Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 845/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 5 ust. 1r, ust. 4 pkt 1, art. 22 ust. 2, art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz (spr.) sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Transportowego [...] sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2019r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), w związku z art. 26 ust. 5 oraz art. 5 ust. 1, ust. 4 pkt 1, art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (t. jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm. – dalej powoływanego jako "ustawa SENT"), w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nakładającą na Przedsiębiorstwo B. sp. z o.o. w Ł. karę pieniężną w kwocie 10.000 zł z tytułu naruszenia przez przewoźnika art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] lutego 2019 r. na drodze [...] w C. funkcjonariusze Urzędu Celno-Skarbowego zatrzymali do kontroli przewozu towarów środek transportu składający się z pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy o numerze rejestracyjnym [...] z towarem, którego przewóz podlegał systemowi monitorowania drogowego, tj. produkty paliwowe - CN 2710, w ilości 31.500 litrów. Zgodnie z treścią zgłoszenia do przewozu [...] przewóz towaru odbywał się na terytorium kraju. Przewoźnikiem towaru było Przedsiębiorstwo B. sp. z o.o. z siedzibą w. Jak wynika z protokołu kontroli nr [...] do systemu monitorowania drogowego przewozu towarów SENT nie zostały podane dane dotyczące przewoźnika, środka transportu oraz wszelkie dane dotyczące przewozu towaru.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego decyzją nr [...] wymierzył przewoźnikowi karę pieniężną w wysokości 10.000 złotych z tytułu naruszenia art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT.

Od powyższej decyzji Przedsiębiorstwo B. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. wniosło odwołanie, w którym zarzucono organowi pierwszej instancji naruszenie:

1. art. 5 ust. 1 ustawy SENT, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przepis ten ma zastosowanie do przewoźnika, podczas gdy dotyczy on podmiotu wysyłającego;

2. art. 5 ust. 4 ustawy SENT, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, iż odwołujący jako przewoźnik nie uzupełnił danych zgłoszenia o elementy wskazane w przywołanym przepisie, podczas gdy już w trakcie kontroli dane te zostały przez przewoźnika uzupełnione w rejestrze zgłoszeń;

3. art. 22 ust. 2 ustawy SENT, poprzez jego błędne zastosowanie prowadzące do nałożenia na odwołującego kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł, podczas gdy w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy brak jest przesłanek do jej nałożenia;

4. art. 122, art. 187 § 1, 191 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, które doprowadziło do wydania błędnej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na odwołującego.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2019r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy, wskazując na treść art. 5 ust. 1 i 4 ustawy SENT podniósł, że w świetle art. 22 ust. 2 ww. ustawy, w każdym przypadku nieuzupełnienia przez przewoźnika zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 ustawy, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną o wysokości 10.000 zł.

W ocenie organu drugiej instancji ustalony w przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości, jego podstawę stanowi protokół z kontroli nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. wraz z pozostałą dokumentacją stanowiącą załączniki do protokołu.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2019 r. podmiot wysyłający, tj. L. sp. z o.o. przed rozpoczęciem przewozu towaru przesłał do rejestru SENT poprawnie wypełnione zgłoszenie, uzyskał numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazał ten numer przewoźnikowi, tj. Przedsiębiorstwu B. sp. z o.o., który na tej podstawie, przed rozpoczęciem przewozu towaru, powinien dokonać uzupełnienia zgłoszenia o wymagane ww. przepisami dane, czego jednak nie dopełnił, a co następnie zostało ujawnione w dniu [...] lutego 2019 r., podczas kontroli przewozu towaru przez funkcjonariuszy celno-skarbowych. Jak wskazał organ drugiej instancji, powyższe zachowanie przewoźnika wyczerpywało znamiona art. 22 ust. 2 ustawy SENT, uprawniając organ pierwszej instancji do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł.

Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów i wniosków podniesionych w odwołaniu stwierdził, że brak jest podstaw do ich uwzględnienia.

W ocenie organu art. 5 ust. 1 ustawy SENT ma w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniu odwołującego się zastosowanie, ponieważ art. 5 ust. 4 ustawy SENT odwołuje się w swej treści do art. 5 ust. 1, w zakresie określenia przewozu towaru słowami: "o którym mowa w ust. 1", a więc do przewozu "rozpoczynającego się na terytorium kraju" wskazując enumeratywnie w punkcie 1, o jakie dane przewoźnik jest wówczas obowiązany, przed rozpoczęciem takiego przewozu towaru po drodze publicznej, uzupełnić zgłoszenie.

Odnośnie zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 5 ust. 4 i art. 22 ust. 2 ustawy SENT organ odwoławczy nie podzielił stanowiska odwołującego się, że organ pierwszej instancji zastosował rozszerzającą wykładnię art. 22 ust. 2 ustawy SENT. Organ zwrócił uwagę, że przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów i jej przepisów karnych weszły w życie w dniu 18 kwietnia 2017 r., za wyjątkiem przepisów dotyczących nakładania na podmioty kar pieniężnych i mandatów, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 maja 2017 r. Ustawodawca przewidział więc okres przejściowy, w którym nie karano uczestników przewozu towarów za naruszenia przepisów. Jednakże w sprawie niniejszej naruszenie przepisów ustawy miało miejsce w dniu [...] lutego 2019 r., a więc prawie dwa lata od funkcjonowania jej przepisów w przestrzeni gospodarczej. Organ wskazał również, że odwołująca się wykonuje przewozy drogowe z użyciem zgłoszeń do systemu SENT od dnia [...].04.2017 r., i tylko do końca roku 2018, tj. do dnia [...].12.2018 r. (włącznie), wykonała 11.382 zgłoszenia do tego systemu jako przewoźnik, zatem posiada odpowiednie doświadczenie w tym zakresie.

Organ odwoławczy podniósł, że z danych zgłoszenia [...] oraz kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celno-skarbowych w dniu [...].02.2019 r., wynika, że przewoźnik, tj. Przedsiębiorstwo B. sp. z o.o., nie dopełnił w całości ciążącego na nim obowiązku nałożonego na niego ustawą w art. 5 ust. 4 pkt 1, ponieważ nie podał danych dotyczących przewoźnika, środka transportu oraz wszelkich danych dotyczących przewozu towaru, a w szczególności numeru identyfikacji podatkowej przewoźnika, numerów rejestracyjnych środka transportu, numeru zezwolenia drogowego, daty faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru wraz z planowaną datą zakończenia przewozu towaru, danych adresowych miejsca dostarczenia towaru albo miejsca zakończenia przewozu, numeru lokalizatora. Przewoźnik nie wskazał do systemu SENT wszelkich danych dotyczących dokonywanego przewozu, a to uniemożliwiało organom prawidłowe monitorowanie w systemie przewozu towaru. Kontrola celno-skarbowa natomiast zapobiegła dalszemu przemieszczaniu się po drogach publicznych w sposób nienadzorowany tzw. towaru "wrażliwego", tj. paliwa. Podstawowym założeniem przepisów tzw. pakietu przewozowego jest nałożenie na przedsiębiorców dodatkowych obowiązków w celu monitorowania i kontroli przewozu drogowego niektórych towarów, zwłaszcza towarów szczególnie narażonych na nieprawidłowości w rozliczeniach w podatku VAT i podatku akcyzowym. Celem ustawy jest zmniejszenie szarej strefy oraz uszczelnienie systemu podatkowego poprzez poddanie monitoringowi transportu towarów wrażliwych, tj. uznanych przez ustawodawcę za takie, które mogą być wykorzystywane do oszustw podatkowych, a takim towarem jest właśnie olej napędowy transportowany przez ww. przewoźnika i zatrzymany do kontroli w dniu [...].02.2019 r.

W niniejszej sprawie okoliczności faktyczne ustalono bezpośrednio podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...].02.2019 r. o godzinie 11:30. Z ustaleń wynikało, że spółka działając w charakterze przewoźnika przewoziła produkty paliwowe: olej napędowy w ilości 31.500 litrów, klasyfikowany do pozycji CN: 2710. Przewóz towaru został zgłoszony przez L. sp. z o.o. z siedzibą w G. i rozpoczął się w dniu [...].02.2019 r. Transport został zgłoszony do rejestru SENT przez ww. wysyłającego i otrzymał numer referencyjny [...]. W przedmiotowym dokumencie w chwili kontroli przewożonego towaru brak było zapisów w polach: informacje o przewoźniku towaru, informacje o środku transportu, informacje dotyczące numeru lokalizatora bądź urządzenia, informacje dotyczące przewozu towarów w zakresie miejsca dostarczenia towaru, daty faktycznego rozpoczęcia przewozu, planowanej daty zakończenia przewozu towaru, danych adresowych miejsca dostarczenia towaru albo miejsca zakończenia przewozu oraz dokumenty przewozowe towarzyszące przesyłce. Dopiero po poinformowaniu przez kontrolujących w dniu [...].02.2019 r. o stwierdzonych nieprawidłowościach kierowcy pojazdu, który skontaktował się z kierownikiem, o godzinie 11:57 powyższe dane zostały uzupełnione w systemie. Tym samym, stan faktyczny sprawy podlegał subsumcji pod normę prawną zawartą w art. 22 ust. 2 ustawy SENT.

Organ wskazał, że przepisy ustawy SENT regulują przesłanki wymiaru kary pieniężnej, jak i możliwość odstąpienia od nałożenia tej kary wskazując kryteria, które są wymagane, aby organ mógł podjąć odpowiednią decyzję w kwestii odstąpienia. Jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...].03.2019 r. wezwał stronę do przedstawienia szczegółowych informacji i dokumentów świadczących o ewentualnym istnieniu ważnego interesu przewoźnika lub ważnego interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie przez organ od nałożenia na nią kary pieniężnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona przesłała do organu pismo z dnia [...].03.2019 r., a następnie uzupełnienie z dnia [...].03.2019 r., wnioskując o umorzenie postępowania z uwagi na brak przesłanek do nałożenia kary pieniężnej w myśl art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, względnie o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w myśl art. 22 ust. 3 tej ustawy. W piśmie z dnia [...].03.2019 r. strona podnosiła, że istnieją przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej ze względu na ważny interes publiczny. Wskazała, że istnienie tej przesłanki należy upatrywać w tym, iż stwierdzone uchybienie było drobne i nie uzasadnia nałożenia kary na legalnie działającego przedsiębiorcę. Narusza bowiem zasadę zaufania podatnika do organów administracji publicznej. Ponadto uchybienie miało charakter incydentalny, bowiem dotychczas w licznych kontrolach, którym podlega odwołujący (w tym w ramach ustawy o SENT) nigdy nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Organ pierwszej instancji nie podzielił argumentów strony jako wystarczających dla odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, organ uznał ponadto, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie nie będzie realizowało interesu publicznego. Do stanowiska tego przychylił się również organ odwoławczy, stwierdzając ponadto, że w niniejszej sprawie nie został również naruszony ważny interes podatnika.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Przedsiębiorstwo B. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 22 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez błędną ich wykładnię, w szczególności w zakresie interpretacji pojęcia "interes publiczny", użytego w art. 22 ust. 3 te ustawy. W ocenie skarżącej prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz zasady proporcjonalności, mającej wymiar konstytucyjny; art. 5 ust. 4 w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy SENT oraz w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez stosowanie przepisów w sposób naruszający zasadę proporcjonalności oraz poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na uznaniu przez organ, iż skarżąca nie uzupełniła danych do zgłoszenia wymaganych ustawą SENT, podczas gdy w trakcie kontroli dane te zostały w całości uzupełnione, a kontrolujący nie wnieśli żadnych zastrzeżeń, co do legalności przewożonego towaru i zwolnili kontrolowany pojazd do dalszej jazdy; art. 22 ust. 3 ustawy SENT poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, pomimo iż zarówno rodzaj popełnionego formalnego uchybienia przez skarżącą, jak i ważny interes skarżącej oraz ważny interes publiczny, przemawiają za tym, aby od wymierzenia kary odstąpić; art. 22 ust. 2 ustawy SENT poprzez nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł, podczas gdy w okolicznościach faktycznych zaistniałych w sprawie brak było przesłanek do nałożenia kary pieniężnej. Skarżąca zarzuciła decyzji również naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na jej treść tj. 5. art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej i wyrażonych w tych przepisach zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego oraz zasady oficjalności postępowania dowodowego przy dokonywaniu interpretacji pojęcia "interesu publicznego", którym to pojęciem posługuje się art. 22 ust. 3 ustawy SENT, wskazując go jako podstawę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

Jak wynika z treści skargi, nieuzupełnienie zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt. 1 ustawy SENT spowodowane było pomyłką pracownika Działu Paliw, który był przeświadczony, że dane te wprowadził do systemu SENT. Okoliczności te zostały obszernie wyjaśnione organom w trakcie kontroli oraz w piśmie skarżącej z dnia [...] marca 2019r. a następnie w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji. Skarżąca zauważyła, że brakujące dane zostały uzupełnione w toku kontroli, co zostało stwierdzone w protokole z kontroli znajdującym się w aktach sprawy, a z okoliczności sprawy nie wynika, że doszło do jakiegokolwiek uszczuplenia dochodów budżetowych Skarbu Państwa.

W ocenie skarżącej istnieje wątpliwość, czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 22 ust. 2 ustawy SENT, uzasadniające nałożenie na skarżącą kary pieniężnej. Skarżąca wskazała, że organy dokonały rozszerzającej wykładni tego przepisu, ponieważ skoro przewoźnik uzupełnił zgłoszenie w toku kontroli o dane przewidziane w art. 5 ust. 4 ustawy SENT, a organ podatkowy nie wykazał, że ujawnione uchybienie formalne (techniczne) mogło służyć uniknięciu odpowiedzialności związanej z wprowadzaniem do obrotu gospodarczego nielegalnego paliwa, to brak było podstaw prawnych do nałożenia na niego kary pieniężnej w wyniku stosowania rozszerzającej wykładni art. 22 ust. 2 ustawy SENT.

Skarżąca zarzuciła również organowi nieskorzystanie z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem skarżącej stanowisko organu odwoławczego dotyczące przesłanki w postaci "interesu publicznego", jest błędne, zwłaszcza w kontekście treści art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji Podatkowej.

W ocenie skarżącej karę pieniężną nakłada się w sytuacji nieuzupełnienia przez przewoźnika zgłoszenia o określone dane. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy dane zostały przez przewoźnika uzupełnione podczas kontroli. Uchybienie, które zostało stwierdzone było drobne i zostało sanowane, co winno skutkować odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej. W ocenie skarżącej organy obu instancji nie przełożyły ważnego interesu publicznego - rozumianego jako dyrektywy postępowania nakazującej mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji - na grunt rozpoznawanej sprawy. Zdaniem skarżącej organy nie uwzględniły zamierzenia ustawodawcy, biorąc pod uwagę jedynie okoliczności faktyczne ustalone bezpośrednio podczas kontroli, z których wynika, że skarżąca dopuściła się drobnego, mającego charakter formalny przewinienia. Zaistniała w sprawie sytuacja, w ocenie skarżącej. stanowi podstawę do przyjęcia, że w przedmiotowym przypadku zasada sprawiedliwości społecznej nie przemawia za nałożeniem spornej kary.

Zdaniem skarżącej nałożenie kary pieniężnej jest sprzeczne z ustawą SENT, niecelowe, nieuzasadnione, sprzeczne z interesem publicznym, a przede wszystkim godzi w interes ekonomiczny skarżącej. Ilość paliwa sprzedawanego przez skarżącą bowiem ulega zmniejszeniu w porównaniu do poprzedniego okresu. Kwotowa marża na 1 litrze paliwa w skarżącej spółce w okresie styczeń - lipiec 2019 r. wynosi średnio około 0,142 zł. Jest to różnica pomiędzy średnią ceną sprzedaży 1 litra paliwa, a średnią ceną zakupu 1 litra paliwa. Skarżąca podniosła, że należy uwzględnić w tym wypadku przede wszystkim koszt sprzedaży 1 litra paliwa, który wynosi średnio około 0,123 zł na 1 litr sprzedanego paliwa.

Jak wskazała skarżąca, mając na uwadze ratio legis ustawy o SENT uznać należy, że nakładanie kar pieniężnych na podmioty wymienione w tej ustawie powinno zostać każdorazowo powiązane z koniecznością uprawdopodobnienia przez organ podatkowy, że wykazane uchybienie podmiotu wysyłającego lub odbierającego bądź przewoźnika może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając zawarte w skardze zarzuty za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Sądy administracyjne stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019, poz. 2167.) powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie jest przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019,poz 2325, dalej: p.p.s.a.). Wreszcie w myśl art. 135 tej ustawy - sąd orzeka w granicach sprawy, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydawania tego aktu.

Uwzględniając skargę na decyzję, sąd uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Rozpoznając wniesioną skargę w ramach powołanych przepisów Sąd uznał, że wbrew zawartym w niej twierdzeniom nie narusza ona przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy niepodanie przez skarżącą (co w sprawie jest bezsporne) do systemu monitorowania drogowego przewozu towarów SENT danych dotyczących przewoźnika, środka transportu oraz wszelkich danych dotyczących przewozu towaru, skutkować mogło nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł z tytułu naruszenia art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT.

W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (t. jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm. – dalej powoływanego jako "ustawa SENT".

Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane.

Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy SENT, ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. W uzasadnieniu projektu argumentowano, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe ma być dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Oceniono je jednakże jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe", należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).

W myśl art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy SENT, przewóz towaru objętego pozycją CN 2710 (m.in. olejów napędowych) podlega systemowi monitorowania drogowego, jeżeli jego objętość przekracza 500 litrów. W przypadku przewozu takiego towaru, rozpoczynającego się na terytorium kraju, podmiot wysyłający jest obowiązany, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Przewoźnik jest natomiast obowiązany przed rozpoczęciem przewozu uzupełnić zgłoszenie o dane wymienione w art. 5 ust. 4 ustawy SENT, tj.:

1. dane przewoźnika obejmujące:

a. imię i nazwisko albo nazwę,

b. adres zamieszkania albo siedziby;

2. numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej;

3. numery rejestracyjne środka transportu;

4. datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru;

5. planowaną datę zakończenia przewozu towaru;

6. numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948), o ile są wymagane;

7. dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju;

8. numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządza protokół.

W niniejszej sprawie, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej w dniu [...] lutego 2019 r. na drodze [...] w C. zatrzymali do kontroli przewozu towarów środek transportu składający się z pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy o numerze rejestracyjnym [...] z towarem, którego przewóz podlegał systemowi monitorowania drogowego, tj. produkty paliwowe - CN 2710, w ilości 31.500 litrów. Zgodnie z treścią zgłoszenia do przewozu [...] przewóz towaru odbywał się na terytorium kraju. Przewoźnikiem towaru było Przedsiębiorstwo B. sp. z o.o. z siedzibą w Ł.

Oznacza to, że skarżący występując w roli przewoźnika naruszył przepisy art.5 ust. 1. ustawy SENT i art. 5 ust. 4 ustawy SENT.

W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy organ II instancji, wydając decyzję uwzględnił okoliczności faktyczne ustalone bezpośrednio podczas kontroli, z których wynikało, przewoźnik, tj. Przedsiębiorstwo B.b sp. z o.o., nie dopełnił w całości ciążącego na nim obowiązku nałożonego na niego ustawą w art. 5 ust. 4 pkt 1, ponieważ nie podał danych dotyczących przewoźnika, środka transportu oraz wszelkich danych dotyczących przewozu towaru, a w szczególności numeru identyfikacji podatkowej przewoźnika, numerów rejestracyjnych środka transportu, numeru zezwolenia drogowego, daty faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru wraz z planowaną datą zakończenia przewozu towaru, danych adresowych miejsca dostarczenia towaru albo miejsca zakończenia przewozu, numeru lokalizatora. Przewoźnik nie wskazał do systemu SENT wszelkich danych dotyczących dokonywanego przewozu, a to uniemożliwiało organom prawidłowe monitorowanie w systemie przewozu towaru.

W tej sytuacji organ prawidłowo uznał, że zaistniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku, gdy przed rozpoczęciem przewozu przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Organ odwoławczy w pełni uwzględnił przy tym wyjaśnienia skarżącego, że nieuzupełnienie zgłoszenia SENT było spowodowane błędem pracownika Działu Paliw, który był przeświadczony, że dane te wprowadził do systemu SENT.

W ocenie Sądu nie znajduje usprawiedliwienia do zastosowania odstąpienia od nałożenia kary błąd, wywołany pośpiechem . Biorąc pod uwagę działalność prowadzoną przez stronę skarżącą nie można również uznać, że uchybienie wywołane zostało brakiem doświadczenia w realizowaniu przewozów z wykorzystaniem zgłoszeń SENT. Przepisy ustawy SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek. Podkreślić bowiem należy, że odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organy zasadnie zatem uznały, że sankcja w postaci kary pieniężnej powinna zostać nałożona na podstawie art. 22 ust. 2 ww. ustawy. Należy przy tym zaznaczyć, że w uzasadnieniu projektu ustawy SENT, zapisano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne.

W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w myśl którego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

W art. 26 ust. 3 ww. ustawy zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Zatem wypełnienie ich treścią należy do organów orzekających. Odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes.

Natomiast pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Dokonując oceny występowania przesłanki "ważny interes przewoźnika" organ wziął pod uwagę argumenty skarżącego odnoszące się do marży handlowej uzyskanej ze sprzedaży przewożonego paliwa , która według obliczeń strony wyniosła około 3.500 zł , co w porównaniu do nałożonej kary w kwocie 10 .000 zł stanowi duże obciążenie finansowe.

W ocenie Sądu subiektywne przekonania przewoźnika o uchybieniu , pojmowanym przez niego jako "drobne" , czy "incydentalne" nie może zostać uznane za nadzwyczajne okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary.

Organy oceniły również sytuację faktyczną skarżącego w kontekście ważnego interesu przewoźnika , przyjmując, że mimo, iż kwota nałożonej na stronę kary pieniężnej ( 10. 000 zł), jest wysoka i stanowi obciążenie finansowe, to nie doprowadzi do zachwiania płynności finansowej Spółki , która posiada wysoki kapitał zakładowy ( 2 600 000 zł). W konsekwencji organ uznał, że nie występuje w niniejszej sprawie "ważny interes przewoźnika". Ocenę tę Sąd w pełni podziela.

Z kolei, w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. Potrzeba zapewnienia środków budżetowych wymaga jednakże jednoczesnego rozważenia ewentualnych wydatków budżetowych, np. na zasiłki dla bezrobotnych, czy pomoc społeczną dla wnioskodawcy.

Z akt sprawy wynika, że argumentację odnośnie zaistnienia interesu publicznego skarżący skoncentrował na rozważaniach dotyczących okoliczności powstania nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT, naruszenia zasady zaufania do organów państwa, zwracając przy tym szczególną uwagę na swoją nieposzlakowaną opinię jako przedsiębiorcy oraz legalne i uczciwe prowadzenie działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom zawartym w skardze, organ dokonał analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną (odnoszącą się do ekonomicznej sytuacji zobowiązanego) lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc także związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej czy też sprawność działania aparatu państwowego. Organ oceniając spełnienie przez skarżącego "interesu publicznego" na płaszczyźnie pozaekonomicznej dokonał zatem "zważenia" popełnionych przez skarżącego błędów w stosunku do takich wartości jak: sprawność działania organów, przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów ustawy czy też ratio legis ustawy SENT i jej nowelizacji i uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego przemawiająca za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

Organ dokonując analizy "interesu publicznego" nie stwierdził również, że doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Należy podkreślić, że wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (por. wyrok TK z 26 marca 2002 r., sygn. akt SK 2/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15). Warto w tym miejscu podnieść, iż w świetle przepisów ustawy SENT, całkowity brak dokonania zgłoszenia przez przewoźnika jest sankcjonowany karą najwyższą w wysokości 20.000 zł. Z kolei nieuzupełnienie zgłoszenia o konkretne dane, karą niższą - 10 000 zł.

Za nie uzasadniony w tym stanie rzeczy należy uznać zarzut naruszenia art. 22 us.3 ustawy o SENT w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez zastosowanie przepisów w sposób naruszający zasadę proporcjonalności oraz poprzez błędne zastosowanie , polegające na uznaniu przez organ , że skarżący nie uzupełnił danych do zgłoszenia wymaganych ustawą SENT , podczas gdy w trakcie kontroli dane te zostały w całości uzupełnione , a kontrolujący nie wnieśli żadnych zastrzeżeń, co do legalności przewożonego towaru i zwolnili kontrolowany pojazd do dalszej jazdy.

Uzupełnienie danych w trakcie kontroli nie stanowi przeszkody do dalszego wykonywania przewozu towaru wrażliwego . Tak naprawdę jest niezbędnym warunkiem, aby transport udał się w dalsza drogę.

Nie doszło zatem do naruszenia zasady proporcjonalności określonej w powołanym przepisie Konstytucji RP. Organ wyjaśnił, iż ustanawiając art. 22 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, ustawodawca uznał za konieczne nałożenie na przewoźnika, kary pieniężnej w przypadku zgłoszenia w systemie SENT nieprawidłowych danych. Zauważyć należy, że wysokość kary za konkretne uchybienia została ustalona przez ustawodawcę, a rolą organu nie jest podważenie celowości takiego konkretnego zapisu ustawy. Poza tym ustawodawca nie wyposażył organu w możliwości miarkowania kar, ani ich zmieniania w zależności od tzw. uznania administracyjnego. Rolą organu jest ustalenie czy do naruszenia konkretnych przepisów doszło, a jeżeli tak to jego obowiązkiem jest zastosować wymiar kary przewidzianej w ustawie. Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, przewiduje sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Nałożenie kary jest obligatoryjne, co oznacza, że organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy zobowiązany jest działać na podstawie przepisów prawa, bowiem tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom może wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej. W interesie publicznym jest zobowiązanie do uiszczenia kary pieniężnej podmiotu, który w wyniku swojego działania, zaniechania nie dopełnił obowiązków nakładanych przez ustawodawcę, a wymiar kary ma również charakter prewencyjny i dyscyplinujący. Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłoby, zatem zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem Strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, którzy z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. O naruszeniu tej zasady, nie może stanowić podjęcie przez organ podatkowy rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (wyrok NSA z 26 sierpnia 2016 r., I FSK 51/15).

Podsumowując, wbrew zarzutom skargi, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo zastosował w sprawie przepisy ustawy SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącego kary pieniężnej przewidzianej art. 22 ust. 2 ww. ustawy. Przepis ten bezspornie miał zastosowanie w sprawie, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Jak już podkreślono, przepisy ustawy SEN mają charakter bezwzględnie obowiązujący i ustawodawca nie uzależnił możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości wskutek błędu pracownika , czy też nieumyślnego błędu.

W niniejszej sprawie, organy stwierdziły nieuzupełnienie zgłoszenia SENT o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1, co stanowiło naruszenie ustawy i musiało skutkować nałożeniem kary pieniężnej na mocy art. 22 ust.2 ustawy SENT. Jednocześnie organy po przeanalizowaniu okoliczności niniejszej sprawy zasadnie uznały, że nie można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, gdyż nie wystąpiły wskazane w ustawie przesłanki.

Nie znajdując zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a Sąd skargę oddalił.