Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 55/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Asesor WSA Andrzej Kołodziej, Asesor WSA Janusz Walawski (spr.), Protokolant Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Z.Z. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzje organu I instancji z [...] października 2003 r. nr [...] 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości


UZASADNIENIE

Z. Z. piśmie z dnia 21 sierpnia 2003 r. (data wpływu – 29 sierpnia 2003 r.), skierowanym do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, poinformował, że w decyzji nr [...] Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] kwietnia 2001 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w J. z dnia [...] lutego 1998 r. dotyczącej zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej, świadomie i celowo zatajono stan faktyczny i prawny. Informuje również, że w dniu 28 lipca 2003 r. otrzymał pismo z Prokuratury Apelacyjnej w W. dnia [...] lipca 2003 r., z którego jednoznacznie wynika, że decyzje o zwolnieniu jego ze służby w Państwowej Straży Pożarnej została podjęta przez nieupoważnioną ustawowo osobę. Jego zdaniem, art. 6, 7 i 8 kpa nakładają obowiązek wznowienia postępowania. Zainteresowany wyraził nadzieję, że otrzyma odpowiedź opartą na przepisach prawa i prawdziwych dowodach.

Dyrektor Biura[...] Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, w piśmie z dnia [...] września 2003 r. nr [...]wezwał w/w do sprecyzowania, czy domaga się on wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, czy też wznowienia postępowania w sprawie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby. Zainteresowany został jednocześnie pouczony o treści art. 64 § 2 kpa.

Z. Z., w piśmie z dnia 12 września 2003 r. wyjaśnił, że wnosi o wszczęcie "właściwego" postępowania w sprawie zwolnienia ze służby oraz w sprawie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby. Stwierdził, że obie sprawy są ze sobą ściśle związane.

[...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w W. , decyzją nr [...] z dnia [...] października 2003 r. wydaną na podstawie art. 149 § 3 kpa, odmówił wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia w/w ze służby w Państwowej Straży Pożarnej.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że złożony przez Z. Z. wniosek jest "spóźniony", albowiem zgodnie z art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zdaniem organu, podnoszony przez w/w zarzut o braku kompetencji zastępcy Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w J. do wydawania decyzji personalnych był już podnoszony w odwołaniach od decyzji z dnia 12 marca 1998 r. oraz z dnia 15 sierpnia 1999 r., tak więc okoliczność ta była już znana wcześniej, niż z pisma Prokuratury Apelacyjnej z dnia [...] lipca 2003 r. Inne zarzuty podnoszone przez Z. Z.nie stanowią żadnej z przesłanek określonych w art. 145 § 1 kpa.

Od powyżej określonej decyzji, Z. Z. złożył w dniu 24 października 2003 r. odwołanie do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, w którym wniósł o jej uchylenie i wszczęcie postępowania w celu stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych i decyzji ich poprzedzających, wydanych w postępowaniu administracyjnym w sprawie wynikającej z treści pism z dnia 12 marca 1998 r. i z dnia 15 sierpnia 1999 r. przywołanych i wskazanych jako dowód do decyzji nr [...][...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w W, z dnia [...] października 2003 r. Zdaniem odwołującego się organ pierwszej instancji swoją decyzję oparł na fikcji, gdyż nie wskazał dowodu, z którego wynikałoby, że już w 1998 r. i 1999 r. zainteresowany znał stwierdzenie zawarte w piśmie Prokuratury Apelacyjnej w W. z dnia [...] lipca 2003 r. ldz. [...] , które otrzymał w dniu 28 lipca 2003 r. Powołanie się w uzasadnieniu decyzji na pisma z dnia 12 marca 1998 r. i z dnia 15 sierpnia 1998 r. są potwierdzeniem, że organy odwoławcze były świadome, że wydają decyzje z naruszeniem prawa. W tej sytuacji niniejsze odwołanie jest również wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania w celu stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji i decyzji poprzedzających wydanych w sprawach wynikających z pism, o których powyżej.

Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej – po rozpatrzeniu odwołania – decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu podał m.in., że odwołujący się nie wymienił żadnej z przesłanek do wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 kpa, co jest wystarczającym powodem odmowy wznowienia postępowania. Odnosząc się natomiast do argumentów odwołującego się organ stwierdził, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 1999 r. sygn. akt II S.A./Wr 1212/97 dotyczy decyzji o przeniesieniu, podjętej przez tę samą osobę, która podpisała decyzję o zwolnieniu ze służby. Dlatego zdanie z wyroku: "nie znajduje uzasadnienia w aktach administracyjnych sprawy zarzut skarżącego, iż decyzje o przeniesieniu wydała osoba nieuprawniona do podjęcia tego rodzaju aktu" jest argumentem za tym, że decyzja o zwolnieniu ze służby została wydana przez uprawnioną osobę, a nie jak twierdzi odwołujący się, że "jest to ostentacyjne kłamstwo". Odnosząc się do zarzutu o zatajaniu dokumentów organ stwierdził, że decyzja nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w J..z dnia [...] stycznia 1996 r. o powołaniu p.o. Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w J. oraz zakres obowiązków przewidziany na tym stanowisku nie mają związku z rozpatrywaną sprawą. Zacytowane przez odwołującego się zdanie z decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w J. z dnia [...] marca 1998 r., iż z pisma skarżącego nie wynika żądanie zwolnienia ze służby, znajduje się w części opisującej przebieg postępowania, a nie jest to wniosek, czy stwierdzenie organu. Natomiast, co do stanowiska przedstawionego w piśmie Prokuratury Apelacyjnej z dnia [...] lipca 2003 r., które zostało przesłane jako dokument niekompletny nie można uznać go za wystarczający dowód. Nie wiadomo jakie prokuratura prowadziła postępowanie, a przekazany dokument nie jest aktem prawnym (wyrokiem, decyzją, postanowieniem). Ponadto, prokuratura nie jest organem właściwym do rozstrzygania, czy decyzja organu o zwolnieniu ze służby strażaka została wydana przez uprawniony organ. Sprawa właściwości organu do wydawania decyzji w przedmiocie zwolnienia odwołującego się ze służby była już wielokrotnie podnoszona oraz badana i żaden organ ani sąd nie znalazł podstaw do podważenia właściwości organu. Badanie takie prowadzi się w trybie analizy decyzji pod kątem stwierdzenia jej nieważności, a niniejsza sprawa dotyczy wznowienia postępowania.

Decyzja Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej stała się przedmiotem skargi złożonej przez Z. Z. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8, 107 § 3, art. 145 § 2 i 3 i art. 147 kpa oraz przepisów prawa materialnego, tzn. art. 13 ust. 1, art. 32 ust. 1 pkt 3, art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej. Ponadto stwierdził, że uzasadnienia zaskarżonej decyzji oparto na faktach, które dotyczyły innego postępowania, a decyzja usankcjonowała czyny mające znamiona czynów zabronionych, poprzez zatajenie będącej w obiegu prawnym decyzji o powołaniu Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w J. w treści decyzji ostatecznej nr [...] organu odwoławczego z dnia [...] marca 1998 r. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz o dopuszczenie dowodu z protokołu przesłuchania z dnia [...] października 2001 r. byłego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w J. i dopuszczenie dowodu z decyzji nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w J. z dnia [...] stycznia 1996 r. o powołaniu p.o. Komendanta Rejonowego Państwowej Straży Pożarnej w J.wraz z zakresem jego obowiązków.

W odpowiedzi na skargę, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W związku ze zmianą struktury sądownictwa administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Wznowienie postępowania jest instytucją proceduralną, która ma na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia takiej sprawy, w której została wydana decyzja ostateczna.

Dokonując oceny legalności decyzji w przedmiotowej sprawie należało rozważyć, w jakich okolicznościach orzekający władny jest wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa.

Z chwilą złożenia podania o wznowienie postępowania organ zobowiązany jest zbadać, czy został zachowany termin określony w art. 148 § kpa, zgodnie z którym podanie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jeżeli termin został zachowany, właściwy organ powinien wznowić postępowanie. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 kpa). W przypadku uchybienia terminu, organ odmawia wznowienia postępowania w drodze decyzji (art. 149 § 3 kpa).

Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania możliwe jest także wtedy, gdy:

- podanie o wznowienie postępowania złoży podmiot nie będący stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego,

- w podaniu o wznowieniu postępowania nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 kpa.

Natomiast, jeżeli istnieją jakiekolwiek wątpliwości w zakresie istnienia podstawy wznowienia postępowania wskazanej przez stronę i zachodzi potrzeba zbadania sprawy w tym zakresie, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania.

Przedmiotem postępowania w sprawie o wznowienie postępowania jest zgodnie z art. 149 § 2 kpa:

- ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości określonych w art. 145 § 1 kpa,

- przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną.

Ustalenie, czy w danej sprawie występują podstawy wznowienia określone w art. 145 § 1 kpa może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi expressis verbis art. 149 § 2 kpa. Przeprowadzenie tej fazy postępowania następuje na podstawie postanowienia o wznowieniu postępowania. Oznacza to, że ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia jest niedopuszczalna. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia, natomiast może nią być żądanie wznowienia postępowania z przyczyny innej niż wymieniona enumeratywnie w art. 145 § 1 kpa.

W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania uznając, że podanie skarżącego zostało złożone z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 kpa, natomiast organ drugiej instancji, utrzymując tę decyzję w mocy stwierdził, że skarżący nie wskazał na żadną z przesłanek określonych w art. 145 § 1 kpa.

Organ pierwszej instancji wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania pomimo braku wyjaśnienia przez skarżącego, czy żąda wznowienia postępowania, jak również nie wyjaśniając wątpliwości związanych z pismem Prokuratury Apelacyjnej z dnia [...] lipca 2003 r., na które wskazywał skarżący w podaniu, a tylko wtedy organ mógłby stwierdzić, czy doszło do uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania i czy wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W tym stanie rzeczy oczywistym jest, że organ pierwszej instancji na podstawie art. 149 § 1 kpa zobowiązany był wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, gdyż badanie sprawy wznowienia postępowania w zakresie określonym w art. 151 kpa może nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, to jest po ustaleniu, ze podanie zostało wniesione przez stronę, z zachowaniem terminu oraz została powołana co najmniej jedna z przesłanek wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 kpa.

Reasumując stwierdzić należy, że decyzje w obu instancjach zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.