Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 64/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i  par. 4 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 1805
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.
article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 marca 2017 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego A. J. kwotę [...] zł ([...] złotych) powiększona o kwotę należnego podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2008 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy

zobowiązał R. S. do alimentacji na rzecz M. S. w kwocie [...] zł miesięcznie. W związku z niewywiązywaniem się zobowiązanego z nałożonego obowiązku alimentacyjnego powyższa sprawa została przekazana pod egzekucję komorniczą, która okazała się bezskuteczna, wobec czego M. S. - przedstawiciel ustawowy osoby uprawnionej wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Gminy G. przyznał M. S. prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. S. (ur. [...] r,), w wysokości [...] zł miesięcznie, na okres 01 listopada 2011 r. – 31 sierpnia 2012 r. Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zobowiązał dłużnika alimentacyjnego – R. S. do zwrotu kwoty [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu wypłaconych na rzecz M. S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w ww. okresie świadczeniowym.

Wnioskiem z dnia [...] r. R. S. zwrócił się do organu

o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podał, że nie jest w stanie uregulować zadłużenia ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną wskazując, iż jest osobą głuchoniemą, posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy, która po potrąceniu komorniczym wynosi [...] zł, otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. Ponadto podniósł, że mieszka u swojej partnerki, która mu pomaga. Wcześniej był osobą bezdomną, nosi aparat słuchowy, który wymaga wymiany, nowy aparat kosztuje ok. [...] zł, ma problemy z kręgosłupem, potrzebuje rehabilitacji, na którą go nie stać. Podał też, że ze względu na wadę słuchu nie jest w stanie podjąć żadnej pracy, a pracodawcy nie chcą zatrudniać pracownika, który nie słyszy.

Decyzją z dnia [...] r. znak [...] organ I instancji częściowo umorzył R. S. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, których wysokość została ustalona decyzją z dnia [...] r. nr [...],

w wysokości 40 zł, tj. 1% od łącznej kwoty wypłaconych świadczeń, podlegających zwrotowi.

Od powyższej decyzji w dniu [...] r. (data nadania w placówce pocztowej) R. S. wniósł odwołanie, wnosząc o jej uchylenie lub zmianę albowiem jest osoba bezrobotną, wciąż intensywnie szuka pracy ale znalezienie jej utrudnia mu wada słuchu. Dodatkowym problemem jest bardzo wysoki procent bezrobocia w E., w związku z czym każdy pracodawca mając duży wybór wśród bezrobotnych woli zatrudnić osobę zdrową, która potrafi odnaleźć się w każdej sytuacji i na każdym stanowisku. Ponadto R. S. wskazał, że potrącane do tej pory alimenty byty nienależne, gdyż podano go o alimenty jak był za granicą, aby zarobić na rodzinę, w związku z czym co miesiąc przesyłał żonie dużą kwotę pieniędzy, a ona bez Jego wiedzy podała go do sądu o alimenty.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w S. zaskarżoną decyzję z dnia [...] r., wydaną na podstawie

art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 30 ust.2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2016 r. poz. 169) dalej: także: "ustawa", utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów i argumentów organ odwoławczy stwierdził, iż w myśl art. 30 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Ustawodawca dopuścił bowiem możliwość zaniechania obciążania dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń, w przypadkach uzasadnionych warunkami materialnymi i rodzinnymi osoby zobowiązanej.

Analiza treści powołanego przepisu w świetle zawartego w nim zwrotu, "może" (...) wskazuje, że decyzja organu w tym zakresie ma charakter uznaniowy. Organ administracji działając w ramach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swoich uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić i wszechstronnie rozpatrzyć stan faktyczny sprawy, a podjęte przez niego ustalenia muszą znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia (decyzji administracyjnej). Powinnością organu wydającego decyzję w ramach uznania administracyjnego jest uzasadnienie rozstrzygnięcia w sposób świadczący o wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych oraz zbadaniu i rozważeniu w sposób wyczerpujący wszystkich przesłanek przemawiających za zajętym stanowiskiem, uwzględniając przy tym wnioski i twierdzenia strony, zgodnie z przepisami K.p.a., w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

Zgodne z poglądami orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w sprawach pozostawionych przez przepisy uznaniu administracyjnemu, jeżeli interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie i leży to w możliwości organu administracji, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2002 r., sygn. akt II SA 2036/01, opubl. Lex nr 82004). Nie oznacza to oczywiście, że organ w każdym przypadku ma obowiązek uwzględnienia tego rodzaju żądania, jednakże decyzja odmowna organu wymaga należytego wyważenia interesu, społecznego i słusznego interesu zainteresowanego, rozumianych jako konkretne, zindywidualizowane okoliczności. W razie wydania negatywnej dla strony decyzji, opartej na uznaniu administracyjnym, za udzieleniem ochrony interesowi społecznemu muszą przemawiać istotne przesłanki wykluczające przyznanie tej ochrony stronie postępowania (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA 1800/06, opubl. Lex nr 320931).

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż dłużnik R. S. (ur. [...] r.) prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną E. M. i jej dwójką dzieci. Dochodem dłużnika jest renta w kwocie [...] zł (po potrąceniu komorniczym) oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...]zł. Na dochód rodziny składa się również wynagrodzenie za pracę konkubiny w wysokości [...] zł oraz alimenty na dzieci w kwocie [...] zł miesięcznie. Miesięczne wydatki rodziny to: opłata za prąd – [...] zł opłata za gaz – [...] zł, opłata za internet – [...] zł, czynsz – [...] zł, a zaległości czynszowe na dzień 28 lutego 2015 r. wynoszą [...] zł. R. S. posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w E. z dnia [...] r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - wydane na stałe. Jak wynika z ustaleń organu I instancji na terenie działania Powiatowego Urzędu Pracy w E. znajdują się zakłady pracy chronionej oraz zakłady otwartego rynku pracy zatrudniające osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności, w tym osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. PUP w E. obecnie dysponuje ofertami pracy dla niepełnosprawnych w zawodzie kelner/kelnerka, pakowacz mebli, pomocnik stolarza meblowego, pracownik biurowy, sprzątaczka. Jednocześnie Powiatowy Urząd Pracy w E. poinformował, iż R. S. nie jest zarejestrowany m PUP, jako osoba poszukująca pracy. Organ I instancji wskazał, iż podjęcie zatrudnienia przez dłużnika w zakładzie pracy chronionej miałoby znaczący wpływ na poprawę sytuacji finansowej rodziny, co wpłynęłoby również pozytywnie na spłatę zadłużenia. Z orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wynika, iż możliwe jest podjęcie przez R. S. zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej na stanowisku przystosowanym.

W ocenie Kolegium, wskazane wyżej okoliczności nie uzasadniają uwzględnienia żądania umorzenia omawianych należności w całości. Nie są to bowiem okoliczności pozwalające na wyjątkowe potraktowanie wnioskodawcy i uwzględnienie żądania w oparciu o art. 30 ust. 2 ww. ustawy. Z uwagi na fakt, iż wnioskodawca nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka, ze środków publicznych na ich utrzymanie zostało wypłacone jego matce M. S. świadczenie alimentacyjne, które podlega zwrotowi przez dłużnika alimentacyjnego, bez względu na przyczynę bezskuteczności egzekucji komornika sądowego. To, że skarżący nie ma funduszy na zwrot żądanych należności nie oznacza, że jest to okoliczność pozwalająca na wyjątkowe potraktowanie go w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych i całkowite uwolnienie od obowiązku zwrotu poprzez umorzenie należności wraz z ustawowymi odsetkami Odwołujący się jest wprawdzie ograniczony zawodowo, choruje, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ma ukończone [...] lat. W kontekście tej sprawy Kolegium wskazuje, że bezrobocie (bez względu na okres jego trwania), brak dochodu z pracy, czy poszukiwanie pracy we własnym zakresie (choć nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna) - nie wypełniają dyspozycji art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wystąpienie tych okoliczności nie świadczy o wyjątkowości sytuacji i nie może stanowić przesłanki do uwolnienia od obowiązku zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych.

Zdaniem Kolegium, przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozwala na stosowanie automatyzmu w sprawach o umorzenie tylko dlatego, że dłużnik alimentacyjny występujący z wnioskiem o zastosowanie umorzenia zgłasza trudną sytuację dochodową. Przepis ten nie może też być wykorzystywany do uwalniania dłużnika alimentacyjnego od obowiązku zwrotu należności wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. Odwołujący jest ojcem i powinien wykorzystywać wszystkie swoje możliwości celem łożenia na swe dziecko (podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt: II SA/Bk 728/10). Kolegium nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej strony. Zauważyć jednakże należy, iż umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego na podstawie omawianego przepisu powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego uniemożliwia mu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki winien być jednak skutkiem czynników obiektywnych, tj. takich, na które zobowiązany nie ma (nie miał) wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Mając na względzie powyższe, Kolegium za prawidłowe uznało stanowisko organu I instancji, iż sytuacja dochodowa skarżącego jest trudna, nie mniej jednak nie na tyle, aby w sposób trwały uniemożliwić mu podejmowanie działań zmierzających do poprawy tej sytuacji, a tym samym pozwalających na wywiązaniu się z ciążącego nań obowiązku zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Wskazywane przez skarżącego okoliczności nie czynią jego sytuacji wyjątkową oraz nie mogą stawiać go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych.

Kolegium zauważyło także, że łączna kwota należności z tytułu świadczeń

z funduszu alimentacyjnego, do której zwrotu został zobowiązany R. S., na mocy dziewięciu decyzji administracyjnych datowanych na dzień [...] r. (każdej za inny okres świadczeniowy) wynosi wraz odsetkami ustawowymi [...] zł .

Zgodnie z brzmieniem preambuły do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny. Konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji, zaś wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji.

W ocenie Kolegium sytuacja dochodowa dłużnika alimentacyjnego w niniejszej sprawie mogła stanowić przesłankę częściowego umorzenia przez organ właściwy wierzyciela jego należności. Z tego też względu Kolegium decyzją z dnia [...] r. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego,

i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji - zgodnie

z wytycznymi Kolegium - orzekł o częściowym umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, których wysokość ustalona została decyzją [...] z dnia [...] r.

w wysokości 40 zł tj. 1% od łącznej kwoty wypłaconych świadczeń podlegających zwrotowi. W kontekście poczynionych wyżej wywodów - decyzji organu I instancji – zdaniem Kolegium - nie sposób zarzucić naruszenia prawa, a tym samym Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji będącej przedmiotem odwołania.

Powyższą decyzję ostateczną R. S. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której powtórzył zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu, dodając, że choruje również na [...] i z tego tytułu musi kupować leki, które nie są tanie. Ponadto matka dzieci bezprawnie pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego (jeden z synów przebywał w ośrodku wychowawczym, drugi – pracował przez 3 lata we W.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższego kryterium uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w S. utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, mocą którego umorzono skarżącemu częściowo należności z tytułu wypłaconych świadczeń

z funduszu alimentacyjnego w wysokości 40 zł, tj. 1% od łącznej kwoty wypłaconych świadczeń podlegających zwrotowi, których wysokość ustalona została decyzją

nr [...] z dnia [...] r.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 30 ust. 2 ustawy

z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U.

z 2016 r., poz.169), zgodnie z którym, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń

z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Konstrukcja powołanego przepisu, zawiera kompetencję organu do orzekania

w ramach tzw. uznania administracyjnego, co zezwala właściwemu organowi na ograniczenie nałożonego na dłużnika obowiązku zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ale nie stanowi takiego obowiązku. Działanie w ramach uznania administracyjnego, oznacza, że organ może, ale nie musi umorzyć należności w całości lub w części. Ustawodawca pozostawił zatem swobodnemu uznaniu organu wybór możliwych, równoprawnych rozstrzygnięć. Powyższe nie oznacza oczywiście, że rozstrzygnięcia podjęte w omawianym trybie mogą być dowolne. Powinnością organu jest bowiem wyczerpujące uzasadnienie decyzji, w sposób świadczący o wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i dokonanie ich oceny z punktu widzenia materialnych przesłanek decyzji.

W ocenie Sądu, za chybiony uznać należy zarzut naruszenia prawa materialnego, gdyż organy w sposób prawidłowy zinterpretowały jak i zastosowały

w sprawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zaś rozstrzygając w przedmiocie żądania nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Niewątpliwie dla rozpoznania wniosku o umorzenie należności

z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami

w całości lub w części, istotne znaczenie ma sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy.

Na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności, jak: stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie czy prowadzi samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2008r., sygn. akt I OSK 1685/07, wyrok dostępny w Internecie).

Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi, że w przedmiotowej sprawie wnikliwie rozważono wszelkie okoliczności, także te wskazane przez stronę,

a dotyczące jej sytuacji dochodowej i rodzinnej, przedstawiając w przekonywujący sposób motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Z ustaleń organu odwoławczego, znajdujących odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, nieposiadającą pracy. Wraz z konkubiną i dwójką jej dzieci utrzymują się z dochodu uzyskiwanego w łącznej wysokości ok. [...] zł. Opłaty za mieszkanie wynoszą

ok. [...] zł (bez raty kredytu [...] zł), zaś zadłużenie czynszowe przekroczyło kwotę [...] zł. Dodatkowo skarżącego obciąża obowiązek zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości [...] zł.

Zdaniem Sądu, organ II instancji dokonując oceny tych ustaleń w kontekście przesłanek wynikających z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów miał podstawy przyjąć, że sytuacja dochodowa i życiowa skarżącego jest trudna, jednakże nie na tyle wyjątkowa, aby uzasadniała przyznanie maksymalnej ulgi w spłacie zobowiązań, poprzez ich umorzenie w całości. Zasadą jest egzekwowanie należności, natomiast umorzenie - jako stanowiące przerzucenie obowiązków utrzymania dzieci dłużników na wszystkich podatników - wymaga wystąpienia szczególnych okoliczności. Wobec tego trudna sytuacja sama w sobie nie jest w orzecznictwie uznawana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi w żądanym zakresie.

Należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że przyczyny podniesione we wniosku i w odwołaniu nie usprawiedliwiają zwolnienia strony od spłaty zobowiązań ponad to, co w niniejszej sprawie orzekł organ I instancji. Oceny tej nie podważa argumentacja skargi, gdyż zarówno nieposiadanie pracy (bezrobocie) jak i ponoszenie wydatków na leczenie, nie czyni sytuacji skarżącego nadzwyczajną na tle innych dłużników alimentacyjnych.

Podkreślenia wymaga, czego nie dostrzega skarżący, że umorzenie należności w całości stanowi wyjątek od zasady obowiązku ich zwrotu, a zatem powinno mieć zastosowanie, o ile sytuacja zobowiązanego w sposób trwały i nie rokujący na przyszłość nie pozwala na wywiązanie się z niego i to z przyczyn obiektywnych (niezależnych od strony).

Wyjaśnić należy, że prawidłowe ustalenia faktyczne pozwalały organom na przyjęcie, iż skarżący nie jest pozbawiony, z uwagi na swój stan zdrowia oraz wie, możliwości poprawy obecnej trudnej sytuacji materialnej. Wprawdzie orzeczeniem

z dnia [...] r. Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania

o Niepełnosprawności w E. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, ale ze wskazań tego orzeczenia wynika, że ten fakt nie uniemożliwia mu podjęcia odpowiedniego zatrudnienia na stanowisku przystosowanym. Co istotne, organ odwoławczy uznając możliwość zatrudnienia strony, odniósł się do rynku pracy w miejscu zamieszkania skarżącego, wskazując na pismo Powiatowego Urzędu Pracy w E. z dnia [...] r., w którym poinformowano, że na obszarze działania urzędu znajdują się zakłady pracy chronionej oraz zakłady otwartego rynku pracy zatrudniające osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności, w tym o stopniu umiarkowanym, zaś urząd dysponuje ofertami pracy dla niepełnosprawnych.

Sąd nie kwestionuje tego, że skarżący ma ograniczone możliwości znalezienia pracy, ale za przekonujące uznaje stanowisko organu, że nie jest to wystarczający powód do przyznania umorzenia w całości, zwłaszcza gdy wykazano, że istnieją możliwości podjęcia zatrudnienia przez osobę niepełnosprawną. Niepełnosprawności strony w realiach niniejszej sprawy nie można zatem traktować jako przyczyny obiektywnie wykluczającej podjęcie zatrudnienia adekwatnego do stanu zdrowia.

Wobec posiadanego zadłużenia powinnością skarżącego jest stałe podejmowanie działań zmierzających do poprawy sytuacji materialnej, celem wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku zwrotu tego zadłużenia. W rezultacie nie jest pozbawiona racji argumentacja Kolegium, że na dzień orzekania nie było podstaw do twierdzenia o trwałej niemożliwości spłaty pozostałej po umorzeniu części należności. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym powołany przez organ I instancji fakt, że zadłużenie strony, ze względu na ustanie obowiązku alimentacji, już się nie zwiększa, zaś dokonane zajęcie komornicze renty skarżącego, czyni realnym odzyskanie nieumorzonej kwoty.

W odniesieniu do wywodów skargi wskazujących na nieuprawnione pobranie przez M. S. alimentów z budżetu państwa, to podkreślenia wymaga,

że w sprawie o umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego nie można badać ani podstaw przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego ani tego, czy podstawy te istniały przez cały okres jego pobierania. Stąd kwestionowanie istnienia zadłużenia wobec powołania się na nienależność pobranych świadczeń nie mogło odnieść zamierzonego skutku.

Reasumując stwierdzić należy, że podniesione przez skarżącego jak

i ustanowionego dla niego pełnomocnika zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, zaś sąd działając z urzędu poza granicami skargi, także nie stwierdził naruszeń prawa materialnego, czy przepisów postępowania administracyjnego w stopniu obligującym do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r.,

poz. 718 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi. W przedmiocie wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 § 1 ww. ustawy w związku § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego

z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805).