Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1658/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 56 par. 1 pkt 1, par. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 marca 2017 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Drugiego M. Urzędu Skarbowego w Warszawie prowadził postępowanie egzekucyjne wobec K. Sp. z o.o. w likwidacji (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie głównej 4.658.442,50 zł plus należne odsetki.

W celu wyegzekwowania dochodzonych należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 20 lipca 2015 r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. S.A. Powyższe zawiadomienie w dniu 22 lipca 2015 r. zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności. Tego samego dnia zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone Spółce.

W odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu, pismem z dnia 27 lipca 2015 r. A/ S.A. poinformował organ egzekucyjny, że istnieje przeszkoda w realizacji zawiadomienia nr [...], ponieważ wystąpił zbieg egzekucji na rachunkach dłużnika z Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym dla W. – W. w W.. Wskazał ponadto, że saldo na zajętym rachunku wynosi 0.

Wnioskiem z dnia 28 października 2015 r. Naczelnik M. Urzędu Skarbowego w W. wystąpił do Sądu Rejonowego dla m.st. W. o wpis zaległości podatkowych do KRS zobowiązanej Spółki.

Pismem z dnia 28 października 2015 r. Spółka wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że wskutek wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia z dnia 17 września 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 2302/15 o wstrzymaniu wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 25 czerwca 2015 r., organ egzekucyjny winien zastosować art. 56 § 1 pkt 1. Przepis ten wskazuje bowiem, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej.

Następnie pismem z dnia 25 stycznia 2016 r. Skarżąca wniosła o uchylenie tytułu wykonawczego z dnia 17 lipca 2015 r. na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. We wniosku wskazano, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy organ egzekucyjny powinien wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w związku z postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 17.09.2015 r. sygn. akt III SA/Wa 2302/15 dotyczącym wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 25 czerwca 2015 r, która była podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nr [...]. Spółka podniosła, że pomimo wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji wymiarowej oraz złożenia przez Zobowiązanego wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny wystąpił do Sądu Rejonowego dla m.st. W., [...]Wydział Gospodarczy KRS z wnioskiem o wpisanie zaległości podatkowej objętej egzekucją w dziale 4 rejestru przedsiębiorców. Wskazała również, że stosownie do art. 58 § 1 u.p.e.a. w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Organ egzekucyjny może jednak uchylić, na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. W ocenie Spółki przez czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy również rozumieć wystawienie tytułu wykonawczego, w oparciu o który organ egzekucyjny dochodzi do zaspokojenia należności. W przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego możliwe jest zatem, stosownie do art. 58 § 2 - uchylenie tytułu wykonawczego.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. Naczelnik [...] M. Urzędu Skarbowego w W. zawiesił od dnia 1 października 2015 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Skarżącej.

Następnie postanowieniem z dnia 26 lutego 2016 r. odmówił uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że Strona nie wskazała żadnego ważnego interesu, jaki przemawiałby za uchyleniem zajęcia rachunku w A. S.A. w trybie art. 58 § 2 u.p.e.a., które jest jedyną czynnością egzekucyjną dokonaną przez organ egzekucyjny.

Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła naruszenie:

1. art. 58 § 2 w zw. z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że przez czynności egzekucyjne należy rozumieć jedynie czynności dokonywane na podstawie tytułu wykonawczego, podczas gdy ustawowe pojęcie czynności egzekucyjnej obejmuje każdą aktywność organu egzekucyjnego nakierowaną na doprowadzenie do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, w tym m.in. również samą czynność wystawienia tytułu wykonawczego, co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia o odmowie uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych na podstawie tytułu wykonawczego, pomimo że Spółka wnioskowała o uchylenie tytułu wykonawczego jako czynności egzekucyjnej.

2. art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że przez uchylenie tytułu wykonawczego należy rozumieć zakończenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tego dokumentu poprzez jego umorzenie, podczas gdy uchylenie tytułu wykonawczego co najwyżej może stanowić podstawę umorzenia.

3. art. 7, art. 77 § 1, art. 124 § 2 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 t.j.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpoznania okoliczności sprawy na skutek zignorowanie, że przedmiotem wniosku Spółki było uchylenie tytułu wykonawczego, a nie uchylenie czynności egzekucyjnych dokonanych na jego podstawie.

4. art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 58 § 3 u.p.e.a. poprzez pouczenie Spółki w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wbrew obowiązującym przepisom prawa, że Spółce nie przysługuje zażalenie.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 maja 2014 r. (Dz. U z 2014 r., poz. 656) w sprawie trybu postępowania wierzycieli, które miało zastosowanie w chwili wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego, wierzyciel niezwłocznie wystawia tytuł wykonawczy w przypadku gdy łączna wysokość należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie należności pieniężnej przekroczy dziesięciokrotność kosztów upomnienia albo gdy okres do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej jest krótszy niż 6 miesięcy. Zatem nie budzi żadnych wątpliwości, że wystawienie tytułu wykonawczego należy do wyłącznej kompetencji wierzyciela. Dopiero po wystawieniu tytułu wykonawczego, podlega on zweryfikowaniu przez organ egzekucyjny na podstawie art. 29 u.p.e.a., co umożliwia następnie przystąpienie przez ten organ do egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 26 § 1 organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny jest równocześnie wierzycielem, zastosowanie znajduje § 4 ww. przepisu, który stanowi, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. W przypadku gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, tytuł wykonawczy wystawia komórka organizacyjna pełniąca w danym organie funkcję wierzyciela. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę na fakt, że skoro czynności egzekucyjne może podejmować tylko organ egzekucyjny, a tytuł wykonawczy wystawia wierzyciel, to nie można uznać, ze wystawienie tytułu wykonawczego jest czynnością egzekucyjną, którą można uchylić na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył jednocześnie, że brak było podstaw do oceny przez organ egzekucyjny przesłanek uchylenia zajęcia rachunku bankowego w A., gdyż w piśmie z dnia 25 stycznia 2016 r. Spółka nie sformułowała żądania w tym zakresie.

Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnego pouczenia Spółki w zaskarżonym postanowieniu, Dyrektor wskazał, iż błędne pouczenie co do prawa wniesienia środka odwoławczego lub brak takiego pouczenia nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jednakże okoliczność ta nie może szkodzić stronie. W przedmiotowej sprawie pomimo braku pouczenia, Skarżąca wniosła zażalenie z zachowaniem ustawowego terminu, zatem nie doszło do ograniczenia możliwości wniesienia środka odwoławczego oraz jego rozpatrzenia.

W skardze z dnia 29 kwietnia 2016r. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ uniemożliwiło uchylenie tytułu wykonawczego, tj. pomimo naruszenia:

1. art. 58 § 2 w zw. z art. 1a pkt 2 oraz art. 26 § 1 i 4 u.p.e.a. polegającego na błędnym przyjęciu, że wystawienie tytułu wykonawczego należy do wyłącznej kompetencji wierzyciela, a zatem czynności wystawienia tytułu wykonawczego nie można uznać za czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego podlegającą uchyleniu, podczas gdy wystawienie tytułu wykonawczego może należeć również do kompetencji organu egzekucyjnego, który jest jednocześnie wierzycielem, a ustawowe pojęcie czynności egzekucyjnej obejmuje każdą aktywność organu egzekucyjnego nakierowaną na doprowadzanie do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego, wobec czego przepisy prawa nie dają podstaw do zakwestionowania możliwości uchylenia tytułu wykonawczego jako czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego;

2 . art. 7, 77 § 1, art. 124 § 2, art. 126 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zignorowanie znacznej części argumentacji przedstawionej w zażaleniu, co świadczy o zaniechaniu wszechstronnego rozpoznania okoliczności sprawy wyrażającej się m.in. w pominięciu argumentacji przedstawionej w zakresie wykładni ustawowego pojęcia czynności egzekucyjnej oraz braku możliwości uznania czynności uchylenia tytułu wykonawczego za zakończenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tego tytułu poprzez jego umorzenie.

Ponadto Spółka stwierdziła, że pominięte zostały istotne okoliczności faktyczne sprawy. Wbrew wskazaniom organu I instancji, że jedyną podjętą przez niego czynnością egzekucyjną w toku całego postępowania było zajęcie rachunków bankowych, Skarżąca podniosła, że organ podejmował czynności egzekucyjne również później, w tym przede wszystkim po dniu 1 października 2015 r. Czynnością egzekucyjną, w ocenie Spółki, było wystąpienie z wnioskiem do Sądu Rejonowego dla m.st. W. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego o wpis do KRS Spółki zaległości podatkowych na podstawie tytułu wykonawczego oraz wystosowanie do Spółki wezwania do stawienia się w celu spisania protokołu o stanie majątku Spółki.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

1. Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego, że wystawienie tytułu wykonawczego powinno być uznane za czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, a co za tym idzie – że czynność taka mogła podlegać uchyleniu w zaistniałych w sprawie okolicznościach.

Czynności egzekucyjne zgodnie z art. 1a pkt 2 u.o.p.e.a. to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wystawienie tytułu wykonawczego zgodnie z art. 26 tej ustawy to czynność należąca do kompetencji wierzyciela. Skoro z zasady nie jest to czynność organu egzekucyjnego – to tym samym nie jest to czynność egzekucyjna w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.o.p.e.a. Nie można uznać, że wystawienie tytułu wykonawczego raz byłoby, a w innej sytuacji – nie byłoby czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.o.p.e.a. w zależności od tego, czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, czy też nie.

Z art. 26 § 1 u.o.p.e.a. wynika, że na podstawie tytułu wykonawczego jest wszczynana egzekucja. Skoro egzekucja jest wszczynana na podstawie tytułu wykonawczego – to oczywistym jest, że wystawienie tytułu wykonawczego poprzedza egzekucję. Nie jest zatem działaniem zmierzającym do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Prezentowane przez Skarżącego rozumienie "czynności egzekucyjnej" jest zbyt szerokie. Nie sposób bowiem przyjąć, że działanie podjęte przed wszczęciem egzekucji jest "czynnością egzekucyjną".

Zgodnie z art. 26 § 5 u.o.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, względnie z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (...). Nie można zatem uznać, że już samo wystawienie tytułu wykonawczego to działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Kluczowe jest przy tym to, że zgodnie z ustawą tytuł wykonawczy wystawia wierzyciel, a nie organ egzekucyjny.

Za czynność egzekucyjną może być uznane tylko takie działanie organu egzekucyjnego, które jest podjęte po wystawieniu i doręczeniu tytułu wykonawczego. Do takiego wniosku prowadzi wykładnia systemowa wewnętrzna przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z jej art. 32 organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Skoro przystąpienie do jakiejkolwiek – a zatem także: pierwszej - czynności egzekucyjnej musi być poprzedzone doręczeniem odpisu tytułu wykonawczego, to wystawienie tytułu wykonawczego nie może być uznane za czynność egzekucyjną w rozumieniu ustawy.

Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie. Przykładowo, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2011 r., II FSK 2135/09 stwierdzono, że: "Skoro doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (także zaktualizowanego) jest czynnością techniczną (materialno-techniczną), a nie czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., nie można jej zaskarżyć skargą, o jakiej mowa w art. 54 u.p.e.a." (LEX nr 1081320). W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2013 r., I SA/Gd 14/13 stwierdzono: "Nie będzie czynnością egzekucyjną takie działanie organu egzekucyjnego, które nie wiąże się ze stosowaniem lub zrealizowaniem środka egzekucyjnego. Nie będzie zatem czynnością egzekucyjną doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego." (LEX nr 1302782).

Reasumując, słuszne jest zatem stanowisko organu, że uchylenie tytułu wykonawczego nie może nastąpić na podstawie art. 58 § 2 u.o.p.e.a., gdyż przepis ten przewiduje tylko uchylenie czynności egzekucyjnych, zaś wystawienie tytułu wykonawczego nie jest czynnością egzekucyjną.

2. Zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1, art. 124 § 2, art. 126 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. w ocenie Sądu nie są zasadne. Skarżący uzasadnił je tym, że organ – w Jego ocenie - zignorował znaczną część argumentacji przedstawionej w zażaleniu co do wykładni pojęcia "czynności egzekucyjnej". Przez to organ – zdaniem Skarżącego - zaniechał wszechstronnego rozpoznania okoliczności sprawy.

W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. "Zignorowanie argumentacji" nie może stanowić naruszenia art. 77 k.p.a., ponieważ argumentacja to nie materiał dowodowy. Zasady wynikające z art. 7 k.p.a. w ocenie Sądu także nie zostały naruszone, ponieważ rozstrzygnięcie organu jest zgodne z prawem.

Art. 124 § 2 i 107 § 3 k.p.a. nie zostały naruszone. To, że organ w uzasadnieniu postanowienia nie wdał się w rozległą polemikę z argumentacją Skarżącego – nie oznacza samo przez się, że ją zignorował. Zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie wymagane przez k.p.a. elementy. W szczególności, w zaskarżonym postanowieniu organ przedstawił oraz uzasadnił swoje stanowisko w sprawie. Jeśli nawet uzasadnienie postanowienia budzi w Skarżącym pewien niedosyt, to postanowieniu temu nie można przypisać uchybienia przepisom postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Z przedstawionych wyżej względów na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.