Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 831/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 21 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 13 stycznia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z [...] odmawiające wszczęcia postępowania na wniosek A. z siedzibą w D. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok.

Z akt sprawy wynika, że 20 marca 2020 r. A złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. dwa wnioski o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich złożenia. W treści wniosku o przywrócenie terminu M. W. reprezentujący spółkę podniósł, że nie mógł złożyć wniosku w terminie, ponieważ został tymczasowo aresztowany na okres od 4 kwietnia 2018 r. do 24 grudnia 2019 r., a jednocześnie nie było osoby upoważnionej do złożenia wymaganych prawem dokumentów. Od chwili uchylenia tymczasowego aresztowania przebywał na zwolnieniu i dopiero na początku tygodnia dotarła do niego informacja o braku złożenia wniosku i jednocześnie dopiero w tej dacie jego stan psychiczny pozwolił mu na uzyskanie informacji niezbędnych do sporządzenia przedmiotowego wniosku.

Postanowieniem z [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił A. wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok z uwagi na upływ materialnoprawnego terminu na złożenie wniosku. Ponadto organ w treści postanowienia odniósł się do wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o dopłaty na 2019 rok, wskazując, że termin ten jako termin prawa materialnego jest nieprzywracalny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie A. podniosła, że organ wadliwie zinterpretował art. 13 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 ze zm.) – dalej "rozporządzenie nr 640/2014". W ocenie spółki organ nie uwzględnił bowiem przesłanek siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności w postaci tymczasowego aresztowania M. W. wskazujących na brak jej odpowiedzialności za przekroczenie terminu na złożenie wniosku.

Postanowieniem z [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał na treść art. 21 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312) – dalej "ustawa", a następnie zauważył, że na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu 15 maja 2019 r. rozporządzenie w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2019 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 913). Zgodnie z § 1 wskazanego rozporządzenia w 2019 r. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie do dnia 31 maja. Jak dalej podkreślił organ, termin powyższy nie był jednak terminem ostatecznym składania wniosków w 2019 roku. W myśl art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 możliwe było bowiem złożenie wniosku po 31 maja 2019 r., jednakże za każdy dzień opóźnienia naliczana była sankcja w wysokości 1% kwoty płatności, do której byłby uprawniony rolnik. Ostateczny termin skutecznego składania wniosków upływał 25 dni po upłynięciu terminu składania wniosków bez sankcji, liczonym od 31 maja 2019 r. Ostatni dzień składania wniosków upływał więc 25 czerwca 2019 roku.

Uwzględniając powyższe organ II instancji stwierdził, że uchybienie przez producenta rolnego terminowi do złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2019 rok polegające na złożeniu wniosku 20 marca 2020 r. uprawniało organ I instancji do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie, bowiem termin określony w art. 21 ustawy jest terminem materialnym i jego przekroczenie musi skutkować dla strony negatywnymi konsekwencjami w sferze jej materialnoprawnych uprawnień.

W ocenie organu w sprawie uzasadnione było wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., tj. w sytuacji gdy w sposób oczywisty, bez konieczności dokonywania ustaleń w przedmiocie istnienia okoliczności takich jak siła wyższa i okoliczności nadzwyczajne można było stwierdzić, że wniosek o przyznanie płatności nie może być rozpoznany merytorycznie z powodu przekroczenia terminu do jego złożenia. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji słusznie w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że regulacja zawarta w art. 21 ust.1 ustawy wyłącza zastosowanie art. 58 k.p.a.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej w zakresie wystąpienia siły wyższej czy nadzwyczajnych okoliczności w postaci tymczasowego aresztowania, organ wskazał, że z art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, na który skarżąca powołała się w zażaleniu, wynika, że istnienie przeszkody do wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności, bądź brak takiej przeszkody musi być wynikiem ustaleń organu co do istnienia przesłanek z art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, tj. siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, tylko w sytuacji, jeśli ma miejsce przekroczenie terminu o mniej niż 25 dni roboczych. W przedmiotowej sprawie nie miało natomiast miejsce przekroczenie terminu o mniej niż 25 dni roboczych i brak było podstaw do ustalenia przez organ, czy siła wyższa czy okoliczności nadzwyczajne były przyczyną opóźnienia. Z tej przyczyny powołanie się skarżącej na okoliczność tymczasowego aresztowania nie mogło zmienić jej sytuacji prawnej, gdyż art. 18 ust. 2 ustawy nie ma w sprawie zastosowania. Zdaniem organu brak było również podstaw do badania zachowania terminu do zgłoszenia właściwemu organowi przypadku wyjątkowych okoliczności, jeżeli nawet stwierdzenie ich wystąpienia nie mogło wywołać skutku w postaci umożliwienia organowi dokonania merytorycznej oceny złożenia wniosku po ostatecznym terminie.

Na powyższe rozstrzygnięcie A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi domagając się jego uchylenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 1 w zw. z 61a k.p.a oraz art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014. Zdaniem strony skarżącej w przedmiotowej sprawie organ wadliwie zinterpretował art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, nie uwzględniając przesłanek siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności wskazujących na brak odpowiedzialności M. W. za przekroczenie terminu na złożenie wniosku. Skarżąca spółka nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że ustalenia odnośnie wystąpienia przesłanki z wyżej wskazanego art. 13 ust. 1 mogą mieć miejsce tylko w przypadku gdy przekroczenie terminu ma miejsce o mniej niż 25 dni roboczych. Podkreśliła, że tymczasowe aresztowanie jest traktowane jako okoliczność nadzwyczajna przez ARiMR, która wprost na stronie internetowej w artykule "Siła wyższa i nadzwyczajne okoliczności oraz zasady postępowania w przypadku podziału działek lub scalenia gruntów" wskazuje na tę przesłankę. Zdaniem skarżącej organ winien uznać, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiły przypadki potwierdzające wystąpienie siły wyższej czy nadzwyczajnych okoliczności. Strona skarżąca podkreśliła ponadto, że jej argumentacja dotycząca wystąpienia przesłanki z art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 pozostaje w zgodzie z preambułą wskazanego rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W ramach kontroli sądowoadministracyjnej sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W niniejszej sprawie kontroli sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmawiające wszczęcia postępowania na skutek wniosku skarżącego M. W. dotyczącego przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019.

Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a. zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a. ma charakter rozstrzygnięcia formalnego (por. Piotr Przybysz Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX). Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Z art. 61a § 1 k.p.a. wynikają dwie podstawy odmowy wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest sytuacja, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. Drugą sytuacja, gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem takie których ustalenie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 2050/19 LEX nr 3036930, z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13 oraz z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 693/17 LEX nr 2394062).

W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że zaistniała druga z wymienionych w art. 61a § 1 k.p.a. przesłanek odmowy wszczęcia postępowania, bowiem postępowanie nie może być wszczęte z powodu upływu terminu przewidzianego dla złożenia wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze stwierdzić należy, że powyższa ocena jest prawidłowa.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że tryb składania wniosków o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r. określała ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1312), rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 maja 2019 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2019 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 913), Rozporządzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. W przypadku gdy Komisja Europejska, działając w trybie art. 78 akapit drugi rozporządzenia nr 1306/2013, upoważni Rzeczpospolitą Polską do przedłużenia terminu, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw rozwoju wsi może określić, w drodze rozporządzenia, dłuższy termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w danym roku, mając na względzie okoliczności, którymi kierowała się Komisja Europejska, upoważniając do przedłużenia tego terminu, oraz umożliwienie otrzymania przez rolników należnych im płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (art. 21 ust. 3 ustawy ).

Zgodnie z § 1 przywołanego powyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 maja 2019 r. termin na złożenie przedmiotowego wniosku w 2019 r. został przedłużony do dnia 31 maja.

Zgodnie natomiast z regulacją art. 13 ust. 1 akapit pierwszy i trzeci rozporządzenia 640/2014, z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia. Zatem ostateczny termin złożenia wniosku (dopuszczający opóźnienie do 25 dni, z sankcją 1% za każdy dzień opóźnienia) przypadał na dzień 25 czerwca 2019 r.

Podkreślić przy tym należy, że to w myśl art. 21 ust. 2 ustawy termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu. Jest więc terminem nieprzekraczalnym. Oznacza to zarazem, że termin ten ma charakter materialnoprawny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym zarówno termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, jak i termin do dokonania zmiany wniosku mają charakter materialnoprawny i nie podlegający przywróceniu (zob. wyroki NSA z 24 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 1020/09 i z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt 497/10; wyroki: WSA w Lublinie z 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 631/13 i z 29 września 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 457/15 oraz WSA w Olsztynie z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 616/15 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej "CBOSA"). Prawidłowo zatem w zaskarżonym postanowieniu organ wywiódł, że termin do złożenia wniosku o płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ma charakter materialny, prekluzyjny, którego upływ powoduje wygaśnięcie prawa do skutecznego wystąpienia z żądaniem przyznania tego rodzaju płatności, a skoro tak to termin ten nie podlega przywróceniu.

Skutkiem upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin taki ogranicza w czasie możliwość dochodzenia (lub innej realizacji) prawa podmiotowego. Jak wskazuje się w doktrynie "uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu", (vide: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 9, wyd. C.H. Beck, str. 336). Z tego względu materialny charakter terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności powoduje, że jego upływ skutkuje wygaśnięciem bądź niemożnością dochodzenia przed organem administracji roszczenia o przyznanie płatności. Terminy materialne nie podlegają przywróceniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Za przyjęciem tezy o materialnym charakterze terminu, określonego w art. 21 ust. 1 i 2 ustawy, przemawia również art. 13 ust. 1 rozporządzenia 640/2014 określający konsekwencje dla rolnika w przepadku złożenia wniosku po terminie. Z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia, po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Jeśli zaś takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.

W rozstrzyganej sprawie skarżąca składając swój wniosek o płatność 20 marca 2020 roku, powołała się na tymczasowe aresztowanie reprezentującego ją wspólnika M. W. w okresie od 4 kwietnia 2018 roku do 24 grudnia 2019 roku jako na okoliczność usprawiedliwiającą opóźnienie w złożeniu wniosku o płatność. W odwołaniu od postanowienia organu I wyraźnie zaznaczyła, iż okoliczność powyższą należy traktować w kategoriach siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności o których mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenia 640/2014.

Mimo, iż w kontrolowanym postanowieniu organ nie przywołał właściwych regulacji prawnych ani nie przeprowadziły analizy, powołanej przez skarżącą okoliczności jako przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności to zdaniem sądu organy prawidłowo uznały, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przypadki potwierdzające wystąpienie siły wyższej czy nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu rozporządzenia nr 1306/2013.

Stosownie do art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie

rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Pojęcie siły wyższej należy rozumieć jako nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności (zob. wyroki TSUE z dnia 5 października 2006 r. w sprawie C-377/03 czy z dnia 18 marca 2010 r. w sprawie C218/09). Przez "siłę wyższą" należy rozumieć więc zdarzenie o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje. Chodzi tu zwłaszcza o zdarzenia mające charakter katastrofalnych działań przyrody i zdarzeń nadzwyczajnych w postaci zaburzeń życia zbiorowego, jak wojna, zamieszki krajowe itp. (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 183/10).

Natomiast pojęcie "nadzwyczajnej okoliczności" jest pojęciem nieostrym, ocennym, które w słownictwie potocznym powszechnie rozumiane jest jako pojęcie dotyczące okoliczności wykraczających ponad przeciętność w danych stosunkach. Ustalenie, czy dana sytuacja jest siłą wyższą czy nie, zależy od tego w jakich konkretnych okolicznościach doszło do danego zdarzenia, a więc czy w tych okolicznościach to zdarzenie było nadzwyczajne i nieprzewidywalne, niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje i którego następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Aby ustalić, że dane zdarzenie jest siłą wyższą muszą być spełnione łącznie wszystkie powyższe przesłanki.

Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia 640/2014 przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. W przedmiotowej sprawie skarżąca tych kryteriów nie spełniła. Nie zgłosiła we wskazanym terminie przypadków działania siły wyższej czy też nadzwyczajnych okoliczności w raz z dowodami ich wystąpienia. Na gruncie kontrolowanej sprawy skarżąca nie zgłosiła na piśmie Kierownikowi BP faktu tymczasowym aresztowaniem reprezentującego ją Wiceprezesa w ciągu 15 dni od jego zwolnienia z aresztu, ani żadnych dowodów potwierdzających tę okoliczność. M. W. został zwolniony z aresztu 24 grudnia 2019 roku zaś o wystąpieniu tej okoliczności jako przykładzie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności skarżąca poinformowała organ dopiero wraz ze złożeniem spóźnionego wniosku o płatność 20 marca 2020 roku, co należy uznać za nieskuteczne. Wobec powyższego odmowa wszczęcia postępowania przez organ była uzasadniona.

Jednak w rozpatrywanej sprawie należy uwzględnić przede wszystkim fakt, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich został złożony przez osobę prawną spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością będącą spółką prawa handlowego. Spółka ta wyposażona jest w osobowość prawną i działa poprzez swoje organy. W ocenie sądu aresztowanie Wiceprezesa Zarządu spółki nie pozbawiało jej możliwości działania w tym terminowego złożenia wniosku o płatności bezpośrednie. Z załączonego przez spółkę wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że do składnia oświadczeń woli w imieniu spółki uprawniony jest samodzielnie każdy członek zarządu, nadto spółka posiada dwóch prokurentów (prokura samoistna). W odniesieniu do skarżącej spółki nie można więc w ogóle mówić o "tymczasowym aresztowaniu" jako nadzwyczajnej okoliczności pozbawiającej ją możliwości działania.

Z przedstawionych wyżej względów w ocenie sądu w kontrolowanym postępowaniu organy trafnie uznały, że naruszenie przez wnioskodawcę (beneficjenta pomocy) ostatecznego terminu na złożenie wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok skutkować powinno odmową wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Złożenie wniosku po upływie terminu oznacza bowiem, że została spełniona przesłanka "innej uzasadnionej przyczyny", określona w art. 61a § 1 k.p.a. co uprawniało organy do odmowy wszczęcia postępowania.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

d.j.