Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1285/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant Agnieszka Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2008 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) marca 2006 r. nr (...) w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej K. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia (...) marca 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (...) marca 2004 r., którą odmówiono uchylenia ostatecznej decyzji tego wojewody z dnia (...) września 2002 r. stwierdzającej, że nieruchomość ziemska położona we wsi K. o pow. 59,6351 ha i we wsi K. o pow. 3,8760 ha stanowiące własność K. C. podpadały pod działanie art, 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz.13 zezm.).

Decyzja została wydana wobec złożenia odwołania przez K. C. (treść pisma - k. 118-120). W odwołaniu podniesiono następujące okoliczności:

- odnalezienie czterech decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z lat 1967-1969, które potwierdzają fakt fizycznego podziału nieruchomości przed dniem 1 września 1939 r. (dokonano nieformalnego zbycia),

- faktyczny podział gruntu dokonany przed dniem 1 września 1939 r. powinien być uwzględniony przy ocenie ogólnego obszaru nieruchomości ziemskiej, w celu ustalenia czy podpada pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, co wynika z art. 2 ust. 2 w brzmieniu po nowelizacji, dokonanej dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 3, poz. 9),

- prawa osób do wydzielonych działek nie zostały naruszone, pomimo przejęcia reszty gospodarstwa protokołem z dnia 7 stycznia 1949 r. (brak dokumentów aby władanie osób trzecich zostało naruszone),

- nierzetelność protokołu przejęcia nieruchomości w K. z dnia 7 stycznia 1949 r. - po zsumowaniu, powierzchnie działek wskazanych w pkt 1 protokołu odbiegają od ogólnej powierzchni nieruchomości wskazanej w pkt 3 (różnica 9,8847 ha.), nie dostrzeżono także istnienia na terenie majątku 7,25 ha lasu,

- brak możliwości kwestionowania legalności przejęcia przez ówczesnego

właściciela, przy czym naruszono przepisy nie wydając wówczas decyzji w

przedmiocie przejęcia mienia.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję Minister stwierdził, iż strona skarżąca jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania wskazała przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa - ujawnienie nowych dowodów nieznanych organowi w chwili wydawania decyzji, gdyż po wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie odnalazły się dokumenty potwierdzające sprzedaż części ww. nieruchomości ziemskiej, o łącznej powierzchni 6,5784 ha, w postaci czterech decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - dwóch decyzji z dnia (...) lipca 1967 r., decyzji z dnia (...) czerwca 1969 r. i decyzji z dnia (...) marca 1967 r.. Decyzje te zostały wydane na podstawie art. 6 i 9 dekretu z dnia 19 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1959 r. Nr 14 poz. 78). W ocenie Ministra decyzje te nie mogą jednak stanowić podstawy do uchylenia decyzji Wojewody (...), gdyż organ rozpatrujący sprawę badał stan prawny nieruchomości w dacie jej przejęcia na własność państwa - tj. na dzień 13 września 1944 r. (dzień wejścia w życie dekretu o reformie rolnej z dnia 6 września 1944 r.), a w tej dacie nie było dokumentów sporządzonych w przewidzianej prawem formie. Dlatego przyjął, że przedłożone dokumenty nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji, gdyż w dacie przejęcia na własność państwa ww. majątku brak było dokumentów stwierdzających przeniesienie własności nieruchomości sporządzonych w formie aktu notarialnego, tym samym przedmiotowa nieruchomość podlegała przejęciu na cele reformy rolnej z tego tytułu, gdyż w dacie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przekraczała powierzchnię 50 ha użytków rolnych. Na potwierdzenie ustaleń dotyczących powierzchni użytków rolnych nieruchomości organ powołał się na rejestry pomiarowe z 1934 i 1937 roku.

Skargę na powyższą decyzję wniosła K. C. W szerokim uzasadnieniu podniosła, że nowe okoliczności, na które się powołuje -cztery decyzje Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z lat 1967 - 1969, mają świadczyć że przedmiotowa nieruchomość ziemska nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Przeprowadzone postępowanie administracyjne przed wydaniem ww. decyzji wykazało, że użytkownicy nieruchomości rolnych wymienionych w tych decyzjach

kupili je od ówczesnego właściciela - K. C. w latach 1933 -1934 w formie tzw. umowy domowej. Spowodowało to, że grunty wchodzące w skład ww. majątku stanowiły poniżej 50 ha i tym samym nie podlegały pod działanie reformy rolnej z 1944 r.. Skarżąca podnosi, że sprzedaży tej dokonano co prawda bez dopełnienia obowiązującej wówczas formy prawnej - aktu notarialnego, ale istniał podział fizyczny, honorowany przez strony umowy. Podnosi, że przejęcia dokonano na podstawie dokumentów opartych na pomiarach z 1930 r. a nie na podstawie stanu faktycznego na dzień 1 września 1939 r., ponadto przejęcia majątku dokonano bez decyzji Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego, przewidzianej w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) i bez pouczenia o przysługujących środkach odwoławczych.

W skardze zarzuciła także, że ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy nie wyjaśnili dlaczego dowody fizycznego podziału nieruchomości przedstawione w decyzjach z lat 1967-1969 nie mogą być zastosowane w stosunku do dekretu z dnia 6 września 1944 r., podnosząc, że zgodnie z treścią ówczesnego brzmienia art. 2 ust 2 ww. dekretu "nieważne są wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich(...) dokonane po 1 września 1939 r.", w jej ocenie w przypadku uznania podziału fizycznego przejętej nieruchomości obszar gruntów wchodzących w skład gospodarstwa wynosiłby 43,92 ha i tym samym nie podpadałby pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Minister nie odniósł się do zarzutów dotyczących naruszenia § 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. i przepisów art. 75 i 76 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U Nr 36, poz. 341 ze zm.).

Ponadto w skardze zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8, 11 K.p.a. - poprzez nieustosunkowanie się do podniesionych w skardze zarzutów i niewyjaśnienie przesłanek zasadności podjętej decyzji, oraz art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez brak właściwej oceny dowodów, ponadto art. 107 § 1 Kpa poprzez brak właściwego uzasadnienia.

Skarżąca wniosła także o zwrot kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2007 r. (sygn. aktlVSA/Wa 1121/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazano m.in:

- organy obu instancji prawidłowo uznały, iż w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a,

- po zbadaniu nowych dowodów prawidłowo oceniły, że nie mogą one stanowić podstawy do zmiany ostatecznej decyzji Wojewody (...) z dnia (...) września 2002 r.

- przytoczona przesłanka wznowieniowa mogłaby prowadzić do zmiany decyzji ostatecznej, gdyby okazało się, że sprzedaż części gruntów wchodzących w skład ówczesnego majątku została przeprowadzona w formie prawem przewidzianej, co mogłoby prowadzić do stwierdzenia, że majątek ziemski nie podlegał przejęciu z powodu mniejszego areału użytków rolnych niż 50 hektarów.

- do dnia 13 września 1944 r. sprzedaż części przedmiotowej nieruchomości nie została dokonana w formie prawem przewidzianej, zatem przeniesienie własności nie było dokonane skutecznie i nie wywierało skutków w sferze prawa - formę zachowania aktu notarialnego przy sprzedaży nieruchomości w ówczesnym czasie nakazywało Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. - Prawo o notarjacie (Dz.U. z 1933 r. Nr 84 poz. 609 ze zm.)., które w art. 82 § 1 stanowiło, iż "umowy o przejście, ograniczenie lub obciążenie prawa własności do nieruchomości powinny być pod nieważnością samej umowy sporządzane w formie aktu notarialnego".

- nabywcy nieruchomości sprzedanych, jak podnosi skarżąca w formie tzw.

"umowy domowej" nie nabyli ich skutecznie w owym czasie, stali się ich

właścicielami z mocy prawa dopiero na podstawie wymienionych wcześniej

decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z lat 1967 -1969.

Odnosząc się do zarzutu, iż przejęcia majątku dokonano bez decyzji

Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego, Sąd wyjaśnił, iż w świetle art. 2 ust.1 lit. e

dekretu, nieruchomości ziemskie przechodziły bezzwłocznie na własność państwa i

przewłaszczenie ich następowało z mocy samego prawa (ex legę), z chwilą wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 13 września 1944 r.. Nie było to uzależnione od wystawienia przez Wojewódzki Urząd Ziemski zaświadczenia stwierdzającego, że nieruchomość jest przeznaczona na cele reformy rolnej, ani od dokonania na jego podstawie wpisu w księdze wieczystej na zasadach określonych w art. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz.U. Nr 39 poz. 233 ze zm.). Co prawda przepisy wykonawcze do tego dekretu - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. w § 6 przewidziały dopuszczalność złożenia przez zainteresowaną stronę wniosku o uznanie, że nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust.1 lit. e dekretu. Wniosek taki w myśl § 5 tego rozporządzania rozpoznawany był w postępowaniu administracyjnym i rozstrzygnięcie o tym czy nieruchomość podpada pod działanie dekretu o reformie rolnej zapadało w formie decyzji administracyjnej, od której przysługiwało odwołanie do organu wyższego stopnia. Jednak samo złożenie wniosku przewidzianego w § 6 cyt. rozporządzenia nie zawieszało skutku w postaci przejścia na własność* państwa nieruchomości, jak też nie stanowiło przeszkody ani w wystawieniu zaświadczenia stwierdzającego, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej, ani dokonania na jego podstawie odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej. Dopiero wydanie ostatecznej decyzji stwierdzającej, że nieruchomość ziemska nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust.1 lit. e dekretu powodowało skutki rzeczowe wobec Skarbu Państwa i stanowiło podstawę do wykreślenia Skarbu Państwa z księgi wieczystej, o ile taki wpis został umieszczony.

Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania Sąd uznał za niezasadne. Natomiast nie odniósł się do pozostałych zarzutów skargi, gdyż, jak wskazał przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu była tylko ocena, czy podniesione przez skarżącą przesłanki wznowieniowe mogą skutecznie wpłynąć na zmianę decyzji ostatecznej Wojewody (...) z dnia (...) września 2002 r.

W wyniku wniesienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt I OSK 973/07) uchylił wyrok sądu I. instancji i przekazał sprawę do powtórnego rozpatrzenia.

Uzasadniając orzeczenie wskazał, iż sprawa nie została właściwie wyjaśniona przez sąd I. instancji, przywołując następujące okoliczności:

- nie ustosunkowanie się do wywodów skargi odnośnie skutków prawnych wynikających z art. 2 ust. 2 dekretu (str. 6 ak 2); podniesiono, iż "W przypadku braku podstaw do zastosowania wskazywanych przez skarżącą przepisów prawa materialnego, należy w sposób przekonywujący wyjaśnić zajęte stanowisko i dać temu wyraz w uzasadnieniu" (str. 7 wrs. 14-16),

- nie odniesienie się przez Sąd do podniesionych zarzutów zwłaszcza ustaleń faktycznych (str. 7 wrs. 2 od dołu) - sąd odwoławczy nie może się odnieść do kwestii, gdy stan faktyczny nie został prawidłowo ustalony (str. 7 wrs. 1),

- nie dopuszczalne było nie odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi (skwitowanie ich stwierdzeniem, iż nie mają znaczenia dla sprawy).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wykładnia prawa zawarta w prawomocnym wyroku sygn. akt I OSK 973/07 wiąże Sąd orzekający w niniejszej sprawie, co wynika z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Sąd ponownie rozpoznając sprawę, uwzględniając ocenę wyrażoną w orzeczeniu, stwierdza co następuje:

Trafnie sąd I. instancji uznał w orzeczeniu sygn. aktlVSA/Wa 1121/06, iż dokonany przed wojną podział fizyczny spornej nieruchomości (w wyniku nie formalnej umowy sprzedaży - określanej przez Skarżącą mianem "umowy domowej") nie mógł mieć znaczenia w sprawie oceny, czy sporna nieruchomość podpada pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Jak wskazano, w świetle obowiązującego prawodawstwa, na dzień wejścia w życie tego dekretu (ośrodek tzw. "władzy (...)" nie zakwestionował generalnie przedwojennego porządku prawnego, co potwierdza m.in. przepis przejściowy art. 21 zd. 2 tego dekretu), skutki prawne, w sferze prawa rzeczowego, w zakresie zmian prawa własności odnośnie nieruchomości, rodziły wyłącznie czynności prawne między stronami zawarte w formie aktu notarialnego (art. 82 § 1 ustawy - Prawo o notarjacie). Nieważna czynność prawna nie rodziła skutków w sferze przeniesienia własności. Stąd

powierzchnia nieruchomości, z której wyodrębniono działkę, będącą przedmiotem nieskutecznej czynności prawnej, pozostała bez zmian.

Nie modyfikował tego stanu art. 2 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, w wersji zmienionej nowelą z 1945 roku. Przepis ten, zgodnie z jego hipotezą, dotyczył wyłącznie uregulowania kwestii podziałów nieruchomości ziemskich dokonanych w okresie wojny. Wyrażenie przez prawodawcę zasad odnośnie do następstw zarówno podziałów prawnych jak i wyłącznie faktycznych (w kontekście ich nieskuteczności) musiało wynikać z uwzględnienia faktu zakłócenia w okresie okupacji i działań wojennych funkcjonowania szeregu instytucji publicznych (notariuszy, organów państwa zatwierdzających w wymaganych przypadkach podziały itp.). W tej sytuacji mogły powstawać wątpliwości odnośnie skutków obrotu nieruchomościami dokonywanego z pominięciem wymagań formalnych. Z uwagi na powszechnie akceptowaną w prawie cywilnym zasadę słuszności, czy pewności obrotu, mając na uwadze szczególne okoliczności, można by było dopuścić skuteczność w sferze praw rzeczowych określonych czynności, pomimo nie zachowania szczególnej formy lub innych wymagań formalnych (np. zatwierdzenie przez odnośne władze). Wątpliwość budzić mogło wręcz, według jakiego porządku prawnego oceniać skuteczność czynności prawnych dokonanych w czasie okupacji. Prawodawca, wprowadzając normę szczególną w dekrecie o przeprowadzeniu reformy rolnej, wyrażając expressis verbis wolę ograniczenia podziałów, które należy uwzględnić, wskazał, iż nieskuteczne są zarówno podziały prawne jak i fizyczne, dokonane do wybuchu wojny (użycie spójnika "lub" oznacza iż skutków nie ma również podział równocześnie prawny i fizyczny).

Jak wskazano norma art. 2 ust. 2 dekretu ma charakter przepisu szczególnego (modyfikuje zasady generalne np. uwzględniania podziałów prawnych) nie może więc być interpretowana rozszerzające Z jej brzmienia nie można więc wywodzić, iż poza ukształtowaniem stanu prawnego odnośnie do skutków podziałów nieruchomości ziemskich od wybuchu wojny, modyfikuje ona również skutki czynności czy stanów faktycznych przed wybuchem wojny, jak próbuje to wywodzić Skarżąca. Oznaczałoby to nadanie czynnościom czy stanom faktycznym skutków dalej idących niż wynikało to z ówczesnego prawodawstwa (faktyczne sanowanie nieskutecznej w momencie jej dokonywania czynności prawnej). Możliwość

odczytanie tego rodzaju intencji prawodawcy musiałaby wynikać z bardziej jednoznacznego jej wyartykułowania.

W końcu przeciwko proponowanej wykładni zakresu przedmiotowego art. 2 ust. 2 dekretu (przypisanie jej dalej idących skutków niż wynikają z jej brzmienia poprzez interpretację a conłrario) przemawiają względy wykładni celowościowej. Trudno byłoby ustalić racjonalne przesłanki, jakimi miałby się kierować ówczesny prawodawca, z jednej strony niewątpliwie ograniczając możliwość powoływania się na podziały nieruchomości ziemskich o znacznych areałach (ograniczenia w okresie wojny), z drugiej strony sanując nieformalne podziały dokonane przed jej wybuchem, z naruszeniem ówczesnego porządku prawnego.

Jedynie na marginesie można dodać, iż w orzecznictwie sądowym bywa prezentowany pogląd odnośnie braku skutków prawnych zmiany dekretu po jego wejściu w życie, tj. po dniu 13 września 1944 r., skoro wywarł on skutki prawne właśnie w dniu wejścia w życie (patrz np. wyrok NSA sygn. akt I OSK 851/05,). W tej sytuacji przejęciu podlegałyby nieruchomości według zasad wskazanych dekretem w pierwotnym brzmieniu. Wówczas, przywoływany przez Skarżącą przepis nie mógłby znaleźć w sprawie w ogóle zastosowania.

Jednak w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie dokonanie wcześniej zaprezentowanej wykładnia przywołanej regulacji jest zasadne, co wynika z następujących uwarunkowań formalnych.

Wskazanej zmiany dekretu, po wejściu w życie noweli z 1945 roku, nie można uznać, jako bezskutecznej, tzn. nie wywołującej skutków prawnych przy orzekaniu w przedmiocie przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej, niezależnie od obecnej oceny zastosowanej wówczas techniki legislacyjnej. Polegała ona, na zmianie przepisu, dotyczącego zakresu przejścia na rzecz Państwa wskazanych w art. 2 ust. 1 lit e dekretu nieruchomości w momencie jego wejścia w życie. Oceniając skutki prawne wprowadzonych niegdyś regulacji nie można odwoływać się wprost do stosowanych aktualnie standardów tworzenia prawa, niekwestionowanych w praworządnym państwie, jakim jest obecnie Polska. Ocena, iż zastosowane w przeszłości rozwiązania legislacyjne były wadliwe, z punktu widzenia przyjętych aktualnie standardów stanowienia prawa, nie może prowadzić w praworządnym państwie do kwestionowania wynikających z nich skutków prawnych, gdyż naruszałoby to inne fundamenty państwa praworządnego m.in. zasadę pewności

prawa. Ocena taka powinna raczej prowadzić, poprzez przyjęcie nowych aktów normatywnych, do ukształtowania systemu prawnego, który zapewni zrekompensowanie szkód poniesionych na skutek wprowadzenia rozwiązań uznawanych za wadliwe.

Wobec powyższego bezzasadne są zarzuty skargi, jakoby organ administracji orzekając w sprawie błędnie przyjął, iż sam podział faktyczny nieruchomości ziemskiej, dokonany przed wojną (w wyniku umowy sprzedaży bez dochowania formy aktu notarialnego), jest bez znaczenia dla sprawy.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, podziela również w pełni, zreferowane wcześniej, stanowisko Sądu w sprawie sygn. akt. IV SA/Wa 1121/06, którym odniósł się on do zarzutu skargi, w zakresie nie wydania stosownego orzeczenia w przedmiocie przejęcia majątku w czasie, gdy podlegał on nacjonalizacji. Do zarzutu nie odniósł się wprost organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, pomimo iż kwestię tę podniesiono w odwołaniu. Z uwagi jednak na charakter zarzutu (chodzi o ocenę uwarunkowań prawnych) Sąd może się do niego odnieść we własnym zakresie, kontrolując legalność orzeczenia. Należy w tym kontekście wskazać, iż w myśl dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, wskazane w nim co do cech nieruchomości ziemskie przeszły na własność Państwa z dniem jego wejścia w życie. W myśl dekretu nie wymagane było wydanie w tym przedmiocie orzeczenia przez określony organ administracji (pogląd taki jest również jednolicie prezentowany w judykaturze i piśmiennictwie). W tej sytuacji niezasadny jest zarzut naruszenia rozporządzenia prezydenta o postępowaniu administracyjnym z 1928 roku. Jedynie w myśl ww. przepisów wykonawczych do dekretu, tj. § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, przyznano organowi administracji uprawnienie do orzekania w przypadkach spornych. Kwestia podniesiona w skardze, iż ówczesny właściciel nie mógł faktycznie skorzystać z uprawnienia do kwestionowania przejęcia majątku pozostaje bez znaczenia dla oceny, czy konkretne nieruchomość przeszła na rzecz Państwa z mocy prawa.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, nie omówionych szczegółowo w uzasadnieniu wyroku sygn. akt IV SA/Wa 1121/06, trzeba stwierdzić, iż dotyczą one kwestii faktycznych,

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w związku z wnioskiem o wznowienie postępowania (dział II rozdział 12 K.p.a.) . Postępowanie to zostało wznowione w następstwie ujawnienia nowych dowodów w sprawie. Rolą organów administracji było w tej sytuacji ponowne rozpatrzenie sprawy odnośnie jej całokształtu, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, w tym podnoszonych przez stronę (również w postępowaniu wcześniej zakończonym ostateczną decyzją), co wynika z art. 149 §2 K.p.a.

Sąd, uwzględniając ocenę zawartą w wyroku sygn. akt I OSK 973/07 odnośnie potrzeby dokonania ustaleń faktycznych w sprawie zauważa, iż w toku postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Strona, poza omówionymi wcześniej kwestiami związanymi z domniemanymi skutkami prawnymi faktycznego podziału nieruchomości przed wojną, podnosiła następujące kwestie:

- faktyczne władanie wydzielonymi nieruchomościami po wojnie przez osoby

trzecie (jak twierdzi Strona, w rzeczywistości nie przejęto ich na rzecz

Państwa),

- brak rzetelności protokołu przejęcia nieruchomości położonej w K. z

dnia 7 stycznia 1949 r.

Odnośnie kwestii pierwszej należy wskazać, iż pomimo jej nie omówienia w uzasadnieniu orzeczenia organu administracji nie może mieć ona znaczenia w sprawie, bowiem z punktu widzenia dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nieruchomości ziemskie przechodziły na rzecz Państwa niezależnie od tego w czyim władaniu pozostawały. Kwestia ta, jako mająca charakter prawny może być oceniona przez Sąd.

Natomiast nie można wykluczyć, iż kwestia prawidłowości sporządzenia protokołu przejęcia może mieć znaczenie dla ustalenia ogólnej faktycznej powierzchni użytków rolnych nieruchomości należących do K. C. Kwestia ta została pominięta. W szczególności nie skonfrontowano zapisów protokołu z innymi dokumentami, na podstawie których ustalono jaka była powierzchnia użytków rolnych we wsi K. (w decyzji powołano się ogólnie na rejestr pomiarowy z 1934 i 1937 roku). Kwestia wadliwości protokołu były podnoszona w przez Stronę m.in. w odwołaniu. Organ administracji nie odniósł się do niej. Jednocześnie właściwe ustalenie stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie jest niezbędne, co potwierdza treść orzeczenia sygn. akt I OSK 973/07. Z

kolei rolą Sądu administracyjnego nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych na podstawie materiału dowodowego lecz kontrola legalności orzeczeń administracyjnych odwołujących się do określonych ustaleń faktycznych (w tym odnośnie oceny konkretnych dokumentów).

W tej sytuacji nie można wykluczyć, iż stwierdzone naruszenie przepisów postępowania odnośnie do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i właściwego uzasadnienia decyzji (art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.) mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zasadne są więc zarzuty skargi naruszenia stosownych przepisów postępowania.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lite ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.