Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 338/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28  ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 28 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2019 roku sprawy ze skargi A. H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096)- dalej: k.p.a.; art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) — dalej u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku A.H.

o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...]o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 107.086,74 zł, w tym:

- ubezpieczenia społeczne za okres 10/2009-11/2011, 02/2012-04/2017, 07/2017-11/2017 w kwocie 81.758,81 zł obejmującej należne odsetki wyliczone na dzień 6 sierpnia 2018 r. ;

- ubezpieczenia zdrowotne za okres 10/2009-12/2009, 03/2010-06/2010, 08/2010[pic]-11/2011, 03/2012, 09/2012-10/2012, 06/2013-09/2013, 11/2013-03/2014, 10/2014-11/2014, 02/2015-08/2015, 12/2015, 11/2017 w łącznej kwocie 18.597,20 zł [pic]obejmującej należne odsetki wyliczone na dzień 6 sierpnia 2018 r.;

- Fundusz Pracy za okres 10/2009-11/2011, 02/2012-03/2014, 10/2014-11/2017 w łącznej kwocie 6.730,73 zł obejmującej należne odsetki wyliczone na dzień 6 sierpnia 2018 r. oraz koszty upomnienia.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2018 r. A. H. wystąpił o umorzenie należności z tytułu zaległych składek w ramach pomocy de minimis. Uzasadniając [pic]wskazał, iż spłata ciążącego na nim zadłużenia, przy założeniu obecnego tempa spłat, będzie wynosiła ponad 26 lat. Okres ten, zdaniem skarżącego jest dłuższy od okresu jego aktywności zawodowej, a co więcej prawdopodobnie życiowej. Wyjaśnił, że aktualna sytuacja majątkowa nie pozwala na spłatę przedmiotowego zadłużenia. [pic]Obecnie jest pracownikiem [...] S.A., zatrudnionym na stanowisku kierowcy. Po potrąceniu części osiąganych dochodów z tego tytułu na życie, koszty leczenia i rehabilitacji pozostaje mu kwota 1.500 zł. Skarżący podniósł także, że wykonywana przez niego praca wiąże się z dużą odpowiedzialnością za powierzone mu mienie pocztowe, jak również wynikającym z przepisów prawa obowiązkiem ochrony danych osobowych. W jego ocenie otrzymywane z tytułu zatrudnienia wynagrodzenie nie jest adekwatne do ciążących na nim obowiązków i jeżeli taki stan rzeczy nadal się utrzyma, będzie zmuszony poszukać pracy adekwatnej do zarobków. Co więcej jego rezygnacja z zatrudnienia w [...] S.A. będzie de facto stanowiła dalsze straty dla Zakładu w postaci braku wpływu kolejnych składek, natomiast odnośnie jego osoby, istniejące po jego stronie zadłużenie, w wyniku przeprowadzonego postępowania upadłościowego, najprawdopodobniej zostanie umorzone.

Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów, w tym oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, oświadczenia przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej, informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, zeznania podatkowego PIT16A za rok 2017, dokumentacji zdrowotnej strony wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego stanowi wynagrodzenie skarżącego z [pic]tytułu wykonywanej pracy w wysokości 1.470,94 zł netto oraz dochód żony w wysokości 2.000 zł netto. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem kształtują się w łącznej kwocie 600 zł. Na wnioskodawcy ciążą zobowiązania pieniężne z tytułu zaległych składek egzekwowane przez wierzyciela w drodze egzekucji. Łączna miesięczna egzekwowana kwota wynosi 1.100 zł. Ponadto jak wynika ze złożonego [pic]oświadczenia skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku ruchomego, nieruchomego, czy też innych wierzytelności lub praw majątkowych, pozwalających na pokrycie przedmiotowych zaległości.

Natomiast z informacji pozyskanych przez organ z urzędu wynika, że prowadzona w stosunku do skarżącego przymusowa egzekucja należności jest częściowo skuteczna, a objęte wnioskiem należności nie uległy przedawnieniu. Ponadto na rzecz organu dokonano zastawu na ruchomościach skarżącego w postaci: samochodu osobowego marki Polonez rok prod. 1991 r., o wartości około 1.400 zł, samochodu osobowego marki Fiat Siena rok prod. 1999 o wartości 1.600 zł, samochodu osobowego marki Honda Accord rok prod. 1994 o wartości 4.900 zł oraz [pic]samochodu osobowego marki Fiat Albea rok prod. 2006 o wartości 6.900 zł.

ZUS uzasadniając decyzję z dnia 3 września 2018 r., nr 96/2018 stwierdził, że przeprowadzona analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała, aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności składek, określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., skutkujących umorzeniem należności. W sprawie nie wystąpiła także żadna z przesłanek umorzenia zaległych składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003 r. Nr 141 poz. 1365). Ponadto organ wskazał na publicznoprawny charakter należności z tytułu składek, a co za tym idzie ciążący na Zakładzie obowiązek szczególnie ostrożnego dysponowania tymi środkami, w tym rozpatrywania wniosków o ich umorzenie. Organ wskazał też na możliwość uregulowania należności w formie układu ratalnego.

Kwestionując prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając wydanie decyzji w oparciu o nieprawdziwe dane. Wskazał, iż powołane przez organ samochody osobowe marki Polonez Caro, Fiat Siena, Honda Accord nie stanowią jego własności, gdyż zostały sprzedane, na dowód czego przedstawił kserokopie umów kupna-sprzedaży. Ponadto, co istotne, cena za jaką te pojazdy zostały sprzedane była dużo niższa od ich wartości [pic]rynkowej z uwagi na fakt, że wszystkie pojazdy były powypadkowe. Natomiast, co do powołanego samochodu osobowego marki Fiat Albea organ pominął, iż skarżący jest jego właścicielem jedynie w 50 %. Pojazd ten stanowi dla skarżącego środek transportu do pracy, gdyż zarówno rozpoczęcie pracy na pierwszej zmianie, jaki koniec pracy na drugiej zmianie, przypada na godziny, w których brak jest połączeń komunikacji miejskiej. Skarżący ponowił także argumentację przedstawioną we wniosku o umorzenie zaległych składek, odnośnie nieadekwatnego wynagrodzenia w stosunku do ciążącej na nim odpowiedzialności, co może spowodować rezygnację z aktualnego zatrudnienia, a w konsekwencji zaprzestanie wpływu składek z tego tytułu.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ przedstawił na wstępie dotychczasowe ustalenia faktyczne oraz przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuty skarżącego. Dalej wskazując na podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia Zakład wskazał, iż zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u..s należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przypadki całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 u.s.u..s, zgodnie z którym całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z [pic]dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W ocenie Zakładu w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z powołanych w powyższym przepisie przesłanek umorzeniowych, w szczególności z pkt 1, 4, 4a, oraz 4b. Natomiast odnośnie przesłanki z pkt 3 z akt sprawy wynika, iż skarżący zaprzestał prowadzenia dzielności gospodarczej, jednakże z uwagi na fakt pozostawania w stosunku pracy otrzymuje wynagrodzenia, z którego możliwe jest egzekwowanie należności. Natomiast, co do przesłanek umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s. Zakład wskazał, iż jak wynika z dokonanych ustaleń wobec skarżącego jest prowadzone aktualnie skuteczne postępowanie egzekucyjne.

Dalej Zakład wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia na podstawie powołanego przepisu uregulowane zostały w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie organu administracji w sprawie nie wystąpiła żadna z powołanych wyżej [pic]przesłanek. Bezsporne jest, że aktualna sytuacja finansowa gospodarstwa domowego skarżącego nie wskazuje, iż podjęcie przez stronę spłaty należności skutkowałoby pozbawieniem zobowiązanego oraz jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Analiza zgromadzonych dokumentów wykazała bowiem, iż deklarowany przez skarżącego łączny dochód gospodarstwa wnioskodawcy, kształtujący się w kwocie około 3.500 zł, przekracza minimum socjalne ustalone dla dwuosobowego gospodarstwa domowego pracowniczego, które wynosi 1.874,67 zł.

W sprawie nie wystąpiła także przesłanka umorzenia należności w oparciu o §3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia, gdyż strona nie wykazała, ż w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia poniosła straty materialne, co spowodowało, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności. Tym bardziej, że jak już wcześniej wskazano skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i świadczy stosunek pracy na podstawie zawartej umowy o pracę.

Ponadto bezsporne jest, że w sprawie nie wystąpiła trzecia z przesłanek, o których [pic]mowa w pkt 3 powołanego wyżej przepisu. Organ nie neguje problemów zdrowotnych skarżącego, jednakże strona nie wykazała, że z uwagi na przewlekłą chorobę bądź też z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiona jest możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego spłatę należności. Wręcz przeciwnie, jak już wcześniej wskazano zarówno skarżący jak i jego żona są [pic]osobami czynnymi zawodowo i uzyskują dochody z tytułu świadczonej pracy.

Dalej organ odwoławczy wskazał na uznaniowy charakter rozstrzygnięć wydawanych w [pic] przedmiocie wniosków o umorzenie należności, jak również na obowiązki w opłacaniu należnych składek przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą oraz obowiązki Zakładu w ostrożnym i celowym dysponowaniu środkami finansowymi [pic]pochodzącymi z wpływów z tytułu składek, z uwagi na ich publicznoprawny charakter oraz cele na jakie zostają przeznaczane. Natomiast odnośnie kwestii posiadania przez skarżącego trzech pojazdów, które zgodnie z oświadczeniem strony zostały sprzedane, organ przyznał, iż w tym zakresie posłużył się nieaktualnymi danymi z CEPiK, jednakże [pic] kwestia ta pozostaje bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. H.[pic]zarzucił nieuwzględnienie wszystkich aspektów sprawy, co w jego ocenie czyni decyzję nieprawidłową. Wskazał, iż opłacenie przez niego należności z tytułu składek pozbawiłoby jego oraz jego 3 osobową rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Podniósł, że na jego i żony utrzymaniu pozostaje córka. Na uzasadnienie powyższego twierdzenia skarżący przedstawił dwa zrzuty z ekranu komputera obrazujące wyciąg ze wspólnego z żoną rachunku bankowego, z którego jasno wynika, że utrzymują się dzięki przyznanemu limitowi na karcie kredytowej. Dalej wskazał, iż całkowity miesięczny koszt utrzymania domu kształtuje się w łącznej kwocie około 1.008 zł, w tym 500 zł to kwota zakupu węgla w okresie grzewczym. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie procedury administracyjnej polegające na wydaniu decyzji z przekroczeniem ustawowego terminu oraz popełnienie przez organ przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy polegającego na stwierdzeniu, że strona posiada majątek ruchomy w postaci trzech samochodów osobowym, które to pojazdy zostały przez skarżące wcześniej sprzedane. Z uwagi na powyższe wniósł o zmianę decyzji.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał ponadto, że ustalenie sytuacji materialnej skarżącego odbywa się jedynie w oparciu o składane przez niego oświadczenia majątkowe, a te budzą poważne wątpliwości. W trakcie postępowania administracyjnego skarżący wskazywał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym jedynie z żoną. W skardze stwierdził, że na ich utrzymaniu jest też córka. W oświadczeniu z dnia 6 sierpnia 2018 r. skarżący wskazał, że ponosi koszty z tytułu miesięcznych opłat (czynsz, bez opłat eksploatacyjnych) w kwocie 100 złotych miesięcznie chociaż, jak wynika z akt sprawy, mieszka w domu jednorodzinnym. W skardze wskazuje, że jednym z wydatków jest ok. 100 złotych z tytułu podatku za dom. Zakładając, że jest to podatek od nieruchomości, to łączna kwota tego podatku stanowiłaby kwotę 1200 zł., co wskazywałoby na bardzo dużą powierzchnię nieruchomości, za którą jest płacony. Zauważyć należy, iż skarżący nie wskazał rzetelnych informacji odnośnie majątku ruchomego. W oświadczeniu majątkowym w ogóle nie wspomniał o posiadaniu jakiegokolwiek auta, czy udziałach w nieruchomości.

Skarżący w dniu 6 maja 2019 r. złożył pismo procesowe, w którym podtrzymał zarzuty skargi. Do pisma załączył dokumentację lekarską na okoliczność kontynuacji leczenia rozpoczętego w 2012 roku.

Na rozprawie w dniu 28 maja 2019 r. A.H. poparł skargę. Oświadczył ponadto, że dom w którym mieszka nie jest własnością jego ani żony. Jest to spadek po rodzicach żony, w związku z czym dom jest własnością żony i jej rodzeństwa. Uzupełnił także dokumentację medyczną dotyczącą stanu jego zdrowia. Oświadczył, że córka studiuje i otrzymuje stypendium w wysokości 800 zł. Stwierdził ponadto, że od listopada 2017 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i jest pracownikiem [...]. Działalność gospodarczą zawiesił na okres od października 2017 r. do listopada 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta zaś, na mocy § 2 art. 1 w/w ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), - dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność, tj. zgodność z prawem zaskarżonego aktu, a mówiąc ściślej, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W niniejszej sprawie przedmiot skargi stanowi decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 107.086,74 zł za wskazane w tej decyzji okresy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły odpowiednie przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) - dalej: u.s.u.s.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z uwzględnieniem ust. 2-4. Co za tym idzie, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Na mocy art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z [pic]dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, iż nie zachodzi całkowita nieściągalność składek. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Pozostaje jednak w stosunku pracy, a tym samym otrzymuje wynagrodzenie, z którego możliwe jest egzekwowanie należności. Fakt, iż nie zachodzi całkowita nieściągalność składek potwierdza również toczące się wobec skarżącego skutecznie postępowanie egzekucyjne.

Trzeba jednak podkreślić, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Zaś szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art.. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) – dalej: rozporządzenie. Do skarżącego miały zaś zastosowanie również te przepisy z uwagi na fakt, że składając wniosek przed organem administracji publicznej, nie zaprzestał jeszcze prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż na okres od października 2017 roku do końca października 2018 roku działalność tę jedynie zawiesił. Z ewidencji działalności gospodarczej wykreślony został w dniu 1 października 2018 r. ( k. 4 akt administracyjnych – kopia wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej R.P.).

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Należy jednak wskazać, że organ administracji publicznej, wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne podejmuje je w ramach instytucji uznania administracyjnego, o czym stanowi użyte w art. 28 u.s.u.s. sformułowanie "należności z tytułu składek mogą być w umarzane w całości lub w części". Oznacza to, że organ administracji ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Jednak wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku zaś stwierdzenia braku przesłanek w sprawie do umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, konieczne jest uzasadnienie takiego stanowiska z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty (por. Wyrok NSA z dnia 23 października 2018 roku, I GSK 1944/18).

Należy przy tym zwrócić uwagę na to, że proces podejmowania przez organ decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, ma charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności organ administracji publicznej, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy, tj. przede wszystkim badając sytuację majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy ocenia, czy okoliczności te odpowiadają którejś z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. W razie stwierdzenia, że okoliczności te nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości, wyłączona jest możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla strony sprawy. Natomiast drugi etap ma miejsce jedynie wtedy, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem zadłużenia. Co jednak istotne, nawet stwierdzenie występowania w sprawie przesłanek przemawiających za umorzeniem składek, nie obliguje organu do skorzystania z niniejszej instytucji. Organ może bowiem nadal odmówić umorzenia składek, działając w granicach administracyjnego uznania.

Na gruncie powyższych rozważań niewątpliwie można stwierdzić, że najistotniejszym w przedmiocie rozstrzygnięcia przez organ wniosku o umorzenie zaległych składek jest wszechstronne i wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej, osobistej i rodzinnej strony wnoszącej o umorzenie zadłużenia. Przy czym należy podkreślić, że to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa ciężar wykazania, że zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust 1 pkt 1-3 rozporządzenia.

W niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia, tj. skarżący nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Skarżący przed organami postępowania powoływał się na zaistnienie przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 w/w rozporządzenia.

Zakład po przeprowadzeniu analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalił, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz ze swoją żoną, oboje pozostają w stosunku pracy, a co za tym idzie łączny dochód gospodarstwa wnioskodawcy i jego żony wynosi około 3.500 zł netto. Kwota ta zaś przekracza minimum socjalne ustalone dla dwuosobowego gospodarstwa domowego pracowniczego, które wynosi 1.874,67 zł. Zgodnie z tymi ustaleniami organy stwierdziły, iż nie występuje przesłanka z § 3 ust. 1 pkt rozporządzenia, gdyż opłacanie należności z tytułu składek nie pozbawia zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Warto przy tym podkreślić, że na etapie postępowania przed organami administracji publicznej skarżący nie przekazał organom informacji o tym, iż na jego utrzymaniu we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje również córka, która obecnie studiuje. Informacje te skarżący przedstawił dopiero na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, ujawniając przy tym dochody córki w postaci otrzymywanego comiesięcznie w kwocie 800 zł netto stypendium.

Podobnie skarżący na etapie postępowania przed organami administracyjnymi nie wskazał rzetelnych informacji odnośnie swego majątku ruchomego. Nie wspomniał o posiadaniu jakiegokolwiek pojazdu, a także nie wyjaśnił kwestii ewentualnych udziałów jego żony (z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe) w nieruchomości. Dopiero na etapie postępowania przed sądem administracyjnym przedstawił kserokopie umów sprzedaży samochodów oraz wyjaśnił, iż w nieruchomości, w której zamieszkuje wraz z żoną, udział we współwłasności przysługuje jego żonie wraz z jej rodzeństwem, gdyż nieruchomość ta jest przedmiotem spadku po rodzicach żony. Przy czym należy stwierdzić, że okoliczności te, odnoszące się do majątku ruchomego skarżącego, nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, potwierdzając jedynie fakt niezłożenia przez skarżącego przed organami administracji publicznej rzetelnego oświadczenia dotyczącego jego sytuacji majątkowej, osobistej i rodzinnej. Niewątpliwie organ orzekając w I instancji błędne wskazał, że skarżący posiada trzy samochody. Informacje te oparł na danych wynikających z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Konsekwencjami tej omyłki nie można obarczać Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, lecz ewentualnie podmiot prowadzący tę ewidencję i to w przypadku, gdy skarżący zgłosił do właściwego urzędu fakt sprzedaży pojazdu. Na marginesie zauważyć należy, iż jedna z umów przedstawionych przez skarżącego dotycząca samochodu Fiat Siena sporządzona została nieprawidłowo. Nie wskazano bowiem daty jej zawarcia.

Należy zaś wskazać, że zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organy administracyjne orzekają według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania przez nie decyzji. Ani organ pierwszej, ani organ drugiej instancji na etapie postępowania administracyjnego nie posiadały wiedzy o opisanych powyżej okolicznościach. Biorąc zaś pod uwagę fakt, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległych składek i tym samym złożenia rzetelnego oświadczenia, gdyż to sam wnioskodawca, a nie organ posiada pełną wiedzę o swojej sytuacji majątkowej, osobistej i rodzinnej, należy stwierdzić, iż organy administracji publicznej w tym zakresie dokonały prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś wydając decyzje w niniejszej sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego czy też przepisów prawa procesowego.

Skarżący powoływał się również na spełnienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, jednakże co warte podkreślenia, pełną dokumentację medyczną przedłożył również dopiero na etapie postępowania przed sądem administracyjnym. Stwierdzić jednak należy, iż problemy zdrowotne skarżącego nie uniemożliwiły mu wykonywania pracy zarobkowej i osiągania dochodów. Zgodnie z § 3 pkt 3 rozporządzenia Zakład mógłby umorzyć należności z tytułu składek w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Tym samym w ocenie Sądu, nie można przypisać organowi naruszenia prawa w zakresie, w jakim odmówił umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. pozwalający w uzasadnionych przypadkach na umorzenie należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Enumeratywnie wyliczony w przepisie § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2013 r. katalog sytuacji pozwalających na umorzenie należności w "uzasadnionych przypadkach" wskazuje, że powinno mieć ono zastosowanie w sytuacjach naprawdę wyjątkowych. Podkreślić przy tym należy, że badanie czy w odniesieniu do konkretnej, indywidualnej sytuacji zobowiązanego nastąpił taki "uzasadniony przypadek" musi uwzględniać nie tylko interes indywidualny zobowiązanego z tytułu składek, ale również interes publiczny. Organ umarzając bowiem zadłużenie z tytułu składek, definitywnie rezygnuje z egzekwowania tych należności, a tym samym w przypadku wydania decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy naraża wpływy z tytułu należności publicznoprawnych na uszczuplenie. Wszak zasadą jest, iż wnioskodawca osiągający dochody z działalności gospodarczej zobowiązany jest do uiszczenia odpowiednich składek na ubezpieczenia społeczne za okres prowadzenia tej działalności. Umorzenie tychże należności winno więc stanowić sytuację wyjątkową, a przesłanek zawartych 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia nie można interpretować rozszerzająco.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uznał, iż materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wnikliwy i wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), zaś organy administracji publicznej wyjaśniły stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.), mając również na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia również wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.

Podkreślić przy tym należy, że zasady ogólne zawarte w k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej przy tym od dbałości o własne interesy oraz od wszelkiej aktywności procesowej. Przypomnienia bowiem wymaga, że to na wnioskodawcy ubiegającym się o umorzenie zaległych składek ciąży obowiązek przedstawienia wszelkich okoliczności istotnych w sprawie oraz wykazania przesłanek uzasadniających wydanie pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, procedując w sprawie o umorzenie takiego zadłużenia nie jest bowiem zobowiązany do wyręczania strony i poszukiwania z urzędu dowodów potwierdzających twierdzenia zawarte przez stronę w jej oświadczeniach i innych dokumentach składanych przed organem. Rozpatrując wniosek o umorzenie składek organ w sposób prawidłowy ocenił więc kwestię wystąpienia przesłanek przemawiających za odmową umorzenia należności skarżącego.

Na koniec niniejszych rozważań należy zwrócić uwagę na fakt, że niniejszy wyrok oddalający skargę w żaden sposób nie zamyka skarżącemu drogi do wniesienia ponownego wniosku o umorzenie zaległych składek przed organem administracji publicznej w przypadku zmiany okoliczności faktycznych dotyczących jego sytuacji zdrowotnej i majątkowej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

ab/ [pic][pic]