Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 392/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz radcy prawnego J.G. – K. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej.


UZASADNIENIE

J.R. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddziału (dalej w skrócie: ZUS) o umorzenie należności z tytułu składek. Uzasadniając wniosek podniosła, że nie jest w stanie spłacać powstałej należności z uwagi na swoją ciężką sytuację materialną, która uniemożliwia zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych takich jak m.in. zakup żywności. Wnioskodawczyni podała, że jedynymi źródłami dochodu są zajęta emerytura oraz dochód z umowy dzierżawy pawilonu handlowego, który i tak jest w całości przeznaczany na jego opłacenie w Urzędzie Miasta. Natomiast konkubent i córka z którymi zamieszkuje nie pracują. Córka większość przyznanego zasiłku dla bezrobotnych przeznacza na spłatę zaciągniętego kredytu. Ta sytuacja powoduje, że J.R. jest jedyną osobą w rodzinie posiadającą stałe źródło dochodu. Podała, że zadłużenie wynikające ze spłacania rat zadłużenia na karcie kredytowej [...], której użyła kilka lat temu w ostateczności gdy nie miała środków na zakup żywności oraz na opłacenie rachunków, powoduje, że z pozostałej kwoty emerytury nie może zaspokoić swoich podstawowych potrzeb a tym bardziej powstałego wobec różnych instytucji zadłużenia. Wskazała, że często brakuje jej środków na jedzenie. Natomiast mieszkanie w którym obecnie mieszka jest w bardzo złym stanie. Dach mieszkania wymaga kapitalnego remontu ze względu na opłakany stan powodujący m.in. liczne przecieki podczas deszczów i roztopów, głównie do łazienki. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest powstająca grzybica pomieszczenia zagrażająca zdrowiu domowników, jak również ryzyko zawalenia się dachu. Wnioskodawczyni podała, że posiadane środki nie pozwalają jej na pokrycie kosztów kapitalnego remontu dachu którego stan pogarsza się z roku na rok. Podłogi w domu w niektórych miejscach uginają się pod wpływem ciężaru co wskazuje również na bardzo zły ich stan. Na potwierdzenie stanu technicznego mieszkania wnioskodawczyni przedłożyła zdjęcia pomieszczeń mieszkalnych.

Kolejnym, jak wskazała J.R. powodem starania się o umorzenie zaległości jest bardzo ciężki i ciągle pogarszający się stan zdrowia. Podała, że w chwili obecnej choruje na chorobę zwyrodnieniową wielu części ciała, dyskopatię, chorobę Otto-Chrobaka, nadciśnienie tętnicze a także inne zmiany chorobowe, które szczegółowo zostały opisane w załączonych do wniosku dokumentach medycznych. Opisując swoją sytuację zdrowotną wnioskodawczyni wskazała także, że od wielu lat ma problemy ze wzrokiem. Jest po kilku operacjach usunięcia zaćmy prawego jak i lewego oka, która się odnawia powodując konieczność przeprowadzenia kolejnych zabiegów. Wskazała także, że ponad dwa lata temu zdiagnozowano u niej złośliwego raka piersi, który powoduje stopniową degradację organizmu a także pogorszenie stanu psychicznego. Zaznaczyła przy tym, że ze względu na ciężki stan zdrowia nie jest w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia., które umożliwiłoby szybszą spłatę zaległości wobec ZUS.

ZUS w decyzji z [...] grudnia 2011 r. nr [...], mimo stwierdzenia trudnej sytuacji finansowej J.R. odmówił umorzenia należności składkowych w łącznej kwocie 48.324,90 zł, powołując się na brak stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności z uwagi na skutecznie prowadzoną egzekucję ze świadczenia emerytalnego oraz ustanowione zabezpieczenie na nieruchomości stanowiącej własność J.R.. Organ wskazał także, że wykazane przez J.R. trudności nie cechują się trwałym lub wyjątkowym charakterem, a przedłożone dokumenty nie potwierdzają istnienia przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365).

5 stycznia 2012 r. J.R. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie zaległych należności.

Decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...] ZUS utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2011r. nr [...]. Uzasadniając decyzję organ przywołał regulacje pozwalające na umorzenie należności z tytułu składek określone w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej skrócie u.s.u.s. Podano, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności wynikające z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ wskazał, że w przepisie tym ustawodawca przewidział siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność. Zaznaczył przy tym, że wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Organ wyjaśnił, że J.R. nie prowadzi już działalności gospodarczej jako osoba fizyczna, a zatem nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 3 i 4 u.s.u.s. Nie zachodzą również przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 4a, 5 i 6, ponieważ wysokość zadłużenia przewyższa kwotę kosztów upomnienia, a prowadzone postępowanie egzekucyjne jest skuteczne. W takiej sytuacji – zdaniem ZUS – umorzenie należności byłoby działaniem sprzecznym z interesem ZUS, bowiem umorzenie należności wpływa na zdolność realizacji przez organ statutowej działalności. Organ widzi zatem możliwość odzyskania należności ZUS w związku z zajęciem świadczenia emerytalnego a także poprzez ewentualne dochodzenie należności z nieruchomości, na której ZUS posiada zabezpieczenie hipoteczne.

W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał ponadto, iż przeanalizował sprawę również pod kątem umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Podano, że na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych, będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umorzone, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Organ wskazał, że na podstawie tego przepisu, w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, należności z tytułu składek mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Organ podał, że wnikliwie przeanalizował dostarczoną dokumentację obrazującą sytuację materialną, zdrowotną i życiową J.R., zgodnie z dołączonymi zaświadczeniami lekarskimi, wynikami badań, kartami informacyjnymi z leczenia szpitalnego a także kopiami nieopłaconych rachunków i wezwań do zapłaty. Organ stwierdził, że sytuacja zdrowotna zobowiązanej jest bardzo trudna, potwierdzona ona została szczegółową dokumentacją. Organ nie podważa jej wiarygodności, dlatego też za zbędne uznał przeprowadzenie dodatkowego postępowania w sprawie i wykorzystanie opinii specjalistów i biegłych z dziedziny medycyny, o co wnosiła wnioskodawczyni. Nadto organ uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności J.R..

Organ wyraził stanowisko, iż sytuacja finansowa zobowiązanej jest bardzo trudna. Wskazał, że utrzymuje się ona ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.379,00 brutto, z którego potrącane są: należności z tytułu podatku i składki zdrowotnej a także kwota 344,75 zł, która przekazywana jest w związku z prowadzoną egzekucją. Organ nie podważył przedstawionej przez wnioskodawczynię dokumentacji obrazującej trudną sytuację materialną w postaci nieopłaconych rachunków, wezwań do zapłaty, wezwań egzekucyjnych i przesądowych. Uznał, że dokumentacja ta stanowi o wiarygodności trudnej sytuacji wnioskodawczyni.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS wskazał, że istotnie organ rozpoznając sprawę w pierwszej instancji nie określił precyzyjnie wysokości pobieranego świadczenia, podając kwotę 1.308,03 zł, która stanowi kwotę brutto. Podał, że czynsz za wynajem pawilonu handlowego został przez organ uwzględniony zarówno w dochodach jak i wydatkach dłużnika. Organ podzielił stanowisko J.R., że nie wskazano kwoty spłacanych przez córkę kredytów bankowych. Nadto sprawa utraty przez córkę skarżącej statusu osoby bezrobotnej, została przedstawiona w ZUS [...] stycznia 2012 r., a dochód miesięczny na jednego członka rodziny ustalony przez ZUS w wysokości 669,28 zł, zdaniem skarżącej 535,30 zł, został ustalony z pominięciem rachunku za telefon w wysokości 80 zł i za zakup lekarstw w wysokości 22,09 zł.

Organ potwierdził stwierdzenie J.R., iż w każdym miesiącu kwota wydatków ulega zmianie. Nie można więc jednoznacznie i precyzyjnie ustalić wysokości miesięcznego dochodu na członka rodziny, biorąc pod uwagę jeden tylko miesiąc. Zdaniem organu w tej kwestii nie można mieć większych zastrzeżeń. Organ zaznaczył, że podtrzymując w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji miał na uwadze posiadanie zabezpieczenia hipotetycznego na nieruchomości dłużnika oraz skutecznie prowadzoną egzekucję ze świadczenia emerytalnego.

ZUS wskazał ponadto, że rozstrzygając wniosek o umorzenie należności miał na uwadze również to, że umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek jest wyrazem rezygnacji uprawnionego organu z określonych kwot, które wolą ustawodawcy, jako powinności publicznoprawne, powinny zasilać fundusze celowe wchodzące w skład polskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Ze środków zgromadzonych na tych funduszach realizowane są w ramach zasady solidarności pokoleniowej zadania w zakresie świadczeń długoterminowych (wypłaty rent i emerytur) oraz świadczeń krótkoterminowych (np. zasiłki z ubezpieczenia społecznego czy wypadkowego). Biorąc powyższe pod uwagę - jak wskazał organ – będąc odpowiedzialny za ich pobór zobligowany jest do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Biorąc pod uwagę te okoliczności organ postanowił nie umarzać zadłużenia, uznając, że umorzenie to byłoby w obecnym stanie faktycznym przedwczesne i działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych.

W skardze J.R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Przedstawiła zaprezentowaną wcześniej we wniosku argumentację przemawiającą jej zdaniem za umorzeniem należności. Skarżąca opisując swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną, podniosła, że organ nie uwzględnił – odmawiając umorzenia należności z tytułu składek – w ogóle przesłanek z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Odpowiadając na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo w piśmie z [...] lipca 2012 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu - radca prawny J.G. – K., zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

a) naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej w skrócie: K.p.a, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w tym niewyjaśnienie dlaczego, zdaniem organu, sytuacja skarżącej ma charakter przejściowy,

b) naruszenie art. 8 i 107 § 3 K.p.a przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, wewnętrznie sprzecznych co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego mimo wykazania przez skarżącej trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej i niekwestionowaniu tego przez organ wydano decyzję odmawiającą umorzenia należności składek o które wnosiła skarżąca,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 28 ust. 3 oraz 3a u.s.u.s z związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie bez uzasadnienia, że przepisy te (w szczególności art. 28 ust. 3a u.s.u.s) nie odnoszą się do sytuacji w której znalazła się skarżąca.

Pełnomocnik skarżącej wniosła w związku z powyższymi zarzutami o uchylenie zaskarżonej a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest powołany w decyzjach art. 28 u.s.u.s. Ustawa ta w treści wskazanego przepisu daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a).

Na podstawie pierwszego z powołanych przepisów, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 1 i 2). Zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że doszło do całkowitej nieściągalności należności został określony w ust. 3 tego przepisu, zgodnie z którym, nieściągalność ta zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Sąd podziela stanowisko organu, iż w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności wynikające z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Organ rozpoznając sprawę w pierwszej i drugiej instancji dokonał również analizy sprawy pod kątem możliwości zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w którym ustawodawca stworzył organom możliwość umorzenia określonych zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wskazane wyżej przepisy dają organowi uprawnienie do umorzenia należności z tytułu składek w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może należności umorzyć, lecz nie jest do tego zobligowany. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności co do rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym odnoszącym się zwłaszcza do uznaniowych decyzji administracyjnych akcentuje się, że każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (wyrok SN z dnia 20 grudnia 1994 r., III ARN 79/94, POP 1999 r., nr 2, poz. 31)

Organ orzekający w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powinien zatem wykazać, że w tej konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie.

W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją poniesienia przez skarżącą strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić skarżącą możliwości dalszego prowadzenia działalności. W sprawie mamy jednak do czynienia z niewątpliwie trudną sytuacją materialną skarżącej oraz jej przewlekłą chorobą, uniemożliwiającą podjęcie jakiejkolwiek pracy, a w związku z tym uzyskanie dodatkowego dochodu umożliwiającego opłacenie należności (Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności orzeczeniem z [...] lutego 2012 r. nr [...], zaliczył skarżącą do znacznego stopnia niepełnosprawności, do [...].02.2014 r.). Kwestie te skarżąca akcentowała w toku prowadzonego postępowania. W takiej sytuacji organ administracji, podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, miał obowiązek zgodnie z art. 7 K.p.a, wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny. Aby jednak takie wyważenie było możliwe i aby organ mógł stwierdzić, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, konieczna była ocena sytuacji materialnej wnioskodawczyni z uwzględnieniem jej dochodu i wydatków i ustalenie, że opłacenie składek nie pozbawiłoby jej i rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W niniejszej sprawie w toku postępowania skarżąca podała jakie osiąga dochody. Sam zresztą organ przyznał, że sytuacja zdrowotna jak i finansowa zobowiązanej jest bardzo trudna. Posiadając zatem takie informacje, organ powinien w uzasadnieniu decyzji wykazać, dlaczego przy określonym dochodzie i określonych wydatkach w jego ocenie sytuacja materialna skarżącej jest na tyle dobra, że opłacenie należności nie pozbawi jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Takich ustaleń czy też kalkulacji organ nie poczynił. Nie można zatem przyjąć, że organ wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszył granic uznania administracyjnego, które wyznacza art. 7 K.p.a, nakładający na organ administracji publicznej obowiązek uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, tym bardziej, że organ rozpoznając sprawę w drugiej instancji nie uwzględnił tego (a jedynie odnotował ten fakt), że córka skarżącej utraciła status osoby bezrobotnej. Zatem za niewystarczające dla odmowy umorzenia należności z tytułu składek uznać należało stanowisko organu, iż skuteczna jest egzekucja ze świadczenia emerytalnego skarżącej, jak i istnieje zabezpieczenie na jej nieruchomości.

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż wydanie decyzji nie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. Tym samym organ nie rozważył właściwie wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Zdaniem Sądu, ten błąd mógł mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia organu.

Mając na uwadze powyższe okoliczności organ ponownie rozpoznając sprawę powinien realnie ocenić, czy odmowa umorzenia zaległości nie pozostaje w kolizji z interesem publicznym, na straży którego stoi ZUS podkreślając publicznoprawny charakter należności. Na konieczność wykazania i należytego umotywowania zaistnienia ważnego interesu publicznego jako przeciwwagi dla odmowy umorzenia zaległości, mimo wystąpienia przesłanek z § 3 ust 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 marca 2012 r. w sprawie II GSK 203/11 (wyrok dostępny w Internecie na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. Nr 270), należało orzec jak w sentencji.

O wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego dla skarżącej z urzędu w ramach prawa pomocy, będącej radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 ust. 3 i § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).