Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 877/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 1, art. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Przemysław Żmich WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 877/20

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Burmistrza [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr przyznającej świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia od dnia [...] grudnia 2019 r. do dnia [...] lutego 2020 r. - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

W dniu [...] grudnia 2019 r. A. S. złożył do organu pierwszej instancji wniosek m in. o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. W wyniku przeprowadzonego postępowania Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] przyznał świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia od dnia [...] grudnia 2019 r. do dnia [...] lutego 2020 r, tj.;

- od dnia [...] grudnia 2019 r. do dnia [...] grudnia 2019 r. w wysokości [...] zł,

- od dnia [...] stycznia 2020 r. do dnia [...] lutego 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznał, że wnioskodawcy przysługuje prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Ustalając wysokość świadczenia wzięto pod uwagę sytuację życiową A. S., jak również możliwości pomocy społecznej, w tym wysokość środków finansowych jakimi dysponuje OPS na tego rodzaju pomoc, a także potrzeby i ilości osób ubiegających się o zasiłki okresowe.

A. S. złożył odwołanie od powyższej decyzji. W swoim odwołaniu zakwestionował rozstrzygnięcie. W bardzo obszernym uzasadnieniu opisał swoje potrzeby. funkcjonowanie, jak również stawiał zarzuty oskarżenia pod adresem pracowników socjalnych. Domagał się natychmiastowego dożywiania oraz zasiłków w wysokości [...] zł miesięcznie, ponieważ potrafi żyć skromnie. Oczekuje zapewnienia warunków życia odpowiadających godności człowieka.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2020 r. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że postępowanie dotyczy świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego, który zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tekst. jednolity Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm.) może być przyznany w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemowa zabezpieczenia społecznego. Zasiłek okresowy, w przypadku spełnienia wymogów jego otrzymania, jest świadczeniem obligatoryjnym, jednakże określenie wysokości świadczenia poddane zostało uznaniu organu administracji. W zakresie wysokości świadczenia ustawodawca określił maksymalne oraz minimalne granice (art. 38 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej), natomiast przy ustaleniu okresu, na jaki przyznany ma być zasiłek okresowy, ustawodawca zobowiązał organy do uwzględniania okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 powołanej ustawy). Decyzja w zakresie przyznania prawa do zasiłku okresowego powinna uwzględniać zasady ogólne określone w kpa, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady zawarte w ustawie o pomocy społecznej.

Organ podkreślił, że ustalenie wysokości świadczenia (zasiłku okresowego) opiera się na uznaniu administracyjnym, które obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb oraz ograniczonych środków finansowych OPS na udzielanie tego rodzaju pomocy. Pomoc przyznawana na podstawie powołanej ustawy - bez względu na jej rodzaj – ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących. W szczególności, jeżeli wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń został przyznany. Z akt sprawy wynika, że Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] w ostatnim czasie udzielił A. S. pomocy w formie:

a) decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. zasiłku celowego w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na [...] i częściowe [...],

b) decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. zasiłku celowego w kwocie [...] zł na zakup [...]

c) decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. zasiłku celowego na [...] 2020 r. i [...] 2020 r. w kwocie [...] zł miesięcznie na częściowe [...].

Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Odnosząc się natomiast do zarzutu, iż skarżący nie składał wniosku o pomoc na [...] 2020 r. Kolegium wyjaśniło, iż zasadą jest, że świadczenia z pomocy społecznej udzielane są na wniosek strony. Jednakże organ pierwszej instancji może działać również z urzędu, jeśli uzna że pomoc w formie świadczenia z pomocy społecznej powinna zostać udzielona.

Czynności organu powinny następnie uzyskać akceptację osoby, która z nich skorzystała. Wobec faktu, że A. S. przyjął wypłacone świadczenie. Kolegium uznało, że zaakceptował on czynności Prezydenta [...]. Co więcej, zobowiązał organy do uwzględniania okoliczności sprawy, co też organ pierwszej instancji uczynił.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. S..

Zaskarżonej decyzji zarzucał :

- naruszenie Konwencji Praw Człowieka; inaczej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Rzym, 4 listopada 1950 roku z poźn. Protokołami opublikowane w Europejskim Trybunale Praw Człowieka, Council of Europę, F- 7075 Strasbourg podstawie art. 57 par. 1 pkt 3 ppsa,

- naruszenie przepisów: Konstytucji RP;

- naruszenie przepisów: Kodeksu Postępowania Administracyjnego – zwłaszcza "Zasad Ogólnych" oraz przepisów z rozdziału pt.: "Załatwianie spraw", "Metryki, protokoły i adnotacje", "Dowody", "Decyzje".

- w szczególności zarzucał naruszenie następujących przepisów KPA: art. 10, art. 24 § 3 i §4, art. 26 § 3, art. 66a § 3, art. 73,75,77-78, 80-81, 86; art. 107 §1

i § 3.

Wnosił o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości oraz na podstawie art. 135 ppsa uchylenie decyzji pierwszej instancji.

Wnosił o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z pozytywnym efektem, tj. dopłatą brakującej kwoty środków finansowych pomocy społecznej na miesiąc [...] 2019 roku, [...] 2020 r. i [...] 2020 r. - z odsetkami ustawowymi liczonymi do dnia przelania pieniędzy na jego konto bankowe - Zabrakło w [...] [...] zł. W [...] zabrakło [...] zł. W [...] zabrakło [...] złote. Zabrakło takiej kwoty do godnego życia w Polsce przed Stanem Epidemii.

Pełnomocnik skarżącego w uzupełnieniu skargi wskazał, że organ I instancji nie wyjaśnił jakimi kryteriami kierował się przyznając skarżącemu zasiłek okresowy, a w szczególności nie wskazał dlaczego zasiłek przyznany został w takiej wysokości jak ustalona w decyzji oraz czy na podstawie uchwał rady gminy wydanych na podstawie art. 38 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej nie było uzasadnione przyznanie skarżącemu zasiłku w wyższej kwocie.

SKO w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie i podtrzymało w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była prawidłowość przyznania skarżącemu zasiłku okresowego z powodu bezrobocia od dnia [...] grudnia 2019 r. do dnia [...] lutego 2020 r, tj.;

- od dnia [...] grudnia 2019 r. do dnia [...] grudnia 2019 r. w wysokości [...] zł,

- od dnia [...] stycznia 2020 r. do dnia [...] lutego 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Skarżący nie zgadza się z wysokością przyznawanego zasiłku. W skardze podnosił, że łącznie w [...] otrzymał [...] zł, a [...] i w [...] po [...] zł .

Nie zgadza się z kwotą przyznanego zasiłku w grudniu w wysokości [...] zł. oraz podnosi że skoro rekordziści otrzymują wyższe zasiłki niż [...] zł, to dlaczego nie on.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm.) zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący jest osobą bezrobotną w trudnej sytuacji życiowej, prowadzącą samodzielnie gospodarstwo domowe w zajmowanym nieodpłatnie i bez tytułu prawnego lokalu. Skarżący nie osiąga nadto żadnego dochodu. Powyższe potwierdzają zgromadzone w sprawie akta administracyjne. Kryterium sytuacje i dochodowe określone w ww. przepisie zostało wobec skarżącego spełnione.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3), a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). Oznacza to, że wbrew stanowisku strony skarżącej, celem i istotą świadczeń z pomocy społecznej nie jest tylko dowolne zaspokajanie potrzeb uznanych subiektywnie za niezbędne przez osobę korzystająca z takich świadczeń. Jest to instytucja ukierunkowana na pomoc osobom najbardziej potrzebującym ale ukierunkowaną na dążenie do osiągnięcia ustawowo założonych celów pomocy społecznej.

Zauważyć należy, że o ile decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego w zakresie, w jakim dotyczy przesłanki kryterium dochodowego i przesłanki sytuacyjnej, jest decyzją związaną (tzn. zaistnienie przesłanki dochodowej i sytuacyjnej obliguje organ do przyznania pomocy, tak jak w niniejszej sprawie) to w zakresie, w jakim odnosi się ona do określenia wymiaru, okresu i formy pomocy, jest to decyzja uznaniowa (tj. zależna od uznania organu, jakie rozstrzygnięcie powziąć).

Należy też mieć na względzie, że wysokość, jak i okres, na który zostaje przyznana pomoc w postaci zasiłku okresowego uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Organ musi więc uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 ustawy. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby.

Podkreślić należy, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Tak wyrażony pogląd znajduje oparcie w stanowisku orzecznictwa sądowego (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2002 r., sygn. akt: II SA/Gd 4332/01; z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/2006; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07 . Ponadto nie zachodzi konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, a ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych (por. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08, z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1389/12).

Nie sposób oczekiwać, by w decyzji rozstrzygającej w odniesieniu do każdego wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej organ przedstawiał finansowy czy merytoryczny raport ze swej działalności.

Dalej wskazać należy, pomoc społeczna ma zmierzać do pomocy, a nie do całkowitego wyręczania osób w pozyskiwaniu środków na życie. Nie może również zmierzać do zaspokojenia wszelkich zgłaszanych żądań. Sprzeciwiałoby się to celom opieki społecznej, a co za tym idzie, interesowi społecznemu. Celem opieki społecznej jest z jednej strony zagwarantowanie zaspokojenia niezbędnych potrzeb umożliwiających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, z drugiej zaś przyczynienie się do usamodzielnienia osób i rodzin korzystających z tej pomocy oraz ich integrację ze środowiskiem.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że poza sporem pozostaje, że po stronie skarżącego zaistniały szczególne okoliczności, których wystąpienie uprawnia do zasiłku okresowego.

Organ I instancji ustalił również, że skarżący nie posiada żadnego dochodu.

Choć skarżący stoi na stanowisku, że powinien otrzymać zasiłek w wyższej wysokości podkreślenia wymaga, że zdaniem Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy nie doszło do przekroczenia przez organy granic uznania administracyjnego.

Co więcej, z akt sprawy wynika, czego również nie kwestionuje skarżący, że jest objęty szerszym zakresem pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych. Jeśli zważymy, że zasiłek okresowy nie jest jedyną formą pomocy społecznej dla skarżącego to nie można twierdzić, że zaskarżona decyzja o zasiłku okresowym narusza zasady pomocy społecznej, wynikające z art. 3 u.p.s. Łączna pomoc dla skarżącego może bowiem, przy racjonalnym gospodarowaniu, zaspokoić jego niezbędne potrzeby i umożliwić mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także rodzaj pomocy (zasiłek okresowy, zasiłki celowe) i jej rozmiar są odpowiednie do okoliczności (do zgłaszanych potrzeb - żywieniowych, odzieżowych i wydatków stałych, w tym na mieszkanie). Ponadto skarżący nie przedstawił dowodu na to, że jest niezdolny do pracy.

Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy.

Zgodzić należy się ze skarżącym, ze uzasadnienie decyzji organu I instancji jest lakoniczne, jednakże naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium w sposób dostateczny wykazało, że wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja nakazuje uznać, że jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Zawiera ono bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.

Końcowo podnieść trzeba, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Z uwagi na znaczny wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, co znajdowało odzwierciedlenie na stronie www.worldometers.info/coronavirus/country/poland, objęcie Warszawy strefą zagrożenia przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Poza tym zarządzeniem Prezesa WSA w Warszawie nr 21 z 16 października 2020 r. związku z objęciem Warszawy strefą czerwoną wstrzymano orzekanie na posiedzeniach jawnych i przyjęto zasadę orzekania na posiedzeniach niejawnych a sprawy wyznaczone na rozprawy skierowano do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych (komunikat na stronie internetowej WSA w Warszawie).

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), oddalił skargę.