Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 48/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 169, art. 170, art. 189 ust. 2, art. 197 ust. 1, art. 200, art. 196, art. 196a
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Aleksandra Frączkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 marca 2012 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w L. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2011/2012 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 roku, nr [...] Rektor Uniwersytetu [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 i 2 oraz art. 196a i 197 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 17 ust. 6 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku P.T., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2011 roku nr [...] odmawiającą przyznania P.T. stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2011/2012.

W uzasadnieniu decyzji ustalono, że decyzją Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu [...] P.T. został z dniem 1 października 2009 roku zakwalifikowany na l rok studiów doktoranckich prowadzonych na l Wydziale [...] z Oddziałem [...] Uniwersytetu [...] w Katedrze i Klinice [...]. Prorektor ds. Współpracy z Zagranicą i Szkolenia Podyplomowego Uniwersytetu [...] wyznaczył na dzień 7 października 2009 roku spotkanie doktorantów l roku studiów stacjonarnych i niestacjonarnych, na którym odbyła się immatrykulacja. Termin immatrykulacji był podany do powszechnej wiadomości na stronie internetowej Uniwersytetu [...] oraz na tablicy ogłoszeń umieszczonej w budynku Uniwersytetu Medycznego. P.T. w dniu 7 października 2009 roku nie zgłosił się na immatrykulację i nie złożył ślubowania. Nie zgłosił gotowości złożenia ślubowania do stycznia 2011 r., kiedy to w piśmie z dnia 24 stycznia 2011 r. zwrócił się do Kierownika Studiów Doktoranckich I Wydziału [...] z Oddziałem [...] Uniwersytetu [...] o umożliwienie złożenia ślubowania. Rejestr wydanych legitymacji potwierdza, że P.T. nie zgłosił się po odbiór legitymacji doktoranckiej i karty zajęć. Dopiero po upływie roku od daty zakwalifikowania na studia, pismem z dnia 30 września 2010 roku P.T. zwrócił się do Rektora Uniwersytetu o niezwłoczne przesłanie drogą pocztową indeksu doktoranta oraz zaktualizowanej legitymacji uczestnika studiów doktoranckich. W dniu [...] listopada 2009 roku Kierownik Studiów Doktoranckich l Wydziału [...] z Oddziałem [...] Uniwersytetu [...] wydał decyzję o skreśleniu P.T. z listy uczestników studiów doktoranckich z uwagi na niewywiązywanie się z podstawowych obowiązków, które spoczywają na uczestniku studiów doktoranckich prowadzonych w Uniwersytecie [...], w szczególności nieuczestniczenie nie mniej niż 6 godzin dziennie w zajęciach przygotowujących do samodzielnej działalności badawczej i twórczej prowadzącej do uzyskania stopnia naukowego doktora oraz nierealizowanie zajęć ze studentami w ramach praktyki dydaktyczno - wychowawczej. Decyzja z dnia [...] listopada 2009 r. o skreśleniu P.T. z listy uczestników studiów doktoranckich, jak również utrzymująca ją w mocy decyzja Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2010 roku zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 czerwca 2010 roku, sygn. akt III SA/Lu 126/10, z powodu naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 roku Kierownik Studiów Doktoranckich l Wydziału [...] z Oddziałem [...] Uniwersytetu [...] umorzył postępowanie w sprawie skreślenia P.T. z listy doktorantów. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Rektora Uniwersytetu Medycznego z dnia [...] marca 2011 roku. Na skutek skargi P.T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 20 października 2011 roku, sygn. akt III SA/Lu 234/11, uchylił decyzje obu instancji.

W piśmie z dnia 30 lipca 2010 roku P.T. zwrócił się do Rektora Uniwersytetu [...] o wypłatę stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2011/2012.

W dniu [...] października 2011 roku Rektor Uniwersytetu [...] wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania P.T. stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2011/2012.

Utrzymując tę decyzję w mocy po rozpoznaniu wniosku P.T. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Rektor Uniwersytetu [...] podniósł, że z chwilą doręczenia studentowi/doktorantowi decyzji o przyjęciu na studia tworzy się stosunek prawny pomiędzy studentem/doktorantem, a szkolą wyższą, co jednak nie oznacza jeszcze, że student/doktorant może korzystać z pełni praw i że obowiązują w stosunku do niego wszystkie obowiązki. Prawa i obowiązki studenta/doktoranta są uregulowane w sposób dwustopniowy: część z nich, przynajmniej w ogólnym zarysie, jest uregulowana na szczeblu ustawowym, część natomiast ma swoje podstawy (bądź szczegółowe doprecyzowanie) w aktach o charakterze wewnętrznym (statutach, regulaminach). Oznacza to konieczność dokonania jeszcze jednego aktu, który skonkretyzuje stosunek prawny pomiędzy studentem/doktorantem, a szkołą wyższą, aktu prowadzącego do akceptacji przez doktoranta praw i obowiązków wynikających z wewnętrznych regulacji prawnych uczelni. Takim aktem jest odbycie immatrykulacji i złożenie ślubowania, które stosownie do obowiązującego od dnia 1 października 2011 r. art. 196a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, wcześniej zaś w oparciu o art. 170 tej ustawy, stanowią niezbędny warunek nabycia praw i obowiązków studenta/doktoranta.

W roku akademickim 2011/2012 zasady przyznawania stypendium doktoranckiego określa Regulamin studiów doktoranckich Uniwersytetu [...] stanowiący załącznik do Uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2011 roku w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]. Z Regulaminu wynika, że osoba przyjęta na studia doktoranckie nabywa prawa doktoranta z chwilą immatrykulacji, złożenia i podpisania ślubowania (§ 11 ust. 3 Regulaminu). Zgodnie z § 17 ust. 1 Regulaminu stypendium doktoranckie może otrzymać uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich, który nie posiada jeszcze stopnia doktora. Powyższe wymaga złożenia stosownego oświadczenia, którego treść określa Załącznik nr 2 do Regulaminu. W treści ust. 1-6 § 17 Regulaminu określono wysokość minimalnego stypendium, okres, na jaki stypendium jest przyznawane oraz tryb jego przyznawania. Ustęp 4 § 17 Regulaminu przewiduje między innymi, że stypendium doktoranckie jest przyznawane po uprzednim złożeniu przez doktoranta wniosku do odpowiedniego Kierownika studiów doktoranckich. Wniosek należy złożyć do dnia 30 września danego roku wraz z kartą zajęć i Sprawozdaniem z Indywidualnego planu pracy. Po zaopiniowaniu wniosku przez Kierownika studiów doktoranckich zostaje on przekazany do Rektora.

Mając powyższe na względzie Rektor Uniwersytetu [...] stwierdził, że przyznanie P.T. stypendium doktoranckiego jest niemożliwe, gdyż nie zostały spełnione przesłanki nabycia takiego prawa z uwagi na niedopełnienie czynności złożenia ślubowania, które w świetle art. 196a, jak również wcześniej obowiązującego art. 170 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym warunkuje korzystanie z uprawnień studenta/doktoranta. P.T. nie zgłosił się na immatrykulację i nie złożył ślubowania, a tym samym nie nabył prawa do stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2011/2012. W tej sytuacji żądanie przyznania stypendium doktoranckiego jest bezpodstawne.

W skardze wniesionej na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2011 roku P.T. zarzucił bezprawność zaskarżonej decyzji, jak i decyzji z dnia [...] października 2011 r. Skarżący podniósł, że zwracał się pisemnie o umożliwienie mu złożenia ślubowania doktoranckiego, jednakże władze Uniwersytetu uniemożliwiły mu dokonanie tej czynności.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami, które w świetle art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), (powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), uzasadniałyby jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela powołane w zaskarżonej decyzji, a wyrażone wcześniej w uzasadnieniach wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawach III SA/Lu 49/11 i III SA/Lu 191/11 dotyczących decyzji podejmowanych w związku z wnioskami P.T. o przyznanie stypendium doktoranckiego w latach 2009-2010 i 2010-2011, stanowisko, zgodnie z którym stosunek prawny pomiędzy doktorantem, a szkołą wyższą ma charakter złożony i powstaje w trybie kilku zdarzeń i aktów prawnych. Treść art. 169 i 170 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed 1 października 2011 r., a po tej dacie normy art. 196 i art. 196a ustawy wskazują, że do tych zdarzeń prawnych i aktów należy zaliczyć: pozytywne przejście procedury rekrutacyjnej, której warunki, w granicach określonych ustawą, określa uchwała senatu uczelni, decyzję o przyjęciu na studia oraz immatrykulację i złożenie ślubowania. Zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który w myśl art. 196 tej ustawy w brzmieniu przed 1 października 2011 r. znajdował odpowiednie zastosowanie do studentów studiów doktoranckich, osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania, którego treść określa statut uczelni. Z dniem 1 października 2011 r., na mocy ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455 ze zm.) wszedł w życie art. 196a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który wprost stanowi, że osoba przyjęta na studia doktoranckie nabywa prawa doktoranta z chwilą złożenia ślubowania, którego treść określa statut uczelni albo jednostki naukowej. Oznacza to, że immatrykulacja i ślubowanie są elementami koniecznymi do ukształtowania pełnej relacji prawnej pomiędzy studentem, a uczelnią, obejmującą zarówno relacje zewnętrzne, jak i wewnętrzne.

W konsekwencji, jak trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, z chwilą doręczenia doktorantowi decyzji o przyjęciu na studia tworzy się już stosunek prawny pomiędzy studentem/doktorantem, a szkołą wyższą, ale nie oznacza to jeszcze, że doktorant może korzystać z pełni praw, do czego niezbędne jest jeszcze dokonanie aktu immatrykulacji i złożenie ślubowania. Osoba, której doręczono decyzję o przyjęciu na studia ma już zatem status prawny doktoranta, jednakże powyższe nie przesądza o możliwości korzystania z pełni uprawnień, gdyż jest to obwarowane kolejnymi przesłankami, do których należy immatrykulacja i złożenie ślubowania.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący nie odbył immatrykulacji i nie złożył ślubowania. Nie zasługuje przy tym na podzielenie zarzut skarżącego bezprawnego pozbawienia go możliwości dokonania tych czynności. Należy podkreślić, że ze znajdujących się w aktach administracyjnych wydruków ze stron internetowych uczelni wynika, iż wyznaczony na dzień 7 października 2009 roku termin immatrykulacji i złożenia ślubowania był podany do powszechnej wiadomości doktorantów Uniwersytetu [...]. Żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie nakłada na organy uczelni obowiązku doręczania indywidualnych zawiadomień o terminie immatrykulacji. Z racji liczby studentów i doktorantów taki wymóg byłby nadto trudny do zrealizowania. Komunikowanie się ze studentami (doktorantami) poprzez ogłoszenia na tablicy ogłoszeń w budynkach uniwersytetu oraz informacje w internecie, na stronach uczelni, są powszechnie stosowaną praktyką. Taki sposób informowania o ważnych dla studentów/doktorantów wydarzeniach na uczelni jest wystarczający dla dotarcia informacji do osób zainteresowanych. W poddanym kontroli Sądu postępowaniu administracyjnym świadczy o tym okoliczność, że skarżący był jedyną osobą, która w wyznaczonym dniu nie stawiła się na immatrykulację i ślubowanie. Dodatkowo zaś wypada zauważyć, że z przepisu art. 189 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, znajdującego odpowiednie zastosowanie do doktorantów na mocy art. 197 ust. 1 zd. 2 ustawy, wynika, iż do obowiązków studentów/doktorantów należy między innymi uczestniczenie w zajęciach organizacyjnych.

Niewątpliwie mogą zaistnieć sytuacje, które obiektywnie uniemożliwiają stawienie się na immatrykulacji i złożenie ślubowania w wyznaczonym dla wszystkich doktorantów terminie, jednakże sytuacje takie powinny być niezwłocznie wyjaśnione przez zainteresowanego. Tymczasem, jak zasadnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżący dopiero w styczniu 2011 roku zgłosił gotowość złożenia ślubowania i odbycia immatrykulacji. W tej sytuacji należy stwierdzić, że skarżący nie może skutecznie zarzucać bezprawnego niedopuszczenia go do immatrykulacji i złożenia ślubowania, jeżeli nie wykazał, iż nie stawił się w wyznaczonym terminie z przyczyn niezależnych od siebie i niezwłocznie nie usprawiedliwił swojej nieobecności. Należy jednocześnie wskazać, że skarga P.T. na wywodzoną przez skarżącego bezczynność organów Uniwersytetu Medycznego w zakresie umożliwienia złożenia ślubowania doktoranckiego została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 21 września 2011 roku, wydanym w sprawie o sygnaturze akt III SAB/Lu 31/11.

Mając powyższe na uwadze, niewadliwie uznano w zaskarżonej decyzji w świetle treści art. 170 oraz obowiązującego w dacie wydania decyzji art. 196a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, że skoro skarżący nie odbył immatrykulacji i nie złożył ślubowania, nie nabył uprawnień doktoranta wynikających z wewnętrznych uregulowań uczelni i nie może korzystać z pełni praw doktoranta.

Jednym z uprawnień przysługujących doktorantowi jest możliwość otrzymywania stypendium. Zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. W art. 201 ustawy zawarta została delegacja dla ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do wydania rozporządzenia określającego między innymi warunki i tryb przyznawania stypendiów doktoranckich. W wykonaniu tej delegacji ustawowej wydane zostało rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 roku w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. z 2007 roku, Nr 1, poz. 3, ze zm.) zastąpione następnie, z dniem 4 listopada 2011 r., rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 roku w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. Nr 225, poz. 1351). W myśl § 32 rozporządzenia z dnia 5 października 2011 r. jego przepisy stosuje się do stypendiów doktoranckich przysługujących od dnia 1 października 2011 r.

Według § 15 ust. 1 ostatnio wymienionego rozporządzenia stypendium doktoranckie może być przyznane doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich oraz wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową. Jest to przepis w istocie tożsamy z § 12 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2006 r. przewidującym, że stypendium doktoranckie może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni. Art. 15 ust. 2 nowego rozporządzenia stanowi, że stypendium doktoranckie na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym. Stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego: uzyskał bardzo dobre albo dobre wyniki z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich; wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej (ust. 2 -3).

Powyższe uregulowania znalazły odzwierciedlenie w Regulaminie studiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] (załącznik do Uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2011 roku), w tym w § 17 Regulaminu przywołanym w ramach podstawy prawnej zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu [...] odmawiającej P.T. przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2011/2012. W szczególności, jak wskazano też w uzasadnieniu skarżonej decyzji, przepis ust. 4 § 17 Regulaminu stanowi, że stypendium doktoranckie jest przyznawane po uprzednim złożeniu przez doktoranta wniosku do odpowiedniego Kierownika studiów doktoranckich. Wniosek należy złożyć do dnia 30 września danego roku wraz z kartą zajęć i Sprawozdaniem z Indywidualnego planu pracy. Jednocześnie w § 15 lit. d i e Regulaminu wyraźnie wskazano, że do podstawowych obowiązków doktorantów należy terminowa realizacja programu studiów doktoranckich oraz indywidualnego planu pracy doktoranta, prowadzenie badań naukowych zgodnie z tym planem pracy i składanie sprawozdań z ich przebiegu.

W uzasadnieniu decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego z dnia [...] października 2011 roku oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2011 roku zwrócono uwagę, że skarżący od dnia przyjęcia na studia nie wywiązywał się z obowiązków, które spoczywają na uczestniku studiów doktoranckich prowadzonych na Uniwersytecie [...]. Skarżący nie kwestionował tego faktu, podważając w ogóle wymogi stawiane uczestnikom studiów doktoranckich na Uniwersytecie Medycznym, wynikające z Regulaminu studiów.

Przyznanie skarżącemu stypendium doktoranckiego w sytuacji, gdy nie podjął on nawet realizacji programu studiów doktoranckich pozostawałoby w sprzeczności z treścią § 15 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 roku w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich.

Norma § 15 wymienionego rozporządzenia potwierdza zatem dodatkowo legalność zaskarżonej decyzji, w której prawidłowo wywiedziono, iż ustalony bezsprzecznie brak immatrykulacji skarżącego i złożenia przezeń ślubowania uniemożliwiły mu skuteczne nabycie pełni uprawnień doktoranta, w tym uprawnienia do uzyskania stypendium doktoranckiego.

Z tych wszystkich względów uznając, że zaskarżona decyzja odmawiająca przyznania P.T. stypendium doktoranckiego nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.