Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2984/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 i 2, art. 37 a, art. 37 c
journal: Dz.U. 2018 poz 142
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 31 § 1, art. 28, art. 10, art. 6, 7, 8 w zw. z art. 75 § 1, art. 77, art. 80, art. 107 § 3, art. 84 § 2 w zw. z art. 75 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Protokolant st. ref. Karolina Jóźwik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M.T. i B. T. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazania podjęcia działań naprawczych oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2984/19

UZASADNIENIE

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] października 2019 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania B. T. i M.T. utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] czerwca 2019 r., którą nakazano B. T. i M. T. podjąć solidarnie niezbędne działania naprawcze na terenie działki o nr ewid. [...] obręb [...] oraz określono zakres, sposób przeprowadzenia działań naprawczych, w tym czynności zmierzających do ograniczenia oddziaływania na obszar Natura 2000 oraz termin rozpoczęcia i zakończenia tych działań.

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej:

Pismem z dnia 16 maja 2016 r. Klub [...] zgłosił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] szkodę w środowisku w gatunkach chronionych i w siedliskach przyrodniczych powstałą na skutek prowadzenia prac związanych z budową drogi dojazdowej oraz przystani dla łodzi nad jeziorem [...], na działce o nr ewid.[...] obręb [...]. Zgłaszający wskazał w ww. piśmie, iż w przypadku braku przesłanek do wszczęcia postępowania na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 roku o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1862), dalej: "ustawa szkodowa", jako organizacja społeczna wnosi o wszczęcie postępowania w trybie art. 37 ustawy o ochronie przyrody oraz o dopuszczenie do udziału we wszczętym postępowaniu na prawach strony.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wszczął postępowanie administracyjne na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy szkodowej, które następnie umorzył jako bezprzedmiotowe, bowiem negatywna zmiana w środowisku nie została spowodowana przez podmiot korzystający ze środowiska.

W związku z powyższym organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w trybie art. 37 ustawy o ochronie przyrody oraz dopuścił Klub [...] do udziału w ww. postępowaniu na prawach strony.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. organ nakazał podjąć niezbędne działania naprawcze w obrębie działki nr ewid. [...] obręb [...], polegające na usunięciu całości nawiezionego materiału ziemnego w celu przywrócenia właściwego stanu siedliska: górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk (kod [...]).

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu I instancji, jednakże w wyniku złożonej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 maja 2018 roku, sygn. akt IV SA/Wa 3087/17 uchylił decyzję organu II instancji oraz utrzymaną nią decyzję organu I instancji.

W dniu [...] kwietnia 2019 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] przeprowadził rozprawę administracyjną oraz oględziny terenowe na działce nr ewid. [...] obręb [...], a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nakazał B. T. oraz M. T. podjęcie solidarnie niezbędnych działań naprawczych polegających m.in. na całkowitym usunięciu nawiezionego materiału ziemnego, jak również wierzchniej zniszczonej warstwy torfu na terenie działki o nr ewid. [...] obręb[...] oraz określił termin rozpoczęcia i zakończenia działań.

B. T. i M. T. złożyli odwołanie od tej decyzji.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Organ przytoczył treść art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody i wyjaśnił, że w przypadku ustalenia, że działania będące przedmiotem postępowania mieszczą się w dyspozycji art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, a także iż zostały one podjęte bez wymaganych zezwoleń lub decyzji, o których mowa w art. 34 i 35a ww. ustawy, jak również po stwierdzeniu, że w odniesieniu do tych działań nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2014 r. poz. 1789 z późn. zm), organ ochrony przyrody powinien wydać decyzję, którą nakaże natychmiastowe wstrzymanie tych działań lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub, działań naprawczych. Przy czym prowadząc postępowanie w trybie art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, organ kieruje się zapisami art. 37a-37d ustawy, które uszczegóławiają tok postępowania administracyjnego, zmierzającego do wydania decyzji nakazującej natychmiastowe wstrzymanie działań lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych, a także określają elementy będące składowymi tej decyzji.

W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zebrany przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] jest wystarczający, aby stwierdzić, że działania wykonane na działce oznaczonej nr ewid. [...] obręb [...] polegające na nawiezieniu materiału ziemnego, będące przedmiotem niniejszej sprawy, zostały podjęte bez zezwolenia o którym mowa w art. 34, lub decyzji, o której mowa w art. 35a ustawy o ochronie przyrody.

Organ I instancji oparł się na danych wizji terenowej wykonanej [...] kwietnia 2019 roku, rozprawy administracyjnej z dnia [...] kwietnia 2019 r., danych dostarczonych przez Klub [...], opinii sporządzonej przez A. Z. - biegłego sądowego z zakresu ochrony przyrody sporządzonej dla Komendy Powiatowej Policji w [...], a także prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w [...] zapadłym w trakcie prowadzonego postępowania karnego.

Organ ustalił, że na działce nr [...] przed podjęciem robót ziemnych znajdowało się torfowisko, stanowiące siedlisko [...] i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk będące przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000 [...]. W wyniku nawiezienia na przedmiotową działkę mas ziemnych i zasypania części jej powierzchni doszło do zniszczenia płatu ww. siedliska będącego przedmiotem ochrony ww. obszaru.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Organ przypomniał, że prawomocnym wyrokiem z 16 maja 2018 roku, sygn. akt IV SA/Wa 3087/17 WSA w Warszawie uchylił decyzje organów obu instancji.

Ponownie przeprowadzając postępowanie organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2019 r. przeprowadził rozprawę administracyjną na terenie nieruchomości nr [...] obręb [...], podczas której w obecności właścicieli przedmiotowej działki oraz ich pełnomocników, dokonano oględzin działki, a także przesłuchano świadków, tj. B. J., E. J., J. J. na okoliczność ustalenia jakie czynności i przez kogo zostały wykonane na przedmiotowej nieruchomości.

Organ odwoławczy podkreślił, że w toku ponownie prowadzonego postępowania przed organem I instancji Sąd Rejonowy w [...] [...] Wydział [...] wyrokiem z [...] czerwca 2018 r. sygn. akt [...] skazał B. T. za czyn z art. 187 § 1 kk w zb. z art. 475 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2018 r. o sygn. akt [...].

Organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Skoro sąd administracyjny jest związany ustaleniami wyroku karnego to tym samym organy administracyjne nie mogą takiego wyroku podważać w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. W ocenie organu prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w sprawie [...], wydany w trakcie ponownego prowadzenia postępowania administracyjnego niewątpliwie stanowił istotną zmianę stanu faktycznego w odniesieniu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd administracyjny.

Organ odwoławczy wskazał, że z materiału zgromadzonego w sprawie, w szczególności z wyroku sądu karnego wynika, że w nieustalonym konkretnie okresie czasu, jednak nie wcześniej niż 9 listopada 2015 r. i nie później niż w dniu 22 lipca 2016 r. B. T. dokonał zasypania i utwardzenia występującego na ww. nieruchomości torfowiska alkaicznego z rosnącymi na nim roślinami brzegu jeziora [...] i częściowo strefy jego litoralu obcym na tym terenie gruntem mineralnym i organicznym, na skutek czego zostały zniszczone fragmenty rzadkich i cennych siedlisk przyrodniczych będących miejscem występowania chronionych gatunków roślin, dokonał zaburzenia warunków hydrologicznych na tym obiekcie i zniszczenia fragmentu tzw. linii traw w strefie przybrzeżnej, czym spowodował istotne zmniejszenie wartości przyrodniczej i uszkodzenie brzegu śródlądowej wody powierzchniowej jeziora [...].

Oznacza to, że sprawcą opisanego zniszczenia siedliska [...] na działce o nr ewid. [...] jest B. T. Jednocześnie organ wyjaśnił, że trzeba mieć na uwadze, że współwłaścicielem przedmiotowej działki jest również M. T. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że Państwo T. wystąpili do Burmistrza Miasta [...] o wydanie pozwolenia na wycinkę drzew, wspólnie złożyli zawiadomienie o przystąpieniu do budowy ogrodzenia działki, jak również dokonywali wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. Powyższe świadczy o tym, że współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości wiedziała o tym jakie prace zostały wykonane na ww. działce, dlatego też w omawianej sprawie należało zastosować normę wyrażoną w art. 37 c ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody stanowiącą podstawę do solidarnego wykonania działań naprawczych.

Organ odwoławczy przypomniał, że działka oznaczona nr ewid. [...] znajduje się w granicach: obszaru Natura 2000 [...] ([...]), projektowanego obszaru Natura 2000 [...] ([...]), na terenie którego obowiązuje Zarządzenie Nr [...] w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2014 r. poz. [...]), dalej: "[...]" oraz Obszarze Chronionego Krajobrazu "[...]".

Na terenie obszaru Natura 2000 [...] występuje 7 gatunków roślin z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG, z czego dla czterech pęcherzykowatej, skalnicy torfowiskowej, lipiennika Loesela i sasanki otwartej obszar ma zasadnicze znaczenie w skali Polski, a tutejsze populacje stanowią znaczącą część krajowych zasobów, będąc często najobfitszymi w Polsce (populacje lipiennika i skalnicy nad [...], populacje aldrowandy w ciągu jezior [...]). Najwięcej rzadkich gatunków związanych jest z mszysto-turzycowymi torfowiskami niskimi i przejściowymi, a tutejsze populacje wielu zagrożonych roślin torfowiskowych są największe w Polsce. Według danych uzyskanych w ramach prac nad [...] na działce oznaczonej nr ewid. [...] zidentyfikowano siedlisko [...], a także stanowisko gatunku [...] oraz stanowisko gatunku [...]. Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie powierzchnia ww. działki wynosi 1,2742 ha, natomiast powierzchnia płatu siedliska [...] na tej działce wynosi 0,8528 ha. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Klubu [...], wynika że na torfowisku [...] (którego wschodni fragment stanowi znaczna część działki [...]) w dniu [...] września 2013 r. wykonano dokumentację opisującą stan płatu siedliska [...] zgodnie z metodyką Stosowaną przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (W. Mróż (red.). Monitoring siedlisk przyrodniczych. Przewodnik metodyczny. Część III. GIOŚ, Warszawa).

Obszar badawczy obejmował częściowo również działkę oznaczona nr ewid. [...], a zdjęcie fitosocjologiczne nr 2 zostało wykonane w jej obrębie. Z powyższej dokumentacji wynika, że parametr struktury powierzchni torfowiska został oceniony jako FV - stan właściwy. Siedlisko opisano jako jednorodne podlegające ekspansji drzew i krzewów, których obecność ma przeważający wpływ na stan siedliska. Zidentyfikowane oddziaływania to ekspansja trzciny na części powierzchni oraz zarastanie przez drzewa i krzewy na części powierzchni.

Zgodnie z danymi zawartymi w SDF (zaktualizowanym we wrześniu 2019 roku) w obszarze Natura 2000 [...] pokrycie siedlisk o kodzie [...] Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk stanowiących przedmiot jego ochrony wynosi 0,50%, a wartość znaczenia ww. obszaru dla siedlisk [...], stan zachowania tych siedlisk w obszarze oraz ich reprezentatywność (typowość) uznano za doskonałą (A).

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podzielił stanowisko organu I instancji, że w omawianym przypadku na skutek zasypania materiałem ziemnym części powierzchni działki oznaczonej nr ewid. [...] doszło do znaczącego negatywnego oddziaływania na siedlisko [...] będące celem ochrony projektowanego specjalnego obszaru Natura 2000 [...]. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że zniszczone zostało ok. 35% powierzchni siedliska [...] znajdującego się na ww. działce, a zatem stanowisko Klubu [...], zgodnie z którym działania podjęte na działce [...] poza spowodowaniem fragmentacji siedliska oraz utratą części jego powierzchni mogą znacząco negatywnie wpływać na warunki hydrologiczne torfowiska jako całości zaburzając obieg wody w ekosystemie należy uznać za przekonywujące.

Organ podkreślił, że zgodnie z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadłym w przedmiotowej sprawie, sam fakt zniszczenia siedliska [...] na działce oznaczonej nr ewid. [...] nie budzi wątpliwości w świetle dotychczas zebranego materiału zgromadzonego w sprawie.

Ponadto organ zauważył, że działania podjęte przez skarżących stoją w sprzeczności z ustaleniami [...] (Załącznik nr 5 do [...] działanie 27 i 31), który zobowiązuje właścicieli działek do zachowania siedliska przyrodniczego [...], co zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy obliguje organ do wydania przedmiotowej decyzji, chyba że przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko lub ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 wykazała brak znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym na cele działań ochronnych określone w planie zadań ochronnych lub planie ochrony, albo mimo znaczącego negatywnego oddziaływania spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 34. Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie działania przeprowadzone na działce nr [...] nie były wcześniej poddane ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko lub ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

W ocenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w zaskarżonej decyzji działania naprawcze zostały określone w sposób konkretny i rzeczowy, a ich wykonalność nie budzi żadnych zastrzeżeń. Organ I instancji słusznie kierując się charakterem, zasięgiem i rozmiarem negatywnego oddziaływania, a także możliwością naturalnej naprawy elementów przyrodniczych na obszarze, na którym negatywne oddziaływanie nastąpiło, ocenił iż działania naprawcze powinny być realizowane w miejscu negatywnego oddziaływania oraz powinny doprowadzić do przywrócenia siedliska przyrodniczego [...] przynajmniej do stanu przybliżonego jak przed nawiezieniem na nieruchomość rzeczonego materiału. Zaproponowane działania naprawcze umożliwią naturalną regenerację siedliska [...], a usunięcie nawiezionego materiału powinno nastąpić poza okresem wegetacyjnym, a więc od dnia 16 października do dnia 28 lutego.

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia art. 79 § 2 kpa i art. 89 Kpa polegającego na zaniechaniu wysłuchania M. T. w charakterze strony organ wyjaśnił, że materiał zgromadzony w sprawie, w tym pismo Skarżących z 2 lipca 2016 r., pismo Urzędu Miejskiego w [...] z 22 czerwca 2016 r., prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] wskazują, że w tym przypadku przesłuchanie skarżącej było zbędne.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 31 § 1 Kpa poprzez dopuszczenie Klubu [...] do udziału w postępowaniu na prawach strony i umożliwienie mu aktywnego uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym organ wyjaśnił, że powyższa kwestia została przesądzona już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd uznał, że zostały spełnione przesłanki zgodności z celami statutowymi tej organizacji i przemawia za tym interes społeczny, a tym samym Sąd I instancji podzielił w pełni stanowisko organu wyrażone w postanowieniu.

Za bezzasadny organ uznał również zarzut nieuwzględnienia wniosku dowodowego w postaci pisma Burmistrza Miasta [...], w którym wskazano na brak gatunków chronionych na przedmiotowej działce, przywołując ocenę sądu. Sąd w wyroku z 16 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3087/17 uznał, że przedmiotowe postępowanie administracyjne jest prowadzone przez organ wyspecjalizowany w ochronie środowiska, którego pracownicy posiadają wiedze specjalistyczną w powyższej dziedzinie, a zwłaszcza w zakresie ochrony obszarów Natura 2000. Natomiast stanowisko zawarte w ww. piśmie Burmistrza Miasta [...] zostało wyrażone w związku z prowadzeniem postępowania administracyjnego w sprawie zezwolenia na wycinkę drzew, a więc przez organ wyspecjalizowany w zakresie wycinki drzew, a nie gatunków chronionych w ramach sieci Natura 2000.

Analogicznie do powyższego organ uznał za całkowicie chybiony zarzut dotyczący niedopuszczenia dowodu z opinii biegłego (wniosek Skarżących z dnia 13 maja 2019 roku). Zgłoszony wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dotyczy okoliczności stwierdzonych innymi dowodami. Organ podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku zapadłym w przedmiotowej sprawie, uznał iż sam fakt zniszczenia siedliska [...] na działce oznaczonej nr ewid. [...] nie budzi wątpliwości w świetle dotychczas zebranego materiału dowodowego. Ponadto znajdująca się w aktach sprawy opinia sporządzona przez biegłego sądowego z zakresu ochrony przyrody i ocen oddziaływania na środowisko – A. Z., która również wskazuje na poważne uszkodzenie i istotne zmniejszenie wartości przyrodniczej prawnie chronionego terenu.

Organ odwoławczy ocenił, że działania podjęte na działce oznaczonej nr ewid. [...] nie wpłynęły znacząco negatywnie na cele ochrony obszaru Natura 2000 [...], który jest ostoją ptasią o randze europejskiej (przedmiotem ochrony tego obszaru są ptaki).

B. T. i M. T. złożyli skargę od decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

- naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 156 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie tj. brak stwierdzenia nieważności decyzji RDOŚ, ewentualnie brak uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, podczas gdy została ona wydana z rażącym naruszeniem następujących przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1.

a) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a., które miały wpływ na treść wydanej decyzji, polegające na braku ustalenia zarówno przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], jak również Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wszystkich stron postępowania w sytuacji, w której Pani E. G. - jak wynika z dokumentacji ARIMR - użytkująca przedmiotową działkę nie została wezwana do udziału w sprawie, mimo, że treść decyzji dotyczy jej praw i obowiązków;

b) art. 6, 7, 8 oraz art. 75 § 1, 77, 80,107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji zaniechanie ustalenia prawdy materialnej, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interes obywateli, w szczególności istotne braki postępowania dowodowego, naruszenie jego zasad, w tym oparcie twierdzeń organu dowodach w postaci: opinii biegłego A. Z. oraz stanowiska Klubu [...], pomimo że istniały podstawy do wyłączenia tego biegłego od udziału w sprawie, zaś bezstronność działającej na prawach strony organizacji ekologicznej Klub była kwestionowana przez skarżących w toku postępowania;

c) art. 84 § 2 k.p.a. w zw. z art 75 § 1 k.p.a. poprzez niezwrócenie się o wydanie opinii przez innego biegłego z zakresu ochrony przyrody i ocen oddziaływania na środowisko, pomimo że dowód taki był jedyną drogą pozyskania koniecznych do rozstrzygnięcia wiadomości specjalnych i nie mógł być zastąpiony inną czynnością w szczególności dowodem z opinii biegłego A. Z. sporządzonym na potrzeby innego postępowania (karnego), który nie powinien zostać pominięty z uwagi na fakt, iż A. Z. jest zarówno byłym pracownikiem Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...], ale także stale współpracującą zarówno z tym organem, jak również z [...] Towarzystwem [...], które współpracuje z zaangażowanym w sprawę Klubem [...];

d) art. 31 § 1 k.p.a. poprzez niewyłączenie od udziału w niniejszym postępowaniu na prawach strony organizacji ekologicznej Klub [...] i umożliwieniu jej aktywnego uczestnictwa w postępowaniu, w sytuacji, gdy za udziałem tej organizacji w postępowaniu nie przemawiał interes społeczny;

2. błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy na skutek wyżej podniesionych uchybień w stosowaniu przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na treść wydanej decyzji, jak również sprzeczność ustaleń faktycznych ze zgromadzonym dotychczas materiałem dowodowym;

3. naruszenie art, 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 i 2, art. 37 a oraz art. 37c ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez utrzymanie w mocy decyzji nakazującej skarżącym podjęcie niezbędnych działań naprawczych na warunkach wskazanych z zaskarżonej decyzji, podczas gdy organ w wyniku niewyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, nie ustalił rzeczywistego sprawcy szkody, a skarżący nie są podmiotami, które dokonały działań mogących negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 - obszaru znajdującego się na liście, o której mowa w art, 27 ust. 3. pkt 1 zgodnie ze wskazaną ustawą.

4. naruszenie art. 37 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, brak uzasadnienia przez organ wyboru nakazanych działań oraz brak dokonania prognozy ich ewentualnego oddziaływania na działkę o numerze [...] obręb [...], podczas gdy wydanie decyzji nakazującej natychmiastowe wstrzymanie lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych powinno nastąpić w zależności od potrzeb danego terenu;

5. naruszenie art. 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie wskazanych powyżej przepisów prawa, w sytuacji gdy organy władzy publicznej winny działać na podstawie i w granicach prawa.

Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez GDOŚ oraz poprzedzającej ją decyzji RDOŚ w [...] - w całości ewentualnie o uchylenie decyzji GDOŚ oraz poprzedzającej ją decyzji RDOŚ w [...] – w całości oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] października 2019 r. nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym, po wydaniu przez sąd wyroku i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny zobowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13.01.2009 r., sygn. II GSK 614/08, LEX nr 528074). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu.

Sytuacja taka w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca, ponieważ organ uwzględnił wskazania sądu w ponownie prowadzonym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3087/17 wyraził m.in. następującą ocenę prawną:

- "... określenie terminu wykonania decyzji godzi w zasadę zaufania i pewności prawa (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP). Jednostka ma prawo oczekiwać, że termin wykonania przez nią obowiązku określonego w decyzji administracyjnej będzie jednoznaczny, a nadto realny (tj. w normalnym toku wypadków umożliwiający stronie dobrowolne wykonanie decyzji). W niniejszej sprawie te warunki nie zostały spełnione",

- "Dodatkowo należy wskazać na kolejną niespójność między sentencją decyzji RDOŚ a uzasadnieniem tej decyzji. Otóż na s. 13 organ I instancji wskazał, że: "W analizowanym przypadku właściciele działki [...] (zgodnie z danymi z ewidencji gruntów i budynków) wspólnie występowali do Burmistrza Miasta [...] o wydanie pozwolenia na wycinkę drzew, wspólnie złożyli również zawiadomienie o przystąpieniu do budowy ogrodzenia działki, a jak wynika z ich pisemnych wyjaśnień, prace wykonywali sami z synem, w związku z powyższym zachodzi przesłanka do uznania, iż są obowiązani solidarnie podjęć działania naprawcze". Uwaga ta została poczyniona przez organ w aspekcie zasad solidarnej odpowiedzialności wprowadzonych w art. 37c u.o.p. Te rozważania nie znalazły jednak odbicia w sentencji decyzji, albowiem nie wynika z niej, aby obowiązki naprawcze zostały nałożone solidarnie na współwłaścicieli działki nr [...]",

- "Należy mieć na uwadze, że inne są przesłanki zastosowania art. 37 u.o.p. oraz pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności karnej za czyny z art. 187 k.k. i art. 191 prawa wodnego z 2001 r. Dotyczy to zarówno strony przedmiotowej, jak i podmiotowej czynu. Odmienny jest również cel odpowiedzialności administracyjnej i karnej. W postępowaniu naprawczym uregulowanym w art. 37 u.o.p. chodzi o przywrócenie stanu poprzedniego obszaru Natura 2000, zaś w postępowaniu karnym o ukaranie sprawcy czynu zabronionego. Stąd też ewentualne uniewinnienie oskarżonego lub umorzenie postępowania karnego w sprawi o czyn z art. 187 k.k. w zw. z art. 191 prawa wodnego z 2001 r. nie determinuje rozstrzygnięcia, jakie ma zapaść w postępowaniu naprawczym. Organy administracji publicznej, a także sąd administracyjny, są natomiast związane prawomocnym wyrokiem skazującym, ale tylko w zakresie ustalenia co do popełnienia przestępstwa (art. 11 p.p.s.a.)",

- " W postępowaniu administracyjnym nie obowiązują również tak surowe reguły dowodowe, jak ma to miejsce w postępowaniu karnym. Zwrócił na to uwagę m. in. NSA w wyroku z 30 stycznia 2018 r., II OSK 137/17 (CBOSA). Kwestia ta ma w sprawie istotne znaczenie m. in. w aspekcie wielokrotnie powoływanego przez orzekające organy pisma skarżących z 2 lipca 2016 r. Zdaniem Sądu, nie ma przeszkód prawnych do zaliczenia tego pisma w poczet materiału dowodowego (art. 75 § 1 k.p.a.) oraz ewentualnego poczynienia na jego podstawie ustaleń faktycznych zgodnie z zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). To samo dotyczy możliwości wykorzystania w postępowaniu administracyjnym materiałów sporządzonych w ramach innego postępowania administracyjnego lub postępowania karnego (por. np. wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r., II GSK 211/16, CBOSA). Konstatacja ta nie oznacza równocześnie, że posiłkowanie się materiałami z postępowania karnego zwalania organ administracji publicznej z obowiązku realizacji zasady prawdy obiektywnej (art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a.), w tym zasady, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 k.p.a.)",

- " ... uzasadnione okazały się zarzuty skargi, w których zwraca się uwagę na zastąpienie dowodu z oględzin prowadzonego przez organ (art. 85 k.p.a.) protokołem z oględzin przeprowadzonych w ramach postępowania karnego. To samo dotyczy zastąpienia dowodu z zeznań świadków protokołami z zeznań złożonych w postępowaniu karnym. Dokumenty te, co raz jeszcze warto podkreślić, mogą stanowić element materiału dowodowego. Jednakże w sytuacji, w której strona kwestionuje w całości lub w części ustalenia zawarte w tych dokumentach, organ zobowiązany jest, zgodnie z zasadą bezpośredniości będącą jednym z elementów realizacji zasady prawdy obiektywnej, przeprowadzić samodzielnie rzeczone dowody z udziałem strony",

- " ... na gruncie niniejszej sprawy, jak trafnie podkreślił to pełnomocnik skarżących na rozprawie w dniu 16 maja 2018 r., kluczowe jest ustalenie kto jest sprawcą zniszczenia siedliska, albowiem: "w 2015 r. zmienił się właściciel, zaś w 2014 r. nie było zniszczeń, zaś w 2016 r. już były". Rozpoznając sprawę ponownie RDOŚ winien wyznaczyć oględziny działki [...]. Dowód ten może być pomocny w ustaleniu zakresu czynności wykonanych przez skarżących na tej działce w 2016 r. W realiach niniejszej sprawy organ winien rozważyć równocześnie przeprowadzenie rozprawy, co umożliwi mu przesłuchanie wspomnianych wyżej świadków",

- " RDOŚ winien również rozważyć, czy z uwagi na skomplikowany charakter sprawy w aspekcie ustaleń faktycznych co do sprawstwa zniszczenia siedliska o kodzie [...] na działce o nr ewid. [...], w sprawie nie zajdzie również potrzeba przesłuchania stron (art. 86 k.p.a.)",

- " RDOŚ winien również rozważyć, czy z uwagi na skomplikowany charakter sprawy w aspekcie ustaleń faktycznych co do sprawstwa zniszczenia siedliska o kodzie [...] na działce o nr ewid. [...], w sprawie nie zajdzie również potrzeba przesłuchania stron (art. 86 k.p.a.)",

- " W konsekwencji doszło do naruszenia art. 37, 37a i 37 u.o.c., albowiem nałożono na skarżących obowiązek naprawczy bez ustalenia w sposób zgodny z zasadami administracyjnego postępowania dowodowego faktu sprawstwa przez skarżących zniszczenia na działce nr [...] siedliska o kodzie [...].",

- " Bezzasadny jest natomiast zarzut rażącego naruszenia przez RDOŚ i GDOŚ przepisów postępowania.",

- " Bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez nieuznanie przez orzekające organy jako strony E. G. z uwagi na użytkowanie przez nią działki [...]. Po pierwsze, tylko osoba pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu może podnosić tego rodzaju zarzut w skardze do WSA (zamiast wielu zob. np. wyrok NSA z 24 marca 2017 r., I OSK 1230/15, CBOSA). Sytuacja taka w sprawie nie zaistniała. Po drugie, z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, aby to E. G. miała być sprawczynią zniszczenia siedliska o kodzie [...] na działce należącej aktualnie do skarżących. Podnoszone przez skarżących wielokrotnie kwestie dotyczące prawidłowości rozliczeń tej osoby z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie mają znaczenia dla sprawy. Z samego faktu, że ktoś użytkował wcześniej daną działkę, na której dokonano zniszczeń chronionych siedlisk nie czyni jeszcze z tej osoby stroną postępowania naprawczego. Stronami tego postępowania są bowiem sprawcy zniszczeń oraz władający powierzchnią ziemi, o którym mowa w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, czyli podmioty na które może być nałożony obowiązek podjęcia działań naprawczych (art. 37c ustawy o ochronie przyrody).",

- " Bezzasadne są również zarzuty naruszenia art. 84 § 2 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony przyrody. Uchodzi uwadze skarżących, że przedmiotowe postępowanie administracyjne jest prowadzone przez organ wyspecjalizowany w ochronie środowiska, którego pracownicy posiadają wiedzę ekspercką w tej dziedzinie, a zwłaszcza w zakresie zasad ochrony obszarów Natura 2000. W przypadku tego rodzaju organów powoływanie biegłego w trybie art. 84 k.p.a. jest w zasadzie zbędne (por. np. wyroki NSA z 20 grudnia 2016 r., II OSK 816/15 oraz z 18 kwietnia 2018 r., II OSK 2596/17 - CBOSA). Powołanie takiego biegłego w postępowaniu prowadzonym przez RDOŚ może dotyczyć m. in. sytuacji, w których konieczna jest wiedza w bardzo wyspecjalizowanej dziedzinie, w sposób nie budzący wątpliwości wykraczająca poza wiedzę inżynierów z zakresu ochrony środowiska zatrudnionych w RDOŚ lub GDOŚ. Taka sytuacja w sprawie nie zachodzi.",

- "Ubocznie należy zauważyć, że w świetle art. 75 § 1 k.p.a. nie ma przeszkód, aby opinie biegłego sporządzoną na zlecenie sądu w postępowaniu karnym zaliczyć do materiału dowodowego w postępowaniu naprawczym jako dowód z dokumentu.",

- " Bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 31 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne – zdaniem skarżących – dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji społecznej (tj. Klubu [...]) i dalej " ...Sąd podziela stanowisko RDOŚ wyrażone w postanowieniu z [...] listopada 2016 r., że spełnione zostały przesłanki zgodności z celami statutowymi tej organizacji (zob. k. 12 akt administracyjnych) i przemawia za tym interes społeczny.",

- " Bezzasadne są również zarzuty rzekomego braku bezstronności Klubu [...]. Po pierwsze, w odniesieniu do organizacji społecznej nie znajduje zastosowania instytucja wyłączenia z uwagi na ewentualny konflikt interesów (na kształt instytucji wyłączenia pracownika organu lub wyłączenia organu – zob. art. 24 i 26 k.p.a.). To organ, a nie podmiot na prawach strony, rozstrzyga sprawę. Po drugie, z samej istoty udziału organizacji społecznej wynika, że chodzi o udział podmiotów mających szczególną wiedzę w danej dziedzinie, a często osób zainteresowanych daną konkretną sprawą. Sprawy z zakresu ochrony środowiska są tutaj dobrym przykładem, organizacje ekologiczne często bowiem monitorują i dokumentują stan chronionych siedlisk lub gatunków. Materiały zgormadzone przez te organizacje mogą być dopuszczone jako dowód (art. 75 § 1 k.p.a.). Podobnie fakt współpracy takich organizacji z regionalną lub generalną dyrekcją ochrony środowiska nie stanowi per se przyczyny do podważania wiarygodności materiałów opracowanych przez daną organizację ekologiczną" i dalej "To samo dotyczy ewentualnej pracy w tych organizacjach byłych pracowników dyrekcji ochrony środowiska".,

- " Bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 37 u.o.p. związane z zakresem obowiązków nałożonych na skarżących. Obowiązki te zostały określone w sposób konkretny i rzeczowy, a także nie budzi wątpliwości ich faktyczna wykonalność (chodzi przede wszystkim o usunięcie ziemi i gruzu nawiezionego na torfowisko i pozostawienie tego terenu odsłoniętego do naturalnej kolonizacji przez roślinność torfowiskową. Sąd nie ma podstaw do podważania ustaleń wyspecjalizowanych organów (tj. RDOŚ i GDOŚ), że te akurat obowiązki doprowadzą do odtworzenia na działce skarżących siedliska o kodzie [...].",

- " Zdaniem Sądu, sam fakt zniszczenia przedmiotowego siedliska na działce nr [...] nie budzi wątpliwości w świetle już dotychczas zebranego materiału dowodowego (m. in. zdjęcia, protokół oględzin, wydruki z portalu Google earth). Oczywiste jest również, że przedmiotowe zniszczenie może znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, polega ono bowiem na całkowitym zlikwidowania chronionego siedliska o kodzie [...] na obszarze około 0,2957 ha. Przeciwny wniosek byłby również nie do pogodzenia z powołanym wyżej art. 6 ust. 2 Dyrektywy Siedliskowej. Brak w takim przypadku skutecznych działań organów krajowych może m. in. spowodować odpowiedzialność Państwa Polskiego na podstawie norm prawa unijnego.",

- " Wniosek o dopuszczenie dowodu z akt sprawy jest przy tym zbyt ogólny, aby mógł być przeprowadzony przez sąd administracyjny (strona winna wskazać konkretne dokumenty z tych akt, w niniejszej sprawie wskazano tylko jeden taki dokument w postaci protokołu z rozprawy). Jeżeli zaś chodzi o dowód z prywatnej opinii dr. hab. G. L., to był on niedopuszczalny w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a.".

Podsumowując wyrażoną w ww. uzasadnieniu wyroku ocenę prawną i wskazania co do dalszego toku postępowania należy podkreślić, że w oparciu o zgromadzony wówczas materiał dowodowy sąd uznał za ustalony fakt zniszczenia przedmiotowego siedliska na działce nr [...], jak również to, że przedmiotowe zniszczenie może znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. Podjęta w skardze wniesionej do sądu dyskusja z już dokonaną przez sąd oceną ustaleń organu jest bezprzedmiotowa. Niezrozumiałe są więc i niemożliwe do ponownej analizy, są podnoszone w skardze kwestie takie jak, istnienie na terenie działki gatunków roślin objętych ochroną, fakt zniszczenia siedliska o kodzie [...] na obszarze około 0,2957 ha, jak również skutki tego zniszczenia jako mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000.

Z tych samych względów nie powinny być w skardze podnoszone i nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące kolejnych kwestii takich jak: możliwości uwzględnienia w materiale dowodowym dowodów zgromadzonych w innym postepowaniu administracyjnym lub karnym, w tym pisemnych wyjaśnień skarżących, opinii biegłego, prawidłowości dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu organizacji społecznej tj. Klubu [...], wykorzystania przedstawionych przez ten podmiot w postępowaniu materiałów, bezstronności tego podmiotu czy ewentualnej pracy w organizacjach byłych pracowników dyrekcji ochrony środowiska, następnie kwestia niepowołania przez organ biegłego z zakresu ochrony środowiska, zakresu nałożonych w decyzji obowiązków i ich wykonalności, jak też nieuznania przez orzekające organy jako strony E. G.

Sąd nakazał ustalić w sposób zgodny z zasadami administracyjnego postępowania dowodowego fakt sprawstwa zniszczenia na działce nr [...] siedliska o kodzie [...] w tym przeprowadzić dowód z oględzin działki [...], rozważyć równocześnie przeprowadzenie rozprawy i przesłuchanie świadków, a także rozważyć, czy z uwagi na skomplikowany charakter sprawy w aspekcie ustaleń faktycznych co do sprawstwa zniszczenia siedliska o kodzie [...] na działce o nr ewid. [...], w sprawie nie zajdzie potrzeba przesłuchania stron.

W ocenie sądu organ w ponownie prowadzonym postępowaniu zrealizował powyższe wskazania przeprowadzając oględziny i rozprawę podczas której przesłuchano świadków. Organ nie przeprowadził jedynie dowodu z przesłuchania stron uznając, że nie było to konieczne dla wyjaśnienia sprawy. Sąd podziela to stanowisko organu uznając, że zgromadzony obszerny materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia sprawstwa B. T. dotyczącego zniszczenia na działce nr [...] siedliska o kodzie [...] i solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli działki nr [...] (B. i M. T.) na podstawie art. 37c u.o.p. w zakresie działań naprawczych nałożonych w związku z dokonanymi zniszczeniami.

Wystarczającą podstawą do dokonania ustalenia dotyczącego sprawstwa B. T. był prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...] na podstawie, którego B. T. został uznany za winnego czynu polegającego na tym, że w nieustalonym konkretnie okresie, jednak nie wcześniej niż 9 listopada 2015 r. i nie później niż 22 lipca 2016 r. dokonał zasypania i utwardzenia występującego na nieruchomości torfowiska alkaicznego z rosnącymi na nim roślinami brzegu jeziora [...] i częściowo strefy jego litoralu obcym na tym terenie gruntem mineralnym i organicznym, na skutek czego zostały zniszczone fragmenty rzadkich i cennych siedlisk przyrodniczych będących miejscem występowania chronionych gatunków roślin, jak też dokonał zaburzenia warunków hydrologicznych na tym obiekcie i zniszczenia fragmentu tzw. linii traw w strefie przybrzeżnej, czym spowodował istotne zmniejszenie wartości przyrodniczej i uszkodzenia brzegu śródlądowej wody powierzchniowej jeziora [...]. Wyrokiem tym na podstawie art. 187 § 1 kk w zw. z art. 475 ustawy Prawo wodne B. T. został skazany na karę grzywny.

Sąd, a w konsekwencji organy administracji prowadzące postępowanie, na podstawie art. 11 p.p.s.a. są związani ustaleniami tego prawomocnego wyroku, skazującego za popełnienie przestępstwa. W uzasadnieniu ww. wyroku sąd uznał, że przed nabyciem działki przez skarżącego i jego żonę nie było na działce takiej ilości obcego materiału, jak stwierdzono podczas oględzin, a nieustalona szczegółowo ilość piasku lub ziemi nawieziona przez poprzedniego właściciela do 1993 r. nie jest porównywalna do tego, co nawieziono po zakupieniu działki. Zdaniem sądu zeznania świadków potwierdziły, że poprzedni właściciel nawiózł na działkę przed 1993 r. niewielką ilość materiału ziemnego. Sąd w uzasadnieniu dodał jeszcze, że z zeznań świadków, które sąd uznał za wiarygodne wynika, że przedmiotowa działka była użytkowana jako działka rolna do 1993 r., że nie ma żadnych podstaw do powiązania zachowań E. G. ze spowodowaniem istotnego zmniejszenia wartości przyrodniczej na skutek nawiezienia obcego na tym terenie gruntu mineralnego i organicznego. Uznał także, że skarżący działał umyślnie z zamiarem ewentualnym, gdyż zamieszkuje w [...], a zatem zna pojęcia [...] i Natura 2000, a powszechna jest świadomość, że w szczególności Natura 2000 wiąże się z różnymi ograniczeniami inwestycyjnymi.

Zalecona przez WSA w Warszawie do wyjaśnienia kwestia sprawstwa dokonanych na działce zniszczeń siedliska o kodzie [...] dokonanego po roku 2014, w okresie od 9 listopada 2015 r. do 22 lipca 2016 r. została więc ustalona na podstawie ustaleń i oceny dokonanej przez sąd powszechny w wyroku skazującym za dokonanie przestępstwa. Zgromadzony w ponownie przeprowadzonym postępowaniu nowy materiał dowodowy w postaci oględzin i zeznań świadków ustalenie to dodatkowo potwierdza. Nie może być więc wątpliwości, że zniszczenia siedliska o kodzie [...] nie spowodowały działania podejmowane przez poprzedniego właściciela użytkującego przedmiotową działkę do 1993 r., co sugeruje skarżący. Zważywszy na oceny prawne wyrażone w wyrokach Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2018 r. oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 16 maja 2018 r. nie może być również wątpliwości co do tego, że działania skarżącego B. T. wypełniły przesłanki art. 37 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.

Zgodnie z tym przepisem jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszaru znajdującego się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1, zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 34, lub uzgodnienia lub decyzji, o których mowa w art. 35a, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarach morskich - dyrektor właściwego urzędu morskiego, wydaje decyzję, w której nakazuje, w zależności od potrzeb, ich natychmiastowe wstrzymanie lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych.

Działania, które doprowadziły do zniszczenia siedliska o kodzie [...] zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia właściwego organu lub uzyskania decyzji środowiskowej i zostały uznane za mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. Co więcej działania te pozostają w sprzeczności z wynikającym z planu zadań ochronnych zobowiązaniem właścicieli nieruchomości do zachowania siedliska przyrodniczego [...]. Tym samym organ zobowiązany był do wydania decyzji nakładającej obowiązek przeprowadzenia działań naprawczych.

Wydana przez Burmistrza [...] decyzja zezwalająca na wycinkę drzew nie stanowiła zezwolenia na realizację działań mogących znacząco oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. Stwierdzenie o braku gatunków chronionych w obrębie drzew przeznaczonych do wycinki i udzielenie zezwolenia na wycinkę drzew nie upoważniało do dokonania zniszczeń siedliska przyrodniczego.

Organ prawidłowo ocenił, że działania, które doprowadziły do zniszczenia siedliska o kodzie [...] na działce o nr ewid. [...] podjęte zostały za zgodą lub wiedzą M. T. współwłaścicielki przedmiotowej działki, a zatem zgodnie z art. 37 c ust. 2 ustawy o ochronie przyrody w wydanej decyzji zobowiązał skarżących solidarnie do przeprowadzenia działań naprawczych. Organ słusznie uznał, że o świadomości skarżącej co do przeprowadzanych działań na nieruchomości świadczy wspólne wystąpienie przez małżonków o wydanie pozwolenia na wycinkę drzew na działce, złożenie zawiadomienia o zamiarze budowy ogrodzenia, a także wspólnie złożone pisemne wyjaśnienia dotyczące podjętych prac. Co więcej o tym, że prace te nie miały charakteru porządkowego wbrew twierdzeniu skarżących (pismo z 2.07.2016 r.) świadczy okoliczność podjęcia przez nich czynności zmierzających do realizacji zamierzeń inwestycyjnych. Oboje skarżący są inwestorami, którzy złożyli już w toku przedmiotowego postępowania wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla budynku rekreacji, co potwierdza postanowienie Burmistrza [...] z [...] października 2017 r. nakładające na inwestorów obowiązek złożenia RDOŚ określonych dokumentów. Tym samym wcześniejsze działania były etapami poprzedzającymi zamierzenia inwestycyjne i miały umożliwić rekreacyjne korzystanie z przedmiotowej działki. Termin wykonania obowiązków określonych w decyzji administracyjnej jest jednoznaczny, a nadto realny.

Z powyższych względów zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Organ nie naruszył przepisów prawa materialnego, ani procesowego, ani wynikającej z art. 7 Konstytucji RP zasady działania na podstawie i w granicach prawa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił logiczną i wyczerpującą argumentację. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.