Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 96/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1 i 3 art. 149 par. 1a art. 151 art. 200 art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 12 art. 35 art. 36 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Chaciński sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku K. P. z dnia [...] grudnia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w. – w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] marca 2019 r. K. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] nr KW [...].

Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym.

Pismem z [...] grudnia 2016 r. K. P. wniósł o wypłatę odszkodowania za przejęcie nieruchomości położonej przy ul. [...]. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pełnomocnik skarżącego wniósł w dniu [...] maja 2017 r. zażalenia na przewlekłość postępowania, zaś dodatkowo [...] lutego 2019 r. ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2019r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy termin do zakończenia postępowania w sprawie. Następnie skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania niezwłocznie, przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia oraz zasadzenia zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Prezydent [...] ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m2 , położonego w warszawie przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] oraz odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej " [...]" oznaczonego jako działka nr [...]. W pkt [...] decyzji zawarto, że rozpoznanie wniosku w stosunku do pozostałej części nieruchomości hipotecznej "[...]" oznaczonego jako działki nr [...] i [...] cz. nastąpi odrębnymi decyzjami przez właściwe organy. Do tej pory brak jest rozstrzygnięć co do przytoczonych działek w pkt [...] decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. Do rozpoznania pozostaje zatem wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do pozostałych nierozliczonych działek ewidencyjnych. Obecnie działki ewidencyjne uległy nowym podziałom , niezbędne jest zatem wykonanie przez uprawnionego geodetę mapy z rozliczeniem dawnej nieruchomości hipotecznej w obecnych działkach ewidencyjnych oraz naniesienie na obecne działki ewidencyjne. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że zawieszenie postępowania o przyznanie odszkodowania za grunt nieruchomości położonej przy ul. [...] jest w pełni uzasadnione do czasu zakończenia postępowania o zwrot.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Przedmiotem skargi K. P. jest bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską położoną przy ul. [...].

Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek z dnia [...] grudnia 2016 r. o przyznanie odszkodowania nie został przezeń rozpoznany. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Mimo twierdzeń o konieczności zakończenia postępowania dotyczącego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego dotyczącego dawnej nieruchomości hipotecznej " [...]", w części opisanej w pkt [...] decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. i wpływie tego postępowania na niniejsze postępowanie dotyczące przyznania odszkodowania- organ nie podjął w tej sprawie żadnych czynności. W aktach brak jest opracowania geodezyjnego dotyczącego rozliczenia dawnej nieruchomości hipotecznej i naniesienia jej na obecne działki ewidencyjne. Brak jest również postanowienia o zawieszeniu postępowania dotyczącego odszkodowania do czasu zakończenia postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Powyższe czyni zatem zarzut prowadzenia postępowania w sposób przewlekły zasadnym, co implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia organowi terminu załatwienia sprawy oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki.

Wyznaczając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ów termin (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu organowi akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd uwzględnił skomplikowany, historyczny charakter sprawy rozstrzyganej na gruncie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak też zakres postępowania dowodowego, jaki jeszcze będzie musiał zostać przeprowadzony w przypadku potwierdzenia spełnienia przesłanek wydania decyzji pozytywnej. Z przebiegu postępowania dotyczącego sprawy o przyznanie prawa użytkowania wieczystego oraz postępowania przed sądem powszechnym dotyczącego złożonego pozwu o przyznanie odszkodowania wynika, że w sprawie musi być przeprowadzony dowód z opinii biegłego geodety. Z tych względów rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania jest, zdaniem Sądu, termin trzymiesięczny. Tak oznaczony termin umożliwia przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez stronę z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazaniem akt sprawy do Sądu).

Nie ma natomiast wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że opieszałość w procedowaniu sprawy była efektem rażącego naruszenia prawa. Z takimi bowiem mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby zwłoka w załatwieniu sprawy była przede wszystkim efektem intencjonalnego i nacechowanego "złą wolą" lekceważenia przez organ norm postępowania, a więc celowego unikania podejmowania decyzji mimo braku ku temu obiektywnie weryfikowalnych przeszkód. Tego zaś w niniejszej sprawie stwierdzić nie sposób. Godzi się bowiem zauważyć, że prowadzone w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami postępowania odszkodowawcze są ze swej istoty postępowaniami szczególnie skomplikowanymi, a przez to także długotrwałymi. Ustalenie kluczowych elementów stanu faktycznego, warunkujących prawidłowe zastosowanie przy załatwianiu sprawy norm prawa materialnego, wymaga wszak zgromadzenia i analizy przez Prezydenta [...] dokumentacji wytworzonej kilkadziesiąt lat wcześniej. Dodatkowo w sprawie na tempo jej rozpoznawania rzutować musiała okoliczność nie rozpoznania w całości wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego przed zainicjowaniem postępowania odszkodowawczego. Rozpoznanie tego żądania miało zaś pierwszeństwo przed postepowaniem odszkodowawczym. Stanowiło więc on przeszkodę obiektywnie uniemożliwiająca zakończenia postępowania.

Skoro zatem zwłoka w załatwieniu sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, brak jest także podstaw do przyznania, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a,. od organu na rzecz skarżącego żądanej sumy pieniężnej. Sankcja ta (podobnie jak przewidziana w tym przepisie grzywna) jest dodatkowym środkiem prawnym, który w ocenie Sądu powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. A więc tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez ich zastosowanie (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Taka natomiast sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z tego względu w powyższym zakresie skarga podlegała oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Na podstawie zaś art. 151 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy.