Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 244/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Asesor WSA Wojciech Wycichowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi E.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 14 grudnia 2021 r. nr SKO.421.1217.2021 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia 26 października 2021r. nr 001083/SP/10/2021.


UZASADNIENIE

E. C. (dalej: strona, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) z dnia 14 grudnia 2021 r. nr SKO.421.1217.2021 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 29 września 2021 r., strona wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – córką A.C.

Do wniosku załączono m.in.:

- orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia 16 września 2010 r. (nr [...]) z którego wynika, że A.C. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie wydano na stałe, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 kwietnia 2010 r.

- decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 października 1998 r. znak EWK 01902171/25 o przyznaniu skarżącej od 1 października 1998 r. emerytury na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. nr 28, poz. 149).

W sprawie przeprowadzono wywiad środowiskowy, z którego wynika, że córka skarżącej A.C. wymaga całodobowej opieki i że opiekę tę sprawuje skarżąca.

Decyzją z dnia 26 października 2021 r. nr 001083/SP/10/2021 Wójt Gminy C. odmówił skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką A.C. na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualny tekst jednolity Dz.U. 2022r., poz. 615), zwanej dalej ustawą, w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Zdaniem organu, w świetle powołanego przepisu, fakt pobierania przez skarżącą emerytury wyklucza przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku rozpoznania odwołania strony, zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie zgodził się z przyjętą przez organ pierwszej instancji podstawą odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego wyjaśniając, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy nie może ograniczać się wyłącznie do jego językowego brzmienia, ale powinna uwzględniać również pozostałe metody wykładni. Powołując się na przykłady orzecznictwa sądowego Kolegium stwierdziło, że zawieszenie pobierania emerytury powoduje odpadnięcie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń, przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, jak np. emerytura.

Mimo to, zdaniem Kolegium, decyzja organu I instancji odmawiająca stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest prawidłowa, bowiem strona nie jest osobą, która w myśl art. 17 ust. 1 ustawy nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Podstaw takich nie daje na ten moment ww. decyzja ZUS o nabyciu prawa do emerytury z powodu objęcia opieką córki. Celem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne było uzyskanie świadczenia korzystniejszego, przy braku podejmowania zatrudnienia z przyczyn obecnie niezwiązanych bezpośrednio z samą opieką nad córką. Zamiarem strony nie jest, co wprost wynika z odwołania, deklarowanie rezygnacji z podejmowania zatrudnienia w celu opieki nad córką. Czasokres pozostawania bez pracy nie czyni realnym, aby obecnie strona miała i mogła podjąć zatrudnienie, chociażby jako opiekunka. W przypadku osób posiadających ustalone prawo do emerytury, a więc takich, które już zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i osiągnęły wiek emerytalny trudno mówić o konieczności rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. C. wskazała, że opiekuje się całodobowo córką, która od urodzenia wymaga stałej opieki we wszystkich sferach życia. Skarżąca musiała zrezygnować z pracy w wyuczonym zawodzie, nikt bowiem nie chciał podjąć się opieki na dzieckiem obciążonym tyloma schorzeniami. Skarżąca podkreśliła, że jeśli będzie miała możliwość skorzystania ze świadczenia pielęgnacyjnego, zawiesi emeryturę.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie nie jest sporne, że na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec córki oraz że córka skarżącej posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie jest również kwestionowane, że skarżąca sprawuje nad córką opiekę, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy oraz że w związku z tą opieką skarżąca skorzystała z prawa do wcześniejszej emerytury (decyzja ZUS z dnia 28 października 1998 r. znak EWK 01902171/25).

Organ pierwszej instancji odmawiając skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powołał się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Kolegium stanowiska tego nie podzieliło, prawidłowo uznając, że w aktualnym stanie prawnym wskazany przepis należy odczytywać z zastosowaniem pozajęzykowych metod wykładni. Uzupełniając to stanowisko należy wskazać, że zgodnie z poglądami doktryny wykładnia w prawie administracyjnym musi uwzględniać szereg wartości istotnych w demokratycznym państwie prawnym, a zatem nie może być oparta wyłącznie na wykładni językowej (zob. B. Adamiak, Zagadnienie domniemania formy decyzji administracyjnej w: Podmioty administracji publicznej i prawne formy ich działania, Toruń 2005 s. 15), dlatego też w prawie administracyjnym wszystkie metody wykładni, tj. językowa, systemowa i funkcjonalna, pojmowane są jednolicie i należą do tej samej kategorii, a dla uzyskania prawidłowego wyniku wykładni należy zastosować je wszystkie.

Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski, Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 ).

W prawie administracyjnym istnieje możliwość przyjęcia pierwszeństwa rezultatów wykładni celowościowej (funkcjonalnej) w sytuacji, gdy przemawia za tym silne uzasadnienie aksjologiczne albo wykładnia językowa prowadzi do absurdalnych lub niemożliwych do zaakceptowania konsekwencji (por. W. Jakimowicz Wykładnia w prawie administracyjnym Zakamycze 2006, str. 551-552). Sąd zwraca też uwagę na trafny pogląd wyrażony w doktrynie, uznający, że jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie (L. Morawski: Wykładnia prawa w orzecznictwie sądów. Komentarz. Toruń 2002 s. 65).

W niniejszej sprawie uwzględnienie powyższych uwag dotyczących wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy prowadzi do wniosku, że skarżąca nie może zostać pozbawiona możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad córką z tego tylko powodu, że uzyskała prawo do emerytury. Takie też stanowisko wyraziło w niniejszej sprawie Kolegium, z czym należy się zgodzić. Stanowisko Kolegium jest słuszne zarówno co do przyjęcia, że prawo do emerytury nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianego w art. 17 ust. 1 ustawy jak również co do pozostawienia stronie możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym lub świadczeniem emerytalnym.

Uzupełniająco dodać należy, że o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 735), dalej "k.p.a.". Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

Powodem natomiast odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia było uznanie przez Kolegium, że nie została w sprawie spełniona przesłanka związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną córką a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia. Ze stanowiskiem tym jednak nie można się zgodzić, zostało ono bowiem oparte z jednej strony na niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy a z drugiej na niepełnej ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów, skutkującej pominięciem istotnych okoliczności faktycznych sprawy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy.

Bardzo istotną okolicznością dla oceny spełnienia istnienia przesłanki związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką, która niezasadnie została przez Kolegium zbagatelizowana, jest fakt skorzystania przez skarżącą z prawa do wcześniejszej emerytury, przyznanej jej na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. z 1989 r., nr 28, poz. 149, dalej zwane "rozporządzeniem z 1989 r."). Okoliczność ta ma istotne znaczenie w realiach rozpoznawanej sprawy. Sąd w składzie orzekającym podziela bowiem i przyjmuje za własne stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Po 194/21, wedle którego przyznanie prawa do tej emerytury na podstawie rozporządzenia z 1989 r. wskazuje jednoznacznie na istnienie związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia i koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Wcześniejszą emeryturę przyznawano w oparciu o rozporządzenie z 1989 r. wydane na podstawie art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Zgodnie z § 1 ust. 1 przywołanego rozporządzenia "matce, która nie mogła lub nie może kontynuować zatrudnienia z powodu stanu zdrowia swojego dziecka, wymagającego – bez względu na wiek – jej stałej opieki oraz pielęgnacji lub pomocy w czynnościach samoobsługowych, przysługuje prawo do wcześniejszej emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1) ma okres zatrudnienia określony w art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin;

2) sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem, które:

a) zostało zaliczone do I grupy inwalidów, bez względu na przyczynę chorobową inwalidztwa, albo

b) zostało zaliczone do II grupy inwalidów z powodu jednego ze stanów chorobowych wymienionych w ust. 3, a inwalidztwo dziecka istnieje od urodzenia albo powstało przed ukończeniem 18 roku życia".

Zarówno na tle przepisów rozporządzenia z 1989 r., jak i aktualnych przepisów ustawy mowa jest konkretnie o rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Co prawda pierwszy z wymienionych aktów traktuje o uzyskaniu wcześniejszej emerytury, a drugi o świadczeniu pielęgnacyjnym, jednak cel obu regulacji jest w istocie tożsamy i sprowadza się do przyznania opiekunowi pewnej formy finansowej rekompensaty za brak możliwości świadczenia pracy. Jednocześnie art. 17 ust. 1 ustawy nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Skoro skarżącej przyznano prawo do wcześniejszej emerytury na podstawie rozporządzenia z 1989 r., a opieka nad córką trwa nieprzerwanie od tego czasu, to zdaniem Sądu zaistniał związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia i koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2021r. sygn. akt I OSK 2601/20).

Finalnie należy wskazać, za wyrokiem WSA w Poznaniu z 11 marca 2022r., sygn. akt II SA/Po 479/21, że trafność wykładni przepisów prawa przeprowadzonej przez Sąd w niniejszej sprawie pośrednio potwierdził sam ustawodawca, który dostrzegł szczególną sytuację osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. poz. 149) oraz potrzebę dodatkowego świadczenia wyrównującego wysokość tych emerytur do wysokości świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawą z dnia 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. z 2021, poz. 2314) z dniem 1 stycznia 2022 r. stworzono dodatkowe wsparcie dochodowe osób pobierających wcześniejszą emeryturę z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki. W toku procesu legislacyjnego ustawodawca jednoznacznie wskazał na tożsamość wcześniejszej emerytury przyznanej na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. (którego przepisy obowiązywały do dnia 31 grudnia 1998 r.) oraz świadczenia pielęgnacyjnego podkreślając, że podstawowym celem obydwu świadczeń jest zapewnienie środków utrzymania dla osób, które opiekują się (opiekowały się) niepełnosprawnym członkiem rodziny, rezygnując z tego tytułu z zatrudnienia.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 wskazanej wyżej ustawy z dnia 29 października 2021 r., świadczenie wyrównawcze przysługuje osobie uprawnionej do wcześniejszej emerytury na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. poz. 149), zwanej dalej "wcześniejszą emeryturą", w kwocie niższej niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 oraz z 2021 r. poz. 1162, 1981, 2105 i 2270), pod warunkiem że w dalszym ciągu sprawuje opiekę nad dzieckiem, z tytułu opieki nad którym nabyła prawo do wcześniejszej emerytury. Świadczenie wyrównawcze przysługuje miesięcznie w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a kwotą pobieranego świadczenia emerytalno-rentowego. Jak przy tym wynika z art. 3 ustawy, świadczenie wyrównawcze jest przyznawane na wniosek osoby uprawnionej, składany do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub innego organu emerytalno-rentowego, który wypłaca świadczenie emerytalno-rentowe.

W uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 29 października 2021 r. wskazano, że "proponowane rozwiązanie zakłada - wyłącznie dla grupy osób, które nigdy nie miały możliwości być uprawnionymi do świadczeń rodzinnych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną - pewnego rodzaju rekompensatę z tytułu aktualnego zróżnicowania wysokości ich świadczenia emerytalnego (EWK) z wysokością świadczenia pielęgnacyjnego (w przypadku gdy to pierwsze jest niższe od drugiego, bowiem rozwiązania systemowe są skonstruowane w ten sposób, że w przypadku nabycia emerytury odpada podstawa prawna do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego). Projekt ustawy o świadczeniu wyrównawczym dla osób pobierających wcześniejszą emeryturę z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki dotyczy wyłącznie tej grupy emerytów, którzy na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. poz. 149) uzyskali prawo do emerytury, tzw. EWK." (por. uzasadnienie do druku nr 1614 dostępny na stronie https://www.sejm.gov.pl w zakładce Proces Legislacyjny -> Przebieg procesu legislacyjnego -> Druk nr 1614).

Podsumowując, w sytuacji, w której z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność ta istnieje od urodzenia, a rodzic ubiegający się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pobiera wcześniejszą emeryturę przyznaną na podstawie ww. rozporządzenia z 1989 r., to okoliczności te przesądzają o spełnieniu przesłanki związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką. Pominięcie tych okoliczności świadczy o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przy czym naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Kolegium niewłaściwie oceniło, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 ustawy, jaką jest istnienie związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia. Organy dopuściły się zatem naruszenia przepisów prawa materialnego – Kolegium art. 17 ust. 1 ustawy a organ I instancji nadto art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, a ponadto naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rzeczą organu, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, będzie ocena wniosku skarżącej z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska, którym organy są związane na podstawie art. 153 p.p.s.a.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).