Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 593/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par 1 pkt 1,4,6
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Sędziowie WSA Waldemar Michaldo WSA Urszula Zięba Protokolant specjalista Krystyna Mech po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne skargę oddala.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 listopada 2018 r., uzupełnionym w dniu 19 listopada 2018 r., M. B. zgłosił zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 11 października 2018 r. nr [...]: nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego.

Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 19 grudnia 2018 r. nr [...], uznał zarzuty M. B. za nieuzasadnione.

Organ egzekucyjny wskazał, że tytuł wykonawczy obejmuje zobowiązanie podatkowe w podatku od środków transportowych za 2013 r., określone decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 28 sierpnia 2018 r., której organ podatkowy postanowieniem z dnia 11 października 2018 r., nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Prezydent Miasta K. podkreślił, że tytuł wykonawczy został wystawiony celem przymusowego ściągnięcia należności podatkowej ze względu na krótki okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania. Organ egzekucyjny zaznaczył, iż dochodzony obowiązek nie został wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego; był i jest wymagalny; nie został umorzony; nie stwierdzono jego wygaśnięcia czy nieistnienia.

Ustosunkowując się do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, organ egzekucyjny wskazał, że M. B. nie dostarczył żadnych nowych dowodów skutkujących niemożnością prowadzenia wobec niego postępowania egzekucyjnego.

Prezydent Miasta K. stwierdził, iż w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Ponadto organ egzekucyjny dodał, że zastosował środek egzekucyjny przewidziany w ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego.

Zdaniem Prezydenta Miasta K. odmowa uwzględnienia zarzutów jest równoznaczna z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego i w tym przypadku organ egzekucyjny nie wydaje odrębnego postanowienia.

W zażaleniu M. B. nie zgodził się z podjętym rozstrzygnięciem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 18 lutego 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w kontrolowanej sprawie występuje tożsamość personalna wierzyciela i organu egzekucyjnego. W wypadku gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to jeden i ten sam podmiot, przeprowadzenie postępowania przewidzianego w art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest oczywiście bezprzedmiotowe, gdyż nie tylko nie chroni uprawnień zobowiązanego, ale narusza nadto interesy wierzyciela, prowadząc do oczywistego przedłużenia czasu trwania postępowania egzekucyjnego.

Następnie SKO w K. wskazało, że podstawę prawną egzekwowanego obowiązku stanowi decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 28 sierpnia 2018 r., określająca M. B. podatek od środków transportowych za 2013 r. Postanowieniem z dnia 11 października 2018 r. Prezydent Miasta K. nadał ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Organ II instancji wskazał, że stosownie do treści art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie może być więc weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym. Przyjęcie odmiennego poglądu byłoby równoznaczne z umożliwieniem osobie zobowiązanej podważenia decyzji poza trybami dla tego celu przewidzianymi w przepisach Ordynacji podatkowej. W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego obowiązku, ani też jego zakresu, ponieważ ten określa decyzja podjęta w ramach innego postępowania. Decyzją z dnia 11 grudnia 2018 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. określającą M. B. podatek od środków transportowych za 2013 r. Decyzja ta ma walor ostateczności. Wymienione okoliczności implikują uznanie zarzutu nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Zdaniem SKO w K. zarzut błędu co do osoby zobowiązanego również nie może zostać uwzględniony. Skoro bowiem decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 28 sierpnia 2018 r. została wydana w stosunku do M. B. i jemu została doręczona, to osobą zobowiązaną, wobec której może być prowadzone postępowanie, egzekucyjne, jest niewątpliwie M. B..

W zakresie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ II instancji wyjaśnił, że niedopuszczalność egzekucji musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia jej w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają zatem charakter formalny. W analizowanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Nie ulega wątpliwości, iż egzekucja przedmiotowego zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2013 r. jest dopuszczalna, a ustawa przewiduje przy egzekucji administracyjnej należności pieniężnych środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Powyższe czyni podniesiony przez Zobowiązanego zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego bezzasadnym.

SKO w K. wskazało również, że odmowa uwzględnienia zarzutów jest równoznaczna z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której powtórzył dotychczasową argumentację.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dostrzegł takiego naruszenia prawa, które mogłoby skutkować koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 19 grudnia 2018 r. uznające zarzuty skarżącego M. B., wniesione w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 11 października 2018 r., za nieuzasadnione.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.) - dalej u.p.e.a.

Na wstępie wyjaśnić należy, że procedura ustanowiona w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co do zasady nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt l SA/Ol 152/13, wyrok ten oraz orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić też należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.

Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji są zarzuty, których katalog ma charakter zamknięty i zawarty został w przepisie art. 33 u.p.e.a. Zgodnie z treścią ww. przepisu, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Ponadto wyjaśnić należy, że postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich wniesienie. Na skutek wniesionych zarzutów uruchamiane jest postępowanie przewidziane w art. 34 u.p.e.a. Obowiązkiem zobowiązanego jest wskazanie podstawy zarzutu, a więc faktu lub prawa mieszczącego się w dyspozycji przepisu art. 33 u.p.e.a. Wskazanie podstawy zarzutu wiąże organ egzekucyjny (wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3862/13, i powołane tam orzecznictwo).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący M. B. pismem z dnia 15 listopada 2018 r. uzupełnionym w dniu 19 listopada 2018 r., zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 11 października 2018 r. nr [...] W ocenie organów zarzuty te są nieuzasadnione.

Ze stanowiskiem zarówno Prezydenta Miasta K. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego należy się w pełni zgodzić.

Jak wynika bowiem z akt sprawy, Prezydent Miasta K. decyzją z dnia z dnia 28 sierpnia 2018 r. określił skarżącemu podatek od środków transportowych za 2013 r. Postanowieniem z dnia 11 października 2018 r. ww. organ nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Powyższa decyzja stanowiła zatem podstawę prawną egzekwowanego obowiązku. Nadmienić należy w tym miejscu, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 11 grudnia 2018 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja ta ma walor ostateczności.

Wobec powyższych okoliczności sprawy oraz podniesionych przez skarżącego zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne wyjaśnić należy, że w myśl art. 29 § 1 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna tj. czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony. W postępowaniu egzekucyjnym nie jest natomiast dopuszczalne weryfikowanie prawidłowości wydania decyzji stanowiącej postawę wystawienia tytułu wykonawczego. Dopóki bowiem w obiegu prawnym pozostaje decyzja ostateczna stanowiąca tytuł wykonawczy, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania tej decyzji i nie ma możliwości negowania prawidłowości nałożenia obowiązków. Zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnych (podatkowych), stanowiących podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji podatkowych, wyrażoną w art. 128 Ordynacji podatkowej decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze wskazanych trybów szczególnych i nie może to się stać za sprawą środków odwoławczych wnoszonych w toku postępowania egzekucyjnego. Zatem regulacja art. 29 § 1 u.p.e.a. nie obliguje, ani też nie uprawnia organu egzekucyjnego do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji gdyż wiązałoby się to z niedopuszczalnym w postępowaniu egzekucyjnym wkraczaniem w ustalenia postępowania podatkowego, zakończonego decyzją ostateczną. Organ egzekucyjny w oparciu o powołany przepis ustawy egzekucyjnej nie może badać zasadności obowiązku podlegającego egzekucji, to znaczy nie może badać, czy decyzja na mocy której nałożono obowiązek, była zgodna z prawem (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1508/10). Jedną z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego pozostaje to, że organ egzekucyjny nie może badać zasadności obowiązku określonego tytułem wykonawczym, a tym samym zasadności decyzji będącej podstawą egzekucji. Podkreślić również należy, że nawet zaskarżenie decyzji podatkowych do sądu administracyjnego nie prowadzi do podważenia skuteczności tych decyzji, póki nie zostaną one przez sąd wyeliminowane z obrotu prawnego, lub nie wstrzyma się ich wykonalności, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.

Wobec powyższego racje należy przyznać organom, że zarzut nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony. W obrocie prawnym bowiem pozostaje decyzja nakładająca na skarżącego obowiązek podlegający egzekucji.

W kontrolowanej sprawie brak jest też podstaw do uznania za uzasadniony zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Zobowiązanym jest niewątpliwe skarżący - M. B., bowiem to właśnie na niego została wydana ww. decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 28 sierpnia 2018 r. określająca podatek od środków transportowych za 2013 r. Podkreślić należy również, że w toku całego postępowania skarżący nie dostarczył żadnych nowych dowodów skutkujących niemożnością prowadzenia wobec niego postępowania egzekucyjnego.

Przechodząc do ostatniego podnoszonego przez skarżącego zarzutu, wyjaśnić należy, że niedopuszczalność egzekucji wynikającą z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. należy rozumieć jako niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Przepis ten dotyczy więc sytuacji, gdy występuje okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych (podmiotowych lub przedmiotowych). W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Nie występuje bowiem żadna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Egzekucja przedmiotowego zobowiązania podatkowego jest dopuszczalna. Nadto akta sprawy nie zawierają informacji, że skarżący wskazał na jakiekolwiek okoliczności wykluczające możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów podmiotowych dotyczących jego osoby. Podkreślić przy tym należy, że możliwość zastosowania przez Prezydenta Miasta K. środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, przywidziana jest w przepisach u.p.e.a. Tym samym zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego należy uznać za bezzasadny.

Wobec powyższych okoliczności organy prawidłowo uznały zatem, że zarzuty skarżącego zawarte w piśmie z dnia 15 listopada 2018 r., uzupełnionym w dniu 19 listopada 2018 r. w zakresie art. 33 § 1 pkt 1, 4 i 6 u.p.e.a. są nieuzasadnione.

Podkreślić należy również, że Sąd nie dopatrzył się przy tym wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania oraz przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości lub w części.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na postawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, o oddaleniu skargi.