Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 893/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust.1, art. 6 ust. 2,
journal: Dz.U. 2003 nr 106 poz 1002
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2010 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia [...], znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzja z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 1, art. 2 pkt 2, art. 4 pkt 7, 11 i 15, art. 6 ust. 2 pkt 7, 10, art. 7 ust. 1 pkt 1 ust. 1a, 1b, ust. 2, ust. 3 i ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (DZ.U. z 2003r., Nr 106, poz. 1002 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia [...] r. w sprawie czasowego odebrania zwierząt.

W wyniku analizy akt sprawy ustalono, iż pismem z dnia 20 sierpnia 2009 r. Pogotowie i Straż dla Zwierząt z T. na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt wniosło o odebranie 10 koni należących do K. K. i przekazanie ich pod czasową opiekę wnioskodawcy. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż w dniu 18 sierpnia 2009 r. przeprowadzona została kontrola warunków utrzymania stajni należącej do K. K., w której znajduje się 55 koni czystej krwi arabskiej. Ustalono, iż zwierzęta od kilku miesięcy żyją w półmetrowych odchodach, bez ściółki, świeżej wody i paszy, konie są wychudzone, okaleczone, część wymaga natychmiastowej interwencji weterynarza i kowala. Wyjaśniono, iż w dniu kontroli zabrano 10 koni w najgorszym stanie psychofizycznym, dodano, iż Pogotowie podjęło próbę skontaktowania się z właścicielem, który jednak odmówił współpracy, również z policją.

Decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy Ł. na podstawie art. 7 ust. 1c, 3, 4, 5 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt orzekł o czasowym odebraniu 10 koni czystej krwi arabskiej wskazanych we wniosku Stowarzyszenia Pogotowie i Straż dla Zwierząt utrzymywanych w miejscowości P. i o przekazaniu ich Stowarzyszeniu, z uwagi na zagrożenie ich życia.

Wskazując na zasadność decyzji Wójt Gminy podał, iż stosownie do art. 7 ust. 1, ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta. W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagraża jego życiu, upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem jest ochrona zwierząt, może odebrać zwierzę zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta celem podjęcia przez ten organ decyzji w sprawie odebrania zwierząt. Organ ustalił w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, iż zwierzęta były traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 w/w ustawy, który precyzuje, iż za znęcanie się nad zwierzętami uznaje się m.in. utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach, używanie uprzęży zmuszających zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenie ciała, stosowanie okrutnych metod hodowli zwierząt, nie zapewnienie możliwości niezbędnego ruchu. Wójt podkreślił, iż poczynione ustalenia w pełni uzasadniają czasowe odebranie koni.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. K. wnosząc o uchylenie decyzji oraz wydanie orzeczenia o zwrocie odebranych zwierząt. Zarzucił naruszenie art. 10-12 i art. 77 K.p.a. poprzez brak postępowania administracyjnego zmierzającego do ustalenia, czy wydana decyzja dotyczy podmiotu będącego stroną, a w konsekwencji wydanie decyzji doprowadzającej do rażącego naruszenia dóbr osobistych odwołującego określonych w art. 23 K.c.

Uzasadniając postawione wnioski odwołujący wskazywał, iż organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do ustalenia, kto jest właścicielem zwierząt i dowolnie przyjął, iż status ten przysługuje odwołującemu.

W wykonaniu zarządzenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 września 2009 r. pełnomocnik K. K. został wezwany do wyjaśnienia, czy złożone odwołanie jest pismem K. K. jako osoby fizycznej czy jako Prezesa Zarządu Spółki A, a jeżeli tak do złożenia pełnomocnictwa i wypisu z KRS.

W dniu 18 września 2009 r. wpłynął do organu wypis z KRS oraz dokument pełnomocnictwa dla K. K. jako Prezesa Spółki A.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło dotychczasowy przebieg postępowania i treść art. 7 ustawy o ochronie zwierząt wywodząc, iż na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego wykazane zostało, iż odebrane zwierzęta były przetrzymywane w warunkach zagrażających ich życiu, wszystkie zwierzęta znajdowały się w złym i bardzo złym stanie psychofizycznym, pozbawione były wody, paszy, odpowiednich warunków stajennych i niezbędnej ilości ruchu. Większość zwierząt wymagała natychmiastowej interwencji weterynarza i kowala, jak również jak najszybszej socjalizacji. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy zgodził się, iż decyzja nie powinna być adresowana do organu spółki, niemniej jednak uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, które wydane zostało w stosunku do A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. Ponadto odwołujący się na wezwanie organu oświadczył, iż występuje jako Prezes Zarządu Spółki, nie jako osoba fizyczna.

A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucając błąd co do podmiotu decyzji, jak również nieuprawnione odebranie zwierząt przez Pogotowie i Straż dla Zwierząt w sytuacji, gdy zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 18 ustawy o ochronie zwierząt i art. 2 ust. 1a ustawy o organizacji i hodowli zwierząt gospodarskich, koń jako zwierzę gospodarskie, w przypadku znęcania się nad nim może być przekazany jedynie państwowej jednostce organizacyjnej prowadzącej gospodarstwo rolne, a taką jednostką z pewnością nie jest Pogotowie i Straż dla Zwierząt. Skarżący oświadczył, iż rzeczywistym właścicielem zwierząt jest Spółka B z siedzibą w B. i załączył pismo Spółki E prowadzącej obsługę rachunkowo - księgową Spółki B z dnia 6 października 2009 r. adresowane do Prokuratury Rejonowej w Ł., zawierające informację, iż firma dokonała zakupu koni arabskich w miesiącach listopad i grudzień 2007 roku, transakcje zakupu zostały udokumentowane fakturami z dnia 27 listopada 2007r. i 27 grudnia 2007r. W piśmie tym Spółka oświadczyła również, iż od dnia 31 sierpnia 2009 r. nie wpłynęły żadne dokumenty świadczące o zmianie właściciela zwierząt. Do skargi załączono kserokopię umowy dzierżawy zawartej pomiędzy Spółką B a Spółką "C" z K. i umowy obsługi koni w stadninie pomiędzy Spółką D i Spółką B.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Kolegium zauważyło, iż skarżący sam sobie przeczy, gdyż w skardze zarzuca błędne wskazanie podmiotu, do którego należą zwierzęta a jednocześnie pisze, iż zebrane ze stadniny konie stanowią własność skarżącej Spółki. Organ wskazał ponadto, iż strona argumentowała, opierając się na piśmie z dnia 6 października 2009 r., iż właścicielem koni jest Spółka B i do dnia 31 sierpnia 2009 r. nie wpłynęły żadne dokumentu poświadczające zmianę właściciela zwierząt, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się umowa kupna-sprzedaży z dnia 24 sierpnia 2009 r. , z której wynika, iż w tym dniu sprzedano klacz kasztankę z ogierkiem. Wobec tych niejasności organ A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. za wiarygodne przyjął stwierdzenie strony skarżącej zawarte w pkt 1 skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jej zasadna.

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Na wstępie należy podkreślić, iż przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt ( tekst jedn. Dz. U. Nr 106 z 2003 r., poz. 1002 ze zm.) mają na celu ochronę zwierząt, jako istot żyjących, zdolnych do odczuwania cierpienia, którym człowiek winien jest poszanowanie, ochronę i opiekę. Ochrona ta musi być rzeczywista, a nie iluzoryczna, a w sytuacjach niecierpiących zwłoki zapewniająca możliwość natychmiastowej reakcji na ewidentne przypadki znęcania się nad zwierzęciem i zagrożenia jego życia.

Przepis art. 7 ust. 3 powołanej ustawy stanowi podstawę prawną do natychmiastowego odebrania zwierzęcia jego właścicielowi lub opiekunowi w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu, zaś art. 7 ust. 1 stanowi, iż zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane jednemu z wymienionych tamże podmiotów.

Nie ulega wątpliwości, że zamiarem ustawodawcy, który posługuje się zamiennie pojęciem właściciela i opiekuna zwierzęcia było uniknięcie trudnych dowodowo sytuacji ustalenia właściciela zwierzęcia. Tak więc, odebranie zwierzęcia możliwe jest także jego opiekunowi, co niewątpliwie upraszcza i przyśpiesza postępowanie prowadzone w oparciu o przepisy powołanej ustawy, a wszak szybkość tego postępowania jest warunkiem realizowania jej celu.

Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, w tym dokumentacja fotograficzna jednoznacznie wskazuje na zaistnienie przypadku zagrożenia życia koni, które w wyjątkowo niehumanitarny sposób przetrzymywane były w zabudowaniach gospodarskich w miejscowości P. [...], gmina Ł.

W ocenie Sądu zaistnienie przeto ustawowej przesłanki odebrania koni nie mogło budzić jakichkolwiek wątpliwości. Nie może to jednak oznaczać zwolnienia organu od obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym ustalenia właściciela, bądź opiekuna koni, które odebrano. Przepis art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt stanowi wszak, iż zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji właściwego organu.

W ocenie Sądu organy obu instancji nie wyjaśniły w sposób pewny i jednoznaczny, kto w dacie wydania decyzji przez organ I instancji był właścicielem, czy też opiekunem zwierząt, a w konsekwencji uchybiły regułom postępowania administracyjnego, określonym w art. 7, 77 i 80 K.p.a.

W toku postępowania administracyjnego K. K. – Prezes Zarządu A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. złożył oświadczenie, iż nie jest właścicielem koni, natomiast dokumenty potwierdzające jego zdaniem twierdzenie, iż skarżąca spółka w dacie odebrania koni nie była ich właścicielem składał dopiero w toku postępowania sądowego. Na rozprawie w dniu 12 stycznia 2010 r. oświadczył natomiast, iż spółka nigdy nie była właścicielem, ani opiekunem zwierząt, a ponadto nie wie, do kogo należą stajnie w miejscowości P.

Odpisy umów złożonych przez K. K., tj. umowa dzierżawy z dnia 1 grudnia 2007 r. pomiędzy C Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością a B Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, umowa obsługi koni zawarta w dniu 27 grudnia 2007 r. pomiędzy D Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością a B Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, a nadto aneks do umowy dzierżawy z dnia 1 sierpnia 2008 r. nie stanowią dowodu wskazującego właściciela koni. Najważniejsze jest jednak to, iż z treści tych umów wynika, że wygasły one 1 grudnia 2008 r., a więc w dniu odebrania koni już nie obowiązywały. Co więcej, przedłożone przez stronę skarżącą kserokopie faktur nr [...] i [...] z dnia 27.11.2007 r. i 27.12.2007 r. potwierdzają jedynie fakt zakupu 61 koni przez E Spółkę z o.o. z siedzibą w K. od D Spółki z o.o. w S. Nie wiadomo jednak, czy przedmiotem umowy były sporne konie, a przede wszystkim, czy wskazana spółka B była właścicielem koni w dniu ich odebrania.

W rozpoznawanej sprawie nie ma zatem dowodów, które jednoznacznie by wskazywały, że skarżąca spółka w dacie odebrania koni i wydania decyzji przez organ I instancji była ich właścicielem, ale nie ma również dowodów, że właścicielem koni nie była. Decyzja organu I instancji wskazuje jednak A Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością jako właściciela zwierząt.

W toku postępowania sądowego pełnomocnik SKO usiłował wykazać, że skarżąca spółka była opiekunem koni, gdyż decydujące znaczenie nie miała okoliczność własności koni, ale fakt sprawowania nad nimi opieki, co mogłoby prowadzić do wniosku, że decyzja organu I instancji mimo wszystko odpowiada prawu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło odpis umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...]r. Repertorium A nr [...]o przeniesieniu własności nieruchomości w wykonaniu zobowiązania do wniesienia aportu wynikającego z uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "C", Spółki z o.o. o przeniesieniu na A Spółki z o.o. w B. m. innymi własności nieruchomości położonej w P., gmina Ł., składającej się z dwóch działek o nr 95 i 98 i obszarze 4 hektary i 4700 m2, nieruchomości położonej w P., stanowiącej działkę o nr 161 o obszarze 1 hektar i 3700 m2, nieruchomości położonej w P. stanowiącej działkę nr 150 o obszarze 2 hektary i 2600 m2 oraz nieruchomości położonej w P. stanowiącej działkę o nr 84 o powierzchni 1 hektar i 9400 m2., a ponadto odpis deklaracji na podatek rolny za rok 2009, wypis z Rejestru Gruntów z dnia 12.01. 2010 r., w którym ujawniono skarżącą spółkę jako właściciela działek o nr 95 i 98 w oparciu o akt notarialny z dnia [...] r. Repertorium A nr [...] oraz pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. informujące o postępowaniu, które prowadzone jest przeciwko skarżącej spółce w sprawie stanu technicznego budynków gospodarczych i inwentarskich na działkach o nr 95 i 98 w P.

W ocenie SKO w świetle powyższych dokumentów organ był uprawniony do wszczęcia postępowania w stosunku do A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., gdyż na terenie stanowiącym własność spółki znajdowały się stajnie i konie, a w konsekwencji ustalenia, iż konie pozostają pod opieką właściciela nieruchomości.

Dokumenty te nie stanowią jednak w ocenie Sądu nie budzącego wątpliwości dowodu, iż skarżąca spółka była w dniu odebrania koni właścicielem nieruchomości, na której znajdowały się stajnie wraz z końmi. W treści aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] r. zawarte jest bowiem oświadczenie M. S. działającego w imieniu i na rzecz C Spółki z ograniczona odpowiedzialnością, że na nieruchomości opisanej pod literą E ( nieruchomość położona w B. G. ) znajduje się zabytkowy dworek, a pozostałe nieruchomości są niezabudowane. Nasuwa się zatem uzasadniona wątpliwość co do tożsamości nieruchomości, na której znajdują się stajnie chociażby z jedną z nieruchomości opisanych we wskazanym akcie notarialnym. Z treści aktu notarialnego wynika wszak, że są one niezabudowane. Wątpliwości tej nie rozwiewają pozostałe dokumenty złożone przez SKO, a dotyczące nieruchomości składającej się z działek o nr 95 i 98. W dokumentach tych nie wskazano dokładnego adresu tej nieruchomości, podczas gdy konie odebrano z nieruchomości P. [...], w piśmie zaś Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia 14.01.2010 r. mowa jest o budynkach gospodarczych i inwentarskich na działkach o nr ewid. 95 i 98 bez bliższego określenia, czy są to stajnie, załączona natomiast do tego pisma kserokopia mapy jest całkowicie nieczytelna. Tak więc złożone przez SKO dokumenty nie stanowią w ocenie Sądu jednoznacznego dowodu, potwierdzającego możliwość przypisania skarżącej spółce faktu sprawowania opieki nad końmi.

Uchybienie wskazanym powyżej zasadom postępowania administracyjnego skutkowało wydaniem decyzji z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 7 powołanej na wstępie ustawy o ochronie zwierząt. Prawidłowe ustalenie właściciela bądź opiekuna zwierząt jest o tyle istotne, że właśnie jeden z tych podmiotów obciążany jest kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia.

W ocenie Sądu, na obecnym etapie postępowania przedwczesna byłaby sugerowana przez stronę skarżącą konstatacja, iż decyzja organu I instancji została skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie. W sytuacji pojawiających się w tej sprawie wielu podmiotów, jak się wydaje gospodarczo ze sobą powiązanych, w których członkami Zarządu są: K. K. albo jego żona oraz ilości złożonych umów nie można wszak wykluczyć, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne wykaże, iż w dacie odebrania koni A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. sprawowała nad nimi opiekę.

Stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na przesłankę wskazaną w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. możliwie jest zaś wyłącznie w przypadku jednoznacznego ustalenia, że decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną postępowania.

Na marginesie można tylko dodać, iż ustalenie podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w określonym miejscu kraju nie wykracza poza możliwości organów administracji. Celowi temu służy Krajowy Rejestr Sądowy.

Z przytoczonych względów, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 i 205 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.