Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1803/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 22
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 133, art. 134
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 904/19 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 904/19 oddalił skargę P. B. (dalej: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją z [...] czerwca 2019 r. Wójt Gminy [...], na podstawie art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm.), odmówił skarżącemu świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 na drugie dziecko: H. B., urodzonego [...] grudnia 2010 r.

Organ wskazał, że [...] stycznia 2019 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko, do którego załączył nieprawomocny wyrok sądu Okręgowego w [...], Wydział Cywilny z [...] grudnia 2018 r., sygn. akt [...] o rozwiązaniu związku małżeńskiego M. B. i P. B. Z punktu II wyroku wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron: I. i H. B. powierzono ojcu, natomiast matce ograniczono tę władzę do współdecydowania o istotnych sprawach dzieci. Punkt VII orzeczenia stanowi, że miejscem pobytu dzieci jest miejsce zamieszkania ojca od [...] grudnia 2018 r., od godz. 12. W punkcie VIII Sąd stwierdził wykonalność rozstrzygnięcia z punktu VII. Do wniosku skarżący dołączył oświadczenie o zamieszkiwaniu od [...] grudnia 2018 r. i zameldowaniu od [...] grudnia 2018 r. dzieci u niego. Następnie organ podał, że w trakcie wywiadu środowiskowego pracownicy organu ustalili, że świadczenie na dzieci jest już pobierane przez matkę dziecka M. B., która pierwsza złożyła wniosek. Ponadto opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców.

Zdaniem organu ze względu na nieprawomocność wyroku rozwodowego z [...] grudnia 2018 r., świadczenie wychowawcze powinno zostać wypłacone temu, kto pierwszy złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia. Dlatego też z uwagi, iż matka dziecka wystąpiła do organu o przyznanie tego świadczenia wcześniej, organ odmówił przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019.

Skarżący na powyższą decyzję złożył odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy, powołując się na art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, stwierdził, że w sprawie decydujące znaczenie mają ustalenia fatyczne (który z rodziców dzieci sprawuje opiekę nad dzieckiem), a nie stan prawny (komu powierzono opiekę nad dzieckiem). Wpływ na to stanowisko miała okoliczność, że wyrok orzekający rozwód małżonków jest nieprawomocny, w związku z apelacją złożoną przez M. B. [...] lutego 2019 r. Małżonkowie zatem pozostają nadal małżeństwem. Nie ma też ustanowionej przez sąd opieki naprzemiennej.

Skarżący na ww. decyzję złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organ miał uzasadnione podstawy do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, z uwagi na istniejące wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem. Wyjaśnił, że z treści art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wynika, że uprawnionym do świadczenia wychowawczego jest wyłącznie ten rodzic dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad tym dzieckiem lub każdy z rodziców w sytuacji opieki naprzemiennej adekwatnie do liczby dni opieki. Na gruncie tych przepisów nie jest oczywiście wykluczone, że taka faktyczna opieka nad dzieckiem sprawowana jest przez oboje rodziców, wtedy o uprawnieniu rodzica zadecyduje data złożenia wniosku.

Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie zostało już przyznane świadczenie – matce dziecka, na podstawie decyzji z [...] października 2018 r. Ustalenie osoby lub osób sprawujących faktyczną opiekę nad dzieckiem spoczywa na organie administracji publicznej, a obowiązek ten aktualizuje się w sytuacji, gdy tak jak w kontrolowanej sprawie, każdy z rodziców dziecka oddzielnie zwrócił się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na to samo dziecko. W toku postępowania w sprawie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego ustalono, że dzieci są wychowywane przez oboje rodziców. Sprawują oni odpowiedzialnie władzę rodzicielską i mimo istniejącego między nimi konfliktu, dzieci są odpowiednio zabezpieczone przez oboje rodziców.

Wskazując powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy nienaruszyły przepisów postępowania. Wniosek M. B. został bowiem złożony wcześniej od wniosku skarżącego.

Skarżący na powyższy wyrok złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wniósł o jego uchylenie w całości i uwzględnienie skargi, przez stwierdzenie nieważności decyzji organu drugiej instancji, a w przypadku uznania, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji, wniósł o jej uchylenie. Jednocześnie zwrócił się o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające na oddaleniu zamiast na uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu drugiej instancji, pomimo iż nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono, któremu z rodziców faktycznie powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad ich małoletnimi dziećmi i przy którym z rodziców ustalono miejsce pobytu małoletnich;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 22 i art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w związku z art. 26 k.c. w związku z art. 58 § 1 i 1a k.r.i o., przez brak stwierdzenia naruszeń prawa i odmowę uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy została ona wydana z mającymi istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniami prawa o postępowaniu polegającymi na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności nieustaleniu przez właściwe organy faktycznego zakresu sprawowania opieki na małoletnimi I. i H. B.i przez skarżącego, jak również niewyjaśnieniem tej okoliczności przez Sąd pierwszej instancji, a także z zastosowaniem błędnej wykładni ww. przepisów prawa materialnego, w szczególności z uwagi na uznanie, iż to oboje rodzice sprawują opiekę nad ich małoletnimi dziećmi, gdzie faktycznie wykonywanie władzy rodzicielskiej nad ich dziećmi sprawuje skarżący, a w konsekwencji odmową przyznania świadczenia wychowawczego;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przez brak stwierdzenia naruszeń prawa i odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem prawa o postępowaniu polegającym na przekroczeniu granicy swobodnej oceny dowodów, które polegało na jednostronnej, wybiórczej, a przede wszystkim niepełnej ocenie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób niezgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało brakiem poczynienia ustaleń w zakresie tego, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dziećmi;

- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i utrzymał w mocy decyzję wydaną z naruszeniem przepisów prawa materialnego;

- art. 141 § 4 w zw. z art. 133 i 134 p.p.s.a., przez nieustalenie faktycznego zakresu sprawowanej przez skarżącego opieki nad dziećmi, co doprowadziło do przyjęcia, że sprawowana opieka nie jest opieką ’'naprzemienną", a tym samym, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu - niezależnie od powyższych granic - nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego staje się zatem orzeczenie sądu pierwszej instancji w takim zakresie, w jakim zostało zaskarżone, oraz w świetle tych podstaw kasacyjnych, które zostały wskazane i skonkretyzowane przez skarżącego kasacyjnie. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać uzasadnienie, które polega na wykazaniu, że stawiane zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę. Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie oparta została na obu podstawach prawnych uregulowanych w art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji zasadniczo w pierwszym rzędzie rozpoznane winny zostać zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, gdyż ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego powinna być dokonana na podstawie ustalonego przez organ administracyjny w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za nieprawidłowy. W przedmiotowej sprawie z uwagi na sposób sformułowania zarzutów zasadnym jest jednak łączne odniesienie się do zarzutów opartych na obu podstawach prawnych.

Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.

O tym, jakie okoliczności są w danej sprawie istotne i wymagają wyjaśnienia przesądzają przepisy prawa materialnego, które znajdują zastosowanie w danej sprawie. Hipotetyczny stan faktyczny wyznacza konkretny przepis prawa. Ustalenie innych faktów niezapisanych w tym przepisie jest zbędne. Tym samym o tym, jakie ustalenia faktyczne są konieczne do załatwienia konkretnej sprawy decydują prawidłowo wyłożone przepisy prawa materialnego, a nie subiektywne przekonanie strony.

W rozpoznawanej sprawie podstawę materialnoprawną wydanej w sprawie decyzji stanowił przepis art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

W przepisie tym ustawodawca przewidział kryteria wyłonienia osoby uprawnionej do pobierania świadczenia wychowawczego spośród dwóch lub więcej konkurujących ze sobą osób wnioskujących o to świadczenie. W trybie art. 22 ww. ustawy ustalił, że w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 ustawy stosuje się.

Przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego organ zobligowany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy wnioskodawca należy do podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy. Następnie powinien zbadać, czy zachodzi przesłanka wspólnego zamieszkiwania rodziców i ich dziecka, i ustalić, czy wnioskodawca sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem, którego dotyczy wniosek. W razie zbiegu prawa rodziców zastosować się do regulacji art. 22 ustawy. Zgodnie z art. 22 ustawy uprawnionym do świadczenia wychowawczego będzie ten rodzic, który zamieszkuje wspólnie z dzieckiem, sprawuje nad nim bezpośrednią opiekę, względnie opiekę naprzemienną określoną orzeczeniem sądu i który pierwszy wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia, jeśli oboje rodzice odpowiadają dwóm pierwszym warunkom. Istotnym kryterium dla przyznania świadczenia wychowawczego nie jest rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej, ale faktyczne sprawowanie opieki nad dzieckiem, w tym rzeczywiste przebywanie dziecka u danego rodzica.

W rozpoznawanej sprawie powyższe ustalenia poczyniono i nie zostały one skutecznie zakwestionowane w skardze kasacyjnej. Niezasadny jest zatem pierwszy zarzut skargi kasacyjnej. Zgodnie z dokonanymi ustaleniami dzieci skarżącego są wychowywane przez oboje rodziców. Oboje rodzice zabezpieczają ich potrzeby. Matka M. B. jako pierwsza złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego i na podstawie decyzji z [...] października 2018 r. wnioskowane świadczenie zostało jej przyznane. Wyrokiem z [...] grudnia 2018 r., [...] Sąd Okręgowy w [...] orzekł rozwód małżonków M. i P. B., zaś wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron I. i H. powierzono ojcu. Wyrok ten w dacie orzekania przez organy nie był prawomocny, została złożona od niego apelacja i nie doprowadził do zmiany faktycznego sprawowania opieki przez oboje rodziców nad ich małoletnimi dziećmi. Skarżący kasacyjnie nie wskazał na inne, istotne w sprawie, okoliczności faktyczne.

Niepodważenie powyższych ustaleń czyni niezasadnym kolejny zarzut skargi kasacyjnej. W ramach tego zarzutu skarżący kasacyjnie wskazuje na błędną wykładnię art. 22 i art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w zw. z art. 26 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 1a k.r.i o. Przepisy Kodeksu cywilnego oraz Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie były w rozpoznawanej sprawie stosowane, nie dokonywano zatem ich interpretacji, wobec czego zarzut ich błędnej wykładni w okolicznościach sprawy nie był uzasadniony. W sprawie znajdował zastosowanie art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w zw. z art. 15 ust. 2 i 3 tej ustawy. Skarżący kasacyjnie w istocie nie kwestionuje jednak wykładni tego przepisu, lecz jego zastosowanie, jak i w ramach tego zarzutu podważa dokonane w sprawie ustalenia faktyczne.

Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego w odniesieniu do stanu faktycznego kwestionowanego w ramach tych zarzutów, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12). Jak oceniono powyżej ustalenia kształtujące stan faktyczny sprawy nie zostały podważone, uznać zatem należy, że przepis art. 22 ww. ustawy został w sprawie zastosowany prawidłowo. W sprawie ustalono, że oboje rodzice sprawują nad wspólnymi dziećmi opiekę, zaś matka jako pierwsza złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, co w konsekwencji oznacza, że wniosek skarżącego w dacie orzekania przez organy nie mógł zostać uwzględniony.

Nie mogły zostać uznane za zasadne również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że przepisy określające kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania, takie jak m.in. art. 145 § 1 i art. 151 p.p.s.a., mają charakter ogólny (blankietowy). Są przepisami procesowymi normującymi sposób rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ administracji odpowiednio prawa materialnego i przepisów postępowania, o ile naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Przeto w "czystej" postaci zarzuty naruszenia ww. przepisów są zasadne wówczas, gdy sąd wyda innej treści rozstrzygnięcie, nieznane normie prawnej w nich zawartej. A następnie także wówczas, gdy sąd wadliwie uzna legalność zaskarżonego aktu i oddali skargę od niezgodnego z prawem aktu, bądź błędnie uwzględni skargę od aktu odpowiadającego prawu. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia któregoś z powyższych przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia omawianych przepisów. Naruszenie wymienionych wyżej przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym.

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis ten ma więc charakter tylko ustrojowy. Wydanie wyroku niezgodnie z oczekiwaniem skarżącego, nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, że WSA w Bydgoszczy nie dokonał w sprawie niniejszej takiej kontroli albo, że zastosował środki, których ustawa nie przewiduje, czy też ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Nie jest tym samym możliwe uznanie za zasadne naruszenie tego przepisu.

W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, przez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2012 r., II OSK 1485/11). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2013 r., II OSK 1751/11). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. Za pomocą tego zarzutu nie można zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (por. wyroki NSA: z 27 lipca 2012 r., I FSK 1467/11; z 13 maja 2013 r., II FSK 358/12), a taką próbę podejmuje skarżący kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Zarzut związany z naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a. nie uwzględnia charakteru tego przepisu w całości regulacji ustawy. Przepis ten zobowiązuje bowiem sąd pierwszej instancji do rozstrzygnięcia w granicach sprawy w warunkach braku związania zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jego ratio legis aktualizuje się wówczas, gdy skarga do sądu nie obejmuje, m.in. z powodu braku obowiązku jej sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika, istotnych elementów postępowania administracyjnego lub zaskarżonej decyzji, które świadczą o naruszeniu przez organ administracyjny odpowiednich przepisów postępowania lub prawa materialnego. Wówczas, jeśli mieszczą się w granicach sprawy wywołanej skargą, niezależnie od ich niewskazania w skardze do sądu pierwszej instancji, sąd ten ma obowiązek samodzielnego ich zauważenia oraz rozpatrzenia z punktu widzenia standardów sądowej kontroli administracji na gruncie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 p.p.s.a.

Skuteczność oparcia zarzutu skargi kasacyjnej na tym przepisie wiąże się zatem z koniecznością wskazania tych przepisów, którym uchybił organ administracji, a które, nie będąc wskazanymi w skardze, nie zostały wzięte pod uwagę jako przedmiot kontroli sądowej. Ponadto, ponieważ jest to zarzut naruszenia przepisów postępowania, na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zamierzony skutek może odnieść jedynie taki zarzut, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Niezależnie zatem od wskazania istoty zarzutu, strona skarżąca kasacyjnie winna przeprowadzić argumentację w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia, a ponadto wykazania przez odwołanie się do oszacowania skali tego wpływu, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia. Dopiero spełnienie tych warunków daje podstawę do rozważenia zasadności tego zarzutu przez NSA. W przypadku powyższego zarzutu autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli że między naruszeniem powyższych przepisów procesowych a treścią zaskarżonego wyroku Sądu zachodzi związek przyczynowy, a także nie uprawdopodobnił wpływu tego związku przyczynowego na treść orzeczenia sądu. Nie przeprowadził zresztą w tym kierunku żadnej argumentacji w uzasadnieniu skargi. A zatem także z tego powodu powyższy zarzut skargi kasacyjnej nie może być na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. uwzględniony.

Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Podstawą orzekania sądu administracyjnego jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania. Naruszeniem normy prawnej wynikającej z art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, które prowadzi do przedstawienia przez sąd stanu sprawy w sposób niezgodny z materiałem dowodowym zawartym w jej aktach i ustaleniami dokonanymi w zaskarżonym akcie (por. wyrok NSA z 12 października 2017 r., I OSK 3250/15). Art. 133 § 1 p.p.s.a. może być podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy. Wobec tego, że przywołany przepis wyznacza granice, w których może operować sąd administracyjny przyjmując za podstawę orzekania w sprawie dany stan faktyczny, a naruszenie przywołanego przepisu może mieć miejsce jedynie w sytuacji wyjścia poza te granice, to tak długo, jak długo sąd mieści się w tych granicach nie można mówić o naruszeniu tego przepisu.

Odnosząc się do podnoszonej w ramach tego zarzutu okoliczności nieuwzględnienia przez Sąd pierwszej instancji, że sprawowana opieka jest opieką naprzemienną, wskazać jedynie można, że warunkiem zaliczenia dziecka jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców jest orzeczenie opieki naprzemiennej przez sąd. Rodzice muszą legitymować się prawomocnym wyrokiem sądu ustalającego sposób wykonywania władzy rodzicielskiej. Takie orzeczenie w rozpoznawanej sprawie nie zostało przedłożone.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.