Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 635/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a,  art. 13b,  art. 15c,  art. 22a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2020 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: "Ministrem") decyzją z [...] stycznia 2020r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2019r. poz. 288, ze zm.; zwana dalej: "u.z.e.f."), odmówił wyłączenia stosowania wobec R.S. (zwany dalej: "Skarżącym") art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f.

Minister w uzasadnieniu wskazał, że Skarżący we wniosku podniósł, że pozytywnie przeszedł weryfikację w 1990r., co wskazuje, że przed 1990r. wykonywał obowiązki służbowe w sposób nienaruszający praw i godności innych osób. Jego służba w organach bezpieczeństwa jest relatywnie krótka w stosunku do pełnej wysługi. Obowiązki w Policji realizował w sposób rzetelny i z narażeniem zdrowia i życia, co wpisane jest w istotę służb mundurowych. Skarżący na tej podstawie wniósł o wyłączenie stosowania art. 15c u.z.e.f.

Minister, odwołując się do art. 8a u.z.e.f., wskazał, że w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a wobec osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990r. i 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przesłanki wskazane w ww. przepisie muszą być spełnione łącznie.

Minister ustalił, że Skarżącego zwolniono ze służby w Policji [...] stycznia 1997r. i posiada prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a u.z.e.f., przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze. Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu uznał za służbę Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f., okres od [...] października 1978r. do [...] sierpnia 1983r. oraz od [...] marca 1987r. do [...] stycznia 1990r. - 7 lat, 8 miesięcy i 12 dni. Całkowity okres służby Skarżącego wynosił 20 lat i 20 dni. Do wysługi emerytalnej zaliczono pełnienie służby w ramach zasadniczej służby wojskowej, trwające 2 miesiące.

Zdaniem Ministra skoro Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 7 lat, 8 miesięcy i 12 dni, co stanowiło około 38% ogółu jego służby, nie może być mowy o krótkotrwałości, ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym, co oznacza, że pierwsza z przesłanek z art. 8a u.z.e.f. nie została spełniona. Minister nie mógł więc zastosować uprawnienia wynikającego z ww. przepisu, gdyż znaczna część służby Skarżącego była pełniona na rzecz totalitarnego państwa. Przesłanka mówiąca o krótkotrwałej służbie przed 31 lipca 1990r. odnosi się zarówno do długości okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, jak również stosunku długości tej służby do ogółu okresu służby, który winien wykazywać przewagę, bo tylko wówczas służbę pełnioną na rzecz totalitarnego państwa można by uznać za "krótkotrwałą". Minister stwierdził, że skoro przesłanki z art. 8a u.z.e.f. muszą być spełnione łącznie i uprawdopodobnione, niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej. Zasadnym była więc odmowa zastosowania wobec Skarżącego art. 8a u.z.e.f.

Minister na poparcie swojego stanowiska przywołał prawomocne wyroki WSA w Warszawie z: 19 czerwca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 424/19; 28 września 2018r. sygn. akt II SA/Wa 376/18, 8 października 2018r. sygn. akt II SA/Wa 392/18, w których oddalono skargi, ze względu na długotrwałą służbę na rzecz państwa totalitarnego oraz brak zaistnienia warunku łącznego spełnienia przesłanek umożliwiających zastosowanie wobec skarżących art. 8a u.z.e.f.

2. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie ww. decyzji Ministra i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, z uwagi na naruszenie: a) art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f. - przez jego błędną wykładnię i uznanie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka pełnienia przez "krótkotrwałej" służby przed 31 lipca 1990r., gdy służba Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa stanowi 7 lat, 8 miesięcy i 12 dni, spośród całkowitego okresu służby - 20 lat i 20 dni - 38% ogółu służby, a więc okres służby przed 31 lipca 1990r. w stosunku do całego okresu służby stanowił zdecydowaną mniejszość i należy uznać, że spełnia on kryterium "krótkotrwałości", b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. - przez brak podjęcia przez Ministra wszelkich czynności zmierzających do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i poprzestanie wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa" przy braku odkodowania pełnej treści pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa" i ustalenia czym do 31 lipca 1990r. zajmował się Skarżący. Służba "na rzecz" państwa nie musi być tożsama ze służbą pełnioną w okresie istnienia tego państwa i w ramach istniejących w tym państwie organów i instytucji i nie każde nawiązanie stosunku prawnego w ramach służby państwowej wiąże się automatycznie ze zindywidualizowanym zaangażowaniem bezpośrednio ukierunkowanym na realizowanie charakterystycznych dla ustroju tego państwa jego zadań i funkcji.

Skarżący w obszernym uzasadnieniu skargi rozwinął ww. zarzuty, zwracając uwagę na argumenty, które - w jego ocenie - świadczą o niedopuszczalnej interpretacji art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.e.f. i o istotnych uchybieniach natury procesowej, które w konsekwencji przyczyniły się do niewłaściwego ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

3. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga ma usprawiedliwione podstawy.

2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, z uwagi na treść art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."), gdyż Skarżący w piśmie z [...] czerwca 2020r. (data prezentaty Sądu) i Minister w piśmie z [...] czerwca 2020r. (data prezentaty Sądu) wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, w związku ze światową pandemią zakaźnej choroby COVID-19, wywoływanej przez koronawirusa SARS-CoV-2.

Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167, zwana dalej: "P.u.s.a.") i art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, z uwagi wyłącznie na zgodność z prawem wydanych decyzji postanowień czy aktów administracyjnych. Sąd, zgodnie z art. 134 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, z zastrzeżeniem art. 57a.

3. Sąd, przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi, w celu lepszego zobrazowania tematyki, której sprawa dotyczy wyjaśnia, że u.z.e.f., w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed 2 stycznia 1999r. i którzy w okresie od 22 lipca 1944r. do 31 lipca 1990r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.

Zgodnie z art. 15c ust. 1 u.z.e.f., w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f., i która pozostawała w służbie przed 2 stycznia 1999r., emerytura wynosi: 1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; 2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.

Stosownie do art. 15c ust. 2 u.z.e.f. przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się, zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3 u.z.e.f., jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f.

Na mocy art. 15c ust. 3 u.z.e.f. wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zgodnie z art. 15c ust. 4 u.z.e.f. w celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1.

Na mocy art. 15c ust. 5 u.z.e.f. przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego.

Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 u.z.e.f. w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.

Przepis art. 22a ust. 2 u.z.e.f. stanowi, że w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej.

Zgodnie z art. 22a ust. 3 u.z.e.f. wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Art. 22a ust. 4 u.z.e.f. stanowi, że w celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 22a ust. 5 u.z.e.f. przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed 1990r., bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego.

Stosownie do art. 8a ust. 1 u.z.e.f. minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Zgodnie z art. 8a ust. 2 u.z.e.f. do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 u.z.e.f.

Wskazać także należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a u.z.e.f. ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Jakkolwiek sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres, tym niemniej w jej toku należy ustalić czy organ administracji – Minister – ustalił i rozważył istotne w sprawie okoliczności faktyczne z punktu widzenia przepisu prawa materialnego, który powinien być w sprawie zastosowany, jak również czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zgodnie z celem danej normy prawnej, oraz czy dokonał wyboru prawidłowej wykładni stosowanego przepisu prawa i czy dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej.

W doktrynie podnosi się, że obowiązkiem Sądu przy takim zakresie kontroli jest sprawdzenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, tj. czy rozstrzygnięcie nie nosi charakteru dowolnego, a przede wszystkim czy organ uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 404-405).

Sąd w sprawach uznania administracyjnego bada zatem, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.).

Warto powołać także pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z 15 grudnia 2008r. sygn. akt I OSK 622/08 (dostępny na www.nsa.gov.pl), który Sąd orzekający w sprawie Skarżącego w pełni podziela, że użycie w tekście przepisu pojęcia niedookreślonego zobowiązuje organ administracji publicznej do "doprecyzowania" (skonkretyzowania) tego pojęcia przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych konkretnej sprawy i kontekstu normatywnego, w którym to pojęcie funkcjonuje. (...) Uznanie administracyjne, a więc upoważnienie organu administracji publicznej do dokonania wyboru konsekwencji prawnych stosowanej normy prawa administracyjnego, może być zrealizowane dopiero po dokonaniu interpretacji, a więc nie dotyczy ani wykładni tekstu prawnego, ani oceny występujących faktów, ani nawet wykładni pojęć nieostrych. W sytuacji, gdy w sprawie występują niedookreślone przesłanki podjęcia decyzji, to uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia musi być bardzo szczegółowe, pełne i przekonujące. (...) Organ stosujący prawo jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania. Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego. W sprawie rozpatrywanej - art. 8a ust. 1 u.z.e.f., który zawiera wymienione wyżej przesłanki, oparte na pojęciach niedookreślonych (nieostrych), a więc zawierających elementy ocenne.

Tym samym obligatoryjne jest dokonanie przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji interpretacji pojęć, którymi posługuje się ustawodawca w treści art. 8a ust. 1 u.z.e.f., a następnie odniesienie się do tych przesłanek oraz ich rozważenie (wyważenie) na tle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy.

4. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę uznał, że skarga, oceniana na mocy ww. kryteriów, wynikających z P.p.s.a. i P.u.s.a., zasługiwała na uwzględnienie, gdyż Minister przy wydawaniu ww. decyzji przekroczył granice uznania administracyjnego, a wadliwości proceduralne, których się dopuścił mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odmowa wyłączenia stosowania ww. przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. była więc przedwczesna, a wydanej w sprawie decyzji nie uzasadniono w sposób należyty, zgodnie z wymogami przewidzianymi w ww. przepisach k.p.a., jak również w art. 8 i art. 11 k.p.a.

Po pierwsze Sąd zauważa, że Minister nie przedstawił własnego rozumienia poszczególnych przesłanek wskazanych w art. 8a ust. 1 u.z.e.f. w ujęciu abstrakcyjnym (czyli w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy), ani nie uczynił tego w sposób należyty, przechodząc do analizy okoliczności faktycznych sprawy. Jakkolwiek Minister odwołał się w zakresie braku podstaw do analizowania pozostałych przesłanek, gdy nie została spełniona przesłanka "krótkotrwałości" do poglądów wyrażanych w prawomocnych orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tym niemniej należy wskazać, że po ich wydaniu ukształtowała się w Naczelnym Sądzi Administracyjnym odmienna linia orzecznicza, wskazująca na potrzebę rozważenia przesłanek wynikających z art. 8a u.z.e.f. w kontekście przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem przesłanek krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1895/19, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z ww. orzeczenia NSA wynika również, że krótkotrwałość służby należy oceniać z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji byłego funkcjonariusza, przede wszystkim z uwzględnieniem całego okresu jego służby. W określonych stanach faktycznych nie ma przeszkód do kwalifikowania służby kilkuletniej jako mającej charakter "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f.

W ocenie składu orzekającego w sprawie takich ustaleń w ogóle zabrakło, zaś Minister, wydając zaskarżoną decyzję, choć wskazał, że Skarżący został zwolniony z Policji [...] stycznia 1997r. i posiada ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, nie rozważał czy odejście Skarżącego ze służby wiązało się ze stanem zdrowia Skarżącego związanym z pełnieniem służby, czy z innymi okolicznościami, które spowodowały skrócenie łącznego okresu pełnionej służby (20 lat i 20 dni). Ten rodzaj wadliwości proceduralnej mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawidłową wykładnię art. 8a u.z.e.f. Warto bowiem podkreślić, że o szczególnie uzasadnionym przypadku mogą świadczyć pewne wyjątkowe czy szczególne okoliczności związane z przesłankami zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.e.f. Nie tylko zatem wybitne osiągnięcia w służbie, ale także np. okoliczności związane z samą służbą przed 31 lipca 1990r., a więc np. rodzaj wykonywanych zadań albo treść czynności służbowych mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 10 kwietnia 2019r. sygn. akt II SA/Wa 2344/18).

Sąd podkreśla ponadto, że z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2020r. sygn. akt I OSK 1669/19 (dostępny na www.nsa.gov.pl) wynika ponadto, że organ, wydając decyzję w trybie art. 8a u.z.e.f., powinien badać czy konkretna służba charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych.

W rozpoznawanej sprawie, na co wskazuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji, odwołujące się wyłącznie do przesłanki "krótkotrwałości", ocen takich zabrakło, a mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy w kontekście przesłanki wynikającej z art. 8a u.z.e.f. "szczególnie uzasadnionego przypadku". Minister w żadnej mierze nie ustosunkowywał się tego warunku, więc nie można przyjąć, że dokonał prawidłowej wykładni art. 8a u.z.e.f. Warto w tym miejscu wyjaśnić, że NSA w powołanym wyroku z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1895/19 wywiódł, że "spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (...)".

Sąd, mając na względzie materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy, stwierdza, że organ nie analizował okoliczności z niego wynikających w kontekście wypełnienia przez Skarżącego przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", jak również charakteru i rodzaju wykonywanych przez Skarżącego zadań, co nie może budzić zaufania do Ministra, który w toku postępowania powinien strać na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek strony podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając przy tym na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W aktach sprawy znajduje się m.in. opinia służbowa z [...] stycznia 1990r., w której odwoływano się do poprzednich opinii i wskazywano, jakie predyspozycje posiada Skarżący (k. 20-21 akt administracyjnych).

Brak zatem należytego rozważenia przez Ministra wszystkich okoliczności faktycznych sprawy wynikających z akt, a istotnych z punktu widzenia przesłanek wynikających z art. 8a u.z.e.f., wskazuje, że organ ten naruszył zarówno art. 8, art. 7, art. 11, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

5. Minister przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, przed dokonaniem ocen w zakresie możliwości zastosowania art. 8a u.z.e.f., weźmie pod uwagę ww. reguły wynikające z k.p.a.: zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i skonkretyzowaną w art. 77 § 1 k.p.a.; zasadę zaufania do organów administracyjnych, o której mowa w art. 8 k.p.a., jak też zasadę przekonywania, do której odwołuje się art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Pozwoli to na podjęcie stosownych działań, mających na celu wyjaśnienie i rozważenie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Jest to tym bardziej uzasadnione w sytuacji, gdy Minister prowadził postępowanie w sprawie w czasie przekraczającym ustawowe terminy - począwszy od [...] września 2019r. do [...] stycznia 2020r. Prawidłowa realizacja zasady prawdy obiektywnej, jak i zasady zaufania do organów Państwa, jak również prawidłowa realizacji zasady przekonywania i szybkości postępowania stanowią podstawowy obowiązek Ministra.

6. Sąd, mając powyższe na względzie uznał, że Minister, wydając zaskarżoną decyzję, dokonał nieprawidłowej wykładni wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego i procesowego. Zasadne było więc uchylenie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) P.p.s.a., zaskarżonej decyzji. Sąd nie zasądził, zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze, kosztów na rzecz Skarżącego, gdyż działał on samodzielnie i był zwolniony z kosztów sądowych, na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d) P.p.s.a.