Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1093/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2015 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 03.06.2014 r. P.G. wystąpił z wnioskiem do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przyznanie dofinansowania do zakupu zastrzyków do oczu dla żony i żywności.

Następnie pracownik socjalny w dniu 17.06.2014 r. przeprowadził aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego, w wyniku której ustalił, że P.G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, choruje i leczy się na wiele chorób, ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Żona D. choruje na cukrzycę i ma problemy ze wzrokiem, leczy się w poradni okulistycznej w K. Ma wyznaczony termin operacji zaćmy obu oczu na 2016 r. w miesiącach kwiecień i lipiec, a zabieg ten jest w pełni refundowany przez NFZ. Kolejny zabieg injekcji doszkliwkowej również jest refundowany przez NFZ i D.G. została wpisana na listę do podania leku na luty 2016 r. W czasie wizyty w poradni okulistycznej w dniu 18.03.2014 r. zrezygnowała z injekcji i obecnie tylko od niej zależy, czy zabieg ten zostanie wykonany.

Dodatkowo organ zwrócił się o informacje do Centrum Medycznego A Sp. z o.o. w K. W odpowiedzi na to pismo wynika, że oba zabiegi mogą być na życzenie pacjenta wykonane prywatnie, a dotyczy to pacjentów, którzy życzą sobie, aby zabieg został wykonany jak najszybciej.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Burmistrz W. odmówił P.G. przyznania pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego na zakup zastrzyków do oczu dla żony i żywności.

W uzasadnieniu organ wskazał, że dochód rodziny wynosi 1420,40 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe dwuosobowej rodziny wynoszące 912,00 zł (456 zł x 2 osoby). Nadto organ podniósł, że D.G. została zakwalifikowana w trybie stabilnym do operacji zaćmy w ramach refundowanej przez NFZ, a także na zabieg injekcji doszkilwkowej na luty 2016 r., przy czym zabieg ten jest w całości refundowany przez NFZ. Organ wskazał, że z uzyskanych informacji wynika, że oba zabiegi mogą być na życzenie pacjenta wykonane prywatnie w znacznie krótszym terminie oczekiwania.

Od tej decyzji P.G. wniósł odwołanie, w którym wyraził niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. W treści odwołania strona negatywnie oceniła działania podejmowane przez pracowników MGOPS. Podniosła, że zamiast na świadczenia pomocowe pracownicy MGOPS posiadane środki finansowe przeznaczają na premie dla siebie samych. W opinii strony organ działał niewystarczająco szybko.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 3 art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz.182 ze zm.) orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał naprowadzony już wyżej stan faktyczny sprawy. Wskazał, że w myśl art. 39 ust.1 i 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślono, iż przyznanie tego świadczenia jest fakultatywne, co oznacza, że jeśli nawet wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria do jego przyznania, na ośrodku pomocy społecznej nie ciąży obowiązek udzielenia zasiłku ani uwzględnienia wszystkich żądań osób ubiegających się o to świadczenie. Podniósł, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym zależnym od spełnienia kryterium dochodowego, zaś dochód na osobę w rodzinie strony przekracza ustawowe kryterium, wynoszące 456 zł na osobę. Zaznaczył przy tym, iż art. 41 pkt 1 ustawy przewiduje w szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Organ odwoławczy zaznaczył, że specjalny zasiłek celowy, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej ma charakter szczególny, wyjątkowy i powinien być przyznawany na określony cel bytowy i jest przyznawany w ramach uznania administracyjnego. Podkreślił, iż ta forma pomocy społecznej nie jest przewidziana na pokrywanie pełnych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter szczególnej pomocy doraźnej. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Kolegium zaznaczyło, że rozpatrując wnioski o udzielenie świadczeń, organ administracji kieruje się z jednej strony sytuacją wnioskodawcy oraz jego uzasadnionymi potrzebami, a z drugiej ograniczony jest wysokością środków finansowych przeznaczonych w budżecie ośrodka pomocy społecznej na zasiłki celowe. Kwota środków budżetowych musi bowiem wystarczyć na realizację zadań ośrodka w określonym przedziale czasu, co oznacza, że dzieląc środki pomiędzy osoby i rodziny, kwalifikujące się do otrzymania pomocy społecznej, organ administracji musi uwzględnić także ilość tych osób, które w danym okresie wymagają pomocy. Konsekwencją tego jest to, że strona nie może oczekiwać, że ośrodek pomocy społecznej przyzna zasiłek w kwocie pokrywającej całość kosztów utrzymania.

Organ odwoławczy podkreślił, że powszechnie wiadomym jest, ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a pomocy oczekuje wiele osób i rodzin o dochodzie niższym niż kryterium dochodowe lub nie posiadających dochodu wcale. Przeto też, nie może w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takich sytuacji, że osoby, które spełniają kryterium z ustawy o pomocy społecznej, spotkają się z odmową przyznawania świadczenia z uwagi, na rozdysponowanie środków finansowych, na rzecz osób, które przekraczają kryterium, bowiem istotą specjalnego zasiłku celowego o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej jest jego wyjątkowość, o czym świadczy brzmienie przepisu, który pozwala na przyznanie tegoż zasiłku "w szczególnie uzasadnionych przypadkach".

W ocenie organu odwoławczego - w okolicznościach przedmiotowej sprawy – organ pierwszej instancji miał prawo odmówić stronie przyznania wnioskowanej pomocy, w tym pomocy na zastrzyki dla żony, a to z uwagi na to, że ich koszt jest w całości refundowany przez NFZ.

Kolegium zaakcentowało, że z pism Centrum Medycznego A w K. kierowanych do MGOPS w W. nie wynika, że stan zdrowia D.G. wymagał natychmiastowego podania jej drogich zastrzyków do oczu, których koszt nie byłby refundowany przez NFZ.

Co do zarzutu przewlekłości działania organu I instancji, Kolegium wskazało, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek dostarczenia MGOPS wszystkich niezbędnych dokumentów, na podstawie których organ może dokonać stosownych ustaleń kosztu zakupu leków i możliwości udzielenia pomocy. Z akt sprawy wynika zaś, że dostarczone przez stronę dokumenty nie zawierały wszystkich niezbędnych informacji i organ pomocy społecznej zmuszony był do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego celem wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący P.G. wyraził krytyczne uwagi pod adresem Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., który odmówił przyznania pomocy na zakup zastrzyków we wrześniu 2013 r. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. oraz zażądał pokrywania ze środków pomocy społecznej comiesięcznego kosztu leków do oczu dla żony.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniej prezentowana argumentację. Dodatkowo organ wskazał, że P.G. fałszował składane w MGOPS w W. kserokopie dokumentów, co skończyło się przekazaniem sprawy do Prokuratury.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej P.p.s.a.(Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.

Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tym kontekście uznano, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach.

W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 powołanej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby, z drugiej natomiast strony konieczne jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o taką pomoc kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z powołaną normą w odniesieniu do osoby gospodarującej w rodzinie, kwota dochodu uprawniająca do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu wydania skarżonej decyzji wynosiła 456 zł. Za dochód stosownie do art. 8 ust 3 ustawy uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Oznacza to, że dochód strony skarżącej w wysokości 1420,40 zł. przekracza kryterium dochodowe ustalone dla osoby gospodarującej w rodzinie – w tym przypadku 912,00 zł. (kwota dochodu strony skarżącej wynosi 155,75 % kryterium dochodowego).

W takiej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo rozważył wniosek strony skarżącej w kontekście zaistnienia przesłanek z art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W myśl wskazanego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Świadczenie to winno być traktowane jako pomoc szczególna, doraźna ukierunkowana na konkretny cel z zakresu pomocy społecznej, najczęściej z przeznaczeniem na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osób korzystających z tej pomocy. Ustawodawca nie wyjaśnia pojęcia szczególnie uzasadnionego przypadku, jednakże w ocenie Sądu należy je odnosić do zaspokajania podstawowych potrzeb bytowych. Wąskie ujęcie szczególnych przypadków uzasadnia również fakt, że ustawodawca nie uzależnił przyznania świadczenia na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej od kryterium dochodowego. Jest to więc świadczenie o charakterze szczególnym, wyjątkowym, związanym z pewnymi nadzwyczajnymi okolicznościami.

Godzi się wyraźnie podkreślić, że z akt sprawy wynika, iż skarżący P.G. żąda sfinansowania przez organ pomocy społecznej zakupu zastrzyków do oczu dla żony, które są w całości refundowane przez NFZ, a D.G. została zakwalifikowana w trybie stabilnym do operacji zaćmy w 2016 r. refundowanej przez NFZ oraz na w pełni refundowany zabieg injekcji doszkliwkowej na 2016 r. Analiza tych dokumentów wskazuje, że "stabilny" stan zdrowia D.G. nie wymaga natychmiastowego podania jej drogich zastrzyków do oczu, których koszt nie byłby refundowany przez NFZ.

Innymi słowy na podstawie dokumentacji sprawy, nie sposób uznać, że zakup zastrzyków do oczu dla D.G., jak i pomoc żywnościowa są przypadkami szczególnie uzasadnionymi (nadzwyczajnymi) do przyznania specjalnego zasiłku celowego.

Na marginesie, nie sposób nie zauważyć – całkowicie niezrozumiałej dla Sądu – decyzji małżonki skarżącego, rezygnującej z przyjęcia preparatu [...] – co wnika wprost z pisma Centrum Medycznego A Sp. z o.o. w K. z dnia 08.08.2014 r. (k.45 akt dministracyjnych).

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji dokonały właściwej analizy sytuacji materialnej i życiowej rodziny strony skarżącej. Słusznie wskazano, że rozważając możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego należy mieć na uwadze fakt, że skromne środki finansowe będące w dyspozycji ośrodków pomocy społecznej nie pozwalają na udzielenie pomocy stronie skarżącej.

Oczywistym bowiem jest, ze w pierwszej kolejności ośrodki muszą bowiem zarezerwować środki na świadczenia obligatoryjne, a wiec przeznaczane dla osób, i rodzin, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego lub które w ogóle nie dysponują żadnym dochodem. Natomiast świadczenie o które ubiega się strona skarżąca ma charakter fakultatywny, a więc środki na nie są ograniczone.

W rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że wnioskowana przez stronę skarżącą pomoc nie została jej przyznana. W toku postępowania administracyjnego rozważono okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku celowego jak i zasiłku celowego specjalnego.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a..