Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 822/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1, art. 104 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędziowie sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. T. i S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. T. i S. T. (skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] września 2013 r. nr [...]. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt wnuka w domu pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie (...).

W uzasadnieniu decyzji ostatecznej stwierdzono:

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R., pismem z dnia 17 maja 2013 r. nr [...], na podstawie art. 61 § 4 kpa, zawiadomił skarżących o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt wnuka R. H. w Domu Pomocy Społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie w M..

Jednocześnie w piśmie tym organ poinformował małżonków, że w miejscu ich zamieszkania pracownik socjalny Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przeprowadzi rodzinny wywiad środowiskowy, co wynika z treści art. 107 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1362 ze zm.), ustawa.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. orzekł o ustaleniu odpłatności za pobyt wnuka w Domu Pomocy Społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie w M. w wysokości 210,37 zł miesięcznie, poczynając od 1 maja 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie emerytalne w wysokości 2.946,37 zł. Wnuk małżonków od 1 października 2009 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie w M.. Opłatę za jego pobyt zastępczo ponosi gmina R., gdyż nie posiada on dochodu. Z ponoszenia odpłatności zwolniona jest jego matka,

ponieważ dochód przez nią osiągany jest niższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W dniu 1 lipca 2013 r. skarżący odmówili podpisania umowy zobowiązującej ich do ponoszenia odpłatności za pobyt wnuka w domu pomocy społecznej, składając na powyższą okoliczność stosowne pisemne oświadczenia. Organ podał, iż zgodnie z ustawą o pomocy społecznej (art. 61) obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich, przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

Jednocześnie organ wskazał, że dochód małżonków w kwocie 2.946,37 zł, co na osobę w rodzinie wynosi 1.473,19 zł, jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, czyli kwoty 1.368,00 zł (456,00 zł kryterium dochodowe na osobę w rodzinie x 300%). Stąd skarżący zobowiązani są do ponoszenia odpłatności za pobyt wnuka w domu pomocy społecznej w wysokości 210,37 zł, obliczonej jako różnica między uzyskanym dochodem 2.946,37 zł a 300 % kryterium dochodowym rodziny o takiej strukturze, tj. kwoty 2.736,00 zł (456,00 zł x 2 osoby x 300%).

Od powyższej decyzji małżonkowie wnieśli odwołanie zarzucając, iż niedopuszczalne jest wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy. Organ przy tym nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wymienili też wszystkie swoje schorzenia, które wymagają stosowania leków i ponoszenia znacznych wydatków na ich zakup - około 200,00 zł miesięcznie. Podają, iż w kwietniu 2012 r. na remont mieszkania zaciągnęli kredyt, miesięczna rata jego spłaty wynosi 1.000,00 zł. Całkowita spłata kredytu nastąpi w czerwcu 2014 r. Powyższe okoliczności, zdaniem skarżących, świadczą o tym, że dochód jest "papierowy", a jego wysokość przekracza jedynie 210,37 zł kryterium dochodowego dla rodziny. Stąd posiadają debet na rachunku bankowym, który może stanowić podstawę do uwzględnienia odwołania i uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucają iż pracownik socjalny podczas wywiadu środowiskowego zażądał wyłącznie kopii orzeczenia o niepełnosprawności skarżącego, decyzji o wysokości pobieranego świadczenia emerytalnego i zaświadczenia lekarskiego. Nie był natomiast zainteresowany innymi dokumentami. Ponadto przed wydaniem decyzji nie wyznaczył terminu do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. (...)

W myśl art. 59 ust. 1 ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich, przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Z kolei w myśl ust. 2 pkt 2 lit. b tego artykułu opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Przepis art. 64 ustawy stanowi natomiast, iż osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce, 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia, 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.

Organ pomocy społecznej, przed wydaniem decyzji w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt wnuka w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w M. od dnia 1 maja 2013 r., prowadząc postępowanie związane z ustaleniem możliwości ich ponoszenia, przedłożył stronom do podpisania umowę, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy. Strony nie wyraziły zgody na podpisanie umowy, co potwierdziły stosownymi pisemnymi oświadczeniami złożonymi w dniu 1 lipca 2013 r.

Przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie pracownik socjalny Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przeprowadził w dniu 22 maja 2013 r. w miejscu zamieszkania skarżących rodzinny wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie emerytalne otrzymywane przez skarżącego w wysokości 2.949,37 zł. W rodzinie problemy zdrowotne zgłasza skarżąca - zwyrodnienie kręgosłupa (w trakcie diagnozowania) oraz skarżący - nadczynność tarczycy, przerost gruczołu krokowego, choroby Gravesa Basedowa, niedosłuch, choroba oczu z powodu nadczynności tarczycy, zaćma. Z powodu tych schorzeń orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 19 maja 2010 r. został on zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 sierpnia 2013 r. Z treści zaświadczenia lekarskiego wystawionego w dniu 23 maja 2013 r. wynika, iż wymaga stałego leczenia. Podczas wywiadu małżonkowie wskazali, iż stałe miesięczne wydatki rodziny stanowią kwotę 1.935,44 zł, w której między innymi rata spłaty kredytu wynosi 940,00 zł, wydatki na leki i leczenie wynoszą około 200,00 - 300,00 zł, zużycie energii elektrycznej - 150,00 zł, składka ubezpieczeniowa na życie - 120,00 zł, ubezpieczenie samochodu - 100,00 zł, gaz - 53,00 zł, woda i ścieki - 110,00 zł. Z pisemnego oświadczenia majątkowego złożonego przez skarżącego w trakcie wywiadu wynika, że jest on właścicielem samochodu osobowego VW Polo, rocznik 1998, o wartości szacunkowej 3.000,00 zł oraz samochodu Ford - Transit, rocznik 1994, o wartości szacunkowej 2.000,00 zł. Ponadto skarżący złożył w dniu 22 maja 2013 r. pisemne oświadczenie, iż obecnie nie zobowiązuje się do ponoszenia kosztów pobytu wnuka w Domu Pomocy Społecznej w M., gdyż ze względu na remont domu, stan zdrowia i wysokość ponoszonych wydatków na życie egzystuje dzięki debetowi na rachunku bankowym. Natomiast skarżąca w pisemnym oświadczeniu złożonym w tym samym dniu podała, iż nie osiąga żadnego dochodu i jest na utrzymaniu męża. Jednocześnie w oświadczeniu tym pod odpowiedzialnością karną dodała, że córka jej chce opłacać za pobyt syna w placówce opiekuńczej miesięcznie kwotę 300,00 zł i nie chce, aby to rodzice ponosili opłaty za niego. Dodała też, iż córka nie wie na jakie konto ma wpłacić te środki, ponieważ dotychczas żaden pracownik socjalny nie przeprowadził z nią rodzinnego wywiadu środowiskowego. Ponadto pozostaje ona w związku konkubenckim, a konkubent zobowiązał się do pomocy w uiszczaniu tych opłat. W kolejnym oświadczeniu złożonym w dniu 1 lipca 2013 r. skarżąca stwierdziła, iż Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej fałszuje dokumenty, gdyż sprawa dotycząca opłat ponownie jest prowadzona, pomimo wyroku sądu w tej sprawie w dwóch instancjach. Dodała, że w sytuacji występujących problemów z opłatami za wnuka z tytułu pobytu w Domu Pomocy Społecznej należy dziecko oddać na wychowanie jego matce.

Rozpatrując przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności wskazać krąg osób obowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Z treści powołanego art. 61 ust. 1 ustawy wynika, że ustawodawca wskazał kolejność obowiązanych, a mianowicie: mieszkaniec domu, a dalej małżonek, zstępni przed wstępnymi. Z przepisu art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Za krewnych w linii prostej ustawa ta uważa zstępnych i wstępnych. Zstępnymi są np.: córka, syn czy wnuk. Natomiast wstępnymi, np.: matka i dziadek. Tak więc strony należą do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wobec swojego wnuka.

Z akt sprawy wynika, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w L. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 2 września 2003 r. sygn. akt III Nsm [...] małoletni, ur. 30 grudnia 1995 r. został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w M.. Zaś matce dziecka – S. H. zostało ograniczone wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem.

Dotychczas opłaty za pobyt małoletniego w wym. Placówce były wnoszone przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R., gdyż dziecko nie posiada dochodu, ojciec dziecka nie żyje, zaś dochód na osobę w rodzinie jego matki był niższy od kryterium, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy. Powyższe informacje zawarte są w decyzjach wydawanych przez organ pierwszej instancji z dnia 30 października 2009 r. nr [...], z dnia 19 marca 2010 r. nr [...] i z dnia 13 kwietnia 2011 r. nr [...], które znajdują się w aktach sprawy.

Zebrana w sprawie dokumentacja wskazuje, że organ pomocy społecznej w okresie wcześniejszym, chcąc dochodzić zwrotu poniesionych wydatków za pobyt wnuka stron w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w M., wystąpił z powództwem do Sądu Rejonowego w L., a następnie złożył apelację od wyroku do Sądu. Apelacja ta, wyrokiem Sądu Okręgowego w L. II Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt II Ca [...], została oddalona. Sąd Okręgowy m.in. wskazał, że gminie przysługuje droga administracyjna określona w art. 104 ust. 3 ustawy, tj. nakazanie osobom zobowiązanym, określonym w art. 61 ust. 1 ustawy, zwrotu wypłaconych świadczeń z tytułu opłat za pobyt w domu opieki społecznej w określonej wysokości i terminie w drodze decyzji administracyjnej. Przepisy ustawy nie przyznają natomiast uprawnień do żądania zobowiązania tych osób do złożenia oświadczenia woli w drodze powództwa wytoczonego na podstawie art. 64 Kodeksu cywilnego.

Zdaniem organu pierwszej instancji małżonkowie spełniają określone w art. 61 ust. 2 ustawy wymogi dochodowe uzasadniające obciążenie ich obowiązkiem ponoszenia opłat za pobyt wnuka w placówce. Zobowiązanie do wnoszenia opłaty występuje w sytuacji, jeżeli dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (kryterium dochodowe wynosi 456,00 zł - art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, a 300% tego kryterium stanowi kwota 1.386,00 zł), jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium (art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy), tj. 1.368,00 zł.

Organ pierwszej instancji wskazał, iż dochód małżonków stanowi wyłącznie świadczenie emerytalne pobierane przez skarżącego w wysokości 2.946,37 zł. Z dokonanych wyliczeń wynika, że 300% kryterium dochodowego dla rodziny liczącej 2 osoby wynosi 2.736,00 zł (456,00 zł x 2 osoby x 300%), zatem w sytuacji stron uzyskany przez nich dochód przekracza 300% kryterium dochodowego rodziny o kwotę 210,37 zł (2.946,37 zł - 2.736,00 zł). Dane te pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżący, jako wstępni (dziadkowie), mogą być obciążeni obowiązkiem wnoszenia opłat za pobyt wnuka w domu pomocy społecznej. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż od 1 marca 2011 r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca tej placówki wynosił 2.541,37 zł i był pokrywany w pełnej wysokości przez Gminę Rudna. Z treści umowy przedłożonej do podpisania stronom wynika, że obecnie koszt ten kształtuje się w wysokości 2.874,38 zł.

Mając na uwadze przedstawiony wyżej stan faktyczny sprawy, w świetle przytoczonych przepisów, należy uznać, że organ pomocy społecznej dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i wydał decyzję nie naruszającą przepisów prawa.

Odnosząc się do zarzutów stron podnoszonych w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, skład orzekający Kolegium wyjaśnia, iż pozostają one w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.

W związku z odmową podpisania przez strony umowy dotyczącej ponoszenia przez nich odpłatności za pobyt wnuka w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w M. organ pierwszej instancji był uprawniony do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy, pomimo, iż skarżący uważają to za niedopuszczalne. W tym miejscu należy przywołać uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt III CZP 77/09, w której wskazano, iż "uprawnienie gminy do dochodzenia zwrotu wydatków poniesionych za pobyt w domu pomocy społecznej nie zostało ograniczone warunkiem zawarcia - z osobami zobowiązanymi - umowy ustalającej wysokość wnoszonej przez nich opłaty". Zdaniem Sądu osoby zobowiązane do ponoszenia opłat mogą odmówić zawarcia umowy, zaś przepisy ustawy nie przyznają gminie w takiej sytuacji uprawnienia do żądania zobowiązania tych osób do złożenia oświadczenia woli w drodze powództwa na podstawie art. 64 k.c. Jak następnie podkreślił, ustawodawca przewidział jednak mechanizm efektywnej realizacji tego obowiązku. Stosownie bowiem do art. 104 ust. 3 ustawy wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin zwrotu tej należności ustala się w drodze decyzji administracyjnej, poprzedzonej oceną sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zobowiązanego (art. 107 ust. 1 ustawy). Wbrew zatem twierdzeniom stron do dochodzenia przez Gminę zwrotu wniesionej zastępczo opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej właściwa jest droga postępowania administracyjnego. Stanowisko to znajduje potwierdzenie we wskazanym wyżej orzeczeniu Sądu Najwyższego, który stwierdził, że "niedopuszczalna jest droga sądowa w sprawie o zwrot wydatków poniesionych zastępczo przez gminę w przypadku niewywiązywania się z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy".

Wbrew stanowisku stron nie było uzasadnione rozważanie przez organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji kwestii dotyczącej odstąpienia od żądania zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę. Z aktualnej treści art. 104 ust. 4 ustawy (po nowelizacji, która weszła w życie z dniem 31 marca 2010 r.), który stanowi, że: "(...) właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności (...) może odstąpić od żądania takiego zwrotu", wynika, iż przepis ten może być stosowany wówczas, gdy w obrocie prawnym istnieje już decyzja w sprawie zwrotu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, wydana na podstawie art. 104 ust. 3 tej ustawy. Stanowisko Kolegium znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 18/08, LEX Nr 518225, w którym Sąd rozważał podobny problem interpretacyjny, dotyczący jednoczesnego orzekania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz ich umarzania.

Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego uwzględnienia w ich dochodzie wydatków na zakup leków (200,00 zł), a także miesięcznych rat spłaty kredytu w kwocie 1.000,00 zł, organ odwoławczy stwierdza, iż jest on bezzasadny, gdyż ustawodawca w cytowanym wcześniej art. 8 ust. 3 ustawy wskazał, o jakie składniki może być pomniejszony dochód, wśród nich nie została wymieniona spłata kredytów ani koszty zakupu leków.

Z kolei zarzut związany z niewyznaczeniem przez organ pomocy społecznej stronom terminu do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, czy też ograniczeniem się przez pracownika socjalnego w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego tylko do niektórych dokumentów, w świetle zebranego materiału dowodowego nie znajduje uzasadnienia. Materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie jest znany stronom, bowiem to strony udostępniły go pracownikowi socjalnemu. Stąd też nie zachodziła konieczność, aby skarżący zapoznawali się z treścią dokumentacji, którą to sami przedłożyli, np. zaświadczeniem lekarskim, orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, kopią decyzji o pobieranym świadczeniu emerytalnym, czy też treścią pisemnych oświadczeń sporządzonych i podpisanych własnoręcznie. Pracownik socjalny przeprowadzając rodzinny wywiad środowiskowy prosił o udostępnienie dokumentacji, która umożliwiłaby ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżących, co znajduje uzasadnienie w treści art. 107 ust. 1 ustawy. Jednocześnie należy stwierdzić, że strony podnosząc powyższy zarzut nie wykazały w jaki sposób brak zapoznania przez organ I instancji z dokumentacją zebraną w sprawie przed wydaniem decyzji będzie miał wpływ na wynik sprawy.

Na tle przytoczonych wyżej okoliczności, w ocenie Kolegium, brak jest podstaw do uwzględnienia podniesionych w odwołaniu zarzutów, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy i nie zachował "reżimu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a." (...).

W skardze wniesiono o uchylenie decyzji ostatecznej w całości podnosząc, iż art. 104 ust. 4 ustawy wprowadził konieczność ustalenia, czy żądanie ponoszenia wydatków nie stanowiłoby dla adresata decyzji nadmiernego obciążenia. Przesłankę te należy wykładać zgodnie z założeniami i celami ustawy. Do szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 104 ust. 4 należy bez wątpienia, obok nadmiernego obciążenia, trudna sytuacja życiowa i rodzinna zobowiązanego, gdyż celem polityki społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie same pokonać (wyroki: NSA z 09.12.2010 r. I OSK 1156/10; WSA w Białymstoku z 10.10.2012 r., II SA/Bk 453/12).

Wedle utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, powinnością organu wydającego decyzję w ramach uznania administracyjnego, tak jak w tym przypadku, jest uzasadnienie rozstrzygnięcia w sposób świadczący o wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych oraz zbadaniu i rozważeniu w sposób wyczerpujący wszystkich przesłanek przemawiających za zajętym stanowiskiem zgodnie z przepisami k.p.a. Nadto, jeśli interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie i leży to w możliwości organu administracji, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony. Tworzy to domniemanie pozytywnego rozstrzygnięcia, chyba że pozytywnemu rozstrzygnięciu stoi na przeszkodzie niebudzący wątpliwości interes ogólny. Natomiast rozstrzygnięcie skarżonej decyzji i jego uzasadnienie przekonują dowodnie, iż tej powinności Kolegium nie sprostało.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze ograniczyło się jedynie do mechanicznego przywołania art. 8 ust. 3 ustawy, co kłóci się z treścią art. 104 ust.4 ustawy. A tymczasem nie sposób skutecznie kwestionować, iż adresaci skarżonej decyzji znajdują się w trudnej, ale niezawinionej przez siebie sytuacji życiowej, w stopniu nakazującym zastosowanie właśnie regulacji z art. 104 ust. 4.

Naruszenie obowiązującego prawa stanowi również niewyznaczenie skarżącym terminu do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, co stanowi samodzielną przesłankę do uznania i z tego względu za zasadną. (...).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zaskarżona bowiem decyzja została wydana przedwcześnie.

Kolejność osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej została ustalona w art. 61 ust. 1 ustawy. Przepis ten wymienia najpierw mieszkańca domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciela ustawowego z dochodów dziecka, małżonka, zstępnych przed wstępnymi i gminę,

z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

Nie ulega wątpliwości, że matka dziecka – w świetle art. 61 ust. 1 ustawy, powinna wnosić te opłaty przed swymi rodzicami, a dziadkami dziecka.

W uzasadnieniu decyzji organu I instancji stwierdzono, że matka małoletniego "posiada dochód niższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie". W związku z tym obowiązek ponoszenia opłaty nałożono na dziadków małoletniego – skarżących J. i S. T..

Okoliczność, że córka nie ma odpowiedniego dochodu nie została jednakże w sprawie właściwie rozpoznana.

W aktach sprawy znajduje się wprawdzie pisemne oświadczenie matki małoletniego z dnia 10 czerwca 2013 r. (k. 48 akt), iż jej sytuacja "finansowa

i materialna" jest trudna, ale poza tym oświadczeniem w materiałach sprawy brak jakiegokolwiek dowodu, z którego wynikałoby, że istotnie dochód ten jest niższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Skarżąca zaś, w pisemnym oświadczeniu z dnia 22 maja 2013 r. podała, że córka zobowiązała się przed sądem płacić 300 zł za pobyt syna w placówce opiekuńczej, nie chce by rodzice płacili za pobyt wnuka w domu pomocy społecznej. To, że jest zwolniona z opłat nie znaczy, że nie będzie płacić za syna. Nie wie na jakie konto miałaby wpłacać pieniądze, do tej pory nie było nikogo

z opieki celem wywiadu w zakresie opłaty. Pozostaje w związku z innym mężczyzną, który powiedział, że jej pomoże w uiszczaniu tej opłaty.

Z oświadczenia tego nie wynika w jakiej sprawie zostało ono przez córkę złożone, ale w czasie rozprawy sądowoadministracyjnej skarżący podniósł, że córka złożyła je w lipcu 2011 r. w Sądzie Rejonowym w L. w sprawie o sygn. akt I C [...]. Nadmienił przy tym, że córce darowali dom "po to by byli zwolnieni od uiszczania tych opłat". W czasie tej rozprawy skarżąca zaś dodała, że "nie byłoby problemu z płaceniem za pobyt wnuka w DPS, gdyby nie fakt, że jego matkę stać na ponoszenie stosownych opłat. Nie jest też prawdą, że nie może tych opłat uiszczać ponieważ z tym samym partnerem pozostaje w nieoficjalnym związku przez ostatnie 6 lat".

Jest faktem, że między postępowaniem, jakie toczyło się przed Sądem Rejonowym w L., o którym mówi skarżąca, a datą oświadczenia córki skarżącej minęły prawie dwa lata, ale oświadczenia złożone przez skarżących na rozprawie zdają się potwierdzać, że ich córka nadal ma możliwości płacenia za pobyt syna w tym domu. W każdym razie okoliczność ta – w postępowaniu administracyjnym – winna zostać dokładnie zbadana, w szczególności zaś jaki dochód osiąga córka skarżących i czy rzeczywiście – jak przyjął organ I instancji, a w ślad za nim i organ odwoławczy, dochód ten jest niższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Nie czyniąc tego naruszono przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym organ odwoławczy zbada tę okoliczność w trybie art. 136 kpa, a gdyby przerastało to możliwości działania Kolegium w tym trybie – postąpi stosownie do art. 138 kpa.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie w pkt II sentencji wyroku opiera się na zasadzie art. 152 tego Prawa.