Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3128/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. R., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania J. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na: zakup butli propan–butan, węża wraz z miernikiem ciśnienia, urządzenia do wykrywania gazu, opłatę za usługę inżyniera gazownictwa, opłatę za sprawdzenie przewodów paliwowych kuchni gazowej, opłatę za podłączenie butli propan butan i sprawdzenie jej szczelności, remont kuchni, naprawę lampy (wyłącznika), zakup kranów do łazienki i kuchni, zakup odzieży zimowej i butów, zakup żarówek energooszczędnych, naprawę lub zakup telewizora, opłatę usługi hotelowej, restauracyjnej, roomservisu, pralni, zakupu środków czystości, biletu miesięcznego, opłatę energii elektrycznej, bieżącej i zaległej, gazu bieżącego i zaległego, czynszu zaległego i bieżącego, telefonu bieżącego i zaległego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

J. K. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r. zwróciła się o przyznanie zasiłku celowego na zakup butli propan–butan, węża wraz z miernikiem ciśnienia, urządzenia do wykrywania gazu, opłatę za usługę inżyniera gazownictwa, opłatę za sprawdzenie przewodów paliwowych kuchni gazowej, opłatę za podłączenie butli propan butan i sprawdzenie jej szczelności oraz remont kuchni. Ponadto w trakcie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 9 września 2013 r. wystąpiła dodatkowo o pomoc finansową na naprawę lampy (wyłącznika), zakup kranów do łazienki i kuchni, zakup odzieży zimowej i butów, zakup żarówek energooszczędnych, naprawę lub zakup telewizora, opłatę usługi hotelowej, restauracyjnej, roomservisu, pralni, zakupu środków czystości, biletu miesięcznego, opłatę energii elektrycznej, bieżącej i zaległej, gazu bieżącego i zaległego, czynszu zaległego i bieżącego , telefonu bieżącego i zaległego.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] września 2013 r. odmówił przyznania J. K. świadczenia w formie zasiłku celowego na wyżej wymienione cele. Odmawiając przyznania specjalnego zasiłku celowego Prezydent

W. ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi [...] gospodarstwo domowe, a jej dochód w postaci zasiłku emerytalnego wynosi [...] zł miesięcznie. J. K. przekracza więc kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł. W takiej sytuacji świadczenie z pomocy społecznej może być jej przyznane tylko w formie specjalnego zasiłku celowego (art. 41 ups), który może być przyznany także w wypadku przekroczenia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, ale tylko w szczególnych przypadkach. Organ stwierdził, że taka sytuacja nie ma miejsca, w związku z czym nie jest możliwe spełnienie oczekiwań wnioskodawczymi.

J. K. wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września .2013 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Po omówieniu, jakie są zadania pomocy społecznej (art. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Dz. U Nr 64, poz, 593 ze zm. dalej ups), SKO przywołało orzecznictwo sądowe, z którego wynika, że rozpatrując sprawę o zasiłek celowy dla osoby przekraczającej kryterium dochodowe, organ powinien rozważyć, czy w okolicznościach danej sprawy nie występuje szczególny przypadek, uprawniający do specjalnego zasiłku celowego. Dalej podało, jak w orzecznictwie rozumiany jest szczególny przypadek, na gruncie art. 41 ups (sytuacje zupełnie wyjątkowe, a przyznanie takiego zasiłku nie jest obowiązkiem organu). W ocenie SKO organ I instancji szczegółowo uzasadnił powody odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego, gdyż zasiłek celowy z art. 39 ust. 1 i 2 ups na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych jak np. żywność, odzież, nie może być odwołującej się przyznany z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. K. W piśmie procesowym z dnia 5 czerwca

2014 r. podniosła, że SKO wydając decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. przekroczyło granice uznania administracyjnego tym samym naruszając przepisy kpa oraz prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1, art. 3 oraz art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie mogła zostać uwzględniona. W ocenie sądu organy obydwu instancji zasadnie przyjęły, że dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 542 zł miesięcznie (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). Sama skarżąca podaje, że jej emerytura wynosi [...] zł. Z wyżej wymienionych względów organ nie był uprawniony do wydania decyzji na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, gdyż skarżąca przekracza kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 ww.ustawy.

W tym stanie rzeczy organy obu instancji zasadnie rozpoznały wniosek skarżącego w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że chodzi tu o zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania. Wykładnia językowa tego przepisu oraz ratio legis specjalnego zasiłku celowego wskazują, że ma ono charakter wyjątkowy, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód wnioskodawcy, a sytuacja życiowa w której się znalazł (por. wyrok NSA z dnia 18.11.2010 r. sygn. akt I OSK 965/10 – cbois.nsa.gov.pl). Za takie zdarzenie trudno jest uznać przewlekłe choroby skarżącej, skutkiem czego koszty ich leczenia wpływają na realizację innych potrzeb bytowych. Jeśli kryterium dochodowe jest przekroczone, a jednocześnie potrzeby bytowe nie są wywołane zbiegiem wydarzeń wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości i nie są okazjonalne, to w sytuacji zaliczenia wskazanych potrzeb bytowych do zwykłych, a nie specjalnych zadań pomocy społecznej, trudno uznać, że zaszła konieczność udzielenia skarżącej specjalnego zasiłku celowego na cele wskazane we wniosku .

Trafnie zauważyło Kolegium, że świadczenia z art. 41 pkt 1 ustawy są przyznawane w ramach tzw. "uznania administracyjnego", gdzie organ swobodnie decyduje o celowości ich przyznania określonej osobie. Nie można pominąć tego, że zasiłek specjalny celowy jest formą świadczenia pieniężnego kierowanego do osób potrzebujących w zupełnie wyjątkowych sytuacjach, tzn. takich gdzie na skutek zdarzeń losowych, niezależnych od wnioskodawcy (tragiczny wypadek, ciężka choroba) osoba nie ma możliwości zarobkowania, a brak środków mógłby zagrozić egzystencji jej lub jej rodziny. Przy ubieganiu o tego rodzaju świadczenie chodzi o zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy np. w zakresie wyżywienia, leczenia, gdy jego dotychczasowy dochód musi być przeznaczony na wyjście z sytuacji kryzysowej. Z art. 41 pkt 1 ustawy wynika, że zasiłek celowy specjalny z zasady nie ma zaspokajać wszystkich zgłaszanych potrzeb, ponieważ kwota zasiłku celowego specjalnego nie jest ustalana dowolnie, lecz jedynie do wysokości kwoty kryterium dochodowego właściwego dla danego świadczeniobiorcy.

Przy ocenie żądania wnioskodawcy organ musi mieć na uwadze, że - stosownie do

art. 2, art. 3 ust. 3 i art. 4 ustawy – pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, która nie ma na celu dostarczenia obywatelom stałego źródła utrzymania. Istotą pomocy społecznej jest jedynie działalność wspierająca obywateli skierowana na umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać własnymi działaniami. W założeniu systemu pomocy społecznej świadczeniobiorca nie ma być biernym biorcą świadczenia. lecz partnerem jednostki pomocy społecznej, który wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości współdziałania w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Potrzeby osób ubiegających się o pomoc mogą być uwzględnione jedynie wówczas, gdy odpowiadają celom pomocy społecznej i mieszczą się w możliwościach organu pomocy społecznej. Na gruncie ustalonego w sprawie stanu faktycznego wskazać należy za "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej nie są z pewnością uznawanie przez wnioskodawcę niskich dochodów, ponoszenie opłat za energię elektryczną, czynsz, telefon komórkowy, czy też konieczność wykupienie przez skarżącą leków, zwłaszcza w kontekście zgłoszonego żądania przyznania pomocy finansowej na usługę hotelową oraz roomservis. Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie wskazały racjonalne argumenty przemawiające za odmową przyznania wnioskowanej przez skarżącą formy pomocy pieniężnej. Przyznanie pomocy w sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca byłoby w istocie zaprzeczeniem intencji przyświecającej ustawodawcy a wyrażającej się w treści przepisów ustawy. Pomoc społeczna poprzez specjalne zasiłki celowe nie może bowiem polegać na zaspokajaniu dowolnych żądań.

Ponadto - jak wskazał organ pomocy społecznej – skarżąca w okresie od stycznia do sierpnia 2013 r. otrzymała pomoc w formie zasiłków celowych w łącznej wysokości [...] zł (tj. średnio [...] zł miesięcznie). W okolicznościach tej sprawy negatywne rozpatrzenie wniosku skarżącej pod kątem specjalnego zasiłku celowego nie stanowiło – w ocenie sądu - naruszenia art. 7 K.p.a., z punktu widzenia słusznego interesu strony.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Koszty zastępstwa procesowego pełnomocnikowi z urzędu przyznane zostały na podstawie przepisu § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

(Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).