Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 797/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 1, art. 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 22 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
article: art. 210 § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi N. GmbH & Co.KG na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towarów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] na rzecz skarżącej N. GmbH & Co.KG kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr: [...], powołując się na art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800, ze zm., zwanej dalej "o.p"), art. 22 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 1, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz.U. poz. 708, ze zm.) oraz na § 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie towarów których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz.U. poz. 1178) Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na firmę N. GmbH & Co.KG karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towarów – [...] (pkt 1). W pozostałym zakresie, w części dotyczącej nieuzupełnienia przez przewoźnika zgłoszenia przewozu towarów [...], umorzył postępowanie (pkt 2).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...] czerwca 2018 r. o godz. 12:50 na byłym Drogowym Przejściu Granicznym w [...] funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...], wraz z naczepą [...] o nr rej. [...], którym kierował S.K. Podmiotem odbierającym towar w postaci oleju rzepakowego o masie netto 25380 kg, klasyfikowanym do kodu 1514, przewożonym z Niemiec na terytorium kraju, była spółka E. Polska sp. z o.o. Przewozu towaru dokonywała firma N. GmbH & Co.KG.

W toku kontroli funkcjonariusze początkowo ustalili, iż kierujący pojazdem rozpoczął przewóz towaru na terytorium kraju bez wymaganego numeru referencyjnego (numeru SENT). Kontrolujący po przeszukaniu systemu po numerach rejestracyjnych ciągnika i naczepy oraz po nazwie odbiorcy i nadawcy stwierdzili, że podmiot odbierający nie dopełnił obowiązku zgłoszenia przewozu towaru wynikającego z art. 6 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów.

W toku postępowania wyjaśniającego ustalono jednak, że podmiot odbierający dokonał prawidłowo zgłoszenia przewozu towarów – uzyskując numer referencyjny [...]. W wyniku analizy danych zawartych w zgłoszeniu [...] i porównaniu ich z danymi zawartymi w dokumentach przewozowych stwierdzono, że przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia przewozu towarów o dane, których obowiązek uzupełnienia przewiduje art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów. W zaistniałej sytuacji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. wszczęto z urzędu postępowanie wobec N. GmbH & Co.KG w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku zgłoszenia przewozu towaru nr [...] o dane wskazane w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów. W toku postępowania ustalono, że w dniu [...] czerwca 2018 r. o godz. 13.40, a więc po przeprowadzonej kontroli, przewoźnik dokonał w systemie modyfikacji zgłoszenia [...] poprzez zmianę numerów rejestracyjnych samochodu i naczepy. Analiza zapisów w systemie SENT wskazywała na to, że numery rejestracyjne pojazdu poddanego w dniu [...] czerwca 2018 r. kontroli zostały przypisane do zgłoszenia [...], w którym również wpisano taki sam numer dokumentu przewozowego jak w zgłoszeniu [...].

Z uwagi na powstałe w wyniku analizy wątpliwości związane z poprawnością danych wprowadzonych do systemu, wezwano podmiot odbierający firmę E. sp. z o.o. oraz przewoźnika N. GmbH & Co.KG do złożenia stosownych wyjaśnień w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie firma E. sp. z o.o. wysłała stosowne wyjaśnienia w formie pisma, natomiast przewoźnik N. GmbH & Co.KG przesłał kserokopię korespondencji mailowej prowadzonej z firmą E. sp. z o.o.

Z uzyskanych dokumentów, tj. pisma wyjaśniającego spółki E. oraz przesłanej kserokopii korespondencji mailowej, ustalono, że towar przewożony zestawem ciężarowym o numerach rejestracyjnych [...] na podstawie dokumentu "delivery note nr [...]", który poddano kontroli w dniu [...] sierpnia 2018 r., został zgłoszony w systemie SENT przez podmiot odbierający w tym samym dniu, tj. [...] czerwca 2018 r. o godz. 12:00, i uzyskano dla niego numer referencyjny [...].

W związku z uzyskanymi informacjami, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. rozszerzono prowadzone postępowanie w zakresie dotyczącym nieuzupełnienia przez przewoźnika zgłoszenia [...] o dane wskazane w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów.

Z uwagi na fakt, iż zgłoszenie [...] nie dotyczyło jednak towaru poddanego kontroli w dniu [...] czerwca 2018 r., postępowanie w części dotyczącej zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] należało umorzyć.

W pozostałym zakresie organ I instancji wskazał, że niewątpliwie stwierdzona nieprawidłowość polegała na niewykonaniu przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towaru nr [...] o dane wskazane w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów. Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 2 ustawy w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Wobec powyższego, Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego był zobowiązany do nałożenia na przewoźnika N. GmbH & Co.KG w trybie art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł. Jednocześnie organ nie znalazł przesłanek do odstąpienia z urzędu od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3, albowiem nie stwierdził spełnienia przesłanki "ważnego interesu strony" lub "interesu publicznego".

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka N. GmbH & Co.KG.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ w pierwszej kolejności stwierdził, że nie znajduje potwierdzenia argumentacja strony skarżącej, iż spółka nie miała zagwarantowanego w pełni czynnego udziału w toku prowadzonego postępowania. Organ wskazał, że termin określony w art. 200 § 1 o.p. jest terminem ustawowym i wynosi 7 dni, co powoduje, że organ nie ma możliwości jego przedłużenia, zaś bezskuteczny jego upływ uprawnia organ do wydania decyzji. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wezwał N. GmbH & Co.KG do złożenia stosownych wyjaśnień. W związku z doręczonym wezwaniem spółka nadesłała jedynie kserokopię prowadzonej z E. sp. z o.o. korespondencji mailowej, nie składając przy tym żadnych dodatkowych wyjaśnień lub wniosków. Strona nie skorzystała również z prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego w toku postępowania materiału dowodowego. W ocenie organu odwoławczego strona miała możliwość zapoznania się zarówno z materiałem dowodowym, wypowiedzenia się w sprawie oraz przedstawienia dodatkowych dowodów.

Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 122 i 210 o.p., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz niewskazanie w uzasadnieniu decyzji przez organ I instancji, dlaczego przy jej wydawaniu nie uwzględniono uzasadnionego ważnego interesu przewoźnika jako przesłanki odstąpienia od nałożenia kary. Organ odwoławczy wskazał, że dla ustalenia czy wypełniona została dyspozycja art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów, wystarczające jest wskazanie, że doszło do naruszenia obowiązków lub warunków związanych m.in. z drogowym przewozem towarów, co organ I instancji uczynił w oparciu o fakty ustalone podczas kontroli, które zostały zawarte w protokole [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Ponadto organ I instancji odniósł się w treści uzasadnienia do kwestii możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z urzędu, nie znajdując ku temu przesłanek.

W dalszej kolejności organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji dotyczące tego, że w sprawie została w sposób niewątpliwy stwierdzona nieprawidłowość, polegająca na niewykonaniu przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towaru nr [...] o dane wskazane w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że z załączonych do akt kopii pism podmiotu odbierającego wynika, że dopiero o godz. 13:17, a więc w trakcie trwania kontroli, przekazano klucz dostępu do zgłoszenia przewoźnikowi. Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na powyższą okoliczność, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, iż przewoźnik N. GmbH & Co.KG nie naruszył przepisów ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów, bowiem zgodnie z art. 10 tej ustawy jeżeli przewoźnik nie otrzyma numeru referencyjnego, to powinien odmówić przyjęcia przewozu towarów podlegających zgłoszeniu. W ocenie organu odwoławczego nie doszło do naruszenia przez organ I instancji art. 6 ust. 3 i art. 6 ust. 1 oraz art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wniosła spółka N. GmbH & Co.KG, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając decyzji naruszenie:

- art. 233 § 1 pkt 1 o.p. w zw. z art. 235 o.p. i art. 210 § 1 pkt 6 o.p. przez dowolność w wydawaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne oraz poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji, dlaczego przy jej wydawaniu nie uwzględniono uzasadnionego ważnego interesu przewoźnika jako przesłanki do odstąpienia od nakładania kary;

- art. 123 o.p. przez brak zapewnienia N. GmbH & Co.KG przez organ czynnego udziału w sprawie, w szczególności poprzez wyznaczenie zbyt krótkich terminów na zajęcie stanowiska i zapoznanie się z materiałem dowodowym w sytuacji, w której jest to podmiot zagraniczny i niezbędna była pomoc profesjonalisty i tłumacza;

- art. 122 o.p. przez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

- art. 2a o.p., który w razie wątpliwości nakazuje rozstrzygać wątpliwości na korzyść podatnika, przez jego niezastosowanie;

- art. 6 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że N. GmbH & Co.KG nie uzupełnił zgłoszenia zgodnie z wytycznymi opisanymi w tym przepisie;

- art. 6 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, przez jego niezastosowanie i pominięcie faktu, iż podmiot odbierający, tj. sp. z o.o. E., nie przekazał przewoźnikowi numeru referencyjnego odpowiednio przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju narażając go na odpowiedzialność z tytułu kary pieniężnej;

- art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów przez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej na przewoźnika;

- art. 22 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, poprzez niewłaściwą interpretację i jego niezastosowanie pomimo, iż organ mógł to zrobić z urzędu, a w konsekwencji poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej pomimo, iż było to uzasadnione ważnym interesem przewoźnika, w szczególności w okolicznościach zaistniałego stanu faktycznego, przy braku jakiegokolwiek zawinienia przez przewoźnika i braku jakiegokolwiek uszczerbku należności po stronie Skarbu Państwa;

- art. 8 i art. 31 § 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, tj. naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności poprzez:

a) dogmatyczną i formalistyczną interpretację przepisów art. 6 ust. 3, art. 22 ust.2, art. 22 ust.3 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, z pominięciem dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej;

b) pominięcie okoliczności znanej organowi z urzędu, tj. pominięcie okoliczności nałożenia takiej samej kary pieniężnej decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. sygn. akt: [...] w równolegle prowadzonym postępowaniu dotyczącym kontroli z tego samego dnia, przy tożsamości przewoźnika, podmiotu odbierającego, towaru i jego ilości, dacie i porze załadunku oraz podobnie jedynie omyłkowym wskazaniu numeru dokumentu bez jakiegokolwiek uszczerbku dla Skarbu Państwa.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji w części w zakresie pkt 1, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do odwołania na okoliczności w nich wskazane.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U. Dz.U.2019.2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2019.2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż zostały podniesione w tym środku zaskarżenia.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, którą nałożono na skarżącą firmę karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towarów.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (t.j.Dz.U.2018.2332, dalej jako ustawa). Ustawa ta określa zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika i kierującego środkiem transportu. Każdy z tych podmiotów ponosi odpowiedzialność w zakresie wynikającym z przepisów tej ustawy.

Jako podstawę decyzji nakładającej karę pieniężną w wysokości 10.000 zł na skarżącą firmę organy wskazały przepisy art. 22 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 1, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy. W związku z tym istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się do oceny czy w ustalonym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do nałożenia kary pieniężnej określone w art. 22 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy.

Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy, w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o dane wskazane w tym przepisie. Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

W sprawie bezspornym jest, że w dniu [...] czerwca 2018 r. o godz. 12:50 funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę ciągnika samochodowego marki [...], wraz z naczepą [...]. Podmiotem odbierającym towar w postaci oleju rzepakowego, klasyfikowanego do kodu [...], przewożonego z Niemiec na terytorium kraju, była spółka E. sp. z o.o., a przewozu dokonywała skarżąca firma N. GmbH & Co.KG. Towar przewożony na podstawie dokumentu "delivery note nr [...]" został zgłoszony w systemie SENT przez podmiot odbierający i uzyskano dla niego numer referencyjny [...].

W myśl powołanych wyżej przepisów podmiot odbierający - spółka E. sp. z o.o. zobowiązany był przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi (art. 6 ust. 1), natomiast przewoźnik – firma skarżąca, zobowiązany był przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o dane wskazane w art. 6 ust. 3.

Należy w związku z tym zauważyć, że kontrola przewożonego towaru została przeprowadzona o godz. 12:50, a z załączonych do akt pism podmiotu odbierającego wynika, że dopiero o godz. 13:17, a więc w trakcie trwania kontroli, przekazano klucz dostępu do zgłoszenia przewoźnikowi. Oznacza to, że podmiot odbierający – E. sp. z o.o., który przesłał do rejestru zgłoszenie i uzyskał numer referencyjny dla tego zgłoszenia, nie przekazał przewoźnikowi klucza dostępu i danych dotyczących numeru referencyjnego przed rozpoczęciem przewozu towaru do kraju. W związku z tym przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, nie miał fizycznej możliwości uzupełnienia danych w systemie SENT i tym samym wywiązania się ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy

W zaistniałej sytuacji przewoźnik rozpoczynając przewóz towarów, w sytuacji gdy podmiot odbierający nie przekazał mu wyżej wskazanych danych, naruszył art. 10 ust. 1 ustawy, zgodnie którym przewoźnik jest obowiązany odmówić przyjęcia do przewozu towarów podlegających zgłoszeniu w przypadku nieotrzymania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7. Sankcja za naruszenie powyższego przepisu została określona przez ustawodawcę w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli rozpoczęcia przewozu towaru przez kierującego, o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. a, bez numeru referencyjnego, bez dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7 – kierujący podlega karze grzywny w wysokości od 5000 do 7500 zł. Jak wynika z akt administracyjnych kierowcę kontrolowanego pojazdu nałożono mandat karny w wysokości 5000 zł.

Mając na uwadze przytoczone powyżej przepisy ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów, należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji (a także decyzji organu I instancji) nie zawiera praktycznie żadnego uzasadnienia prawnego nałożenia w okolicznościach sprawy, kary pieniężnej na przewoźnika na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym nałożenie kary pieniężnej może nastąpić jedynie w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, nie zaś w przypadku gdy przewoźnik naruszy obowiązek art. 10 ust. 1 ustawy, polegający na konieczności odmowy przyjęcia do przewozu towarów podlegających zgłoszeniu w przypadku nieotrzymania numeru referencyjnego od podmiotu obowiązanego do dokonania zgłoszenia w systemie SENT. Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy ograniczyły się w zakresie uzasadnienia zastosowania art. 22 ust. 1 ustawy w stosunku do N. GmbH & Co.KG, do wskazania, że "niewątpliwie stwierdzona nieprawidłowość polegała na niewykonaniu przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towaru nr [...] o dane wskazane w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów". Należy w związku z tym podkreślić, że uzasadnienie prawne decyzji, które powinno zawierać, jak to stanowi art. 210 § 4 o.p., wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa, nie może sprowadzać się do bezrefleksyjnego stwierdzenia, że strona naruszyła określony przepis. Uzasadnienie decyzji wymaga przytoczenia wyników przeprowadzonego procesu interpretacji określonych przepisów prawa, a także dokonanej subsumpcji konkretnego i precyzyjnie ustalonego stanu faktycznego, pod określoną normę prawną. Lektura zaskarżonej decyzji nie pozwala na zapoznanie się zarówno z przeprowadzonym przez organ procesem wykładni przepisów, jak również ich zastosowania.

Jak wskazano wyżej wykładnia językowa art. 22 ust. 2 ustawy uzasadnia niewątpliwie nałożenie kary na przewoźnika, który dysponując dostępem do dokonanego przez odbiorcę zgłoszenia SENT, nie uzupełni tego zgłoszenia o dane wskazane w art. 6 ust. 3 pkt 1, nie uzasadnia natomiast nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, który naruszając art. 10 ust. 1 ustawy, podejmuje się przewozu towarów przed otrzymaniem numeru referencyjnego, nie mając dostępu do zgłoszenia SENT i nie mogąc go tym samym uzupełnić o dane z art. 6 ust. 3 pkt 1.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że przepisy dotyczące nakładania kary pieniężnej jako formy represji za naruszenie określonego ustawowego obowiązku wymagają, aby norma naruszona, za którą grozi sankcja, była sformułowana w sposób czytelny i jednoznaczny. Z uwagi na swój prawnokarny charakter, muszą być interpretowane i stosowane w sposób bardzo ścisły, a do kary administracyjnej w pełni ma zastosowanie zasada prawa karnego nulla poena sine lege, co oznacza, że nie można stosować w tym postępowaniu środków prawnych nieprzewidzianych wyraźnie w ustawie (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., II GSK 492/09). Podstawową metodą interpretacji przepisów zawierających sankcje w postaci kary pieniężnej winna być wykładnia językowa, oczywiście przede wszystkim jeżeli chodzi o zrozumienie przesłanek odpowiedzialności. Trafnie podnosi się bowiem, że norma zagrożona sankcją administracyjną musi być wykładana zgodnie z jej językowym, literalnym brzmieniem - jeżeli znaczenie tej normy nie budzi wątpliwości. Za niedopuszczalne przy interpretacji normy sankcyjnej uznaje się natomiast stosowanie innego rodzaju wykładni - celowościowej czy systemowej dla uzyskania innej, niż to wynika z użycia wykładni gramatycznej, treści danej normy (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2009 r., II GSK 972/08). Także Trybunał Konstytucyjny wypowiadając się na temat reguł stanowienia przepisów karnych i ich zgodności z podstawowymi normami i zasadami konstytucyjnymi zauważał, że powszechnie akceptowane standardy odnoszące się do prawa karnego, powinny dotyczyć nie tylko przepisów karnych sensu stricte, ale także wszystkich przepisów o charakterze represyjnym, a więc wszystkich przepisów, których celem jest poddanie obywatela jakiejś formie ukarania (orzeczenia z dnia 1 marca 1994 r. U.7/93, z dnia 26 kwietnia 1995 r. K.11/94, z dnia 3 listopada 2004 r. K.18/03). Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2003 r., P 10/02, podstawowe znamiona czynu zabronionego muszą zostać określone w ustawie w sposób odpowiadający pewnym minimalnym wymogom precyzji, tak aby adresat normy prawnej mógł zorientować na podstawie samej tylko ustawy co do zasadniczej treści ustanowionego zakazu (zasada określoności regulacji z zakresu prawa represyjnego).

Reasumując należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 210 § 4 o.p. nie wyjaśniono, dlaczego skoro w art. 22 ust. 2 ustawy mowa jest jedynie o sankcji za nieuzupełnienie zgłoszenia o wymagane dane, przepis ten zastosowano do nałożenia kary na przewoźnika, który w momencie kontroli nie dysponował dostępem do zgłoszenia i nie mógł tego zgłoszenia uzupełnić. Przepis ten przy tym organy powiązały z naruszeniem przez przewoźnika obowiązku określonego w art. 6 ust. 3 pkt 1, podczas gdy jak wskazano wyżej, skarżący przewoźnik naruszył obowiązek określony w art. 10 ust. 1 ustawy.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na wadliwe uzasadnienie w zakresie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji , co stanowiło naruszenie art. 210 § 4 o.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów w kwocie 2217 zł, na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa w wysokości 400 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym w wysokości 1800 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 t.j.) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy obowiązany będzie, uwzględniając powyższe rozważania, ustalić i następnie rzetelnie uzasadnić, czy rzeczywiście wystąpiły przesłanki do nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej. Winien przy tym pamiętać, że wykładni przepisów o systemie monitorowania przewozu towarów w zakresie przepisów przewidujących nakładanie kar pieniężnych, należy dokonywać na podstawie wykładni językowej, a gdyby organ stwierdził konieczność jej uzupełnienia o inne elementy wykładni (systemową i celowościową), winien to wyjaśnić, odwołując się do założeń leżących u podstaw wprowadzenia do obrotu prawnego przepisów ustawy o SENT, którymi było przeciwdziałanie realnym zagrożeniom dla dochodów podatkowych Skarbu Państwa. Decyzja nakładająca karę nie może bowiem budzić żadnych wątpliwości interpretacyjnych, co do tego za jaki stan niezgodny z prawem podmiot został ukarany.