Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 781/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 1 pkt 40 , par. 4 i 5
journal: Dz.U. 2004 nr 257 poz 2573
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r.w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na  środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na  środowisko
article: art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
Teza: Terenem lokalizacji przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopalin jest  "złoże". Skoro wydobywanie kopalin odbywa się w skali złoża, to złoże należy uznać za "obiekt" w rozumieniu przepisu § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. nr 257, poz. 2573 ze zm.), "zakładem" zaś należy określać projektowane lub funkcjonujące zakłady wydobywcze.

TEZY

Terenem lokalizacji przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopalin jest  "złoże". Skoro wydobywanie kopalin odbywa się w skali złoża, to złoże należy uznać za "obiekt" w rozumieniu przepisu § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. nr 257, poz. 2573 ze zm.), "zakładem" zaś należy określać projektowane lub funkcjonujące zakłady wydobywcze.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "I. R." w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 zw. z art. 105 § 1 kpa, art. 71 ust. 1 i 2 pkt. 2. art. 72 ust. 1 pkt. 4, art. 75 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm.) oraz z § 3, § 4 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. nr 257, poz. 2573 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Cz. B. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kruszywa naturalnego z udokumentowanego złoża J., zlokalizowanego na działkach oznaczonych w ewidencji gruntów numerami 226 i 41 – obręb J., gmina S.

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:

Z wnioskiem z wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedmiotowego przedsięwzięcia wystąpił w dniu 9 czerwca 2009 r. (data wpływu do organu) K. Cz. Z. Zgodnie z przedłożoną kartą informacyjną przedsięwzięcie ma:

1) polegać na powierzchniowej eksploatacji kruszywa naturalnego z udokumentowanego złoża J. o zbilansowanych zasobach 244,38 tyś. Mg,

2) dokumentowane złoże jest suche, o miąższości od 4,8 do 13,7 m, średnim punkcie piaskowym 58,0 % i średniej zawartości pyłów mineralnych 4,7%;

3) powierzchnia planowanej inwestycji ma nie przekraczać 2,0 ha, a planowane roczne wydobycie - 20 tyś. m3,

4) teren inwestycji otaczają z trzech stron grunty będące własnością przedsiębiorcy i jedynie od północy planowana inwestycja graniczy z działką o nr 225 nie będącą własnością wnioskodawcy;

5) dojazd do nieruchomości zapewnia 3 m droga gruntowa biegnąca wzdłuż działki nr 226.

Pismem z dnia 20 maja 2009 r. Stowarzyszenie "I. R." w J., powołując się na zapisy w statucie wystąpiło z wnioskiem o uznanie za stronę przedmiotowego postępowania. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2009 r. Stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału w sprawie na prawach strony.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. umorzył postępowanie w sprawie uznając, że jego dalsze prowadzenie jest bezprzedmiotowe. W ocenie Burmistrza Cz. B. wskazane powyżej przedsięwzięcie nie wymaga wydania decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na jego realizację, gdyż nie zalicza się do przedsięwzięć wymienionych w art. 71 ust. 1 i pkt 1 i 2 ustawy, a przewidziane w art. 72 ust. 1 pkt 4 wydawanie takich decyzji przed uzyskaniem koncesji na wydobywanie kopalin obejmuje jedynie te przedsięwzięcia wydobywcze, które określone zostały przepisami rozporządzenia wprost w § 2 ust. 1 i w § 3 ust. 1, albo które należy zaliczyć do kategorii przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko lub przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w oparciu o przepisy § 3 ust. 2 § 4 lub § 5 rozporządzenia. Organ wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt. 40 rozporządzenia, przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko jest: wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową w zakresie niewymienionym w § 2 ust. 1 pkt 26 lit. a z wyłączeniem wydobywania kopalin pospolitych na obszarze o powierzchni nieprzekraczającej 2 ha i wydobyciu nieprzekraczającym 20.000 m3 rocznie, jeżeli działalność jest prowadzona bez użycia materiałów wybuchowych i poza obszarami objętymi formami ochrony przyrody na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. W przedmiotowej sprawie skala wydobycia, powierzchnia i sposób eksploatacji a także fakt prowadzenia wydobycia poza obszarami objętymi formami ochrony przyrody (potwierdzony definitywnie w piśmie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia 13 lipca 2009 r.) świadczą o tym, że nie jest to przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko.

Nadto organ I instancji odniósł się do kwestii związanej z tym czy zamiar podjęcia działalności polegającej na eksploatacji udokumentowanego złoża J. może wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko na podstawie § 3 ust. 2 pkt. 1, § 4 i § 5 pkt. 1 lit. b. rozporządzenia. Zdaniem organu warunkiem stosowania § 4 rozporządzenia są okoliczności lokalizacji przedsięwzięć (istniejących i planowanych) tego samego rodzaju na terenie jednego zakładu lub obiektu. Przyjęto przy tym, że zakładem w niniejszej sprawie w świetle definicji zawartej w art. 3 pkt. 48 ustawy z dnia z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska będzie dopiero planowana inwestycja, zaś obiektem - złoże "J.". Z treści pisma Marszałka Województwa P. oraz - pośrednio z pisma Starosty S. z dnia 27 lipca 2009 r., Burmistrz Cz. B. wyprowadził wniosek, że do dnia 21 lipca 2009 r. nie została wydana żadna koncesja na wydobywanie kruszywa naturalnego na obszarze górniczym "J.". Zdaniem organu gminy, fakt ten czyni bezprzedmiotowym konieczność sumowania przedsięwzięcia wnioskowanego z innym wydobyciem, o którym mowa m.in. w w/w piśmie Starosty S. Rozważając konieczność zastosowania się do przepisu § 3 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia organ I instancji stwierdził, że wobec przytoczonych wyżej ustaleń, z których jednoznacznie wynika, iż na terenie złoża "J." nie funkcjonują zakłady lub obiekty wymienione w § 3 ust. 1 w/w rozporządzenia, należy uznać, że w/w przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Analizując ewentualność zastosowania przepisu § 5 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia organ I instancji uznał, że o uznaniu danej nieruchomości za nieruchomość sąsiednią w rozumieniu tego przepisu decyduje zasięg oddziaływania inwestycji. W niniejszej sprawie, w celu ustalenia rodzaju przedsięwzięcia, jego usytuowania i sposobu oddziaływania organ gminy przyjął dane wynikające z informacji zamieszczonych w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia. Podkreślono, że wydobywana kopalina będzie wilgotna (ok. 70-80%), nie będzie więc ulegać wywiewaniu. Dodatkowym czynnikiem ograniczającym wywiewanie kopaliny i rozprzestrzenianie się hałasu jest fakt, że eksploatacja będzie prowadzona w wyrobisku. Wysokie skarpy oraz hałdy gleby utworzone wzdłuż granic obszaru górniczego powodują, że obszar oddziaływania inwestycji ogranicza się do granic terenu górniczego. Na gruntach wnioskodawcy i na działkach sąsiednich nie zauważono śladów wcześniejszej poza koncesyjnej eksploatacji. Zatem - kierując się powyższymi informacjami, mając na względzie ustalenie, iż zasięg sąsiedztwa w omawianej sprawie jest ściśle związany z rodzajem inwestycji i sposobem jej oddziaływania opisanym powyżej, za nieruchomości sąsiednie uznano działki graniczące bezpośrednio z nieruchomościami, przeznaczone pod omawianą inwestycję, gdzie na dzień podejmowania decyzji nie były prowadzone żadne prace wydobywcze kruszywa a więc powiązane technologicznie lub oddziaływaniem z planowaną inwestycją. Podkreślono także, że wnioskodawca posiada tytuł prawny do większości tak ustalonych nieruchomości sąsiednich. Tym samym, wobec powyższego, oraz wobec faktu, iż planowane przedsięwzięcie jest jedynym na omawianym złożu i terenie, stosowanie § 5 rozporządzenia - w ocenie organu I instancji - było bezprzedmiotowe i w ten sposób doszedł on do przekonania, iż omawiane przedsięwzięcie nie wymaga wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, co czyni postępowanie w takiej sprawie bezprzedmiotowym.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyło Stowarzyszenie podnosząc, że organ l instancji dokonał niewłaściwej interpretacji w/w przepisów rozporządzenia, a błędność jej miałaby polegać na tym, że przewidziany w tych przepisach obowiązek brania pod uwagę faktu kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć o podobnym charakterze, znajdujących się na nieruchomościach sąsiednich zinterpretowano w sposób mający na celu obejście przepisów prawa. Ponadto zarzucono naruszenie przepisu art. 96 ust. 1 ustawy poprzez zaniechanie rozważenia, czy przedsięwzięcie może oddziaływać potencjalnie na obszar Natura 2000. W ocenie Stowarzyszenia odległość 1 km planowanej kopalni od Parku Krajobrazowego oraz od obszaru Natura 2000 powoduje, że będzie ono miało z pewnością niekorzystny wpływ i obowiązkiem organu I instancji było zbadanie wpływu powiększenia powierzchni eksploatacji kruszywa na obszary chronione.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję i podzielił w pełni stanowisko w niej zawarte. Podzielono ocenę, że wnioskowane przedsięwzięcie nie da się zaliczyć do kategorii przedsięwzięć, w stosunku do których przepis art. 71 ustawy wymaga wydania decyzji środowiskowej. Organ II instancji nie zgodził się z poglądem wyrażonym w odwołaniu, że zastosowana wykładnia przepisów ustawy i rozporządzenia ma na celu obejście prawa. Stowarzyszenie nie wskazało jakiego konkretnie przepisu miałoby dotyczyć owe "obejście" i w jaki sposób to uczyniono. Wyprowadzenie wniosku, że do danej sytuacji nie ma zastosowania przepis wymagający wydania decyzji środowiskowej, samo w sobie nie jest obejściem prawa, o ile sposób rozumowania prowadzący do tego wniosku był prawidłowy. W ocenie organu odwoławczego był on prawidłowy, albowiem nie wystąpiły żadne okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 2, § 4 i § 5 rozporządzenia, które uzasadniałyby zaliczenie przedmiotowego przedsięwzięcia do kategorii wymagających wydania decyzji środowiskowej mimo, że nie jest ono wymienione w § 3 ust. 1 tego aktu prawnego. Wręcz przeciwnie, gdyby organ I instancji przeprowadził postępowanie środowiskowe dla przedsięwzięcia, dla którego nie jest ono wymagane, można byłoby mu zarzucić nadużycie władzy publicznej i właśnie "obejście prawa". Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 96 ustawy wskazano, że przepis ten adresowany jest do organów prowadzących innego typu postępowania - właściwych do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony. To ten organ jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. W niniejszym przypadku, adresatem tego przepisu jest Starosta B. właściwy do wydania koncesji na wydobywanie kruszywa ze złoża "J.". Ponieważ na dzień dzisiejszy organ ten nie zażądał od przedsiębiorcy przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska wniosku o wydanie decyzji środowiskowej (co przewiduje art. 96 ust. 3 ustawy), obowiązek jej uzyskania nie powstał, a nawet wówczas, gdyby zaistniał, to i tak konieczne stałoby się umorzenie postępowania Burmistrza w sprawie wydania takiej decyzji, bo organem właściwym w takiej sytuacji byłby nie on, lecz właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska.

Skargę od powyższej decyzji do sądu administracyjnego wywiodło Stowarzyszenie "I. R." w J. i zarzuciło rażące naruszenie prawa z uwagi na błędną wykładnię art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm.) oraz z § 4 i § 5 pkt 1 lit. b, g rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. nr 257, poz. 2573 ze zm.) a także błędną wykładnię art. 3 pkt 48 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (DZ.U. nr 25, poz. 150 ze zm.) oraz naruszenie art. 7 kpa. Wskazując na powyższe naruszenia skarżące Stowarzyszenie wniosło o uchylenie kwestionowanej decyzji w całości oraz obciążenie organu kosztami postępowania w sprawie. W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że dokonana przez organy interpretacja iż zakład to planowana inwestycja a obiekt to "złoże J." jest nielogiczna, ponieważ wypacza sens ograniczenia o którym mowa w § 4 w zw. z § 3 pkt 40 lit. a rozporządzenia. Przy takiej interpretacji, zdaniem skarżącego, można przyjąć, że dopuszczalne byłoby zlokalizowanie na powierzchni obszaru górniczego "J." o pow. 14,57 ha co najmniej kilku kopalni o powierzchni nie przekraczającej 2 ha, bez konieczności uzyskania raportu oddziaływania na środowisko. Ponadto wskazano, że obie ustawy: Prawo ochrony środowiska i o udostępnianiu informacji (...) nie zawierają definicji obiektu i oba organy dowolnie (bez żadnego uzasadnienia ) przyjęły, iż obiekt to złoże J. Przyjęcie takiego toku rozumowania rzeczywiście pozwala pominąć fakt, iż w pobliżu planowanej inwestycji znajdują się kopalnie: "G." - 12,70 ha, "G." - 19,44 ha, "G." - 10,65 ha, "G." - 2,79 ha, "B." -8 ha, "J." - 20,40 ha oraz projektowana kopalnia ABW "S.", a w bezpośrednim sąsiedztwie kopalnia "P." - 1,42 ha. W ocenie Skarżącego zupełnie bezpodstawne jest twierdzenie, iż nie ma obowiązku sumowania istniejących i planowanych wyżej wymienionych przedsięwzięć, tym bardziej, iż w obowiązującym studium zagospodarowania przestrzennego Gminy S., uchwalonym uchwałą nr XIV/132/99 Rady Miejskiej w Sokółce z dnia 15 grudnia 1999 r., (zmienionym uchwałą nr XXXI/239/05 z dnia l marca 2005 r.), tereny przedstawione na załączonej mapie są opisane jako tereny preferowane do wydobycia surowców naturalnych. Przyjęcie interpretacji o wyłączeniu konieczności sumowania przedsięwzięć tego samego rodzaju, istniejących i planowanych: kilku kopalni "G.", kopalni "J.", projektowanej kopalni ABW "S.", kopalni "P." i planowanej kopalni Pana Z., powoduje, iż cały teren objęty mapą załączoną do niniejszej skargi można podzielić na małe (do 2 ha) planowane inwestycje, co do których wyłączona będzie konieczność uzyskania raportu oddziaływania na środowisko. Skarżący nie zgadza się również z dokonaną w skarżonej decyzji interpretacją § 5 ust. 1 pkt. b rozporządzenia tj. z przyjęciem, iż nie występują powiązania przedsięwzięcia zlokalizowanego na działkach nr 226 i 41 z innymi przedsięwzięciami, w szczególności nie występuje kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na terenach nieruchomości sąsiednich. Wskazano, że w skarżonej decyzji przyjęto bez zastrzeżeń informacje zamieszczone w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia, przedstawionej przez wnioskodawcę. Przy czym należy mieć wątpliwości, czy oba organy orzekające w sprawie mają dostateczną wiedzę, aby ocenić prawdziwość danych w niej zawartych. Zdaniem skarżącego organy powinny powołać biegłego dla oceny, czy informacje zamieszczone w karcie rzeczywiście pozwalają przyjąć, iż nie będzie występowało oddziaływanie na nieruchomości sąsiednie. Brak decyzji organu w tym zakresie stanowi naruszenie art. 7 kpa. Także w celu oceny czy w sprawie występuje przesłanka określona w § 5 ust. 2 pkt. g rozporządzenia, zgodnie z którym szczegółowymi uwarunkowaniami, związanymi z kwalifikowaniem przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko jest możliwe zagrożenie środowiska z uwagi na obszary o krajobrazie mającym znaczenie historyczne, kulturowe i archeologiczne organ powinien skorzystać z pomocy osoby dysponującej wiedzą specjalistyczną.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Ustosunkowując się do zarzutów podano, że jeżeli zostanie uruchomiona przedmiotowa kopalnia kruszywa, każde kolejne przedsięwzięcie będzie już podlegało ocenie przy sumowaniu jego skali i oddziaływania na środowisko. Przyjęte przez oba organy rozumienie pojęć zakładu i obiektu w żadnym stopniu nie wpłyną na możliwość uruchamiania nowych kopalni bez uprzedniej oceny ich oddziaływania na środowisko i przeprowadzenia ich bez poprzedzenia wydaniem decyzji środowiskowej. Obecnie na obiekcie "złoże J." nie ma żadnej kopalni (zakładu), więc nie ma z czym sumować parametrów planowanego przedsięwzięcia. Po zrealizowaniu tego przedsięwzięcia każde następne będzie już podlegało skumulowanej ocenie; zarówno w zakresie jego kwalifikowania do kategorii przedsięwzięć, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia, jak i pod względem oddziaływania na środowisko. Nadto organ wyjaśnił, że w sprawie posłużono się definicją ustawową zakładu zawartą w ustawie - Prawo ochrony środowiska z uwagi na to, że stosowane w sprawie rozporządzenie wydano właśnie na podstawie tej ustawy. Uznając, że obiekt w sprawach dotyczących wydobywania surowców naturalnych znaczy to samo co złoże, skutkuje nadaniem temu pojęciu najbardziej obiektywnego znaczenia. W wyniku tego zabiegu interpretacyjnego organy obu instancji nie brały faktycznie pod uwagę, że w pewnej odległości (ponad 700 metrów) od planowanego miejsca wydobycia znajdują się inne kopalnie kruszywa. Bezsprzecznie każda z tych kopalni oddziałuje w jakimś stopniu na środowisko, jednak organy administracji publicznej nie mogą narzucać na osoby prywatne obowiązków administracyjnych w innych przypadkach i w innym zakresie, niż wynika to z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Dzięki przyjętemu sposobowi rozumienie zwrotu obiekt, prowadzenie wydobycia z tego samego złoża będzie musiało być kwalifikowane jako jedno przedsięwzięcie, bez możliwości omijania prawa. Natomiast nie da się wskazać argumentu przemawiającego za tym, że kopalnie odkrywkowe kruszywa, oddalone od siebie o kilkaset metrów i więcej, to nadal jedno przedsięwzięcie. Obawy wyrażone w skardze, że cały obszar przedstawiony na załączonej do niej mapie można będzie podzielić na małe, 2-hetarowe kopalnie i rozpocząć wydobycie bez uprzedniego oceniania ich oddziaływania na środowisko, są całkowicie bezpodstawne. W każdym bowiem miejscu, w którym już funkcjonują kopalnie, realizacja następnej będzie wymagała kumulowania jej skali z istniejącą i po stwierdzeniu przekroczenia wskazanych wyżej parametrów kwalifikowana do wydania decyzji środowiskowej i ewentualnie sporządzenia odpowiednich ocen. Przy kwalifikowaniu danego przedsięwzięcia do grupy przedsięwzięć określonych w § 2 i 3 rozporządzenia sumowaniu podlegać mogą - zgodnie z § 4 rozporządzenia - jedynie przedsięwzięcia realizowane w jednym zakładzie lub w granicach jednego obiektu. Organ podniósł, że w zaskarżonych decyzjach faktycznie uznano, że nie ma zastosowania w sprawie przepis § 5 pkt. 1 lit. "b" rozporządzenia, przewidujący konieczność uwzględniania kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na terenach nieruchomości sąsiednich. Dane charakteryzujące przedmiotowe przedsięwzięcie, przedstawione przez wnioskodawcę w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia, w pełni uzasadniały taką ocenę i nie ma żadnego uzasadnienia, aby - z punktu widzenia skali przedsięwzięcia - kumulować je z oddziaływaniem powodowanym przez inne kopalnie kruszywa, gdyż nie występują one na terenach nieruchomości sąsiednich. Z tych samych względów, w ocenie organu, nie można przyznać racji skarżącemu, że organy powinny - z udziałem biegłego - wyjaśnić, czy informacje zmieszczone w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia rzeczywiście pozwalają przyjąć, iż nie będzie występowało oddziaływanie na nieruchomości sąsiednie. Informacje zawarte w opisie przedsięwzięcia nie wymagały skorzystania przez organ obu instancji z opinii biegłego. Pracownicy tych organów od lat rozpoznają tego typu sprawy i dysponują wystarczająco przygotowaną w tym celu kadrą. Jeżeli chodzi o usytuowanie miejsca, w jakim wydobycie ma być prowadzone, jedynym wyznacznikiem jest to, czy odbywać się to będzie poza obszarami objętymi formami ochrony przyrody na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Wszystkie te kwestie zostały w sprawie wyjaśnione. Rozważania prowadzone przez organy obu instancji na temat wzajemnego, skumulowanego oddziaływania istniejących i planowanych w najbliżej okolicy kopalni kruszywa na otoczenie, w tym także architektoniczne, krajobrazowe, zabytkowe i przyrodnicze, mogłyby mieć jakikolwiek wpływ na wynik postępowania, gdyby łączyło się to z działalnością jednego zakładu lub występowało na jednym obiekcie. W ocenie Kolegium, różne złoża, z jakich prowadzone są w gminie Sokółka wydobywanie kruszywa naturalnego, są odrębnymi obiektami i nie uzasadniają kumulowania ich skali ze skalą planowanego przedsięwzięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego tez skarga podlega oddaleniu.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niepowołanie biegłego dla oceny, czy informacje zamieszczone w karcie informacyjnej przedsięwzięcia pozwalają na określenie zakresu oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym na nieruchomości sąsiednie. Zgodnie z przepisem art. 84 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych wtedy, gdy przy jej rozpoznaniu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwe bez posiadania wiadomości w określonej dziedzinie nauki, sztuki czy techniki, z którą wiąże się rozpatrywane zagadnienie. W doktrynie zgodnie przyjmuje się, że biegły wypowiada opinię dotyczącą stanu faktycznego. Nie można zatem powołać biegłego, który miałby złożyć opinię co do prawa obowiązującego i jego stosowania. Stosowanie prawa należy do organu orzekającego w sprawie zgodnie z kompetencją określoną przepisami prawa (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, W-wa 2006, s. 420 i 421).

Ocena danych charakteryzujących projektowane przedsięwzięcie, przedstawianych przez wnioskodawcę w Karcie Informacyjnej przedsięwzięcia, nie wymaga – zdaniem Sądu – wiadomości specjalnych; do oceny i rozstrzygnięcia sprawy, w przedmiocie parametrów projektowanego przedsięwzięcia, jego usytuowania i oddziaływania na nieruchomości sąsiednie, wystarcza zakres wiadomości i doświadczenie życiowe pracowników organów kompetencyjnych do rozpoznania sprawy. Zaliczenie planowanego wydobycia kruszywa do kategorii przedsięwzięć mogących znacząco pogorszyć stan środowiska zależy od tego, czy jego skala i sposób wydobycia, w połączeniu z taką samą działalnością prowadzoną w ramach tego samego zakładu lub w tym samym obiekcie, przekracza parametry wskazane w § 3 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia, oraz od tego, czy wydobycie odbywać się będzie na obszarach objętych formami ochrony przyrody. Skoro wydobycie prowadzone będzie poza obszarami objętymi formami ochrony przyrody (pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B.), a skala wydobycia nie będzie przekraczać parametrów wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia, projektowane przedsięwzięcie nie wymaga wydania decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na jego realizację. Rozstrzygnięcie tej kwestii jest stosowaniem prawa i należy do kompetencji organu. Prawidłowość rozstrzygnięcia nie zależy od opinii biegłego, lecz od należytej wykładni zastosowanych przepisów prawa.

Wbrew twierdzeniom skargi, dokonana przez organy administracji publicznej wykładnia przepisów prawa materialnego jest poprawna i nie budzi zastrzeżeń. W szczególności poprawna jest wykładnia przepisów § 4 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ... (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.) Norma przepisu § 4 nakazuje sumowanie parametrów przedsięwzięć tego samego rodzaju, istniejących i planowanych, położonych na terenie jednego zakładu lub obiektu. Przepisy rozporządzenia nie definiują pojęcia "zakładu lub obiektu", co jest zrozumiałe ze względu na różnorodność przedsięwzięć wymienionych w przepisach § 2 oraz § 3 rozporządzenia. Jako "przedsięwzięcia" przepisy wymieniają różnorodnego rodzaju "instalacje", elektrownie (także jądrowe), linie kolejowe, lotniska, autostrady i drogi różnej kategorii. Gdy chodzi o wydobywanie kopalin, przedsięwzięcie określane jest jako "wydobywanie kopalin ze złoża" (§ 2 pkt 26, § 3 pkt 4 lit. "a" oraz "b"). Zrozumiałe jest, iż użyte w § 4 określenie "na terenie jednego zakładu lub obiektu" odnieść należy do specyfiki konkretnego przedsięwzięcia. Terenem lokalizacji przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopalin jest zatem "złoże". Skoro wydobywanie kopalin odbywa się w skali złoża, to złoże należy uznać za "obiekt" w rozumieniu przepisu § 4 rozporządzenia, "zakładem" zaś należy określać projektowane lub funkcjonujące zakłady wydobywcze. Takiej też wykładni dokonały organy administracji publicznej definiując pojęcia "zakładu" oraz "obiektu". W realiach rozpoznawanej sprawy złoże "J." jest obiektem, na którym w chwili obecnej nie funkcjonuje jeszcze żaden zakład wydobywczy, zatem nie ma podstaw do jakiegokolwiek sumowania parametrów przedsięwzięć tego samego rodzaju "położonych na terenie jednego zakładu lub obiektu, istniejących i planowanych". Przepis § 4 rozporządzenia nie znajduje zatem zastosowania w niniejszej sprawie.

Brak jest również podstaw za zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu § 5 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia, który nakazuje, aby przy kwalifikowaniu przedsięwzięcia do ewentualnego sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, uwzględniać "w szczególności kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na terenach nieruchomości sąsiednich". Na terenach nieruchomości sąsiednich nie jest prowadzona działalność wydobywcza; nie można za nieruchomości sąsiednie uznać kopalni odkrywkowych kruszywa oddalonych o kilkaset metrów i więcej. Wymienione przez skarżące Stowarzyszenie "I. R." w J. kopalnie znajdują się "w pobliżu planowanej inwestycji" (określenie Stowarzyszenia) są wszakże zlokalizowane na innych złożach, o czym świadczą same ich nazwy. Wprawdzie koncentracja na tych terenach odkrywkowych kopalni kruszywa nie sprzyja rozwojowi agroturystyki, w czym zainteresowane jest Stowarzyszenie jednakże, o czym informuje w skardze samo Stowarzyszenie, w obowiązującym Studium zagospodarowania przestrzennego Gminy Sokółka, uchwalonym uchwałą nr XIV/132/99 Rady Miejskiej w Sokółce z dnia 15 grudnia 1999 r. (zmienionym uchwałą nr XXXI/239/05 z dnia 01 marca 2005 r.) tereny przedstawione na załączonej mapie są opisane jako tereny preferowane do wydobywania surowców naturalnych. Sformułowanie to potwierdza, że eksploatacja kruszywa naturalnego jest na tych terenach działalnością gospodarczą zgodną z warunkami naturalnymi środowiska.

Mając na uwadze powyższe rozważanie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami).-