Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 900/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2683/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 października 2015 r. o sygn. akt V SA/Wa 2683/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił I. Spółce z o.o. z siedzibą w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych - w sprawie ze skargi tej spółki z dnia 18 czerwca 2015 r. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. (nr [...]) w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka wskazała, iż jej kapitał zakładowy wynosi 6 mln zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy wyniosła [...] zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła [...] zł. Strona oświadczyła również, że zablokowano jej wszystkie konta bankowe, uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi, co powoduje niemożność opłacenia wpisu sądowego. Dodała, że wszystkie środki ruchome zostały zajęte przez komorników. Sąd wskazał, że zarządzeniem referendarza sądowego spółka została wezwana do złożenia określonych dokumentów dotyczących jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. W odpowiedzi strona nie nadesłała żądanych dokumentów, stwierdzając że nie będą one stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej, a wezwanie to tworzenie fikcji, która uzasadni odmowę przyznania prawa pomocy.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżąca spółka nie wykazała, że w jej przypadku wystąpiła przesłanka przyznania prawa pomocy określona w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."). Sąd stwierdził, że spółka konsekwentnie odmawia przedstawienia informacji dotyczących aktualnego stanu majątkowego, natomiast przedstawione przez nią dane nie dają podstaw do przyjęcia, że kwota wpisu w wysokości 100 zł przekracza jej możliwości płatnicze. Sąd uznał ponadto, że nie jest zobowiązany do prowadzenia z urzędu dochodzeń w zakresie sytuacji majątkowej wnioskodawcy w sytuacji, gdy uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie.

Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła I. Spółka z o.o. Wniosła o uchylenie tego orzeczenia i zwolnienie skarżącej z obowiązku wniesienia wpisu. Zażalenie nie zawierało żadnego uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, uznając przede wszystkim, że nie było możliwe dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony, skoro skarżąca - mimo wezwania - nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację majątkową.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy, uznając w efekcie, że skarżąca spółka nie wykazała w sposób należyty, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wprawdzie skarżąca zawarła we wniosku o przyznanie prawa pomocy szereg oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej, jednakże uniemożliwiła Sądowi dokonanie weryfikacji wiarygodności tychże oświadczeń. Mimo wezwania z dnia 11 sierpnia 2015 r. (wystosowanego w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z tego samego dnia, wydanego na podstawie art. 255 p.p.s.a.) skarżąca nie nadesłała bowiem żądanych dokumentów, to jest: 1) dokumentów potwierdzających prowadzone wobec spółki postępowania egzekucyjne, 2) aktualnego wykazu środków trwałych spółki, 3) wyciągów i wykazów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (a w razie zajęcia rachunku - dokument potwierdzający zajęcie lub zaświadczenie z banku potwierdzające blokadę bądź zamknięcie rachunku), 4) innych dokumentów mogących potwierdzić aktualną sytuację materialną spółki.

Brak przedstawienia wskazanych wyżej dokumentów uniemożliwiał Sądowi pierwszej instancji ocenę, czy w przypadku skarżącej wystąpiły przesłanki do przyznania prawa pomocy. To z kolei oznaczało, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.

PG