Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2923/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 139 poz 1 załączik II, rozdział I i II
law: Rozporządzenie (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kamiński Sędzia del. WSA Małgorzata Miron Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w Ch. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 247/12 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w Ch. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o zatwierdzeniu zakładu obrotu żywnością oraz wprowadzenia zmian w rejestrze zakładów podlegających kontroli Państwowej Inspekcji Sanitarnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] Sp. z o.o. w Ch. na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 247/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę spółki [...] Sp. z o.o. w C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie zmiany decyzji o zatwierdzeniu zakładu obrotu żywnością oraz wprowadzenia zmian w rejestrze zakładów podlegających kontroli Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chełmnie odmówił spółce [...] Sp. z o.o. w C. zmiany decyzji z dnia [...] września 2010 r. nr [...] i z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] oraz wprowadzenia zmian w rejestrze zakładów, o których mowa w art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r., Nr 136, poz. 914; ze zm.) dotyczącej produkcji potraw mięsno - warzywnych (w tym bigosu z kapusty kiszonej i słodkiej, leczo na bazie papryk różnych oraz fasolki po bretońsku) we wskazanych pomieszczeniach sklepu pod szyldem I. prowadzonego przez spółkę w C., przy ul. T.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w trakcie kontroli w dniu 5 października 2011 r. ustalono, że skarżąca spółka nie posiada wydzielonego pomieszczenia do prowadzenia wnioskowanej produkcji środków spożywczych. Wskazane przez skarżącą miejsce ewentualnej produkcji jest bowiem w istocie częścią działu sprzedaży tradycyjnej sklepu, przez którą odbywa się również transportowanie mięsa i wędlin z zakładu mięsnego zlokalizowanego w tym samym co sklep budynku. Miejsce to jest oddzielone od sali sprzedaży samoobsługowej jedynie ladami. W trakcie kontroli ustalono, że w zaproponowanej przez skarżącą części sklepu przeznaczonej do produkcji żywności znajdowały się pojemniki i worki na śmieci. Ta część sklepu została określona przez spółkę jako część pomocnicza, między innymi służąca do mycia sprzętu i wyposażenia używanego w dziale sprzedaży tradycyjnej. W trakcie kontroli w tej części sklepu znajdował się sprzęt i urządzenia do obróbki żywności, w tym termicznej (kuchnia elektryczna, patelnie), sprzęt pomocniczy oraz przyprawy - co zdaniem organu może świadczyć o dokonywaniu produkcji środków spożywczych w tym miejscu. Ponadto, w części szafek, przez które przebiega instalacja kanalizacyjna przechowywano sprzęt mający bezpośredni kontakt z żywnością, a jeden ze zlewozmywaków nie był podłączony do instalacji wodnej i kanalizacyjnej (dotyczyło to stanowiska, w którym planowane było mycie i obróbka wstępna warzyw). W trakcie kontroli ujawniono także brudną frytkownicę gotową do użycia. Organ podkreślił, że miejsce wskazane przez spółkę do wnioskowanej produkcji nie jest pomieszczeniem, a jedynie częścią wielkiego pomieszczenia jakim jest sklep, tym samym nie został spełniony podstawowy wymóg, jakim jest wydzielenie pomieszczenia do wnioskowej produkcji.

Po rozpoznaniu odwołania spółki od tej decyzji, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy, decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, że zgodnie z załącznikiem II, rozdział I pkt 2 rozporządzenia 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. Urz. UE. L. 139 z 30 kwietnia 2004 r., dalej powoływanym w skrócie jako: rozporządzenie 852/2004), wyposażenie, wystrój, konstrukcja, rozmieszczenie oraz wielkość pomieszczeń żywnościowych musi pozwolić na odpowiednie utrzymanie, czyszczenie, dezynfekcję i zapobieganie dostawaniu się zanieczyszczeń z powietrza oraz zapewnić odpowiednią przestrzeń roboczą pozwalającą na higieniczne prowadzenie wszelkich działań. Organ odwoławczy uznał, że z uwagi na małą powierzchnię sklepu, brak odpowiednio przygotowanego stanowiska roboczego i prawidłowo wydzielonego miejsca przeznaczonego do użycia i obróbki wstępnej warzyw zakład odwołującej się spółki nie spełnia obowiązujących kryteriów gwarantujących bezpieczeństwo produkcji potraw mięsno-warzywnych. Organ podkreślił także, że nie zgadza się z opinią skarżącej spółki, iż prowadzenie obróbki wstępnej warzyw przez osobę niezwiązaną bezpośrednio z produkcją czy sprzedażą mięsa i zastosowanie rozdzielności czasowej wyeliminuje wszystkie czynniki mogące zagrozić bezpieczeństwu żywności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżąca spółka podniosła, że w rozporządzeniu 852/2004 nie sprecyzowano, że pomieszczeni do produkcji żywności musi być wydzielone odrębnymi ścianami i dachem oraz że w wielu zakładach gastronomicznych, sklepach i restauracjach w Unii Europejskiej i w kraju łączenie składników, półproduktów i przypraw do obróbki cieplnej odbywa się na oczach klienta, co ma klienta zachęcić, a producenta zmusza do stosowania środków spożywczych o maksymalnie wysokiej jakości. Wskazano ponadto, że wbrew twierdzeniom organów, na potrzeby wnioskowanej produkcji, w miejsce nie objęte projektem technologicznym przedłożonym do zatwierdzenia, wstawiono specjalnie dwa stoły produkcyjne ze stali kwasowej, dwa zlewozmywaki dwukomorowe, jeden głęboki jednokomorowy, dwie lodówki, całość zabudowano szafkami, a produkcja ma się odbywać w rozdzielczości czasowej. Odnosząc się do ustaleń kontroli odnośnie obecności pojemników i worków na śmieci w rejonie wnioskowej produkcji, stwierdzono że w trakcie kontroli produkcja się nie odbywała i że pojemniki i worki zostały natychmiast usunięte, a w trakcie produkcji będą one miały stosowne miejsca i tylko tam będą składowane. Co do istnienia rury kanalizacyjnej w szafkach pod zlewozmywakiem, to stwierdzono, że nigdy nie było i nie jest tam planowane składowanie sprzętu mającego bezpośredni kontakt z żywnością, a zastana w trakcie kontroli sytuacja (bez produkcji) może świadczyć co najwyżej o złych praktykach pracowniczych. Podkreślono także, że stanowisko mycia warzyw może być podłączone do bieżącej wody i odprowadzania ścieków w każdym momencie, a szczególnie po wydaniu decyzji zatwierdzającej wnioskowaną produkcję oraz że sklep posiada wydzielone miejsca do mycia i obróbki wstępnej warzyw i nieprawdą jest jakoby służyło ono jakimkolwiek czynnością związanym ze sprzedażą mięsa i wędlin. Wydzielone pomieszczenie zostało stworzone i zaopatrzone w sprzęty po zatwierdzeniu sklepu przez PPIS i zostało to zrobione specjalnie na potrzeby wnioskowanej produkcji. Skarżąca zarzuciła, że organy naruszyły równość podmiotów gospodarczych na rynku unijnym i lokalnym oraz, że nie wskazały jakie konkretnie warunki winna spełniać spółka, aby móc produkować potrawy warzywno- mięsne takie jak bigos, leczo na bazie papryk oraz fasolkę po bretońsku. Skarżąca podniosła, że dostawa półproduktów do produkcji w sklepie odbywa się bezpośrednio z magazynów własnych, w bezpośredniej bliskości produkcji, z magazynów gdzie na straży bezpieczeństwa żywności stoi system HACCP opracowany indywidualnie dla tego sklepu, że większość warzyw i owoców, a także mięso przyjmują bezpośrednio od producentów, produkty są zawsze świeże, a na produkcję garmażu są pobierane w ilościach potrzebnych na bieżąco, i że jakość produktów potwierdziły badania.

W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Sąd wskazał, że z protokołu kontroli z dnia 5 października 2011 r. wynika, że skarżąca spółka nie posiada wydzielonego pomieszczenia do wykonywania wnioskowanej produkcji. Stanowisko robocze do planowanej produkcji znajduje się w ciągu komunikacyjnym przy dziale sprzedaży tradycyjnej i jest oddzielone od sali sprzedaży samoobsługowej regałem chłodniczym. W tym ciągu komunikacyjnym odbywa się dostawa wszystkich wyrobów z działu produkcji mięsa do stanowiska sprzedaży tradycyjnej. Ustalono, że przy zlewie jednokomorowym przeznaczonym do obróbki warzyw i mycia brak jest wody bieżącej, brak stanowiska obierania warzyw, a stanowisko mycia warzyw nie jest oddzielone od sali sprzedaży. Ponadto w ciągu blatów roboczych do produkcji wyrobów garmażeryjnych stwierdzono wypiekanie frytek. Powyższe ustalenia kontrolne nie zostały podważone przez skarżącą w trybie zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu, w terminie 14 dni od daty doręczenia protokołu. Przy czym wskazać należy, że przedstawicielka skarżącej, uczestnicząca w kontroli potwierdziła odbiór protokołu kontroli w dniu 5 października 2011 r. Poczynione przez kontrolujących ustalenia udokumentowane zostały wykonanymi w trakcie kontroli zdjęciami stanowiącymi załącznik do protokołu. Widać na nich między innymi pojemniki i worki na śmieci, brudną frytkownicę, sprzęt i naczynia do obróbki żywności (patelnie, garnki), sprzęt pomocniczy. Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca spółka większości ustaleń poczynionych w czasie kontroli nie neguje. W odwołaniu i w skardze kwestionuje się przede wszystkim ustalenie, że sklep nie posiada wydzielonego pomieszczenia służącego wnioskowanej produkcji potraw mięsno-warzywnych. Spółka zarzuca organom, że posługują się własną interpretacją pojęcia "pomieszczenia", gdy tymczasem rozporządzenie 852/2004 nie precyzuje "pomieszczenia" jako oddzielonego odrębnymi ścianami i dachem. Poza tym strona skarżąca nie zaprzeczyła ani w odwołaniu, ani w skardze, że we wskazanym do wnioskowanej produkcji miejscu w czasie kontroli znajdowały się pojemniki i worki na śmieci oraz brudne naczynia i urządzenia, że w szafkach, przez które przebiegają rury kanalizacyjne składowany był sprzęt mający bezpośredni kontakt z żywnością, że stanowisko przeznaczone do mycia warzyw nie było podłączone do bieżącej wody i kanalizacji. Skarżąca spółka stwierdziła jedynie, że wszystkie te nieprawidłowości zostaną usunięte po uzyskaniu zgody na wnioskowaną produkcję. Co do braku podłączenia umywalki do wody i kanalizacji strona skarżąca w piśmie procesowym z dnia 28 czerwca 2012 r. wyjaśniła, że hydraulicy w dniu kontroli bez uzgodnienia zakręcili zawór doprowadzający wodę i że niezwłocznie po kontroli, a przed wydaniem decyzji odmownej zawór został odkręcony, o czym został poinformowany PPIS.

Sąd wskazał, że podstawowym aktem prawnym określającym wymagania i procedury niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia jest ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r., Nr 136, poz. 914). Zgodnie z art. 59 ust. 1 tej ustawy podmioty działające na rynku spożywczym są obowiązane przestrzegać w zakładach wymagań higienicznych określonych w rozporządzeniu 852/2004 (cyt. na wstępie). W art. 1 lit. a Rozdziału I tego rozporządzenia wprowadzono zasadę ogólną w zakresie higieny środków spożywczych, zgodnie z którą główna odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności spoczywa na przedsiębiorstwie sektora spożywczego. Załącznik II rozdział I rozporządzenia 852/2004 zawiera natomiast ogólne wymagania dotyczące pomieszczeń żywnościowych. Zgodnie z pkt 1 pomieszczenia żywnościowe muszą być utrzymywane w czystości i zachowane w dobrym stanie i kondycji technicznej. Wyposażenie, wystrój, konstrukcja, rozmieszczenie i wielkość pomieszczeń żywnościowych musi pozwalać na odpowiednie utrzymanie, czyszczenie i /lub dezynfekcję, zapobieganie lub minimalizowanie dostawania się zanieczyszczeń pochodzących z powietrza, oraz zapewnić odpowiednią przestrzeń roboczą pozwalającą na higieniczne przeprowadzenie wszelkich działań (pkt 2 lit. a); ma chronić przed gromadzeniem się brudu, kontaktem z materiałami toksycznymi, strząsaniem cząstek brudu do żywności i tworzeniem się kondensacji niepożądanej pleśni na powierzchni (pkt 2 lit. b); umożliwia dobrą praktykę higieny, włącznie z ochroną przed zanieczyszczeniem oraz, w szczególności, ze zwalczeniem szkodników (pkt 2 lit. c); oraz w miarę potrzeby, zapewnia warunki przetwarzania i składowania o odpowiednich warunkach termicznych wystarczające do odpowiedniego utrzymywania środków spożywczych we właściwej temperaturze oraz zaprojektowanie w ten sposób, aby temperatura ta mogła być monitorowana i w razie potrzeby, zapisywana (pkt 2 lit. d). Ponadto w Rozdziale II pkt 3 zawarte zostało wskazanie, że każdy zlewozmywak lub inne takie urządzenie przeznaczone do mycia żywności musi posiadać odpowiednie doprowadzenie ciepłej i/lub zimnej wody pitnej zgodnie z wymogami Rozdziału VII oraz musi być utrzymane w czystości oraz w miarę potrzeby dezynfekowane.

W ocenie Sądu I instancji, organy administracji prawidłowo ustaliły, iż miejsce wskazane przez skarżącą do wnioskowanej przez nią produkcji środków spożywczych nie spełniało podstawowych wymagań higienicznych gwarantujących bezpieczeństwo żywności. Za niedopuszczalne w świetle przytoczonych powyżej przepisów prawa należało przede wszystkim uznać to, że stanowisko przeznaczone do mycia warzyw nie było podłączone do bieżącej wody i do kanalizacji, że w miejscu przeznaczonym do produkcji żywności znajdowały się worki i pojemniki na śmieci, brudne naczynia i urządzenia do termicznej obróbki żywności, że naczynia służące do przechowywania żywności znajdowały się w bezpośrednim sąsiedztwie rur kanalizacyjnych, a także to, że miejsce wyznaczone przez skarżącą do produkcji żywności jest jednocześnie ciągiem komunikacyjnym, przez który odbywa się dostawa wyrobów mięsnych.

W tym kontekście bez znaczenia dla wyniku postępowania, jest to, że z mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów nie wynika konieczność wydzielenia pomieszczenia do produkcji żywności ścianami i dachem. Zdaniem Sądu, oddzielenie miejsca produkcji żywności od sali sprzedaży samoobsługowej jedynie regałem chłodniczym, jak to miało miejsce w omawianym przypadku, musi budzić wątpliwości chociażby ze względu na to, że trudno jest utrzymać czystość takiej przegrody przestrzennej. Skarżący tak powinien wydzielić miejsce do wnioskowanej produkcji żywności, aby można było uznać, że jest ono takim pomieszczeniem, o którym mowa w cytowanych powyżej przepisach, zapewniającym dobrą praktykę higieny żywności, w tym ochronę przed zanieczyszczeniem między oraz podczas działań. W szczególności zaś, zgodnie z pkt 1 lit. b Rozdziału II powierzchnie ścian muszą być utrzymane w dobrym stanie i muszą być łatwe do czyszczenia, oraz w miarę potrzeby do dezynfekcji. Wymaga to stosowania nieprzepuszczalnych, niepochłaniających, zmywalnych oraz nietoksycznych materiałów oraz gładkiej powierzchni aż do wysokości niezbędnej do działania, chyba że przedsiębiorstwa sektora spożywczego mogą zapewnić właściwe organy, że inne użyte materiały są odpowiednie.

W odniesieniu do twierdzeń skarżącej spółki, że wykazane w czasie kontroli nieprawidłowości zostaną usunięte po uzyskaniu zgody na wnioskowaną produkcję, Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 31 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem prasowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. U.E. L. 2004. 165. 1 wersja:2011 -03-23), zatwierdzenie zakładu do celów określonej działalności może nastąpić jedynie wtedy, gdy podmiot prowadzący przedsiębiorstwo paszowe lub żywnościowe wykaże, że spełnia odpowiednie wymagania prawa paszowego i żywnościowego. Skarżąca musiałby więc spełnić wymagania prawa żywnościowego między innymi w zakresie pomieszczenia żywnościowego i musiałaby to wykazać co najmniej w chwili składania wniosku o zatwierdzenie produkcji. Odpowiednie warunki do produkcji żywności nie mogą być spełnione tylko hipotetycznie, w przyszłości.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła spółka [...] Sp. z o.o. w C., podnosząc zarzuty:

- naruszenia prawa materialnego, tj. art. 59 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z pkt 3 Rozdziału II załącznika II do rozporządzenia 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych poprzez przyjęcie, że skarżący nie spełnia obowiązujących kryteriów gwarantujących bezpieczeństwo potraw mięsno-warzywnych, bowiem zlewozmywak nie posiada odpowiedniego doprowadzenia ciepłej i zimnej wody,

- naruszenia prawa materialnego, tj. pkt 1 lit. b Rozdziału II rozporządzenia 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie wykazał, iż posiada wydzielone pomieszczenie do prowadzenia wnioskowanej produkcji,

- naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

Powołując się na te zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż Sąd I instancji uznał za prawdziwy zarzut organów braku podłączenia do bieżącej wody i kanalizacji miejsca przeznaczonego do obróbki warzyw, pomimo, że skarżąca udowodniła, iż punkt sanitarny był i jest podłączony instalacją z odpowiednimi pionami, a jedynie zamknięty był zawór doprowadzający wodę. Przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, strona skarżąca zgłosiła temu organowi fakt odkręcenia zaworu, co jednak zostało zignorowane. Dowodem na to, że powyższa myjnia spełnia wszelkie warunki jest okoliczność zatwierdzenia w dniu [...] października 2011 r. przez ten sam SANEPID i w oparciu o ustalenia tego samego protokołu z dnia 5 października 2011 r. produkcji soków pitnych wyciskanych z owoców świeżych, gdzie jako miejsce mycia owoców skarżący wskazał właśnie przedmiotową myjnię. W związku z tym brak jakichkolwiek podstaw do utożsamienia czynności zakręcenia zaworu doprowadzającego wodę z brakiem podłączenia do bieżącej wody i kanalizacji.

W odniesieniu do zarzutu obecności pojemników i worków na śmieci, strona skarżąca wskazała, że stanowisko było przygotowywane do produkcji spożywczej, a zatem pojemniki i worki na śmieci powinny się tam znajdować. Sąd nie uwzględnił faktu, że były to czyste pojemniki i worki na śmieci.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego brudnej frytkownicy, sprzętu i naczyń do obróbki żywności, strona skarżąca wskazała, że nie udostępniono jej zdjęć, na których rzekomo widnieją te brudne sprzęty. W trakcie kontroli w dniu 5 października 2011 r. frytkownica nie była brudna, lecz napełniona olejem, gdyż w tym punkcie prowadzona była sprzedaż frytek smażonych na miejscu – zgodnie z decyzją PPIS w Chełmnie z dnia [...] września 2010 r. zatwierdzającą sprzedaż wyrobów garmażeryjnych oraz kulinarnych ciepłych. Skarżąca spółka załączyła do swoich pism pozytywne dla zakładu badania żywności, którym to dokumentom nie można odmówić mocy dowodowej tylko w porównaniu z dowodami w postaci fotografii.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego miejsca do wnioskowanej produkcji, które jest jednocześnie ciągiem komunikacyjnym dostaw wyrobów mięsnych z własnego zakładu mięsnego do pobliskiego stoiska, strona skarżąca wskazała, że ciąg ten przebiega obok miejsc wnioskowanej produkcji, tj. stołów produkcyjnych ze stali kwasowej, zlewozmywaków i lodówek. Ponadto przy każdej produkcji mięsno-warzywnej do miejsca obróbki termicznej taki transport się odbywa. Przedmiotowy ciąg komunikacyjny został uznany za odpowiedni przy pierwszym zatwierdzaniu sklepu przez ten sam SANEPID do sprzedaży wyrobów kulinarnych ciepłych. Przemieszczanie mięsa i wyrobów wędliniarskich odbywa się w rozdzielności czasowej w stosunku do ich obróbki.

W odniesieniu do zarzutu braku wydzielenia pomieszczenia do wnioskowanej produkcji, skarżąca spółka stwierdziła, że w przygotowanym przez nią punkcie obróbki żywności znajdują się powierzchnie łatwe do czyszczenia, wykonane z odpowiednich materiałów, zgodnie z pkt 1 lit. b Rozdział II rozporządzenia 852/2004. Ponadto łączenie składników, półproduktów oraz obróbka cieplna odbywać się ma na oczach klienta, zatem z założenia ma to być pomieszczenie otwarte.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Organ podkreślił, że obowiązujące przepisy prawa żywnościowego są sformułowane w sposób, który daje przedsiębiorcy dużą swobodę w wyborze rozwiązań technicznych oraz podejmowanych działań podczas procesu przetwarzania oraz dystrybuowania żywności. Na podmiocie tym ciąży jednak obowiązek wykazania, że wybrane rozwiązania i przeprowadzone działania zapewnią bezpieczeństwo oferowanej żywności. W ocenie organu, w tej sprawie skarżąca spółka takich okoliczności nie wykazała.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był zarzutami skargi kasacyjnej.

Niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj. art. 59 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z pkt 3 Rozdziału II załącznika II do rozporządzenia 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych poprzez przyjęcie, że skarżąca spółka nie spełnia obowiązujących kryteriów gwarantujących bezpieczeństwo potraw mięsno-warzywnych, bowiem zlewozmywak w pomieszczeniu, w którym mają być przygotowywane te potrawy nie posiada odpowiedniego doprowadzenia ciepłej i zimnej wody. Bezsporne jest, że w trakcie przeprowadzonej przez organ kontroli w dniu 5 października 2011 r. stanowisko przeznaczone do mycia warzyw nie było podłączone do bieżącej wody i do kanalizacji. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, zgodnie z art. 31 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem prasowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. U.E. L. 200 poz. 165), zatwierdzenie zakładu do celów określonej działalności może nastąpić jedynie wtedy, gdy podmiot prowadzący przedsiębiorstwo paszowe lub żywnościowe wykaże, że spełnia odpowiednie wymagania prawa paszowego i żywnościowego. Skarżąca spółka powinna wykazać, że co najmniej w chwili składania wniosku o zatwierdzenie produkcji takie wymagania spełniała. Wprawdzie – jak twierdzi strona skarżąca - niezwłocznie po kontroli, a przed wydaniem decyzji odmownej zawór rury doprowadzającej wodę został odkręcony, o czym został poinformowany PPIS, lecz sama ta okoliczność nie mogła mieć decydującego wpływu na podjęte przez organ rozstrzygnięcie, gdyż organ wykazał, iż spółka nie spełnia też innych wymagań przewidzianych w przepisach prawa żywnościowego. Poza tym nie ma przeszkód prawnych, aby spółka, po usunięciu dostrzeżonych przez organ inspekcji sanitarnej uchybień, ponownie wystąpiła z wnioskiem o zmianę decyzji o zatwierdzeniu zakładu obrotu żywnością oraz wprowadzenia zmian w rejestrze zakładów podlegających kontroli Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. pkt 1 lit. b Rozdziału II rozporządzenia 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie wykazał, iż posiada wydzielone pomieszczenie do prowadzenia wnioskowanej produkcji. Zgodnie z tym przepisem w pomieszczeniach, w których się przygotowuje, poddaje obróbce lub przetwarza środki spożywcze (z wyjątkiem miejsc spożywania posiłków oraz pomieszczeń wymienionych w rozdziale III, ale włączając pomieszczenia zawarte w środkach transportu), projekt i wystrój muszą umożliwiać dobrą praktykę higieniczną żywności, w tym ochronę przed zanieczyszczeniem między oraz podczas działań. W szczególności powierzchnie ścian muszą być utrzymane w dobrym stanie i muszą być łatwe do czyszczenia, oraz tam gdzie jest to konieczne, do dezynfekcji. Wymaga to stosowania nieprzepuszczalnych, niepochłaniających, zmywalnych oraz nietoksycznych materiałów oraz gładkiej powierzchni aż do wysokości odpowiedniej dla wykonywanych czynności, chyba że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze mogą zapewnić właściwe organy, że inne użyte materiały są odpowiednie.

Słusznie Sąd I instancji uznał, że z materiału dowodowego zebranego w tej sprawie wynika, że pomieszczenie, w którym strona skarżąca planuje produkować potrawy mięsno – warzywne nie spełnia tych wymagań, jak również ogólnych wymagań dotyczących pomieszczeń żywnościowych wskazanych w rozdziale I pkt 1 i 2 załącznika II do rozporządzenia 852/2004. Wprawdzie z przepisów tych nie wynika, że pomieszczenie przeznaczone do produkcji żywności musi być wydzielone odrębnymi ścianami, lecz jego projekt i wystrój muszą umożliwiać dobrą praktykę higieniczną żywności. Jest to ogólna przesłanka, która wymaga dokonania przez organ szczegółowej oceny w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. W tej sprawie planowana produkcja potraw mięsno – warzywnych miałaby się odbywać w hali sklepu samoobsługowego, w miejscu oddzielonym od sali sprzedaży samoobsługowej regałem chłodniczym. Miejsce to jest jednocześnie ciągiem komunikacyjnym, przez który odbywa się dostawa wyrobów mięsnych. Słusznie Sąd I instancji uznał, że miejsce to nie jest pomieszczeniem, którego projekt i wystrój umożliwiają dobrą praktykę higieniczną żywności, gdyż trudno jest utrzymać przegrodę przestrzenną jaką jest lada chłodnicza w czystości, a poza tym, transport mięsa przez to pomieszczenie, nawet w rozdzielności czasowej od produkcji i sprzedaży potraw mięsno – warzywnych powoduje niebezpieczeństwo przedostawania się zanieczyszczeń do żywności.

Należy jeszcze raz podkreślić, że skarżąca spółka, po usunięciu dostrzeżonych przez organ inspekcji sanitarnej uchybień, ma możliwość ponownego wystąpienia z wnioskiem o zmianę decyzji o zatwierdzeniu zakładu obrotu żywnością oraz wprowadzenia zmian w rejestrze zakładów podlegających kontroli Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.