Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 619/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-09-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 2 i 3, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 5 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za sierpień 2010 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

G. spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. (dalej: skarżąca lub spółka) wraz ze skargą złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Przedmiotem przeważającej działalności spółki jest działalność związana z grami losowymi i zakładami wzajemnymi.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że w chwili obecnej nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów opłaty od skargi i innych kosztów sądowych. Decyzjami administracyjnymi została pozbawiona całego swojego majątku. Zamknięte zostały salony gier należące do skarżącej, zaś znajdujące się w nich automaty wraz ze znajdującą się w nich gotówką zostały zabezpieczone. Wskazała, że bilans spółki wykazuje wyłącznie stratę, wobec czego obecnie firma nie posiada środków finansowych, aby opłacić wpis od skargi.

Ponadto firma utraciła płynność finansową, obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Rachunki bankowe spółki są zajęte przez urząd skarbowy. Firma jest sparaliżowana i nie może prawidłowo funkcjonować.

Z oświadczenia spółki wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych szacowana jest na kwotę [...]zł. Zgodnie z bilansem za 2014 r. skarżąca poniosła stratę w wysokości [...] zł. Spółka posiada dwa rachunki bankowe ze stanem środków [...] zł i [...] zł. Stan środków w kasie na dzień 30 czerwca 2016 r, to [...] zł.

W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżąca nadesłała: raporty kasowe za okres maj – lipiec 2016 r. (stan na 31 lipca 2016 r. - [...] zł), wyciągi z dwóch rachunków bankowych za okres luty-lipiec 2016 r. (saldo z obydwu rachunków na 31 lipca 2016 r. - [...] zł), umowę spółki oraz uchwałę wspólników spółki w sprawie jej rozwiązania, deklaracje VAT-7 za okres styczeń – czerwiec 2016 r, (dostawa towarów, świadczenie usług w miesiącu styczniu w kwocie [...]zł, w miesiącu maju w kwocie [...]zł, w pozostałych okresach obroty w kwocie [...]zł), roczne zeznania podatkowe podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2014 i 2015, informację o odliczeniach od dochodu i od podatku za 2015 r., bilans za okres od 24 luty 2014 r. – 31 grudnia 2014 r. oraz pierwsze półrocze 2016 r. oraz rachunek zysków i strat za 2015 r. z zastrzeżeniem, że bilans za 2015 r. nie został dotychczas zatwierdzony ponieważ jest badany przez biegłego rewidenta, zestawienie dokonanych przez wspólników spółki dopłat w łącznej kwocie [...]zł, tytuły wykonawcze wystawione na spółkę, zawiadomienia o podjętych środkach egzekucyjnych oraz wykaz części zaległości spółki (dokumenty w sprawie sygn. akt I SA/Lu 616/16).

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Skarżąca spółka zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Jak wynika z powołanego wyżej przepisu, przyznanie prawa pomocy tej kategorii podmiotom uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę braku możliwości wyłożenie środków niezbędnych na pokrycie kosztów postępowania. Tak więc wykazanie braku środków jest warunkiem niezbędnym do uzyskania ulgi w postaci prawa pomocy, nie kreuje jednakże po stronie wnioskodawcy swoistego rodzaju roszczenia o jego przyznanie. Zasadą bowiem jest, że każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest niczym innym jak formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Biorąc pod uwagę powyższe oraz wykazaną sytuację finansową spółki, stwierdzić należy, że jej wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonaną ocenę należy rozpocząć od wskazania, że obecnie w niniejszej sprawie na skarżącej spoczywa obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł. Nadto, skarżąca ma obowiązek ponieść opłaty sądowe w 10 pozostałych sprawach zawisłych przed tutejszym sądem, których łączna wysokość we wszystkich 11 sprawach wynosi [...] zł. Wskazania przy tym wymaga, że skarżąca w jednej sprawie (I SA/Lu 628/16) uiściła należy wpis od skargi w kwocie [...]zł, czym niejako zaprzeczyła jakoby jej sytuacja finansowa była na tyle zła, iż uniemożliwia zapłatę kosztów sądowych.

Pomijając jednak powyższe, na brak zdolności finansowej spółki nie wskazują również pozostałe ustalenia wynikające ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów i oświadczeń. Przy czym oceniający miał na uwadze nie tylko aktualną sytuację finansowa spółki, lecz również tą z lat poprzednich (w szczególności rok 2015 i 2014), która pozwalała – zdaniem oceniającego – na poczynienie stosownych oszczędności celem prowadzenia zainicjowanych ocenie postępowań sądowych.

I tak, w sprawie okolicznością bezsporną jest, że spółka stopniowo ogranicza (wygasza) prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, co jak należy domniemywać jest skutkiem zmiany przepisów prawa w zakresie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych. Wynika to tak z deklaracji strony, złożonych przez nią dokumentów jak i z treści przepisów powszechnie obowiązującego prawa.

Trudno przy tym uznać, iż wskazana zmiana przepisów prawa skutkująca ograniczeniem działalności spółki nie była stronie znana. Spółka natomiast jeszcze przez kilka lat od wprowadzenia zmiany przepisów dysponowała znaczącymi wpływami finansowymi i znaczącym majątkiem. Fakt ten, nakładał na stronę obowiązek szczególnej zapobiegawczości w planowaniu wydatków – tak, by ewentualne należności sądowe pozostały zabezpieczone.

I tak, skarżąca za sam okres od 1 stycznia 2014 r. do 23 lutego 2014 r. uzyskała przychód w kwocie [...]zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...]zł, stratę w wysokości [...] zł. Natomiast w okresie od 24 lutego 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. wartości te wyniosły: przychód – [...] zł, koszty uzyskania przychodu [...] zł, strata [...] zł. Wykazała także, że kontynuowała odliczanie strat za 2014 r. od przychodu za 2015 r. Co istotne wykazana strata nie oznacza, że spółka utraciła płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych, wymagalnych zobowiązań. Strata stanowi w istocie jedynie wynik bilansowy nadwyżek kosztów nad przychodami i jako taka nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy skarżącej w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ponadto, w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2010 r. o sygn. akt I FZ 10/10). W konsekwencji, oceniając przesłanki przyznania skarżącej prawa pomocy należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej w dłuższym okresie czasu.

Ponadto zgodnie z oświadczeniem strony (druk PPPr) kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, środki trwałe przedstawiają wartość [...] zł, strata za ostatni rok obrotowy [...] zł. Dane te zgadzają się z danymi z przedstawionego bilansu na dzień 31 grudnia 2014 r. Nadto z bilansu tego wynika, że na koniec 2014 r. posiadane środki trwałe to: grunty o wartości [...] zł, budynki i lokale (62.203,51 zł) urządzenia techniczne (34.366,17 zł), inne środki trwałe (1.060.373,65 zł).

Należności spółki na koniec 2014 r. wynosiły [...] zł (długoterminowe) i [...] zł (krótkoterminowe), zaś zobowiązania krótkoterminowe [...] zł. Spółka nie miała zobowiązań długoterminowych. Nadto, w omawianym bilansie za 2014 r., skarżąca wykazała rezerwę na zobowiązania w kwocie [...]zł. Środki pieniężne Spółki na dzień 31 grudnia 2014 r. to była kwota [...]zł. Według rachunku zysków i strat na 31 grudnia 2014 r. spółka wykazywała przychody netto ze sprzedaży w kwocie [...]zł.

Na podstawie powyższych danych liczbowych należy stwierdzić, że spółka w 2014 r. prowadziła działalność o znacznych rozmiarach i posiadała płynność finansową.

Ponadto jak wynika ze złożonych dokumentów spółka również w 2015 r. odnotowywała przepływy finansowe znacznej wysokości nie ponosząc w tym okresie straty, lecz osiągając zysk (dochód) w kwocie [...]zł, który pozwalał na zabezpieczenie przyszłych wydatków spółki. Co więcej spółka na dzień 30 czerwca 2016 r. posiadała środki trwałe o wartości [...] zł oraz należności krótkoterminowe w kwocie [...]zł, zobowiązania krótkoterminowe w kwocie [...]zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 za pierwsze półrocze 2016 r. wynika nadto, że spółka rozlicza należności za dostawy towarów i świadczenie usług w łącznej kwocie [...]zł.

Powyższe zdaniem oceniającego wskazuje, że spółka pomimo, wykazywanych znacznych strat bilansowych, wbrew swoim twierdzeniom nie utraciła płynności finansowej, osiąga przychody, które umożliwiają jej uiszczenie wpisu. Okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego (zajęcie rachunków bankowych), w konsekwencji brak obrotów na rachunkach, czy fakt zamknięcia salonów gier i zabezpieczenia gotówki jest jak najbardziej istotna, niemniej należy je oceniać uwzględniając cały obraz sytuacji finansowej spółki zarówno z bieżącego okresu jak i lat poprzednich. Spółka natomiast w latach 2014-2015 wykazywała rezerwę na zobowiązania, a wiedząc o już wszczętych jak i przyszłych postępowaniach powinna, wykazywać się szczególną zapobiegliwością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, związanym z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. W konsekwencji spółka powinna była zabezpieczyć środki na pokrycie przede wszystkim kosztów związanych z przyszłymi, ewentualnymi sporami sądowymi.

Niezależnie od powyższego, w przypadku spółek z o.o., Kodeks Spółek Handlowych przewiduje instytucję czasowych wkładów wspólników tzw. dopłat. W sytuacji zatem, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, jej udziałowcy mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot, poprzez jego dofinansowanie.

Możliwość taką przewiduje również umowa spółki, z której wynika, wprost, iż jej wspólnicy mogą być zobowiązani do dopłat zwrotnych jak i bezzwrotnych w wysokości do dziesięciokrotności wartości ich udziałów w kapitale zakładowym spółki (§ 9 umowy). Jak wynika ze złożonego do akt oświadczenia spółki, jej wspólnicy 16 lutego 2016 r. udzielili jej takiego wsparcia w wysokości [...] zł, co stanowi jedynie 7 % wysokości kapitału zakładowego spółki.

W tym stanie rzeczy, należało odmówić skarżącej uwzględnienia wniosku, gdyż nie wykazała, że nie ma, czy też nie może zdobyć dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.