Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 568/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6281 Regulacje spraw majątkowych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40,  art. 39  ust. 1,  art. 4
journal: Dz.U. 1995 nr 97 poz 480
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia sędzia WSA Emilia Lewandowska sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2008 r. sprawy ze skargi Kościoła [...] w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r., w wyniku rozpatrzenia odwołania Kościoła [...] w W., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. odmawiającą przywrócenie Kościołowi [...] w W. prawa własności upaństwowionej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Ostateczna decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji została wydana w oparciu o następujące ustalenia w zakresie stanu faktycznego i ocenę prawną sprawy:

Nieruchomość położona przy ul. [...] (powojenna przejściowa nazwa: ul. [...]) do 1945 r. stanowiła własność jednostki organizacyjnej Kościoła Baptystów działającego na terytorium Rzeszy Niemieckiej. Jest ona usytuowana w czworoboku kamienic, zamkniętym ulicami [...], [...], [...] i [...]. Przy ulicy [...] znajduje się frontowy budynek mieszkalno-usługowy, posiadający [...] lokali mieszkalnych i [...] lokal użytkowy (budynek ten położony jest na obecnej działce nr [...], [...], obręb [...], o powierzchni [...] ha, stanowiącej własność Gminy W.). Część lokali mieszkalnych w tym budynku stanowi przedmiot odrębnego prawa własności osób fizycznych, z którym związany jest ułamkowy udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu. W podwórzu znajduje się wolnostojący budynek Zboru Baptystów, oznaczony adresem [...] (budynek ten położony jest na działce nr [...]). Działki nr [...] i [...] częściowo graniczą ze sobą. Zaś część niezabudowanego gruntu pomiędzy tymi działkami wchodzi w skład działki nr [...], stanowiącej własność Gminy W. Budynek frontowy oraz budynek położony w podwórzu posesji zostały przekazane w zarząd Parafii Polskiego Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan Baptystów w W. pismem Wojewody [...] z dnia [...] września 1946 r. Przedmiotowa nieruchomość została oznaczona geodezyjnie jako parcela [...] o powierzchni [....] m2, a miejscowo właściwy sąd założył dla niej księgę wieczystą nr [...], w dziale II tej księgi jako właściciel figuruje "Parafia Polskiego Kościoła Chrześcijan Baptystów w W.". W zbiorze dokumentów dołączonych do księgi wieczystej znajduje się pismo Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w W. z dnia 3 grudnia 1955 r., z którego wynika, że "nieruchomość położona w W. przy ul. [...], oznaczona jako parcela [...] o powierzchni [...] m2, nie była administrowana przez Prezydium i na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich przeszła na własność Parafii Polskiego Kościoła Chrześcijan Baptystów w W.".

W roku 1959 r. organy administracji państwowej przejęły we władanie budynek mieszkalny przy ul. [...]. We władaniu Baptystów pozostał natomiast znajdujący się w podwórzu wolnostojący budynek Zboru. Pierwotnie istniejąca parcela nr [...] o powierzchni [...] m2 uległa następnie podziałom geodezyjnym, na skutek których powstały między innymi: działka nr [...] (frontowy budynek mieszkalny przy ul. [...]) oraz działka nr [...] (budynek Zboru). Decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta W. nr [...] z dnia [...] maja 1972 r. stwierdzono, że Parafia Polskiego Kościoła Chrześcijan Baptystów w W. z dniem 29 czerwca 1971 r. z mocy prawa nabyła własność nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka (parcela) nr [...], [...], obręb [...], o powierzchni [...] m2. Ponadto na rzecz Parafii ustanowiono służebność przechodzenia i przejazdu przez bramę wjazdową położoną w budynku mieszkalnym przy ul. [...]. Powyższa decyzja wydana została na podstawie ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych (Dz. U. Nr 16, poz. 156).

Działka nr [...] oznaczona jest obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...].

Pismem z dnia 15 listopada 1995 r. Kościół [...] w W. powołując się na art. 4, 39 i 40 ustawy z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 97, poz. 480 ze zm; dalej jako u.s.P.K.C.B.), zwrócił się do Gminy Miejskiej W. o wszczęcie postępowania w sprawie przywrócenia Kościołowi własności upaństwowionej nieruchomości przy ul. [...], wskazując, iż czterokondygnacyjny budynek mieszkalny wraz z posesją przed II wojna światową był własnością Kościoła Baptystów, zaś po wojnie do 1959 r. pozostawał w zarządzie tego Kościoła. Wniosek ten został przekazany do rozpoznania zgodnie z właściwości Wojewodzie [...]. Pismem z dnia 9 maja 1996 r. Kościół [...] w W. sprecyzował swój wniosek i wystąpił o wydanie decyzji potwierdzającej na jego rzecz prawo własności wskazanego wyżej budynku wraz z przynależnym do niego gruntem (to jest działki nr [...]), a także prawo własności gruntu położonego pomiędzy tym budynkiem a kaplicą (część ówcześnie istniejącej działki nr [...]).

Wojewoda [...] w wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku (po uprzednim dwukrotnym uchyleniu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, podejmowanych w tej sprawie przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięć) decyzją z [...] czerwca 2007 r. nr [...] odmówił przywrócenia wnioskodawcy prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż nieruchomość, której dotyczył wniosek w dniu 7 września 1995 r. nie znajdowały się we władaniu Kościoła [...] w W. Zbór władał jedynie dwoma lokalami w budynku przy ul. [...]. Jednocześnie Wojewoda wyjaśnił, iż z uwagi na to, że wniosek strony dotyczył przywrócenia własności całego budynku mieszkalnego przy ul. [...] oraz części działki nr [...] materialnoprawną podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy stanowił przepis art. 40 u.s.P.K.C.B.

Organ podniósł, iż przywrócenie osobom prawnym Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej własności nieruchomości w trybie art. 40 powołanej ustawy jest możliwe wyłącznie w razie spełnienia przesłanki wymienionej w art. 39 ust. 1 pkt 1. Przesłanką tą jest zaś fakt uprzedniego władania nieruchomością przez podmioty wymienione w art. 4 u.s.P.K.C.B, czyli zbory, organizacje i gminy baptystyczne działające przed dniem 1 września 1939 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w jej ówczesnych granicach. Przed dniem 1 września 1939 r. W. znajdował się na terytorium Rzeszy Niemieckiej - co oznacza, że zgodnie z ustawą osoby prawne Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej nie mogą powoływać się na następstwo prawne po osobach prawnych niemieckiego Kościoła Baptystów. W tym stanie rzeczy przywrócenie Kościołowi [...] w W. prawa własności przedmiotowej nieruchomości nie jest, w ocenie organu, prawnie dopuszczalne. Nie jest również dopuszczalne orzekanie w przedmiocie przyznania stronie nieruchomości zamiennej, ani odszkodowania.

Od powyższej decyzji Kościół [...] w W. wniósł odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w wyniku rozpatrzenia tego odwołania decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] utrzymał rozstrzygnięcie Wojewody [...] w mocy. W ocenie Ministra istotą rozstrzygnięcia sprawy jest odpowiednie rozumienie art. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1995 r., zgodnie z którym Kościół Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej i jego osoby prawne są następcami prawnymi zborów, organizacji i gmin baptystycznych działających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed 1 września 1939 r. W ocenie organu własność spornych nieruchomości położonych w W. mogłaby zostać przywrócona odwołującemu się [...], pod warunkiem wykazania, że nieruchomość stanowiła własność zboru, organizacji lub gminy baptystycznej działającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez dniem 1 września 1939 r. W niniejszej sprawie sporne nieruchomości należały natomiast do jednostki organizacyjnej Kościoła Baptystów działającego na terenie Rzeszy Niemieckiej, a to oznacza, że Kościół [...] w W. nie jest, w rozumieniu wspomnianego art. 4, następcą prawnym jednostki organizacyjnej Kościoła Baptystów działającego na terenie Rzeszy Niemieckiej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podniósł ponadto, iż ani ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r., ani też inne, tak zwane ustawy wyznaniowe, regulując problematykę następstwa prawnego kościelnych osób prawnych, nie uznają tego następstwa na Ziemiach Zachodnich i Północnych. W myśl zasady przyjętej w tych ustawach na Ziemiach Zachodnich i Północnych, które przed dniem 1 września 1939 r. nie wchodziły w skład Państwa Polskiego, niedopuszczalne jest uznanie następstwa prawnego kościelnych osób prawnych i co za tym idzie - zastosowanie konstrukcji przywrócenia własności nieruchomości. Zasada ta opiera się między innymi na uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1959 r. (OSN z 1960 r. CII. poz. 33), zgodnie z którą jednostki organizacyjne związków wyznaniowych działających w Polsce nie mogą być uważane za następców prawnych niemieckich i gdańskich osób prawnych prawa publicznego. W ocenie organu oczywiste jest, że zasada ta odnosi się również do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej oraz jego osób prawnych. Na terenie Rzeszy Niemieckiej kościoły i inne związki wyznaniowe mogły działać tylko jako osoby prawa niemieckiego, a ich mienie przeszło po wojnie na własność Skarbu Państwa, zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. c dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 z późn. zm.).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Kościół [...] w W. reprezentowany przez r.pr. D. B. zarzucił decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji:

1.naruszenie prawa materialnego tj.

a) art. 40 w związku z art. 39 ust. 1 w zw. z art. 4 oraz art. 1 u.s.P.K.C.B poprzez niewłaściwą wykładnię, tj. przyjęcie, iż przywrócenie własności w trybie art. 40, możliwe jest po spełnieniu przesłanki uprzedniego władania nieruchomością przez podmioty wymienione w art. 4, przez które organ rozumie wyłącznie zbory, organizacje i gminy działające przed 1 września 1939 r. na terytorium Rzeczypospolitej, z pominięciem Kościoła i jego osób prawnych, działających także po II wojnie światowej , które w tym przepisie również zostały wymienione,

b)art. 2 ust. 4 dekretu Rady Ministrów z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, poprzez niewłaściwa wykładnię , tj. przyjęcie, że skarżący nie jest "odpowiednią polską osobą prawną" w rozumieniu tego przepisu

c)art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej poprzez zastosowanie błędnej – ustalonej w 1959 r. – wykładni przepisu art. 2 ust. 4 dekretu Rady Ministrów z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, przyjmując, że tylko osoby prawa publicznego mogły z mocy prawa nabyć własność nieruchomości poniemieckich, a związki wyznaniowe nie są osobami prawa publicznego,

2. naruszenie procedury administracyjnej tj.:

a) art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie w decyzji podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. nie wskazanie przepisów prawa materialnego, na podstawie których organ oparł swoje rozstrzygnięcie,

b) art. 7, 8, 9 i 12 k.p.a. w zw. z art. 35 § 3 k.p.a., poprzez ich pominięcie, pomimo zarzutu skarżącego, iż decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem tych przepisów, co w kontekście zmiany prawa materialnego w tym czasie (art. 4 u.s.P.K.C.B) miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony zarzucił organom przewlekłość w prowadzonym postępowaniu, podkreślając, że prowadzone on było od 13 lat (156 miesięcy), a w jego toku organy obydwu instancji trzykrotnie wydawały decyzje (łącznie 6 decyzji). Pierwsza decyzja w sprawie wydana została w dniu [...] września 1996 r., a odwołanie od niej organ rozpatrywała 42 miesiące rażąco naruszając przepis art. 12 § 1 k.p.a. oraz art. 35 § 3 k.p.a. Pomimo tak długiego rozpatrywania sprawy organ II instancji nie wydał wówczas merytorycznego rozstrzygnięcia, lecz decyzją z dnia [...] marca 1999 r. przekazał sprawę do ponownego rozpoznania do organu I instancji, z powołaniem na nowe brzmienie art. 4 u.s.P.K.C.B. W ocenie pełnomocnika strony, wobec przyjętej – w zaskarżonej decyzji - wykładni przepisów prawa materialnego, ówczesna (w latach 90 - tych) opieszałość organu odwoławczego miała istotny wpływ na wynik sprawy, ze względu na zmianę brzmienia przepisu art. 4 powołanej ustawy. Przed zmianą - wprowadzoną z dniem 30 maja 1998r. na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca1997r. o zmianie ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1998 nr 59, poz.375) - przepis art. 4 u.s.P.K.C.B. stanowił, iż Kościół i jego osoby prawne są następcami prawnymi zborów, organizacji i gmin baptystycznych działających na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przed dniem 1 września 1939 r. W 1996 r. odmówiono skarżącemu uwzględnienia jego wniosku, ponieważ "nieruchomości objęte wnioskiem znajdują się na terenach, które przed 1.09.1939r. nie wchodziły w skład Państwa Polskiego." (str. 1 decyzji z 12.09.1996r).

Obecnie organ zarówno I, jak i II instancji odmówiły uwzględnienia wniosku ze względu na usunięcie z treści przepisu art. 4 u.s.P.K.C.B. słowa "obecnym". Zdaniem skarżącego idąc tokiem rozumowania organów administracyjnych należy wskazać, że przepis art. 4 u.s.P.K.C.B. zmieniony został w dniu 30 maja 1998 r. Zatem gdyby odwołanie od decyzji z 1996 r. zostało rozpatrzone z poszanowaniem obowiązujących przepisów k.p.a. (tj. w terminie), nie byłoby podstaw, aby nie uwzględnić wniosku skarżącego. W przedmiotowym postępowaniu na skutek opieszałości organów administracyjnych, w szczególności Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, stan prawny uległ zmianie na niekorzyść skarżącego. Takie postępowanie organów administracyjnych stanowi, w ocenie skarżącego, naruszenie zasady praworządności i powoduje utratę jakiegokolwiek zaufania do organów państwa.

Uzasadniając naruszenie przez organ prawa materialnego pełnomocnik skarżącego podniósł, iż prawidłowa wykładnia art. 4 u.s.P.K.C.B. nie może być dokonywana w oderwaniu od art. 39 i 40, a także art. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 40 § 1 powołanej ustawy na wniosek Kościoła i jego osób prawnych wszczyna się postępowanie w przedmiocie przywrócenia im własności upaństwowionych nieruchomości lub ich części, nie pozostających w ich władaniu, o których mowa w art. 39 ust. 1 pkt 1. Zgodnie zaś z art. 39 ust. 1 pkt 1, w art. 40 mowa jest o nieruchomościach, które były we władaniu osób wymienionych w art. 4 u.s.P.K.C.B. Przepis art. 4 nie został umieszczony przez ustawodawcę "w sąsiedztwie" przepisów art. 39 i 40 ustawy, ani też w celu ich doprecyzowania. Jest to przepis generalny, który wskazuje obecnie istniejące osoby prawne (Kościół jako całość oraz poszczególne osoby prawne Kościoła), a także osoby prawne, których następcą jest tenże Kościół lub jego osoby prawne. Zdaniem skarżącego w art. 4 ustawy wymieniono 5 rodzajów osób prawnych:

a)obecnie istniejące:

- Kościół,

* osoby prawne Kościoła,

b) istniejące przed 1 wrześcnia1939 r.

* zbory baptystyczne,

* organizacje baptystyczne

* gminy baptystyczne.

Organ przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy pominął dwie pierwsze kategorie osób, tj. Kościół oraz osoby prawne Kościoła, ograniczając katalog osób wymienionych w art. 4 wyłącznie do "zborów, organizacji i gmin baptystycznych, istniejących przed 1.09.1939r." Organ odwoławczy nie wyjaśnił, dlaczego - jego zdaniem - art. 39 ust. 1 pkt 1 miałby się odwoływać wyłącznie do tych trzech rodzajów osób prawnych, a do pozostałych dwóch nie. Definicja Kościoła zawarta jest w art. 1 u.s.P.K.C.B.. Zgodnie z tym przepisem Kościołem w rozumieniu ustawy jest Kościół Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej. Niewątpliwie w tym przepisie mowa jest o Rzeczpospolitej Polskiej w jej obecnym kształcie, a nie w kształcie przed 1 września 1939 r.

Skoro zaś nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania była po II Wojnie Światowej we władaniu Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczpospolitej Polskiej, to spełniony został warunek określony w art. 40 u.s.P.K.C.B. - przed wywłaszczeniem nieruchomość była we władaniu osoby wymienionej w art. 4 u.s.P.K.C.B. W świetle art. 40 w zw. z art. 39 i 4 u.s.P.C.K.B. nie ma, w ocenie strony, żadnego znaczenia na jakim terytorium znajdowała się nieruchomość przed 1 września 1939 r. Terytorium to miałoby znaczenie , gdyby chodziło o nieruchomość, która po II wojnie światowej nie byłaby we władaniu skarżącego i gdyby powoływał się on na to, że była ona we władaniu zboru, albo jednostki organizacyjnej albo gminy, istniejących przed 1 września 1939 r. na terytorium Polski, a skarżący jest jej następcą.

Ponadto pełnomocnik skarżącego podkreślił, iż prawo własności nieruchomości przy ul. [...], Polski Kościół Chrześcijan Baptystów nabył z mocy prawa, na podstawie art. 2 ust. 4 dekretu Rady Ministrów z dnia 8 marca 1946 r. zgodnie z którym majątek niemieckich i gdańskich osób prawnych prawa publicznego przechodzi na własność odpowiednich polskich osób prawnych z mocy samego prawa. Art. 137 Konstytucji Rzeszy Niemieckiej stanowił, że związki wyznaniowe uznane przez państwo, a wśród nich Kościół Chrześcijan Baptystów, miały przymiot prawnych prawa publicznego. Skarżący zakwestionował przy tym trafność wykładni przepisów dekretu zawartej w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1959 r., wskazując na kontekst historyczny jej wydania i ówczesne uwarunkowania polityczne.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. odmawiającą przywrócenie skarżącemu prawa własności nieruchomości położonej w W., przy ul. [...], należącej przed drugą wojną światową do niemieckiego Kościoła Baptystów. Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1995 r. nr 97, poz. 480 ze zm.; dalej jako u.s.P.K.C.B.). Zgodnie z art. 40 ust. 1 tej ustawy na wniosek Kościoła i jego osób prawnych wszczyna się postępowania w przedmiocie przywrócenie im własności upaństwowionych nieruchomości lub ich części, nie pozostających w ich władaniu, o których mowa w art. 39 ust. 1 pkt 1. Przywołany w tym przepisie art. 39 ust. 1 pkt 1 wskazuje na nieruchomości, które były we władaniu osób prawnych, o których mowa w art. 4. Natomiast art. 4 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, stanowi, iż Kościół i jego osoby prawne są następcami prawnymi zborów, organizacji i gmin baptystycznych działających na terytorium Rzeczypospolitej przed dniem 1 września 1939 r.

Powyższa regulacja traktuje o przywróceniu prawa własności, dotyczy zatem podmiotów, które w przeszłości były same lub przez swych poprzedników prawnych właścicielami nieruchomości, o których zwrot zabiegają. Przy czym podkreślić należy, że sam fakt bycia następcą prawnym w rozumieniu art. 4 u.s.P.K.C.B. stanowi zaledwie podstawę wszczęcia przez Kościół starań o przywrócenie własności, nie obliguje jednak wojewody do podjęcia decyzji zgodnej z wnioskiem strony.

W sprawie jest poza sporem, że nieruchomość, której przywrócenia własności domaga się strona skarżąca, przed dniem 1 września 1939 r. znajdowała się poza ówczesnymi granicami państwa polskiego i należała w owym czasie do jednostki organizacyjnej niemieckiego Kościoła Baptystów działającego na terenie III Rzeszy.

Istota sporu sprowadza się do interpretacji przepisów art. 40 ust. 1 w związku z art. 39 ust. 1 oraz art. 4 powołanej ustawy. Skarżący wywodzi mianowicie, iż z treści normy prawnej zawartej w tych przepisach wynika, iż w trybie art. 40 ust. 1 można przywrócić Kościołowi Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej oraz jego osobom prawnym własność nieruchomości położonej w dzisiejszych granicach RP , której władztwem Kościół ten legitymował się po drugiej wojnie światowej, niezależnie od tego, że przed dniem 1 września 1939 r. należała ona do jednostki organizacyjnej Kościoła Baptystów działającego poza ówczesnymi granicami państwa polskiego. Wynikać ma to z odesłania zawartego w art. 39 ust. 1 pkt 1 wskazującego na nieruchomości będące we władaniu osób prawnych wymienionych w art. 4 u.s.P.K.C.B., przez które to osoby zdaniem skarżącego należy rozumieć m.in. Kościół i jego osoby prawne działające w obecnych granicach Rzeczypospolitej.

W ocenie Sądu stanowisko strony jest błędne. Przede wszystkim podnieść należy, że art. 4 u.s.P.K.C.B. reguluje kwestie następstwa prawnego Kościoła i jego osób prawnych po zborach, organizacjach i gminach baptystycznych, działających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed dniem 1 września 1939 r. Zawarte zatem w art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy odesłanie do osób prawnych wymienionych w art. 4 musi być zawsze interpretowane w kontekście tego następstwa. Oznacza to, że Kościół Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej (jako osoba prawna – a więc jeden z podmiotów wskazanych w art. 39) posiada uprawnienia do odzyskania, w trybie postępowania restytucyjnego, prawa własności określonej nieruchomości jedynie wówczas jeżeli występuje jako następca prawny ww. podmiotów działających do 31 sierpnia 1939 r. w granicach ówczesnej Rzeczypospolitej. Skoro zaś w niniejszej sprawie dawny właściciel nieruchomości, tj. jednostka organizacyjna niemieckiego Kościoła Baptystów, działała na terenie III Rzeszy Niemieckiej, to stwierdzić należy, że Kościół Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej i jego osoby prawne (Zbór) w świetle art. 4 u.s.P.K.C.B. nie są jego następcami prawnymi i nie mogą domagać się przywrócenia im własności przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 40 ust. 1 tej ustawy.

Zasadnie zatem organy obu instancji odmówiły przywrócenia skarżącemu spornej nieruchomości wskazując, że w sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka, wynikająca z art. 4 powołanej ustawy, warunkująca pozytywne dla strony rozstrzygnięcie.

W ocenie Sądu chybione są również zarzuty strony dotyczące naruszenia przez organ przepisów art. 2 ust. 4 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, a tym samym naruszenia art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej. Zważyć bowiem należy, iż przedmiotem niniejszego postępowania była sprawa dotycząca restytucji mienia Kościelnego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1995 r., a nie sprawa nabycia tego mienia w trybie wspomnianego dekretu. Wprawdzie rozstrzygając sprawę organy przywołały w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć powyższy dekret oraz wykładnię art. 2 ust. 4 tego dekretu, dokonaną przez Sąd Najwyższy (uchwała z dnia 19 grudnia 1959 r.) w celu wykazania braku dopuszczalności następstwa prawnego [...] po niemieckiej jednostce organizacyjnej Kościoła Baptystów, nie mniej przepisy te oraz ich wykładnia nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, która rozstrzygana była w oparciu o regulacje zawarte w ustawie z dnia 30 czerwca 1995 r.

Zasadny jest natomiast zarzut naruszenie przez Ministra art. 107 § 1 k.p.a. W zaskarżonej decyzji brak jest bowiem wskazania materialnoprawnej podstawy podjętego rozstrzygnięcia. Zważyć jednak należy, iż nie każde uchybienie przepisom prawa procesowego skutkować musi uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest bowiem ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie, wskazane wyżej uchybienie takiego wpływu, w ocenie Sądu nie miało. Podejmując zaskarżoną decyzję Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie rozstrzygał bowiem sprawy reformacyjnie, lecz utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. Decyzja ta zawiera zaś wskazanie pełnej materialnej podstawy rozstrzygnięcia. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji również nie budzi wątpliwości co do zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego.

Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji są podniesione przez stronę skarżącą zarzuty odnoszące się do opieszałości organów przy rozpoznawaniu sprawy. Sąd zauważa wprawdzie, iż między datą złożenia wniosku o przywrócenie własności (15 listopada 1995 r.), a datą podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie ([...] lutego 2008 r.), doszło do niekorzystnych z punktu widzenia strony zmian legislacyjnych, polegających na nadaniu nowego brzmienia art. 4 zmieniającego krąg podmiotów, których następcą prawnym jest Kościół Chrześcijan Baptystów i jego osoby prawne, niemniej w dacie wydawania zakwestionowanej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji jak również prowadzonego przez ten organ postępowania (po uchyleniu w dniu [...] września 2003 r. uprzednio wydanej przez Wojewodę decyzji) przepis ten obowiązywał już w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 26 czerwca 1997 r. – o zmianie ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. z 1998 r. nr 59, poz. 375). W tym stanie rzeczy zwłoka w rozpatrzeniu sprawy, na etapie postępowania objętego kontrolą Sądu, nie miała wpływu na merytoryczną treść podjętych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Ustalony przez organy stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości sądu. Organy dokonały też prawidłowo jego subsumpcji do normy prawnej zawartej w przepisach art. 40 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 1 i art. 4 u.s.P.K.C.B. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania wydanych rozstrzygnięć jedynie z powodu opieszałości organu mającej miejsce w toku rozpoznawania sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.