Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1353/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-04-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 czerwca 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok p o s t a n a w i a wniosek skarżącego oddalić


UZASADNIENIE

W dniu 15 lutego 2013 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.K. na urzędowym formularzu "PPF" o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.

Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest dochód z umowy o pracę w wysokości 600 zł. Wnioskodawca nie dysponuje żadnym majątkiem, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych.

Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż uchybił terminowi wniesienia opłaty z tytułu złożenia skargi do WSA w Krakowie ze względu na ciężką chorobę wykluczającą pojmowanie otaczającej rzeczywistości, a co za tym idzie niemożliwość dysponowania środkami finansowymi.

W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący został wezwany do ich uzupełnienia poprzez oświadczenie gdzie zamieszkuje, czyją własność stanowi ta nieruchomość, kto ponosi koszty jej utrzymania i jaka jest wysokość tych kosztów, oświadczenie, czy skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami – w drugim przypadku należało wykazać wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym – podać ich stan majątkowy oraz źródło i wysokość dochodów miesięcznych uzyskiwanych przez te osoby, udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów skarżącego poprzez przedłożenie zaświadczenia od pracodawcy o wysokości tych dochodów za ostatnie trzy miesiące (od grudnia 2012 do lutego 2013 roku), kopii zeznania podatkowego o wysokości dochodów wnioskodawcy osiągniętych w latach 2011 i 2012, bądź zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów skarżącego za rok 2012, jeśli zeznanie podatkowe za ten okres nie zostało jeszcze złożone, wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy, udokumentowanie aktualnymi rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącego (opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, opał, podatki, ubezpieczenie itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, ewentualne leczenie itp. oraz przedłożenie zaświadczenia właściwego urzędu komunikacji o pojazdach mechanicznych zarejestrowanych na nazwisko skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, iż mieszka w jednym pokoju przy ul. P. w K. z używalnością łazienki i kuchenki, gdzie ma podstawowy sprzęt, jak łóżko i stół. Pokój zajmuje bezpłatnie, dopłaca za prąd i gaz. Właścicielem nieruchomości jest była żona skarżącego, J.K. z którą wnioskodawca jest rozwiedziony od kilkudziesięciu lat (mają jednak wspólne dzieci). Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Spłaca zaległe alimenty, które są pobierane przez komornika z pensji. Ze względu na fakt, że skarżący został oszukany na ogromną kwotę przez oszusta finansowego R.W. (sprawa jest aktualnie w Prokuraturze Okręgowej), ma on do spłacenia dużą ilość zobowiązań bankowych i prywatnych oraz do Urzędu Skarbowego, których nie jest w stanie spłacić. Z tego powodu wnioskodawca zwrócił się do Urzędu Skarbowego o rozłożenie jego zobowiązań na raty. Miesięczne wydatki A.K. przedstawiają się następująco: wyżywienie 500 zł, ubezpieczenie lekarskie 118 zł, składki na rzecz Izby Lekarskiej 40 zł, leki 200 zł, telefon / internet 300 – 400 zł, leasing samochodu 926 zł, paliwo do samochodu 300 zł, prąd, gaz, woda 200 zł. Do pisma skarżący załączył kopie następujących dokumentów: szczegóły rachunku bankowego prowadzonego w Multibanku wraz z listą zawieszeń (zestawieniem zaległych opłat i prowizji, które nie mogły zostać pobrane z rachunku ze względu na brak dostępnych środków), historii rachunku bankowego skarżącego za okres od 11 grudnia 2012 roku do 11 marca 2013 roku w Banku Pocztowym, faktury z dnia 10 stycznia 2013 roku opiewającej na kwotę 926,28 zł z tytułu okresowej opłaty leasingowej, informacji Towarzystwa Zarządzającego SKOK Sp. z o.o. z dnia 8 września 2011 roku dot. opłat początkowych do umowy leasingu, dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego marki fiat Punto, rok produkcji 2011, dwóch dowodów wpłaty kwot 120 zł i 190 zł na rzecz TP S.A., zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z dnia 19 lutego 2013 roku, dowodu zajęcia wierzytelności z dnia 31 stycznia 2012 roku, dwóch dowodów zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 19 lutego 2010 roku, dowodu zajęcia wierzytelności z dnia 21 lutego 2013 roku, postanowienia z dnia 19 stycznia 2012 roku Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym M.G. o ustaleniu aktualnego stanu zadłużenia A.K. oraz zeznania o wysokości dochodu osiągniętego w roku podatkowym 2011 (PIT-36L) wraz z informacją o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku 2011 (PIT/B).

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania we własnym zakresie.

Po przeprowadzeniu analizy przedłożonych przez skarżącego oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów źródłowych nie można uznać, aby skarżący przekonał orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru we własnym zakresie. W złożonym formularzu "PPF" jako jedyne źródło dochodów skarżący wykazał dochód z umowy o pracę w wysokości 600 zł brutto miesięcznie. W tej sytuacji uzasadnione było wezwanie skarżącego do udokumentowania wysokości miesięcznych dochodów poprzez przedłożenie stosownego zaświadczenia od pracodawcy o wysokości tych dochodów za ostatnie trzy miesiące, a ponadto kopii zeznań podatkowych za lata 2011 i 2012 z zastrzeżeniem, że gdyby zeznanie podatkowe za ubiegły rok nie zostało jeszcze złożone, należało przedłożyć zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów za rok 2012. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że nie może otrzymać zaświadczenia o zarobkach od pracodawcy, ponieważ pracuje na kontrakt, dlatego przedkłada wyciąg z konta bankowego, gdzie wpływają jego zarobki. Analiza przepływu środków finansowych na rachunku bankowym w Banku Pocztowym wskazuje, że na rachunku nr[...] prowadzonym dla A.K. zaksięgowane zostały wpłaty kwot 2.184 zł (w dniu 25 stycznia 2013 roku jako przelew przychodzący [...] Faktura nr 02/12) i 2.034 zł (w dniu 25 lutego 2013 roku przelew przychodzący [...], zapłata za fakturę: 2). Brak jest jednak dokładnych informacji z jakiego źródła pochodzą owe przelewy (kto jest ich nadawcą) oraz jakim tytułem zostały przekazane (jedynie ogólne informacje: zapłata za fakturę). Dane te nie mogą zatem stanowić dowodu potwierdzającego wysokość dochodów skarżącego uzyskiwanych z racji zawartego kontraktu. Ponadto kwoty te w żaden sposób nie korespondują z wykazaną w formularzu "PPF" wysokością dochodów w kwocie 600 zł brutto. Orzekający pragnie także dodać, iż z akt sprawy wynika, że skarżący dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą wykonywaną w ramach prywatnej praktyki lekarskiej. Nie podjął się on jednak wykazania wysokości dochodów, jakie przynosi mu prowadzona działalność.

Wezwanie do przedłożenia kopii zeznań podatkowych za lata 2011 i 2012 zostało przez stronę wykonane jedynie częściowo. Skarżący przesłał bowiem jedynie kopię zeznania PIT-36L za rok 2011, z którego wynika, że przy przychodzie 148.633 zł i kosztach jego uzyskania 37.694,24 zł osiągnął on dochód 110.938,76 zł, nie odniósł się on jednak w żaden sposób do wezwania o przesłanie zeznania podatkowego za rok 2012, bądź zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego o tych dochodach. Orzekający nie dysponuje zatem aktualnymi danymi potwierdzającymi wysokość uzyskiwanych przez A.K. dochodów, a taka informacja jest niezbędna dla ustalenia czy ma on możliwość poniesienia kosztów związanych z postępowaniem sądowym, czy też nie.

Oprócz faktury z dnia 10 stycznia 2013 roku za okresową opłatę leasingową oraz dwóch dowodów wpłaty na rzecz TP S.A. skarżący nie udokumentował także wysokości wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie. Nie przedłożył również zaświadczenia z właściwego urzędu komunikacji o pojazdach mechanicznych zarejestrowanych na jego nazwisko.

Należy przypomnieć, że podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie jej wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty, zatem i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10, LEX nr 591337).

Nie przedkładając dokumentów źródłowych potwierdzających wysokość aktualnie uzyskiwanych przez skarżącego dochodów i ponoszonych przez niego wydatków skarżący uniemożliwił orzekającemu wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji materialnej. Oświadczenie strony, które budzi wątpliwości, nie może natomiast stanowić podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania.

Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.