Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1673/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3,  art. 134 par. 1,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 59,  art. 58,  art. 134
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 28 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. G. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 13 grudnia 2021 r. nr WN-I.9531.2.1206.2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. (dalej jako "organ"), postanowieniem z 13 grudnia 2021 r., nr WN-I.9531.2.1206.2021, na podstawie przepisu art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności, wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. w dniu [...] czerwca 2021 r., nr [...].

Zaskarżone postanowienie organu zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Orzeczeniem z [...] czerwca 2021 r., nr [...], Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. zaliczył do osób niepełnosprawnych S. G.. W treści pouczenia ww. orzeczenia zawarto informację o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Natomiast korespondencja zawierająca powyższe rozstrzygnięcie została wysłana przesyłką poleconą (za zwrotnym potwierdzeniem odbioru) na adres przedstawiciela ustawowego S. G. – M. Z., tj. ul. [...]. Przesyłka została doręczona M.Z. 12 lipca 2022 r. co wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru orzeczenia z [...] czerwca 2021 r.

Zawarte w piśmie z 17 listopada 2021 r. zażalenie (wniosek) na powyższe orzeczenie z 26 czerwca 2021 r. złożyła M. Z., działając jako przedstawiciel ustawowy S. G., nie zgadzając się z jego rozstrzygnięciem. Przesyłka zawierająca zażalenie została nadana w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 18 listopada 2021 r.

W piśmie z 19 listopada 2021 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. wezwał M. Z. do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z 17 listopada 2021 r., tj. czy stanowi ono odwołanie od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z [...] czerwca 2021 r.

W piśmie z 25 listopada 2021 r. M. Z. wyjaśniła, że składa zażalenie na orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z [...] czerwca 2021 r., nr [...]. Wyjaśniła jednocześnie, że powodem opóźnienia w złożeniu przedmiotowego zażalenia była jej choroba co skutkowało koniecznością pobytu w szpitalu, na dowód czego przedstawiła kartę informacyjną leczenia szpitalnego w okresie od [...] lipca 2021 r. do [...] września 2021 r.

Zaskarżonym postanowieniem z 13 grudnia 2021 r., nr WN-I.9531.2.1206.2021, organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności S. G., wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. w dniu [...] czerwca 2021 r., nr [...].

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu wskazanego w przepisach prawa. Stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego. W takiej sytuacji organ nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, co wynika z przepisu art. 134 k.p.a. Następnie, w oparciu o art. 58 k.p.a, organ wskazał, że byłby zobowiązany przywrócić termin do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności z 28 czerwca 2021 r., gdyby M. Z. spełniła łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i brak winy uprawdopodobniła, b) złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) złożyła odwołanie od orzeczenia Powiatowego Zespołu jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie organu, taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie.

Skargę na postanowienie Kolegium wniosła M. Z. (dalej jako "Skarżąca"), żądając ustalenia trwałego uszczerbku na zdrowiu Skarżącej; przyznanie zadośćuczynienia w kwocie 500.000 złotych; wypłacenie utraconych korzyści ze świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasadzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła argumenty związane z meritum orzeczenia o niepełnosprawności jej syna S. G., oraz wskazała na swoją ciężką sytuację zdrowotną oraz rodzinną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał skargę za usprawiedliwioną, choć z innych przyczyn niż bezpośrednio w niej wskazane.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Z kolei, w myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie narusza obowiązuje przepisy prawa.

Postępowanie odwoławcze jest regulowanym przez prawo procesowe ciągiem czynności podejmowanych przez organ odwoławczy (w tym przypadku Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W.). Ciąg czynności procesowych postępowania odwoławczego można podzielić na trzy podstawowe stadia: postępowanie wstępne, postępowanie rozpoznawcze i stadium podjęcia decyzji. W postępowaniu wstępnym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu (art. 134 k.p.a.). Wynik tych czynności przesądza o bycie prawnym pozostałych stadiów postępowania odwoławczego, gdyż ustalenie, że odwołanie zostało wniesione z przekroczeniem terminu powoduje, że czynności pozostałych stadiów nie mogą być przez organ odwoławczy podjęte. Zatem w razie wniesienia odwołania z przekroczeniem terminu organ odwoławczy obowiązany jest wszcząć postępowanie przez podjęcie czynności postępowania wstępnego. Formę zakończenia postępowania wstępnego jednoznacznie określa art. 134 k.p.a. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, przysługuje natomiast na podstawie art. 58 k.p.a. prawo złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu z jednoczesnym obowiązkiem dopełnienia czynności, dla której określony był uchybiony termin. Stosownie zaś do przepisu art. 59 § 1 i § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania (w tym przypadku Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W.).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było, wydane na podstawie art. 134 k.p.a., postanowienie organu z 13 grudnia 2021 r., w którym stwierdził uchybienie przez Skarżącą terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności syna Skarżącej – S. G., wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. w dniu [...] czerwca 2021 r., pod numerem [...].

Termin do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie określa § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857), zgodnie z którym osoba zainteresowana może wnieść - w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia - odwołanie do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że do doręczenia korespondencji zawierającej orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. w dniu [...] czerwca 2021 r., nr [...], doszło 12 lipca 2021 r. Niewątpliwie więc, odwołanie złożone przez Skarżącą w dniu 18 listopada 2021 r. (data nadania odwołania na poczcie) należy uznać za wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.

Uszło jednak uwadze organu to, że odwołanie Skarżącej zostało wniesione w czasie trwania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, wprowadzonego 20 marca 2020 r. – rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491), oraz zniesionego 13 maja 2022 r. – rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 maja 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz.1025).

W takiej zatem sytuacji organ powinien mieć na uwadze brzmienie art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), obowiązującego od 16 grudnia 2020 r. (wprowadzony do powyżej ustawy ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej;

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki;

3) przedawnienia;

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie;

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony;

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3).

Przepis art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu, niż przewidziane w przepisach k.p.a., wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin do złożenia prośby o przywrócenie. Choć z przepisu art. 15 zzzzzn2 ww. ustawy nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o przepisy k.p.a. Przede wszystkim jednak należy podkreślić, że przepis art. 15 zzzzzn2 ww. ustawy formułuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 20/22, LEX nr 3368854).

W realiach niniejszej sprawy organ całkowicie pominął powyższą procedurę i nie zawiadomił Skarżącej o uchybieniu terminu oraz nie wyznaczył jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, czym naruszył powyższy przepis ustawy covidowej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tym samym zaskarżone postanowienie jest co najmniej przedwczesne. W przedstawionym stanie sprawy Sąd orzekający nie podzielił z powyższych względów stanowiska organu dotyczącego braku jednoznacznego sformułowania przez Skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku i zawiadomi Skarżącą o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i wyznaczy jej termin 30 dni od dnia odebrania zawiadomienia na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie organu. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.