Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 230/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 183 § 1, 183 § 2, 184, 174, 176, 106 § 3, 4 i 5, 7, 209, 210, 258-261
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 132 ust 5
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Irena Kamińska (spr.) Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Jolanta Sikorska Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 738/07 w sprawie ze skargi J. Ł. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23 października 2007 r., na skutek skargi J. Ł. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2007 r. w przedmiocie umorzenia postępowania, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Prezydent Miasta Krakowa umorzył postępowanie o wypłatę odszkodowania ustalonego w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej miasta Krakowa z dnia [...] marca 1968 r. na rzecz J. z K. Ł. za udział w wysokości [...] części nieruchomości oznaczonej jako część parceli l. kat. [...] o pow. 0,0173 ha obj. Lwh [...] c.d. Kw [...] b.gm. kat. N. W. wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 14 lutego 1955 r. na rzecz Skarbu Państwa na cele Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Krakowie. Prezydent w uzasadnieniu podał, że pismem z dnia 24 października 2005 r. J. Ł. reprezentowany przez adwokata wniósł o wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako część parceli l. kat [...] o pow. 0,0173 ha obj. Lwh [...] c.d. Kw [...] b.gm. kat. N. W., która stanowiła własność J. z K. Ł. w [...] części. J. z K. Ł. zmarła w dniu 24 kwietnia 1989 r. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie z dnia 31 lipca 1989 r. sygn. akt I Ns [...] spadek po niej na podstawie ustawy nabyły dzieci: J. Ł. i M. D. po 1/2 części. Organ I instancji ustalił ponadto, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 14 lutego 1955 r. wywłaszczono nieruchomość oznaczoną jako część parceli l. kat. [...] o pow. 0,0173 ha obj. Lwh [...] c.d. Kw [...] b.gm. kat. N. W., która stanowiła współwłasność J. z K. Ł. w 2/20 części. Wymienione orzeczenie stało się ostateczne w dniu 25 marca 1955 r. Orzeczeniem zaś Prezydium Rady Narodowej miasta Krakowa z dnia [...] marca 1968 r. przyznano odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz poprzednich właścicieli, w tym na rzecz J. z K. Ł. współwłaścicielki w 2/20 cz. w kwocie 30,51 zł. Analiza porównawcza mapy katastralnej z aktualnie obowiązującą mapą ewidencyjną prowadzi do ustalenia, jak wskazał Prezydent, że część parceli l. kat. [...] o pow. 0,0173 ha wchodzi aktualnie w skład działki nr [...] o pow. 2,7594 ha obr. 4 jedn. ewid. K. zajętej pod ul. K. w K. Organ I instancji podał dodatkowo, że zapłata odszkodowania należy do sfery wykonania decyzji wywłaszczeniowej - odszkodowawczej, w stosunku, do której ani ustawa o gospodarce nieruchomościami, ani kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują prowadzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania. Wysokość odszkodowania w kwocie 30,51 zł została ustalona w 1968 r. w orzeczeniu administracyjnym, które pozostaje w dalszym ciągu w obrocie prawnym. Wypłata odszkodowania powinna, zatem nastąpić (o ile nie ma przeszkód prawnych) w drodze czynności cywilnoprawnej w imieniu Skarbu Państwa i nie wymaga dodatkowego orzeczenia (decyzji lub postanowienia). Dlatego też, jak wskazał organ, nie ma podstaw prawnych do stosowania w przedmiotowej sprawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, który normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, póz. 2603 ze zm.) w art. 129 ust. 1 reguluje kwestię ustalenia w drodze decyzji administracyjnej przez starostę odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Żaden przepis tej ustawy nie uprawnia jednak organów administracji do prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania o wypłacie ustalonego odszkodowania. Jeżeli dłużnik - Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego - nie wykonuje zobowiązania odszkodowawczego, tj. nie świadczy na rzecz wierzyciela (podmiotu wywłaszczonego) sumy odszkodowania określonej w orzeczeniu o odszkodowaniu, należność ta powinna zostać od niego wyegzekwowana w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wynika to z faktu, iż żaden przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami nie uprawnia organu administracji publicznej do orzekania w zakresie wypłaty odszkodowania. Jest to kwestia wykonalności roszczenia o ustaleniu odszkodowania, uregulowana w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 299, póz. 1954 ze zm.).W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że na gruncie obowiązujących przepisów brak jest umocowania do wydania merytorycznej decyzji w wyniku rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, ustalonego uprzednio w decyzji administracyjnej właściwego organu. W przedmiotowej sprawie odszkodowanie za przejęty grunt zostało ustalone w w/w orzeczeniu z dnia [...] marca 1968 r. zgodnie z obowiązującymi w czasie orzekania przepisami, a więc przejęcie nieruchomości nastąpiło za odszkodowaniem, wobec czego brak jest również podstaw do podejmowania obecnie ponownej decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania. Odpowiedzialność odszkodowawcza, jak podkreślił Prezydent, z tytułu wywłaszczenia nieruchomości jest rodzajem odpowiedzialności cywilnoprawnej o charakterze obligacyjnym. Oznacza to, że decyzja o odszkodowaniu konkretyzuje stosunek prawny zobowiązania w rozumieniu art. 353 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym strona uprawniona nabywa wierzytelność i może żądać od strony zobowiązanej zachowania się zgodnie z treścią obowiązku, czyli świadczenia. W stosunku zobowiązaniowym odszkodowawczym wierzycielem jest podmiot wywłaszczony, dłużnikiem Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego, a świadczenie obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub dostarczenia nieruchomości zamiennej odpowiadającej wartością nieruchomości wywłaszczonej. Roszczenie o wypłatę ustalonego odszkodowania jako cywilnoprawne roszczenie majątkowe jest przedmiotem przedawnienia i podlega wprost działaniu przepisów art. 117 do 127 Kodeksu cywilnego. Według postanowienia ogólnego zawartego w przepisie art. 118 K. c. roszczenia inne niż okresowe lub związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ulegają przedawnieniu z upływem dziesięciu lat. Organ I instancji zaznaczył oprócz tego, że wstępne w stosunku do samej wypłaty ustalenie, czy w konkretnej sprawie wnioskodawcy przysługuje czy też nie przysługuje prawo do otrzymania odszkodowania od Skarbu Państwa nie jest dokonywane w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jeżeli starosta jako organ ustawowo zobowiązany do zapłaty odszkodowania za grunty wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa stoi na stanowisku, iż wypłata odszkodowania w konkretnej sprawie przysługuje, to w istocie dokonuje czynności cywilnoprawnej w imieniu Skarbu Państwa (wypłaty określonej sumy pieniężnej), a nie rozstrzygnięcia, które podlegałoby przepisom procedury administracyjnej. Prezydent uznając iż żądanie strony dotyczy sprawy, która nie podlega rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji w myśl art. 105 § 1 k.p.a. postanowił je umorzyć. Kompetencji organu administracji do działań władczych nie można, bowiem domniemywać.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. Ł. Składający odwołanie podkreślił, że ani on, ani nikt z jego poprzedników prawnych ,,nie wzięli" odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Stwierdził również, że w niniejszej sprawie nie było jakichkolwiek przyczyn, aby postępowanie stało się bezprzedmiotowe i zostało umorzone.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że przepisy materialnego prawa administracyjnego - wyznaczające katalog spraw indywidualnych załatwianych, co do istoty w drodze decyzji administracyjnych - nie przewidują, aby żądanie wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (czyli w istocie wykonania obowiązku o charakterze cywilnoprawnym ustalonego w decyzji administracyjnej), a więc także żądanie zawarte w piśmie z dnia 24 października 2005r, dotyczyło sprawy co do której rozstrzygnięcie mogło nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Dlatego też, stosownie do powyższych rozważań organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent Miasta Krakowa, wszczynając postępowanie administracyjne, dokonał wadliwej oceny sformułowanego we wniosku przez J. Ł. żądania wypłaty ustalonego ostateczną decyzją odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Jednakże organ pierwszej instancji uznając, iż nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez jej rozstrzygniecie, co do jej istoty, zasadnie umorzył postępowanie - sanując w ten sposób powyższe uchybienie. Niewątpliwie, bowiem zachodzi w niniejszej sprawie bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Wojewoda Małopolski zauważył również, iż w sytuacji, gdy dłużnik - Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego - nie wykonuje zobowiązania odszkodowawczego, tj. nie świadczy na rzecz wierzyciela (podmiotu wywłaszczonego) sumy odszkodowania określonej w decyzji o wywłaszczeniu, należność ta powinna zostać od niego wyegzekwowana w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. Ł. Skarżący zarzucił organom l i II instancji naruszenie art. 105 § 1 kpa oraz art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący podkreślił, że w przypadku wywłaszczenia nieruchomości należy się odszkodowanie lub nieruchomość zamienna.

Wojewoda Małopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że w obrocie prawnym pozostają ostateczne orzeczenia:

- Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. Krakowa z dnia [...].02.1955r. Nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości, która stanowiła własność J. z K. Ł.,

- orzeczenie o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość z dnia [...] 03.1968r. Nr [...] na rzecz J. z K. Ł. w kwocie 30,51 zł.

Kwota odszkodowania nie została zaś wypłacona J. z K. Ł. jak też następcy prawnemu- J. Ł. Skarżący J. Ł. domagał się wypłaty zwaloryzowanej kwoty odszkodowania.

Przepis art. 1 pkt 1 k.p.a. Kodeksu postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozpatrywanych w drodze decyzji administracyjnych, a więc rozpatrujących sprawę, co do istoty sprawy. Wypłata ustalonego już ostatecznym orzeczeniem odszkodowania nie należy do sfery postępowania, co do istoty sprawy, tylko jest związana z wykonaniem ostatecznego orzeczenia organu z dnia [...] marca 1968r. ustalającego wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 30,51 zł. Oznacza to, że wypłata odszkodowania następuje w drodze czynności cywilnoprawnej w imieniu Skarbu Państwa, a nie ponownego merytorycznego rozpatrzenia indywidualnej sprawy przez organ administracji publicznej, w trybie określonym przepisami k.p.a. Słusznie, zdaniem Sądu, wskazały organy, iż odpowiedzialność odszkodowawcza z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ma charakter odpowiedzialności cywilnej o charakterze obligacyjnym. W stosunku zobowiązaniowo - odszkodowawczym wierzycielem jest podmiot wywłaszczony, a dłużnikiem - Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego. W myśl natomiast art. 132 ust.3 zdanie 2 i ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości zobowiązany jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. Do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa, w art. 120, do zapłaty ceny nabycia części nieruchomości, o której mowa w art. 113 ust. 3, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany, z zastrzeżeniem ust 6-8, starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. W przypadku wypłaty odszkodowania spory na tym tle są rozpatrywane w drodze postępowania przed sądem powszechnym. Natomiast, jeżeli dłużnik - Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie wykonuje zobowiązania odszkodowawczego wynikającego z orzeczenia o wywłaszczeniu, wówczas wierzyciel może dochodzić swoich praw w trybie postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że roszczenie skarżącego o wypłatę zwaloryzowanej kwoty odszkodowania, jako roszczenia o charakterze cywilnoprawnym- majątkowym, podlega przedawnieniu stosownie do przepisów art. 117 i następne k.c. W myśl zaś art. 118 k.c. i art.120k.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej termin przedawnienia wynosi 10 lat, a bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. W ocenie Sądu słuszne jest stanowisko organu II instancji, że Prezydent M. Krakowa wszczynając postępowanie administracyjne dokonał wadliwej oceny sformułowanego we wniosku żądania J. Ł., gdyż przepisy k.p.a. które określają katalog spraw podlegających rozpatrzeniu przez organy administracji publicznej nie przewidują aby żądanie wypłaty ustalonego odszkodowania które ma charakter cywilnoprawny, należało do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej. Żądanie to i ewentualne spory na tym tle podlegają kognicji sądów powszechnych. W związku z tym, organ l instancji, pomimo wadliwej oceny sformułowanego wniosku skarżącego z dnia 24.10.2005r., uznając że brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, zasadnie umorzył postępowanie w trybie art. 105 § 1 k.p.a., sanując tym samym dokonane uchybienie, gdyż bez wątpienia w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu tego przepisu.

Skargę kasacyjną od powołanego wyroku wniósł skarżący. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, naruszenie prawa materialnego w rozpoznawanej sprawie wiązało się błędną wykładnią i niewłaściwym zastosowaniem art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Do zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej zobowiązany jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Organy administracji publicznej w sprawie skarżącego stanęły na stanowisku, że nie ma podstaw do wypłacenia odszkodowania, ponieważ wyegzekwowanie kwoty odszkodowania ustalonej w decyzji o wywłaszczeniu będzie bardzo utrudnione. Skarżący nie chce, tak jak to sugerowały organy, występować z powództwem do sądu powszechnego. Postępowanie cywilne będzie bowiem w tym zakresie kosztowne i długotrwałe.

Oprócz tego strona skarżąca zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszony, zdaniem pełnomocnika skarżącego, został przepis art. 106 § 3, § 4, § 5 P.p.s.a. w związku z art. 278 i następnymi kodeksu cywilnego jak też art. 299 i następnymi kodeksu cywilnego. Umorzenie zaś postępowania nie jest zależne od woli organu, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu. Okoliczności bezprzedmiotowości postępowania musza być stwierdzone i wykazane w decyzji o umorzeniu postępowania.

Prezydent Miasta Krakowa w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występuje w niniejszej sprawie, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny rozpozna sprawę tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.

W niniejszej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 p.p.s.a. w związku z tym, w pierwszej kolejności wymaga oceny zawarty w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć wpływy na wynik sprawy nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Wskazać należy, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. musi być naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił Sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w części dotyczącej tej podstawy skargi kasacyjnej skarżący, przywołując treść art. 105 § 1 k.p.a. podniósł, że w wydanych w sprawie decyzjach o umorzeniu postępowania nie stwierdzono okoliczności powodujących bezprzedmiotowość postępowania. Zarzut ten nie jest skuteczny z uwagi na to, że sąd administracyjny nie stosuje bezpośrednio przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a zarzutu naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. skarżący nie powiązał z żadnym przepisem ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Za niezasadny uznać także należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 106 § 3, 4, i 5 p.ps.a. w związku z art. 278 i nast. k.p.c, art. 299 i nast. k.p.c. Rozważając zasadność owego zarzutu skargi kasacyjnej wskazać należy, że sąd administracyjny nie przeprowadza - co do zasady - postępowania dowodowego. Orzeka na podstawie akt sprawy, a zatem na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania prowadzonego przez organy obydwu instancji (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Oceniając legalność zaskarżonych rozstrzygnięć, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to wyłącznie niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dopuszczalność przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających z dokumentów ma charakter wyjątkowy, a zatem podlega ścisłej wykładni. Sąd nie ma obowiązku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Może to uczynić, o ile poweźmie istotne wątpliwości co do ustaleń poczynionych przez organy oraz o ile postępowanie takie nie naruszy przewidzianej w art. 7 p.p.s.a. zasady szybkości postępowania sądowego. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie przewiduje możliwości przeprowadzenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodu z opinii biegłego, jak również dowodu z przesłuchania stron z urzędu, czy na wniosek stron. Zatem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 p.p.s.a. jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuzasadniony.

Podnosząc zarzut naruszenia art. 106 § 4 p.p.s.a. skarżący nie wskazał, jakich faktów powszechnie znanych Sąd I instancji nie wziął pod uwagę rozstrzygając sprawę. Zarzut naruszenia powyższego przepisu prawa, bez sprecyzowania na czym naruszenie owego przepisu przez Sąd I instancji miałoby polegać, nie mógł być w tej sytuacji oceniony jako zasadny.

W świetle powyższego nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 278 i nast. k.p.c, art. 299 i nast. k.p.c. Żądanie przeprowadzenia przez Sąd I instancji z urzędu uzupełniającego postępowania dowodowego w postaci dowodu z opinii biegłego i przesłuchania stron, jako wykraczające poza zakres uregulowany w art. 106 § 3 p.p.s.a., uznać należy za prawnie niedopuszczalne. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd nie może jak wyżej wspomniano, przeprowadzić dowodu uzupełniającego z opinii biegłego, czy z przesłuchania stron.

Przechodząc do oceny zasadności podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) wskazać należy, że zgodnie z w/w przepisem prawa: "Do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, do zapłaty ceny nabycia części nieruchomości, o której mowa w art. 113 ust. 3, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany, z zastrzeżeniem ust. 6-8, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki." Z przepisu tego wynika jedynie, że do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany, z zastrzeżeniem ust. 6-8, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia przez Sąd I instancji owego przepisu prawa nie jest zasadny. W postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji orzekał bowiem w sprawie organ właściwy, a jak wynika z prawidłowych i niezakwestionowanych skutecznie przez skarżącego ustaleń poczynionych w sprawie, sprawa odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości została już rozstrzygnięta decyzją administracyjną z dnia 31 grudnia 1963r., którą orzeczono już o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczone parcele, w związku z tym brak było podstaw do orzekania w sprawie samej wypłaty odszkodowania, skoro odszkodowanie zostało orzeczone. Dalsze twierdzenia skarżącego w ramach tej podstawy kasacyjnej zawarte w jej uzasadnieniu nie zostały powiązane z jakimikolwiek przepisami prawa materialnego. W tej sytuacji także podniesiony przez autora skargi kasacyjnej zarzut naruszenia wskazanego przepisu prawa materialnego nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Skoro zatem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, podlegała ona oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Odnosząc się do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w postępowaniu kasacyjnym brak jest podstaw prawnych do orzekania w tym zakresie. Przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.