Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1466/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 pkt 1 lit. c), art. 11 ust. 1, art. 1a pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 12 ust. 1, art. 172, art. 222
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.
article: art. 13 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 65, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 69 ust. 1, ust. 1a, art. 251
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 6 pkt 1, art. 13 pkt 4, art. 127
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 8
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz 324
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 par. 1, art. 80, art. 86
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska – Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego B. O. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (w skrócie: "Prezes NFZ") decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm., nazywanej dalej: "ustawą o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., nazywanej dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania J. M. (nazywanego dalej "skarżącym") utrzymał w całości w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (w skrócie: D[...]OWNFZ) z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], którą stwierdzono, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach:

- od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 maja 1999 r.

- od dnia 16 października 1999 r. do dnia 31 grudnia 2001 r.

- od dnia 02 kwietnia 2002 r. do dnia 30 listopada 2002 r.

- od dnia 01 kwietnia 2003 r. do dnia 30 listopada 2003 r.

- od dnia 04 maja 2004 r. do dnia 30 listopada 2004 r.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (w skrócie: ZUS) Oddział w G. pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. znak: [...] wystąpił do [...]OWNFZ z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej okres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS zidentyfikowano dokumenty zgłoszeniowe skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresach: od dnia 1.01.1999 r. do dnia 31.05.1999 r., od dnia 16.10.1999 r. do dnia 31.12.2001 r., od dnia 16.04.2002 r. do dnia 30.11.2002 r., od dnia 1.04.2003 r. do dnia 30.11.2003 r. oraz od dnia 4.05.2004 r. do dnia 30.11.2004 r. Ponadto zidentyfikowano wpłaty na ubezpieczenie zdrowotne z powyższego tytułu za miesiące: 01/1999, 10-12/1999, 02/2000, 04/2000, 07-08/2000, 11-12/2000, 02/2001 (podwójna), 06/2001, 09/2001, 12/2001, 07/2002, 11/2002, 06/2003, 09/2003, 11/2003, 07/2004, 09/2004, 11/2004 oraz dwie wpłaty z 14.06.1999 r. jako opłaty dodatkowe.

Zgodnie z informacjami [...] Urzędu Skarbowego w G., skarżący złożył rozliczenia PIT-28 za lata 1996-2005 oraz nie zgłosił likwidacji ani przerwy w działalności gospodarczej w Urzędzie Miejskim w G.

Do pisma dołączono kserokopię pisma Wydziału Polityki Gospodarczej - [...] Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Urzędzie Miejskim w G. z dnia [...] listopada 2010 r. znak: [...] informującego, że skarżący posiadał pod numerem [...] wpis w ewidencji działalności gospodarczej, którą prowadził od dnia 15 lipca 1994 r. pod nazwą: H. Z dniem 10 stycznia 2008 r. wpis został wykreślony z Ewidencji Działalności Gospodarczej Urzędu. Wydział Polityki Gospodarczej - [...] Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Urzędzie Miejskim w G. pismem z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] potwierdził powyższe ustalenia.

ZUS Inspektorat w G. przesłał kserokopię pisma z dnia [...] lutego 2011 r. znak: [...], z którego wynikało, że skarżący prowadził działalność gospodarczą ze wskazaną datą rozpoczęcia – 19 lipca 1994 r. oraz datą likwidacji – 10 stycznia 2008 r., opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych oraz składał deklaracje PIT-28 za lata 1996-2005. ZUS przesłał również listy wpłat zidentyfikowanych na koncie płatnika (skarżącego) na fundusz ZDR za lata 1999-2004 oraz listę wpłat zidentyfikowanych, w której wskazano dwie wpłaty dokonane przez ww. ubezpieczonego w dniu 14.06.1999 r. z tytułu opłat dodatkowych.

Skarżący, w odpowiedzi na pismo [...]OWNFZ przedstawił: zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych PIT-28 za lata: 1999-2001, 2003 i 2004. Z przedstawionych dokumentów wynikało, że skarżący uzyskiwał w powyższym okresie przychody z tytułu działalności prowadzonej na własne nazwisko. W zeznaniu PIT-28 za 2003 rok skarżący nie wskazał w miesiącach od stycznia do marca oraz w grudniu kwot ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Skarżący dostarczył również PIT za 2005 rok będący zeznaniem podatkowym o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych oraz PIT-28/A za 2005 rok będący informacją o przychodach podatnika z działalności prowadzonej na własne nazwisko oraz z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze.

Z powyższych dokumentów wynikało, że skarżący w 2005 r. nie uzyskał przychodów z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Skarżący dostarczył także zeznanie roczne PIT-37 za rok podatkowy 2004, będące zeznaniem o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przeznaczonym dla podatników, którzy w roku podatkowym nie prowadzili pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej. Skarżący przedstawił również kserokopię pisma kierowanego do [...] Urzędu Skarbowego w G., w którym informował ten organ, że z uwagi na chorobę w dalszym ciągu zawiesza działalność gospodarczą w 2006 roku.

W dniu [...] lutego 2012 r. skarżący ponownie dostarczył do [...]OWNFZ dokumenty potwierdzające okres faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej w postaci: zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych PIT-28 za lata: 1999-2001, 2003 i 2004.

Z dokumentów wynikało, że skarżący uzyskiwał w powyższych latach przychody z tytułu działalności prowadzonej na własne nazwisko. W zeznaniu PIT-28 za 2003 rok skarżący nie wskazał w miesiącach od stycznia do marca oraz w grudniu kwot ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Skarżący ponownie dostarczył PIT-28 za 2005 rok, z którego wynikało, że w tym okresie nie uzyskał przychodów z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, a także zeznania roczne PIT-37 za lata 2007 i 2008 będące zeznaniem o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przeznaczonym dla podatników, którzy w roku podatkowym nie prowadzili pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej. Dodatkowo skarżący dostarczył książki przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej: za rok 1999 r., z których wynikało, że uzyskał przychody w okresie od stycznia do maja oraz od października do grudnia 1999 r. (data uzyskania pierwszego przychodu - 14.01.1999 r., data uzyskania ostatniego przychodu - 22.12.1999 r.); za rok 2001 uzyskał przychody w okresie od stycznia do października 2001 r. (data uzyskania pierwszego przychodu - 4.01.2001 r., data uzyskania ostatniego przychodu - 28.10.2001 r.); za rok 2002 uzyskał przychody w okresie od kwietnia do listopada 2002 r. (data uzyskania pierwszego przychodu - 2.04.2002 r., data uzyskania ostatniego przychodu - 30.11.2002 r.); za rok 2003, uzyskał przychody w okresie od kwietnia do listopada 2003 r. (data uzyskania pierwszego przychodu - 6.04.2003 r., data uzyskania ostatniego przychodu - brak daty) oraz za rok 2004, uzyskał przychody z tytułu działalności gospodarczej w okresie od maja do września 2004 r. (data uzyskania pierwszego przychodu - 5.05.2004 r., data uzyskania ostatniego przychodu - 19.09.2004 r.).

Skarżący dostarczył również druki składane w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych: druk ZUS ZWUA z dnia 1.01.2002 r. potwierdzający wyrejestrowanie strony z ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu działalności gospodarczej od dnia 1.01.2002 r., druk ZUS ZZA z dnia 16.04.2002 r. ze wskazaną datą powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 16.04.2002 r., druk ZUS ZWUA i ZUS ZWPA z dnia 1.12.2002 r. potwierdzające wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego z powyższego tytułu od dnia 1.12.2002 r., druk ZUS ZZA z dnia 1.04.2003 r. ze wskazaną datą powstania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 1.04.2003 r. oraz druk ZUS ZWUA z dnia 10.06.2011 r. ze wskazaną datą wyrejestrowania z ubezpieczeń z tytułu działalności gospodarczej od dnia 1.12.2004 r.

Po rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego D[...]OWNFZ powołaną decyzją z dnia [...] marca 2012 r. stwierdził, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach: - od dnia 1.01.1999 r. do dnia 31.05.1999 r., od dnia 16.10.1999 r. do dnia 31.12.2001 r., od dnia 2.04.2002 r. do dnia 30.11.2002 r., od dnia 1.04.2003 r. do dnia 30.11.2003r., od dnia 4.05.2004 r. do dnia 30.11.2004 r.

Pismem z dnia [...] marca 2012 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] marca 2012 r. W uzasadnieniu podkreślił, że w ustalonych przez organ I instancji okresach nie prowadził faktycznie działalności gospodarczej, która była zawieszona.

Skarżący wyjaśnił, że powodami zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej był bardzo zły stan zdrowia ([...];[...]; stan po [...]; stan po przebytym [...]; stan po [...];[...];[...];[...]; zwężenie [...];[...]; przewlekła [...]; zmiany [...];[...];[...]; stłuszczenie [...];[...];[...] grupa inwalidzka) oraz konieczność opieki nad chorą na [...] żoną. Zawieszając działalność gospodarczą w ZUS uważał sprawę za załatwioną. Podkreślił, że wyrejestrowanie działalności w Urzędzie Miejskim i ponowne jej zarejestrowanie wymuszałoby poniesienie kosztów finansowych.

Prezes NFZ w swojej decyzji zauważył, że w okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw: art. 8 pkt 1 lit. c) i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm., nazywanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym"), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c)

i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004 r.

(Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm., nazywanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ"), zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ a także art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm., nazywanej dalej "ustawą o systemie") obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

W ocenie Prezesa NFZ, czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 117, z późn. zm.) uchylonym z dniem 31 marca 2009 r. przez art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808 ze zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 r. art. 88e tej ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powodowało wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06, Prezes NFZ zaznaczył, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności.

Domniemanie prowadzenia działalności gospodarczej jest domniemaniem faktycznym, które ma znaczenie dowodowe i może być obalone, co oznacza, że okres prowadzenia działalności gospodarczej wynikający z wpisu do ewidencji może być korygowany, lecz czynność ta musi być powiązana z wynikami postępowania dowodowego. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.

Prezes NFZ wyjaśnił, że od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z brzmieniem art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.

Organ odwoławczy przy wydawaniu rozstrzygnięcia oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie w postaci informacji uzyskanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS, informacji przekazanych przez [...] Urząd Skarbowy w G. oraz Wydział Polityki Gospodarczej – [...] Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Urzędzie Miejskim w G., jak również poddał analizie dane wynikające z dokumentów dostarczonych przez skarżącego: PIT-ów-28 za lata: 1999-2001, 2003 i 2004, 2005, PIT-u-28/A za 2005 rok, PIT-u-37 za rok podatkowy 2004, 2007 i 2008, książek przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za rok 1999, 2001, 2002, 2003, 2004, druków składanych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.

Zdaniem Prezesa NFZ, przedstawione dokumenty potwierdzały, że skarżący w okresie objętym zaskarżoną decyzją prowadził działalność gospodarczą.

W ocenie Prezesa NFZ, organ I instancji prawidłowo ustalił okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego strony z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, na podstawie zgromadzonych dokumentów, w szczególności na podstawie wyjaśnień złożonych przez stronę postępowania.

Odnosząc się do dokumentów "dotyczących stanu zdrowia" Prezes NFZ wskazał, że informacje podane przez skarżącego pozostają bez znaczenia, w świetle ustawy o świadczeniach.

Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ NIZ. dnia [...] maja 2012 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją organu I instancji.

Skarżący wskazał na naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez działanie organu w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa, art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Uzasadniając zarzuty naruszenia wyżej wymienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, skarżący podał, że domniemanie prowadzenia działalności gospodarczej jest domniemaniem faktycznym, które może zostać obalone. Zgodnie natomiast z obowiązującymi wówczas przepisami zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej skutkowało wygaśnięciem obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Skarżący podkreślił, że w okresie przyjętym przez organy, nie mógł pracować z uwagi na konieczność zapewnienia opieki chorej na [...] żonie, która w 2005 roku zmarła.

W świetle powyższego, organ w sposób nieuprawniony uznał, że nie doszło do obalenia domniemania, że faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej.

Zdaniem skarżącego - jego choroby oraz choroba żony zostały uprawdopodobnione za pomocą dokumentów, co wskazywało, że w spornym okresie skarżący nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdyż nie prowadził działalności gospodarczej. Tymczasem organ oparł się jedynie na wybiórczych materiałach zgromadzonych w aktach sprawy.

Skarżący zauważył, że do odwołania dołączył (nieuwzględnione przez organ) dokumenty potwierdzające jego ciężką chorobę, która uniemożliwiała wykonywanie działalności gospodarczej.

Odwołując się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2012 r. wydanego w sprawie o sygn. akt: II SA/Bd 996/2011, skarżący podkreślił, że stosowanie przepisów prawa przez organy administracji nie może następować w sposób mechaniczny, abstrahujący od wyjątkowych okoliczności konkretnych przypadków i skutkujący tym, że jednostka nie może znaleźć skutecznego środka ochrony swoich słusznych interesów.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 138 ust. 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 i art. 86 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.

W wyniku błędnych ustaleń faktycznych organ naruszył również przepisy prawa materialnego: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez uznanie, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach wskazanych w decyzji z racji prowadzenia działalności gospodarczej, podczas gdy w rzeczywistości działalności tej nie prowadził ze względu na bardzo zły stan zdrowia.

Skarżący podkreślił, że decydujące znaczenie ma rzeczywiste wykonywanie działalności gospodarczej, a nie fakt jej zarejestrowania, co potwierdza analiza orzeczeń sądów administracyjnych, w tym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 22/10, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 291/12.

Skarżący mimo formalnego zarejestrowania działalności nie wykonywał jej w długich okresach z powodu złego stanu zdrowia, zarówno swojego jak również jego żony. Skarżący na powyższe wskazywał w odwołaniu, załączając również szereg dokumentów na potwierdzenie swojego stanu zdrowia. Analiza decyzji organów administracji pozwala stwierdzić, że ustaleń faktycznych w sprawie dokonano na podstawie: informacji przekazanych przez ZUS, złożonych przez skarżącego deklaracji PIT-28 za lata 1999-2001, 2003 i 2004, książek przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za lata 1999 i 2001-2004, druków ZUS dotyczących zgłoszenia skarżącego do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i wyrejestrowania z tego ubezpieczenia.

Strona podkreśliła, że w aktach postępowania administracyjnego znajdują się tylko deklaracje PIT-28 złożone przez skarżącego.

W ocenie strony, akta postępowania administracyjnego są wybiórcze i nie pozwalają na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i zbadanie prawidłowości podejmowanych czynności lub ich braku. W szczególności nie można było zweryfikować informacji, które znajdują się w uzasadnieniach decyzji organów administracji, dotyczących dokumentów zgłoszeniowych skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego, a także wpłat na ubezpieczenia zdrowotne. Te bowiem zawarte były w piśmie ZUS znak: [...] inicjującym sprawę, które nie zostało ujawnione w aktach postępowania. Brakowało również załączonych wraz z wnioskiem ZUS pism: Wydziału Polityki Gospodarczej - [...] Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Urzędzie Miejskim w G. z dnia [...] listopada 2010 r. znak: [...] oraz pisma Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] lutego 2011 r. znak: [...]. Kolejnym pismem występującym tylko w uzasadnieniu decyzji jest pismo znak: [...], w którym organ I instancji poinformował skarżącego o trwającym postępowaniu i zwrócił się z prośbą o dostarczenie dokumentów potwierdzających w jakim okresie prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą oraz dokumentów potwierdzających zgłoszenie i wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu, a także o dostarczenie dokumentów potwierdzających zgłoszenia zawieszenia wykonywania przedmiotowej działalności gospodarczej. Powyższe wskazuje, że organ skupił się na formalnej rejestracji działalności zamiast próbować od skarżącego uzyskać informację w jakich okresach rzeczywiście nie prowadził (wykonywał) działalności gospodarczej. Powyższych uchybień nie skorygował również organ odwoławczy mimo, że dysponował informacjami wskazanymi w odwołaniu, że skarżący nie wykonywał w rzeczywistości działalności nawet w okresach, w których figurował w stosownych ewidencjach. Strona podkreśliła, że powyższego pisma nie ma w aktach postępowania administracyjnego.

W aktach postępowania nie było także żadnych wyjaśnień składanych przez skarżącego, ani protokołów rozpraw z jego udziałem.

Ponadto w aktach postępowania nie można było odnaleźć pisma z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...], o którym mowa w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Skarżący zauważył również, że akta postępowania administracyjnego nie zwierały książek przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za lata 1999 i 2001-2004 ani druków ZUS dotyczących zgłoszenia skarżącego do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i wyrejestrowania z tego ubezpieczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej nazywanej: "p.p.s.a.").

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga J. M. nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa NFZ nie narusza przepisów prawa w stopniu, który powodowałby jej uchylenie.

Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że J. M. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 8 pkt 1 lit. c), art. 11 ust. 1 w związku z art. 1a pkt 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust.1 pkt 1 lit. c), art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) jak i art. 65, art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c) i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w związku z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek taki, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych, z tym, że, z mocy art. 69 ust. 1a cytowanej ustawy (dodanego przez art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.2008.141.888) i obowiązującego od dnia 20 września 2008 r.) do ubezpieczenia zdrowotnego osób, które na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej, stosuje się odpowiednio art. 68. Ustawa o świadczeniach weszła w życie dnia 1 października 2004 r. (art. 252 ustawy o świadczeniach).

Wcześniej kwestię obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego regulowała ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o ubezpieczeniu w NFZ. Ustawa ta obowiązywała od dnia 1 kwietnia 2003 r. (art. 224 tej ustawy) do dnia 30 września 2004 r. (art. 251 ustawy o świadczeniach). W art. 9 ust.1 pkt 1 lit. c) stanowiła, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wyżej wskazanych osób, zgodnie z art. 12 ust. 1 tej ustawy powstawał i wygasał w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Jednocześnie art. 24 ust. 1 tego aktu stanowił, że jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1, z więcej niż jednego tytułu, składkę na ubezpieczenie zdrowotne opłacać należało z każdego z tych tytułów odrębnie.

Z kolei zagadnienie obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia wejścia w życie ustawy o ubezpieczeniu w NFZ regulowała ustawa o ubezpieczeniu zdrowotnym (art. 172 ustawy, art. 222 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ). Akt ten w art. 8 ust. 1 pkt 1 lit. c) stanowił, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powyższych osób powstawał i wygasał w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym lub ubezpieczeniu społecznym rolników, w myśl art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym. Ponadto, zgodnie z art. 22 ust. 1 tej ustawy jeżeli spełnione zostały przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana była z każdego z tych tytułów odrębnie.

Zauważyć należy, że wszystkie powołane uregulowania dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w zakresie powstawania i wygasania terminów tegoż obowiązku odwoływały się do terminów określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Zagadnienie to reguluje art. 13 pkt 4 ustawy o systemie. W brzmieniu obowiązującym od daty wejścia ustawy w życie czyli 1 stycznia 1999 r. (art. 127 ustawy o systemie) do dnia 20 września 2008 r. mówił, iż obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

Oznaczało to, że należało prowadzić ustalenia, czy działalność była faktycznie prowadzona w oparciu o art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.), brzmiący: "Przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym." w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy o systemie. Podobne ustalenia odnośnie prowadzenia działalności gospodarczej należało prowadzić w okresie obowiązywania ustawy – Prawo działalności gospodarczej, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2001 r. (art. 100 tej ustawy), w świetle jej art. 7 mówiącego, że przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców. Zasady wpisu do rejestru przedsiębiorców określały przepisy odrębnej ustawy. Z kolei w myśl art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.), obowiązującej od dnia 1 stycznia 1989 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej wymagało, z zastrzeżeniem art. 9 - 11, zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej. Przypadek skarżącego nie podpadał pod żadne z wyłączeń określonych w art. 9 -11 tej ostatniej ustawy.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy zauważyć, że materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji z urzędu: informacje z Kompleksowego Systemu Informacyjnego ZUS, informacje z Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] lutego 2011 r. co do okresów, w jakich były składane deklaracje podatkowe przez skarżącego, listy wpłat zidentyfikowanych na ubezpieczenie zdrowotne pochodzące z ZUS, pisma Wydziału Polityki Gospodarczej – [...] Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Urzędzie Miejskim w G. wskazywały, za jakie okresy skarżący rozliczał podatki z tytułu działalności gospodarczej, wpłacał składki na ubezpieczenie zdrowotne i miał zarejestrowaną działalność gospodarczą – handel obwoźny artykułami [...], a w rezultacie – okresy, w których prowadził działalność gospodarczą, z tytułu której powinien podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto J. M. przejawiał inicjatywę dowodową i przy piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. złożył szereg dokumentów: deklaracje podatkowe za lata 1999 – 2001, 2003 – 2005, książki przychodów za lata 1999, 2001 – 2004, druki ZUS informujące o wyrejestrowaniu/zarejestrowaniu ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, które jedynie potwierdziły ustalenia organów. Skarżący za okres 2005 r., kiedy faktycznie zaprzestał działalności gospodarczej, nie został uznany jako podlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Takie ustalenia organy poczyniły w odniesieniu do końca listopada 2011 r. Ze zgromadzonych materiałów, w przypisanych okresach J. M. prowadził działalność gospodarczą i wobec tego podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zauważyć należy, że J. M. prowadził działalność – handel obwoźny artykułami [...]. Okresy, za które skarżący ma podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przypadają w zasadzie na pory; wiosna, lato, jesień, kiedy są faktycznie warunki pogodowe do prowadzenia tego rodzaju działalności. Przedłożone przez skarżącego wraz z odwołaniem materiały dowodowe nie świadczą o tym, że skarżący w przypisanych mu okresach nie prowadził działalności gospodarczej. Dokumenty dotyczące okresu 1999 – 2004 wskazują na chorobę J. M., ale nie w stopniu, aby uniemożliwiały prowadzenie działalności. Co do pobytów szpitalnych skarżącego były to głównie pobyty w szpitalach uzdrowiskowych. Tego rodzaju przerwy nie można traktować jako przeszkody uniemożliwiającej prowadzenie działalności gospodarczej, wyłączającej podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Owszem, błędem organu odwoławczego było nieprzekazanie Sądowi kompletnego materiału dowodowego. Jednakże brak taki, popełniony przy przekazywaniu skargi, odpisu na skargę i akt administracyjnych, nie miał wpływu na wynik postępowania. Organ bowiem, w wyniku wezwania WSA przed rozprawą w dniu 18 kwietnia 2013 r. uzupełnił akta administracyjne o brakujące dokumenty, o których mowa jest w zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszoinstancyjnej. Zresztą duża część materiału dowodowego została dostarczona przez samego J. M., a nadto w oświadczeniu z dnia [...] lutego 2012 r. sam skarżący wskazał, ze zapoznał się z materiałem dowodowym. Później materiał dowodowy był uzupełniany o dokumenty, które przedstawiał skarżący.

Zatem nieuzasadnione jest twierdzenie skarżącego, że doszło do naruszenia zasad z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., skoro był rozpatrywany cały zgromadzony materiał dowodowy przez organy obu instancji. W dacie składania pisma przez pełnomocnika skarżącego i zaznajamiania się przez niego z aktami sprawy, akta administracyjne nie zostały jeszcze uzupełnione i stąd pojawił się zarzut co do niekompletności akt administracyjnych. Należy także zauważyć, że materiał dowodowy został zebrany w trakcie postępowania przed DOWNFZ. Skarżący sam dostarczył obszerne dowody wraz z pismem z dnia [...] lutego 2012 r., a wcześniej w dniach: [...] września 2011 r. i dnia [...] listopada 2011 r. składał oświadczenia w niniejszej sprawie.

Wobec powyższych ustaleń, nie można także przyjąć, że zostały naruszone zasady z art. 8, 9 i 10 k.p.a., gdyż skarżący był informowany o postępowaniu, możliwości składania wniosków dowodowych i dowodów, z którego to prawa skorzystał. Nie doszło przy tym do naruszenia art. 86 k.p.a., według którego można przesłuchać stronę, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie okoliczności istotne zostały wykazane przez zebrany materiał dowodowy – głównie dokumenty.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego.

Z powyższych względów skargę jako bezzasadną oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.

O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na mocy art. 250 p.p.s.a.