Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2182/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145, 146, 151§  2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka (spr.) del. NSA Jerzy Solarski Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 866/11 w sprawie ze skargi P. [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 866/11 oddalił skargę P. [...] i Prezydenta Miasta T. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.

Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan faktyczny i prawny sprawy Sąd wskazał, że na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94 ze zm.), aktem notarialnym z dnia 4 lipca 1979 r. Rep. A nr [...], S. i A. W. zbyli na rzecz Skarbu Państwa - Przedsiębiorstwa Państwowego [...] w T. nieruchomość stanowiącą gospodarstwo rolne, położoną w T. przy ul. [...], o pow. [...] ha, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...]. Nieruchomość ta została nabyta z przeznaczeniem pod strefę ochronną trzeciej rozbudowy tego przedsiębiorstwa.

Wnioskiem z dnia 18 lipca 1990 r. S. i A. W. wystąpili do Urzędu Miejskiego w T. o zwrot wskazanej wyżej nieruchomości.

Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z [...] stycznia 1997 r., nr [...] orzeczono o zwrocie na rzecz A. i S. W. części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej wówczas jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przy jednoczesnym zwrocie przez byłych właścicieli na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowanej części odszkodowania oraz odmówiono zwrotu pozostałej części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1997 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej zwrotu na rzecz Skarbu Państwa odszkodowania i w tym zakresie określił ponownie należną do zwrotu kwotę odszkodowania, a w pozostałej części utrzymał tą decyzję w mocy.

Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 30 marca 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 1315/97 uchylono wymienioną powyżej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. oraz decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z [...] stycznia 1997 r. w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr [...] i oddalono skargę w pozostałej części.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta T. decyzją z [...] lipca 2000 r., nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz A. i S. W. działki nr [...], a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] utrzymał decyzję Prezydenta Miasta T. w mocy.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku oddalił wyrokiem z dnia 20 listopada 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 3399/00. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazywał na niezrealizowanie podstawowego celu wywłaszczenia jakim była realizacja trzeciego etapu rozbudowy zakładu, który to fakt nie był kwestionowany także przez [...] S.A. w T. (następcę prawnego Przedsiębiorstwa Państwowego [...]).

Pismem z dnia 28 lutego 2003 r. P. [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem

o wznowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...]. Jako nowe okoliczności i dowody wskazano decyzję Wojewódzkiego Dyrektora Rozbudowy Miast i Osiedli z [...] września 1997 r. wraz załącznikiem mapowym oraz pismo [...] w Toruniu z 21 lutego 2003 r. potwierdzające wybudowanie w ramach realizacji trzeciej rozbudowy Zakładów szeregu obiektów związanych z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003 r. Wojewoda [...] wznowił postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. odmówił uchylenia swojej decyzji z [...] listopada 2000 r. Decyzją z [...] lutego 2004 r. Minister Infrastruktury uchylił decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W następstwie ponownie przeprowadzonego postępowania Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2005 r., nr [...] orzekł o uchyleniu własnej decyzji z [...] listopada 2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta T. z [...] lipca 2000 r., orzekającej o zwrocie działki nr [...] oraz odmówił zwrotu tej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] Minister Transportu i Budownictwa uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2005 r. i orzekł o odmowie uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r., wskazując, że powołane przez P. [...] okoliczności nie stanowią przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 551/08 uchylił decyzję Ministra Transportu i Budownictwa, podnosząc w uzasadnieniu tego orzeczenia, że okoliczności powołane we wniosku o wznowienie postępowania, t.j. plan zagospodarowania III rozbudowy Zakładów [...] w T. jest nowym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W tym stanie rzeczy sprawa ponownie stanowiła przedmiot rozpoznania przez Ministra Infrastruktury, który decyzją z [...] czerwca 2009 r., nr [...] uchylił pierwszoinstancyjną decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2005 r. i orzekł o wydaniu przez Wojewodę [...] ostatecznej decyzji z [...] listopada 2000 r. z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Minister wskazał na związanie oceną prawną i wskazaniami Sądu co do dalszego postępowania. Skoro zaś w wyroku z dnia 18 czerwca 2008 r. przesądzone zostało przez Sąd, że w przedmiotowej sprawie, przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zaistniała, to w ponownie przeprowadzonym postępowaniu wznowieniowym należy, zdaniem organu, uchylić decyzję dotychczasową w myśl art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty, to jest ocenić, czy przejęta nieruchomość stała się zbędna na cel jej nabycia. Minister uznał, że nie zachodziły podstawy do zwrotu nieruchomości, jednakże z uwagi na 5 letni termin, o którym mowa w art.146 § 1 k.p.a. stwierdził, że kwestionowana w postępowaniu wznowieniowym decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2000 r. wydana została z naruszeniem prawa.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury wnieśli P. [...] oraz Prezydent Miasta T..

P. [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a.

Prezydent Miasta T. zarzucił decyzji Ministra rażące naruszenie art. 107 i 146 § 1 k.p.a.

Rozpoznając po raz pierwszy skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 grudnia 2009 r. sygn., akt I SA/Wa 1315/09 orzekł o oddaleniu obu skarg. W uzasadnieniu wyroku Sąd, oceniając zaistnienie określonej w art. 146 § 1 k.p.a. negatywnej przesłanki uchylenia w postępowaniu wznowieniowym ostatecznej decyzji (upływ pięcioletniego terminu), podniósł, że w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia decyzji ostatecznej z [...] listopada 2000 roku. Z materiału dowodowego sprawy wynika jednak w sposób nie budzący wątpliwości, że decyzja została doręczona najpóźniej do połowy stycznia 2001 r., bowiem w piśmie Wojewody [...] z dnia 15 lutego 2001 r. do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich podnosi się, iż na decyzję powyższą wpłynęły skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zatem najpóźniej od połowy stycznia 2001 roku rozpoczął się bieg pięcioletniego terminu, o jakim mowa w art. 146 § 1 k.p.a.

W następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 813/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skoro Sąd pierwszej instancji uznał, iż w aktach sprawy nie ma wymaganych przepisami k.p.a. pisemnych potwierdzeń odbioru doręczenia decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2000 r., to określając datę doręczenia – najpóźniej do połowy stycznia 2001 r. wyłącznie w oparciu o pismo Wojewody z dnia 15 lutego 2001 r. skierowane do Rzecznika Praw Obywatelskich, posłużył się niedopuszczalnym domniemaniem faktu doręczenia decyzji, co stanowi naruszenie art. 146 § 1 k.p.a. Charakter tego naruszenia wskazuje, że pomiędzy zaskarżonym wyrokiem, a tym uchybieniem zachodzi związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprawę ponownie oddalił skargi P. [...] oraz Prezydenta Miasta T. wskazując, że w myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ponownie rozpoznając sprawę związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Sąd przypomniał, że organ odwoławczy rozpoznawał sprawę dwukrotnie, gdyż pierwotnie wydana przez niego decyzja, w której zakwestionował on by przywołane przez P. [...] okoliczności stanowiły przesłankę do wznowienia postępowania, została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt 18 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 551/08. W wyroku tym Sąd ostatecznie przesądził, że okoliczności przywołane we wniosku o wznowienie postępowania, to jest plan zagospodarowania III etapu rozbudowy [...] jest nowym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W przeprowadzonym po raz kolejny postępowaniu odwoławczym, zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., Minister Infrastruktury podzielił pogląd Wojewody, że w świetle ujawnionych dowodów i okoliczności, nie było podstaw do wydania decyzji o zwrocie nieruchomości na rzecz jej dawnych właścicieli, gdyż nieruchomość ta wobec zrealizowania inwestycji podstawowej (jaką był III etap rozbudowy zakładu) i realizacją związanej z tą inwestycją strefy ochronnej, została wykorzystana na cel na jaki została nabyta. W rozpoznawanej sprawie z uwagi na zaistnienie określonej w art. 146 § 1 k.p.a. negatywnej przesłanki uchylenia decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (przedawnienie), Minister ograniczył swoje rozstrzygnięcie do uchylenia wydanej we wznowionym postępowaniu w pierwszoinstancyjnej decyzji i orzeczenia o wydaniu badanej w tym trybie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...]listopada 2000 r. z naruszeniem prawa, stosownie do art. 151 § 2 k.p.a.

W tej sytuacji w ocenie Sądu zasadnicze znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma ustalenie, czy w sprawie administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 2000 r., w jej ujęciu materialnym, ze względu na przedłożone dokumenty i okoliczności, stanowiące w myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłankę wznowienia postępowania, potwierdzone zostało rzeczywiste zaistnienie wskazywanych przez stronę przyczyn uzasadniających jej ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie oraz czy trafnie organ centralny ocenił, że uniemożliwia takie rozstrzygnięcie sprawy upływ terminu przedawnienia przewidziany w art. 146 § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że dla stwierdzenia upływu 5 letniego terminu, w sytuacji gdy od wydanej w postępowaniu wznowieniowym decyzji wniesione zostało odwołanie, miarodajna będzie data rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy.

W ocenie Sądu, ustalenia organów co do rzeczywistego zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a więc ujawnienie i potwierdzenia wystąpienia okoliczności wskazujących na zrealizowanie na nieruchomości położonej w T., obejmującej działkę nr [...], celu na jaki została ona przez Skarb Państwa nabyta w 1979 r., są prawidłowe. Sąd podniósł, że z przedłożonych przy wniosku o wznowienie dokumentów, jak też ustaleń organu poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego, wynikało bowiem, iż trzeci etap rozbudowy zakładu, dla którego to etapu przewidziane zostało utworzenie strefy ochronnej na terenie obejmującym m.in. nieruchomość nabytą od S. i A. małż. W. został zrealizowany już w latach 1976 – 1983. Wykonano wówczas 95% zaplanowanych zadań, budując m.in. wszystkie obiekty służące produkcji, a pomijając jedynie pomocnicze bądź takie, które dało się połączyć z innymi w ramach procesu technologicznego. Wykaz budowli mających zostać w ramach tej inwestycji zrealizowanych zawarty jest w załączniku graficznym do decyzji z [...] września 1975 r. zatwierdzającej plan zagospodarowania przestrzennego III zabudowy [...] w T.. Potwierdza tą okoliczność także następca prawny przedsiębiorstwa ([...] S.A.). Wybudowane wówczas obiekty istnieją do chwili obecnej. Skoro więc inwestycja ta została faktycznie zrealizowana, to zdaniem Sądu, zgodnie z ówczesnymi decyzjami należało dla niej urządzić strefę ochronną, a w jej ramach przewidziany w decyzji Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w T. z [...] listopada 1979 r. sposób zagospodarowania terenów ogródków działkowych zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego terenu strefy sanitarnej "[...]", zatwierdzony decyzją Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli z dnia [...] września 1977 r. Z załącznika graficznego nr 1 wynika, iż działka stanowiąca dawną własność S. i A. W. znajdowała się w granicach planowanej strefy ochronnej. Sąd uznał, że wobec stwierdzenia, iż nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] włączona została do strefy ochronnej, a cel wywłaszczenia określony w umowie z 4 lipca 1979 r., wbrew ustaleniom zawartym w decyzji Wojewody z [...] listopada 2000 r., został zrealizowany na przełomie lat 70-tych i 80-tych i nieruchomość nie stała się na ten cel zbędna.

Zaistnienie przesłanki wznowieniowej, nie oznacza jednak w ocenie Sądu, że organ w każdym przypadku jej stwierdzenia może uchylić wydaną w postępowaniu zwykłym decyzję. Sposób działania organu po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wyznaczają przepisy art. 151 k.p.a. Wynika z nich, że jeżeli organ potwierdzi, w następstwie wznowienia postępowania, rzeczywiste zaistnienie przywoływanych we wniosku przesłanek wznowieniowych, to przed podjęciem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy zobowiązany jest do zbadania, czy w sprawie nie występują okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. uniemożliwiające uchylenie dotychczasowej decyzji. Sąd dalej wywodził, że w myśl § 1 tego artykułu, uchylenie decyzji z przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. – a więc również wówczas, gdy w postępowaniu wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję - nie może nastąpić, gdy od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Tak więc jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynął ten termin, to organ nie mogąc wyeliminować jej z obrotu prawnego, stosownie do art. 151 § 2 k.p.a., ograniczy się wyłącznie do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności z powodu których nie uchylił tej decyzji. Sąd wskazał, że decydujące znaczenie ma zatem dzień doręczenia lub ogłoszenia decyzji, którego to doręczenia - jak trafnie podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie w wyroku z dnia 5 kwietnia 2011 r. sygn. I OSK 813/10 – nie można domniemywać.

Sąd podniósł, że w przedmiotowym postępowaniu, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 109 § 1 k.p.a. w związku z art. 14 § 1 k.p.a. decyzja z 20 listopada 2000 r. została doręczona stronom na piśmie. Jak wynika z analizy znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru (potwierdzenia te znajdują się przy oryginale decyzji), doręczenie tej decyzji ostatniej ze stron postępowania nastąpiło w dniu 27 listopada 2000 r. (doręczenie [...] SA). Zatem od dnia 28 listopada 2000 r. rozpoczął bieg pięcioletni termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a, co oznacza, że upłynął on ostatecznie w dniu 28 listopada 2005 r. Wprawdzie w momencie wydania w pierwszej instancji przez Wojewodę [...] decyzji uchylającej własną decyzję z [...] listopada 2000 r. i poprzedzające ją rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta T. z [...] lipca 2000 roku termin, o którym wyżej mowa jeszcze nie upłynął, ale wskutek złożenia od niej odwołania decyzja ta nie stała się ostateczną i z tego względu organ odwoławczy obowiązany był uwzględnić zarówno stan faktyczny jak i prawny istniejący w dniu wydania decyzji kończącej postępowanie odwoławcze. Tym samym, w ocenie Sądu, w dniu 26 czerwca 2009 r., to jest w dacie wydania ostatecznej decyzji przez Ministra Infrastruktury, pięcioletni okres przedawnienia upłynął. To zaś powodowało, że organ nie mógł już uchylić decyzji zwrotowej, mimo że narusza ona prawo, a jedynym rozstrzygnięciem jakie w tych warunkach mógł podjąć było uchylenie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji pierwszoinstancyjnej z 20 maja 2005 r. i orzeczenie o wydaniu decyzji kwestionowanej w postępowaniu wznowieniowym z naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy, zarzut skargi P. [...] dotyczący naruszenia przez Ministra przepisu art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 k.p.a. Sąd uznał za chybiony.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. [...], zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu - na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, a przez to na wynik sprawy, polegające na tym, że Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczeniem z dnia 5 kwietnia 2011 roku uprzedniego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie zastosował wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, w tym przede wszystkim w kontekście przepisu art. 146 § 1 kpa;

2. art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, a przez to na wynik sprawy, polegające na wydaniu przez Sąd I instancji wyroku w sprawie na bazie ustalenia, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. została doręczona stronom postępowania administracyjnego mimo, że w aktach sprawy, na podstawie których Sąd feruje wyrok, brak było zwrotnych poświadczeń odbioru w/w decyzji;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, a przez to na wynik sprawy, materializujące się w tym, że Sąd I instancji w wyniku nieprawidłowej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w/w przepisie, tj. nie uchylił zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r. w sytuacji, gdy kompleksowo zgromadzony materiał dowodowy, wyraźnie wskazywał, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury obarczona była naruszeniem prawa materialnego w postaci niewłaściwego zastosowania przez organ administracyjny przepisu art. 146 § 1 kpa, regulującego tzw. instytucję przedawnienia uchylenia decyzji administracyjnej w postępowaniu ze skargi o wznowienie, mimo, że nie wykazano, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. została doręczona stronom postępowania administracyjnego;

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Sąd I instancji orzekł niezgodnie z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2011 r., gdyż uznał, że fakt doręczenia kwestionowanej w postępowaniu wznowieniowym decyzji z [...] listopada 2000 r. nie budzi najmniejszych wątpliwości i był należycie udokumentowany. Pełnomocnik skarżących kasacyjnie wskazał, że dokonał gruntownej analizy akt przedmiotowego postępowania i nie odnalazł zwrotnych poświadczeń odbioru decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. t.j.: 2012 r., poz. 270 ), powoływanej dalej jako " p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Przesłanki nieważności, wymienione w § 2 wskazanego przepisu nie wystąpiły w niniejszej sprawie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów opartych na podstawie określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a., czyli zarzutów naruszenia art.133 §1 p.p.s.a. i art. 190 p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej zasadniczy zarzut skierowany wobec zaskarżonego wyroku dotyczył naruszenia art.190 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej uważa, że Sąd I instancji nie zastosował wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w kontekście przepisu art.146 § 1 k.p.a. Przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. I OSK 813/10 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1315/09 stwierdzając, że Sąd ten posłużył się niedopuszczalnym domniemaniem faktu doręczenia decyzji. W uzasadnieniu wyroku z dnia 17 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w aktach sprawy nie ma wprawdzie pisemnych potwierdzeń odbioru doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...], lecz z treści pisma Wojewody [...] z dnia 15 lutego 2001 r. informującego o złożeniu na tę decyzję skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego i skierowanego do Rzecznika Praw Obywatelskich wywiódł, że decyzja ta została doręczona najpóźniej do połowy stycznia 2001 r. O tej daty rozpoczął bieg pięcioletni termin, o którym mowa w art.146 § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej wyroku z dnia 5 kwietnia 2011 r. nie zaakceptował stanowiska Sądu i poczynił rozważania dotyczące użytego w art.146 §1 k.p.a., pojęcia " dnia ogłoszenia lub doręczenia decyzji". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że fakt doręczenia decyzji musi być udokumentowany albo w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji albo protokołu jej ogłoszenia. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że brak jest zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji, to posłużenie się przez ten Sąd domniemaniem jej doręczenia Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niedopuszczalny i z tego powodu uchylił zaskarżony wyrok.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji poczynił odmienne, niż rozpoznając sprawę uprzednio, ustalenia w zakresie stanu faktycznego. Sąd I instancji dostrzegł, że na odwrocie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. znajdują się dołączone zwrotne potwierdzenia jej odbioru. To ustalenie Sądu I instancji jest trafne. Dokładna analiza akt przedmiotowej sprawy prowadzi do następujących wniosków. W aktach administracyjnych załączonych do niniejszej sprawy znajdują się w oddzielnych teczkach dwa egzemplarze decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r., a do jednej z nich (w teczce 3) dołączone zostały zwrotne potwierdzenia jej odbioru:

- w dniu 24 listopada 2000 r. przez P. [...], w tym samym dniu przez adwokata M. P., pełnomocnika A. i S. małżonków W.,

- w dniu 23 listopada 2000 r. przez Prezydenta Miasta T.,

- w dniu 27 listopada 2000 r. przez Spółkę Akcyjną "[...]" w T..

Na zwrotnych potwierdzeniach odbioru znajduje się adnotacja dotycząca przedmiotu przesyłki, czyli określenie daty decyzji i jej numeru, a także czytelne podpisy osób odbierających przesyłki i stosowne stemple pocztowe. W świetle tych nowych poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń w zakresie faktu doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. chybiony jest zatem podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art.133 §1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art.54 § 2 . W kontekście poczynionych powyżej ustaleń nie można Sądowi I instancji czynić zarzutu, że wydał wyrok, jak twierdzi autor skargi kasacyjnej : " na tle substratu nie znajdującego odzwierciedlenia w aktach sprawy". Wręcz przeciwnie dzięki starannej lekturze wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych Sąd I instancji poczynił ustalenia mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Odnośnie do zarzutu naruszenia art.190 p.p.s.a., jak już wyżej wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2011 r. dokonał wykładni pojęcia " doręczenia decyzji ", o którym mowa w art.146 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy Sąd I instancji ustalił brak zwrotnych potwierdzeń odbioru kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji. W sytuacji, gdy w aktach sprawy znajdują się dowody doręczenia decyzji, to stanowisko zaprezentowane przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie pozostaje w jakiejkolwiek sprzeczności z wywodami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i dokonanej wykładni art.146§1 k.p.a. w zakresie dotyczącym niedopuszczalności domniemania doręczenia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie naruszył art.190 p.p.s.a. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z tym przepisem wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną co do stanu faktycznego sprawy ( por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Jan Paweł Tarno. Wyd. Lexis Nexis. Warszawa 2004 r., str.268 ).

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.