Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 394/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1,  art. 135,  art. 145
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis (spr.) Sędzia WSA Władysław Kulon po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021r. sprawy ze skargi E. M. i W. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności kanalizacji sanitarnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (słownie: pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 28 listopada 2018 r. W. M. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Oławie o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nielegalnego wybudowania komunalnej sieci kanalizacji sanitarnej na prywatnych działkach przy ul. [...] w J. Z treści pisma wynikało m. in. podejrzenie nieprawidłowości przy realizacji robót budowlanych, dotyczących wybudowania na dwóch działkach [...] i [...], AM – [...], obręb L. odcinka komunalnej sieci kanalizacji sanitarnej. Strona podaje, że kanał sanitarny został wybudowany na działce stanowiącej drogę publiczną. Jednakże na pewnym odcinku kanał ten zbacza z drogi, biegnie przez prywatne działki strony, równolegle do drogi, w odległości ok. 1 do 1,3 m od granicy tych działek z drogą, a dalej wzdłuż drogi. Zdaniem wnioskodawcy nie było żadnych przeszkód, aby kanał przebiegał w całości w linii prostej, na działce stanowiącej drogę publiczną. Zdaniem W. M. prawdopodobnie inwestycja została zrealizowana ze znacznymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, bądź bez projektu. Zdaniem strony w takiej sytuacji zaistniały przesłanki, aby nakazać inwestorowi usunięcie odcinka instalacji z działek strony i przeniesienie ich na działkę drogową, co doprowadzi do zgodności inwestycji z prawem.

W efekcie zawiadomieniem z dnia 10 grudnia 2018 r., PINB poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalności kanalizacji sanitarnej przebiegającej między innymi przez działki nr [...] i [...] AM – [...] przy ul. [...] w J. W toku prowadzenia postępowania organ zwracał się do różnych podmiotów, w tym Z. Sp. z o.o. w J., Miasta i Gminy J., o przedłożenie dokumentów istotnych dla sprawy – (decyzji o pozwoleniu na budowę, dokumentacji projektowej) związanych z kontrolowaną inwestycją. Starostwo Powiatowe w Oławie poinformowało, że "operaty techniczne z rezultatami prac geodezyjnych i kartograficznych, których celem była inwentaryzacja sieci kanalizacyjnej "ks[...]" (....) zostały włączone do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Dalej akta sprawy wskazują, że postanowieniem z dnia 14 października 2019 r. (nr 43/2019) organ prowadzący postepowanie nałożył na inwestora – Gminę J. obowiązek przedstawienia inwentaryzacji geodezyjnej kanalizacji sanitarnej w skali 1:500 przebiegającej w ul. [...] w J. przez między innymi działki o nr ew. [...] i [...] AM – [...], obręb L., w określonym w tym piśmie terminie. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano (między innymi), że "w dniu 1.10. 2019 r. Wydział Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w Oławie przekazał do tut. organu całość dokumentacji związanej z wydaniem przez Kierownika Urzędu Rejonowego decyzji nr 140/96 z dn. 02.09.1996 r. udzielającej pozwolenia na budowę krytej pływalni w J. na działce [...] AM-[...]. Po wnikliwym zapoznaniu się z dokumentacją, a szczególnie z projektem technicznym sieci centralnego ogrzewania wodociągowej kanalizacji sanitarnej dostrzeżono, iż kanalizacja sanitarna powinna znajdować się w ulicy, natomiast na podstawie informacji z Rejestru Gruntów, kanalizacja sanitarna widocznie znajduje się na terenie prywatnych działek (między innymi [...] i [...] AM – [...] w J.).

W tak kształtującym się stanie faktycznym, niezbędne jest uzupełnienie – ujednolicenie posiadanych przez organ danych. Wymagana niniejszym postanowieniem inwentaryzacja geodezyjna, pozwoli ocenić charakter nieprawidłowości, a to w konsekwencji nakreśli tryb dalszego postępowania".

Z kolei w piśmie z dnia 26 lutego 2019 r. Starostwo Powiatowe w Oławie poinformowało, że operaty techniczne zawierające rezultaty prac geodezyjnych i kartograficznych, których celem była inwentaryzacja sieci kanalizacji sanitarnej "ks[...]", zlokalizowanej w ulicy [...] w J., zostały włączone do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego: 1) w dniu 8 stycznia 2010 r. dla odcinka od studni o rzędnych [...] do studni o rzędnych [...], znajdującej się na działce nr [...] AM – [...] obręb: L. (Id. Operatu [...]), 2) w dniu 7 stycznia 2003 r. dla odcinka od studni o rzędnych [...], znajdującej się na skrzyżowaniu ulic [...] i [...] (Id. Operatu [...]).

Następnie decyzją z dnia 3 marca 2020 nr 13/2020, wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., PINB umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności kanalizacji przebiegającej między innymi przez działki nr [...] i [...] AM – [...] przy ul. [...] w J. stanowiących własność E. i W. M. W motywach organ opisał tok postępowania wyjaśniającego, wykonane w jego toku czynności procesowe. Jak wynika z uzasadnienia decyzji zakres tego postępowania obejmował kwestie legalności wykonanej sieci. PINB wskazał, że 1.08. 2019 r. Gmina J. przekazała dokumenty potwierdzające legalność wykonanej sieci w postaci decyzji nr 140/69 z dnia 2.09.1996 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej: budowę krytej pływalni szkolnej wraz z sieciami wod-kan, c.o., linii energetycznej SN, nn i stacji transformatorowej zasilającej obiekt, z wyłączeniem wykonania drogi dojazdowej do pływalni; decyzji nr 15/98 z dnia 21.01. 1998 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie dla inwestycji wykonanej na podstawie decyzji nr 140/96 z dn. 2.09.1996 r.; decyzji nr 71/95/96 z dn. 23.01.1996 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie krytej pływalni wraz z sieciami zewnętrznymi; geodezyjnej inwentaryzacji uzbrojenia terenu wykonanej w latach 1997 i 1998. W wyniku oceny zgromadzonego materiału dowodowego PINB stwierdził, że brak jest podstaw do jakiejkolwiek ingerencji organów nadzoru budowlanego. Organ przytoczył uzasadnienie decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie krytej pływalni w J. Nadto PINB zwrócił uwagę, że decyzja udzielająca pozwolenia na użytkowanie została poprzedzona wizją lokalną w terenie i stwierdzono zgodność wykonania obiektu z warunkami o ustaleniu lokalizacji inwestycji z dnia 23 I 1996 r. 71/95/96 oraz pozwoleniem na budowę. Reasumując organ podnosi, że wskazane wcześniej dokumenty uprawniają stwierdzenie, że brak przesłanek aby stwierdzić, iż przy budowie obiektu doszło do sytuacji wyczerpującej znamiona samowoli budowlanej. Przywołał przy tym treść art. 48 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.).

Odwołanie od tej decyzji złożyli skarżący. Strony podnoszą, że dla odcinka od studni nr [...] o rzędnych według projektu [...] do studni o rzędnych według inwentaryzacji [...] (skrzyżowanie ulic [...] i [...]), w tym w granicach działek skarżących, nie ma żadnej dokumentacji projektowej i odbiorowej. Ponadto, przebieg kanalizacji sanitarnej od studni nr [...] do studni nr [...] jest niezgodny z zatwierdzonym projektem, co wynika z porównania przebiegu uwidocznionego w projekcie ze stanem uwidocznionym w inwentaryzacji. Według projektu kanalizacja miała przebiegać przez działkę stanowiącą drogę publiczną w odległości 1,5 m od granicy działek, a nie przez prywatne działki. Odebranie kanalizacji do użytkowania przez Urząd Rejonowy w Oławie nastąpiło prawdopodobnie na podstawie wizji w terenie w dniu 20 stycznia 1998 r., jak i protokołu odbioru kanalizacji sanitarnej z dnia 26 sierpnia 1998 r. (data ta jest późniejsza niż data decyzji o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie), w którym komisja odbiorowa poświadczyła nieprawdę o zgodności obiektu z projektem i pozwoleniem na budowę, co stanowi przestępstwo z art. 271 k.k. Zatem PINB winien zawiadomić o tym organ ścigania, a nie umarzać postępowanie. Strony podniosły również, że inwentaryzacja odbiorowa dotycząca analizowanego odcinka także jest niezgodna z rzeczywistym stanem. Na wniosek skarżącego Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w J. dokonał odkrywki, a następnie inwentaryzacji odcinka od studni nr [...] (zlokalizowanej na działce [...] do studni na skrzyżowaniu ulic [...] i [...]). Rzeczywisty stan powinien być już dostępny w zasobie Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Oławie. Poprzednia nierzetelna inwentaryzacja tego odcinka wykonana 2 grudnia 2002 r., wprowadzona do zasobu dokumentacji 7 stycznia 2003 r. została zrealizowana po terminie udzielenie pozwolenia na użytkowanie (21 stycznia 1998 r.), co świadczy o braku tego odcinka w chwili odbioru i jest równoznaczne z nieprzyjęciem go do użytkowania. Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z aktualnej mapy Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Oławie (w załączeniu mapa inwentaryzacji powykonawczej z dnia 7 lutego 2002 r.). Pismem z dnia 23 kwietnia 2020 r. W. M. wyjaśnił, że PINB nie zbadał i nie odniósł się do legalności całej kanalizacji sanitarnej przebiegającej przez działki Skarżących, tj. o nr [...] i [...]. PINB odniósł się bowiem tylko do tego odcinka, który był objęty decyzją o pozwoleniu na budowę krytej pływalni i odnoszącą się do niego decyzją o pozwoleniu na użytkowanie (do pisma dołączono mapę z zaznaczoną kanalizacją sanitarną).

Decyzją nr 520/2020 z dnia 10 czerwca 2020 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), w związku z odwołaniem E. i W. M., od opisanej decyzji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na uzasadnienie organ odwoławczy wskazał między innymi, że kanalizacja sanitarna w rejonie ul. [...] w J. została prawnie przyjęta do zasobów geodezyjnych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Oławie na podstawie operatów technicznych z prac geodezyjnych i kartograficznych w następujących terminach: - w dniu 8 stycznia 2010 r. - odcinek od studni o rzędnych [...] do studni [...] w działce nr [...] AM-[...], obręb L., - w dniu 7 stycznia 2003 r. - odcinek od studni o rzędnych [...] na działce nr [...] AM-[...], obręb L. do studni o rzędnych [...] na skrzyżowaniu ulic [...] i [...].

W dniu 14 maja 2019 r. pracownicy PINB przeprowadzili oględziny nieruchomości skarżących, w toku których stwierdzono, że na działce o nr ew. [...] AM-[...] przy ul. [...] w J. zlokalizowana jest studzienka kanalizacyjna z włazem stalowym. W dniu oględzin Inwestor - Gmina J. nie dysponowała dokumentami potwierdzającymi legalność wykonania kanalizacji sanitarnej. Według oświadczenia prezesa Z. Sp. z o.o. odcinek kanalizacji sanitarnej od ul. [...] do odejścia na basen zostały wykonane ok. 1997 r. Odcinek od odejścia ul. [...] został wykonany ok. 2002 r. Według oświadczenia E. R. - przedstawiciela Gminy J. - dokumentacja sieci i przyłącza sanitarnego została zarchiwizowana i przekazana zarządcy (sieć KS - przekazana Z. Sp. z o.o., dokumentacja przyłącza - przekazana zarządcy basenu). Z oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną.

Dnia 10 maja 2019 r. do siedziby PINB wpłynęło pismo Z. Sp. z o.o. w J. z załącznikiem - kserokopią pisma ze Starostwa Powiatowego w Oławie z dnia 26 kwietnia 2019 r., z którego wynikało, że na podstawie dokumentów znajdujących się w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym inwentaryzację sieci kanalizacji sanitarnej, zlokalizowanej w ul. [...] w J., wykonano: - w dniu 2 sierpnia 1997 r. dla odcinka studni o rzędnych [...] znajdującej się na działce numer [...] AM-[...], obręb L., do studni o rzędnych [...] znajdującej się na działce nr [...] AM-[...], obręb L.,- w dniu 2 grudnia 2002 r. dla odcinka od studni o rzędnych [...] znajdującej się na działce nr [...] AM-[...], obręb L., do studni o rzędnych [...] znajdującej się na skrzyżowaniu ulic [...] i [...]. W dniu 1 sierpnia 2019 r. Gmina J. przekazała następujące dokumenty, potwierdzające legalność wykonanej sieci: decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Oławie nr 140/96 z dnia 2 września 1996 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej: budowę krytej pływalni szkolnej wraz z sieciami wodno-kanalizacyjnymi, c.o., linii energetycznej SN, n.n. i stacji transformatorowej, zasilającej obiekt, z wyłączeniem wykonania drogi dojazdowej do pływalni, włączenie w ul. [...] na dz. o nr [...] AM-[...] w J.; decyzja nr 15/98 z dnia 21 stycznia 1998 r. udzielająca pozwolenia na użytkowanie dla inwestycji wykonanej na podstawie decyzji nr 140/96 z dnia 2 września 1996 r.; decyzja nr 71/95/96 z dnia 23 stycznia 1996 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie krytej pływalni wraz z sieciami zewnętrznymi; geodezyjna inwentaryzacja uzbrojenia terenu wykonana w latach 1997 i 1998.

Całość dokumentacji Kierownika Urzędu Rejonowego w Oławie dotycząca decyzji nr 140/96 z dnia 2 września 1996 r. została przekazana PINB w dniu 1 października 2019 r. Następnie Gmina J. poinformowała, że sieci, których dotyczy postępowanie, zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego, zgodnie z pismem z dnia 26 lutego 2019 r. Dołączono również pismo Naczelnika Wydziału Geodezji i Kartografii Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z dnia 20 grudnia 2019 r. Poinformowano, że w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym nie znajdują się kopie map z powykonawczej inwentaryzacji sieci kanalizacji sanitarnej, przebiegającej w ul. [...] w J. na wysokości działek [...] i [...] oraz działki [...] AM-[...], obręb L. Informacja o przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego została przekazana w piśmie z dnia 26 lutego 2019 r. Przed 2014 rokiem w skład dokumentacji nie wchodziła kopia uwierzytelnianej obecnie mapy dla zleceniodawcy. W Państwowymi Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym znajdują się dokumenty stanowiące podstawę wnoszonych na ówczesne analogowe mapy zasadnicze graficznych prezentacji przebiegu mierzonych sieci, tj. szkice polowe, wykazy współrzędnych. Po zgromadzeniu wymienionych wcześniej dowodów Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Oławie decyzją nr 13/2020 z dnia 3 marca 2020 r., na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności kanalizacji sanitarnej przebiegającej m. in. przez działki nr [...] i [...] AM-[...] przy ul. [...] w J., stanowiących własność E. i W. M. Organ I instancji wskazał na art. 48 Prawa budowlanego oraz podniósł, że budowa krytej pływalni przy ul. [...] w J. została zakończona w 1998 r. Po przedłożeniu przez inwestora wszelkich potrzebnych dokumentów i przeprowadzeniu kontroli przez pracowników Urzędu Rejonowego w Oławie w dniu 21 stycznia 1998 r. Kierownik tego urzędu wydał decyzję nr 15/98 udzielającą pozwolenia na użytkowanie obiektu. W związku z faktem, iż organ udzielający pozwolenia na użytkowanie krytej pływalni w J. stwierdził zgodność wykonania obiektu z warunkami określonymi w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji nr 71/95/96 z dnia 23 stycznia 1996 r. oraz pozwoleniem na budowę nr 140/96, brak jest przesłanek, aby stwierdzić, iż przy budowie obiektu doszło do sytuacji wyczerpującej znamiona samowoli budowlanej.

Organ I instancji podniósł, że w uzasadnieniu decyzji nr 15/98 z dnia 21 stycznia 1998 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie obiektu krytej pływalni w J. przy u. [...] (dz. nr [...] AM-[...]) Kierownika Urzędu Rejonowego w Oławie, wskazano, iż inwestor uzyskał pozwolenie na budowę decyzją nr 140/96 z dnia 2 września 1996 r., znak UA 7351-88/96. Decyzją tą inwestor został zobowiązany do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Urząd Miasta i Gminy w J. złożył zawiadomienie o zakończeniu budowy i dołączył następujące dokumenty: postanowienie Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w Oławie z dnia 8 stycznia 1998 r., -postanowienie Komendy Rejonowej państwowej Straży Pożarnej w Oławie z dnia 6 stycznia 1998 r., - dzienniki budowy - 6 sztuk, oświadczenie kierownika budowy z dnia 20 grudnia 1997 r. - inwentaryzacja geodezyjno-powykonawcza, -dokumentacja powykonawcza - konstrukcja, architektura, - protokoły odbioru robót, - certyfikaty i atesty, - protokoły pomiarów skuteczności instalacji wentylacji grawitacyjnej, - protokoły pomiarów elektrycznych z dnia 18 grudnia 1997 r. oraz linii kablowej z dnia 31 stycznia 1997 r.,- protokoły odbioru komisji odbiorowej z dnia 15 stycznia 1998 r., - protokół odbioru kanalizacji sanitarnej z dnia 26 sierpnia 1998 r., - protokół odbioru stacji transformatorowej, - protokół odbioru węzła cieplnego. W uzasadnieniu decyzji nr 15/98 wskazano również, iż w dniu 20 stycznia 1998 r. dokonano wizji w terenie w obecności inwestora, kierownika budowy i przedstawiciela Urzędu Rejonowego oraz stwierdzono zgodność wykonania obiektu z warunkami określonymi w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji nr 71/95/96 z dnia 23 stycznia 1996 r., znak 8331/71/95/96 oraz pozwoleniem na budowę nr 140/96. Decyzja nr 15/98 z dnia 21 stycznia 1998 r. została wydana w oparciu o m.in. protokół odbioru końcowego i przekazania do użytku (eksploatacji) kanalizacji sanitarnej do krytej pływalni w J. z dnia 26 sierpnia 1997 r. W protokole tym stwierdzono, że inwestycja - obiekt odpowiada przeznaczeniu i jest gotowa do użytku - eksploatacji, więc odbiera się od wykonawcy oraz przekazuje go użytkownikowi - Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dniem 26 sierpnia 1997 r. Decyzja udzielająca pozwolenia na użytkowanie krytej pływalni przy ul. [...] w J. została wydana również w oparciu o m.in. protokół odbioru obiektu z dnia 20 stycznia 1998 r., w którym stwierdzono, iż obiekt został wykonany zgodnie z warunkami określonymi w decyzjach: o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nr 71/95/96 z dnia 23 stycznia 1996 r., znak 8332/71/95/96; pozwolenia na budowę nr 140/96 z dnia 2 września 1996 r" znak 7351/88/96. W. M. w swoim piśmie inicjującym postępowanie - podniósł, iż na prywatnych działkach nr [...] i [...] w J. przechodzi odcinek komunalnej sieci kanalizacji sanitarnej. W piśmie zaznaczył również, że poprzedni właściciel tych działek nie wyrażał nigdy zgody, aby kanalizacja sanitarna przebiegała przez jego nieruchomości. PINB wyjaśnił, iż W. M. nabył od poprzedniego właściciela nieruchomość z wadą prawną, polegającą na obciążeniu nieruchomości prawem osób trzecich. W tym przypadku odpowiedzialność wobec nabywcy ponosi jedynie sprzedawca. Jest to istotne z tego względu, że akt notarialny sporządzony na okoliczność transakcji ma dużą doniosłość prawną, ponieważ z chwilą zawarcia umowy przenosi jej własność. Stąd też, jeżeli sprzedawcą jest właściciel nieruchomości, to obroną przed skutkami takiej wady jest dochodzenie odszkodowania od sprzedawcy, wzywające go do naprawienia całej szkody. W przypadku, jeśli sprzedawca nie spełni żądania kupującego dobrowolnie, pozostaje mu dochodzenie roszczenia na drodze sądowej. Możliwe jest również cofnięcie oświadczenia woli o nabyciu nieruchomości na drodze sądowej. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że kwestie cywilnoprawne dochodzenia roszczeń na drodze sądowej nie leżą w kompetencjach organów nadzoru budowlanego, a powyższe pouczenie strony wypełnia obowiązek organów administracji publicznej polegający na uświadamianiu obywateli i zaznajamianiu ich z przepisami prawa. W związku z powyższym, PINB umorzył postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie.

Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa oraz po rozpatrzeniu argumentów podnoszonych w odwołaniu, stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym "gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części". Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wtedy, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 1998 r., I SA/Łd 1025/96, LEX nr 1690657). Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Dodatkowo, przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania mogą być różnorodnej natury. Dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi. Tym samym bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. może wynikać z różnorodnych przyczyn, ich katalog nie jest zamknięty (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 341/16, LEX nr 2189973; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 416/16, LEX nr 2154520). Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja organu I instancji odpowiada prawu. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia prawa strony do zapoznania się z aktami sprawy należy wskazać, że stronie udostępniono akta w dniu 5 lutego 2020 r., o czym świadczy podpisany przez W. M. wniosek o udostępnienie akt. W odniesieniu do zarzutu braku wglądu do całości akt, należy wskazać, że podstawę wydania decyzji PINB stanowi materiał zgromadzony w aktach sprawy PINB, ponieważ postępowanie toczyło się przed organem I instancji, nie zaś przed Starostwem Powiatowym w Oławie. Jednocześnie, jak podniósł PINB, wszelkie dowody pochodzące z dokumentacji Starostwa Powiatowego w Oławie zostały włączone do akt PINB. Odpowiadając na zarzut, że postępowanie w spawie budowy kanalizacji sanitarnej na działkach nr [...] oraz [...] toczyło się z pominięciem ówczesnego właściciela, należy podnieść, że organem właściwym do wykonywania zadań administracji architektoniczno-budowlanej w I instancji jest Starosta. Budowa krytej pływalni przy ul. [...] w J. na działce [...] AM-[...] wraz z przedmiotową kanalizacją sanitarną była prowadzona na podstawie projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją nr 140/96 z dnia 2 września 1996 r. (znak UA 7351 - 88/96) i została zakończona w 1998 r. Po przedłożeniu przez inwestora wszelkich potrzebnych dokumentów i przeprowadzeniu kontroli Kierownik Urzędu Rejonowego w Oławie w dniu 21 stycznia 1998 r. wydał decyzję nr 15/98 udzielającą pozwolenie na użytkowanie obiektu. W załącznikach do tej decyzji widnieje inwentaryzacja geodezyjno-powykonawcza. Organ I instancji trafnie podnosi, że w związku z faktem, iż organ udzielający pozwolenia na użytkowanie krytej pływalni w J. stwierdził zgodność wykonania obiektu z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nr 71/95/96 z dnia 23 stycznia 1996 r. oraz pozwoleniem na budowę nr 140/96, brak jest przesłanek, aby stwierdzić, iż przy budowie obiektu doszło do sytuacji wyczerpującej znamiona samowoli budowlanej. Oponując twierdzeniom skarżącego należy wskazać, że w dniu 26 sierpnia 1997 r. nastąpił odbiór kanalizacji sanitarnej do krytej pływalni w J., a końcowy odbiór robót budowlanych odbył się dnia 20 stycznia 1998 r. (decyzja o pozwoleniu na użytkowanie - 21 stycznia 1998 r.). Nadto, fakt wykonania w dniu 2 grudnia 2002 r. inwentaryzacji sieci kanalizacji sanitarnej, zlokalizowanej w ul. [...] w J., dla odcinka od studni o rzędnych [...] znajdującej się na działce nr [...] AM-[...], obręb L. do studni o rzędnych [...], znajdującej się na skrzyżowaniu ulic [...] i [...], nie przesądza o tym, że przedmiotowa sieć została wykonana w 2002 r. W aktach sprawy zaś brak jest dokumentów wskazujących na to, że odcinki tej sieci zostały wykonane samowolnie. Należy również wskazać że, jak wynika z pisma Z. Sp. z o.o. z dnia 28 grudnia 2018 r., sieć przedmiotowej kanalizacji sanitarnej została przekazana na stan Z. Sp. z o.o. w J. w dniu 31 grudnia 1999 r. przez Inwestora, tj. Urząd Miasta i Gminy J. Prowadzenie postępowania w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego jest dopuszczalne dopiero po uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego (Dz. U. z 1997 Nr 111, poz. 726), obowiązującego na dzień wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, właściwy organ wydawał pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego po protokolarnym stwierdzeniu na miejscu budowy zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz warunkami pozwolenia na budowę i uporządkowania terenu budowy. Według art. 57 ust. 1 Prawa budowlanego: do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie inwestor był obowiązany dołączyć: oryginał dziennika budowy; oświadczenie kierownika budowy: a) o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę, przepisami i obowiązującymi Polskimi Normami, b) o doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy, a także - w razie korzystania - ulicy, sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu; oświadczenie o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych, jeżeli eksploatacja wybudowanego obiektu jest uzależniona od ich odpowiedniego zagospodarowania; protokoły badań i sprawdzeń; inwentaryzację geodezyjną powykonawczą. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie jest konsekwencją stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego zgodności wybudowanego obiektu budowlanego z zatwierdzonym projektem budowlanym (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1628/17, LEX nr 2491785). Według wyroku NSA z dnia 7 listopada 2019 r" sygn. akt II OSK 1051/18, LEX nr 2761905: "decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego przesądza o zgodności z prawem wzniesionego obiektu i czyni bezprzedmiotowym ewentualne niezakończone postępowanie nadzorcze dotyczące procesu budowlanego oraz ma takie znaczenie, że wzniesione obiekty budowlane nie mogą podlegać ponownemu sprawdzeniu (pod kątem legalności wybudowania) przez organy nadzoru budowlanego". Dodatkowo organ wskazuje, że w dziale III księgi wieczystej nieruchomości skarżących brak jest wzmianki o służebności przesyłu sieci kanalizacji sanitarnej. Jednak kwestie dochodzenia cywilnoprawnych roszczeń na drodze sądowej nie leżą w kompetencjach organów nadzoru budowlanego, których głównym obowiązkiem jest nadzór i kontrola przestrzegania przepisów Prawa budowlanego. Podsumowując, zdaniem organu, stwierdzić należy, iż decyzja nr 13/2020 Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Oławie z dnia 3 marca 2020 r. jest prawidłowa, a przedstawiona przez organ pierwszej instancji wykładnia przepisów prawa oraz przytoczona argumentacja zasługują w pełni na uwzględnienie. W związku z powyższym, w ocenie tutejszego organu brak jest merytorycznych przesłanek do podjęcia rozstrzygnięcia innej treści niż zawarte w zaskarżonej decyzji.

W skardze na ostateczną decyzję w sprawie E. i M. wnieśli o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Oławie i przekazanie sprawy PINB do ponownego rozstrzygnięcia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji DWINB i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozstrzygnięcia. Skarżący wnieśli także o zasądzenie od DWINB na naszą rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący nie zgadzają się z rozstrzygnięciem niniejszej sprawy przez DWINB, który zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję PINB o umorzeniu w całości - jako bezprzedmiotowego - postępowania w sprawie legalności kanalizacji sanitarnej przebiegającej m.in. przez nasze działki nr [...] i [...] AM-[...] przy ul. [...] w J. Skarżący wyjaśniają, że istnienie kanalizacji sanitarnej na naszych działkach [...] i [...] odkryli w roku 2017 po przystąpieniu do jej porządkowania. Działki te nabyli jako wolne od jakiejkolwiek zabudowy. Z informacji uzyskanych przez nas od poprzedniego właściciela wynika, że nigdy nie wyrażał zgody na budowę kanalizacji sanitarnej na działce nr [...] (która później została podzielona na mniejsze działki, w tym nabyte przez nas działki [...] i [...]) i nie wiedział, że na tych działkach została wybudowana studzienka oraz przewody kanalizacyjne. Oznaczać to może, że inwestor - Gmina J. wybudowała kanalizację na obecnych działkach [...] i [...], będących działkami prywatnymi, bez pozwolenia na budowę oraz bez prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tych okolicznościach pismem z dnia 20.11.2018 r. skarżący złożył do PINB w Oławie wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nielegalnego wybudowania komunalnej sieci kanalizacji sanitarnej na prywatnych działkach przy ul. [...] w J.. W wyniku prowadzonego postępowania administracyjnego w tej sprawie pracownicy PINB przeprowadzili w dniu 14.05.2019 r. oględziny na działkach nr [...] i [...] w obecności przedstawicieli Gminy J. oraz prezesa Z. Sp. z o.o. w J. (Z.), a także w obecności W. M. – właściciela działek [...] i [...]. W toku kontroli stwierdzono, że na działce nr [...] przy granicy z działką [...] znajduje się studzienka kanalizacyjna (KS) z włazem stalowym. Prezes Z. oświadczył, że odcinki kanalizacji sanitarnej od ul. [...] do tej studzienki na działce [...] i odejścia na basen zostały wykonane około roku 1997 (odcinek pierwszy), natomiast odcinek dalszy od tej studzienki w kierunku ul. [...] ok. 2002 r. (odcinek drugi). Inwestor - Gmina J. nie dysponowała w dniu oględzin żadnymi dokumentami potwierdzającymi legalność wykonania kanalizacji sanitarnej. Przedstawicielka Gminy J. oświadczyła, że dokumentacja sieci i przyłącza sanitarnego została zarchiwizowana i przekazana zarządcy (sieć KS - przekazana Z., dokumentacja przyłącza - przekazana zarządcy basenu). Zatem bezspornym jest sam fakt wybudowania kanalizacji sanitarnej na działkach nr [...] i [...], zarówno odcinka pierwszego sieci kanalizacyjnej (od strony ul. [...] przez działkę [...] do studzienki na działce [...] z odejściem w kierunku pływalni) jak i odcinka drugiego sieci kanalizacyjnej (od studzienki na działce [...] w stronę ul. [...]). Natomiast PINB nie ustalił dokładnych dat wybudowania obu odcinków. Jednakże dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy nie ma większego znaczenia ustalenie dokładnych dat, wystarczające jest wskazanie przybliżonego okresu budowy, a to dla ustalenia jakie przepisy mają zastosowanie do tych budów. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że odcinek pierwszy wraz z odejściem w kierunku krytej pływalni przy ul. [...] w J. miał być wybudowany przed oddaniem do użytkowania tej pływalni, tj. prawdopodobnie w 1997 roku, co zresztą jest zgodne z oświadczeniem prezesa Z.. Ponadto z pisma Starostwa Powiatowego w Oławie z dnia 26.04.2019 r. wynika, że inwentaryzację sieci kanalizacji sanitarnej obejmującej odcinek pierwszy sieci wykonano 02.08.1997 r. Natomiast drugi odcinek został wybudowany pomiędzy 1998 r. a 2002 r., co także wynika z oświadczenia prezesa Z., a dodatkowo poparte jest informacją zawartą w piśmie Starostwa Powiatowego w Oławie, że inwentaryzację sieci kanalizacyjnej obejmującej odcinek drugi wykonano 01.2.2002 r. To pismo Starostwa Powiatowego w Oławie z dnia 26.04.2019 r. zostało doręczone przez Z. jako załącznik do pisma Z. z dnia 07.05.2019 r. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy kanalizacji sanitarnej wzdłuż ul. [...], m.in. na działkach [...] i [...], pracownicy sugerowali, że postępowanie administracyjne w sprawie pozwolenia na budowę krytej pływalni obejmowało również budowę kanalizacji w rejonie ul. [...]. Jednak nie dali stronie możliwości zapoznania się z dokumentacją tej budowy wypożyczoną przez PINB ze Starostwa Powiatowego w Oławie. Następnie PINB wydał decyzję nr 13/2020 z dnia 03.03.2020 r. o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie legalności kanalizacji sanitarnej przebiegającej między innymi przez działki skarżących nr [...] i [...] AM-[...] przy ul. [...] w J. ze względu na bezprzedmiotowość postępowania. Z uzasadnienia tej decyzji wynikało, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Oławie nr 15/98 z dnia 21.01.1998 r. zawierająca pozwolenie na użytkowanie krytej pływalni sprawia, że postępowanie w sprawie legalności kanalizacji wybudowanej na działkach strony stało się bezprzedmiotowe. Natomiast organ w żaden sposób nie odniósł się do legalności drugiego odcinka kanalizacji, który został zrealizowany już po oddaniu do użytkowania krytej pływalni i nie miał żadnego związku z tamtą sprawą. Poza tym PINB stwierdził, że w związku z wybudowaniem na działkach spornych kanalizacji sanitarnej nieruchomość ta posiada wadę prawną. Jednak odszkodowania z tego tytułu można dochodzić tylko od sprzedawcy tej nieruchomości. Od decyzji PINB strona złożyła odwołanie do DWINB zarzucając przede wszystkim, że organ I - stancji w ogóle nie odniósł się do legalności drugiego odcinka kanalizacji, wybudowanego już po oddaniu do użytkowania krytej pływalni, tj. odcinka wybudowanego od studni na działce [...] w kierunku ul. [...]. Tego odcinka sieci kanalizacyjnej nie mogła obejmować wcześniejsza decyzja o pozwoleniu na użytkowanie krytej pływalni. Ponadto podniesiono inne zarzuty pozostając w błędnym przekonaniu, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Oławie nr 15/98 z i 21.01.1998 r., udzielająca pozwolenia na użytkowanie krytej pływalni, obejmuje swym zakresem pierwszy odcinek kanalizacji sanitarnej na działkach [...] i [...], gdy w rzeczywistości tak nie jest. W wyniku rozpatrzenia odwołania DWINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem strony z tym rozstrzygnięciem tym nie sposób się zgodzić, bowiem organy nadzoru budowlanego obu instancji uznały postępowanie za bezprzedmiotowe w całości, mimo że nie oceniły legalności całej kanalizacji sanitarnej znajdującej się w obrębie naszych działek [...] i [...], o co wnioskowano, lecz oceniły legalność jedynie części kanalizacji sanitarnej w obrębie działek skarżących. Organy obu instancji oceniły i uznały (bezpodstawnie) legalność tego odcinka kanalizacji, który został wybudowany ok. 1997 r., tj. od strony ul. [...] do studzienki zlokalizowanej na działce [...] (przy granicy z działką [...]) z odejściem pod kątem prostym w kierunku krytej pływalni przy ul. [...] (odcinek pierwszy). Natomiast w ogóle nie oceniły legalności odcinka wybudowanego później na działce [...] od studzienki w kierunku ul. [...] (odcinek drugi). W tych okolicznościach umorzenie postępowania w całości, jako bezprzedmiotowego, jest niedopuszczalne. Tylko bowiem jednoznaczna i prawidłowa ocena organów, że cała kanalizacja sanitarna objęta postępowaniem w sprawie legalności kanalizacji sanitarnej przebiegającej m.in. przez działki [...] i [...] (oba odcinki) została wybudowana legalnie, mogłaby stanowić podstawę do umorzenia postępowania w całości jako bezprzedmiotowego. Ocena dokonana przez organy obu instancji, zgodnie z którą odcinek pierwszy został wybudowany legalnie, jest błędna. Zgodnie z prawem budowlanym, wg stanu prawnego obowiązującego w czasie budowy tej kanalizacji sanitarnej, budowa zarówno sieci kanalizacyjnych jak i przyłączy kanalizacyjnych wymagała pozwolenia na budowę. Pozwolenie zawsze dotyczy tylko konkretnych wyszczególnionych w decyzji działek. Również decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczy konkretnej działki/działek. Ta sama zasada odnosi się także do decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Tymczasem dokumenty wskazywane przez inwestora - Gminę J., a za nim przez organy obu instancji - jako rzekomo świadczące o legalności kanalizacji sanitarnej wybudowanej m.in. na naszych działkach nr [...] i [...] - nie dotyczą działek [...] i [...], ani nawet sąsiadującej z nimi działki nr [...] stanowiącej drogę - ul. [...]. Dotyczą one tylko działki nr [...] AM-[...], co wyraźnie wynika z ich treści. Są to następujące dokumenty: decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nr 71/954/96 z dnia 23.01.1996 r., znak 8331/71/95/96 Burmistrza Miasta i Gminy J., dla inwestycji na działce nr ewidencyjny gruntów [...] w obrębie geodezyjnym L., wraz z mapą stanowiącą załącznik graficzny do tej decyzji, na której oznaczone są linie rozgraniczające teren inwestycji (w aktach sprawy brak jest w/w załącznika), decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Oławie nr 140/96 z dnia 02.09.1996 r., znak: UA 7351 - 88/96 zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę krytej pływalni wraz z sieciami wod-kan ... w J. na działce nr [...] AM-[...], decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Oławie nr 15/98 z dnia 21.01.1998 r., znak: UA 7351 - 88/96/98 o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie obiektu krytej pływalni w J. przy ul. [...] dz. nr [...] AM-[...]. Skoro żadna z tych decyzji nie obejmuje działek [...] i [...] AM-[...] to nie można uznać, że decyzje te łącznie, lub którakolwiek z nich oddzielnie, świadczy o legalności budowy kanalizacji sanitarnej w rejonie ul. [...], m.in. na działkach [...] i [...]. Zdaniem strony skarżącej zachodzi uzasadnione podejrzenie, że w celu doprowadzenia kanalizacji sanitarnej do planowanej na działce [...] budowy krytej pływalni mogło być wydane jakieś oddzielne pozwolenie na budowę kanalizacji (na odcinek pierwszy). Wszystko wskazuje na to, że byłoby to pozwolenie na budowę kanalizacji na działce nr [...] stanowiącej drogę (ul. [...]) i na działce nr [...] położonej między tą drogą a działką [...] objętą pozwoleniem na budowę pływalni. Ale nie na działce nr [...]. Z planu sytuacyjnego dotyczącego budowy przyłączy kanalizacyjnych na działce [...], (sporządzonego - zgodnie z art. 34 ust. 3 pkt 1 ustawy prawo budowlane - w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy terenów sąsiednich) wynika bowiem, że na terenach sąsiednich - czyli poza zaznaczonym tam wyraźnie obszarem zabudowy w granicach działki [...], objętym pozwoleniem na budowę nr 140/96 - sieć kanalizacyjna miała przebiegać w działce nr [...] stanowiącej drogę (ul. [...]), a nie równolegle do niej przez działki prywatne, w tym przez nasze działki nr [...] i [...]. Tymczasem faktycznie wybudowany kanał sanitarny, którego dotyczył wniosek, biegnie od strony ul. [...] właśnie przez prywatne działki sąsiadujące z działką [...] (ul. [...]) do studzienki na naszej działce [...], a następnie odchodzi pod kątem prostym w kierunku pływalni przecinając w poprzek drogę - ul. [...]. Nie wiadomo przy tym czy odejście w kierunku pływalni przez działkę nr [...] stanowi również sieć kanalizacyjną, czy przyłącze kanalizacyjne do pływalni. Na planie sytuacyjnym odcinek drugi kanalizacji sanitarnej (od studzienki w kierunku ul. [...]) nie jest w ogóle naniesiony jako istniejąca lub projektowana zabudowa terenów sąsiednich. Oznacza to, że jego budowa była realizowana

W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki sąd administracyjny zważył:

Skarga jest zasadna, bowiem decyzje wydane w sprawie, a orzekające o umorzeniu postępowania są co najmniej przedwczesne, jeśli nie nieuzasadnione.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i w świetle art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), nr 520/2020 z dnia 10 czerwca 2020 r. utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji umarzająca postępowanie w sprawie nielegalnego wybudowania komunalnej sieci kanalizacji sanitarnej na prywatnych działkach przy ul. [...] w J.

Zdaniem sądu skarżone rozstrzygnięcia zostały wydane bez zebrania, omówienia i oceny całości materiału dowodowego sprawy, co narusza art. 7 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik kontrolowanego postępowania administracyjnego. Organ nie zebrał materiału dowodowego w sprawie i nie zweryfikował stanu faktycznego sprawy w sposób pozwalający na ocenę w zakresie prawnej kwalifikacji robót budowlanych związanych z prawidłowością realizacji inwestycji, tj. kanalizacji. Podstawowym zagadnieniem w sprawie jest charakter prawny robót budowlanych wykonanych w J., związanych z budową szkolnej pływalni krytej. Z ustaleń dotychczasowych PINBu wynika, że Gmina J. przekazała dokumenty potwierdzające legalność wykonanej sieci. Są to decyzje: nr 140/96 z dnia 2.09.1996 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej: budowę krytej pływalni szkolnej wraz z sieciami wod-kan. (.....); decyzja nr 15/98 z dnia 21.01.1998 r. udzielająca pozwolenia na użytkowanie dla inwestycji wykonanej na podstawie decyzji nr 140/96 z dn. 2.09.1996 r.; decyzja nr 71/95/96 z dn. 23.01.1996 r. o warunkach zabudowy i za-gospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie krytej pływalni wraz z sieciami zewnętrznymi, a także geodezyjnej inwentaryzacji uzbrojenia terenu wykonanej w latach 1997 i 1998. Przede wszystkim trzeba wskazać, że przesłane do sądu akta sprawy nie zawierają pełnej dokumentacji, o której piszą organy, zatem sąd nie może skontrolować ani zakresu robót objętych decyzją o pozwoleniu na budowę (w tym planowanego przebiegu sieci wod-kan) co dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy wydaje się najistotniejsze. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia spornych między stronami kwestii konieczne było przedstawienie pełnej dokumentacji dotyczącej wykonanej inwestycji. Przedwcześnie organy nadzoru budowlanego uznały, że ingerencja organu nadzoru budowlanego nie jest konieczna, pominął w efekcie rozważania czy i na podstawie jakich przepisów Prawa budowlanego postępowanie powinno być prowadzone.

Jak wynika z art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Mając to na względzie, wskazać należy po pierwsze, że sąd w tym składzie, nie miał wątpliwości, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające było niewystarczające aby jednoznacznie zająć stanowisko co do oceny zgodności z robót budowlanych związanych z realizacją inwestycji z zatwierdzonym projektem budowlanym. Trzeba także zwrócić uwagę na niekonsekwentne stanowisko organu I instancji co do stanu faktycznego przyjęte w sprawie, co uszło także uwadze organu drugiej instancji. Jak wcześniej wskazano, z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji, po dostarczeniu całości dokumentacji związanej z wydaniem przez Kierownika Urzędu Rejonowego decyzji nr 140/96 z dn. 02.09.1996 r. udzielającej pozwolenia na budowę krytej pływalni w J. na działce [...] AM-[...], a w szczególności z projektem technicznym sieci centralnego ogrzewania wodociągowej kanalizacji sanitarnej stwierdził, że kanalizacja sanitarna winna znajdować się w ulicy, natomiast na podstawie informacji z rejestru gruntów, kanalizacja sanitarna widocznie znajduje się na terenie prywatnych działek (między innymi [...] i [...] AM – [...] w J.). Następnie, w skarżonej decyzji organ całkowicie pominął te ustalenia, co – w świetle zawartości akt administracyjnych- jest nie do oceny przez sąd. Sąd orzekający w sprawie uznał, że dowody zgromadzone w sprawie, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji nie pozwalały na ocenę jaki był charakter robót budowlanych, w szczególności obejmujących przebieg instalacji kanalizacji sanitarnej. Oznacza to, że również stanowisko organu odwoławczego akceptujące opinię o braku podstaw do działań organów nadzoru budowlanego było także przedwczesne. Nadto, istotną kwestią pominiętą w ustaleniach organu, było zbadanie, czy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowalne. Skarżący wielokrotnie bowiem wskazywał w tym postępowaniu, że jest właścicielką działek nr [...] i [...], a ani on ani jego poprzednik prawny nigdy nie wyrażali zgody na przebieg przez te działki kanalizacji sanitarnej. Uwzględniając dotychczasowe uwagi sąd stwierdził naruszenie przepisów procesowych, a w szczególności art. 7 k.p.a. Z zasady ogólnej prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika, że na organy nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ponadto, z zasady praworządności wypływa obowiązek czuwania nad zgodnością z prawem decyzji organu pierwszej instancji. Istota zatem postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Obowiązkiem zaś każdego organu administracji jest, jak najstaranniejsze wyjaśnienie stanu sprawy, co wynika z zasad ogólnych wyrażonych np. w art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji), art. 7 k.p.a. (zasada wyjaśnienia stanu faktycznego), czy też art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy). Na podstawie art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei na organie odwoławczym spoczywa obowiązek usunięcia naruszeń prawa popełnionych przez organ pierwszej instancji.

Dalej trzeba powiedzieć, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte zawiadomieniem strony skarżącej z dnia 28 listopada 2018 r. i w wyniku tego zawiadomieniem z dnia 10 grudnia 2018 r., PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności kanalizacji sanitarnej przebiegającej między innymi przez działki nr [...] i [...] AM – [...] przy ul. [...] w J. Choć co do zasady postępowania nadzorcze organ wszczyna z urzędu i nie jest związany określonymi w pismach osób zainteresowanych granicami interwencji, to nie może ulegać wątpliwości powinność organu prowadzenia postępowania i załatwienia sprawy w pełnym wymiarze przedmiotowym. Wszystkie dostrzeżone uchybienia skutkują tym, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organy nadzoru budowlanego dołączą pełny materiał dowodowy sprawy; prawidłowo określą krąg stron postępowania z uwzględnieniem wszystkich aktualnych właścicieli nieruchomości bądź ich części zajętych pod inwestycję, uzupełnią materiał dowodowy w niezbędnym zakresie. Należy także pamiętać, że organ ma obowiązek przekazać sądowi całość akt sprawy, czyli wszystkie te dowody, które przeprowadził w toku postępowania, także akta innego postępowania, które posłużyły mu do ustalenia stanu faktycznego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania, rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.