Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 195/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1, art. 121 par. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 11, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 152, art. 153, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010r. sprawy ze skargi H. G., A. G., M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ T. Świstak /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ A. Łaskarzewska


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją z dnia (...) listopada 1992 r. Prezydent Miasta P. nakazał H., A. i M. G. wstrzymać roboty budowlane rozbudowy realizowanej na działce przy ul. (...) w P. oraz doprowadzić roboty budowlane do stanu zgodnego z dokumentacją stanowiącą, załącznik do decyzji z dnia (...) kwietnia 1992 r. o pozwoleniu na budowę.

Postępowanie egzekucyjne wszczęte w celu wykonania ww. decyzji na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z dnia (...) kwietnia 1993 r. zostało umorzone przez Prezydenta Miasta P. postanowieniem ostatecznym z dnia (...) listopada 2001 r., na podstawie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W dniu (...) grudnia 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. (dalej: PINB) wydał nowy tytuł wykonawczy Nr (...), wszczynając ponownie postępowanie egzekucyjne w celu wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia (...) listopada 1992 r.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, złożone przez H. G., zostały odrzucone postanowieniem PINB z dnia (...) lipca 2002 r.

Po rozpoznaniu zażalenia H. G. na powyższe postanowienie, organ odwoławczy, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2002 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie organu I instancji.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2006r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 410/06, postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) sierpnia 2002r. zostało uchylone.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2008r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia (...) lipca 2002r. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że nie zasługują na wiarę twierdzenia zobowiązanego, iż dokonał rozbiórki spornej trzeciej kondygnacji nad rozbudowaną częścią budynku przy ul. (...) w P. przed 1(...) czerwca 1994r., po czym odbudował ją na nowo do końca 1994r. Organ dał wiarę twierdzeniom E. T., że nadbudowa nie została rozebrana przez H. G. przed (...) czerwca 1994r.

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie II SA/Po 572/08 uchylił postanowienie z dnia (...) kwietnia 2008r. i poprzedzające je postanowienie z dnia (...) lipca 2002r., które wydane zostały w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na fakt, iż tytuł wykonawczy nie był sporządzony zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego wydania.

Postanowieniem z dnia (...) maja 2008r. PINB dla Miasta P. nałożył na H. G., A. G. i M. G. grzywnę w kwocie (...),-zł w celu przymuszenia, na podstawie art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Po rozpoznaniu zażalenia H. G., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia (...) czerwca 2008r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji co do bezzasadności zarzutów skarżącego zmierzających do kwestionowania konieczności prowadzenia egzekucji w niniejszej sprawie, ale uznał, że organ pierwszej instancji winien sprawdzić poprawność ustalenia powierzchni zabudowy spornej części obiektu, która brana jest pod uwagę przy obliczaniu wysokości grzywny w celu przymuszenia oraz prawidłowo wyliczyć wysokość grzywny przy uwzględnieniu aktualnego wskaźnika.

Powyższe postanowienie organu odwoławczego było przedmiotem skargi H. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Po 644/08 uchylił postanowienie z dnia (...) czerwca 2008 r(...) w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia i poprzedzające je postanowienie PINB z dnia (...) maja 2008r. Nr (...) znak (...).

Uchylając wydane w sprawie postanowienia Sąd uznał, iż odpis tytułu wykonawczego Nr (...), sporządzony przez PINB i doręczony skarżącemu nie spełniał wymogów określonych art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym w chwili wystawienia tytułu wykonawczego Nr (...) oraz nie był zgodny z wzorem ustalonym rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2002r., ( tekst jedn. Dz.U. z 1991r., Nr 36, poz. 161 ze zm.).

Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę, organ egzekucyjny winien dla realizacji obowiązku nałożonego na skarżącego oraz A. G. i M. A. K., poprzednio M. G., decyzją z dnia (...) listopada 1992r. wystawić nowy tytuł wykonawczy, spełniający wszystkie wymogi określone wskazanymi przepisami prawa, w brzmieniu obowiązującym w chwili wystawienia nowego tytułu wykonawczego.

Sąd wskazał ponadto, iż organ winien w toku postępowania mieć na uwadze, że uczestnikiem tego postępowania jest, poza zobowiązanymi, również E. T., o czym przesądził prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3.08.2006r. sygn. akt II SA/Po 410/06. Organ winien też rozważyć możliwość sprostowania decyzji z dnia (...).11.1992r. w zakresie oznaczenia decyzji z dnia (...).04.1992r. Na marginesie Sąd wskazał, że zgromadzone w toku postępowania administracyjnego dokumenty świadczą o tym, że nie jest prawdziwe stanowisko skarżącego o wykonaniu obowiązku nałożonego na niego decyzją z dnia (...) listopada 1992r. w lutym 1993 r.

Rozpoznając ponownie sprawę PINB w dniu (...) grudnia 2009 r. wystawił Tytuł wykonawczy nr (...), w którym jako zobowiązanych wskazano H. G., A. G. i M. K., przy czym każdą z tych osób wskazano oddzielnie w trzech jego odpisach. Trąc obowiązku określono jako "doprowadzenie rozbudowanej części budynku znajdującego się w P. przy ul. (...) do stanu zgodnego z warunkami pozwolenia na budowę z dnia (...) kwietnia 1992 r. nr (...).

Jednocześnie PINB postanowieniem wydanym w tym samym dniu (...) grudnia 2009 r. Nr (...) na podstawie art. 121 §5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) nałożył na H. G., A. G. i M. K. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie (...) zł, wzywając do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr (...) oraz do wpłacenia grzywny w terminie do (...) lutego 2010 r..

W uzasadnieniu postanowienia PINB przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania zmierzającego do wykonania obowiązku nakazanego decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia (...) listopada 1992 r. Wskazano, iż właśnie w tej decyzji sformułowany został obowiązek egzekucyjny, którego wykonania dotyczy przedmiotowa sprawa. Wobec powyższego organ wskazał, iż wykonanie tego obowiązku oznacza przymusową rozbiórkę tej części budynku, która zakresem zrealizowanych robót wykraczała poza decyzję o pozwoleniu na rozbudowę. Wskazano, iż na obecnym etapie sprawy zachodzą przesłanki do skorzystania ze środka egzekucyjnego, jakim jest grzywna w celu przymuszenia, bowiem jest to najbardziej adekwatny środek egzekucyjny do przedmiotowego stanu faktycznego. Zdaniem organu orzeczenie wykonania zastępczego byłoby w rozpatrywanym przypadku niecelowe oraz sprzeczne z zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ wyjaśnił, iż wykonanie obowiązku przed rozpoczęciem egzekucji grzywny pozwala na uniknięcie dolegliwości finansowych, bowiem nieściągnięta grzywna podlega umorzeniu. Podano, iż wysokość grzywny naliczana jest na podstawie wzoru określonego w art. 121 §5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stąd organ nie ma możliwości miarkowania jej wysokości. Wskazano, iż powierzchnię części budynku, objętej obowiązkiem rozbiórki - (...)m2, ustalono na podstawie analizy opracowania "Budynek dwurodzinny. Dokumentacja inwentaryzacyjno-projektowa. Aneks do decyzji o pozwoleniu na rozbudowę Nr (...). Inwestor: H. G., (...) P. ul. (...)". Wysokość grzywny została obliczona zgodnie z art. 121 §5 powołanej ustawy: (...) m2 x (...) zł ((...) x (...)zł), jako 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za III kwartał 2009 r., ogłoszonej w Komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 25 listopada 2009 r. (Dz.Urz. GUS z 2009 r. Nr 11 poz. 71) w sprawie ustalenia ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego) = (...)zł. Wskazano także, że opłata za wydanie postanowienia wynosi (...) zł.

Do akt sprawy załączono dowody doręczenia zobowiązanym w dniu (...) czerwca 2001 r. upomnienia.

Postanowienie doręczono zobowiązanym w dniu (...) grudnia 2009 r. (karty nr 57-59 akt PINB).

Pismem z dnia (...) grudnia 2009 r. oznaczonym jako "skarga", wniesionym w dniu (...) grudnia 2009 r. H. G., działający także w imieniu A. G. i M. K.- G. zakwestionował postanowienie z dnia (...) grudnia 2009 r. W uzasadnieniu podał, iż pozwolenie na rozbudowę budynku jednorodzinnego, który wybudował w 1992 r. wraz z nadbudową nad garażem, na budynek dwurodzinny, realizował uzyskując decyzję z dnia (...) kwietnia 1992 r. Nr (...) uzyskał przy pisemnej zgodzie sąsiada – E. T. W trakcie realizacji rozbudowy kierownik budowy, a jednocześnie autor projektu domu mgr inż. M. Ł. zaprojektował i jednocześnie wybudował poddasze o powierzchni (...) m2. Nagła śmierć tej osoby nie pozwoliła dokonać odbioru budowy wraz z naniesionymi zmianami. W tej sytuacji sąsiad, który uprzednio wyraził zgodę na kwestionowane zmiany, a który następnie żądał pieniędzy za wyrażenie tej zgody, zainicjował postępowanie przed organami nadzoru budowlanego. W wyniku tego postępowania inwestor został zobowiązany do przedłożenia inwentaryzacji budowlanej. Rozbiórkę zlecił zakładowi Budowlanemu T. W. i zakład ten dokonał rozbiórki w lutym 1993 r. Zdaniem skarżącego PINB rozpatrywał sprawę w sposób nieobiektywny, z uwzględnieniem zeznań sąsiada E. T., a z pominięciem dowodów przedłożonych przez zobowiązanych, w tym wnioskowanych w toku postępowania dowodów. Wskazał, iż jedynym dowodem mającym znaczenie dla sprawy jest protokół spisany w dniu (...) czerwca 1994 r., w którym brak jakiejkolwiek wzmianki o istnieniu w dniu kontroli poddasza. Protokół ten świadczy o bezprzedmiotowości egzekucji. Zdaniem skarżącego decyzja, zgodnie z którą ma być prowadzona egzekucja, jest niezgodna z prawem, ponieważ nie tylko nie określa w sposób ścisły na czym ma polegać doprowadzenie do realizacji inwestycji do stanu zgodnego z dokumentacją, ale również jest obarczona wadą uniemożliwiającą skuteczną egzekucję z uwagi na powołanie się na nieistniejącą w obrocie prawnym decyzję o pozwoleniu na budowę. Skarżący podnieśli, iż postępowanie jest prowadzone w oparciu o upomnienie z dnia (...) czerwca 2001 r., które wydane zostało w oparciu o całkiem inną decyzję – decyzję z dnia (...) lipca 1992r. Nr (...), a tytuł wykonawczy z dnia (...) grudnia 2001 r. dotyczy również tej decyzji.

Na zakończenie skarżący wskazali, iż pismem z dnia (...).06.2008 r. zwrócili się do Dyrektora Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wyjaśnienie (...) m2 powierzchni rozbudowy podanej przez PINB, bowiem Prokurator Rejonowy samowolną rozbudowę określił jako (...) m2 Obecnie poddasze wybudowane w 1994 r. ma powierzchnię około (...) m2.

Do pisma załączono kserokopie dokumentacji sprawy, w tym budowlanej.

Pismem z dnia (...) stycznia 2010 r., oznaczonym jako "uzupełnienie zażalenia z dnia (...) grudnia 2009 r." H. G. podtrzymał dotychczasowe wywody oraz zakwestionował dokonaną przez WSA w Poznaniu ocenę materiału dowodowego co do dokonanej w 1993 r. rozbiórki poddasza. Podtrzymał swojej stanowisko, iż nakazaną rozbiórkę wykonał.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia (...) stycznia 2010r. Nr (...) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego. Podkreślono, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało zakończone, a decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia (...) listopada 1992 r. jest decyzją ostateczną i stanowi tytuł wykonawczy skierowany do egzekucji. W tej sytuacji przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego jest wyłącznie weryfikacja zasadności i prawidłowości nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w ww. decyzji. Organ stwierdził, że zarzuty skarżących są bezzasadne. Odnosząc się do zarzutu niewykonalności decyzji Prezydenta Miasta z dnia (...) listopada 1992 r. z racji odwoływania się w jej treści do nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na budowę bowiem powołano wadliwy numer tej decyzji organ II instancji uznał, że zarzut ten jest nieuzasadniony. Zdaniem organu treść tej decyzji wskazuje, ze dotyczy ona sprawy rozbudowy budynku mieszkalnego na działce przy ul. (...) niezgodnie z pozwoleniem na budowę. Nie ma więc wątpliwości co do osoby inwestora i lokalizacji inwestycji, a więc również nie ma wątpliwości co do tego, o jaką decyzję z dnia (...) kwietnia 1992 r. o pozwoleniu na rozbudowę chodzi. Wskazano, iż również w prawomocnym wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Po 644/08, wiążącym organ w tej sprawie, błędne oznaczenie decyzji uznano za oczywistą omyłkę pisarską.

Zdaniem organu II instancji zaskarżone postanowienie z dnia (...) grudnia 2009 r. wydane zostało z poszanowaniem przepisów prawa, przy uwzględnieniu wskazań zawartych w wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Po 644/08. Wskazano, że Tytuł wykonawczy nr (...) sporządzony został według wzoru ustalonego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r. Nr 37 poz. 1541 ze zm.). Zastrzeżeń organu odwoławczego nie budzi także wysokość nałożonej grzywny, obliczonej według wzoru określonego w art. 121 §5 powołanej ustawy: (...) m2 (powierzchnia zabudowy objęta nakazem rozbiórki) x (...) zł ((...)x (...)zł), jako 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za III kwartał 2009 r., ogłoszonej w Komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 25 listopada 2009 r. (Dz.Urz. GUS z 2009 r. Nr 11 poz. 71) w sprawie ustalenia ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego) = (...) zł. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że organ egzekucyjny wyczerpująco uzasadnił konieczność zastosowania w przedmiotowej sprawie środka w postaci grzywny w celu przymuszenia.

Na powyższe postanowienie H. G., A. G. i M. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wnosząc o jego uchylenie zarzucili organom naruszenie art. 7 oraz art. 8 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, pomimo zgłaszanych wniosków dowodowych przede wszystkim w zakresie niezgodności przyjętej przez organ powierzchni nadbudowy, naruszenie art. 107 kpa poprzez brak należytego uzasadnienia, uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji jest wystarczający do wydania postanowienia, pomimo, że organ ten dopuścił się naruszenia art. 10 §1,art. 77 §1 i art. 75 kpa poprzez uniemożliwienie skarżącym uczestniczenia w przesłuchaniu świadków – członków komisji uczestniczących w wizji lokalnej w dniu (...) czerwca 1994 r. oraz pominięcie dowodu w postaci postanowienia o umorzeniu dochodzenia przez Prokuratora Rejonowego, w którym stwierdzono, że powierzchnia poddasza wynosi (...) m2. Zdaniem skarżących kwestionowana powierzchnia nadbudowy jest mniejsza, aniżeli przyjęto jako podstawę naliczenia grzywny. Przytaczając argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie organu I instancji skarżący zakwestionowali treść obowiązku będącego podstawą ustalenia grzywny w celu przymuszenia. Ponownie podnieśli, iż treść protokołu z dnia (...) czerwca 1994 r. wskazuje, że wizja lokalna ma dotyczyć sprawdzenia stanu zaawansowania robót przy samowolnej nadbudowie piętra, a skoro brak wzmianki w tym protokole o nadbudowie, to uznać należało, że wykonali decyzję rozbiórkową.

Zarzuty skargi w zakresie uchybień postępowania administracyjnego skarżący rozwinął w piśmie procesowym z dnia (...) czerwca 2010 r., do którego załączył dokumentację związaną z przedmiotową sprawą, w tym na okoliczność wykonania w 1993 r. nakazanej rozbiórki.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Po 195/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 33 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuścił E. T. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania.

Na rozprawie sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu 30 czerwca 2010 r. skarżący podtrzymali skargę.

Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi, bowiem skarżący nigdy nie wykonał nakazu rozbiórki nadbudowanego poddasza.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia wskazać należy, iż postępowanie egzekucyjne w związku z niewykonaniem przez stronę skarżącą decyzji Prezydenta Miasta z dnia (...) listopada 1992 r., prowadzone jest od dnia (...) kwietnia 1993 r. (data wydania pierwszego tytułu wykonawczego w tej sprawie - nr (...)). Z treści tej decyzji wynikał obowiązek doprowadzenia robót budowlanych realizowanych na działce przy ul. (...) w P. do stanu zgodnego z dokumentacją stanowiącą, załącznik do decyzji z dnia (...) kwietnia 1992 r. o pozwoleniu na budowę. Na obecnym etapie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest postępowanie organów egzekucyjnych, prowadzone po wyrokach tut. Sądu, wydanych w związku z zaskarżeniem przez H. G., A. G. i M. G.–K. postanowień, wydanych w przedmiocie wymierzenia grzywny w celu przymuszenia oraz rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wyrokami wydanymi w dniu 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Po 644/08 oraz II SA/Po 572/08 Sąd uchylił postanowienia wydane w obu instancjach, z uwagi na fakt, iż tytuł wykonawczy nie był sporządzony zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego wydania.

Uchylając wydane wcześniej w tej sprawie postanowienia sąd administracyjny wskazał na konieczność wystawienia nowego tytułu wykonawczego, uznania E. T. za uczestnika postępowania oraz rozważenia możliwości sprostowania decyzji z dnia (...) listopada 1992 r. w zakresie oznaczenia decyzji z dnia (...) kwietnia 1992 r.

W konsekwencji wskazanych wyroków postępowanie egzekucyjne cofnęło się więc do etapu wstępnego – wystawienia tytułu wykonawczego, co nie nakładało na organ ponownego wystosowania do skarżących upomnienia w związku z niewykonaniem obowiązku, na co skarżący niezasadnie wskazują w swojej skardze. W konsekwencji organ I instancji zobowiązany był do wystawienia nowego tytułu wykonawczego, co uczynił w dniu (...) grudnia 2009 r. wystawiając Tytuł wykonawczy nr (...). W tym samym dniu zostało także wydane postanowienie Nr (...), którym nałożono na skarżących grzywnę w celu przymuszenia w kwocie (...).

W rozpatrzeniu zażalenia skarżącego wniesionego pismem z dnia (...) grudnia 2009 r., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał zaskarżone postanowienie, którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji z dnia (...) grudnia 2009 r. Nr (...) o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

W tym miejscu zauważyć należy, iż skarżący w toku prowadzonego przez lata postępowania egzekucyjnego konsekwentnie podnosili, iż decyzja nakazująca doprowadzenie rozbudowy do stanu zgodnego z pozwoleniem na budowę z 1992 r. została przez nich wykonana w 1993 r. Związany z tym stanowiskiem zarzut niedopuszczalności egzekucji skarżący podnieśli także w piśmie z dnia (...) grudnia 2009 r., uznanym przez prowadzące postępowanie egzekucyjne organy nadzoru budowlanego za zażalenie na postanowienie z dnia (...) grudnia 2009 r. W ocenie Sądu treść pisma skarżących z dnia (...) grudnia 2009 r., w którym przede wszystkim ponownie kwestionują oni dopuszczalność prowadzenia egzekucji, nakazywała zwrócić się do skarżących z wezwaniem o wyjaśnienie, czy pismem tym zgłosili również zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższy obowiązek organów obu instancji wynika nie tylko z analizy treści tego pisma, ale również z okoliczności sprawy, w ramach której skarżący, którzy na tym etapie nie korzystali z pomocy prawnej profesjonalisty, mogli domniemywać, iż kierując w ustawowym terminie do wniesienia zażalenia pismo, w którym podnoszą wszystkie istotne dla postępowania kwestie, spowodują rozpatrzenie sprawy nie tylko w zakresie nałożonej grzywny, ale również w zakresie oceny dopuszczalności egzekucji. Zdaniem Sądu skarżący mogli powyższe zakładać, bowiem wcześniej sąd administracyjny uchylił zaskarżone przez nich postanowienia, które zostały wydane w rozpatrzeniu ich zarzutów oraz zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Stanowisko to jest uzasadnione, bowiem z akt administracyjnych sprawy wynika, iż organ I instancji odrzucił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zgłoszone przez skarżących pismem z dnia (...) stycznia 2001 r., jako zgłoszone z uchybieniem terminu określonego w art. 27 §1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (postanowienie PINB z dnia (...) lutego 2010 r. - karta nr 117 akt I instancji).

W konsekwencji, na dzień rozpatrywania przedmiotowej skargi kontroli sądu administracyjnego nie podlega kwestia oceny dopuszczalności egzekucji, na co w głównej mierze ukierunkowana jest skarga oraz argumentacja uczestnika postępowania E. T. Z tych przyczyn Sąd w ramach postępowania ze skargi na postanowienie w sprawie nałożenia na skarżących grzywny w celu przymuszenia, nie jest zobligowany do ustosunkowania się do tych zarzutów skargi, które odnoszą się do zasadności prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Na dzień wydania niniejszego wyroku kwestia ta jednakże nie jest przesądzona, bowiem zdaniem Sądu, skarżący skutecznie zgłosili zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, które powinny zostać rozpatrzone. Powyższe uwagi pozwolą skarżącym domagać się nadania biegu zarzutom, które wnieśli pismem z dnia (...) grudnia 2009 r., a które nie zostały przez organ odwoławczy przekazane do organu I instancji, zgodnie z właściwością.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, iż skarga jest zasadna.

Wyjaśnić należy, iż uchylając wydane wcześniej w tej sprawie postanowienie sąd administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. nie przeprowadzał merytorycznej oceny postępowania dowodowego stanowiącego podstawę ustalenia wysokości grzywny. W związku z powyższym Sąd orzekający na obecnym etapie sprawy nie jest związany wskazaniami poprzedniego składu orzekającego co do oceny postępowania dowodowego przeprowadzonego w tym zakresie przez organy egzekucyjne. Wskazać należy, iż w zażaleniu z dnia (...) grudnia 2009 r. skarżący zakwestionowali powierzchnię, która przyjęta została przez organ I instancji do ustalenia wysokości grzywny. W postanowieniu organu I instancji podano, iż powierzchnię części budynku, objętej obowiązkiem rozbiórki - (...) m2, ustalono na podstawie analizy opracowania "Budynek dwurodzinny. Dokumentacja inwentaryzacyjno-projektowa. Aneks do decyzji o pozwoleniu na rozbudowę Nr (...). Inwestor: H. G., P. ul. (...)", a wysokość grzywny została obliczona zgodnie z art. 121 §5 powołanej ustawy: (...) m2 x (...) zł ((...) x (...)zł), jako 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za III kwartał 2009 r., ogłoszonej w Komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 25 listopada 2009 r. (Dz.Urz. GUS z 2009 r. Nr 11 poz. 71) w sprawie ustalenia ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego) = (...) zł. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd przeanalizował wskazane przez organ opracowanie, lecz analiza ta nie pozwoliła zweryfikować ustalenia organu co do spornej powierzchni. Sąd zważył, iż na karcie nr 8 akt organu I instancji przedstawione zostały wyliczenia powierzchni budynku, jako stanowiąca sumę powierzchni: (...) ((...)x (...)),(...) ((...)x (...)),(...) ((...)x (...)),(...) ((...)x (...)). Tymczasem z analizy opracowania wskazanego jako podstawę ustalenia powierzchni budynku, której dotyczy obowiązek rozbiórki wynikający z decyzji z dnia (...) listopada 1992 r. wynika, że takich wielkości powierzchni tam nie odnotowano. Jednocześnie w uzasadnieniach wydanych postanowień nie zawarto żadnych wyjaśnień co do tego, w jaki i na podstawie jakich konkretnie kart powołanego opracowania ustalono, iż obowiązek rozbiórki dotyczy powierzchni (...)m2 W szczególności stosownych wyjaśnień w tym zakresie nie zawiera uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, które wydane zostało w rozpatrzeniu zażalenia kwestionującego przyjętą przez organ I instancji powierzchnię. Tymczasem zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę, strona może bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Organ zobligowany jest jasno i należycie uzasadnić swoje stanowisko zdanie uzasadnić, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 kpa zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy. Chodzi, więc o to, aby adresaci tych decyzji wykonali nałożone na nich obowiązki bez zbędnej zwłoki nie w obliczu groźby użycia środków przymusu, ale w przekonaniu, że nałożony na nich obowiązek jest zgodny z prawem. Innymi słowy, strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 19 czerwca 1997 r., V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełniła przesłanki formalnej, jaką powinna spełniać decyzja administracyjna, nie zawiera bowiem uzasadnienia odpowiadającego wymogom cytowanego wyżej przepisu - art. 107 § 3 kpa. W ocenie Sądu w tych okolicznościach uznać należało, że w tym zakresie sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy.

Jak wyżej wskazano przepis art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakłada na organ administracji obowiązek zastosowania się do wskazań zawartych w wyroku sądu, którym uchylono wcześniejsze rozstrzygniecie tego organu, wydane w rozpatrywanej ponownie sprawie. W wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. Sąd wskazał na konieczność uznania, że uczestnikiem tego postępowania jest również E. T,, o czym przesądził prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Po 410/06. Powyższe wskazanie uszło uwadze organom obu instancji, bowiem E. T. nie był informowany do sprawie, jak również nie doręczono mu wydanych w sprawie postanowień. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie dopuściły się tym samym naruszenia przepisów postępowania – art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanym przypadku zastosowano się natomiast do wskazań dotyczących ponownego wystawienia nowego tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy nr (...) wystawiony w dniu (...) grudnia 2009 r. spełnia bowiem wymogi określone w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i został sporządzony według ustalonego wzoru, obowiązującego na dzień jego wystawienia.

Sąd nie podziela także zarzutów skargi dotyczących przyjętego przez organ sposobu ustalenia powierzchni budynku, której dotyczy obowiązek określony decyzją rozbiórkową. Zasadnie przyjęto, że powierzchnie tę należy ustalić w oparciu o dokumentację budowlaną, w szczególności dokumentację powykonawczą sporządzoną przez R. W. Okoliczności na które skarżący powołują się, a które związane są z ustaleniami poczynionymi przez Prokuraturę w związku z postępowaniem zakończonym postanowieniem o umorzeniu dochodzenia w sprawie, nie mają w tym przypadku znaczenia dla sprawy, nie był to bowiem prawomocny wyrok karny.

Sąd nie podziela również tych zarzutów skargi, które kwestionują prowadzenie egzekucji w związku z omyłkowym oznaczeniem numeru decyzji o pozwoleniu na budowę w decyzji rozbiórkowej z dnia (...) listopada 1992 r., w całości podzielając w tym zakresie argumentację przyjętą przez organ odwoławczy, tak co do oczywistej omyłki pisarskiej, jak i braku wątpliwości co do tego, jakiego obowiązku i na jaką osobę nałożonego dotyczy decyzja z dnia (...) listopada 1992 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ zastosuje się do stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym wyroku, w tym pismo z dnia (...) grudnia 2009 r. przekaże organowi I instancji celem rozpatrzenia zgłoszonych w tym piśmie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, o toczącym się postępowaniu będzie informował E. T., zweryfikuje ustalona przez organ I instancji powierzchnię rozbudowy, której dotyczy obowiązek rozbiórki określony decyzją z dnia (...) listopada 1992 r., a w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawi w jaki sposób i na podstawie jakich wyliczeń powierzchnię tę ustalono, spełniając tym samym wymogi określone przepisem art. 107 § 3 kpa.

O wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 powyższej ustawy, a o zwrocie kosztów stosownie do art. 200.

/-/ T Świstak /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ A. Łaskarzewska