Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1510/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153,  art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 119, art. 3 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 81a § 1, art. 107 § 3, art. 80, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 1 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 31zp ust. 1 pkt 1, art. 31zp ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 491
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia  z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii

SENTENCJA

Dnia 29 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi M. Ś., M. Ś. - wspólników Z. w K. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 01 marca do 31 maja 2020r. uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Dnia [...] października 2020 roku M. Ś. reprezentujący Z. spółka cywilna M.. Ś., M.. Ś. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z "reklamacją do wniosku RDZ" wskazując, że spółka nie otrzymała decyzji w związku ze złożonym osobiście przez M. Ś. do "skrzynki" wnioskiem RDZ w dniach między [...] kwietnia 2020 roku. Wniosek dotyczący zwolnienia spółki z opłacania należności z tytułu składek za miesiące od marca do maja 2020 roku został przygotowany przez biuro księgowe obsługujące spółkę i przesłany e-mailem, a następnie wydrukowany i złożony w placówce ZUS w K..

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 roku, nr [...] ZUS II Oddział w P. odmówił Z. s.c. jako płatnikowi składek prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec – maj 2020 roku.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS nie zaewidencjonowano wniosku strony o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 roku i nie można było odnieść się do żądania spółki.

Spółka zarzuciła organowi nie przedstawił żadnych dowodów przemawiających za niezłożeniem przez spółkę wniosku RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek. Nie podano zasad prowadzenia rejestru korespondencji składanej do skrzynki podawczej wystawionej przy wejściu do placówki ZUS w K., a składając dokumenty do skrzynki nie można było uzyskać od organu potwierdzenia dokonania tej czynności. Odbywało się to wyłącznie na zasadzie zaufania do organu. Skarżący załączyli kopię złożonego wniosku RDZ sporządzonego i przesłanego przez biuro księgowe, który dnia [...] kwietnia 2020 roku w obecności pracownicy rejestracji J. K. został wydrukowany, podpisany, a następnie zaniesiony do ZUS. Skarżący wnieśli o przesłuchanie na powyższą okoliczność J. K..

Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2021 roku, sygn. akt III SA/Po 174/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Sądu wyjaśnienia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji były niewystarczające. Organ ograniczył się do lakonicznego podania, że na dzień 30 czerwca 2020 roku nie zaewidencjonowano wniosku strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 roku. Organ nie wyjaśnił dlaczego nie dał wiary wspólnikom Z. s.c., że wniosek faktycznie złożyli. Obciążając skarżących obowiązkiem wykazania, że złożyli wniosek organ nie podał, czy przy procedurze składania wniosków do pojemników (skrzynek podawczych) wystawionych w placówce ZUS lub przed nią strona miała możliwość wykazania tego w inny sposób niż na podstawie własnych wyjaśnień i z jakich przyczyn nie uwzględnił jej stanowiska.

Sąd uznał, iż obowiązkiem organu było wyjaśnienie, w jaki sposób ewidencjowano korespondencję składaną przez płatników składek do urn, czy ewidencja korespondencji dokonywana była codziennie, czy istnieje dokumentacja potwierdzająca wpływ wniosków za okres, w którym złożono wniosek, a wreszcie czy praktyka ewidencji wniosków różniła się w zależności od oddziału lub inspektoratu ZUS, czy może była ustandaryzowana.

Uwzględniając realia rozpoznawania wniosków o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, zapewne ich ogromnej liczby, ograniczenia związane z trwającym stanem epidemii, Sąd uznał, że okoliczności te nie mogą uzasadniać niekorzystnych skutków dla jednej strony postępowania - skarżących. ZUS nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska skarżących, nie przedstawił, jak wyglądała procedura składania wniosków do skrzynki podawczej, ani nie stwierdził, czy wykluczone było ewentualne omyłkowe dołączenie wniosku Z. . s.c. np. do sprawy innego płatnika. Sąd nie wykluczył, że przez omyłkę organu mogło dojść do nieprawidłowości, podczas gdy organ nie podał, w jaki realny sposób skarżący mogliby wykazać, że faktycznie przed 30 czerwca 2020 roku złożyli wniosek do pojemnika na dokumenty znajdującego się przed budynkiem Inspektoratu ZUS w K.. Jeżeli nawet organ nie był w stanie ustalić, czy strona w kwietniu 2020 r. złożyła przedmiotowy wniosek, powinien był przesłuchać na tę okoliczność wspólników spółki. ZUS nie wyjaśnił z jakich powodów nie skorzystał z tego rodzaju dowodu. Jednocześnie Sąd wskazał, że w przypadku stwierdzenia, że Z. s.c. nie złożyła w wymaganym terminie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, organ powinien rozważyć możliwość zastosowania art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, który wprowadza w okresie obowiązywania stanu epidemii szczególną instytucję przywrócenia terminów określonych przepisami prawa administracyjnego. Wprawdzie powołany przepis wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji niemniej obejmuje zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono zaś od 20 marca 2020 r.

Decyzją z dnia [...] września 2021 roku, nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. odmówił Z. . S.C. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 marca 2020 r do 31 maja 2020 roku

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w celu ustalenia okoliczności złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r do maja 2020 r. w dniu [...] sierpnia 2021 r. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w Inspektoracie w K. przesłuchano w charakterze strony M. Ś., który zeznał, że w dniu [...] kwietnia 2020 roku osobiście złożył osobiście wniosek RDZ to jest wrzucił go do skrzynki wystawionej przed organem. Organ wyjaśnił, że obowiązująca w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych procedura składania wniosków do pojemników w związku z sytuacją wywołaną przez COVID-19 wprowadzona została od [...] marca 2020 roku. Od tego dnia w pobliżu wejścia do Inspektoratu ZUS w K. umieszczono skrzynkę, do której klienci bez konieczności oczekiwania na obsługę przy stanowisku mogli składać wnioski i dokumenty. Skrzynka została oznaczona nazwą "dokumenty/wnioski/pisma" oraz datą złożenia dokumentów. Złożone w ten sposób dokumenty były wyjmowane, opatrywane pieczęcią zgodnie z datą ich wpływu i rejestrowane w stosowanych aplikacjach dziedzinowych.

Od 1 kwietnia 2020 roku weszły w życie przepisy dotyczące możliwości skorzystania przez płatników składek ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres marzec-maj 2020 roku, a tym samym możliwość składania wniosków przez przedsiębiorców. W tym celu wyodrębniono kolejną skrzynkę na wnioski związane z tarczą anty kryzysową, która była opatrzona nazwą "wnioski przedsiębiorców - tarcza antykryzysowa" oraz datą wpływu wniosku. Od 10 kwietnia 2020 r. rozpoczęto proces rejestracji wniosków wynikających z programu Tarcza Antykryzysowa w aplikacjach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W świetle powyższego nie dano wiary zeznaniom M. Ś.. Ponadto w sprawie wykluczono ewentualne pomyłki w dołączeniu wniosku do innej sprawy, bądź brak zaewidencjonowania wniosku z uwagi na ponowną weryfikację wszystkich zarchiwizowanych wniosków. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające oraz zebrany materiał dowodowy nie dawał w ocenie organu podstaw do uznania, że wniosek o zwolnienie z opłacania składek wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pismem z dnia [...] września 2021 roku Z. Rehabilitacja s.c. M.. Ś., M. Ś. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia [...] września 2021 roku, nr [...] wskazując na brak podstaw prawnych odmowy zwolnienia z opłacenia składek za marzec, kwiecień i maj 2020 roku ponieważ spółka dopełniła wszelkich wymogów, na podstawie których miała prawo do zwolnienia z wniesienia opłaty. W konsekwencji wniesiono o ponowne uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W ocenie strony skarżącej Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przedstawił dowodów na niezłożenie przez Z. s.c. wniosku RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek, nie powołano się na jakikolwiek wiarygodny dokument świadczący o prowadzeniu rejestru korespondencji składanej do "skrzynki podawczej" wystawionej przy wejściu do ZUS w K.. Składając dokumenty do "skrzynki podawczej" nie można było uzyskać od ZUS żadnego potwierdzenia złożenia dokumentów, a składanie wniosków odbywało się to wyłącznie na zasadzie zaufania do organu, które to zaufanie zostało w tym przypadku podważone. ZUS poinformował o wyodrębnieniu oddzielnej skrzynki dla przedsiębiorców opisanej jako "Wnioski przedsiębiorców-tarcza antykryzysowa" jednak nie podał precyzyjnie wiarygodnej daty od kiedy skrzynka ta została udostępniona. ZUS poinformował tylko, że od 10 kwietnia 2020 roku rozpoczął rejestrację wniosków, co zbiegło się z datą udostępnienia drugiej skrzynki, jednak wnioski do wydruku dostępne były co najmniej od 05 kwietnia 2020 roku. Skarżący otrzymał wypełniony wniosek z biura księgowego dnia [...] kwietnia2020 roku i [...] kwietnia 2020 roku zaniósł do placówki ZUS w K., a następnie wrzucił do dostępnej skrzynki, nie wiedział, że ZUS planuje od 10 kwietnia 2020 roku udostępnić kolejną skrzynkę. W takiej sytuacji strona skarżąca zakwestionowała argumentację organu jako całkowicie nietrafioną, choć nakierowaną na odmowę przyznania prawa do zwolnienia. Skarżący zwrócił uwagę, że ZUS nie skorzystał również z prawa poinformowania o ewentualnym braku mojego wniosku, co dałoby możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

W przedmiotowej sprawie należy zaznaczyć, że skarga dotyczy odmowy przyznania prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 marca 2020 roku do 31 maja 2020 roku. W tym względzie konieczne pozostaje uwzględnienie, że sprawa była już przedmiotem rozpoznawania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z 22 czerwca 2021, sygn. akt III SA/Po 174/21 uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2020 roku. W konsekwencji ponownie podjętego działania została wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. decyzja z dnia [...] września 2021 roku, nr [...] odmawiająca Z. . S.C. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 marca 2020 roku do 31 maja 2020 roku.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z cytowanego przepisu wynika, że zarówno organy, jak i sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, są związane oceną prawną dokonaną wcześniej przez sąd w tej sprawie. Znaczy to, że nie mogą one formułować oceny sprzecznej z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązane są do podporządkowania mu się w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok NSA z 13 lipca 2010 roku, sygn. akt I GSK 940/09). Podkreślenia wymaga, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych. Zatem skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji. Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a sąd zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Zaznaczyć należy, że ocena prawna może odnosić się tak do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej. Naruszenie art. 153 p.p.s.a. może w związku z tym polegać na pominięciu wiążącej oceny i przyjęciu stanowiska odmiennego niż z niej wynikające, bądź niewykonaniu wytycznych co do dalszego postępowania (zob. wyrok NSA z 21 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1261/21). Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 353/16).

Biorąc pod uwagę wiążący charakter wyroku, rolą Sądu w niniejszym postępowaniu było przede wszystkim zweryfikowanie, czy organ wykonał wskazania sformułowane w prawomocnym wyroku. Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności uzasadniających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w ww. wyroku. Zatem, ocena w nim wyrażona była i jest nadal wiążąca na gruncie niniejszej sprawy. W konsekwencji nie straciły także na swojej aktualności zalecenia Sądu co do dalszego postępowania.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 roku, poz. 2095 t.j.), które wprowadziły w czasie stanu epidemii dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotów zatrudniających nie więcej niż 49 ubezpieczonych, duchownych oraz spółdzielni socjalnych wsparcie w rodzaju zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres marzec - maj 2020 r.

W kwestii złożenia przez Z. spółka cywilna przedmiotowego wniosku w placówce ZUS Inspektorat w K. stosownie do przepisu art. 31zp ust. 1 pkt 1 ww. ustawy wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 roku do dnia 31 maja 2020 roku, płatnik składek był zobowiązany przekazać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 roku. Przepis art. 31zp ust. 4 ustawy COVID-19 w pierwotnym brzmieniu obowiązującym od 31 marca 2020 roku do 24 czerwca 2020 roku zakładał zaś, że wniosek o zwolnienie z opłacania składek może być złożony w formie dokumentu papierowego albo elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez ZUS. Przedmiotowe wsparcie w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek płatnik składek mógł uzyskać jedynie na wniosek złożony do ZUS wraz z wymaganą dokumentacją rozliczeniową, chyba, że z tego ostatniego obowiązku płatnik był zwolniony. Z uwagi na trwający od 20 marca 2020 r. stan epidemii (zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 roku w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491), ZUS - jak wynika z komunikatów z 3 i 24 kwietnia 2020 r. oraz z 7 maja 2020 r. zamieszczonych na stronie internetowej www.zus.pl - umożliwił płatnikom składek składanie przedmiotowych wniosków w następujących formach: - drogą elektroniczną - przez PUE ZUS, - drogą elektroniczną przez PUE ZUS, za pośrednictwem strony gov.pl (link do strony zewnętrznej), - w formie papierowej - za pośrednictwem poczty, a także - osobiście w placówce ZUS - do skrzynki na dokumenty oznakowanej napisem "Tarcza antykryzysowa" (bez kontaktu z pracownikiem ZUS). W stanie epidemii organ dopuścił możliwość osobistego złożenia wniosku o zwolnienie w placówce ZUS do stosownej skrzynki (urny, pojemnika). Skarżący twierdzą, że M. Ś. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tyt. składek za Z. s.c. do skrzynki podawczej wystawionej przed placówką ZUS Inspektorat w K.. Miało to miejsce - jak wskazano w piśmie z [...] października 2020 roku między [...] kwietnia 2020 roku. Tymczasem ZUS wydając decyzję odmowną ograniczył się do wskazania, że na dzień 30 czerwca 2020 r. nie zaewidencjonował wniosku spółki.

Zdaniem składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. wydając decyzję z dnia [...] września 2021 roku, nr [...] naruszył art. 153 p.p.s.a. i orzekł w sposób odmienny niż wynikało to ze wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2021 roku, sygn. akt 174/21 – to znaczny nie uwzględnił w pełni wytycznych jakie zostały wskazane w przywołanym rozstrzygnięciu. W takim stanie prawnym Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił się od wykonania w pełni wytycznych sądu. Mianowicie w rozpoznawanym przypadku organ uznał, że od 16 marca 2020 roku umieszczono w pobliżu inspektoratu ZUS w K. skrzynkę oznaczoną jako "dokumenty/wnioski/pisma" nie powołał się na jakikolwiek dokument świadczący o prowadzeniu rejestru korespondencji składanej do "skrzynki podawczej" wystawionej przy wejściu do ZUS w K., z których można byłoby odtworzyć jakie pisma zostały złożone danego dnia do organu. Jednocześnie organ rentowy stwierdził, że od dnia 10 kwietnia 2020 roku rozpoczęto proces rejestracji wniosków wynikających z programu Tarcza Antykryzysowa w aplikacjach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ale nie odniósł przywołanych okoliczności do rozpoznawanego przypadku skarżącej spółki. W tym zakresie jak trafnie podniosła strona skarżąca jej wniosek miał zostać złożony [...] kwietnia 2020 roku, a więc nie mógł być złożony według rygorów jakie zostały wprowadzone dopiero po dwóch dniach od tej daty. Jednocześnie organ nie wyjaśnił w pełni czy strona miała możliwość wykazania w inny sposób niż na podstawie własnych wyjaśnień, że złożyła przedmiotowy wniosek. Organ wprawdzie odebrał zeznania od skarżącego M. Ś., ale nie wyjaśnił z jakich konkretnie powodów ich nie uwzględnił, a konkretnie z jakich powodów nie dał im wiary. W tym względzie organ zbyt jednostronnie również wykluczył ewentualne pomyłki w potencjalnym dołączeniu wniosku do innej sprawy, bądź brak zaewidencjonowania wniosku z uwagi na weryfikacje wszystkich zarchiwizowanych wniosków. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika również czy organ rozważał możliwość zastosowania art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 (zmiana: Dz. U. z 2020 roku, poz. 2255), który wprowadziła w okresie obowiązywania stanu epidemii szczególną instytucję przywrócenia terminów określonych przepisami prawa administracyjnego. Ewentualność rozważania takiego rozwiązania została wyraźnie wskazana w przywołanym wyżej wyroku WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2021 roku. Z twierdzeń strony skarżącej wynika, natomiast, że nie została powiadomiona o braku jej wniosku, co umożliwiłoby złożenie wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W tym względzie zabrakło zarówno w aktach sprawy jaki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyraźnego odniesienia się do powyższej kwestii. Zaskarżona decyzja zapadła zatem z naruszeniem art. 153 p.p.s.a.

W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanym przypadku zatem należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Organ naruszył powyższe przepisy, ponieważ decyzja wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy nie zawiera prawidłowego uzasadnienia.

W niniejszej sprawie uznać zatem trzeba, że naruszenie powyższych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadzone postępowanie i zawarte w uzasadnieniu decyzji twierdzenia nie pozwalają bowiem na bezsporne ustalenie, że wniosek nie został złożony. Naruszenie wyżej wskazanych przepisów postępowania, nawet przy uwzględnieniu trudnej sytuacji, w jakiej znalazł się organ w dobie pandemii i związanych z tym ograniczeń, mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie decyzji.

Ponadto należy przypomnieć, że w sytuacji wątpliwej, jeżeli strona nie mogła uzyskać potwierdzenia złożenia wniosku, organ, nie będąc w stanie przedstawić pełnych i jednoznacznych ustaleń na poparcie swojego stanowiska, nie może obciążać jej negatywnymi konsekwencjami niepewności ustaleń co do faktów. W sytuacji, gdy nie ma możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest ograniczenie lub odebranie stronie uprawnień, zgodnie z art. 81a § 1 k.p.a. niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony. Wobec tego, że strona skarżąca, wnosząc bezpośrednio podanie (wniosek) do organu nie miała możliwości otrzymania potwierdzenia tego faktu, niedopuszczalnym przedwczesnym było przyjmowanie, że niewykazanie przez nią wniesienia dokumentu musi pociągnąć za sobą niekorzystne dla niej konsekwencje procesowe. W tej sytuacji organ powinien rozstrzygnąć niedające się usunąć wątpliwości, mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożeniu wniosku (stan epidemii COVID-19), charakter sprawy, a w szczególności dobro i interes strony postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy weźmie pod uwagę powyższe okoliczności oraz zrealizuje w pełni wytyczne zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2021 roku, sygn. akt 174/21.

W konsekwencji powyższego, mając na względzie naruszenie przez organ rentowy przepisów art. 153 p.p.s.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 119 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.