Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1628/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust 5 pkt 1b
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: asesor WSA Anna Fyda-Kawula sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant: referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi J.O. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rodziny i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. O., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że J. O. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na swojego syna. Po jego rozpatrzeniu Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] września 2019 r. przyznał wnioskowane świadczenie na okres zasiłkowy od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r.

Następnie, w związku ze wskazaniem, że mąż wnioskodawczyni był zatrudniony na terytorium Królestwa Norwegii przedmiotowy wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, stosownie do art. 23a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, został przekazany do [...] Urzędu Wojewódzkiego. Po ustaleniu przez Wojewodę okresu, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Burmistrz decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. uchylił decyzję przyznającą prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r.

Wówczas Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2021 r. przyznał wnioskodawczyni prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r., a w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. pierwszeństwo do wypłaty świadczeń rodzinnych w przedmiotowej sprawie leży po stronie Polski, należało zatem zweryfikować wysokość dochodu rodziny wnioskodawczyni. W wyniku dokonanej analizy wniosku strony oraz pozyskanych informacji stwierdzono, że rodzina składa się z 3 osób a miesięczny dochód rodziny w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. był niższy od obowiązującego kryterium dochodowego, tj. [...] zł na osobę, więc należało orzec o przyznaniu w tym okresie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego. Natomiast w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. miesięczny dochód na jednego członka rodziny jest wyższy od obowiązującego kryterium dochodowego, w związku z powyższym organ odmówił prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, J. O. wniosła odwołanie. W uzasadnieniu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do świadczeń rodzinnych w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania organ II instancji stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżona decyzja wydana została m.in. na podstawie przepisów przywołanych w podstawie prawnej rozporządzeń [...] oraz [...] dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl załącznika VI do porozumienia EOG przepisy rozporządzeń 883/2004 i 987/2009 mają zastosowanie również w relacjach z państwami EOG, które nie należą do Unii Europejskiej, tj. m.in. Norwegią.

Organ odwołał się do treści art. art. 3 pkt 15a, art. 4 oraz art. 5 w związku z art. 19 ust. 4, art. 21 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny, a także celu omawianej regulacji prawnej. Minister wyjaśnił, że przepisy o koordynacji, tj. rozporządzenie 883/2004 oraz rozporządzenie 987/2009, zawierają normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych, przebywający na terenie różnych państw Unii Europejskiej będą pobierać świadczenia i w jednym, i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi przepisów prawnych tych państw. Powołał treść art. 10, art. 67 i art. 68 ust. 1 lit. a oraz ust. 2 rozporządzenia 883/2004.

Zdaniem Ministra organ I instancji prawidłowo wskazał, że w sprawie zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na fakt, że ojciec dziecka przebywał i był zatrudniony na terytorium Norwegii. Był on zatem aktywny zawodowo na terytorium Norwegii, a wnioskodawczyni była osobą aktywną zawodowo w Polsce w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. W tej sytuacji państwem właściwym na zasadzie pierwszeństwa, zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/200, jest Polska. Minister ponownie przeliczył dochód rodziny wnioskodawczyni i uznał, że organ I instancji prawidłowo dokonał ustalenia wysokości dochodu rodziny. Prawidłowo ustalił, że dochody uzyskiwane przez rodzinę w 2018 r. są dochodem utraconym, zatem właściwie wskazał, że dochód w miesiącu lutym 2020 r. nie przekraczał kwoty kryterium dochodowego określonego w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Natomiast po uwzględnieniu dochodu netto uzyskanego z tytułu rozpoczęcia przez męża wnioskodawczyni zatrudnienia na terytorium Norwegii za miesiąc luty 2020 r. (tj. dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu) prawidłowo wskazał, że od dnia 1 marca 2020 r. dochód rodziny przekraczał kwotę kryterium dochodowego uprawniającą do przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Ponadto prawidłowo uwzględniona została w okresie od dnia 1 czerwca 2020 r. wysokość dochodu uzyskanego przez wnioskodawczynię z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło rozpoczęcie zatrudnienia (tj. kwotę dochodu za miesiąc maj 2020 r.) na terytorium Polski.

W tej sytuacji Minister uznał, że wnioskowane świadczenie należało przyznać w okresie od 1 lutego 2020 r. do 29 lutego 2020 r., ponieważ spełnione było kryterium dochodowe określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Natomiast z uwagi na niespełnianie kryterium dochodowego wnioskowane świadczenie nie przysługuje w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. Jednocześnie, z uwagi na kwotę przekroczenia kryterium dochodowego, zdaniem organu II instancji nie można zastosować mechanizmu wynikającego z art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. przyznać świadczenia pomniejszone o kwotę przekroczenia kryterium dochodowego.

Na decyzję Ministra skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. O.. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, czyli:

- art. 7 kpa poprzez przeprowadzenie niniejszego postępowania w sposób niedokładny i niemający na względzie słusznego interesu obywateli, m.in. poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności mających istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie,

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa winien był zaskarżoną decyzję uchylić w całości i orzec co do istoty sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2020 r. Dz. U. poz. 111) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L.2004.166.1 ze zm.) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje m.in. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł.

W przypadku, gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie (art. 23a ust. 1 tej ustawy). W przypadkach o których mowa w ust. 1 i 2 wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a jeśli tak, to wydaje decyzję zgodnie z treścią art. 21 omawianej ustawy (art. 23a ust. 3 i 4).

Zasiłek rodzinny jest jednym ze świadczeń rodzinnych. Zgodnie z treścią art. 67 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 "Osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Osoba wykonująca w Państwie Członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego" (art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia). W przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa: w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia jest następująca:

- w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek,

- w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i

- w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania.

W niniejszej sprawie niekwestionowana jest okoliczność, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na fakt, że ojciec dziecka przebywał i był zatrudniony na terytorium Norwegii, a wnioskodawczyni w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. była osobą aktywną zawodowo w Polsce. W tej sytuacji państwem właściwym na zasadzie pierwszeństwa, zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia 883/200, jest Polska.

Kwestią sporną jest jedynie odmowa ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego świadczenia w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. ze względu, jak uznały organy, na przekroczenie w powołanym okresie kryterium dochodowego. Przy czym pamiętać należy, że dodatki do zasiłku rodzinnego nie są świadczeniami samodzielnymi, ale są uwarunkowane istnieniem prawa do zasiłku rodzinnego. W przypadku, gdy na dziecko nie przysługuje zasiłek rodzinny, nie jest ono również uprawnione do dodatków do zasiłku rodzinnego.

W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. W przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a, zgodnie z którym w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny.

Z analizy akt sprawy wynika, że na dochód rodziny skarżącej składały się:

- dochód netto uzyskany przez skarżącą za miesiąc maj 2020 r., z tytułu wykonywania pracy w Polsce w wysokości [...] zł (zgodnie z oświadczeniem skarżącej z dnia 8 marca 2021 r.),

- dochód netto A. O. za miesiąc luty 2020 r., z tytułu wykonywania pracy w Norwegii w wysokości [...] NOK= [...] zł (oświadczenie A. O. z dnia [...] marca 2021 r.).

Przy tym zarówno dochody skarżącej za 2018 r., jak i dochód męża osiągnięty za granicą w 2018 r. organ uznał za dochody utracone. Dlatego też dochód uzyskany rodziny skarżącej w 2018 r., zarówno roczny, jak i miesięczny wyniósł 0,00 zł. Jednakże po uwzględnieniu dochodów uzyskanych przez skarżącą i jej męża w 2020 r. miesięczny dochód rodziny wyniósł:

- w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. wyniósł 0,00 zł. Spełnione zatem zostało tzw. kryterium dochodowe, warunkujące prawa od zasiłku rodzinnego,

- w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. dochód uzyskany wyniósł [...] zł (dochód męża za luty 2020 r.), co w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł. Dochód ten przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zasiłku rodzinnego w tym okresie,

- w okresie od dnia 1 czerwca 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. dochód uzyskany wyniósł [...] zł ( dochód męża za miesiąc luty 2020 r. oraz dochód skarżącej uzyskany w miesiącu maju 2020 r. = [...] zł + [...] zł), co w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające otrzymania zasiłku rodzinnego w tym okresie.

Ustalenia te znajdują oparcie w znajdujących się w aktach sprawy dokumentach, dostarczonych przez skarżącą i jej męża.

W rozpatrywanej sprawie oznacza to, że organy orzekające prawidłowo ustaliły, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekroczył kryterium dochodowego w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r., natomiast w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. dochód uzyskany przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, określone w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Przy tym wyjaśnić należy, że przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest jedynie decyzja Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2021 r., wydana w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. W tej sytuacji wszystkie, liczne postawione w skardze zarzuty dotyczące innych decyzji, ich prawidłowości oraz sposobu postępowania organów orzekających w tych sprawach nie mogą być przedmiotem rozpatrywania w niniejszej sprawie.

Oznacza to, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (w tym i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego powołanych w złożonej skardze, w tym m.in. art. 7, art. 77 § 1 i 80 kpa). Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Minister w uzasadnieniu wydanej decyzji prawidłowo wskazał i wyjaśnił również fakty i dowody, na których oparł swoje rozstrzygnięcie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Dodatkowo wyjaśnić należy, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2021 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, o czym zawiadomiono strony, umożliwiając im przedstawienie dodatkowych argumentów. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie.