Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 508/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3,  art. 28 ust 3a, art. 66-79a, art. 83 ust 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3  ust. 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski, Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędzia WSA Renata Kantecka (spr.), Protokolant Marika Brzozowiec, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r., sprawy ze skarg E. W. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" i nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargi


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w wyniku złożonych przez E. W. wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", którymi to odmówiono umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne własne za okres od lutego 1993r. do kwietnia 1993r. oraz od czerwca 1993r. do kwietnia 1994r. wraz z odsetkami liczonymi na dzień złożenia wniosku, tj. na dzień 11.03.2008r., w kwocie ogółem 26.876,31 zł. oraz z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracownicze za okres od marca 1993r. do stycznia 1995r. oraz za marzec 1995r. wraz z odsetkami liczonymi na dzień złożenia wniosku, tj. na dzień 11.03.2008r. , w kwocie ogółem 73.796,64 zł.

Wnioskiem z dnia 10.03.2008r. E. W. wystąpiła o rozłożenie na raty należności głównych oraz o umorzenie należności z tytułu odsetek. Następnie pismem z dnia 6.05.2008 r. zwróciła się z prośbą o umorzenie całości zadłużenia, uzasadniając powyższe swoją bardzo ciężką sytuacją finansową i zdrowotną. Uzasadniając wniosek podniosła, iż po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej pracowała jako szwaczka, obecnie nie pracuje, jej mąż jest na rencie z powodu schorzeń kręgosłupa, zobowiązana choruje na astmę oskrzelową. W jej domu zamieszkuje córka z mężem i dwójką dzieci, trzech synów oraz skarżąca z mężem. Wskazała również, iż cała rodzina zaangażowana jest w walkę z chorobą nowotworową jej sześcioletniej wnuczki. W toku postępowania przedstawiła dokumentację potwierdzającą leczenie wnuczki, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wnuczki, leczenie skarżącej oraz wynik badania diagnostycznego (rezonans kręgosłupa) córki A. Ż..

Decyzjami z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]" działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 28 ust. 1, 2, 3 pkt 3, ust. 3a , 4a, 5 i 6 oraz art. art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2007r., Nr 11, poz. 74, ze zm. dalej cyt. jako u.s.u.s.) odmówił umorzenia ww. należności z powodu braku ustawowych przesłanek do umorzenia. W ocenie organu I instancji w sprawach nie zachodzi element całkowitej nieściągalności, skarżąca jest bowiem współwłaścielką nieruchomości położonej w "[...]" przy ul. "[...]", która pozwala na zaspokojenie wierzytelności w drodze postępowania egzekucyjnego. Wskazał również, iż mąż dłużniczki pobiera świadczenie rentowe z KRUS w wysokości 600,33 zł miesięcznie. Dodał ponadto, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż sytuacja wnioskodawczyni jest trudna, jednakże nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległych składek. Nadto stwierdził, że wnioskodawczyni nie wykazała by opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Pismem z dnia 10.06.2008r. zobowiązana zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu odsetek za zwłokę i rozłożenie kapitału na dogodne raty, które byłaby w stanie spłacić. Odwołała się do trudnej sytuacji gospodarczej jaka miała miejsce w czasie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, do wysokiego oprocentowania kredytów, kłopotów ze zdrowiem, konieczności utrzymania czworga uczących się w tym czasie dzieci, jak również wskazała na obecną chorobę wnuczki oraz wysokie koszty związane z leczeniem choroby nowotworowej. W dniu 20.06.2008r. zobowiązana sprecyzowała powyższy wniosek jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia zadłużenia z tytułu składek wraz z odsetkami.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, reprezentując Zakład, decyzjami z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzje o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne własne i pracownicze. Wskazał, że materialnoprawną podstawę do wydania przedmiotowej decyzji stanowi art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., zgodnie z którym umorzenie długu składkowego jest możliwe w przypadku stwierdzenia nieściągalności dochodzonego zadłużenia. Wskazał, iż zarówno na dzień wydania decyzji organu I instancji jak i na dzień wydawania decyzji organu odwoławczego, brak jest okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku. Organ powołał się na dochody uzyskiwane przez męża skarżącej oraz okoliczność, iż jest ona współwłaścicielką nieruchomości pozwalającej na zaspokojenie wierzytelności w drodze postępowania egzekucyjnego z ujawnionego majątku.

W ocenie organu brak jest również przesłanek do umorzenia należności zgodnie z dyspozycją art. 28 ust. 3a u.s.u.s.. Stosownie do tego przepisu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365 dalej cyt. jako rozporządzenie), gdy osoba zobowiązana wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W takim przypadku na zobowiązanym ciąży jednak obowiązek przedstawienia dowodów świadczących o trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej uniemożliwiającej uregulowanie zadłużenia. Rozpoznając wniosek pod kątem zaistnienia w/w przesłanek organ wskazał, iż w związku z brakiem dowodów potwierdzających faktycznie ponoszone koszty utrzymania lub nadzwyczajne wydatki, niemożliwa jest rzetelna ocena stanu finansowego dłużniczki. Podkreślił , że złożona dokumentacja nie uprawdopodabnia , że choroby, które dotknęły rodzinę skarżącej są przyczyną pozostawania jej bez pracy. Dodał też, iż po zakończeniu przez skarżącą działalności gospodarczej i podjęciu pracy w charakterze szwaczki, nie podjęła ona żadnych czynności mających na celu częściowe zmniejszenie zadłużenia w ZUS. Podkreślił, iż skarżąca nie udowodniła, iż w sprawie wystąpiły okoliczności przemawiające za umorzeniem należności, nie wykazała zdarzeń, w wyniku których została pozbawiona możliwości pozyskania dochodu, jak również nie wypowiedziała się w kwestii uzyskiwania ewentualnych dochodów przez osoby z nią zamieszkujące.

Decyzje organu, co podkreślono, noszą charakter decyzji uznaniowych, jednakże zakres uznania administracyjnego jest ograniczony wystąpieniem szczególnych okoliczności po stronie zobowiązanego, jak i wystąpieniem zasadniczej przesłanki, jaką jest stwierdzenie nieściągalności długu.

W skargach E. W. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła, iż decyzje wydane przez ZUS i Prezesa ZUS zostały wydane przez ten sam organ. Stąd też zaskarżone decyzje są wadliwe. W ocenie skarżącej pomiędzy osobami podpisującymi obie decyzje istnieje zasada hierarchicznego podporządkowania, co w praktyce czyni iluzorycznym tryb odwoławczy przewidziany w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem, iż ciężar udowodnienia, że w sprawie wystąpiły okoliczności przemawiające za umorzeniem należności spoczywa na zobowiązanym. Stosowną dokumentację w tym przedmiocie winien zgromadzić ZUS. Na poparcie swojego stanowiska wskazała na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2006r. sygn. akt III SA/Wa 1895/2006. Podkreśliła, iż organ jest zawsze, z mocy art. 7 kpa, zobowiązany podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, na podstawie zaś art. 77 §1 kpa zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący. Zarzuciła, iż w niniejszych sprawach organ z urzędu poczynił ustalenia dotyczące posiadanych przez skarżącą składników majątkowych, natomiast z drugiej strony zachował bierność w inicjatywie dowodowej, co do faktów podnoszonych przez nią. Tym samym naraził się na zarzut nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Zdaniem skarżącej organy rentowe przede wszystkim błędnie oceniły jej sytuację materialną. Z przedstawionych dokumentów wynika bowiem, iż skarżąca opiekuje się małoletnią wnuczką, chorą na nowotwór. Choroba ta wiąże się z koniecznością stałego leczenia w Klinice Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży Instytut Matki i Dziecka w "[...]", co łączy się ze znacznymi wydatkami. Ponadto egzekucja z nieruchomości, stanowiącej jedyny składnik majątkowy zobowiązanej, pozbawiłaby dachu nad głową siedem dorosłych osób jak również dzieci – okoliczność ta ma, w ocenie skarżącej, istotne znaczenie w sprawie.

W odpowiedzi na skargi Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skargi nie są zasadne.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji, wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w granicach kompetencji przysługujących Sądowi Administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenia pod względem ich zgodności tak z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, dalej cyt. jako k.p.a.), jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Podkreślić przy tym należy, że kontrola sądowa obejmuje przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącej z dnia 10 marca 2008 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne własne i pracownicze wraz z odsetkami. Wobec treści wniosku skarżącej, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - art. 28 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie z treścią wymienionego art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu.

W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

W uchwale z dnia 6 maja 2004r. ,sygn. akt II UZP 6/04 (OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.".

Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, nie zaistniał bowiem żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej. Organ orzekający zasadnie wskazał, że skarżąca posiada nieruchomość, która może stanowić przedmiot zabezpieczenia spłat należności. W ocenie Sądu, prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącej nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia gdzie, jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Podkreślenia wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia, ma również zastosowanie instytucja tzw. uznania administracyjnego. Także i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.

Rozpoznając sprawę ponownie, pod kątem istnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., organ wskazał, iż zapłata zadłużenia nie zagraża egzystencji skarżącej. Organ nawiązał do problemów zdrowotnych jakie pojawiły się w rodzinie, zaznaczył jednak, iż przedstawione przez skarżącą orzeczenie o niepełnosprawności wnuczki dotyczy jedynie okresu do dnia 31.07.2006r. Dodatkowo wskazał, iż skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, iż jej stan zdrowia, bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny trwale uniemożliwia zobowiązanej wykonywanie pracy zarobkowej. W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie podniósł, iż skarżąca nie wykazała dowodów faktycznie ponoszonych kosztów utrzymania lub innych nadzwyczajnych wydatków, które uprawdopodobniłyby, że dochody nie wystarczają na pokrycie niezbędnych potrzeb życiowych. Zaznaczył również, iż skarżąca powołuje się na fakt zamieszkiwania z czwórką dorosłych już dzieci (w wieku: 32, 31, 29 i 22 lata), niemniej jednak nie wypowiada się w kwestii uzyskiwania ewentualnych dochodów przez osoby z nią zamieszkujące.

Mając na względzie powyższe, zdaniem Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo uznał, iż skarżąca nie wykazała, ażeby w stosunku do niej miały zastosowanie przesłanki określone w § 3 ust. 1 - 3 rozporządzenia. Skarżąca nie wykazała, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawi ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast istnienie przewlekłej choroby zobowiązanej lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, nie musi pociągać za sobą skutku w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżąca nie wykazała, że jej choroba, czy choroba wnuczki jest przyczyną pozostawania jej bez pracy. Z akt sprawy wynika, że chora wnuczka nie zamieszkuje razem ze skarżącą., a orzeczenie o jej niepełnosprawności, wydane w dniu 27.07.2005r. - jak już wskazano - obejmuje okres do dnia 31.07.2006r.. Nie zachodzą przy tym wskazane w rozporządzeniu przypadki poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej. W konsekwencji prawidłowa była kwalifikacja prawna tych okoliczności dokonana przez organ, który wskazał na te elementy stanu faktycznego i wyciągnął z nich wniosek, iż nie zostały spełnione wskazane wyżej przesłanki umorzenia.

Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu, iż błędnie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawczyni. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 7 oraz 77 k.p.a. Sąd nie podziela bowiem poglądu skarżącej, że obowiązek przeprowadzania całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności zawsze spoczywa na organie i nie może być przerzucany na stronę, zaś ciężar dowodu na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obciąża organ administracyjny. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni pogląd wyrażony w wyroku z dnia 28 sierpnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1801/06, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W toku postępowania wyjaśniającego ma on obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Jest to bowiem warunek konieczny prawidłowego, a więc zgodnego z istniejącym stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami prawa, rozstrzygnięcia sprawy. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywają zatem dwa obowiązki: po pierwsze - określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego i - po drugie - obowiązek przeprowadzenia niezbędnych dowodów (z urzędu lub wskazanych przez stronę). Wskazane obowiązki organu nie przeczą jednak tezie, że w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. W sytuacji, kiedy ciężar dowodu spoczywa na stronie postępowania, wypływający z zasady prawdy obiektywnej obowiązek organu administracji ogranicza się do wezwania jej, aby przedstawiła stosowne dowody na okoliczność, która warunkuje korzystne dla niej rozstrzygnięcie sprawy w stosownym terminie. To przecież strona postępowania najlepiej może wskazać okoliczności, i dowody na ich poparcie, świadczące o jej możliwościach płatniczych. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie wezwanie dotyczące przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających okoliczności uzasadniających umorzenie zostało zobowiązanej doręczone (pismo z dnia 18 marca 2008r. - k. 24 akt administracyjnych).

Sąd nie może także uznać za zasadny zarzutu skarżącej dotyczący wydania decyzji obu instancji przez ten sam organ. Z treści przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, regulujących ustrój, zadania i kompetencje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 66-79a), wynika, że to Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji publicznej (art. 66 ust. 4). W roli samodzielnych organów administracyjnych nie występują więc organy Zakładu (Prezes ZUS, Zarząd, Rada Nadzorcza), ani terenowe jednostki organizacyjne, mające kompetencje do działania w jego imieniu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykonuje jednakże swoje podstawowe zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem terenowych jednostek organizacyjnych. W ramach prowadzonej działalności posługuje się środkami prawnymi właściwymi organom administracji publicznej, a więc przede wszystkim wydaje decyzje administracyjne (art.83 ust.1 u.s.u.s.). Zgodnie z art.83 ust.4 u.s.u.s. stronie niezadowolonej z decyzji w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z powyższego uregulowania jednoznacznie wynika, że w niniejszym postępowaniu od decyzji wydanej w pierwszej instancji nie służy odwołanie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, do którego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania. Jest to zatem swoisty środek zaskarżenia. Od odwołania różni się właśnie brakiem skutku dewolutywnego, czyli nie przesunięciem sprawy do rozstrzygnięcia organowi wyższej instancji, ale ponownym powierzeniem rozstrzygnięcia sprawy temu samemu organowi. Zachodzi zatem tożsamość podmiotowa organów I oraz II instancji. Wymóg odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołań od decyzji oznacza, że do wniosku i wywołanego nim postępowania nie znajdują zastosowania te przepisy odwołania, które związane są z przesunięciem kompetencji do rozstrzygnięcia sprawy organowi wyższej instancji. Podkreślić w tym miejscu należy, iż stosownie do art.72 pkt 1 u.s.u.s., Prezes Zakładu jest jedynie organem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a nie organem administracji publicznej.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 18 kwietnia 2007r. , sygn. akt II GSK 374/06, NSA stwierdził : "Organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art.83 ust.4-6 u.s.u.s. jest ZUS, a nie Prezes Zakładu. Zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Stanowisko to znajduje wyraźne potwierdzenie w treści art.66 ust.4 oraz art.83 ust.4, 6 i 7 ustawy" (publ. Lex nr 322769). Taka też teza sformułowana została w kolejnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2007r., sygn. akt II GSK 340/06 (publ. Lex nr 351125).

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów skarżąca może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie, bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta, z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.