Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2352/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 par. 1 pkt 8 i 9, art. 17a, art. 33 par. 1 pkt 1 i par. 2, art. 54,
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2010 nr 84 poz 1 art. 14 ust. 1
law: Dyrektywa Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków,  ceł i innych obciążeń

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka, sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: Naczelnik US) z [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrócenia podania A.S. (dalej: strona, zobowiązana lub skarżąca).

W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny.

Naczelnik US wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego nr [...] z 24 listopada 2016 r. umożliwiającego odzyskiwanie wierzytelności objętych Dyrektywą Rady 2010/24/UE z 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń (dalej Dyrektywa 2010/24/UE), wystawionego w Niemczech na A.A. (obecnie S.), który obejmuje należności z tytułu podatku akcyzowego oraz podatku od wartości dodanej VAT w łącznej kwocie należności głównej 349.038,31 zł plus odsetki.

W celu wyegzekwowania dochodzonych należności Naczelnik US zawiadomieniem z 10 lutego 2017 r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego prowadzonego przez Bank [...] S.A. Zawiadomienie zostało doręczone zobowiązanej 16 lutego 2017 r., natomiast Bankowi – 13 lutego 2017 .

6 marca 2017 r. do Urzędu Skarbowego W. wpłynęło pismo A.S. opatrzone datą 2 marca 2017 r. zatytułowane "Skarga". Pismem tym strona zaskarżyła dokonaną czynność egzekucyjną, a także zasadność wezwania do zapłaty z 24 stycznia 2017 r., wystawionego przez Główny Urząd Celny w [...]. Skarżąca zarzuciła także brak ważności prawnej tytułów wykonawczych. Ponadto strona wskazała na niezgodność dokonanej czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności z przepisami prawa, tj. z art. 33 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2017.1201; dalej jako: u.p.e.a.) w zw. z art. 230 kodeksu celnego niemieckiego w zw. z art. 68 Ordynacji podatkowej niemieckiej, z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego. W ocenie skarżącej niemiecki urząd celny nie doręczył jej, w terminie trzech lat od dnia powstania obowiązku podatkowego, decyzji ustalającej zobowiązanie. Strona podniosła również, że w sprawie została wszczęta procedura wzajemnego porozumiewania pomiędzy państwami członkowskimi (niemieckim organem celnym a polskim urzędem skarbowym) w przedmiocie odzyskania należności pieniężnej.

Postanowieniem z [...] marca 2017 r. nr [...] Naczelnik US orzekł o zwrocie wniesionego przez stronę podania. W uzasadnieniu wskazał, że organem właściwym do oceny podniesionych w nim kwestii pozostaje organ państwa członkowskiego. W postanowieniu tym poinformowano jednocześnie skarżącą, że sprawa powinna zostać przez nią wniesiona do odpowiedniego organu wnioskującego państwa członkowskiego, tj. [...].

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona zarzuciła naruszenie:

1. art. 17 i art. 17a u.p.e.a. poprzez ich zastosowanie w sytuacji, w której przepisy te nie mogły znaleźć zastosowania, albowiem strona nie złożyła "zażalenia", ale "skargę" w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a.;

2. art. 63 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako: k.p.a.), poprzez mylne przyjęcie, że skarżąca wniosła "podanie" do niewłaściwego organu administracji, w sytuacji gdy skarżąca sporządziła i wniosła "skargę" na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. - za pośrednictwem właściwego urzędu;

3. art. 78 ustawy z 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1289, dalej: ustawa o wzajemnej pomocy) - jako nieznajdującego "uzasadnienia" w sprawie;

4. art. 54 u.p.e.a., polegające na uniemożliwieniu skorzystania przez skarżącą z przysługującego jej uprawnienia procesowego polegającego na możliwości zaskarżenia czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego.

Wskutek rozpoznania zażalenia wymienionym na wstępie postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z [...] marca 2017 r.

Dyrektor IAS wyjaśnił, że organ administracji powinien rozpatrzyć wniesione przez stronę pismo na podstawie zawartych w nim żądań i wniosków, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy oraz zasady ochrony uzasadnionego interesu strony. Z treści pisma skarżącej opatrzonego datą 2 marca 2017 r. wynikało, że strona nie zgadzała się na zajęcie przez Naczelnika US rachunku bankowego w Banku [...] S.A. na podstawie zawiadomienia o zajęciu nr [...] Jako uzasadnienie powyższego stanowiska strona wskazywała, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, co skutkowało tym, że prowadzona egzekucja była bezzasadna i bezprawna.

Zdaniem organu zarzuty podniesione przez stronę nie dotyczyły formalnoprawnego kwestionowania dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej. W tej sytuacji brak było podstaw aby potraktować powyższe pismo jako skargę na czynność egzekucyjną, podlegającą rozpoznaniu przez Naczelnika US w trybie art. 54 u.p.e.a. W skardze złożonej w trybie art. 54 u.p.e.a. strona uprawniona jest bowiem do podnoszenia wyłącznie zarzutów formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny, podporządkowanego przepisom regulującym sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Natomiast zarzuty podniesione przez zobowiązaną w podaniu nie miały takiego charakteru. W treści tego pisma skarżąca kwestionowała bowiem istnienie obowiązku, objętego spornym jednolitym tytułem wykonawczym, a w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie jest możliwe rozpatrywanie zarzutu nieistnienia obowiązku wskazanego w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Dyrektor IAS doszedł do przekonania, że w tej sytuacji organ egzekucyjny zasadnie nie zakwalifikował wniesionego przez stronę podania jako skargi na czynności egzekucyjne, w konsekwencji też słusznie zwrócił to podanie w oparciu o art. 78 ustawy o wzajemnej pomocy, który to przepis stanowi przeniesienie rozwiązań zawartych z art. 14 ust. 1 Dyrektywy 2010/24/UE.

Zdaniem organu odwoławczego na podstawie powyższych regulacji organ egzekucyjny nie wykonuje uprawnień właściwych sobie w razie prowadzenia egzekucji w przypadku postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie rozstrzyga zatem o zasadności stanowiska zobowiązanego, który kwestionuje dopuszczalność czy zasadność prowadzenia egzekucji. Przyjęte rozwiązanie jest konsekwencją ogólnej zasady, że obowiązek stwierdzony jednolitym tytułem wykonawczym nie podlega zatwierdzeniu, uzupełnieniu ani zastąpieniu. Organ egzekucyjny działa na żądanie organu wnioskującego i w granicach określonych wnioskiem, z drugiej strony jest on uprawniony do stosowania wszelkich środków egzekucyjnych. Uprawnienia organu egzekucyjnego w ramach procedury udzielania pomocy obcemu państwu są więc specyficzne wyłącznie dla tego rodzaju postępowania.

Wobec powyższego Dyrektor IAS uznał, że Naczelnik US nie był uprawniony do oceny podniesionych przez zobowiązaną zarzutów dotyczących przedawnienia zaległości z uwagi na niedoręczenie jej decyzji określającej zobowiązanie. Organem właściwym w sprawie wniosku skarżącej jest organ wnioskujący państwa członkowskiego. Zasadnie zatem Naczelnik US zwrócił stronie podanie z 2 marca 2017 r. na podstawie art. 17a u.p.e.a.

Na powyższe postanowienie Dyrektora IAS strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) z uwagi na naruszenie prawa materialnego, ewentualnie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i umorzenie postępowania w sprawie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie następujących przepisów:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., art. 17a u.p.e.a. oraz art. 78 ustawy o wzajemnej pomocy poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że w sprawie organ administracji nie jest władny rozstrzygać co do ważności decyzji określającej zobowiązanie w sytuacji, kiedy zarzuty w tym przedmiocie dotyczą organu wykonującego działania na terenie Polski, zatem skarga została złożona w sprawie zgodnie z właściwością;

2. przepisów art. 33 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 230 kodeksu celnego niemieckiego w zw. z art. 68 Ordynacji podatkowej niemieckiej, a to z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego, co skarżąca była władna podnieść w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i prowadzonym przez Naczelnika US;

3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 7 i w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, stanowiących o obowiązku organów administracyjnych do podejmowania w toku postępowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny, równość stron i słuszny interes obywateli, poprzez niewłaściwą subsumpcję powołanych norm.

Ponadto w uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ wydający decyzję będącą podstawą do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika US nie dokonał powiadomień i doręczeń tej decyzji, co powoduje, że w prowadzonej obecnie egzekucji uniemożliwiono skarżącej zajęcie stanowiska, co z kolei naruszyło jej konstytucyjne prawo do obrony.

Skarżąca zarzuciła, że wbrew stanowisku Dyrektora IAS, organ egzekucyjny był władny zbadać podstawę i poprawność decyzji, na podstawie której wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne, zaś należność celna będąca przedmiotem niniejszego postępowania egzekucyjnego powstała w trakcie obowiązywania kodeksu celnego niemieckiego, tj. w 1998 r. Tym samym kwot należności celnych można było dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane, a jeżeli nie zostały zarejestrowane, to wówczas od dnia powstania obowiązku celnego. Strona podniosła, że obowiązek celny powstał 26 czerwca 1998 r. i objął szereg osób. Następnie zaś, wobec zaspokojenia wierzyciela przez którąkolwiek z nich, zobowiązanie celne wygasło względem pozostałych. W niniejszym przypadku organ egzekucyjny nie zbadał czy zobowiązania, będące przedmiotem prowadzonej egzekucji, zostały już zaspokojone przez inne, zobowiązane solidarnie względem niemieckiego urzędu celnego, osoby i tym samym czy zobowiązania te uległy wygaśnięciu lub uległy wygaśnięciu częściowo. Organ nie odniósł się zupełnie do zarzutu skarżącej, że niemiecki urząd celny nie doręczył jej decyzji o istniejącym zobowiązaniu celnym, zgodnie z wyżej wymienioną normą obowiązującego wówczas kodeksu celnego.

Zdaniem strony Naczelnik US winien rozpoznać zgłoszone przez nią zarzuty, przede wszystkim zarzut przedawnienia roszczenia objętego tytułami egzekucyjnymi. Kodeks celny niemiecki z 1998 r. wskazuje, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania celnego przerywa wszczęcie postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub postępowania przed sądem administracyjnym oraz, że po każdym przerwaniu taki termin przedawnienia biegnie na nowo. Przepis ten nie ma jednak w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ zdarzenie powodujące powstanie ewentualnego zobowiązania celnego powstało 26 czerwca 1998 roku (wówczas to bowiem niemiecki organ celny obliczył należność celną i ustalił krąg dłużników celnych), zaś ojcu skarżącej, jako osobie będącej współdłużnikiem w sprawie – L.A. także nie została doręczona decyzja ustalająca zobowiązanie wobec Głównego Celnego [...]. Skarżąca podniosła, że jej ojciec zmarł 31 marca 1999 r., najpóźniej więc od tego dnia przedawnienie należności celnej rozpoczęło swój bieg względem skarżącej A.S. i do niej powinna zostać skierowana wszelka korespondencja w sprawie, co nie miało miejsca.

Strona podniosła, że tytuły egzekucyjne niemieckiego urzędu celnego, będące przedmiotem niniejszego postępowania, zostały wystawiane 24 listopada 2016 r. Zgodnie natomiast z brzmieniem art.230 obowiązującego wówczas kodeksu celnego, po zarejestrowaniu kwoty należności organ celny powiadamia o tym dłużnika, a powiadomienie to nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Pomimo tego niemiecki urząd celny wskutek niewszechstronnego zbadania okoliczności sprawy nie ustalił, że dług celny opisany w tytułach egzekucyjnych [...] oraz [...], wskutek spadkobrania, przeszedł na skarżącą. Uchybiono tym samym trzyletniemu terminowi na powiadomienie dłużnika o powstaniu długu celnego.

Niezależnie od powyższego, strona argumentowała, że zgodnie z obowiązującym wówczas przepisem art. 68 Ordynacji podatkowej niemieckiej, zobowiązanie podatkowe nie powstało - jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym ów obowiązek podatkowy powstał. W sprawie niniejszej niemiecki urząd celny nie doręczył skarżącej decyzji w terminie trzech lat licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego. Dlatego za przedawnione uznać należy zobowiązania wymienione w tytułach egzekucyjnych [...] oraz [...].

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] wydane w przedmiocie zwrotu podania, zawierającego zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego, z uwagi na fakt, że organem właściwym do ich rozpoznania pozostaje właściwy organ państwa członkowskiego.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem stwierdzić należało, że - wbrew zarzutom skargi - postanowienie to nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczyła zasadności zwrotu podania, w którym skarżąca podniosła zarzuty dotyczące w szczególności przedawnienia obowiązku celnego objętego jednolitym tytułem wykonawczym.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynikało, że postępowanie egzekucyjne wobec A.S. (nazwisko rodowe A., co potwierdzały dokumenty złożone do akt administracyjnych sprawy, z których wynikał także PESEL strony, między innymi k. 1, 4, 5) prowadzone było przez Naczelnika US na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego nr [...] z 24 listopada 2016 r. wystawionego w Niemczech na skarżącą. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 10 lutego 2017 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego prowadzonego przez Bank [...] S.A. Zawiadomienie wraz z odpisem jednolitego tytułu wykonawczego zostało doręczone zobowiązanej.

Następnie w piśmie 2 marca 2017 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym r. k.13-17 akt administracyjnych), zatytułowanym "skarga" strona zakwestionowała zasadność wezwania do zapłaty z 24 stycznia 2017 r., wystawionego przez Główny Urząd Celny w [...]. Zarzuciła także brak ważności zaskarżonych tytułów wykonawczych, jako wystawionych niewłaściwie względem skarżącej. Wskazano również na niezgodność dokonanej czynności egzekucyjnej z przepisami prawa tj. z art. 33 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 230 kodeksu celnego niemieckiego w zw. z art. 68 Ordynacji podatkowej niemieckiej, z uwagi na przedawnienie obowiązku. Skarżąca zarzuciła także, że niemiecki urząd celny nie doręczył jej decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w terminie trzech lat od dnia powstania obowiązku podatkowego. Strona podniosła również, że w sprawie została wszczęta procedura wzajemnego porozumiewania pomiędzy państwami członkowskimi (niemieckim organem celnym a polskim urzędem skarbowym) w przedmiocie odzyskania należności pieniężnej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 14 ust. 1 Dyrektywy 2010/24/UE, spory dotyczące wierzytelności, pierwotnego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim lub jednolitego tytułu wykonawczego umożliwiającego egzekucję we współpracującym państwie członkowskim oraz spory dotyczące ważności powiadomienia dokonanego przez właściwy organ wnioskującego państwa członkowskiego, podlegają kompetencjom odpowiednich organów wnioskującego państwa członkowskiego. Jeżeli w trakcie procedury odzyskiwania wierzytelności pierwotny tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję we wnioskującym państwie członkowskim lub jednolity tytuł wykonawczy umożliwiający egzekucję we współpracującym państwie członkowskim zostają zaskarżone przez zainteresowaną stronę, organ współpracujący informuje taką zainteresowaną stronę, że sprawa musi zostać przez nią wniesiona przed odpowiedni organ wnioskującego państwa członkowskiego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie.

Z powyższej regulacji wynika, że na mocy przepisów unijnych, polskie organy egzekucyjne, udzielające pomocy innemu państwu członkowskiemu, nie są właściwe w sprawach zaskarżania przez zobowiązanego tytułów wykonawczych, na podstawie których jest dochodzona należność. Jeżeli zobowiązany wniesie takie zarzuty do polskiego organu egzekucyjnego, to należy poinformować go o trybie wnoszenia zarzutów. Nie przekazuje się wówczas zarzutów właściwym organom państwa występującego o udzielenie pomocy. Podstawę do zwrotu podania stanowi wówczas art. 17a u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku wniesienia podania, z którego wynika, że organem właściwym w sprawie jest organ państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, podanie podlega zwrotowi wnoszącemu podanie, wraz z pouczeniem, że w sprawie będącej przedmiotem podania powinien wnieść podanie do organu właściwego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie. Zwrot podania następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie.

Odnosząc się do zarzutów wniesionych przez skarżącą w pierwszej kolejności należy wskazać, że organy obu instancji prawidłowo rozpatrzyły podanie wniesione przez stronę biorąc pod uwagę treść żądań i wniosków w nim zawartych oraz okoliczności tej sprawy.

Biorąc pod uwagę treść zawartych w piśmie z 2 marca 2017 r. zarzutów, należało przyjąć, że została ona określona jednoznacznie. Brak było podstaw aby pismo to, pomimo brzmienia jego tytułu, zakwalifikować jako skargę na czynności egzekucyjne. W skardze takiej bowiem – jak prawidłowo wyjaśnił organ odwoławczy - strona uprawniona jest do podnoszenia wyłącznie zarzutów formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny, podporządkowanego przepisom regulującym sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Wobec tego w okolicznościach tej sprawy organ nie był zobowiązany do zwrócenia się do strony celem ustalenia treści jej rzeczywistego żądania zawartego w powyższym piśmie. Z jego treści wynikało mianowicie, że strona nie zgadza się na zajęcie przez Naczelnika US rachunku bankowego na podstawie zawiadomienia o zajęciu nr [...], a jako uzasadnienie powyższego twierdzenia strona wskazywała przede wszystkim na przedawnienie obowiązku podatkowego.

Mając na względzie powyższe, organy obu instancji zasadnie przyjęły, że zarzuty podniesione przez stronę nie dotyczyły kwestii formalnoprawnych dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej. Zatem nie było podstaw do potraktowania tego pisma jako skargi na czynność egzekucyjną, która podlegałaby rozpoznaniu przez Naczelnika US w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego.

Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym zakres żądania strony winien być oceniany i rozpatrywany przez organy zgodnie z sensem pisma, a nie na podstawie tytułu nadanego mu przez stronę (takie stanowisko NSA przedstawił np. w wyrokach z 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3641/17 i z 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1422/10; dostępne, podobnie jak inne orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W piśmiennictwie wskazuje się, że to treść żądania przesądza o charakterze czynności procesowej dokonanej przez stronę (tak trafnie P. Pietrasz, Komentarz do art. 168 Ordynacji podatkowej, stan prawny: 20 kwietnia 2017 r., LEX). Nie można poprzestać na analizie samej treści nazwy pisma i abstrahować od jego uzasadnienia. Innymi słowy, żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma przez nią wniesionego, a nie na podstawie tytułu pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 lipca 2016 sygn. akt V SA/Wa 1000/16, stwierdził, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne dokonywane jest jedynie formalnoprawne zbadanie sposobu i formy dokonanych czynności egzekucyjnych; tymczasem skarżący w treści pisma kwestionował istnienie obowiązku objętego spornym tytułem wykonawczym, a w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie jest możliwe rozpatrywanie zarzutu nieistnienia obowiązku wskazanego w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Powyższe poglądy wyrażone w judykaturze i doktrynie sąd orzekający w sprawie aprobuje w całości.

Rację miał organ egzekucyjny, że nie zakwalifikował wniesionego przez stronę pisma jako skargi na czynności egzekucyjne.

Zauważyć również należy, że kwestie tego, co może być podstawą zarzutów w przypadku egzekucji należności pieniężnych państwa członkowskiego regulują zarówno przepisy u.p.e.a., jak i przepisy ustawy o wzajemnej pomocy. Obie te ustawy zawierają bowiem przepisy odnoszące się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego w związku z udzielaniem wzajemnej pomocy innemu państwu członkowskiemu Unii Europejskiej. Nie są to regulacje sprzeczne, ale wzajemnie uzupełniające.

Podstawy wnoszenia zarzutów zostały w art. 33 u.p.e.a. wyliczone enumeratywnie, na co wskazuje użycie w tej regulacji zwrotu: "podstawą zarzutu (...) może być". Przy czym ustawą o wzajemnej pomocy, na podstawie jej art. 111, do art. 33 u.p.e.a. wprowadzono § 2 i sformułowano katalog podstaw zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, należności państw członkowskich lub państw trzecich, wyszczególnionych w art. 2 § 1 pkt 8 i 9 u.p.e.a.

W sprawie poza sporem pozostawała okoliczność, że należność dochodzona w rozpatrywanej sprawie jest należnością, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a) u.p.e.a., tj. należnością pieniężną państwa członkowskiego, wynikającą z tytułu podatków i należności celnych pobieranych przez to państwo lub w jego imieniu, przez jego jednostki podziału terytorialnego lub administracyjnego, w tym organy lokalne, lub w imieniu tych jednostek lub organów, a także w imieniu Unii Europejskiej. Zatem wymieniony w jednolitym tytule wykonawczym obowiązek, mieści się w katalogu obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej.

Stosownie do art. 78 ustawy o wzajemnej pomocy, spory dotyczące należności pieniężnych państwa członkowskiego, pierwotnego tytułu wykonawczego, jednolitego tytułu wykonawczego oraz powiadomienia dokonanego przez państwo członkowskie, są rozstrzygane przez właściwy organ tego państwa zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie. Przywołany przepis stanowi przeniesienie rozwiązań zawartych z art. 14 ust. 1 Dyrektywy 2010/24/UE. Dyrektor IAS prawidłowo wyjaśnił, że organ egzekucyjny nie wykonuje uprawnień właściwych sobie w razie prowadzenia egzekucji w przypadku postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dyrektor IAS prawidłowo przyjął, podzielając stanowisko organu egzekucyjnego, że kwestie dotyczące braku doręczenia zobowiązanej decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego oraz kwestie dotyczące nieprawidłowości tego tytułu wykonawczego, jak również przedawnienia - nie podlegały ocenie w tym postępowaniu. Wszelkie spory dotyczące należności pieniężnych państwa członkowskiego, jak również dotyczące jednolitego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 78 ustawy o wzajemnej pomocy, są bowiem rozstrzygane przez w właściwy organ tego państwa zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie.

Zasadnie też przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że w postępowaniu prowadzonym na wniosek państwa wnioskującego nie podlega badaniu zasadność ani wymagalność wierzytelności stwierdzonej jednolitym tytułem wykonawczym. Tytuł ten nie podlega zatwierdzeniu, uzupełnieniu ani zastąpieniu jakimkolwiek innym dokumentem. Powyższe wynika z obowiązującej w ramach współpracy zasady traktowania wierzytelności publicznoprawnych państwa wnioskującego w sposób tożsamy z wierzytelnościami państwa współpracującego. Co do zasady ich egzekucja - tak w zakresie przebiegu, jak i sprawności samej procedury - powinna przebiegać tak jak wszelkie inne postępowania, których celem jest przymusowa realizacja obowiązku stwierdzonego administracyjnym tytułem wykonawczym.

Powtórzyć też należy za Dyrektorem IAS, że organ egzekucyjny nie rozstrzyga o zasadności stanowiska zobowiązanego, kwestionującego dopuszczalność czy zasadność prowadzenia egzekucji. Przyjęte rozwiązanie jest konsekwencją powołanej już powyżej ogólnej zasady, zgodnie z którą obowiązek stwierdzony jednolitym tytułem wykonawczym nie podlega zatwierdzeniu, uzupełnieniu ani zastąpieniu.

W świetle powyższego, uznać należało, że ani Naczelnik US ani Dyrektor IAS nie mieli podstaw do weryfikacji podniesionych przez skarżącą zarzutów dotyczących braku doręczenia jej decyzji będącej podstawą egzekucji, analizy kwestii przedawnienia, jak i ważności tytułu wykonawczego.

Zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w wyroku z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 67/17, na mocy przepisów unijnych polskie organy egzekucyjne udzielające pomocy innemu państwu członkowskiemu nie są właściwe w sprawach zaskarżania przez zobowiązanego tytułów wykonawczych, na podstawie których jest dochodzona należność. Jeżeli zobowiązany wniesie takie zarzuty do polskiego organu egzekucyjnego, to należy poinformować go o trybie wnoszenia zarzutów. Nie przekazuje się wówczas zarzutów właściwym organom państwa występującego o udzielenie pomocy. Podstawę do zwrotu podania stanowi wówczas art. 17a u.p.e.a.

Powyższe stanowisko sąd orzekający w sprawie podziela w całości i przyjmuje je za własne.

W niniejszej sprawie zatem prawidłowo dokonano zwrotu podania w oparciu o przepis art. 78 ustawy o wzajemnej pomocy. Naczelnik US zasadnie zwrócił skarżącej podanie uznając się za organ niewłaściwy. Jedynie bowiem niemieckie organy są władne - zarówno pod względem procesowym jak i merytorycznym - ocenić prawidłowość wniesionych zarzutów. W konsekwencji prawidłowe było w sprawie zastosowanie przez organy art. 17a u.p.e.a., zgodnie z którym w przypadku wniesienia podania, z którego wynika, że organem właściwym w sprawie jest organ państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, podanie podlega zwrotowi wnoszącemu podanie, wraz z pouczeniem, że w sprawie będącej przedmiotem podania powinien wnieść podanie do organu właściwego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie.

Zwrócić należy jednocześnie uwagę, że istotnym elementem postanowienia, na podstawie którego następuje zwrot podania, jest pouczenie wskazujące organ właściwego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego oraz zawierające informację, że podanie powinno być wniesione zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie.

W postanowieniu Naczelnika US z [...] marca 2017 r. takie pouczenie zostało zawarte. Organ egzekucyjny poinformował stronę, że sprawa powinno zostać wniesiona do odpowiedniego organu wnioskującego państwa członkowskiego tj. [...], zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie. Postanowienie doręczono stronie 22 marca 2017 r. (k.17-18 akt administracyjnych).

W tym stanie sprawy za niezasadne uznać należało wszystkie zarzuty podniesione w skardze. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotnym wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.