Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1643/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 20 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: Art. 21 ust. 2 pkt 4, ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: Art. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: Art. 9, art. 10, art. 12, art. 75 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 Art. 4 ust. 1, art. 11, art. 16 ust. 3 i 5
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 31 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 skargę oddala.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. Ł. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), zwanej dalej "płatnością ONW", na rok 2013:

1. umorzył postępowanie w sprawie o przyznanie płatności ONW w części dotyczącej: działka rolna Ł powierzchnia wycofana działki 0,04 ha, działka rolna BA powierzchnia wycofana działki 0,03 ha, oraz,

2. przyznał M. Ł. płatność ONW na rok 2013 w łącznej wysokości 617,6 zł, płatność została pomniejszona o kwotę 166,4 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał:

- art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego funduszu rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173), dalej "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich" - w związku z § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania, "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 40, poz. 329 ze zm.). zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie pomocy finansowej ONW",

- art. 3 ust. 3. art. 16 ust. 5 akapit pierwszy, art. 22 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UEL 25, z 28.01.2011, str. 8). zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (UE) nr 65/2011",

- art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267). zwanej dalej "K.p.a.".

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w dniu 7.05.2013 r. wpłynął wniosek strony o przyznanie płatności ONW na rok 2013.

Umorzenie postępowania w części organ uzasadnił tym, że została złożona zmiana wniosku o przyznanie płatności. W związku z powyższym należało umorzyć postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW w części dotyczącej: działka rolna Ł powierzchnia wycofana działki 0.04 ha; działka rolna BA powierzchnia wycofana działki 0,03 ha - zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. jako bezprzedmiotowe.

Płatność organ uzasadnił tym, że stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa górska została określona w rozporządzeniu sprawie pomocy finansowej ONW i wynosi 320 zł.

Powierzchnia: deklarowana na obszarze ONW strefa górska wynosi 2,78 ha, deklarowana kwalifikowana do płatności na obszarze ONW strefa górska wynosi 2,71 ha, stwierdzona na obszarze ONW strefa górska wynosi 2,45 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zamieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 (WE) nr 247/2006. (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16. ze zm.).

Ponadto organ wskazał, że w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów do pomocy, zgodność pomiędzy zadeklarowanymi we wniosku, działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji dziatek rolnych, zgodnie z art. 28 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, sprawdzana jest w trakcie kontroli administracyjnej.

Powierzchnia udowodniona dla działki rolnej B z powierzchni 0,27 ha do powierzchni 0,23 ha zgodnie z PEG - zmniejszono działkę [...] do pow. 0,03 ha, oraz działkę [...] do pow. 0,03 ha ze względu na widoczne na załączniku graficznym zadrzewienia i zakrzaczenia (data wykonania zdjęcia w oparciu, o które wykonano załącznik graficzny – 30.04.2012 r.).

Powierzchnia udowodniona dla działki rolnej BA z powierzchni 0,22 ha do powierzchni 0,17 ha zgodnie z PEG - zmniejszono działkę [...] do pow. 0,01 ha; działkę [...] do pow. 0,01 ha: działkę [...] do pow. 0,01 ha oraz działkę [...] do pow. 0,01 ha do największej spójnej obszaru ze względu na widoczne na załączniku graficznym zabudowanie oraz zadrzewienia i zakrzaczenia powodujące niespójność działki ewid. [...] (data wykonania zdjęcia w oparciu, o które wykonano załącznik graficzny 30.04.2012 r.).

Zmniejszenie powierzchni uprawnionej do otrzymania płatności potwierdziła również kontrola na miejscu przeprowadzona w dniach 10.03.2013 r. – 25.03.2013 r., (kontrola dotyczyła działek zadeklarowanych w 2012 r., ale ze względu na wykonanie jej w roku 2013 może być przydatna przy ustalaniu powierzchni uprawnionej w 2013 r.). Działki rolne B i BA zostały zmierzone łącznie. Zdjęcia wykonane podczas kontroli na miejscu oraz szkice graficzne wykonane przez kontrolerów na przedmiotowych działkach potwierdzają występowanie terenów nieuprawnionych tj. zabudowań i zadrzewień. W związku z powyższym zastosowano kody wykluczające DR13+ i DR52. Ze względu na różnicę pomiędzy deklaracją działek we wniosku z roku 2012, a deklaracją z roku 2013, powierzchnie stwierdzone różnią się.

Powierzchnia udowodniona dla rolnej C z powierzchni 0,67 ha do powierzchni 0.66 ha zgodnie z PEG - zmniejszono działkę [...] do pow. 0,66 ha ze względu na widoczne na załączniku graficznym tereny wyłączone (ciek wodny oraz tereny zalewowe) przy północnej granicy działki (data wykonania zdjęcia w oparciu, o które wykonano załącznik graficzny 30.04.2012 r.).

Powierzchnia udowodniona dla rolnej D powierzchni 0,15 ha do powierzchni 0,05 ha zgodnie z PEG - zmniejszono działkę [...] do pow. 0,03 ha oraz działkę [...] do pow. 0,02 ha ze względu na widoczne na załączniku graficznym zadrzewienia i zakrzaczenia (data wykonania zdjęcia w oparciu, o które wykonano załącznik graficzny 30.04.2012 r.). Działka w całości została wykluczona z płatności, ponieważ po zastosowaniu powierzchni udowodnionej do pow. PEG nie spełnia definicji działki rolnej, tj. zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Niespełnienie przez działkę D definicji działki rolnej potwierdziła również kontrola na miejscu przeprowadzona w dniach 10.03.2013 r., 25.03.2013 r. Powierzchnia stwierdzona wówczas wyniosła 0,09 ha i jak wnika z uwag kontrolerów beneficjent użytkuje działkę rolną nie znając dokładnie granic ewidencyjnych swojej własności. W pomiarze uwzględniono część działki, która jest użytkowana pod koronami drzew. W związku z powyższym zastosowano kod wykluczający DR4.

Powierzchnia udowodniona dla rolnej G z powierzchni 0,18 ha do powierzchni 0,14 ha zgodnie z PEG zmniejszono działkę [...] do pow. 0,14 ha ze względu na widoczny na załączniku graficznym las graniczący z działką od strony północno- zachodniej (data wykonania zdjęcia w oparciu, o które wykonano załącznik graficzny – 30.04.2012 r.). Powyższą powierzchnię PEG potwierdziła również kontrola na miejscu przeprowadzona w dniach 10.03.2013 r. – 25.03.2013 r. Powierzchnia stwierdzona wówczas wyniosła 0,14 ha i jak wnika ze zdjęć działka graniczy z lasem. W związku z powyższym zastosowano kody wykluczające DR13+ i DR52.

Na podstawie art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, w przypadku gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej.

Początkowa kwota płatności ONW strefa górska została naliczona do powierzchni stwierdzonej i wynosi 784 zł. Powyższa kwota została zmniejszona ze względu na stwierdzoną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną. Procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi 10,6122%. Zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 należna kwota płatności ONW strefa górska została pomniejszona o 166,4 zł, czyli kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną. Kwota przyznanej płatności po uwzględnieniu zmniejszeń wynosi 617,6 zł.

M. Ł. wniosła od powyższej odwołanie w całości, zarzucając jej:

1) naruszenie prawa materialnego, tj.:

a. art. 9a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności przez dokonanie obliczenia powierzchni dla działki rolnej oznaczonej literą "D", "G", "B", wyłącznie na ortofotomapach cyfrowych z pominięciem dokumentów z dokonanych "kontroli na miejscu" przedmiotowych działek we wcześniejszych latach oraz danych z ewidencji gruntów;

b. art. 3 ust 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy, który znajduje się w posiadaniu organu;

2) prawa procesowego, tj.

a. art. 8 K.p.a. przez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób nie budzący zaufania do organu;

b. art. 9 K.p.a. przez nienależyte i niewyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, przy czym organ nie czuwał nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i nie udzielił jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek dotyczących sposobu obliczania powierzchni gruntów, względem których może być przyznana pomoc finansowa oraz nie wyjaśnił stronie w jaki sposób, konkretnie dla w/w spornych działek, została obliczona ich powierzchnia i jaki materiał dowodowy stanowił podstawę do dokonania takich obliczeń.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca podniosła, że działki rolne oznaczone literami "B""D" i "G" zajmują w większej części, niż ustalono w decyzji, obszar trwałych użytków zielonych, o których mowa w art. 12 ust. 3 rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009.

Działka rolna "D", była przedmiotem kilku "kontroli na miejscu", wykonanych w poprzednich latach. Kontrola wykazała, że obszar trwałych użytków zielonych znajdujący się na tych działkach jest większy niż podano w decyzji. Z ortofotomap cyfrowych wynika, że większość działki rolnej "D" pokryta jest krzakami, co nie ma miejsca w rzeczywistości, gdyż działka ta jest w całości, trwałym użytkiem zielonym, z których strona corocznie korzysta i utrzymuje w należytej kulturze rolnej.

Organ do ustalenia spójnej powierzchni działki rolnej "D" nie wykorzystał posiadanych licznych materiałów, które powinny stanowić podstawę do oszacowania obszaru, od którego zależy przyznanie pomocy finansowej. Z tych względów powierzchni spójnego obszaru, która została wskazana w decyzji, nie można uznać za udowodnioną. Ponadto strona wielokrotnie tłumaczyła organowi, że ortomapy, z zaznaczonymi granicami tych działek są błędne. Działki te są w całości trwałymi użytkami rolnymi i nie są ani zakrzaczone ani zadrzewione.

Ponadto na jesień 2012 r. z ww. działek zostały usunięte wszelkie zakrzaczenia, które stanowiły podstawę do pomniejszenia obszaru kwalifikowanego do przyznania pomocy finansowej na 2013 r. Sam organ powołuje się w decyzji na kontrole wykonane pomiędzy 10 a 25 marca 2013 r., w których powierzchnia użytków rolnych wynosi łącznie 0,09 ha, a w decyzji z [...] 2014 r., bez jakichkolwiek dowodów przyjmuje powierzchnię działki - 0,05 ha. Te rozbieżności nie są wytłumaczone stronie.

Największy spójny obszar działki rolnej "G", w skład której wchodzi działka ewidencyjna nr [...], również wg strony jest większy niż wskazano w decyzji. Strona sama dokonała pomiarów tej działki, w granicach jej rzeczywistego użytkowania pod tereny zielone i wg jej obliczeń zadeklarowana we wniosku powierzchnia 0,18 ha jest powierzchnią prawidłową.

W wypadku działki ewidencyjnej [...], która wchodzi w skład działki oznaczonej literą "B", największy stwierdzony przez organ wspólny obszar trwałych użytków zielonych jest również wg strony zaniżony. Działka ta nie jest zakrzaczona, ani zadrzewiona. Faktem jest, że granicę tej działki wyznaczają drzewa, jednakże nie zajmują one w ogóle powierzchni tej działki. Organ błędnie uznaje tę działkę za niespełniającą norm do przyznania pomocy finansowej.

Reasumując, zdaniem skarżącej organ wydał decyzję w oparciu o niepełny materiał dowodowy i nie wykorzystał znajdujących się w posiadaniu organu dowodów do ustalenia obszaru objętego pomocą finansową. Ponadto organ nie udowodnił dostatecznie, że powierzchnie działek, które zostały zmniejszone rzeczywiście nie spełniają kryteriów do przyznania na ich całkowitą powierzchnię wsparcia finansowego.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 31 lipca 2014 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że najważniejsze okoliczności faktyczne ustalono w wyniku kontroli administracyjnej wniosku strony. Art. 11 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 wskazuje, że kontrola tego rodzaju ma na celu skuteczne zweryfikowanie zgodności danych przedstawionych we wniosku, którego będzie dotyczyć, ze stanem faktycznym.

Organ odwoławczy uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał na to, że ustalenia dokonane przez organ l instancji odnośnie płatności i ich konsekwencje odzwierciedlały wszystkie istotne okoliczności prawne i faktyczne sprawy.

Organ II instancji stwierdził, że powierzchnia uprawniona do płatności była mniejsza niż powierzchnia, którą strona zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności. Zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności stwierdzono, tak jak to miało miejsce w decyzji organu l instancji, w przypadku następujących działek rolnych:

• B (położona na dz. ewid. nr [...], [...], [...]. [...], [...], [...]) – pow. deklarowana do płatności ONW wynosiła 0,25 ha, pow. uprawniona (stwierdzona) w decyzji zaskarżonej i niniejszej wyniosła 0,23 ha,

• BA ([...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].[...]) - do ONW dekl. 0,22 ha (po korekcie 0,19 ha), pow. uprawniona - 0,17 ha,

• C ([...]) - do ONW dekl. 0.67 ha, pow. uprawniona - 0,66 ha,

• D ([...], [...]) - do ONW dekl.0,15 ha, pow. uprawniona -0,05 ha,

• G ([...]) - do ONW dekl. 0,18 ha, pow. uprawniona 0,14 ha.

Zakwestionowany obszar został potraktowany jako zawyżenie łącznej powierzchni uprawnionej do płatności. Wielkość tego zawyżenia była bezpośrednią przyczyną wydania decyzji zaskarżonej i decyzji niniejszej - organ odwoławczy podzielił ustalenia organu l instancji i uznał je za własne.

W przypadku działki rolnej B organ l instancji zakwestionował deklarację strony dot. działek ewid. nr [...] (zadeklarowano 0,04 ha - stwierdzono 0,03 ha), [...] (zadekl. 0,06 ha - stwier. 0,03 ha). Pozostałe działki ewid. tworzące tą działkę ([...], [...]) zostały ocenione jako zadeklarowane prawidłowo. W przypadku obu zakwestionowanych działek ewid. teren wykluczony znajdował się w ich centrum. Teren ten obejmował zakrzaczenia i zadrzewienia. Uwidoczniono je m.in. na zdjęciach nr 40, 41, 39 i 36, wykonanych podczas kontroli przeprowadzonej na tym obszarze w dniu 10.03.2013 r. (opisanej w protokole nr [...]), w ramach sprawy dot. płatności dla strony za 2012 r. Ta kontrola polegała na ustaleniu wielkości obszaru uprawnionego do płatności w oparciu o pomiary GPS. Na fotografiach tych widać zadrzewienia i zakrzaczenia. Z uwagi na ich okazałość zimową porą - nie było problemem aby takie obiekty wykryć, zidentyfikować i oszacować ich powierzchnię. W/w zakrzaczenia i zadrzewienia są dobrze widoczne także na zdjęciach lotniczych posiadanych przez ARiMR, a pochodzących z 30.04.2012 r., 9.08.2009 r.

Odnośnie działki rolnej BA stwierdzono niewielkie (po 0,01 ha) zawyżenia na tworzących tę działkę rolną działkach ewid. nr [...] (zadekl. 0,02 ha, stwier. 0,01 ha), [...] (zadekl. 0,02 ha, stwier. 0,01 ha), [...] (0,02 ha, stwier. 0,01 ha), [...] (0,03 ha - stwier. 0,01 ha). Pozostałe 7 działek ewid. tworzących działkę rolną BA oceniono jako prawidłowo zadeklarowane we wniosku. Działka nr [...] to obszar, którego część zajmują zabudowania - fragment budynku. Obszar 0,01 ha to areał, który pozostaje po odliczeniu tych zabudowań. Zabudowania te są widoczne zarówno na w/w zdjęciach lotniczych jak i na fot. wykonanych podczas kontroli z początku 2013 r. o nr [...] (zdj. nr 30, 32-34). W przypadku działki ewid. nr [...] teren wykluczony objął sam północny jej kraniec. Wykluczenia miało tu związek z tym, że teren ten był zakrzaczony (fot. nr 47 z kontroli z początku 2013 r.).

Ostatecznie wątpliwości dot. powierzchni uprawnionej na działkach ewid. nr [...] i [...] nie wpłynęły na sytuację strony. W przypadku tych działek pismem z dnia 28.11.2013 r. strona została poinformowana przez organ l instancji o aktualizacji powierzchni PEG z 0,02 ha do poziomu 0,01 ha (dz. [...]) i z 0,03 ha do 0,01 ha (dz. [...]). W odpowiedzi w dniu 3.12.2013 r. strona skorygowała deklarację do poziomu wskazanego w piśmie organu l instancji. Efektem tego było umorzenie postępowania w zakresie, który obejmowała ww. korekta, tj. co do pow. 0,01 ha działki [...] i 0,02 przy działce [...]. Konsekwencją tego umorzenia było traktowanie ww. powierzchni (0,01 i 0,02 ha) jako w ogóle niezadeklarowanych przez stronę. Tym samym w ramach działki rolnej BA za zadeklarowaną uznano powierzchnię 0,19 ha, a za uprawnioną (po uwzględnieniu sytuacji na działkach [...] i [...]). Takie rozwiązanie powodowało, że różnica między pow. zadeklarowaną a uprawnioną była mniejsza, co było korzystne dla strony.

W przypadku działki rolnej C (ewid. nr [...]) powierzchnię wykluczoną stanowiły zakrzaczenia i zadrzewienia istniejące w północnym krańcu tej działki. Są one widoczne zarówno na zdjęciach lotniczych z 2009 r. i 2012 r. oraz na fot. nr 16 z kontroli z marca 2013 r.

Tereny wykluczone na działce rolnej G (ewid. nr [...]) obejmowały zadrzewienia i zakrzaczenia istniejące przy zachodniej i wzdłuż północnej granicy tej działki. Widać je na w/w zdjęciach lotniczych z systemu elektronicznego ARiMR oraz na fot. nr 19-21 z kontroli z marca 2013 r.

Działka rolna D była tworzona przez wąskie i podłużne działki ewid. nr [...] i [...] o przebiegu równoleżnikowym. W wyniku kontroli z marca 2013 r. łączny obszar tej działki rolnej ustalono na poziomie mniejszym niż 0,1 ha, co spowodowało jej wykluczenie z płatności za rok 2012. Za 2013 r. sytuacja jest analogiczna. Organy nie stwierdziły aby ten teren odznaczał się przynajmniej 0,10 ha łącznej zwartej powierzchni. Pow. uprawniona do wsparcia w ramach działek ewid. tworzących w/w działkę rolną została za 2013 r. ustalona na poziomie 0,05 ha. Na szkicu dot. tej działki znalazła się także wzmianka o tym, że najprawdopodobniej strona użytkuje ten teren nie orientując się dokładnie jak przebiegają granice ww. dwóch działek ewidencyjnych. Drzewa i zakrzaczenia rosnące wzdłuż południowej granicy ww. działek (fot. nr 23-28 z kontroli z 2013 r.) wpływają na zmniejszenie pow. faktycznie uprawnionej do wsparcia. Łączna pow. uprawniona w ramach działek ewid. Nr [...], [...] była kontrolowana także podczas inspekcji 2011.10.05 r. (prot. nr [...]) i wówczas ustalono ją na poziomie 0,06 ha (dot. jej wówczas fot. nr 23-25). W kontroli wykonanej 2009.09.03 r. (prot. nr [...]) i w kontroli z 2010.07.31 r. (prot. nr [...]) ww. obszar nie był w ogóle kontrolowany. Zawarte w odwołaniu twierdzenia, że obszar ten był jednak wcześniej kontrolowany i wówczas spełniał wymogi związane z płatnościami okazały się zatem bezpodstawne.

Zastosowane w sprawie szacunki dot. pow. uprawnionej do płatności oceniono jako prawidłowe. Według organu odwoławczego, obszar wykluczony z płatności nie kwalifikuje się do płatności, ponieważ nie był za rok istotny w sprawie faktycznie użytkowany rolniczo, tj. m. i n. "utrzymywany zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności" (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach).

Stan zakwestionowanych obszarów uniemożliwiał (według organu odwoławczego) prowadzenie jakiejkolwiek rzeczywistej działalności rolniczej uprawniającej do uzyskania wsparcia, którego dotyczy decyzja. Nie sposób bowiem przekonująco twierdzić, że strona faktycznie prowadziła działalność rolniczą na terenie zadrzewionym i zakrzaczonym, i to zadrzewionym na tyle gęsto, że uznanie tego terenu za uprawniony do płatności ewidentnie naruszałoby także § 1 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm. Zgodnie z § 1 za grunt utrzymywany zgodnie z normami uznaje się grunty orne, na których jest prowadzona uprawa roślin lub ugorowanie albo łąki i pastwiska, których okrywa roślinna jest koszona i usuwana co najmniej raz w roku, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. § 4 ww. rozporządzenia wprost stanowi z kolei, że grunty rolne, o których mowa w § 1 nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami z wyjątkiem takich, które nie podlegają wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody, mających znaczenie dla ochrony wód i gleb, nie wpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, pojedynczych (o ile ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar), będących plantacjami wierzby wykorzystywanej do wyplatania bądź plantacjami zagajników o krótkiej rotacji (na cele energetyczne). Według organu wątpliwej części ww. działki nie dotyczy żaden z tych wyjątków. Organom ARiMR jak dotąd nie było wiadomo i nie jest wiadomo odnośnie podlegania w/w obszaru przepisom ochrony przyrody. Ewidentnie nie jest to żadna plantacja wierzby ani zagajnika o krótkiej rotacji - nic o tym nie wspomina także strona. Wątpliwym jest także szczególne znaczenie ww. zakrzaczeń i zadrzewień dla stosunków wodnych - nic w tej mierze nie sygnalizowała także strona. Kwestionowany teren nie jest porośnięty pojedynczymi krzewami/drzewami - to zwarty obszar gęsto rosnących min. kilkuletnich zadrzewień i zakrzaczeń. l ten zwarty obszar skutecznie zmniejsza powierzchnię, która może być użytkowana rolniczo w ramach ww. działki ewid. - nie sposób więc twierdzić, że pozostaje bez wpływu na prowadzoną na obszarze tej działki produkcję roślinną.

W odwołaniu podniesiono, że organ l instancji nie sprawdził aktualnej sytuacji na działkach strony. Materiały sprawy nie wskazują jednak aby wystąpiły tu zaniedbania.

Ustalenia dot. pow. uprawnionych uwzględniają aktualne pomiary pow. PEG oraz wyniki kontroli wykonanej wiosną roku 2013. l ta kontrola negatywnie zweryfikowała zakres ewentualnych prac mających na celu np. oczyszczenie działki rolnej D z zakrzaczeń, o czym wspomniano w odwołaniu datując tą operację na jesień 2012 r. W zaskarżonej decyzji wskazano, że odnośnie działki rolnej D zastosowano za 2013 r. aktualne pomiary PEG. Te pomiary mogą się różnić od wyników kontroli terenowej. Poza tym w sprawie i w przypadku działki rolnej D nawet ww. różnice nie mają znaczenia. Oba ustalenia wskazują, że teren tej działki jest zbyt mały aby możliwe było uznanie jej za działkę rolną - teren, który mógłby być uznany za uprawniony do wsparcia w jej ramach jest bowiem w obu przypadkach mniejszy niż 0,1 ha.

Z kolei w przypadku działki rolnej G podstawą szacunków organów były i wyniki kontroli terenowej i analiza zdjęć lotniczych. Strona w toku sprawy nie przedstawiła materiałów podważających ww. ustalenia.

Zastrzeżenia strony dot. braku zapewnienia czynnego udziału w sprawie oraz braku odpowiedniego poziomu kontaktu między stroną a organami prowadzącymi sprawę również oceniono jako niezasadne.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawie płatności są obowiązane samodzielnie przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności tej sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia określonego faktu danej sprawy spoczywa przede wszystkim na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Art. 3 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy stanowi z kolei, że organ prowadzący postępowanie w sprawie tych płatności zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Tym samym istotna w danej sprawie okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, również, kiedy strona nie wypowiedziała się co do przeprowadzonych dowodów, ponieważ np. nie zażądała tego, bądź w ogóle nie przedstawiła organowi swojego stanowiska odnośnie tej okoliczności przed rozstrzygnięciem jej sprawy.

W/w przepisy modyfikują zapisy K.p.a. w odniesieniu do płatności, o jakie ubiegała się strona, wymagając większej aktywności od osób zainteresowanych płatnościami niż w przypadku zwykłych postępowań regulowanych K.p.a.

Poza tym w sprawie strona pismami z dnia 28.11.2013 r. i 4.7.2013 r. była informowana przez organ l instancji o kwestiach wymagających wyjaśnienia oraz w związku z tymi pismami strona stawiała się w organie l instancji i dokonywała uzupełnień i korekt – 3.12.2013 r. i 17.7.2013 r. W czasie obecności w siedzibie organu l instancji strona mogła dowiedzieć się o stanie sprawy i poszczególnych działek zadeklarowanych do płatności.

W/w ustalenia oznaczały brak możliwości przyznania stronie płatności w żądanej wysokości. Wynika to w szczególności z § 2 pkt 2, 3 i 5 oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej ONW.

Efekty czynności wyjaśniających przeprowadzonych w sprawie, nie pozwalały na uznanie, że w przypadku zakwestionowanych obszarów były to tereny faktycznie użytkowane rolniczo zgodnie z normami i wymogami przez cały rok, za który starano się o w/w płatności, na powierzchni wskazanej we wniosku. Strona deklarując powierzchnie do płatności nie uwzględniła terenów, które nie są uprawnione do wnioskowanych płatności, przeszacowała powierzchnie rzeczywiście użytkowane rolniczo, bądź zadeklarowała do płatności tereny znajdujące poza działkami ewidencyjnymi wymienionymi we wniosku. Szacunki dot. powierzchni uprawnionej do wsparcia wskazywały na jej zawyżenie i były przyczyną odpowiedniego ich pomniejszenia. Nieprawidłowy z punktu widzenia wszystkich w/w przepisów stan części deklaracji strony był powodem wydania decyzji zaskarżonej i jest przyczyną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji niniejszej.

W ocenie organu nieprawidłowości, jakie stwierdzono w sprawie obciążają stronę. Zgodnie z obowiązującymi przepisami oznaczało to brak możliwości zignorowania stanu stwierdzonego w wyniku czynności kontrolnych. Strona była zobowiązana do podania we wniosku informacji, umożliwiających ustalenie rodzaju i wymiaru wsparcia, o jakie wnioskowała. Czynności kontrolne negatywnie zweryfikowały dane znajdujące się we wniosku. Przy ocenie ewentualnych uchybień przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W przypadku osoby prowadzącej gospodarstwo, uprawnione jest domniemanie, że znane jej są podstawy mechanizmów związanych z płatnościami, z których chce ona skorzystać. Zwłaszcza, że dokumenty składane przez stronę w związku z w/w płatnościami zostały potwierdzone podpisem. Podpis oznacza tu swego rodzaju poręczenie za znajomość zasad przyznawania płatności, jak i rzetelność deklarowanych we wniosku informacji.

Nawet, jeżeli podanie takich danych było niemożliwe w momencie składania wniosku, to warunkiem uniknięcia sytuacji, w związku z którą złożono odwołanie, było odpowiednio wczesne pisemne poinformowanie ARiMR o braku aktualnych danych. Podstawowym sposobem poinformowania ARiMR o nieprawidłowościach lub zmianach w stanie opisanym we wniosku, jest zgłoszenie zmiany wniosku, bądź też zgłoszenie wycofania działek, odnośnie których pojawiły się wątpliwości W sprawie strona nie wniosła jednak żadnych dokumentów, które można byłoby uznać za zmianę uprzednio złożonego wniosku lub wycofanie jego wątpliwych części.

Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawie ww. płatności są obowiązane samodzielnie przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności tej sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia określonego faktu danej sprawy spoczywa przede wszystkim na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Art. 21 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy stanowi z kolei, że organ prowadzący postępowanie w sprawie tych płatności zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań Tym samym istotna w danej sprawie okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną również, kiedy strona nie wypowiedziała się, co do przeprowadzonych dowodów, ponieważ np. nie zażądała tego, bądź w ogóle nie przedstawiła organowi swojego stanowiska odnośnie tej okoliczności przed rozstrzygnięciem jej sprawy. Do momentu wydania niniejszej decyzji strona nie przedłożyła żadnych materiałów mogących jednoznacznie podważyć ustalenia poczynione przez organ l instancji.

M. Ł. wniosła na powyższą decyzję skargę. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła jej:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez rozpatrzenie sprawy o przyznanie pomocy finansowej na wsparcie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w strefie górskiej na rok 2013 w oparciu o niepełny materiał dowodowy.

b. art. 3 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o płatnościach przez nieudzielenie przez organ skarżącej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz nieumożliwienie skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a w szczególności przez niepouczenie skarżącej o możliwości żądania od organu złożenia wyjaśnień i pouczeń;

2. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy,

a. art. 8 K.p.a. przez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób nie budzący zaufania do organu.

b. art. 9 K.p.a. przez nienależyte i nie wyczerpujące poinformowanie skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mają wpływ na ustalenie wysokości przyznanej pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; organ nie czuwał nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu nie udzielił jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek dotyczących sposobu obliczania powierzchni gruntów, względem których może być przyznana pomoc finansowa, a w szczególności na jakiej podstawie organ zmniejsza zadeklarowaną przez skarżącą powierzchnię posiadanych gruntów.

c. art. 7, art. 77 i art. 107 K.p.a. przez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy i brak uzasadnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy powodów wykluczenia działki rolnej "D", które spowodowały zmniejszenie przyznanej pomocy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu zarzutów skarżąca podniosła, że decyzje organy oparły na niepełnym materiale dowodowym, który został w sprawie zebrany. Ponadto organy nigdy nie pouczyły skarżącej, ani nie wyjaśniły jej, jakie tereny mogą stanowić podstawę do przyznania przedmiotowej pomocy w szczególności, że nie należy deklarować terenów, względem których należy zastosować kody wykluczające.

Zdaniem skarżącej działki rolne oznaczone we wniosku literami "B", "D" i "G" zajmują w większej części, niż to ustalono w decyzji, obszar trwałych użytków zielonych, o których mowa w art. 12 ust. 3 rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009, a zastosowane względem nich kody wykluczające nie zostały w sposób dostateczny uzasadnione.

Skarżąca przedstawiła najwięcej zastrzeżeń względem działki rolnej "D", w skład której wchodzą działki ewidencyjne nr [...] i [...]. Działki te były przedmiotem kilku "kontroli na miejscu", wykonanych w poprzednich latach przez pracowników organu I instancji. Kontrola wykazała, że obszar trwałych użytków zielonych znajdujący się na tych działkach jest większy niż podano w decyzji, np. podczas kontroli w marcu 2013 r. łączna powierzchnia tych działek wynosiła 0,09 ha. Zarówno organ I jak i II instancji nie wyjaśnił, dlaczego w decyzjach z dnia [...] 2014 r. oraz 31 lipca 2014 r. przyjęto, że działki te mają łączną powierzchnię 0.05 ha, skoro z posiadanego przez organ materiału dowodowego wynika, że łączna powierzchnia tych działek jest zdecydowanie większa.

Odnosząc się do stwierdzenia pokontrolnego, że "strona użytkuje ten teren nie orientując się dokładnie jak przebiegają granice w/w działek", skarżąca podniosła, że doskonale zna granice swojej własności, jednakże nie została poinformowana o terminie kontroli, która odbyła się w marcu 2013 r. i na skutek tego uchybienia skarżąca nie brała w kontroli udziału, przez co nie mogła skutecznie obronić się przed ww. ustaleniami organu. Fakt ten ma doniosłe znaczenie dla ustaleń powierzchni tych działek, gdyż w wyniku kontroli zostało ustalone, że powierzchnia przedmiotowych działek oscyluje na granicy 0,1 ha, która uprawnia do przyznania pomocy i nie jest wykluczone, wobec nieobecności skarżącej i trudności w odszukaniu przez pracowników organu granic ww. działek, że organ pomylił się na niekorzyść skarżącej w wyliczeniu ich powierzchni, co mogło narazić skarżącą na szkodę w postaci zmniejszenia pomocy finansowej.

Skarżąca nie może również stwierdzić na podstawie decyzji, czy powierzchnia ww. działek jest rzeczywiście mniejsza i wynosi 0,05 ha, czy może powierzchnia całkowita ujawniona w ewidencji gruntów, wobec której zastosowano by kody wykluczające, nadawałaby się do uzyskania pomocy finansowej.

Kod DR 4, który podał organ I instancji jest niewystarczający do ustalenia, na jakiej podstawie ww. działki nie posiadają wymaganej przepisami o udzieleniu pomocy powierzchni 0,1 ha. Organ II instancji wspomina wprawdzie na str. 6 decyzji, że "Drzewa i zakrzaczenia rosnące wzdłuż południowej granicy w/w działek, wpływają na zmniejszenie pow. faktycznie uprawnionej do wsparcia w ich ramach.", ale organ ten nie zastosował jednak w tym wypadku żadnego kodu wykluczającego, przez co wydane w sprawie decyzje są niejasne i niepełne.

Z ortofotomap wynika, że większość działki rolnej "D" pokryta jest krzakami, co nie jest prawdą, gdyż w rzeczywistości działka ta jest, przez całą jej długość i szerokość, trwałym użytkiem zielonym, z których skarżąca corocznie korzysta i utrzymuje w należytej kulturze rolnej. Organ do ustalenia spójnej powierzchni działki rolnej "D" nie wykorzystał posiadanych licznych materiałów, które powinny stanowić podstawę do oszacowania obszaru, od którego zależy przyznanie pomocy finansowej. Z tych względów powierzchnie spójnego obszaru, która została wskazana w decyzji, nie można uznać za udowodnioną. Ponadto strona wielokrotnie wyjaśniała organowi, że ortomapy, z zaznaczonymi granicami tych działek, są błędne. Działki te są w całości trwałymi użytkami rolnymi i nie są ani zakrzaczone, ani zadrzewione.

Największy spójny obszar trwałych użytków zielonych działki rolnej "G", w skład której wchodzi działka ewidencyjna nr [...], również według skarżącej jest większy niż wskazano w decyzji. Strona sama dokonała pomiarów tej działki, w granicach jej rzeczywistego użytkowania pod tereny zielone i według jej obliczeń zadeklarowana we wniosku powierzchnia 0,18 ha jest powierzchnią prawidłową.

W wypadku działki ewidencyjnej [...], która wchodzi w skład działki rolnej oznaczonej literą "B", największy stwierdzony przez organ wspólny obszar trwałych użytków zielonych jest również według skarżącej zaniżony. Działka ta nie jest w ogóle zakrzaczona ani zadrzewiona. Faktem jest, że granicę tej działki wyznaczają drzewa, jednakże nie zajmują one w ogóle powierzchni tej działki. Organ błędnie uznaje tę działkę za niespełniającą norm do przyznania pomocy finansowej.

Reasumując, organ I instancji wydał decyzję w oparciu o niepełny materiał dowodowy i nie wykorzystał znajdujących się w posiadaniu organu dowodów, które umożliwiłyby ustalenie obszaru objętego pomocą finansową. Ponadto organ nie udowodnił dostatecznie, że powierzchnie działek, które zostały wykluczone lub zmniejszone w decyzji rzeczywiście nie spełniają kryteriów do przyznania wsparcia finansowego lub spełniają kryteria do przyznania wparcia finansowego, ale w mniejszej wysokości.

Odnosząc się do samej działki "D" - organ nie podał nawet kodów wykluczających, które tak zmniejszyły łączną powierzchnię działek składających się na działkę oznaczoną jako działka "D", że należało zastosować kod wykluczający tę działkę całkowicie spod przyznania pomocy, tj. kod DR4.

Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania skarżąca powtórzyła argumentację z odwołania, dodając, że jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych względem nich decyzji. W decyzjach nie można w ogóle ustalić, jakimi przesłankami kierowały się organy I i II instancji, w szczególności przy wykluczaniu działki rolnej "D" oraz dlaczego organ II instancji nie wypowiedział się co do wszystkich podniesionych w odwołaniu argumentów dot. zmniejszonych powierzchni działek objętych wnioskiem. Bez zachowania tego elementu decyzji skarżąca nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które mogło być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy były aktualne dla oceny jej okoliczności: art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), zwanej dalej "ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich", zapisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 40, poz. 329 z późn. zm.) i przepisy powiązane z w/w aktem prawnym (krajowe i wspólnotowe), oraz regulacje zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Najważniejsze okoliczności faktyczne sprawy ustalono w wyniku kontroli administracyjnej wniosku strony, ponieważ art. 11 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. (Dz. U. UE L 25 z 28.1.2011, str. 8 z późn. zm.) wskazuje, że kontrola tego rodzaju ma na celu skuteczne zweryfikowanie zgodności danych przedstawionych we wniosku, którego będzie dotyczyć, ze stanem faktycznym.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja organu II instancji oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji zawierają prawidłowe ustalenia, tj. uwzględniające wszystkie okoliczności i przepisy istotne w sprawie.

Jak wynika z akt sprawy, do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek strony skarżącej o przyznanie na 2013 r. jednolitej płatności obszarowej (ozn. dalej "JPO"). Oprócz tego rodzaju wsparcia strona skarżąca wniosła o przyznanie na w/w rok pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w strefie górskiej. W/w wniosek dotyczył przyznania płatności do obszaru opisanego jako działki rolne położone na działkach ewidencyjnych leżących w miejscowości R nr obrębu [...] - gmina C. Strona zadeklarowała łącznie 2,78 ha do płatności JPO/ONW, przy czym w dniu 3.12.2013 r. z wniosku wycofano 0,04 ha dz. rolnej Ł oraz 0,03 ha działki rolnej BA. Ostatecznie strona zadeklarowała do w/w płatności łącznie 2,71 ha.

Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony dot. w/w płatności zostało zakończone decyzją Kierownika w/w Biura Powiatowego ARiMR. Na mocy w/w decyzji powierzchnię uprawnioną do płatności ONW ustalono na poziomie 2,45 ha.

W związku z art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. Początkowa kwota płatności ONW strefa górska została naliczona do powierzchni stwierdzonej i wynosiła 784 zł. Jednakże powyższa kwota została zmniejszona ze względu na stwierdzoną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek położonych na obszarze ONW strefa górska zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej na miejscu wynosi 10,6122%.

Zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, jeśli obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi powyżej 2 ha lub 3% ale nie więcej niż 20% stwierdzonego obszaru, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.

W związku z powyższym należna kwota płatności ONW strefa górska została pomniejszona o 166,4 zł, czyli kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną. Kwota przyznanej płatności do obszaru ONW strefa górska po uwzględnieniu wszystkich zmniejszeń wynosi 617,6 zł.

W w/w rozstrzygnięciu orzeczono także o umorzeniu postępowania w zakresie w/w wycofanych części działek BA oraz Ł. Rozstrzygnięcie organu I instancji podzielił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.

W przypadku płatności ONW ustalenia dot. powierzchni uprawnionej oparto o analizę zdjęć lotniczych działek strony i zapisów w systemie ewidencji działek rolnych (LPIS). Kwestię tą obszernie wyjaśniono w decyzji zaskarżonej odnośnie każdej z zakwestionowanych działek rolnych - B, BA, C, D, G. Analizując sytuację na każdej z działek odwoływano się także do wyników kontroli tych obszarów z marca 2013 r.

Skarżąca przedstawiła najwięcej zastrzeżeń względem działki rolnej "D".

Jak trafnie i wbrew twierdzeniom skargi wskazał organ, w przypadku działki D pow. uprawniona do wsparcia w ramach działek ewid. tworzących w/w działkę rolną ([...] i [...]) została za 2013 r. ostatecznie ustalona na poziomie 0,05 ha. Wykorzystano tu zdjęcia lotnicze (2012 r.) i częściowo ostatnią kontrolę terenową wykonaną na obszarze tej działki (początek 2013 r.: 10.03.2013, 25.03.2013). W obu przypadkach wartość pow. uprawnionej ustalono na poziomie niższym niż minimalna łączna pow. działki rolnej, tj. 0,10 ha (stwierdzono 0,09 ha w kontroli i 0,05 ha w oparciu o zdjęcia). W każdym z tych przypadków w/w działka nie kwalifikuje się do płatności ONW - z tego też względu zastosowano tu kod DR4 w protokole z w/w kontroli, wskazując przy tym powierzchnię stwierdzoną. Wykorzystanie w/w materiałów było uzasadnione, m.in. dlatego, że strona twierdzi, że drzewa rosną wzdłuż granicy wspomnianej działki bez zmniejszania jej powierzchni użytkowanej. Uznano zatem, że w 2013 r. nie dokonywano tam np. żadnych wycinek, co oznacza, że w/w kontrola i zdjęcia lotnicze są wiarygodnym obrazem stanu tego obszaru także w roku istotnym dla niniejszej sprawy. Zasadnie zatem organy uznały, że w/w drzewa jednak zmniejszają skutecznie obszar faktycznie rolniczo użytkowany na tej działce.

Odnośnie działki rolnej "B" organ l instancji zakwestionował deklarację strony dot. działek ewid. nr [...] (zadeklarowano 0,04 ha - stwierdzono 0,03 ha), [...] (zadekl. 0,06 ha - stwierdzono 0,03 ha). Pozostałe działki ewid. tworzące tą działkę ([...], [...]) zostały ocenione jako zadeklarowane prawidłowo.

W przypadku obu zakwestionowanych działek ewid. teren wykluczony znajdował się w ich centrum. Teren ten obejmował zakrzaczenia i zadrzewienia. Uwidoczniono je m.in. na zdjęciach nr 40, 41, 39 i 36, wykonanych podczas kontroli przeprowadzonej na tym obszarze w dniu 10-03-2013 r. (opisanej w protokole nr [...]), w ramach sprawy dot. płatności dla strony za rok 2012. Ta kontrola polegała na ustaleniu wielkości obszaru uprawnionego do płatności w oparciu o pomiary GPS. Na fot. tych widać zadrzewienia i zakrzaczenia. Z uwagi na ich okazałość zimową porą - nie było problemem aby takie obiekty wykryć, zidentyfikować i oszacować ich powierzchnię. W/w zakrzaczenia i zadrzewienia są dobrze widoczne także na zdjęciach lotniczych posiadanych przez ARiMR, a pochodzących z dnia 30.04.2012 r., 9.08.2009 r.

Tereny wykluczone na działce rolnej G (ewid. nr [...]) obejmowały zadrzewienia i zakrzaczenia istniejące przy zachodniej i wzdłuż północnej granicy tej działki. Widać je na w/w zdjęciach lotniczych z systemu elektronicznego ARiMR oraz na fot. nr 19-21 z kontroli z marca 2013 r. Zatem w przypadku działki rolnej G podstawą szacunków organów były i wyniki kontroli terenowej i analiza zdjęć lotniczych. Strona skarżąca w toku sprawy nie przedstawiła materiałów podważających ww. ustalenia.

Zgodnie z przywołanym powyżej art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 w związku z powyższym zasadnie w ocenie Sądu, należna kwota płatności ONW strefa górska została pomniejszona o 166,4 zł, czyli kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną. Kwota przyznanej płatności po uwzględnieniu zmniejszeń wynosi 617,6 zł.

O kontroli przywołanej w skardze i wbrew twierdzeniom skargi, organy ARiMR nie mają obowiązku zawiadamiać kontrolowanych - wynika to z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011. Wnoszący o płatności zobowiązują się udostępniać swoje grunty celem przeprowadzenia także kontroli niezapowiedzianych.

Nie były trafne zastrzeżenia skarżącej dotyczące braku zapewnienia czynnego udziału w jej sprawie oraz braku odpowiedniego poziomu kontaktu między stroną a organami prowadzącymi jej sprawę są niezasadne. Kwestia ta także została szczegółowo omówiona w decyzji zaskarżonej. W szczególności nie był trafny zarzut naruszenia:

- art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1164 ze zm.) przez rozpatrzenie sprawy o przyznanie pomocy finansowej na wsparcie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w strefie górskiej na rok 2013 w oparciu o niepełny materiał dowodowy;

- art. 3 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawie w/w płatności są obowiązane samodzielnie przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności tej sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia określonego faktu danej sprawy spoczywa przede wszystkim na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Art. 3 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy stanowi z kolei, że organ prowadzący postępowanie w sprawie tych płatności zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawie w/w płatności są obowiązane samodzielnie przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności tej sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Art. 21 ust. 2 pkt 4 w/w ustawy stanowi z kolei, że organ prowadzący postępowanie w sprawie tych płatności zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Porównanie brzmienia w/w przepisów wskazuje, że w przypadku płatności, o jakie wnosiła skarżąca, ustawodawca ograniczył stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania i przez organ administracji publicznej (art. 9 K.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). Regulacje przepisów dot. płatności ONW wymagają od zainteresowanych w/w płatnościami większej aktywności niż wynika to z regulacji zawartych w K.p.a. Znajduje to uzasadnienie w związku z ilością wniosków o wsparcie tego rodzaju i dążeniem do sprawnego ich załatwiania, a więc ekonomiką prowadzonych postępowań, tj. celem wspomnianym m. in. w art. 12 K.p.a. Organ administracji, wydając decyzję w sprawie przyznania płatności, rozstrzygnięcie opiera zatem na wszystkich dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, zarówno tych, co do których strona się wypowiedziała, jak też i tych, co do których strona nie składała żadnych oświadczeń. Wszystkie te dowody podlegają obiektywnej ocenie organu administracji.

Trafnie zatem organ odwoławczy nie stwierdził, aby stronie uniemożliwiano zapoznawanie się z aktami swojej sprawy przed wydaniem aktualnie obowiązujących decyzji organu l instancji. Dotyczyło to również przedkładania dodatkowych wyjaśnień oraz żądań. Nie sposób pominąć tego, że strona dysponowała nieskrępowanym dostępem do akt i składania wniosków na etapie postępowania odwoławczego jak i na etapie przed l instancją.

Zdaniem Sądu, nie doszło także do naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, a także art. 9 K.p.a., tj. przepisów dotyczących informowania stron postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Należy tu zaznaczyć, że regulacja tej kwestii w ustawie o wspieraniu obszarów wiejskich wskazuje na to, że w/w informacje są udzielane na żądanie strony, a organy ARiMR nie mają obowiązku czuwania nad tym, aby m.in. zainteresowani płatnościami nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa (poprzez udzielanie odpowiednich wyjaśnień i wskazówek).

W ocenie Sądu, do obowiązków organów ARiMR nie należy wskazywanie wprost, jakie dowody powinna przedłożyć osoba zainteresowana uzyskaniem płatności do określonych gruntów i na co powinna szczególnie uważać. Obowiązki organów ARiMR wynikające z przepisów postępowania w sprawie w/w płatności i K.p.a., nie obejmują, bowiem wyręczania strony w dowodzeniu kwestii związanych z wnioskowanym wsparciem i wyborze sposobu takiego dowodzenia.

Również Kodeks postępowania administracyjnego nie wymienia zamkniętego katalogu dowodów - wskazuje na to np. art. 75 § 1 K.p.a. Podstawą tego stanowiska są również wyroki sądów administracyjnych.

Trafnie też organ odwoławczy wskazał, że nie sposób także pominąć tego, że strona składa swoje wnioski od co najmniej kilku lat i jednak powinna być świadoma np. tego, że powierzchnie całkowite działek ewidencyjnych niekoniecznie są obszarami faktycznie uprawnionymi do tych płatności w ramach w/w działek ewid.

Art. 28 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 jest dla ARiMR podstawą do przeprowadzania kontroli, które dzięki zastosowaniu systemów informatycznych umożliwią wykrywanie rozbieżności między deklaracjami dot. działek zawartymi we wnioskach o płatności, a działkami referencyjnymi z systemu LPIS, tak aby możliwie jednoznacznie ustalić kwalifikowalność zadeklarowanych obszarów do tych płatności. W celu sprawniejszej możliwości weryfikacji w/w danych, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 do rolników są wysyłane spersonalizowane formularze wniosków o płatności wraz z materiałem graficznym dotyczącym działek zawartych w takich spersonalizowanych formularzach (tzw. załączniki graficzne, tj. wydruki ortofotomap z zaznaczonymi granicami i numerami działek ewid.).

Należy zaznaczyć, że zgodnie z w/w przepisem formularze dot. danego rolnika są personalizowane, tj. częściowo wypełniane w oparciu o dane z wniosków i kontroli dot. tego rolnika z roku poprzedniego. To oznacza, że mogą być one nieaktualne i w związku z tym - w oparciu o art. 12 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 ubiegający się o płatności jest zobowiązany do podawania danych aktualnych, tj. np. nanoszenia już przy składaniu wniosku odpowiednich poprawek - dot. powierzchni PEG wyliczonej dla danej działki ewid. Ewentualne zmniejszenia powierzchni PEG wymagające zgłoszenia przez rolnika są. przede wszystkim wynikiem zmian pola zagospodarowania, tj. np. wyłączenia użytkowania przynajmniej części gruntu dotychczas użytkowanego rolniczo na danej działce ewid., np. w związku z jego zabudowaniem, odłogowaniem czy też inną zmianą jego przeznaczenia.

Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.