Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 919/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1, art, 153, art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec del. NSA Janusz Furmanek (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Rady Ministrów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1290/13 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2012 r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.

Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

M. B. pismem z dnia [...] lutego 2012 r. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie świadczenia specjalnego. We wniosku podał, że urodził się w 1985 r. i jest osobą niepełnosprawną. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w T. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności z powodu utraty słuchu, padaczki pourazowej, zaburzenia osobowości i adaptacyjnych zaburzeń psychotycznych. Posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy do dnia [...] lutego 2015 r. Podniósł, że jego stan zdrowia jest wynikiem błędów lekarskich, tj. podania g. w wieku [...] roku i [...] miesięcy, która uszkodziła ośrodek słuchu oraz braku wykonania prześwietlenia głowy po wypadku, któremu uległ w szkole. Wskazał, że mieszka z matką i rodzeństwem, matka posiada lekki stopień niepełnosprawności. Rodzina utrzymuje się renty socjalnej [...] zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego [...] zł.

Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, ze zm.) [dalej: ustawa o FUS], decyzją z dnia [...] maja 2012 r. odmówił M. B. przyznania świadczenia specjalnego. Organ przytaczając treść art. 82 ust. 1 ww. ustawy wyjaśnił, że świadczenie specjalne może być przyznane osobie posiadającej wybitne i niepowtarzalne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności np.: zawodowej, artystycznej, społecznej, czy politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych. W ocenie organu okoliczności wskazane we wniosku nie dają podstaw do przyznania świadczenia specjalnego. Podniósł również, że przy rozpatrywaniu wniosku brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednakże nie może być ona jedyną przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego świadczenia.

Po rozpatrzeniu wniosku M. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Rady Ministrów, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2012 r. o odmowie przyznania świadczenia specjalnego.

W uzasadnieniu organ podkreślił, że przyznanie świadczenia specjalnego jest możliwe jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W ocenie organu, zgromadzone w sprawie dokumenty nie stanowią szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania M. B. renty specjalnej. Podstawą uzyskania świadczenia specjalnego przyznawanego przez Prezesa Rady Ministrów (w trybie szczególnym) są bowiem w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05 oraz orzecznictwa sądów administracyjnych udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca podczas swojej działalności np. politycznej, sportowej, naukowej, społecznej, gospodarczej położył wybitne zasługi dla rozwoju kraju, a jego obecna sytuacja socjalno–bytowa jest rażąco niesprawiedliwa w odniesieniu do jego dokonań. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie jednak nie występuje. Organ podkreślił, że świadczenia specjalne nie są świadczeniami zastępczymi np. w przypadku odmowy przyznania przez ZUS lub Prezesa ZUS świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub gdy wysokość świadczeń nie zaspokaja potrzeb świadczeniobiorców. Nie stanowią również żadnego odszkodowania, czy też zadośćuczynienia za doznane krzywdy, czy cierpienia.

W skardze na powyższą decyzję M. B. wniósł o jej uchylenie. Podniósł, że wydana w sprawie decyzja jest dla niego bardzo krzywdząca, gdyż na jego sytuację życiową wpływ miały liczne błędy lekarskie popełnione na przestrzeni jego życia, które spowodowały u niego kalectwo, a w konsekwencji również chorobę psychiczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.] uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem WSA w Warszawie, organ w zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie ustosunkował się do podnoszonego przez skarżącego, od momentu wszczęcia postępowania, faktu wystąpienia w jego przypadku szczególnego zdarzenia losowego, a w dalszej konsekwencji, odstąpił od oceny tej okoliczności jako szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o FUS. Tego rodzaju rozważania organ zastąpił natomiast rozważaniami na temat braku po stronie skarżącego szczególnych zasług dla kraju oraz analizą sytuacji materialnej jego rodziny, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe daje podstawę do postawienia organowi zarzutu dowolności działania w ramach uznania administracyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Prezes Rady Ministrów, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

a) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez uznanie, że organ administracji odstąpił od oceny szczególnego zdarzenia losowego (tj. okoliczności nieprawidłowego leczenia wnioskodawcy) jako szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu tego przepisu;

b) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., polegający na uwzględnieniu skargi pomimo braku podstaw do tego oraz błędne uznanie, że Prezes Rady Ministrów "nie ustosunkował się do podnoszonego przez skarżącego faktu wystąpienia w jego przypadku szczególnego zdarzenia losowego, a w dalszej konsekwencji, odstąpił od oceny tej okoliczności jako szczególnie uzasadnionego przypadku, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.".

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 3110/12 w pkt 1 wyroku uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W motywach uzasadniania NSA wskazał przede wszystkim, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje na nieprawidłowo dokonaną kontrolę zaskarżonej decyzji według kryterium celowości. Na możliwość stosowania takiego kryterium kontroli nie wskazuje bowiem przepis prawa materialnego. Jak wskazał NSA, przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ustawy o FUS nie jest uzależnione od spełnienia określonych wymogów formalnych dotyczących wieku lub stanu zdrowia. Z powyższego przepisu wynika, że to do wyłącznej kompetencji Prezesa Rady Ministrów należy określenie w sposób zindywidualizowany, czy konkretny przypadek należy uznać za szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy. Uznaniowy charakter decyzji wydanych na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy nie wyklucza wprawdzie sądowej ich kontroli, lecz znacznie ogranicza jej zakres, co trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej.

Dalej NSA podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż Prezes Rady Ministrów podjął szereg czynności procesowych zmierzających do dokładnego ustalenia sytuacji rodzinnej, materialnej i zdrowotnej wnioskodawcy. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym okoliczności przedstawionych i udokumentowanych przez M. B., Prezes Rady Ministrów nie znalazł podstaw do przyjęcia, że składają się one na stan, który można określić jako "szczególnie uzasadniony przypadek". Organ w zaskarżonej decyzji odniósł się do sytuacji finansowej i zdrowotnej wnioskodawcy jako wyniku ewentualnego szczególnego zdarzenia losowego. Uznał jednak, że choroba skarżącego nie jest szczególnego rodzaju zdarzeniem losowym, nawet jeśli powstała na skutek nieprawidłowego leczenia w państwowej służbie zdrowia. Trudno natomiast – zdaniem NSA - rozważać, czy za szczególnego rodzaju zdarzenie losowe można byłoby uznać fakt popełnienia błędów przez lekarzy w trakcie leczenia skarżącego w dzieciństwie, w sytuacji gdy do wniosku o przyznanie świadczenia specjalnego niezałączono jakichkolwiek dokumentów potwierdzających ten fakt.

A zatem w ocenie składu orzekającego Prezes Rady Ministrów indywidualnie ocenił podnoszone przez skarżącego okoliczności i w tym zakresie nie przekroczył zakreślonych dla niego ram działania, a zaskarżoną decyzję uzasadnił w sposób uwzględniający szczególne wymagania zawarte w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Rozpoznając sprawę ponownie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję.

Zdaniem Sądu I instancji, istota sprawy sprowadza się do oceny, czy w sprawie doszło do nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych, które uniemożliwiły M. B. w wyniku tych zdarzeń normalne funkcjonowanie w społeczeństwie, podjęcie pracy i wypracowanie sobie świadczeń społecznych. Sąd wskazał w związku z tym, że we wniosku o przyznanie świadczenia pełnomocnik strony (matka skarżącego) wskazywała, że obecny stan zdrowia syna jest wynikiem błędów lekarskich. Wynikły one z faktu podania mu bez próby uczuleniowej g. w wieku [...] roku i [...] miesięcy, co doprowadziło do utraty słuchu. Kolejny błąd lekarski, który wpłynął na stan zdrowia M. B. miał miejsce w okresie szkolnym. Po wypadku, któremu uległ w szkole (uraz głowy) nie przeprowadzono właściwej diagnostyki (prześwietlenia głowy).

W ocenie Sądu, z uwagi na nadzwyczajne, niewątpliwie losowe zdarzenia, które dotknęły M. B. w dzieciństwie, organ winien był ze szczególną wnikliwością dokonać ustaleń (czego nie uczynił), co było przyczyną (kalectwa) – całkowitej niezdolności do pracy skarżącego.

We wskazaniach do dalszego prowadzenia sprawy Sąd I instancji wskazał organowi na konieczność dokonania organ - zgodnie z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. - oceny i analizy historii choroby M. B. i ustalenia (w oparciu o materiał dowodowy), czy istotnie prawdopodobnym jest, iż utrata słuchu w wieku [...] roku [...] miesięcy spowodowana została błędami lekarzy, którzy zaniechali wykonania u skarżącego próby uczuleniowej przed podaniem antybiotyku. A zatem organ winien dokonać rozważań, czy i w jakim zakresie Skarb Państwa odpowiada za to zdarzenie (za błędy lekarskie). Kwestię tę ocenić powinien przez pryzmat odpowiedzialności odszkodowawczej publicznych ZOZ-ów, w dacie zdarzenia w 1986 r., za błędy lekarskie.

Analogicznie – zdaniem WSA w Warszawie - organ powinien odnieść się do zdarzenia losowego, jakim był wypadek, któremu uległ M. B. w wieku [...] lat na terenie szkoły publicznej, do której uczęszczał. W tym zakresie winien ocenić, czy powyższe zdarzenie może zostać zakwalifikowane, jako zdarzenie losowe w rozumieniu art. 82 ustawy o FUS. Powinien też odnieść się do zarzutów strony skarżącej, iż w wyniku zaniechania prawidłowej diagnostyki, zgodnej ze sztuką lekarską (prześwietlenia głowy po wypadku), doszło u M. B. do padaczki pourazowej. W konsekwencji winien rozważyć i ocenić, czy nabyta w dzieciństwie głuchota i niezdiagnozowany uraz głowy, który doprowadził do padaczki pourazowej i dalej do choroby psychicznej, można zakwalifikować, jako zdarzenie nadzwyczajne, w rozumieniu art. 82 cytowanej ustawy.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik Prezesa Rady Ministrów zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:

I. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 82 ust. 1 ustawy o FUS poprzez uznanie, że organ administracji nie przeprowadził oceny szczególnego zdarzenia losowego (tj. okoliczności nieprawidłowego leczenia wnioskodawcy) jako szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu tego przepisu.

II. naruszenie przepisów postępowania przed sądem administracyjnym w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 145 § 1 ust. 1 pkt c p.p.s.a., polegający na uwzględnieniu skargi M. B. pomimo braku podstaw do tego oraz błędne uznanie, że "z uwagi na nadzwyczajne; niewątpliwie losowe zdarzenia, które dotknęły M. B. w dzieciństwie, organ winien był ze szczególną wnikliwością dokonać ustaleń (czego nie uczynił), co było przyczyną (kalectwa) - całkowitej niezdolności do pracy skarżącego", w sytuacji gdy wydając zaskarżoną decyzję organ odniósł się także do okoliczności dotyczących nieprawidłowego leczenia wnioskodawcy,

2) art. 153 p.p.s.a. i art. 190 p.p.s.a. polegający na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasady związania oceną prawną i dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią prawa w niniejszej sprawie.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne pełnomocnik Prezesa Rady Ministrów wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09).

W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 ustawy p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W przedmiotowej sprawie skargę kasacyjną oparto o obie podstawy z art. 174 ustawy p.p.s.a. W takim przypadku Sąd odwoławczy najpierw bada zasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania, gdyż tylko wtedy gdy stan faktyczny został prawidłowo ustalony, lub nie został podważony, można przejść do badania zarzutów naruszenia prawa materialnego.

W przypadku jednak sformułowania zarzutów w oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a., lecz przedstawianymi jako skutek naruszeń prawa materialnego, prowadzący do niesłusznego, zdaniem autora skargi kasacyjnej, uchylenia przez Sąd I instancji zapadłych przed organami administracji orzeczeń, nie ma podstaw do odrębnego rozpoznawania takiego zarzutu przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż zarzut taki nie dotyczy w istocie naruszenia prawa procesowego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, lecz jest konsekwencją uchylenia zaskarżonych rozstrzygnięć, z czym nie zgadza się autor skargi kasacyjnej, prezentujący inny pogląd w sferze prawa materialnego niż ten, który przyjęto za podstawę wyroku. Taki właśnie charakter mają zarzuty naruszeń prawa procesowego w niniejszej sprawie, gdyż ich skuteczność jest uzależniona od oceny naruszeń prawa materialnego.

Dokonując oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał wskazane zarzuty za uzasadnione.

Zauważyć należy na wstępie, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 3110/12 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1526/12 i przekazał sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W zapadłym w ramach niniejszego postępowania uprzednio wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 3110/12), Sąd ten stwierdził m.in., że "do wyłącznej kompetencji Prezesa Rady Ministrów należy określenie w sposób zindywidualizowany, czy konkretny przypadek należy uznać za szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy. (...) Z akt sprawy wynika, że Prezes Rady Ministrów podjął szereg czynności procesowych zmierzających do dokładnego ustalenia sytuacji rodzinnej, materialnej i zdrowotnej wnioskodawcy. (...) Organ w zaskarżonej decyzji odniósł się do sytuacji finansowej i zdrowotnej wnioskodawcy jako wyniku ewentualnego szczególnego zdarzenia losowego. Uznał jednak, że choroba skarżącego nie jest szczególnego rodzaju zdarzeniem losowym, nawet jeśli powstała na skutek nieprawidłowego leczenia w państwowej służbie zdrowia. (...) W ocenie składu orzekającego, Prezes Rady Ministrów indywidualnie ocenił podnoszone przez skarżącego okoliczności i w tym zakresie nie przekroczył zakreślonych dla niego ram działania, a zaskarżoną decyzję uzasadnił w sposób uwzględniający szczególne wymagania zawarte wart. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w składzie orzekającym obecnie w niniejszej sprawie, stanowisko NSA zaprezentowane w wyroku z dnia 23 maja 2013 r. jest jednoznaczne i precyzyjne. Tymczasem WSA w Warszawie wydając zaskarżony w niniejszym postępowaniu wyrok (z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1290/13) będąc związany uzasadnieniem wskazanego wyroku NSA z 23 maja 2013 r. naruszył zasadę związania oceną prawną i dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią prawa w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał bowiem w sposób nieuprawniony, że "istota sprawy sprowadza się do oceny czy w przedmiotowej sprawie doszło do nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych uzasadniających przyznanie M. B. przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego tzw. renty premierowskiej".

Zdaniem składu orzekającego NSA, istota sprawy wcale nie sprowadzała się w tym przypadku do oceny czy doszło do nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych bowiem tak kwestia została już wyjaśniona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 maja 2013 r. NSA w uzasadnieniu wskazanego wyroku stwierdził bowiem w sposób jednoznaczny, że to do wyłącznej kompetencji Prezesa Rady Ministrów należy określenie czy konkretny przypadek może być uznany za szczególnie uzasadniony oraz że w przedmiotowej sprawie Prezes Rady Ministrów ocenił podnoszone przez skarżącego okoliczności i nie przekroczył zakreślonych dla organu ram działania, uzasadniając jednocześnie wydaną decyzję w sposób prawidłowy.

Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym orzeczeniu dokonał oceny prawnej i wykładni dotyczącej świadczenia specjalnego określonego w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazując również, że wykładni tego przepisu dokonał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/05. Ponadto w uzasadnieniu wydanego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny powołał swoje orzeczenia w których stwierdzono, że "trudna sytuacja finansowa i zdrowotna wnioskodawcy nie może stanowić jedynej przesłanki do przyznania świadczenia specjalnego. Świadczenie to nie ma bowiem charakteru kompensacyjnego, którego zadaniem jest wyrównanie wyrządzonych czy odczuwalnych krzywd i uszczerbków. Wskazano również, że "w zasadzie choroba nie jest szczególnego rodzaju zdarzeniem losowym (...) w przeciwnym razie świadczenie przewidziane w art. 82 ust. 1 nabrałoby charakteru socjalnego i w konsekwencji zatraciłoby wyjątkowy charakter, stałoby się świadczeniem o charakterze powszechnym, mającym charakter roszczeniowy. Tymczasem art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie gwarantuje jego wypłaty, pozostawiając rozstrzygnięcie w tym zakresie decyzji Prezesa Rady Ministrów (por. wyrok NSA z dnia 2 października 2009 r., sygn. akt I OSK 361/09)".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie natomiast wydając ponownie wyrok po uprzednim uchyleniu jego poprzedniego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu swojego stanowiska stwierdza, że organ powinien był dokonać ustaleń co było przyczyną kalectwa i całkowitej niezdolności do pracy skarżącego. Podejmuje zatem rozstrzygniecie wbrew jednoznacznemu stanowisku NSA zawartemu w poprzednim rozstrzygnięciu tego Sądu.

Ponadto Sąd I instancji zobowiązał organ administracji do ustalenia odpowiedzialności Skarbu Państwa za błędy lekarskie oraz odpowiedzialności odszkodowawczej publicznych ZOZ-ów w dacie zdarzenia w 1986 r. za błędy lekarskie. W odniesieniu do tej kwestii należy wskazać, że organ administracji nie posiada uprawnień do oceny kontroli dokumentacji medycznej, oceny i analizy historii choroby skarżącego a tym bardziej stwierdzenia czy nabyta w dzieciństwie głuchota wystąpiła w skutek błędów lekarskich. Z tych też względów, w ocenie NSA, Sąd meriti orzekając w niniejszej sprawie naruszył zasady związania oceną prawną i dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią prawa w niniejszej sprawie.

Z akt administracyjnych sprawy, co podkreślał już uprzednio rozpoznający sprawę Sąd kasacyjny, wynika, że organ administracji - Prezes Rady Ministrów - prowadząc postępowanie administracyjne a następnie wydając zaskarżoną decyzję - dokonując oceny przedmiotowej sprawy - odniósł się do wszystkich podnoszonych przez skarżącego okoliczności, w tym również do kwestii nieprawidłowego leczenia. Trafnie zauważono, iż świadczenie specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie może być traktowane jako świadczenie zastępcze, tj. w przypadku odmowy przyznania innych świadczeń lub gdy ich wysokość nie zaspokaja potrzeb świadczeniobiorców.

Raz jeszcze należy podkreślić, iż Naczelny Sąd Administracyjny wydając wyrok w dniu 23 maja 2013 r. uznał, że organ indywidualnie ocenił podnoszone okoliczności, nie przekroczył zakreślonych dla niego ram działania a decyzję uzasadnił w sposób prawidłowy.

Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając zaskarżony wyrok całkowicie pominął ocenę i wykładnię dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny nakazując - wbrew stanowisku NSA -przeprowadzenie postępowania i dokonania rozważań czy stan zdrowia skarżącego spowodowany został błędami lekarskimi oraz w jakim zakresie Skarb Państwa za te błędy odpowiada.

Za błędne uznać należy również stanowisko Sądu meriti wskazujące na obowiązek analizy i oceny przez organ administracji zdarzeń medycznych które miały miejsce w przypadku skarżącego. Organ administracji nie może bowiem dokonać oceny i rozważenia, czy dane zdarzenie medyczne może stanowić błąd lekarski. W tym zakresie ocena leczenia i podjętych przez lekarzy działań leży poza sferą możliwości organu administracji. Co więcej organ administracji nie jest uprawniony (i nie może być zobowiązany) do rozważenia w jakim zakresie Skarb Państwa odpowiada ze te błędy lekarskie. W praktyce przedstawione przez Sąd I instancji wytyczne, zawarte w zaskarżonym wyroku, prowadzą wprost do naruszenia zasady związania oceną prawną i dokonaną przez NSA wykładnią prawa w niniejszej sprawie, a ponadto wykraczają poza możliwości organu rentowego, który nie ma zdolności do dokonania oceny i analizy historii choroby wnioskodawcy a tym bardziej ustalenia odpowiedzialności Skarbu Państwa czy też odpowiedzialności odszkodowawczej Zakładów Opieki Zdrowotnej. Brak jest tym samym podstawy prawnej oraz uzasadnienia do badania przez organ administracyjny zdarzeń medycznych w kontekście ustalenia popełnienia błędu lekarskiego oraz odpowiedzialności odszkodowawczej w tym zakresie.

W odniesieniu natomiast do zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie w zakresie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez uznanie, że organ administracji nie przeprowadził oceny szczególnego zdarzenia losowego (tj. okoliczności nieprawidłowego leczenia wnioskodawcy) jako szczególnie uzasadnionego przypadku uznać go należało również za w pełni uzasadniony.

Zdaniem NSA, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ wziął pod uwagę wszystkie dowody zgromadzone w sprawie, wszechstronnie ocenił zebrany materiał dowodowy i zasadnie przyjął, iż zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że w przypadku M. B. spełniona jest jedna z przesłanek uzasadniająca przyznanie świadczenia specjalnego, tj. aby wnioskodawca legitymował się wybitnymi zasługami w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, lub też aby w sprawie zaistniały nadzwyczajne zdarzenia losowe.

W ocenie NSA, wszelkie okoliczności dotyczące przedmiotowej sprawy zostały wyczerpująco zebrane, a następnie ocenione przez organ w toku postępowania wypełniając dyspozycję art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Organ administracji dokonał oceny wszelkich okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. zawiera wszelkie elementy uzasadnienia faktycznego (tj. wskazanie faktów które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł) i prawnego (tj. wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa) o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organ administracji odniósł się do podnoszonych przez M. B. kwestii sytuacji materialnej, nagłej śmierci ojca, okoliczności dotyczących nieprawidłowego leczenia w państwowej służbie zdrowia oraz braku szczególnych zasług dla kraju (w kontekście kryteriów wskazanych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 października 2006 r.).

Mając na względzie wszystkie wskazane okoliczności i przedstawioną argumentację należy uznać, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2013 r. został wydany z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem wskazanych powyżej norm prawa materialnego przez niewłaściwe ich zastosowanie.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.