Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1381/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 84 ust. 1, 4, 5
journal: Dz.U. 2016 poz 2134
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie należności z tytułu opłat za usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta M. T. z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...].AF, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...](dwa tysiące) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], Prezydent Miasta na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) w zw. z art. 84 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r. poz. 2134) orzekł o pobraniu należności w łącznej wysokości [...] zł naliczonych P. S.A. w W. z tytułu opłat ustalonych w pkt 5 decyzji z dnia [...].05.2013 r., znak: [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Dyrektora Wydziału Środowiska i Zieleni Urzędu Miasta na usunięcie drzewa wyszczególnionego w stanowiącej integralną część w/w decyzji specyfikacji (załącznik 1) pod pozycją III. Drzewo usuwane i zastępujące je w zamian nasadzenia, zgodnie z dyspozycją zawartą w pkt 6 tej decyzji - za posadzone drzewa, które nie zachowały żywotności po upływie wskazanego okresu.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...].05.2013 r., znak: [...], udzielono P. S.A. zezwolenia na usunięcie z terenu działki nr geod. [...] obr. [...] przy ul. K. [...] w T. drzewa kolidującego z planowanym zagospodarowaniem terenu, w celu usprawnienia obsługi komunikacyjnej. Udzielając zezwolenia organ orzekł, że jeżeli drzewa posadzone w zamian za usuwane zachowają żywotność po upływie 3 lat od dnia ich posadzenia lub nie zachowają żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonych opłat za usunięcie drzew podlegać będzie umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat. Natomiast, jeżeli posadzone w zamian drzewa nie zachowają żywotności w okresie do 3 lat od dnia ich posadzenia, posiadacz nieruchomości jest zobowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłat za usunięcie drzew, które nasadzenia te zastępują.

Dnia [...].02.2017 r. organ dokonał oględzin nasadzonych drzew, potwierdzając żywotność posadzonych drzew nr 2 i 3, natomiast trzy drzewa oznaczone nr 1, 4 i 5 (wg protokołu z [...].01.2014 r.) nie zachowały żywotności przed upływem wskazanego okresu. Strona wniosła do protokołu, że drzewa, które są obumarłe, nie zachowały żywotności, ponieważ stan pogody, tj. sucha pora 2016 r. spowodowała ich obumarcie mimo podlewania. Dodatkowo strona zdeklarowała uzupełnienie nasadzeń w ilości 3 sztuk. Organ nie przyjął wyjaśnień złożonych przez stronę i zdecydował o pobraniu opłaty w wysokości [...] zł za usunięte drzewo. Deklaracja strony w zakresie uzupełnienia drzew nie mogła zostać przyjęta, gdyż przepisy ustawy o ochronie przyrody nie przewidują możliwości wymiany drzew obumarłych stanowiących nasadzenia zastępcze na nowe w czasie trwania wskazanego okresu.

Powołany biegły wskazał, że przyczyną obumarcia drzew była niewłaściwa pielęgnacja, o czym świadczy jakość podłoża, gdzie zostały posadzone rośliny. Zbite, mocno zagęszczone, przyduszone podłoże, czego objawem jest m.in. miejscowo porastający mech oraz stosunkowo rzadki trawnik o jasnozielonych liściach traw świadczący o zaniżonej zasobności podłoża i niewystarczającej wilgotności, co jest skutkiem niewłaściwego nawożenia (brak lub w niewystarczającym zakresie) oraz braku podlewania (lub w niewystarczającym zakresie).

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła P. S.A. w W. wnosząc o jej uchylenie.

Odwołująca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 84 ust. 3 i 4 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że organ dokonał kontroli i oględzin nasadzonych drzew w dniu [...].02.2017 r., tj. 3 miesiące po wyznaczonym okresie wskazanym w decyzji z dnia [...].05.2013 r. Przeprowadzone oględziny nasadzonych drzew w dniu [...].07.2017 r. w żaden sposób nie mogą potwierdzić, że nasadzone drzewa obumarły z winy spółki przed [...].10.2016 r., ponieważ na tę datę powinna być skontrolowana żywotność.

Zgodnie z art. 84 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu.

Strona przez cały okres po dokonaniu nasadzeń pielęgnowała posadzone rośliny poprzez ich podlewanie i nawożenie. Okres ostatnich 2 lat, tj. 2015 i 2016 r., które były bardzo suche zarówno w okresie letnim, jak i w okresie zimowym, spowodowało znaczne obniżenie wód gruntowych, dodatkowo duże upały i mało deszczu spowodowały znaczne pogorszenie warunków dla rozwoju i życia nowo posadzonych roślin, zatem z przyczyn od strony niezależnych, tj. suszy i niskiego stanu wód gruntowych, trzy z nasadzonych pięciu drzew nie zachowały żywotności.

Wskazane przez organ przyczyny obumarcia nasadzonych drzew po wyznaczonym terminie na podstawie oględzin dopiero w lipcu 2017 r. budzi wątpliwości. Strona podczas oględzin wskazała w protokole z [...].02.2017 r., że przyczyny utraty żywotności drzew były od niej niezależne. Jednakowe zabiegi pielęgnacyjne dla wszystkich nasadzonych drzew nie dały właściwego rezultatu, gdyż tylko dwa zachowały żywotność. Wszystkie sadzonki były zakupione w tej samej szkółce, posadzone zostały na tym samym podłożu w odległości około 3 m siebie. Wszystkie posadzone drzewa miały takie same warunki glebowe, jak również były jednakowo nawożone i podlewane. Posadzone drzewa miały wysokość od 80 do 100 cm.

Organ nie udowodnił, że na dzień [...].10.2016 r. wskazane drzewa obumarły, a przyczyną niezachowania ich żywotności było zaniedbanie strony. Organ również nie przyjął złożonych przez stronę deklaracji uzupełnienia nasadzeń, których dokonano w sierpniu 2017 r.

Ponadto, aktualnie po nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 7, nie nalicza się opłat za usunięcie drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza 120 cm - w przypadku klonu jesionolistnego. Decyzja na wycinkę z dnia [...].05.2013 r. dotyczyła drzewa gatunku klon jesionolistny o obwodzie pni na wysokości 130 cm 110 i 157 cm. Zgodnie z dziś obowiązującą ustawą opłaty za wycięcie klonu jesionolistnego o obwodzie pnia 110 cm nie nalicza się.

Decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 11 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej powoływana jako K.p.a.) oraz art. 84 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2017 r. poz. 60, 132, 1074) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji, ograniczającej się do zrelacjonowania dotychczasowego przebiegu postępowania i odniesienia do zarzutów sformułowanych w odwołaniu, organ odwoławczy stwierdził, że zarzut niezastosowania art. 84 ust. 3 i 4 ustawy o ochronie przyrody jest chybiony. Organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy o ochronie przyrody odraczając termin uiszczenia opłaty za usunięcie drzew na okres 3 lat i uzależniając ich pobranie od żywotności drzew posadzonych w ramach nasadzenia zastępczego. Przepisy prawa materialnego nie wskazują terminu, w którym organ powinien pobrać opłatę - jedyny termin wyznacza art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, w którym wskazano okres, na jaki organ dokonuje odroczenia terminu uiszczenia opłaty, wobec czego zarzut dotyczący upłynięcia terminu uiszczenia opłaty jest nietrafny. Nie zachodzi również żadna przesłanka uzasadniająca umorzenie opłaty, ponieważ przedmiotowe drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, tj. z uwagi na brak właściwej pielęgnacji.

W przedmiotowej sprawie nie ma również znaczenia to, że oględziny zostały dokonane po [...].10.2016 r., ponieważ organ nie ma wyznaczonego terminu, w którym powinien dokonać oględzin posadzonych drzew.

Organ odwoławczy uznał za wiarygodną opinia specjalisty – J. M., architekta krajobrazu, który stwierdził, że podstawową przyczyną obumarcia przedmiotowych drzew był brak należytej pielęgnacji.

Skarżąca ze swojej strony nie przedstawiła żadnego przekonującego dowodu, kwestionowała tylko działania podejmowane przez organ, wobec czego należy stwierdzić, że nie wykazała, by do obumarcia drzew doszło z przyczyn od niej niezależnych, nie przedstawiła również dowodów obalających tezy zawarte w opinii specjalisty.

Skargę na powyższą decyzję złożyła P. S.A. w W. zarzucając jej:

1. naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r. poz. 2249, dalej zwana ustawą zmieniającą) poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie okoliczności, że do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy o ochronie przyrody, a więc także w przedmiotowej sprawie, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed 1 stycznia 2017 r., stosuje się przepisy nowe (a więc także art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody w jego obecnym brzmieniu), chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych, co nie ma miejsca;

2. naruszenie art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody w obecnym brzmieniu poprzez brak uwzględnienia zmiany przepisów prawa i faktu, że od 1.01.2017 r. nie nalicza się opłat za usunięcie drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm - w przypadku klonu jesionolistnego, z którym mamy do czynienia w niniejszej sprawie - nie przekracza 120 cm, w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;

3. naruszenie art. 86 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie w wypadku, gdy zgodnie z tym przepisem organ administracji był obowiązany w m.in. przypadku, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy, jeżeli wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zostało uzależnione od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, a przesadzone albo posadzone drzewo lub krzew nie zachowały żywotności po 3 latach od dnia upływu terminu wskazanego w tym zezwoleniu na ich przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych, lub przed upływem tego okresu, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, do nałożenia ponownie w drodze decyzji obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych i brak było podstawy prawnej do wydawania decyzji o pobraniu od skarżącej należności za usunięty w niniejszej sprawie klon jesionolistny o obwodzie 110 cm;

4. naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i na tej podstawie błędne ustalenie stanu faktycznego i uznanie, że brak zachowania żywotności 3 drzew ozdobnych nastąpił z winy skarżącej, ponadto, iż nastąpił on przed upływem 3 lat od terminu wyznaczonego na wykonanie nasadzeń zastępczych, tj. do [...].10.2016 r. w wypadku, gdy żaden dowód w sprawie nie potwierdza, że obumarcie drzew nastąpiło do tej daty, przy uwzględnieniu w szczególności faktu, iż oględziny drzew dokonane przez organ administracji miały miejsce dopiero [...].02.2017 r., a biegły dokonał oględzin i wypowiedział się dopiero [...].07.2017 r., a więc na długo po dacie, na jaką żywotność drzew winna być oceniana;

5. naruszenie art. 7 K.p.a. polegające na niedokonaniu wnikliwej oceny sprawy i wyjaśnienia stanu faktycznego;

6. naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zawartej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli polegające na rozstrzygnięciu wątpliwości na niekorzyść skarżącej.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że SKO nie uwzględniło zmian przepisów ustawy o ochronie przyrody wprowadzonych w życie ustawą zmieniającą, która weszła w życie od 1 stycznia 2017 r. i zmieniła treść art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody, według którego obecnie nie nalicza się opłat za usunięcie drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza 120 cm w przypadku klonu jesionolistnego, z którym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 4 ustawy zmieniającej, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy o ochronie przyrody, a więc także w przedmiotowej sprawie rozstrzygniętej na podstawie art. 84 ust. 4 i 5 ustawy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed 1 stycznia 2017 r., stosuje się przepisy nowe (a więc także art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody w jego obecnym brzmieniu), chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych, co nie ma miejsca. Zgodnie z art. 85 ust. 5 ustawy, stawki opłat za usuwanie drzew nie mogą przekraczać 500 zł, w wypadku gdy w niniejszej sprawie znacznie tę kwotę przekraczają. Zgodnie z art. 86 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, w przypadkach, o których mowa w ust. 1, tj. przypadkach zwolnień od opłat, jeżeli wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zostało uzależnione od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, a przesadzone albo posadzone drzewo lub krzew nie zachowały żywotności po 3 latach od dnia upływu terminu wskazanego w tym zezwoleniu na ich przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych, lub przed upływem tego okresu, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu nakłada ponownie w drodze decyzji obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych. Tym samym organ administracji nie był uprawniony do wydania decyzji o pobraniu opłaty za usunięty klon jesionolistny, lecz do wydania w tym zakresie ponownie decyzji o obowiązku wykonania za niego nasadzeń zastępczych. Nawet więc w przypadku przyjęcia, że brak zachowania żywotności drzew nastąpił z winy skarżącej, co skarżąca konsekwentnie kwestionuje, zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 80 K.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W niniejszej sprawie organ administracji wszczął postępowanie w sprawie zawiadomieniem z [...].01.2017 r., a więc blisko 3 miesiące po terminie, w jakim przedmiotowe drzewa miały zachować żywotność. Same oględziny drzew przez pracownika organu administracji miały miejsce dopiero [...].02.2017 r., a biegłego powołano w sprawie dopiero [...].07.2017 r., a więc 9 miesięcy po terminie, na jaki należało ustalić żywotność drzew. Skarżąca zakwestionowała, aby żywotność drzew ustała w okresie 3 lat od daty ich posadzenia. To na organie administracji spoczywa ciężar dowodu wykazania, że było inaczej, a żaden dowód przeprowadzony w sprawie nie wykazuje takiej okoliczności. Opinia biegłego w żaden sposób nie potwierdza, że żywotność drzew ustała do [...].10.2016 r. Biegły wypowiada się jedynie co do przyczyn ustania żywotności drzew, a co do daty ustania żywotności powołuje się na rzekome stwierdzenie przedstawiciela skarżącej. Skarżąca zakwestionowała stwierdzenie zawarte w opinii biegłego, jakoby "przedstawiciel P. SA stwierdził, że 3 z 5 posadzonych żywotników były obumarłe już w 2016 r." Oświadczenie takie nie wynika z żadnego z dowodów zgromadzonych w sprawie. Zgodnie z art. 8 K.p.a., wątpliwości nie powinny być rozstrzygane na niekorzyść skarżącej, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. To organ administracji winien przeprowadzić kontrolę przed upływem 3-letniego terminu, w jakim drzewa winny zachować żywotność. Brak jej przeprowadzenia w tym okresie nie może obciążać skarżącej.

Skarżąca zakwestionowała okoliczność, jakoby niezachowanie żywotności przez drzewa nastąpiło z jej winy. Wskazywała na szereg okoliczności, jakie miały miejsce w ciągu 3 lat od nasadzeń drzew, niezależnych od niej, które mogły doprowadzić do obumarcia drzew, np. wyschnięcie S. T. w tym okresie, a więc znaczne obniżenie się wód gruntowych, lecz żadne z nich nie zostały rozpatrzone przez organ administracji. Biegły w podsumowaniu swej opinii powoływał się na brak właściwego nawodnienia drzew, lecz jednocześnie w ogóle nie uwzględnił okoliczności, że brak wody mógł wynikać z obniżenia się wód gruntowych. Skarżąca podkreśliła, że 2 z 5 drzew zachowały żywotność, co potwierdza wskazywaną przez nią okoliczność, iż drzewa były podlewane i nawożone, a opieka nad nimi była sprawowana. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że gdyby było inaczej, obumarłoby wszystkie 5 drzew nasadzonych przecież obok siebie, w tym samym wieku i tego samego gatunku. Dowody zgromadzone w sprawie nie dają pewności, że brak zachowania żywotności drzew nastąpił z winy skarżącej, a organ administracji rozstrzygnął wątpliwości na jej niekorzyść.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga była zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty Sąd podziela. Sąd stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej przywoływana jako P.p.s.a.) stanowi podstawę do ich uchylenia.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte celem zweryfikowania, czy zostały spełnione przez skarżącą warunki określone w prawomocnej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].05.2013 r., znak: [...], na mocy której udzielono skarżącej zezwolenia na usunięcie drzewa kolidującego z planowanym zagospodarowaniem terenu (klonu jesionolistnego). Udzielając zezwolenia organ orzekł, że jeżeli drzewa posadzone w zamian za usuwane zachowają żywotność po upływie 3 lat od dnia ich posadzenia lub nie zachowają żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonych opłat za usunięcie drzew podlegać będzie umorzeniu.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi należy stwierdzić, że:

Ad. 1 i 2) Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych. Podkreślenia wymaga, że postępowanie w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew zostało zakończone prawomocną decyzją prezydenta Miasta T. z dnia [...].05.2013 r. W decyzji tej ustalono wysokość opłaty za usunięcie drzewa, zatem stosownie do cyt. wyżej art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej nie mogły mieć w tym zakresie zastosowania przepisy ustawy w nowej treści. Przepisy te natomiast winny mieć zastosowanie do wszczętego postępowania związanego z kontrolą przez organ wykonania obowiązków nałożonych przez organ ww. decyzją z dnia [...].05.2013 r., określone przez organ w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z [...].01.2017 r. (k. 4 akt adm.) jako postępowanie w sprawie umorzenia opłat ustalonych w decyzji z [...].05.2013 r. Nie ulega zatem wątpliwości to, że zostało wszczęte nowe postępowanie w tym przedmiocie i zostało to uczynione pod rządami ustawy o ochronie przyrody o treści obowiązującej po zmianach dokonanych przez ustawę zmieniającą, która weszła w życie 1.01.2017 r.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 7 lit. a) ustawy o ochronie przyrody (w wersji obowiązującej od 1.01.2017 r.), nie nalicza się opłat za usunięcie drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza 120 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego. Przepis ten zatem mógł stanowić podstawę do ustalenia opłaty, co zostało jednak już uczynione prawomocną decyzją z [...].05.2013 r., zatem organ w niniejszym postępowaniu nie mógł dopuścić się jago naruszenia poprzez nieuwzględnienie art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej.

Mając na uwadze powyższe Sąd nie uznał za zasadne zarzutów naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej poprzez jego niezastosowanie oraz art. 86 ust. 1 pkt ustawy o ochronie przyrody (w obecnym brzmieniu). Bezspornie bowiem opłata za usunięcie drzewa została ustalona prawomocną decyzją z [...].05.2013 r.

ad. 3) Zasadny był natomiast zarzut naruszenia art. 86 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody (w obecnym brzmieniu), zgodnie z którym w przypadkach, o których mowa w ust. 1, jeżeli wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zostało uzależnione od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, a przesadzone albo posadzone drzewo lub krzew nie zachowały żywotności po 3 latach od dnia upływu terminu wskazanego w tym zezwoleniu na ich przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych, lub przed upływem tego okresu, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu nakłada ponownie w drodze decyzji obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że organ ustalił, iż nasadzenia zastępcze nie zachowały żywotności z przyczyn leżących po stronie skarżącej i nastąpiło to przed upływem 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych, co było przedwczesne i będzie poddane analizie w dalszej części uzasadnienia. Nawet jednak, gdyby okazało się, że tak było faktycznie, organ nieprawidłowo nie wziął pod uwagę treści cyt. wyżej przepisu i nie rozważył w ogóle możliwości ponownego nałożenia w drodze decyzji obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych. W tym zakresie nie może być wątpliwości, że stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej, art. 86 ust. 2 in fine winien mieć w pełni zastosowanie, ponieważ dotyczy on nowowszczętego postępowania, którego celem było zweryfikowanie tego, czy nasadzenia zachowały żywotność. W przypadku odpowiedzi negatywnej, przy założeniu, że odbyło się to z winy skarżącej, organ winien w pierwszej kolejności ponownie nakazać wykonanie nasadzeń zastępczych, a nie, jak w przedmiotowej sprawie, pobrać należności.

ad. 4-6) Zarzuty zawarte w pkt 4-6 skargi dotyczą naruszenia przepisów postępowania, których efektem miało być nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a konkretnie tego, czy nasadzone drzewa utraciły żywotność do [...].10.2016 r., tj. po upływie 3 lat od dokonania ich nasadzeń (co miało miejsce [...].10.2013 r.), oraz przyjęcie, że przyczyny obumarcia drzew leżały po stronie skarżącej.

Podzielić należy argumentację skarżącej, że, wbrew twierdzeniom organów, w sprawie nie ustalono w sposób prawidłowy daty obumarcia drzew stanowiących nasadzenia zastępcze. Wskazać w tym zakresie trzeba, że ich oględziny zostały dokonane dopiero [...].02.2017 r., a więc po upływie 3 miesięcy od daty ([...].10.2016 r.), na którą powinno nastąpić to ustalenie, zgodnie z cyt. wcześniej art. 86 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Dowodem, który winien tę okoliczność przesądzić, jest opinia biegłego (w niniejszej sprawie sporządzona przez architekta krajobrazu J. M. ocena przyczyn obumarcia żywotników zachodnich rosnących na terenie P. S.A. w T.). Opinia ta, co wymaga podkreślenia, została sporządzona dopiero [...].07.2017 r., a więc po upływie ponad 8 miesięcy od daty [...].10.2016 r. Na s. 4 opinii zawarto sformułowanie, że "zgodnie z informacją uzyskaną od przedstawiciela P. S.A. obumarły w sezonie wegetacyjnym w 2016 r., jeszcze przed nadejściem jesieni". Autor opinii nie odwołuje się w tym zakresie do żadnego dokumentu, ani nie wyjaśnia, kto i kiedy oraz w jakich okolicznościach miał przekazać te informacje. Sąd oczywiście nie wyklucza tego, że wiedza biegłego może mu pozwolić na ustalenie daty obumarcia drzew, jednak samo odwołanie się przez niego do bliżej nieokreślonego oświadczenia przedstawiciela skarżącej, przy jednoznacznym zaprzeczeniu tej okoliczności przez samą skarżącą, winno stanowić dla organu II instancji asumpt do dokonania dalszych czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego w tym zakresie. Tymczasem organ II instancji w ogóle nie odniósł się do tej okoliczności.

Dopiero zatem ostateczne ustalenie, kiedy doszło do obumarcia drzew, będzie dawało możliwość do jednoznacznego stwierdzenia, czy doszło do tego z przyczyn leżących po stronie skarżącej.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. należało uznać za zasadne. Skutkiem tego jest również naruszenie art. 8 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

W tym miejscu dodatkowo wskazać trzeba, biorąc pod uwagę to, że, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, że Sąd z urzędu dostrzegł, iż organ II instancji nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie ograniczając się do przytoczenia dotychczasowego toku postępowania oraz ustosunkowania się do zarzutów odwołania, nie dokonując żadnych własnych ustaleń. Tymczasem uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi integralną część decyzji, a jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiące jej dyspozytywną część. Obowiązkiem zaś każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawej, co wypływa również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 K.p.a. (zasada udzielania informacji), art. 7 K.p.a. (zasada wyjaśnienia stanu faktycznego), art. 11 K.p.a. (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy). Na podstawie art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś na podstawie art. 80 K.p.a. - ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zawarte w art. 7, art. 9, art. 11 i art. 77 § 1 K.p.a. zasady wyznaczają również granice postępowania przed organem drugiej instancji, którego istotą - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) - jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie. Kontrola instancyjna dokonywana przez ten organ obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Przy czym organ drugiej instancji nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Zgodnie bowiem z treścią art. 138 K.p.a. organ drugiej instancji rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności w uzasadnieniu rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego stanowi naruszenie art. 107 § 3, art. 15 i art. 138 K.p.a. Do takich naruszeń doszło w niniejszej sprawie poprzez brak rozpoznania sprawy co do istoty.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. W szczególności organ w pierwszej kolejności wyjaśni, kiedy doszło do obumarcia drzew, tj. przed czy po [...].10.2016 r. W przypadku ustalenia, że doszło do niego przed upływem [...].10.2016 r., organ winien rozważyć zastosowanie art. 86 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody w jej aktualnym brzmieniu. Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. Nr z 2018 r. poz. 265) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżącą wpisu w kwocie 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193).