznej linii energetycznej przebiegającej przez należącą do niej działkę nr [...].

W dniu [...] lipca 2008r. PINB przeprowadził kontrolę na terenie w/w nieruchomości. W sporządzonym z tej czynności protokole wskazano, że na terenie działki nr [...] znajduje się słup dwudzielny narożny z oznaczeniem wskazującym na remont linii w 2006 r. Kolejne słupy linii energetycznej niskiego napięcia ustawione są na działce nr [...] oraz na styku z ulicą [...]. Z ustaleń dokonanych podczas oględzin wynikało, że w odniesieniu do wskazanych słupów energetycznych w 2006 r., przeprowadzono roboty remontowe. Ponadto z dokumentów przekazanych przez A.F. wynika, iż roboty prowadzone były w 2006 r., natomiast linia została wybudowana w 1984 r. przez Społeczny Komitet [...]. Przy czym przebieg linii energetycznej

w okolicy działki nr [...] odbiega od planu trasy linii napowietrznej [...]. Podczas oględzin sporządzone zostały fotografie przedstawiające fragment linii i trzech słupów w okolicy działki nr [...].

Następnie pismem z dnia [...] listopada 2010 r. R. i A.F. zwrócili się do PINB o "ostateczne" wyjaśnienie sprawy zgłoszonej w dniu [...] stycznia 2007 r., dotyczącej odstąpienia od projektu budowlanego linii wybudowanej w [...]. Wskazali, że wskutek tej zmiany linia energetyczna została wybudowana ponad ich działką nr [...], zamiast wzdłuż północnej granicy tej działki.

W dniu [...] maja 2011 r. PINB uzyskał w siedzibie E Sp. z o.o. Rejon Dystrybucji [...], i na okoliczność tę sporządził protokół, następujące dokumenty:

1) kopię wycinka projektu technicznego z września - października 1983 r., część elektroenergetyczna, dotyczącego sieci napowietrznych SN-15 kV i n.n 0,4 kV zasilających osiedle domków letniskowych w [...], kopię planu trasy linii napowietrznych SN-15 kV i n.n 0,4 kV zasilających osiedle domków letniskowych w [...] z dnia [...].11.1983 r. (w protokole zapisano, że na rysunku tym znajduje się zmiana powykonawcza linii z datą [...].06.1984 r.; ponadto w protokole zapisano, że rysunek ten różni się od kopii planu trasy linii dostarczonej przez Państwa F. - wskazano, że działka nr [...] na planie dokumentacji powykonawczej jest niepodzielona, natomiast na planie dostarczonym jest podzielona - widać wyraźnie podział dorysowany ołówkiem, zatem podział został dokonany po dacie 20.06.1984r. wskazanej na dokumentach RD, ponadto plany różnią się rozstawem slupów - na działce nr [...] rozstaw wynosi 45,49m, natomiast na planie dostarczonym na działce nr [...] wynosi on 50,45m; skala mapy wynosi 1:3000),

2) kopię mapy w skali 1:500 zaktualizowanej na dzień [...].12.1998 r.,

3) kopię książki obiektu budowlanego - tom 01 i tom 13.

Nadto obecny podczas spisywania protokołu pracownik E Sp. z o.o. Rejon Dystrybucji [...], oświadczył, że linia napowietrzna jest sprawna i spełnia wymogi w zakresie przesyłki dystrybucji energii. Ponadto w protokole zapisano, że linię napowietrzną n.n. 0,4kV w [...] wykonał Społeczny Komitet [...].

Pismem z dnia [...] maja 2011r. E Sp. z o.o. Rejon Dystrybucji [...] poinformowała, że wymiana przewodów AL 4 x 50mm2, jako elementu napowietrznej linii elektroenergetycznej 0,4 kV zasilanej ze stacji [...], zasilającej domki letniskowe, na przewody AsXSn 4 x 50 mm2, przeprowadzona została jako zabieg eksploatacyjny wykonany w celu zmniejszenia awaryjności linii, zwiększenia bezpieczeństwa otoczenia, poprawy warunków ochrony środowiska oraz polepszenia jakości dostarczania odbiorcom energii elektrycznej. Ponadto poinformowano, że z punktu widzenia obowiązujących przepisów w zakresie budowy, eksploatacji i klasyfikacji linii, zarówno przewody typu AL jak i AsXSn zaliczane są do przewodów stosowanych w napowietrznych liniach elektroenergetycznych o identycznych wymaganiach z punktu widzenia eksploatacji.

Podczas kolejnych oględzin w dniu [...] listopada 2011 r. PINB ustalił, że w miejscowości [...] znajduje się linia 0,4 kV relacji stacja transformatorowa S-1559 obwód nr 2. Według projektu technicznego z 1983 r. przedmiotowa linia napowietrzna zaczynała się na działce o obecnym numerze [...], przebiega przez działkę nr [...], na której znajduje się stacja transformatorowa S-1559, następnie wzdłuż ulicy [...], zaś kończy się na działce nr [...]. Linia została wykonana w 1984 r., o czym świadczy protokół odbioru z dnia [...].06.1984r. W trakcie oględzin ustalono, że niektóre slupy żelbetowe posiadają widoczne uszkodzenia (działka nr [...]). Ustalono również, że został zmieniony przebieg linii nad działkami nr [...] linię przedłużono do granicy działek nr [...]. Ponieważ trasa linii głęboko wchodzi w działkę nr [...], powoduje to niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Podobna sytuacja występuje na działkach nr [...], jednakże z uwagi na brak stanowiska właścicieli tych działek nie stwierdzono, że pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia jest niedopuszczalne. Ponadto przedmiotowa linia napowietrzna została wykonana bez uzyskania pozwolenia na budowę.

Po przeprowadzeniu w dniu [...] listopada 2011 r. rozprawy administracyjnej,

z której sporządzono protokół, postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w związku z art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, PINB nałożył na E Sp. z o.o. Rejon Dystrybucji [...] obowiązek dostarczenia, w terminie 11 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, następujących dokumentów:

1) inwentaryzacji budowlanej powykonawczej napowietrznej linii energetycznej 0,4kV

w [...], wybudowanej bez pozwolenia na budowę, zawierającej plan usytuowania elementów obiektu, widoki (rysunek lub fotografie cyfrowe) oraz opis techniczny,

2) oceny technicznej w/w obiektu budowlanego w zakresie bezpieczeństwa ludzi

i mienia oraz braku pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, stwierdzającej zdatność obiektu do użytkowania, a w razie wystąpienia zagrożeń lub utrudnień dla fragmentu obiektu - wskazanie propozycji likwidacji zagrożeń lub utrudnień,

3) inwentaryzacji geodezyjno - powykonawczej lub zaświadczenia z Państwowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej o namierzeniu w/w obiektu budowlanego,

4) zaświadczenia Wójta Gminy o braku sprzeczności przedmiotowego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym według stanu na okres budowy obiektu, tj. 1984r.

W dniu 16 kwietnia 2012 r. przesłano do organu ekspertyzę budowlaną

z dnia [...] marca 2012 r. dotyczącą przedmiotowego obiektu budowlanego w zakresie bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, opracowaną przez mgr inż. A.C. legitymującego się stosownymi uprawnieniami.

Pismem z dnia [...] maja 2012 r. E Sp. z o.o. zwróciła się do organu nadzoru o uznanie, że budowa przedmiotowej linii napowietrznej zasilającej osiedle domków letniskowych w [...], wybudowana przez Społeczny Komitet [...], nie wymagała pozwolenia na budowę, oraz że spełnione zostały wszystkie wymagania przewidziane w ustawie Prawo budowlane obowiązującej w czasie budowy i w przepisach wykonawczych do tej ustawy. W przedmiotowym piśmie wyrażono również stanowisko, że w związku z budową omawianej linii nie pogorszyły się walory użytkowe działki nr [...], lecz wręcz uległy one poprawie w związku z doprowadzeniem do tej nieruchomości energii elektrycznej.

Pismem z dnia [...] lipca 2012 r., znak: [...] organ I instancji zwrócił się do Wójta Gminy o udzielenie informacji, czy trasa napowietrznej linii energetycznej n.n. 0,4 kV w [...] na działkach nr [...], jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

W odpowiedzi, pismem z dnia [...] lipca 2012 r. poinformowano, że w/w linia napowietrzna nie leży na obszarze objętym planem zagospodarowania przestrzennego.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na E Sp. z o.o. Rejon Dystrybucji [...] obowiązek wykonania, w terminie do dnia 31.12.2012r., zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem napowietrznej linii energetycznej n.n. 0,4 kV w [...], na terenie działek nr [...], polegających na wykonaniu określonych robót budowlanych. Organ wskazał, że z dokonanych ustaleń wynika, iż trasa przedmiotowej linii głęboko wchodzi w działkę nr [...], co powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Przy czym w odniesieniu do tej inwestycji zachodzą przesłanki do zastosowania art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r., bowiem istnieje możliwość wykonania zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia tego obiektu do stanu zgodnego z przepisami poprzez zmianę przebiegu przedmiotowej linii na odcinku słupów oznaczonych w ekspertyzie budowlanej nad działką nr [...] wraz ze zmianą przebiegu przyłączy w niezbędnym zakresie, oraz wymianę niektórych słupów linii. Zdaniem PINB nakaz ten należało skierować do aktualnego właściciela obiektu.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Spółkę z o.o. E, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2012 r., znak [...] uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Rozpatrując sprawę ponownie, powiatowy organ nadzoru budowlanego,

po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej oraz biorąc pod uwagę wyjaśnienia Wójta Gminy (pismo z dnia [...] maja 2013 r.), z których wynikało, że linia energetyczna niskiego napięcia przebiegająca przez działkę nr [...] pogarsza jej warunki użytkowe w sposób istotnie ograniczający możliwość wykorzystania jej terenu, a obecna lokalizacja linii energetycznej nie pozwala na usytuowanie budynku na granicy z działką nr [...], tym bardziej w odległości 1,5; 3m; czy 4 m od granicy z działką nr [...], co dopuszczają przepisy § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, natomiast nowe budynki bądź rozbudowa istniejącego może odbyć się tylko na części działki między drogą (działką nr [...]) a linią energetyczną z zachowaniem stref ochronnych dla tej linii, postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., uzupełnił swoje uprzednie postanowienie z dnia [...] listopada 2011 r., znak: [...] poprzez "rozszerzenie ekspertyzy budowlanej" przedłożonej w dniu [...] kwietnia 2012 r. o określone dokumenty. Podano również, że zobowiązanym do dostarczenia żądanych dokumentów jest właściciel obiektu - E Sp. z o.o., Rejon Dystrybucji [...], zakreślając jednocześnie termin wykonania obowiązku na 2,5 miesiąca od dnia otrzymania postanowienia jednak nie później niż do dnia 29.09.2013 r.

Przy piśmie z dnia [...] września 2013 r. E Sp. z o.o., Rejon Dystrybucji dostarczył organowi:

– plan przebiegu linii energetycznej i jej profil podłużny sporządzony na mapie do celów opiniodawczych poświadczonej przez Starostwo Powiatowe o namierzeniu obiektu budowlanego,

– przekroje, profile poprzeczne w przęsłach linii energetycznej z wymiarami i rzędnymi w nawiązaniu do otoczenia oraz z niezbędnymi wymiarami minimalnymi

i maksymalnymi w zależności od pory roku.

Jednocześnie, odnośnie obowiązku uzupełnienia oceny technicznej o kwalifikację spełnienia zasad bezpieczeństwa konstrukcji w zakresie możliwości użytkowania uszkodzonych słupów oraz w zakresie warunków użytkowych dla otoczenia,

w powyższym piśmie wskazano, iż w "ekspertyzie głównej" podano, iż w celu zachowania bezpieczeństwa ludzi i mienia zalecono wymianę istniejących uszkodzonych słupów na nowe. Przy czym materiały dostarczone w celu sporządzenia ekspertyzy i wynik wizji lokalnej nie wykazały pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, zaś przedmiotowa linia energetyczna spełnia wymagania normy SEP znak nr: N SEP-E-003 "Elektroenergetyczne linie napowietrzne".

W dniu 5 marca 2014 r. wpłynęła do organu I instancji, dostarczona przez R.F., ekspertyza techniczna dotycząca "zagospodarowania terenu działki nr budowlanej z uwagi na niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia w aspekcie przebiegu napowietrznej linii energetycznej nn" - dla działki nr [...], sporządzona osoby do tego uprawnione.

Pismem z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...] organ nadzoru zawiadomił strony postępowania o zakończeniu dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Nadto odrębnym pismem z dnia [...] lipca 2014 r. PINB zawiadomił strony postępowania, że w wyniku zebranych dokumentów i wyjaśnień zaistniała potrzeba rozdzielenia spraw do odrębnego prowadzenia. W związku z tym poinformowano strony postępowania, że:

1) sprawa legalności obiektu części linii energetycznej n.n. 0,4 kV w [...] zasilającej osiedle domków letniskowych na terenach położonych w miejscowości [...] - działki nr ewid. [...] prowadzona będzie pod dotychczasowym znakiem "[...]" w trybie art. 37 ust.1 pkt 1 i 2 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974r.,

2) sprawa legalności obiektu części linii energetycznej n.n. 0,4 kV w [...] zasilającej osiedle domków letniskowych na terenach położonych w miejscowości [...] - działki nr ewid. [...] prowadzona będzie pod znakiem "[...]" w trybie art. 37 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r., znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał właścicielowi obiektu budowlanego E Sp. z o.o. Rejon Dystrybucji rozbiórkę części części obiektu budowlanego - linii energetycznej n.n, 0,4 kV w [...] przebiegającej na odcinku od słupa 11/10 do słupa 11/12 na działkach nr ewid. [...], wybudowanej bez pozwolenia na budowę w sposób niezgodny z przepisami w okresie budowy obiektu budowlanego. W sentencji decyzji PINB określił, że termin wykonania rozbiórki rozpoczyna się po uprawomocnieniu decyzji, wliczając czas na zapewnienie przesyłu energii elektrycznej, przy spełnieniu dla tego typu zamierzenia obowiązków zawartych w ustawie Prawo budowlane. Decyzja wydana została na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm.).

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał na stanowisko przedstawione przez Wójta Gminy w piśmie z dnia [...].05.2013 r., znak: [...], wskazującym na ograniczenie możliwości zabudowy działki nr [...] oraz powołał się również na treść ekspertyzy dotyczącej tego zagadnienia przedstawionej przez właścicielkę działki nr [...]. W związku tym, posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych, PINB stwierdził, że istniejący przebieg rozpatrywanej napowietrznej linii energetycznej powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła reprezentowana przez pełnomocnika E Sp. z o.o.

W odwołaniu zarzucono, iż ustalenia PINB odnośnie konieczności wydania nakazu rozbiórki części przedmiotowej linii energetycznej są zupełnie dowolne. Przedmiotowa linia energetyczna nie narusza bowiem przepisów o planowaniu przestrzennym oraz nie powoduje swoim istnieniem niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, nadto nie zachodzą inne ważne przyczyny uzasadniające jej rozbiórkę. Nadto organ I instancji jest niekonsekwentny, skoro dla pozostałej części przedmiotowej linii energetycznej wydał odrębną decyzję (znak: [...]), która nie orzeka

o nakazie rozbiórki lecz nakazuje wykonanie określonych zmian i przeróbek.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, że obowiązujący w dacie budowy przedmiotowej linii energetycznej przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wprowadził zasadę, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. W rozporządzeniu Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.) zostały wprowadzone ściśle określone wyjątki zwolnień od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, katalog których nie może być rozszerzony działaniem, czy swobodną oceną stron. Zgodnie

z § 19 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia uzyskanie pozwolenia na budowę obowiązuje

w razie: inwestycji, dla których zgodnie z przepisami w § 9 jest wymagane ustalenie przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji. Z kolei § 9 ust. 1 pkt 4 stanowi, że ustalenia przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej wymaga wykonanie stałych sieci lub linii uzbrojenia terenu: wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych, elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych i na paliwa płynne, z wyjątkiem sieci i linii uzbrojenia terenu poszczególnych nieruchomości, pasów drogowych, obszarów kolejowych i lotnisk. Organ wskazał, że przedmiotowa sieć nie została zrealizowana dla potrzeb (obsługi) konkretnej wyodrębnionej nieruchomości, jako uzbrojenie jej terenu, a zatem budowa tego obiektu nie korzystała ze zwolnienia

z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie wyjątku określonego

w § 9 ust. 1 pkt 4 w związku z § 19 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia (na mapie sytuacyjnej sporządzonej w dniu 20.09.1980r. i wpisanej do ewidencji Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych Rejonowy, której uwierzytelniona kopia znajduje się w aktach sprawy, uwidoczniony został w szkicu orientacyjnym stan, zgodnie z którym w ww. dacie nastąpił podział działki nr [...] na 16 działek, w tym wyodrębniona została działka nr [...] należąca obecnie do Państwa F.). Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę organ WINB podkreślił, że w sprawie oceny legalności budowy w 1984 r. linii elektroenergetycznej w [...] nie będzie miał zastosowania wyjątek wyodrębniony w przepisach § 9 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego dotyczący zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę sieci i linii uzbrojenia terenu poszczególnych nieruchomości. Zatem na wykonanie przedmiotowej inwestycji wymagane było uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę. Tymczasem z akt sprawy wynikało, że inwestycja została zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Organ ustalił również, że zgodnie z obowiązującymi przepisami w sprawach dotyczących obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę zastosowanie mają przepisy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., Prawo budowlane, z wyjątkiem obiektów, których budowa została zakończona przed dniem

1 stycznia 1995r., lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 w/w ustawy do takich obiektów nie stosuje się art. 48, lecz przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy

z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Powyższa zasada obejmuje wszystkie obiekty budowlane, które wybudowane zostały przed dniem 1 stycznia 1995 r. bez wymaganego pozwolenia, lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Zatem, zdaniem organu odwoławczego legalność budowy obiektu budowlanego, zrealizowanego przed 1995 r., należało ocenić według przepisów obowiązujących w okresie jego budowy, stosując przesłanki

i środki przewidzianych w art. 37 i następnych ustawy Prawa budowlanego z 1974 r.

Z treści ww. przepisu art. 37 wynika, że w przypadku zaistnienia którejś z powyższych okoliczności organ nadzoru budowlanego nie ma możliwości wyboru, lecz jest zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Natomiast ewentualna legalizacja obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę jest możliwa wyłącznie w sytuacji, gdy nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., obligujące do wydania nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu.

Organ odwoławczy biorąc pod uwagę ustalenia PINB podkreślił, że teren działek, na których znajduje się rozpatrywana linia energetyczna nie jest objęty obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wyłącza możliwość zaistnienia przesłanki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. dotyczącej konieczności oceny przez organ nadzoru budowlanego zgodności budowy obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym. Natomiast dokonując oceny, czy w sprawie zachodzi sytuacja określona w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, to jest czy obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo, organ powinien kierować się ustaleniami przepisu art. 5 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., który stanowi, że obiekty budowlane powinny być budowane zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami. Nadto przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. wymaga ustalenia i wykazania, czy wybudowanie przedmiotowych słupów stanowiło niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia istotne jest bowiem to, że sens tego przepisu nie ogranicza się jedynie do kwestii technicznych, lecz związany jest z funkcjonalnym oddziaływaniem obiektu budowlanego na otoczenie.

Biorąc powyższe pod uwagę, WINB podzielił stanowisko zawarte

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż przedmiotowa napowietrzna linia energetyczna ze względu na swoją lokalizację powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia w zakresie znacznego ograniczenia możliwości zabudowy terenu działki nr [...]. Stanowisko takie znalazło swoje oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w dotychczasowym postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji.

Organ odwoławczy podzielił również stanowisko PINB o rozdzieleniu przedmiotu postępowania na dwa odrębne postępowania administracyjne obejmujące dwie części przedmiotowego obiektu. Stwierdzona bowiem przesłanka do nakazu rozbiórki dotyczy wyłącznie odcinka przedmiotowej linii energetycznej napowietrznej na odcinku od słupa II/10 do słupa II/12 na działkach nr ewid. [...], obejmujących skupisko działek budowlanych, które mogą stanowić przedmiot zainwestowania budowlanego.

Zdaniem organu odwoławczego jedyną możliwością likwidacji stwierdzonego niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia przez przedmiotowy obiekt mogłaby być przebudowa lub zmiana lokalizacji linii energetycznej. Ewentualne roboty zmierzające do doprowadzenia omawianego obiektu do stanu zgodnego z przepisami wiązałyby się w istocie ze zmianą parametrów techniczno-metrycznych obiektu. Roboty w takim zakresie stanowiłyby działania inwestycyjne,

a organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione do wydania decyzji w tym zakresie, bowiem żaden przepis ustawy Prawo budowlane nie uprawnia ich do podejmowania decyzji w kwestii podjęcia procesu inwestycyjnego w sytuacji, gdy inwestor nie wyrazil takiej woli, tym bardziej, gdy roboty budowlane zostały już wykonane i to w sposób naruszający prawo.

Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że o konieczności rozbiórki decyduje konkretny przepis prawa, a nie uznanie organu nadzoru budowlanego, i to niezależnie od subiektywnego przekonania strony skarżącej o nieracjonalności decyzji rozbiórkowej.

Od powyższej decyzji, reprezentowana przez pełnomocnika E Sp. z o.o. złożyła skargę, wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

W skardze zarzucono naruszenie przepisów:

- art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U.

z 1974 r., Nr 38, poz. 229) poprzez przyjęcie, że ziściły się wskazane w tym przepisie przesłanki do nakazania skarżącemu E Sp. z o.o. wykonania rozbiórki opisanej w decyzji części obiektu budowlanego;

– art. 107 3 w zw. z art 126 k.p.a. polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego

i przyjęciu, że organ wykazał, iż nastąpiło naruszenie prawa, a także wykazał na czym ono polega i z czego wynika.

Zdaniem skarżącego organ II instancji nie dokonał szczegółowo istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych i nie rozważył obiektywnie i wszechstronnie wszystkich podniesionych przez skarżącego okoliczności. Organ dowolnie ustalił,

że zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki linii nie wskazując konkretnie na podstawie jakich dowodów doszedł do takich a nie innych wniosków. Nadto bezzasadnie przyjęto, że ziściły się wskazane w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia

24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229) przesłanki do nakazania E Sp. z o.o. wykonania rozbiórki części linii elektroenergetycznej 0,4 kV.

W ocenie skarżącego przesłanki do rozbiórki linii nie zachodzą. Linia ta nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym oraz nie powoduje swym istnieniem niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, a nadto nie zachodzą inne ważne przyczyny uzasadniające jej rozbiórkę. Wydając zaskarżoną decyzję organ II instancji wskazał jedynie, że "linia energetyczna niskiego napięcia przebiegająca przez działki wskazane w zaskarżonej decyzji "pogarsza warunki użytkowe dla otoczenia w zakresie znacznego ograniczenia możliwości zabudów terenu działki nr [...]". Organ w żaden sposób nie wyjaśnił na czym miałoby polegać to "znaczne ograniczenie". Ponadto organ w ogóle nie wyjaśnił w jaki sposób przebieg linii - wybudowanej co istotne przez samych właścicieli nieruchomości - pogorszą warunki zdrowotne lub użytkowe korzystania

z pozostałych działek nr [...]. Nałożony na skarżącą Spółkę obowiązek rozbiórki linii zasilającej wszystkie wskazane nieruchomości nie znajdujezatem uzasadnienia faktycznego i prawnego, a tym samym brak podstaw do nakazania stronie wykonania tego obowiązku. Podkreślono, że samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 p.b. z 1974 r. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla łudzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie (pogorszenie), lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Samo naruszenie warunków dotyczących usytuowania obiektów budowlanych nie może być utożsamiane z niedopuszczalnym pogorszeniem warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a które automatycznie skutkują rozbiórką. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne. Decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b. z 1974 r. znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Powyższa konieczność będzie zachodziła w szczególności wtedy, gdy niewątpliwym będzie, iż brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy pogorszeń, czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40.

Pełnomocnik skarżącej Spółki wskazał jednocześnie na oczywistą niekonsekwencję organu administracyjnego, który w tym samym czasie, dla dwóch części tej samej linii, w tych samych okolicznościach faktycznych wydaje dwie całkowicie odmienne decyzje. Jak wynika z załączonej do akt sprawy decyzji nr [...] co do pozostałej części linii organ nie orzekł o obowiązku rozbiórki, a nakazał jedynie - w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku - wykonanie określonych zmian i przeróbek. Zróżnicowanie takie jest całkowicie niezrozumiałe i nie znajduje żadnego uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy.

Nadto podkreślono, że inwestycja polegająca na wybudowaniu linii napowietrznej w [...] była realizowana przez samych właścicieli nieruchomości - Społeczny Komitet [...]. W związku z budową linii nie tylko nie pogorszyły się walory użytkowe działek wymienionych w decyzji, ale wręcz uległy one poprawie. Zdaniem skarżącego decyzja o przymusowej rozbiórce może zostać wydana w sytuacji gdy jest to absolutnie konieczne. Chodzi o sytuację gdy niewątpliwym jest, że brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy pogorszeń, czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Jeżeli takie przesłanki nie zachodzą wówczas przepisy Prawa budowlanego przewidują możliwość legalizacji samowoli budowlanej, przy spełnieniu określonych warunków teclinicznych. O tym, że w sprawie istnieją warunki do wydania tego rodzaju decyzji świadczy dobitnie fakt wydania takiej decyzji co do pozostałej części linii, w przypadku której organ nie orzekł o obowiązku rozbiórki, a nakazał przedsiębiorstwu wykonanie określonych zmian i przeróbek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi na decyzję lub postanowienie następuje przez uchylenie orzeczenia w całości lub w części, co ma miejsce jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy.

Badanie pod tym kątem zaskarżonej decyzji doprowadziło Sąd do uznania, że w sprawie nie zachodzą podstawy do uchylenia orzeczenia.

Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, mocą której na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 pażdziernika 1974 r. Prawo budowlane oraz art. 104 kpa, organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę części obiektu budowlanego – linii energetycznej n.n. 0,4 kV w [...] przebiegającej na odcinku od słupa 11/10 do słupa 11/12 na działkach nr ewid. [...].

W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że napowietrzna linia energetyczna n.n. w [...] zasilająca domki letniskowe wybudowana została w 1984 r. (protokół odbioru technicznego inwestycji z dnia [...] czerwca 1984 r.). Inwestycja wzniesiona została na podstawie projektu technicznego sporządzonego przez Społeczny Komitet [...]. Na odcinku linii energetycznej obejmującej działki o numerach: [...] jej przebieg nie jest zgodny z projektem technicznym. Ustalenia projektu technicznego przewidują przebieg linii wzdłuż granic poszczególnych działek, natomiast wskazany odcinek linii umiejscowiony jest nad powierzchnią danych działek.

W myśl art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (DZ.U. z 1994r. Nr 89 poz. 414) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

W obecnie obowiązującym stanie prawnym roboty budowlane polegające na budowie linii energetycznej nie korzystają ze zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 29 -31 tej ustawy, tym samym wzniesienie linii energetycznej powinno być poprzedzone uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na jej budowę.

Jak wyżej podniesiono napowietrzna linia energetyczna [...] wzniesiona została w 1984 r., a więc w dacie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z dnia 24 pażdziernika 1974 r. ( Dz. U. z 1974 Nr 38 poz. 229 ).

Według stanu prawnego aktualnego na tamtą datę wzniesienie linii energetycznej również wymagało uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

W myśl art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 24 pażdziernika 1974 r. roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. W ust. 4 art. 28 ustawodawca zawarł delegację dla Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska do określenia w drodze rozporządzenia zakresu, warunków i trybu uzyskiwania pozwoleń na budowę, rodzaju robót budowlanych zwolnionych od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz rodzaju rozbiórek zwolnionych od obowiązku zgłoszenia.

Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowalnego, uzyskanie pozwolenia na budowę obowiązuje w razie inwestycji, dla których zgodnie z przepisami w § 9 jest wymagane ustalenie przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji.

Stosownie do treści § 9 ust. 1 pkt 4 powyższego rozporządzenia ustalenia przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej wymaga wykonanie stałych sieci lub linii uzbrojenia terenu: wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych, elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych i na paliwa płynne, z wyjątkiem sieci i linii uzbrojenia terenu poszczególnych nieruchomości, pasów drogowych, obszarów kolejowych i lotnisk.

W sprawie okolicznością bezsporną jest, że budowa przedmiotowej linii energetycznej wykonana została bez uzyskania pozwolenia na budowę, a zatem w warunkach samowoli budowlanej. W przypadku stwierdzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych organ nadzoru budowalnego w pierwszej kolejności winien rozpatrzeć możliwość ich legalizacji, dopiero gdy ta okaże się do przeprowadzenia niemożliwa, organ orzeka o obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego w całości lub w części. Po myśli art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy (czyli przed 1 stycznia 1995 r.) – a z taką sytuacją mamy do czynienia w badanej sprawie - lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne nie stosuje się art. 48, lecz stosuje się przepisy dotychczasowe.

Ustawa Prawo budowane z 24 pażdziernika 1974 r. w art. 37 ust. 1 stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Przytoczony powyżej przepis art. 37 ust. 1 należy odczytywać w ścisłym związku z art. 40 tej ustawy, który upoważnia organy nadzoru budowlanego do nałożenia na właściciela obiektu obowiązek wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Prowadząc postępowanie dotyczące samowoli budowlanej w pierwszym rzędzie organ dokonuje oceny czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 37 Prawa budowalnego z 1974 r., a dopiero po wykluczeniu przesłanek z art. 37 winien zbadać czy istnieją podstawy do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 40.

W analizowanej sprawie organ nadzoru budowanego ustalił, że napowietrzna linia energetyczna na odcinku obejmującym działki o numerach ewidencyjnych: [...], ze względu na jej lokalizację powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Wobec takich ustaleń organ uznał, że brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 40, stanowiącego o sposobie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami.

Ustalenia organu oraz wynikające z nich dla sprawy wnioski, mają oparcie w zgormadzonym w sprawie materiale dowodowym. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że na omawianym odcinku przebieg linii energetycznej odbiega od projektu technicznego, a odstępstwo to spowodowało niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Powyższa ocena wraz z jej uzasadnieniem zawarta została w piśmie Wójta Gminy z dnia [...] maja 2013 r., w ekspertyzie budowlanej z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz ekspertyzie technicznej z dnia [...] lutego 2014 r.

Wskazane ustalenia doprowadziły organ do uzasadnionego do wniosku, że wobec linii energetycznej wzniesionej w warunkach samowoli budowlanej, na określonym jej odcinku, zachodzą nieusuwalne przeszkody do jej legalizacji (art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowalnego z 1974 r.).

Podnieść w tym miejscu należy, że wbrew stanowisku skarżącej, obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę ustanowiony został ze względu na rodzaj planowanych robót budowlanych, a nie na status prawny inwestora. Okoliczność, że inwestorem linii energetycznej był Społeczny Komitet [...], w świetle przytoczonych powyżej przepisów prawa, nie zwalniała z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę linii energetycznej.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi trzeba zauważyć, że analizowana sprawa dotyczyła przedmiotowej linii energetycznej, ale na określonym jej odcinku przebiegu. Z akt sprawy można wywieżć, że w pozostałej części przebieg linii odpowiadał jej projektowi technicznemu, czyli wzdłuż granic działek. Tym samym, wbrew twierdzeniom skarżącego, stany faktyczne poszczególnych spraw mogły być odmienne.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o materiał dowodowy, który jest kompletny i nie wymaga uzupełnienia. Również zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa nie był oparty na uzasadnionych podstawach i nie mógł doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W tym stanie sprawy skarga jako niezasadna, na podstawie art. 151 p.p.s.a., podlegała oddaleniu.