Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 192/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.
article: Art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z [...] r. w zakresie, w jakim nie orzeczono o dodatku mieszkaniowym (łącznie z ryczałtem) ponad kwotę [...] zł ( [...] złotych i [...]) /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. M. S. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Z wniosku wynika, że Skarżącemu przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu o powierzchni użytkowej 45 m2, w tym łączna powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 35,37m2 , a powierzchnia zajmowana przez wnioskodawcę – 32,17 m2. Na wniosku Skarżący dopisał, iż z zgodnie z umową użyczenia z dnia [...] r. całość kosztów za mieszkanie ponosi wnioskodawca, w tym również koszty przypadające na zajmowaną część przez biorącego w użyczenie. Do wniosku Skarżący załączył aneks z [...] r. do umowy użyczenia, na mocy której M. S. oddał w bezpłatne używanie M. S. (ojcu) część lokalu mieszkalnego o pow. 12,83 m2.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 5, art. 6 ust. 1,5,6, art. 7 oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm., - dalej udm), Prezydent Miasta [...] przyznał Skarżącemu dodatek mieszkaniowy na okres od [...] r. do [...] r. w wysokości 115,35 zł miesięcznie oraz przyznał - z uwagi na brak C.W. - ryczałt w wysokości 5,72 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawca zamieszkuje lokal o pow. 24.01 m2 a jego dochód na 1 członka rodziny brutto za okres ostatnich 3 miesięcy wynosi 0 zł. Zatem, zdaniem organu, zostały spełnione warunki uprawniające do przyznania dodatku mieszkaniowego i ryczałtu na ogrzewanie lokalu i wody.

Pismem z dnia [...] r., Skarżący wniósł odwołanie, zarzucając decyzji Prezydenta Miasta [...] błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia. Zdaniem Skarżącego, błąd polega na przyjęciu, że zamieszkuje mieszkanie o pow. 24 m2 , gdy tymczasem we wniosku o przyznanie dodatku wskazał 32, 17 m2 . Kolejny zarzut Skarżącego dotyczy błędnego ustalenia wydatków na zajmowaną część lokalu, gdyż nie uwzględniono treści umowy użyczenia z dnia [...] r. ze zmianą wprowadzoną przez aneks z dnia [...] r. Z treści aneksu zaś wynika, że "całość kosztów za lokal" ponosi Skarżący. Skarżący zarzucił również błędne zastosowanie i niewłaściwą interpretację art. 5 ust. 2 udm ponieważ przepis ten dotyczy stanu prawnego wynikającego z najmu lub podnajmu, a nie dotyczy przypadku użyczenia. Nadto w odwołaniu zarzuca się sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zgromadzonego materiału.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta w [...]. W uzasadnieniu organ podniósł, iż Skarżący zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 45 m2 a we wniosku wskazał, iż jego ojciec M. S. zajmuje pokój o pow. 12,83 m2. Organ stwierdził także, iż z załączonego do wniosku aneksu do umowy użyczenia z dnia [...]r. wynika, że Skarżący część swojego mieszkania użyczył ojcu tj. pokój o pow. 12,83 m2 i zobowiązał go do ponoszenia wydatków przypadających za zajmowaną część. Wobec tego, zdaniem organu można przyjąć, iż umowa użyczenia, na którą powołuje się odwołujący, jest faktycznie umową podnajmu części lokalu mieszkalnego, a zatem znajduje zastosowanie art. 5 ust. 2 udm, a organ I instancji zasadnie przyjął do obliczeń dodatku mieszkaniowego wydatki przypadające na powierzchnię 24,01 m2 (15,83 + ½ powierzchni przedpokoju, kuchni, przedsionka i łazienki – 8,18 m2).

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. S. zarzucając, że organy pomijają postanowienia aneksu do umowy użyczenia podpisanego w dniu [...] r. Skarżący wskazał, iż z uwagi na wcześniejszą w Jego sprawie decyzję SKO z dnia [...] r., strony w ww. aneksie postanowiły, że biorący w użyczenie nie będzie ponosił wydatków przypadających za zajmowaną część lokalu. Skarżący powtórzył również argumenty podniesione w odwołaniu, dotyczące niezgodności ustaleń faktycznych, tzn. zajmowania 24 m2 , podczas gdy faktycznie zajmuje 32,17 m2

Skarżący zarzucił organowi:

1. błąd w ustalenia faktycznych polegający na przyjęciu, iż biorący w użyczenie jest obowiązany do ponoszenia kosztów, gdy z zebranego materiału (aneks do umowy użyczenia z dnia [...] r. ) wynika zupełnie co innego,

2. naruszenia prawa materialnego poprzez przyjęcie, iż art. 5 ust. 2 udm dotyczy przypadku i stanu prawnego wynikającego z umowy użyczenia części lokalu,

3. naruszenia przepisów postępowanie polegające na braku rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez Prezydenta Miasta [...] wniosków o uzupełnienie decyzji,

4. naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż podtrzymuje argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję

1. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa ) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 § 1 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 ppsa)

2. Zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych reguluje ustawa o dodatkach mieszkaniowych .

WW. ustawa normuje świadczenie o specyficznym charakterze. Istotą dodatku mieszkaniowego jest partycypowanie organów administracji publicznej w ponoszeniu kosztów związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego przez osoby posiadające do niego tytuł prawny, które we własnym zakresie nie są w stanie sprostać ponoszeniu wydatków związanych z jego utrzymaniem. Przesłanki przyznania dodatku zostały szczegółowo unormowane w ustawie. Są nimi: posiadanie jednego z tytułów do lokalu, wskazanych w art. 2 ust. 1 udm, spełnienie kryterium dochodowego ( art. 3 ) przy uwzględnieniu członków gospodarstwa domowego ( art. 3 i art. 4 ) oraz spełnienie kryterium powierzchni użytkowej mieszkania w przeliczeniu na liczbę osób wspólnie zamieszkujących ( art. 5 ). Należy dodać, że wysokość dochodu gospodarstwa oraz powierzchnia zajmowanego lokalu wpływają na wysokość dodatku mieszkaniowego.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 udm, z dodatku mieszkaniowego mogą skorzystać: najemcy oraz podnajemcy lokali mieszkalnych (dot. lokali komunalnych, mieszkań zakładowych, mieszkań w domu prywatnym czynszowym, mieszkań wynajmowanych na wolnym rynku), członkowie spółdzielni mieszkaniowych zamieszkujący na podstawie spółdzielczego prawa do lokalu, osoby mieszkające w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właściciele samodzielnych lokali mieszkalnych, a także inne osoby mające tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszące wydatki związane z jego zajmowaniem. Przy czym, aby otrzymać dodatek mieszkaniowy, trzeba spełnić dwa kolejne warunki Po pierwsze, osiąganie odpowiednio niskiego dochodu. Dodatek przysługuje, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego, uzyskany w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku, nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury obowiązującej w dniu złożenia wniosku w gospodarstwie jednoosobowym lub 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym. Jeżeli dochód na jedną osobę jest nieco wyższy, nie przekreśla to możliwości otrzymania dodatku. O ile kwota nadwyżki nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego, należny dodatek mieszkaniowy obniża się o tę kwotę. Drugi warunek wiąże się z powierzchnią użytkową zajmowanego lokalu, Przy ustalaniu powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego bierze się pod uwagę wszystkie pomieszczenia, takie jak: pokoje, kuchnie, spiżarnie, przedpokoje, alkowy, hole, korytarze, łazienki itp. Nie wlicza się natomiast: balkonów, tarasów, loggii, antresoli, szaf i schowków w ścianach, pralni, suszarni, wózkowni, strychów, piwnic i komórek na opał. Normatywną powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego wyraźnie określono w ustawie i tak przy gospodarstwie 1- osobowym wynosi ona 35m2, a w gospodarstwie dwuosobowym - 40 m2. Dodatek mieszkaniowy przysługuje wtedy, gdy powierzchnia użytkowa lokalu nie przekracza normatywnej (określonej w ustawie) powierzchni o więcej niż 30 % albo 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %.

Dopiero po ustaleniu, iż wnioskodawca spełnia powyższe kryteria, tj. dotyczące tytułu do lokalu, dochodu i powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego, organ może przyznać dodatek mieszkaniowy.

3. W niniejszej sprawie nie dokonano pełnych ustaleń faktycznych, pozwalających prawidłowo orzec w sprawie dodatku mieszkaniowego na wniosek Skarżącego, naruszając przepisy prawa procesowego: art. 7, 77 par. 1, 80, oraz 107 par. 3 kpa. Braki proceduralnoprawne zawęziły, zdaniem Sądu, spektrum dokonanej przez organy kwalifikacji prawnej "umowy użyczenia" zawartej między Skarżącym a Jego ojcem, w istocie uniemożliwiając Sądowi ocenę, czy organy prawidłowo zastosowały normę zawartą w art. 5 ust.2 udm, oraz w konsekwencji, norm zawartych w art. 6 ust. 1 udm, określającym wysokość dodatku mieszkaniowego.

Rozwijając powyższą ocenę, należy zauważyć, iż organy prawidłowo ustaliły, że Skarżącemu przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu, a więc tytuł uprawniający do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Natomiast w kwestii powierzchni użytkowej zajmowanej przez Skarżącego oraz wysokości dochodu gospodarstwa domowego, organ I instancji przyjął określone wielkości bez wskazania ich podstaw. Organ II instancji wprawdzie starał się przedstawić przesłanki, jakimi się kierował przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji, to jednakże nie dokonał dokładnej analizy materiału zebranego w sprawie.

Kwestiami spornymi w niniejszej sprawie są: ustalenie powierzchni użytkowej zajmowanej przez Skarżącego związanej z zakwalifikowaniem umowy użyczenia części lokalu mieszkalnego zawartego między Skarżącym a jego ojcem. Skarżący domaga się dodatku na powierzchnię 32,17m2 ( 45m2 - 12,83m2 ), a oba organy zgodnie przyjęły powierzchnie 24,01m2 (15,83 + ½ powierzchni przedpokoju, kuchni, przedsionka i łazienki – 8,18 m2). Skarżący twierdzi, że z Ojcem wiąże Go nieodpłatna "umowa użyczenia", zaś organy zakwalifikowały te umowę jako umowę podnajmu. Należy dodać, że od kwalifikacji umowy Skarżącego z Jego Ojcem zależy zastosowanie art. 5 ust. 2 udm., a więc ustalenie powierzchni zajmowanej przez Skarżącego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie w sprawie dodatku mieszkaniowego.

Do kwestii spornych związanych z kwalifikacją ww. umowy należy udział Ojca Skarżącego w ponoszeniu kosztów utrzymania lokalu. Skarżący twierdzi – powołując się na aneks z [...] r. do umowy z Ojcem - że Ojciec nie ponosi żadnych kosztów, zaś organ I instancji w uzasadnieniu do tej kwestii się nie odniósł, a organ II instancji przyjął, iż Ojciec ponosi "wydatki przypadające za zajmowaną część". W świetle obu decyzji, z uwagi na treść rozstrzygnięć, uprawnione jest twierdzenie, że dla organów przesłanką do zakwalifikowania ww. umowy - jako umowy podnajmu - była kwestia ponoszenia przez Ojca Skarżącego wydatków na zajmowaną część lokalu.

Ustosunkowując się do kwalifikacji umowy Skarżącego z Jego Ojcem – jako umowy podnajmu - przyjętej przez organy, a wprost wyrażonej w decyzji organu II instancji, Sąd zauważa, że w zaskarżonej decyzji przyjęto błędne ustalenia będące podstawą kwalifikacji umowy. Organ wskazał, iż "z załączonego do wniosku aneksu do umowy użyczenia z dnia [...] r. wynika, że M. S. część swojego mieszkania użyczył ojcu tj. pokój o powierzchni 12,83 m2 i zobowiązał go do ponoszenia wydatków przypadających za zajmowaną część. A zatem przyjąć można, że umowa na którą powołuje się odwołujący, jest faktycznie umową podnajmu części lokalu mieszkalnego." Tymczasem w aktach administracyjnych znajduje się aneks do umowy sporządzony w dniu [...] r., z którego nie wynika obowiązek biorącego w użyczenie ponoszenia opłat za zajmowaną część lokalu. Organ pominął, iż w podpunkcie 2 pkt III aneksu z dnia [...] r. strony postanowiły, że użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu w użyczenie na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy. Natomiast w podpunkcie 4 pkt III aneksu strony sprecyzowały, iż użyczający ponosić będzie wszelkie koszty związane z bieżącą eksploatacją przedmiotu użyczenia. Warto dodać, że na te warunki umowy, wprowadzone aneksem, powołuje się Skarżący już we wniosku (odręczna "uwaga"), następnie w odwołaniu, a także w skardze do Sądu. Niezrozumiałe jest zatem, że SKO, powołując się na "aneks załączony do wniosku" przytacza treści, których w aneksie nie ma. Powyższe wskazuje na wyraźny błąd organu w ustaleniu treści umowy z aneksem, który to dokument ma istotne znaczenie dla oceny stanu faktycznego sprawy. Popełniony przez organ błąd podważa wnioski, jakie organ na tej podstawie wyciągnął, a więc i ustalenia faktyczne w tym zakresie, przyjęte za podstawę orzekania. W tej kwestii należy zatem zgodzić się ze Skarżącym. Powyższy błąd organu stanowi wystarczającą podstawę, by uchylić zaskarżoną decyzję, a także utrzymaną przez nią w mocy decyzję I instancji, jednakże z ograniczeniem wynikającym z zasady reformationis in peius ( zakaz pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego – art.134 par. 2 ppsa).

Powyższa konstatacja nie przesądza jednak, że przy ponownym rozpoznaniu wniosku Skarżącego, organ nie może dojść do takiego samej konkluzji co do kwalifikacji umowy między Skarżącym a Jego Ojcem, jak w niniejszej sprawie albo dojść do innego wniosku. Jednakże wcześniej organ musi rzetelnie przeanalizować umowę z aneksem i inne okoliczności sprawy, które mogą wpłynąć na ocenę rzeczonej umowy i na tej podstawie wyprowadzić prawidłowe wnioski.

4. Pozostając przy kwestii kwalifikacji umowy zawartej między Skarżącym i Jego Ojcem, Sąd jest zdania, że organ, dokonując oceny prawnej tej umowy, winien mieć na uwadze również zasady ogólne dotyczące oceny czynności prawnych, a więc i umów, wyrażone w art. 56 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm. – dalej Kc). Zgodnie z art. 56 Kc czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.

Jeśli chodzi o "ustawy", to w niniejszej sprawie należy brać pod uwagę przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jednolity Dz. U. z 2003, Nr 11, poz. 1116 ze zm), wraz określoną w niej zasadą solidarnej odpowiedzialności za koszty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości. Zgodnie z art. 4 ust. 6 wyżej wskazanej ustawy za opłaty, o których mowa w ust. 1-2 i 4, odpowiadają solidarnie z członkami spółdzielni, właścicielami lokali niebędącymi członkami spółdzielni lub osobami niebędącymi członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali, osoby pełnoletnie stale z nimi zamieszkujące w lokalu, z wyjątkiem pełnoletnich zstępnych pozostających na ich utrzymaniu, a także osoby faktycznie korzystające z lokalu.

Także w kontekście art. 56 Kc, dla oceny przedmiotowej umowy zmienionej aneksem w dniu 1 marca 2006 r., nie bez znaczenia jest, według Sądu, motyw podpisania ww. aneksu. Skarżący właściwie wprost wskazuje, że aneks miał na celu wyeliminowanie niekorzystnych dla Skarżącego skutków umowy, którą – ze względu na partycypowanie Ojca w opłatach eksploatacyjnych (ponoszenie wydatków przypadających na zajmowaną część lokalu) we wcześniejszym postępowaniu administracyjnym kwalifikowano jako umowę podnajmu. Stąd – jak podnosi się w aneksie: "(...) wystąpiła konieczność uchylenia postanowień dwóch aneksów z dnia [...] r. oraz postanowień umowy użyczenia w przedmiocie kosztów używania rzeczy, tj. lokalu mieszkalnego, a także w kwestii uiszczania odpłatności (...)."

W nawiązaniu do treści art. 56 kc, podnieść należy także fakt ograniczenia rozpoznania sprawy przez oba organy właściwie do kwestii przedmiotowej "umowy użyczenia", pomijając zupełnie relacje rodzinne Skarżącego w związku z zamieszkiwaniem w jednym mieszkaniu z Ojcem i związane z tym aspekty finansowe. Organy nie wskazały, na jakiej podstawie przyjęły, że Skarżący prowadzi gospodarstwo jednoosobowe, poprzestały też na stwierdzeniu, że Skarżący nie ma dochodu. Organy nie wzięły pod uwagę możliwości zbadania, czy Skarżący prowadzi gospodarstwo wspólnie z Ojcem, oraz czy Ojciec posiada dochód.

Zbadanie tych okoliczności jest zasadne zwłaszcza wobec niektórych faktów i informacji, wynikających z zebranych materiałów, bądź wprost podanych przez Skarżącego. Chodzi o informację, że Ojciec Skarżącego jest wymieniony w dokumencie "Przydziału lokalu mieszkalnego..." jako osoba mająca "obowiązek" (zapewne powinno być: "prawo" ) zamieszkać w przydzielonym Skarżącemu mieszkaniu ( k- 4) oraz o informację, że Skarżący nie ma dochodu ( k- 1). Obie informacje, uzupełnione o fakt, że Ojciec Skarżącego mieszka w przydzielonym mieszkaniu oraz w kontekście wyliczonych kosztów związanych z mieszkaniem ( k-9), które przecież w części musi pokryć Skarżący, bądź solidarnie z Nim Jego Ojciec, nie pozwala, zdaniem Sądu, bez jakiegokolwiek uzasadnienia, przyjąć, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo. Na konieczność pogłębionego podejścia do ustaleń w tym zakresie wskazuje też orzecznictwo i doktryna, dotyczące rozumienia zwrotu: "gospodarstwo domowe" ( art. 4 udm)

W wyroku z dnia z 18 maja 2005 r. (sygn. akt III SA/Gd 114/04, LEX nr 203473) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zauważył, iż o tym, czy ma się do czynienia z "gospodarstwem domowym" w rozumieniu art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych decydować będzie konkretny stan faktyczny. Pomocne dla tej oceny mogą być przepisy Kodeksu cywilnego o miejscu zamieszkania, a w szczególności art. 25 k.c., stanowiący, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, przy czym nie można pomijać art. 28 k.c., według którego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. O miejscu pobytu osoby fizycznej, a w konsekwencji o jej pozostawaniu w konkretnym gospodarstwie domowym, decyduje faktyczne jej tam przebywanie oraz zamiar stałego pobytu. Określenie miejsca prowadzenia gospodarstwa domowego przez osoby stale razem zamieszkujące mogą też ułatwić - lecz nie przesądzić - przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z kolei w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ( sygn. akt II SA/Wa 1326/07) stwierdzono, że jeżeli osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy nie udowodni, że któryś z członków gospodarstwa domowego mieszka faktycznie gdzie indziej, jego zarobki wlicza się do średniego miesięcznego dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego ( wyrok nieprawomocny; vide artykuł D. Frey pt. " Liczba faktycznych domowników przesądza o prawie o dodatku", Rzeczpospolita z 2 stycznia 2008 r. ).

Być może, rzetelne zebranie i całościowa analiza dowodów na obie ww. okoliczności, tj. w kwestii jedno – lub dwuosobowego gospodarstwa domowego oraz w kwestii dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego, powinno skłonić organy do rozważenia, czy umowa zawarta między Skarżącym i Ojcem dotycząca użyczenia pokoju w lokalu, w którym obaj na podstawie "Przydziału..." mieszkają, (niezależnie od tego czy jest to użyczenie odpłatne czy nieodpłatne), w świetle art. 58 kc nie ma na celu obejście prawa. Ustalenie, że umowa taka nie zmierza do obejścia prawa lub jest pozorna, wymaga poczynienia konkretnych ustaleń faktycznych, dotyczących okoliczności jej zawarcia, celu, jaki strona zamierzały osiągnąć (zob. S. Rudnicki. Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga pierwsza cześć ogólna, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, s. 236). Z powyższych względów organ, dokonując oceny "umowy użyczenia" powinien wziąć pod uwagę pierwotną treść tej umowy jak i treść kolejnych aneksów ją zmieniających. W świetle kolejnych aneksów, organ może ustalić jaki jest faktyczny cel takiej umowy.

Taka czy inna konkluzja wymagają jednak pełnego zebrania i rzetelnego rozpatrzenia materiału dowodowego, zgodnie wymogami unormowanymi w art. 7 kpa, służącymi realizacji zasady prawdy obiektywnej i art. 77 § 1 kpa, oraz oceny dowodów w myśl art. 80 kpa. Rozstrzygnięcie zaś powinno zostać uzasadnione zgodnie z wymogami art. 107 par. 3 kpa.

5. W niniejszej sprawie podjęto rozstrzygnięcie z uwzględnieniem zasady reformationis in peius, która nakłada na Sąd zakaz wydania orzeczenia, w wyniku którego sytuacja Skarżącego zmieni się na niekorzyść w odniesieniu do sytuacji sprzed wydaniem wyroku. Sąd będąc związany zakazem orzekania na niekorzyść Skarżącego nie mógł uchylić decyzji w całości, ponieważ w wyniku przeprowadzenia postępowania i ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mogłoby dojść do wydania decyzji mniej korzystnej dla Skarżącego. Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z [...] r. w zakresie, w jakim nie orzeczono o dodatku mieszkaniowym (łącznie z ryczałtem) ponad kwotę 121,07 zł. Zatem w obrocie prawnym pozostaje decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] i decyzja organu I instancji w zakresie, w jakim przyznano Skarżącemu dodatek mieszkaniowy w kwocie 121,07 zł. i w tym zakresie podlega ona wykonaniu.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ pierwszej instancji zobligowany jest całościowo zebrać materiał dowodowy na, wskazane również w uzasadnieniu, okoliczności wymagające dokonania pełnych ustaleń faktycznych, celem rozstrzygnięcia wniosku Skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego, zgodnie z normami udm. Niezależnie jednak od wyniku poczynionych ustaleń faktycznych, organ, powołując się na niniejszy wyrok, nie może wydać rozstrzygnięcia mniej korzystnego dla Skarżącego, niż w decyzji z dnia [...] r. nr [...] Innymi słowy, organ, w przypadku dokonania nowych ustaleń, które uzasadniają przyznanie wyższego dodatku, winien przyznać dodatek w wyższej kwocie, a w przypadku dokonania innych ustaleń, nie może ani odmówić, ani przyznać w kwocie niższej, niż w decyzji z dnia z dnia [...] r. nr [...]. W przypadku poczynienia ustaleń prowadzących do wniosku, że decyzja z dnia [...] r. i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] r. są nieważne, właściwy organ rozważy wszczęcie postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności tych decyzji. (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.

/-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak

KB/