Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 894/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2005-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 48, art. 50, art. 51
journal: Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Ł. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia dokumentów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] oraz decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r. Nr[...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Ł. J. kwotę 250 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 894/04

UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2004r. nr Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania Ł. J. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2004r. nr [...], którą P. K. został zobowiązany do sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego sieci gazowej z przyłączami do budynków mieszkalnych na działkach nr 217/11, 217/12, 217/8, 218, 292/1, 219/4 przy ul. W. w R. uwzględniającego wprowadzone zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przeprowadzonych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę wraz z niezbędnymi uzgodnieniami oraz orzeczeniem technicznym określającym prawidłowość wykonania robót w terminie do 31 grudnia 2004r.

W odwołaniu Ł. J. wniosła demontażu gazociągu z jej nieruchomości nr ewid. 292/1, gdyż decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...].08.2003r., którą zezwolono P. K. na budowę gazociągu naruszyła jej prawo własności, bo urząd nie posiadał zgody do prowadzenia robót budowlanych na tej nieruchomości. Umowa użyczenia gruntu została podpisana 3.01.2004r, a nie 4.01.2004r. i na tę okoliczność skarżąca przedstawiła dowody. Wyrażona zgoda dotyczyła wykonania gazociągu w granicy,

a nie w odległości 1 m od granicy i na długości 8 m., a faktycznie gazociąg został wybudowany przez jej nieruchomość na długości lOOm. Inwestor o wyrażenie takiej zgody zwrócił się dopiero wtedy, gdy ogródki działkowe odmówiły wykonania gazociągu przez ich teren. Działka nr 292/1 została również wymieniona w decyzji

o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu Prezydenta Miasta z [...].03.2003r. nr [...], w której inwestor został pouczony o konieczności dołączenia do wniosku o pozwolenie na budowę dowodu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skarżąca stwierdziła, że jej egzemplarz umowy różni się od egzemplarza znajdującego się w aktach sprawy literką "r" wpisaną w rubryce "data".

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że P. K. zrealizował sieć gazową z przyłączami do budynków mieszkalnych przy ul. W. w R. na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Prezydenta Miasta z [...].08.2003r. nr [...]. W trakcie realizacji inwestor odstąpił w sposób istotny od warunków pozwolenia na budowę poprzez zmianę przebiegu trasy sieci gazowej, bo na pewnym odcinku została usytuowana na działce nr 291, która nie była objęta udzielonym pozwoleniem na budowę. Inwestor został zobowiązany do sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego dokonane zmiany wraz z orzeczeniem technicznym odnośnie prawidłowości wykonanych robót, przy czym organ I instancji wydał postanowienie z [...].06.2004r. nr [...] o wstrzymaniu wykonania robót budowlanych. Rozstrzygnięciem tym organ objął przebieg gazociągu przez działki objęte udzielonym pozwoleniem na budowę, natomiast sprawa przebiegu gazociągu przez działkę nr 291 została objęta odrębnym postępowaniem prowadzonym w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Organ nie uwzględnił zarzutów Ł. J. zawartych

w odwołaniu, gdyż w aktach sprawy znajduje się kopia umowy użyczenia

z 4.01.2003r. zawarta miedzy skarżącą a P. K., z której wynika, że użyczyła inwestorowi działki nr 292/1 na realizację rurociągu gazowego bez określenia jego długości. Kwestionowanie postanowień umowy skarżąca winna dochodzić przed sądem powszechnym.

W skardze do Sądu skarżąca Ł. J. wniosła o nakazanie demontażu gazociągu przebiegającego przez jej działkę, gdyż zaskarżona decyzja zmierza do prawnego usankcjonowania samowoli budowlanej. Podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu odnośnie terminu podpisania umowy użyczenia z inwestorem. Gazociąg na jej nieruchomości wybudowano z przekroczeniem udzielonej przez nią zgody. Gazociąg miał być wybudowany w granicy, co wynika z treści umowy i tylko na długości 8 m, co nie zostało wpisane do umowy, ale takie uzgodnienia potwierdzili świadkowie. Inwestor nie dotrzymał warunków odnośnie miejsca realizacji inwestycji na działce.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 135 p.p.s.a.).

Poddawszy takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, jednakże z przyczyn, które uwzględnił

z urzędu.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że inwestycja polegająca na budowie sieci gazowej przez inwestora P. K. była realizowana na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Prezydenta Miasta decyzją z [...] sierpnia 2003r. nr [...]. Prowadząc postępowanie wyjaśniające organy ustaliły też, że na pewnym odcinku sieć gazowa została zrealizowany na działce nr 291, która nie była wymieniona w pozwoleniu na budowę. Przyłącz na tym odcinku zgodnie

z pozwoleniem winien zostać zrealizowany na działce nr 218.

Takie ustalenia stały się podstawą dla organów orzekających w przedmiotowej sprawie do prowadzenia dwóch postępowań administracyjnych w stosunku do przedmiotowego przyłącza. Jedno postępowanie prowadzono na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. nr 207, poz. 2016 ze zm.) zwane dalej Prawem budowlanym i zakończone zaskarżoną decyzją, która utrzymywała w mocy decyzję organu I instancji zobowiązującą P. K. do sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego sieci gazowej z przyłączami do budynków mieszkalnych na działkach nr 217/11, 217/12, 217/8, 218, 292/1 219/4 przy ul. W. w R., uwzględniającego wprowadzone zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przeprowadzonych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę wraz z niezbędnymi uzgodnieniami oraz orzeczeniem technicznym określającym prawidłowość wykonania robót w terminie do 31 grudnia 2004r.

Z decyzji tych wynika ponadto, że w stosunku do odcinka sieci gazowej wybudowanej na działce nr 291, niewymienionej w pozwoleniu na budowę zostało uruchomione postępowanie na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, jako obiektu wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenie. Do takich działań organ I instancji został zobowiązany decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2004r. nr [...]. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, ze przebieg sieci gazowej został zmieniony w ten sposób, że część sieci gazowej wykonana została na działce nr ewid. 291, która nie byłą objęta pozwoleniem na budowę. W takim przypadku nie można mówić o odstępstwie od pozwolenia na budowę, gdyż na budowę sieci gazowej na terenie działki nr 291 inwestor nie miał pozwolenia na budowę. Wobec samowolnie wybudowanej części sieci gazowej na terenie działki nr 291 wymaga podjęcia działań na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.

Sąd w tym składzie nie podziela przedstawionego poglądu. Stosownie bowiem do art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje z zastrzeżeniem ust. 2 (wymienia warunki legalizacji samowoli budowlanej) w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ratio legis tego przepisu sprowadza się do takich działań inwestora, który podejmuje się realizacji inwestycji, gdy w ogóle nie było wydane pozwolenie na budowę takiej inwestycji.

W rozpoznawanej sprawie inwestor uzyskał pozwolenie na budowę, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Pozwolenie na budowę dla P. K. na realizację sieci gazowej zostało udzielone decyzją Prezydenta Miasta

z [...] sierpnia 2003r nr [...]. Powyższe prowadzi do wniosku, że nie zaistniała samowola budowlana podlegająca regulacji art. 48 Prawa budowlanego, a to właśnie z tego względu, że inwestor posiadał pozwolenie na realizację inwestycji.

W rozpoznawanej sprawie zaistniał przypadek realizacji inwestycji z istotnym odstępstwem od warunków wynikających z pozwolenia na budowę. Zatem sprawę należy rozpoznać na podstawie regulacji zawartych w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Stosownie do ust. 1 art. 50 Prawa budowlanego przepis ten należy stosować w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49 b ust. 1 tej ustawy. Przedstawiony wyżej stan faktyczny wyczerpuje właśnie treść dyspozycji zawartej w tym przepisie.

Katalog możliwych działań określony w art. 51 Prawa budowlanego jest bardzo szeroki i w efekcie może skutkować również nakazaniem rozbiórki obiektu budowlanego. Należy jednak podkreślić, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do prowadzenia postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego, a w konsekwencji dwóch postępowań o różnych podstawach prawnych w stosunku do tego samego przedmiotu i podmiotu.

Mając na uwadze wykazane naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.145 § i pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004r. nr [...].

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W świetle podstawowego celu tej kontroli, należy przyjąć, iż obowiązkiem Sądu jest stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodna z prawem.

Wykładnia zwrotu "we wszystkich postępowaniach" na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) została dokonana w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000r.sygn. akt FPS 12/99 (ONSA 2001/1/7). Oznacza on postępowania zaliczane do trybu głównego, czyli toczące się przed organami pierwszej i drugiej instancji oraz postępowania nadzwyczajne w sprawie wznowienia postępowania

i stwierdzenia nieważności decyzji, jak też w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadami niekwalifikowanymi. W związku z tym Sąd jest władny objąć swą kontrolą akt (czynność) wydany (podjętą) w postępowaniu wszczętym również po zaskarżeniu tego aktu (czynności) do sądu administracyjnego jak i podjęte przed zaskarżeniem danego aktu do Sądu oraz zastosować wobec nich przewidziane przez ustawę środki, pod warunkiem, iż zostały one wydane lub podjęte w granicach danej sprawy i jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Pogląd ten jest również aktualny na tle obecnie obowiązującego art. 135 p.p.s.a.

Warunkiem istnienia tożsamości spraw jest ustalenie w porównywanych decyzjach konkretyzacji identycznych stosunków prawnych, a wiec ustalenia identyczności przedmiotu stosunku (czyli węzła praw i obowiązków stron stosunku) oraz obu jego podstaw - prawnej i faktycznej (T. Woś Postępowanie sądowoadministracyjne Lexis Nexis wyd. nr 1 str. 275).

Taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Na tej podstawie Sąd uchylił też decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 20024 nr [...], gdyż w tej decyzji organ przyjął błędną interpretację przepisu art. 48 Prawa budowlanego i w wyniku tego nastąpiło rozdzielenie prowadzenia jednej sprawy administracyjnej do dwu odrębnych postępowań.

W obrocie prawnym pozostała decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2004r.nr [...]wydana na podstawie art. 51 ust.1 pkt 3, art. 81 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, bowiem Sąd w świetle wyżej przedstawionych uwag stanął na stanowisku, że postępowanie winno być prowadzone na podstawie tych właśnie przepisów do całej inwestycji zrealizowanej na podstawie pozwolenia na budowę z istotnymi odstępstwami od warunków pozwolenia (por. wyrok NSA

z 29.06.1999r. Sygn. akt IV SA 1031/97 LEX nr 47293). Do rozpoznania pozostało wiec odwołanie skarżącej z 18.06.2004r., z tego też względu Sąd uznał, że merytoryczna ocena zarzutów skargi jak odwołania na tym etapie postępowania, jest przedwczesna. Ponadto organ II instancji podejmie działania, których celem będzie prowadzenie jednego postępowania do przedmiotowej inwestycji według trybu wyżej wskazanego przez Sąd.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a uwzględniając wysokość wniesionego wpisu w związku z Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2004r. sygn. akt II SA/Rz 894/04 , którym skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym.