Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 466/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2,  art. 134 par. 1,  art. 145
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33,  art. 120,  art. 121 par. 1,  art. 122,  art. 145 par. 2,  art. 187 par. 1,  art. 191,  art. 210 par. 1,  art. 233
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art.155
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 466/12 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2012 r., sprawy ze skargi M. B., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 22 lipca 2009 r. Nr [...], w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. uchyla postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 maja 2009 roku Nr [...] III. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie) na rzecz radcy prawnego A.D. kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 6 lutego 2009r. M. B. złożyła w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, "wniosek o umorzenie egzekucji w całości". W uzasadnieniu swojego wniosku wskazała, że Burmistrz Miasta i Gminy N. prowadzi przeciwko niej egzekucję niezgodnie z prawem. Jako podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazała art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Wniosek o umorzenie postępowania podtrzymała w piśmie z dnia 16 marca 2009r. Z uzasadnienia wniosku o umorzenie postępowanie wynika, że kwestionuje ona wymagalność obowiązku określonego w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N., która stanowi podstawę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wnioskodawczyni wskazała również na niezgodność egzekwowanego obowiązku z treścią obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej.

Postanowieniem z dnia 25 marca 2009r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, stwierdzając, że egzekwowane zobowiązane jest wymagalne i jest prowadzone zgodnie z treścią obowiązku wskazanego w decyzji stanowiącej podstawę egzekucji.

Na skutek złożonego zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 28 maja 2009r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że podnoszony przez M. B. brak wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi jest podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji. W związku z powyższym nakazał organowi pierwszej instancji w pierwszej kolejności wyjaśnienie rzeczywistej woli strony, udzielając jej przy tym odpowiednich wyjaśnień i wskazówek, co do konsekwencji rozpatrzenia żądania w określonym trybie. Podkreślone przy tym zostało, że rolą organu pierwszej instancji jest wyjaśnienie treści żądania strony, a nie kwalifikacja według własnego uznania.

W wykonaniu tych wskazań organ pierwszej instancji, pismem z dnia 5 czerwca 2009r., zwrócił się do M. B. o sprecyzowanie, czy w złożonym piśmie z dnia 6 lutego 2009r. chodzi o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy też jest to zarzut na postępowanie egzekucyjne wynikający z art. 33 tej ustawy.

W odpowiedzi na to wezwanie M. B. złożyła w dniu 16 czerwca 2009r. pismo, z którego wynika, że wnosi ona o zwrócenie się do Burmistrza "o przesłanie decyzji administracyjnej na której to podstawie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, które wyjaśni całą filozofię prowadzonej egzekucji". Następnie zostało dodane zdanie: "wynikający z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Dłużniczka w dalszej części pisma stwierdziła, że po otrzymaniu od Burmistrza decyzji, która stanowi podstawę egzekucji, sytuacja zostanie wyjaśniona i będzie możliwe umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Po otrzymaniu tej odpowiedzi, Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia 23 czerwca 2009r., na zasadzie przepisu art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył – jako bezprzedmiotowe – postępowanie w sprawie złożonego w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu. Organ wyjaśnił, że w świetle przepisu art. 27 ust. 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, prawo do wniesienia zarzutów przysługiwało zobowiązanej w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisów tytułów wykonawczych, o czym została pouczona, w związku z czym zarzut sformułowany w piśmie z dnia 6 lutego 2009r. został wniesiony po upływie określonego tamże terminu.

W zażaleniu na to postanowienie M. B. zarzuciła organowi, że ten nie wyjaśnił jej rzeczywistej woli w związku ze sformułowanymi w sprawie zarzutami, a to zaniedbał zwrócenia się do Burmistrza zgodnie z żądaniem zawartym w piśmie z dnia 16 czerwca 2009r.

Postanowieniem z dnia 22 lipca 2009r. nr [...] Dyrektora Izby Skarbowej utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygniecie organu pierwszej instancji podzielając w całości wyrażone w nim stanowisko.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie M. B., wniosła o jego uchylenie.

Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Zdaniem Sądu organy egzekucyjne błędnie bowiem zakwalifikowały wniosek skarżącej, jako zarzuty, nie zaś jako wniosek o umorzenie postępowania. Błędna kwalifikacja spowodowała w konsekwencji wydanie zaskarżonych postanowień w przedmiocie zarzutów, pomimo, że zarzuty nie zostały zgłoszone. Stanowi to rażące naruszenie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którymi, organ egzekucyjny może rozpoznać zarzuty, jedynie na wniosek uprawnionej osoby (dłużnika). Zdaniem Sądu opisane działania organów podatkowych naruszają zasady praworządności, pogłębiania zaufania do organów Państwa oraz obowiązku informowania, określone w art. 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny nie ma natomiast uprawnień do rozpoznawania zarzutów z urzędu. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy egzekucyjne winny prawidłowo zakwalifikować wniosek skarżącej, jako wniosek o umorzenie postępowania i wydać w tym przedmiocie postanowienie.

Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej, który wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie organu Sąd błędnie przyjął, że z pism skarżącej wnoszonych w toku postępowania nie wynika, że złożony przez nią wniosek należy traktować jako zarzuty.

Wyrokiem z dnia 8 marca 2012r., sygn. akt II FSK 1657/10, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Sąd drugiej instancji zgodził się z argumentami skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji uchylając zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, nie uwzględnił przy rozpatrywaniu sprawy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 maja 2009r., co sprawiło, że odżył byt prawny wymienionego postanowienia. Ponadto, Sąd pierwszej instancji przedstawił przebieg sprawy, uznając, że wytyczne wynikające z postanowienia nie zostały zrealizowane, co skutkowało naruszeniem przepisów art. 7, art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, niemniej jednak pomimo naruszenia wymienionych przepisów, sam dokonał ustaleń faktycznych, nakazując przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zakwalifikować wniosek skarżącej jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz. 270, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Co istotne, rozważania na temat legalności zaskarżonego postanowienia, muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 8 marca 2012r., sygn. akt II FSK 1657/10, który uchylił poprzednie rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W takim przypadku zastosowanie znajduje art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie to występuje zarówno w zakresie prawa materialnego jak i przepisów postępowania przy czym ocena ustaleń faktycznych jest pochodną oceny wykładni (a w konsekwencji zastosowania) przepisów postępowania. W tym sensie orzeczenie NSA może pośrednio wiązać sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy co do oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne. Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z judykaturą, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z dnia 20 września 2006r. sygn. akt II OSK 1117/05).

Mając powyższe na względzie i dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej wskazane zasady należy stwierdzić, że narusza ono przepisy postępowania w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

W rozpatrywanej sprawie przedmiot sporu w istocie sprowadzał się do oceny charakteru pisma skarżącej z dnia 6 lutego 2009r. złożonego w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, a zatytułowanego jako "wniosek o umorzenie egzekucji w całości".

Co oczywiste ewentualnie mylne zatytułowanie pisma lub inne oczywiste niedokładności nie mogą stanowić przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go we właściwym trybie. Wątpliwości co do sensu podania i intencji jego autora powinny być zaś usunięte przez zażądanie przez organ od wnioskodawcy stosownych wyjaśnień. Służy temu w szczególności art. 50 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych. Stosownie zaś do treści art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a.") jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Także i w tym zakresie obowiązuje przewidziana w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada prawdy obiektywnej, nakazująca organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do rzetelnego wyjaśnienia sprawy.

Zgodnie zaś z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Ponadto obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz do czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu do udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Ustalenie stanu faktycznego należy do obowiązków organów prowadzących postępowanie i w ramach tych obowiązków organy mogą zażądać sprecyzowania treści żądania zawartego w podaniu. Jeżeli odpowiedź na takie wezwanie jest niewystarczająca powinnością organu jest wystosowanie kolejnego wezwania, wskazującego przy tym jednoznacznie na wątpliwości organu i potencjalne możliwości zakwalifikowania podania wraz z informacją w zakresie skutków prawnych przedsiębranej czynności, a to w granicach sprecyzowanych w przepisie art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Strona nie musi bowiem domyślać się, o jakie możliwe rozwiązania prawne może chodzić organowi.

Należy jednak mieć na względzie, że w warunkach niniejszej sprawy, skarżąca formułując "wniosek o umorzenie egzekucji w całości" w sposób wyraźny i jednoznaczny odwołała się do treści przepisów art. 59 § 1 u.p.e.a. Oznacza to, że tytułowa treść żądania w pełni odpowiadała przytoczonej przez skarżącą podstawie prawnej. W tej sytuacji organ drugiej instancji uchylając w dniu 28 maja 2009r. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nadużył kompetencji, jaką ustawodawca oddaje do jego dyspozycji w przepisie art. 50 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wydaje się bowiem, że organ nieco na wyrost przesądził, że w sprawie mamy do czynienia z wątpliwościami co do treści podania, a zatem konieczne jest wyjaśnienie rzeczywistej woli strony. Przy wykładni oświadczenia strony doszło zatem do swoistej nadinterpretacji. Wykładnia znaczenia treści żądania strony nie jest przecież każdorazowo uzależniona od uprzedniego zastosowania procedury z art. 50 Kodeksu postępowania administracyjnego, a ocena przyjęta przez organ pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 25 marca 2009r. wcale nie opierała się na dowolnym uznaniu. Jakkolwiek bowiem mylne zatytułowanie pisma nie może stanowić przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go we właściwym trybie, to jednocześnie nie można nadawać mu odmiennego znaczenia aniżeli to wynikające z jasno wyartykułowanej w brzemieniu żądania woli strony popartej przy tym jasno określoną podstawą prawną. Tymczasem w ocenie Sądu organy wdrażając procedurę wezwania strony do dookreślenia swego żądania dopuściły się wypaczenia istoty funkcji przepisu art. 50 Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji zamiast narzędziem służącym sprecyzowaniu treści pisma, stała się ona przyczyną nadinterpretacji żądania skarżącej. Należy również podkreślić, że jakkolwiek organ drugiej instancji uchylając postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 25 marca 2009r. i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia na zasadzie art. 138 § 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego nakazał organowi przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające, co do treści żądania zawartego w piśmie z dnia 6 lutego 2009r., to jednocześnie w sposób oczywisty i wyraźny narzucił organowi pierwszej instancji sposób załatwienia sprawy (" Naczelnik Urzędu Skarbowego nie powinien rozpatrywać takiego zarzutu, gdyż zarzuty złożone po ustawowym terminie są spóźnione i nie powinny być rozpatrzone(...). Niemniej jednak organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego rozpatrzył zarzuty i wydał postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a winien był wydać postanowienie w sprawie zarzutów"). Taka praktyka stanowi naruszenie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy przy wydawaniu decyzji kasacyjnej ogranicza się tylko do oceny potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu. Organ drugiej instancji nie rozstrzyga o meritum sprawy, nie przeprowadza merytorycznej kontroli orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji. Decyzja kasacyjna jest rozstrzygnięciem procesowym. Nie kształtuje ona stosunku materialnoprawnego i z tego względu organ pierwszej instancji nie może zostać skutecznie związany ocenami prawnymi organu drugiej instancji (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012r., sygn. akt II GSK 9/11, wyrok WSA z dnia 29 lutego 2012r., sygn. akt I SA/Gd 1182/11).

Z obiektywnego punktu widzenia nie można dziwić się skonfundowaniu skarżącej, która po wniesieniu podania nakierowanego w sposób jednoznaczny na przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania została następnie dodatkowo wezwana o sprecyzowanie, czy w złożonym piśmie z dnia 6 lutego 2009r. chodzi o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 u.p.e.a., czy też jest to zarzut na postępowanie egzekucyjne wynikający z art. 33 tej ustawy, bez udzielenia jej odpowiednich wyjaśnień i wskazówek, co do konsekwencji rozpatrzenia żądania w określonym trybie, czym uchybiono zresztą wytycznym określonym w postanowieniu z dnia 28 maja 2009r. Pierwszy człon opisanej alternatywy odpowiadał więc wprost treści żądania sformułowanego w piśmie z dnia 6 lutego 2009r., stąd nie odróżniając zapewne znaczenia obu instytucji skarżąca starała się odwołać do podstawy prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jaką w jej ocenie stanowiła decyzja Burmistrza Miasta i Gminy N., a to domagając się zobowiązania wierzyciela do jej doręczenia, co jej zdaniem pozwoliłoby na umorzenie postępowania egzekucyjnego. W żadnym fragmencie tego pisma nie znalazło się stwierdzenie, że pierwotny wniosek skarżącej należy traktować jako zarzuty. W sposób przypadkowy do treści odpowiedzi na wezwanie wplątany został natomiast przepis art. 33 u.p.e.a., przy czym całość wywodu strony podsumowana została odwołaniem się do art. 59 u.p.e.a. W ocenie Sądu samo powołanie art. 33 u.p.e.a. znalazło się w jej piśmie w kontekście zwrócenia się do wierzyciela o nadesłanie decyzji, bowiem w tymże przepisie skarżąca upatrywała podstawy prawnej do zwrócenia się z takim wezwaniem. Niemniej istotne jest, że skarżąca działała bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, a nadto z treści jej pism wynika, że podchodzi do sprawy niezwykle emocjonalnie. Zasady doświadczenia życiowego podpowiadają nam natomiast, że zamysłem strony było po prostu doprowadzenie do zakończenia tego postępowania, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku było niemożliwe czy też niedopuszczalne. W poczuciu przeciętnego uczestnika obrotu prawnego umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza bowiem, że nie jest realizowany jego cel, a dodatkowo wiąże się ono z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie.

Należy również przypomnieć, że w swych pismach z dnia 6 lutego i 16 marca 2009r. skarżąca wspominając, że "nie ma obowiązku czyszczenia szamba", wyraźnie odwoływała się do przepisów art. art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7 i 10 u.p.e.a.

Przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wymienia cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, których wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku, który ma stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Co istotne, brak wymagalności obowiązku, jego umorzenie, wygaśnięcie z innego powodu, a także nieistnienie stanowią także podstawy zarzutów według art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a.

Podobnie w świetle art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa, podczas gdy określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a., stanowi podstawę zarzutu według art. 33 pkt 3 u.p.e.a.

W dalszej kolejności art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. wymienia trzy przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego, a mianowicie: niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego oraz niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia, mimo że obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Okoliczności te stanowią jednocześnie podstawę zarzutów według art. 33 pkt 6 i 7 u.p.e.a. Na koniec wreszcie w przepisie art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. ustawodawca otwiera zawartym w tej jednostce redakcyjnej katalog nakazując umorzenie postępowania egzekucyjnego w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Nie sposób nie zauważyć, że w przeważającej mierze przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.) przywołane przez skarżącą w piśmie inicjującym postępowanie w zdecydowanej większości znajdują swoje odzwierciedlenie również w przepisie art. 33 u.p.e.a. określającym podstawy zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W świetle przywołanych przepisów niezrozumiałe jest zatem dlaczego w postanowieniu z dnia 28 maja 2009r. organ autorytarnie przesądził, że podnoszony przez stronę brak wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Burmistrza Miasta i Gminy N. jest podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) pomijając w swej ocenie w zupełności treść przepisu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wydaje się, że stwierdzenie to zdeterminowało następnie sposób rozumowania organów egzekucyjnych przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, gdyż w żadnym fragmencie uzasadnienia swoich rozstrzygnięć, nie wyjaśniły, z którego fragmentu pisma skarżącej wywnioskowały, że traktuje ona swój pierwotny wniosek jako zarzuty. Twierdzenie organów obu instancji, że brak wymagalności obowiązku spowodowany brakiem istnienia decyzji merytorycznej, na który powoływała się skarżąca, powinien stanowić podstawę zarzutu z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., nie mogło być wystarczające dla potraktowania pisma z dnia 6 lutego 2009r. jako zarzutów na postępowanie egzekucyjne, skoro również w przepisie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. mowa jest o obowiązku, który jest niewymagalny.

Niemniej jednak nawet gdyby przyjąć, że z treści pisma wyjaśniającego skarżącej, nie wynika bezpośrednio czego się ona domaga, to trudno zrozumieć dlaczego nie postąpiono zgodnie z pouczeniem wezwania i nie potraktowano pierwotnego pisma jako wniosku o umorzenie postępowania.

Pozbawiona racjonalnych podstaw faktycznych kwalifikacja wniosku skarżącej jako zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skutkowała naruszeniem prawa procesowego, polegającym na niewłaściwym zastosowaniu w sprawie wskazanego w podstawie prawnej postanowienia organu egzekucyjnego art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., określającego termin na wniesienie zarzutów. Skoro bowiem przedmiotem sprawy wszczętej wnioskiem skarżącej nie były zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, przepis ten nie miał zastosowania, a jego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W konsekwencji Sąd dopatrzył się również uchybienia przez organ zasadzie prawdy materialnej, wyrażonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego jako nakaz podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 23 czerwca 2009r poprzestał na zbadaniu faktycznej treści żądania wniosku skarżącej w bardzo ograniczonym zakresie, inspirowany przy tym niedopuszczalną oceną, co do sposobu załatwienia sprawy zawartą w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 maja 2009r. i co zostało zaakceptowane następnie przez organ drugiej instancji w postanowieniu z dnia 22 lipca 2009r. Skutkowało to również naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji (art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Mając powyższe na uwadze oraz kierując się wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchylając zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, działając na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił również postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 maja 2009r.

Rozpatrując ponownie zażalenie na postanowienie z dnia 25 marca 2009r., organ drugiej instancji kierując się przepisami art. 7, art. 8, art. 9, art. 128 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustali jednoznacznie, jaki charakter miało pismo skarżącej z dnia 6 lutego 2009r., mając przy tym na uwadze także wyjaśnienia skarżącej złożone na rozprawie w dniu 9 października 2012r.

W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punktach I i II sentencji wyroku.

W punkcie III wyroku Sąd na podstawie art. 250 p.p.s.a. orzekł o zasądzeniu kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu na podstawie § 2 ust. 3 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).