Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 342/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant Referent stażysta Izabela Auguścik-Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2007 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S., na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w spawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., Nr 105, poz. 81) i K.p.a., odmówił przyznania B. N. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ponieważ z przedłożonych dokumentów wynika, że nie legitymuje się ona orzeczeniem o niepełnosprawności.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy do [...]r. Niezdolność ta została ustalona na drodze sądowej, na skutek odwołania od decyzji ZUS. Do [...]r. otrzymywała zasiłek pielęgnacyjny z ZUS łącznie z rentą socjalną. Pomimo, że takie same dokumenty przedłożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej odmówiono jej prawa do tegoż zasiłku.

Samorządowe Kolegium odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...], w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przywołał treść art. 16 art. 3 pkt 20 i pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujący kwestię zasiłku pielęgnacyjnego oraz definicji odnoszących się do stopni niepełnosprawności. Dalej wskazał, w oparciu o § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się na podstawie złożonego wniosku oraz orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Stwierdził, że z akt sprawy, a zwłaszcza z wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...] i decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia [...]r. Nr [...] wynika, że strona jest uprawniona do renty socjalnej do [...]r. oraz do zasiłku pielęgnacyjnego do [...]r.. Jednakowoż dokumenty te nie potwierdzają stopnia oraz daty powstania niepełnosprawności. Na tej podstawie organ uznał, że strona nie kwalifikuje się do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego bowiem nie ma orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, o którym mowa w art. 16 ustawy o swiadczeiach rodzinnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. N. przytoczyła argumentację zaprezentowaną uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podniosła, że przy jej stopniu niepełnosprawności zasiłek pielęgnacyjny powinien być jej przyznany. Nadmieniła, że nowego orzeczenia nie otrzymała, zaś dokumentem potwierdzającym jej niepełnosprawność jest wyrok sądu oraz decyzja ZUS przyznające jej prawo do renty socjalnej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wskazując, że przedstawione przez stronę dokumenty, z których wynika uprawnienie do renty socjalnej nie zastępują orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w sytuacji, gdy sąd stwierdzi, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem.

Na mocy art. 134 § 1 tej ustawy sąd dokonuje również z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Przeprowadzając w oparciu o powyższe uregulowania ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona przepisy prawa materialnego oraz procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z akt sprawy wynika, ze skarżąca urodziła się [...]r., zatem w dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego miała ukończone [...] lat. Powyższe wskazywało na konieczność oceny uprawnień skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego w świetle art. 16 ust. 1 pkt. 2 oraz ust 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pierwszy z nich stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast zgodnie z regulacją ust. 3 zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.

Negatywne rozstrzygnięcie w sprawie wiązało się z brakiem orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, o którym mowa w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu brak wyjaśnienia wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności nie dawało podstaw do zajęcia powyższego stanowiska. Dlatego przyszło uznać je co najmniej za przedwczesne.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżąca powołuje się na całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną wyrokiem Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Wyrokiem tym Sąd zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w ten sposób, że przyznał B. N. prawo do renty socjalnej poczynając od dnia [...]r. do dnia [...]r. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. Nr 135, poz. 1268, ze zm.) renta taka przysługuje wyłącznie osobom całkowicie niezdolnym do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu.

W świetle art. 3 pkt. 20 ustawy o świadczeniach rodzinnych umiarkowany stopień niepełnosprawności w rozumieniu wskazanego przepisu oznacza

a) niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych,

b) całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

c) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów.

Zgodnie z art. 4 ust 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. Nr 132, poz. 776 ze zm.) do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Również w świetle art. 5 całkowita niezdolność do pracy wiąże się z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.

Zatem przyjdzie stwierdzić, że cechą wspólną przypadków określonych w art. 3 pkt 20 lit a-c jest to, że dotyczą one całkowitej niezdolności do pracy. W istocie celem ustawodawcy było więc objęcie pojęciem umiarkowanego stopnia niepełnosprawności każdej całkowitej niezdolności do pracy, stwierdzonej stosownie do art. 3 pkt 20 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Tymczasem jak ustalono skarżąca legitymuje się prawem do renty socjalnej obejmującej okres od [...]r. do [...]r. w związku z całkowitą niezdolnością do pracy. Przy czym zauważyć należy, że stosownie do art. 5 ustawy o rencie socjalnej ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje się na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zatem przyznanie renty socjalnej, przysługującej tylko osobie całkowicie niezdolnej do pracy, musi być traktowane jako orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu art. 3 pkt 20 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skoro bowiem koniecznym warunkiem przyznania renty socjalnej jest uznanie danej osoby za całkowicie niezdolną do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, to wyrok przyznający prawo do takiej renty oznacza spełnienie określonego w art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymogu legitymowania się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W tej sytuacji błędne jest stanowisko organu odwoławczego, że wyrok sądu o przyznaniu renty socjalnej, zmieniający decyzję ZUS w tym zakresie, nie zastępuje orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Natomiast przyznanie renty socjalnej nie jest tożsame ze znacznym stopniem niepełnosprawności, dla stwierdzenia którego niezbędne jest również stwierdzenie niezdolności do samodzielnej egzystencji (art. 3 pkt 21 lit.b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Przyznanie renty socjalnej nie jest bowiem uzależnione od wystąpienia tej przesłanki.

Trzeba jednocześnie wskazać, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1-3 renta socjalna może być przyznana, osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu niepełnosprawności, która powstała przed ukończeniem 18 roku życia; w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25 roku życia lub w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Natomiast prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje osobie niepełnosprawnej legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.

Zatem o ile orzeczenie o przyznaniu renty socjalnej należy traktować jak orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności o tyle nie można na jego podstawie przyjąć, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia, co jest jednym z koniecznych warunków od którego ustawodawca uzależnił przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Obowiązkiem organu było w tej sytuacji wezwać skarżącą do wykazania stosownym orzeczeniem od kiedy datuje się niepełnosprawność, w związku z którą powstała całkowita niezdolność do pracy stanowiąca podstawę do przyznania renty socjalnej. Tymczasem organy nie podjęły żadnych kroków we wskazanym zakresie. Wprawdzie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się na podstawie złożonych dokumentów jednakże nie zwalnia to organu od prowadzenia postępowania zmierzającego do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. Zaniechanie przeprowadzenia oraz oceny dowodów koniecznych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaniechanie tych obowiązków jest równoznaczne z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 powołanej wyżej ustawy.