Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 608/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 9 pkt 1, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 6, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi N. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej N.L. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania N. L., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z [...] r., nr [...].

Jak wynika z akt sprawy 23 stycznia 2020 r. N. L. zwróciła się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna M.M., ur. [...].10.2019 r.

Decyzją z [...] r. organ pierwszej instancji odmówił N.L. przyznania wnioskowanego świadczenia na dziecko M.M. na okres od 23.10.2019 r. do 21.10.2020 r. W uzasadnieniu decyzji, po przywołaniu przepisów art. 17c ust. 1 pkt 1, ust. 5 i ust. 8 oraz art. 24 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 – dalej w skrócie "u.ś.r."), organ wskazał, że świadczenie rodzicielskie przysługuje z tytułu urodzenia dziecka osobom, które nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego. Z poczynionych przezeń ustaleń wynika, że N. L. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą A. Podleganie przez przedsiębiorcę dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu na skutek uiszczania składek, daje mu prawo do uzyskania zasiłku macierzyńskiego. Okres trwania takiego zasiłku jest równy okresowi urlopu macierzyńskiego przewidzianego przez kodeks pracy. W przypadku N.L. pierwszym organem do wypłat świadczenia rodzicielskiego jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Od powyższej decyzji N.L. wniosła 14 maja 2020 r. odwołanie, w którym podniosła, że [...] października 2019 r. urodziła syna M.M. i w listopadzie złożyła wniosek o świadczenie rodzicielskie na dziecko. Otrzymała decyzję odmawiającą przyznania świadczenia z tego powodu, że prowadzi działalność gospodarczą i pierwszym organem do wypłacenia świadczenia jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Dalej wyjaśniła, że księgowy złożył wniosek o świadczenie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jednak po miesiącu otrzymała decyzję odmowną z tego powodu, że nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego. Wobec tego w kwietniu 2020 r. złożyła kolejny wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. o zasiłek rodzicielski. Na początku maja 2020 r. została telefonicznie poinformowana o przyznaniu świadczenia od kwietnia 2020 r. Strona nie zgadza się z taką decyzją, ponieważ pierwszy wniosek złożyła w listopadzie i uważa, że od tego momentu powinna mieć wypłacane świadczenie na dziecko.

Przekazując odwołanie organ I instancji potraktował je jako odwołanie od ogłoszonej ustnie (telefonicznie) decyzji z [...] r. znak: [...] w sprawie przyznania świadczenia rodzicielskiego na M.M. na okres od 1 kwietnia 2020 r. do 21 października 2020 r.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn.zm. – dalej w skrócie "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że z lektury wniesionego przez stronę odwołania jednoznacznie wynika, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja z [...] r. znak: [...] odmawiająca przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego od 23 października 2019 r. do 21 października 2020 r., a nie jak przyjął to organ I instancji, od ustnie ogłoszonej decyzji z [...] kwietnia 2020 r.

Następnie organ odwoławczy zauważył, że z treści decyzji organu pierwszej instancji wynika, że została ona wydana po rozpatrzeniu wniosku o ustalenia prawa do świadczenia rodzicielskiego, złożonego 23 stycznia 2020 r. (taka data złożenia widnieje na wniosku; potwierdza to również data i podpis wnioskodawczyni), a nie w listopadzie, jak wskazano w odwołaniu. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że poza ramy niniejszego postępowania odwoławczego wykracza ocena ogłoszonej telefonicznie stronie 24 kwietnia 2020 r. decyzji znak: [...]. Natomiast ocena zaskarżonej decyzji z [...] r. musi uwzględniać istniejący w dacie jej wydania stan faktyczny i prawny.

Jak stwierdził w dalszej kolejności organ odwoławczy materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 17c ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, ust. 4, ust. 9, art. 24 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 z późn.zm.- w skrócie "u.ś.r."). Ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania. Z akt sprawy wynika, że N.L.prowadzi od 7 maja 2019 r. działalność gospodarczą pod firmą A (wydruk wygenerowany z CEiDG). W dniu [...] października 2019 r. urodziła syna M. M.W dniu 23 stycznia 2020 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w T. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna M. Składając wniosek na formularzu SR-7 podpisała się pod oświadczeniem, zgodnie z którym: "nie otrzymuję zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego". Do wniosku załączyła zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z 23 stycznia 2020 r., w którym stwierdzono, że nie wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zasiłek macierzyński i nie pobiera w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych tego zasiłku za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego z tytułu urodzenia dziecka - syna M. (ur. [...].10.2019 r.).

Zdaniem Kolegium posiadanie uprawnień do zasiłku macierzyńskiego i otrzymywanie tego świadczenia jest przesłanką wykluczającą prawo do świadczenia rodzicielskiego (art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r.). Świadczenie rodzicielskie jest pomocą przysługującą niejako w zamian za świadczenie macierzyńskie dla osób, które nie mogą skorzystać z tego świadczenia. Ma ono stanowić zabezpieczenie finansowe w sytuacji nieposiadania uprawnienia do zasiłku macierzyńskiego lub innych świadczeń wskazanych w art. 17c ust. 9 u.ś.r., bądź w innych sytuacjach wskazanych w tym artykule. Osobie prowadzącej działalność gospodarczą, objętej ubezpieczeniem społecznym i opłacającej składki, przysługuje zasiłek macierzyński. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (obecnie j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 870), świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.). Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zwanego "ubezpieczeniem chorobowym", obejmują m.in. zasiłek macierzyński (art. 2 pkt 5 ww. ustawy). Z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko.

Według organu odwoławczego w tej sprawie, na dzień wydania przez organ I instancji zaskarżonej decyzji z [...] r. nie zostały spełnione warunki do przyznania stronie prawa do świadczenia rodzicielskiego. W szczególności nie można było wykluczyć, że wnioskująca posiada uprawnienia do zasiłku macierzyńskiego. Z załączonego do wniosku zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r. nie wynikało, że N.L. nie ma uprawnień do zasiłku macierzyńskiego, a jedynie, że nie wystąpiła z wnioskiem o taki zasiłek. W tej sytuacji przyznanie świadczenia rodzicielskiego było nieuzasadnione, gdyż mogłoby doprowadzić do tego, że skarżąca korzystałaby ze świadczenia rodzicielskiego oraz zasiłku macierzyńskiego. Ponadto SKO zauważyło, że organ powinien z rozwagą podchodzić do przyznania świadczenia rodzicielskiego, gdy istnieją przesłanki do przyznania zasiłku macierzyńskiego, także z uwagi na ewentualną późniejszą konieczność dochodzenia nienależnie pobranych świadczeń. W świetle powyższego SKO podzieliło stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania stronie wnioskowanego świadczenia rodzicielskiego od 23.10.2019 r. do 21.10.2020 r. na syna M. M.. W ocenie organu odwoławczego sytuacja zmieniła się po wydaniu [...] kwietnia 2020 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. decyzji znak: [...] odmawiającej N.L. prawa do zasiłku macierzyńskiego od 23.10.2019 r. do 20.10.2020 r. Decyzja ta załączona została do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego, złożonego 17 kwietnia 2020 r., z którego to wniosku prowadzone było przez organ I instancji odrębne postępowanie, z uwagi na zmianę stanu faktycznego sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi N.L. reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podnosząc zarzuty naruszenia:

1. przepisów prawa materialnego art. 17 ust. 9 pkt 1 u.ś.r., poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że sam zbieg uprawnień do świadczeń rodzicielskich i zasiłku macierzyńskiego uniemożliwia przyznanie świadczenia rodzicielskiego,

2. przepisów prawa materialnego art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie skarżącej dokonania wyboru świadczenia rodzicielskiego,

3. przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. mających wpływ na wynik sprawy, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do możliwości przysługiwania kolejnego świadczenia na niekorzyść strony i nieprzeprowadzenie z urzędu dowodów, które mogłyby te wątpliwości wykluczyć.

Zdaniem autora skargi w świetle art. 27 ust. 5 u.ś.r. osobie uprawnionej przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Wyboru tego nie może dokonywać organ, a osoba uprawniona, nawet w przypadku jeżeli świadczenie, o które ubiega się uprawniony jest korzystniejsze od drugiego świadczenia będącego w zbiegu. W sprawie nie wystąpiła też żadna z przesłanek negatywnych uniemożliwiających uzyskanie świadczenia, o których mowa w art. 17c ust. 9 u.ś.r., w szczególności nie została spełniona przesłanka z art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r. Jednocześnie zauważył, że samo uprawnienie do otrzymania innego świadczenia nie wypełnia normy określonej w tym przepisie, bowiem konieczne jest również pobieranie określonego świadczenia. Z ostrożności procesowej autor skargi podniósł, iż nawet gdyby hipotetycznie podzielić stanowisko organu, że przesłanką odmowy jest sam zbieg świadczeń, stanowisko organu godzi w zasadę opisaną w art. 81a § 1 k.p.a., bowiem organ nie wyjaśnił czy stronie rzeczywiście przysługiwało świadczenie przed ZUS, a zamiast tego rozstrzygnął tą okoliczność na niekorzyść strony. Organ powinien ustalić w sposób nie ulegający wątpliwości, że stronie przysługuje drugie świadczenie, a nie poprzestać na stwierdzeniu, że nie można było wykluczyć, iż wnioskująca posiada uprawnienie do zasiłku macierzyńskiego.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie, na dzień wydania przez organ I instancji decyzji, tj. [...] r., nie zostały spełnione warunki do przyznania N.L. prawa do świadczenia rodzicielskiego. W szczególności nie można było wykluczyć, że wnioskująca posiada uprawnienia do zasiłku macierzyńskiego. Z załączonego do wniosku zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 23.01.2020 r. nie wynikało, że N.L. nie ma uprawnień do zasiłku macierzyńskiego, a jedynie, że nie wystąpiła z wnioskiem o taki zasiłek. W tej sytuacji przyznanie świadczenia rodzicielskiego było nieuzasadnione, gdyż mogłoby doprowadzić do tego, że skarżąca korzystałaby ze świadczenia rodzicielskiego oraz zasiłku macierzyńskiego. Sytuacja zmieniła się po wydaniu [...] kwietnia 2020 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. decyzji odmawiającej N. L. prawa do zasiłku macierzyńskiego od 23.10.2019 r. do 20.10.2020 r. Decyzja ta załączona została do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego, złożonego 17 kwietnia 2020 r., z którego to wniosku prowadzone było przez organ I instancji odrębne postępowanie, z uwagi na zmianę stanu faktycznego sprawy. Ogłoszoną stronie telefonicznie 24 kwietnia 2020 r. decyzją znak: [...] przyznano świadczenie rodzicielskie na M.M. na okres od 01.04.2020 r. do 30.09.2020 r. w wysokości 1.000,00 zł miesięcznie i na okres od 01.10.2020 r. do 21.10.2020 r. w wysokości 677,50 zł.

W odpowiedzi na zarządzenie Sędziego z 24 września 2020 r., organ pismem z 7 października 2020 r. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo uzasadniona.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn.zm. - w skrócie "p.p.s.a."), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy.

Następnie stwierdzić przyjdzie, że sądy administracyjne stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie), jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz procesowymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta T. stwierdził, że zostały one wydane naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy, co uzasadniało ich usunięcie z obrotu prawnego.

W rozpatrywanej sprawie zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ocena, czy organy obu instancji prawidłowo, na podstawie art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r., odmówiły skarżącej przyznania świadczenia rodzicielskiego na dziecko M.M. na okres od 23 października 2019 r. do 21 października 2020 r. stojąc na stanowisku, że nie można wykluczyć, że wnioskująca posiada uprawnienia do zasiłku macierzyńskiego. Zdaniem organu z przedłożonego zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r. nie wynika, że strona nie ma uprawnień do zasiłku macierzyńskiego, a jedynie, że nie wystąpiła z wnioskiem o taki zasiłek. W tej sytuacji przyznanie świadczenia rodzicielskiego było nieuzasadnione, ponieważ mogłoby doprowadzić do tego, że skarżąca korzystałaby ze świadczenia rodzicielskiego oraz zasiłku macierzyńskiego. Kolegium uznało, że organ powinien z rozwagą podchodzić do przyznania świadczenia rodzicielskiego, gdy istnieją przesłanki do przyznania zasiłku macierzyńskiego, także z uwagi na ewentualną konieczność dochodzenia nienależnie pobranych świadczeń.

Powyższe stanowisko jest błędne. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 17c ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 5 u.ś.r. świadczenie rodzicielskie przysługuje matce albo ojcu dziecka, z uwzględnieniem ust. 2. Świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres 52 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia opieką jednego dziecka. Świadczenie rodzicielskie przysługuje od dnia porodu - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1. Świadczenie rodzicielskie przysługuje w wysokości 1000,00 zł miesięcznie, z uwzględnieniem ust. 6. Jak stanowi art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r. świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego. Jednocześnie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 24 ust. 9 u.ś.r. prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od miesiąca objęcia dziecka opieką, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od dnia objęcia dziecka opieką. W przypadku złożenia wniosku po terminie, nie później jednak niż w okresach, o których mowa w art. 17c ust. 3, prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek.

Z przywołanych wyżej unormowań, jasno wynika, jakie przesłanki o charakterze pozytywnym i brak przesłanek negatywnych winny skutkować przyznaniem świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w art. 17c u.ś.r. Dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy niniejszej najistotniejsze znaczenia ma jednak ocena zaistnienia względnie braku wystąpienia przesłanki negatywnej, o której stanowi art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r. Trzeba mieć bowiem na względzie, że ustawodawca w pięciu punktach ust. 9 art. 17c u.ś.r. zdefiniował przesłanki, których wystąpienie powoduje, że świadczenie rodzicielskie nie przysługuje. Katalog przesłanek negatywnych ma charakter zamknięty i co istotne przesłanki w nim unormowane powinny być odczytywane ściśle. Ustawodawca w rozważanym przepisie przewidział mianowicie, że świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego. Użyty zwrot "otrzymują" należy rozumieć nie inaczej jak "pobieranie" tego świadczenia w dacie wystąpienia z wnioskiem. Ustawodawca użył czasownika "otrzymywać" w czasie teraźniejszym, co oznacza, że przeszkodą w uzyskaniu świadczenia rodzicielskiego jest aktualne otrzymywanie m.in. zasiłku macierzyńskiego. Przesłanka negatywna nawiązuje w sposób ewidentny do zbiegu świadczeń i to zbiegu aktualnego w dacie orzekania o przyznaniu świadczenia oraz w okresie jego pobierania (vide: prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 28 października 2020 r. II SA/Lu 417/20 – dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Co prawda Sąd dostrzega, że w uzasadnieniu do projektu ustawy na tle rozważanego przepisu jest mowa o przysługiwaniu uprawnienia, to jednak trzeba widzieć zasadniczą różnicę pomiędzy prawem do świadczenia a otrzymywaniem tego świadczenia, którym to właśnie zwrotem ustawodawca posłużył się w analizowanym unormowaniu.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przesłanka "otrzymywania zasiłku macierzyńskiego", stanowiąca podstawę wydania zaskarżonej decyzji, w dacie złożenia przez N.L. wniosku o przyznanie świadczenia rodzicielskiego jak i w dacie orzekania przez organy obu instancji nie wystąpiła. Tym samym brak było podstaw do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia rodzicielskiego. Podkreślić trzeba, że w złożonym w styczniu 2020 r. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na urzędowym formularzu skarżąca oświadczyła, pod rygorem odpowiedzialności karnej, że nie otrzymuje zasiłku macierzyńskiego (...). Oświadczenie tej treści opatrzyła własnoręcznym podpisem. Jednocześnie załączyła zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., z którego wynika, że na dzień 23.01.2020 r. nie wystąpiła do ZUS z wnioskiem o zasiłek macierzyński i nie pobiera w ZUS tego zasiłku za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego z tytułu urodzenia dziecka syna M. ur. [...].10.2019 r. W ocenie Sądu powodem odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego nie mogą być hipotetyczne przypuszczenia organu co by było gdyby stronie przysługiwał zasiłek macierzyński ani też potencjalna możliwość jego uzyskania, czy obawa przed dochodzeniem świadczeń nienależnie pobranych. Wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia rodzicielskiego jest możliwe tylko wówczas, gdy organ, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego zgodnie z zasadami zdefiniowanymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., stwierdzi w sposób kategoryczny i jednoznaczny wystąpienie konkretnych okoliczności, które wypełniają dyspozycję normy prawa materialnego, w tym wypadku art. 17c ust. 9 pkt 1 u.ś.r. To zaś oznacza, że jeśli organ miał jakiekolwiek wątpliwości w tym przedmiocie, to mógł zwrócić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wyjaśnienie tej kwestii, czego jednak w świetle materiału aktowego sprawy nie uczynił.

Pamiętać bowiem trzeba, że obowiązkiem organów administracji publicznej zgodnie z zasadą praworządności określoną w art. 6 k.p.a. jest działanie na podstawie przepisów prawa. Żaden przepis obowiązującego prawa nie upoważnia organów administracji publicznej do wydawania rozstrzygnięć na podstawie przypuszczeń, tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Takie postępowanie organów jest niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa, podważa bowiem w istotnym stopniu zaufanie obywateli do organów administracyjnych. W toku każdego postępowania administracyjnego organ winien więc podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu zobowiązany jest zgromadzić kompletny materiał dowodowy, który winien poddać wnikliwej analizie, a następnie na jego podstawie ustalić niewadliwy stan faktyczny sprawy. Wyniki tych ustaleń należy przedstawić w uzasadnieniu decyzji, które powinno zostać sporządzone poszanowaniem reguł określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Podsumowując stwierdzić trzeba, że organy obu instancji odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia naruszyły art. 17 ust. 9 pkt 1 u.ś.r. oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co czyni zarzuty skargi w tym zakresie uzasadnionymi. Stwierdzone uchybienia rzutowały w istotnym zakresie na wynik sprawy.

Chybiony jest jednak zarzut naruszenia art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez jego niezastosowanie. W stanie faktycznym sprawy, co wyraźnie umknęło autorowi skargi nie występuje zbieg uprawnień do wymienionych w art. 27 ust. 5 świadczeń, a przynajmniej zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza jego wystąpienia.

Z tych wszystkich względów Sad uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd postanowił w punkcie drugim sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na zasądzoną kwotę 480 złotych składa się wynagrodzenie radcy prawnego.

Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni rozważania poczynione w uzasadnieniu niniejszego wyroku i wyda rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa.

dc