Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 605/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 10, art. 4, art. 5, art. 23 ust. 1 i ust. 3-4, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 10 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Grosińska Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Protokolant asystent sędziego Daria Przybylska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2020 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia w formie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem - oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", w związku z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.r.", utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentów Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. z dnia [...] r., znak: [...], przyznającą A. K. zasiłek rodzinny na M. K. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Powyższa decyzja została sprostowania postanowieniem z dnia [...] r. nr [...].

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 28 marca 2019 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. wpłynął wniosek A. K. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko M. K., na okres zasiłkowy 2018/2019.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku ww. decyzją z dnia [...] r. organ I instancji przyznał A. K. zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat na M. K. w kwocie 95 zł miesięcznie na okres od 01.03.2019 r. do 31.10.2019 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, przyznany na podstawie art.11a ust. 1 pkt 2 u.ś.r., na M. K. w kwocie 193,00 zł miesięcznie na okres od 01.03.2019 r. do 31.10.2019 r.

Pismem z dnia 20 kwietnia 2019 r. A. K. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o przyznanie świadczenia wychowawczego za miesiąc luty i wszystkich świadczeń rodzinnych za miesiąc luty, których nie otrzymała. Wskazała, że nie mogła złożyć dokumentów w miesiącu lutym, ponieważ podczas porodu miała złamaną kość ogonową kręgosłupa i nie mogła chodzić, tylko musiała leżeć. Do pisma załączyła kartę informacyjną z leczenia szpitalnego na okoliczność potwierdzenia, że miała połamaną kość ogonową. Wskazała ponadto, że w jej ocenie 1000 zł becikowego też jej się należy, ponieważ urodziła dziecko w Polsce, a do lekarza chodziła w ostatnim trymestrze, bo wcześniej nie było takiej potrzeby.

W odpowiedzi na wezwanie organu II instancji A. K. w piśmie z dnia 28 kwietnia 2019 r. doprecyzowała, że pismo z dnia 20 kwietnia 2019 r. jest odwołaniem od decyzji MOPR z dnia [...] r., znak: [...], w której nie przyznano zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego za miesiąc luty oraz od decyzji z dnia [...] r., znak: [...], w której nie dostała 500 + za miesiąc luty. Zwróciła się także o przyznanie becikowego za urodzenie dziecka w kwocie 1000 zł.

Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium przyjęło, że przedmiotem prowadzonego postępowania jest sprawa dotycząca odwołania od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. z dnia [...] r., znak: [...]. Jednocześnie organ dodał, że w pozostałym zakresie zajmie stanowisko w odrębnym postępowaniu.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium, odwołując się do treści art. 4, art. 5 i art. 3 pkt 10 u.ś.r., wskazało, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego wpłynął do organu I instancji w dniu 28 marca 2019r., zatem dotyczy on okresu zasiłkowego od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. i w sprawie należy wziąć po uwagę, zgodnie z art. 3 pkt 2a u.ś.r., przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c - czyli w niniejszej sprawie rok 2017. Następnie organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż rodzina A. K. składa się z dwóch osób: wnioskodawczyni i jej syna M.. W 2017 r. rodzina wnioskodawczyni nie uzyskała żadnego dochodu. Zdaniem Kolegium, ustalona sytuacja wskazuje, że strona spełnia ustawowe przesłanki do przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych.

W dalszej kolejności Kolegium zwróciło uwagę, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca w piśmie z dnia 2 maja 2019 r. ponownie zwróciła się o przyznanie za miesiąc luty świadczenia wychowawczego i wszystkich świadczeń rodzinnych, których nie otrzymała, wyjaśniając przyczyny niezłożenia wniosków w miesiącu lutym. Dołączyła także do akt sprawy dowód, tj. zaświadczenie ze szpitala od lekarza na okoliczność, że miała połamaną kość ogonową kręgosłupa. Zaświadczenie to, będące kartą informacyjną z leczenia szpitalnego, dołączyła również do odwołania od decyzji.

Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium stwierdziło, że kwestią sporną, która stała się przedmiotem odwołania, jest określenie przez organ I instancji daty początkowej, od której został przyznany zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem do zasiłku. Wychodząc z przesłanek określonych w art. 24 ust. 2 u.ś.r., organ II instancji stwierdził, że wniosek wpłynął do organu I instancji w dniu 28 marca 2019 r. Organ I instancji ustalił więc prawo do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, tj. od dnia 1 marca 2019 r. W ocenie organu odwoławczego z uwagi, iż zasiłek rodzinny nie przysługiwał skarżącej w okresie od 01.02.2019 r. do 28.02.2019r., dodatek do zasiłku także nie przysługuje. Kolegium wskazało, że dodatki te mają charakter akcesoryjny, co oznacza, że przysługują tylko wówczas, gdy osoba o nie się ubiegająca ma ustalone prawo do zasiłku rodzinnego. Następnie odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium wskazało, że przewidziane w art. 8 u.ś.r. dodatki do zasiłku rodzinnego przyznane być mogą wyłącznie w sytuacji, gdy na dziecko przyznany został zasiłek rodzinny, nie mają one bowiem samodzielnego charakteru.

Kolegium podkreśliło przy tym, że załączona do odwołania, jak również przekazana przy piśmie z dnia 2 maja 2019 r. karta informacyjna z leczenia szpitalnego, nie ma znaczenia z punktu widzenia ustalenia daty początkowej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku. Zdaniem organu odwoławczego, kluczowe znaczenie w sprawie miała data wpływu do organu I instancji wniosku skarżącej w sprawie ustalenia zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego.

Ponadto Kolegium wskazało, że biorąc pod uwagę podniesioną w odwołaniu prośbę o przyznanie becikowego za urodzenie dziecka, osoba uprawniona może ubiegać się o przyznanie świadczenia składając do organu właściwego - kierownika ośrodka pomocy społecznej - stosowny wniosek, który będzie przedmiotem odrębnego postępowania.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja jest nieważna i "bez sensu". W decyzji został popełniony błąd, ponieważ ona nie nazywa się A. K., a A. K.. W ocenie skarżącej, powinna otrzymać 500 + i wszystkie dodatki dla syna. Skarżąca podkreśliła, że nie mogła złożyć w miesiącu lutym dokumentów, ponieważ podczas porodu wyniknęły kłopoty zdrowotne. Wskazała, że lekarz: "nie kazał mi nigdzie się poruszać i kazał mi leżeć". W tej sytuacji, zdaniem skarżącej, powinna otrzymać przedmiotowy zasiłek również za miesiąc luty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym zakresem kontroli sądu nie są objęte kwestie związane z pokrzywdzeniem strony decyzją, czy negatywnymi dla niej skutkami i podobnie kwestie naruszeń zasad współżycia społecznego, jedyne bowiem kryterium kontroli, jak wskazano powyżej, stanowi legalność działania organu administracji publicznej.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...], (sprostowana postanowieniem z dnia [...] r.), utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentów Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. z dnia [...] r., znak: [...], przyznającą skarżącej zasiłek rodzinny na syna - M. K. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie nakreślonej wyżej kognicji sądów administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja ta nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego na podstawie powołanego wyżej art. 145 § 1 p.p.s.a.

W tym kontekście należy przede wszystkim wskazać, że problematyka świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, została uregulowana przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.ś.r.". Zgodnie z art. 4 u.ś.r., zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (ust. 1). Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Stosownie do art. 5 u.ś.r., zasiłek rodzinny przysługuje określonym w art. 4 ust. 2 tej ustawy uprawnionym osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł (ust. 1), a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności - kwoty 764,00 zł (ust. 2). Okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 u.ś.r.). Z kolei przepis art. 23 ust. 3 tej ustawy precyzyjnie wskazuje, co powinien zawierać wniosek, o którym mowa w art. 23 ust. 1 ustawy (tj. wniosek o przyznanie wnioskowanych świadczeń), a przepis art. 23 ust. 4 ustawy określa dokumenty, jakie winny być załączone do wniosku.

W świetle tych regulacji wszczęcie zatem przez właściwy organ postępowania w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata nie jest dopuszczalne bez wniosku złożonego przez uprawniony podmiot. Wniosek ten musi natomiast zawierać informacje podane w przepisach prawa oraz muszą być do niego załączone dokumenty, o których mowa w powołanym wyżej art. 23 ust. 4 u.ś.r. Podkreślić przy tym należy, że osoba uprawniona ma swobodny wybór, czy skorzysta z przysługującej jej pomocy, czy nie. Jednak jeśli chciałaby z określonej pomocy skorzystać, wówczas to na tej osobie spoczywa obowiązek sporządzenia i złożenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez powołaną ustawę i określone akty wykonawcze.

Jednocześnie należy wskazać, że przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. wprowadza zasadę, że prawo do świadczeń rodzinnych organ ustala począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z treści powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, posiada data złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne.

Z akt kontrolowanej przez Sąd sprawy wynika, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w dniu 28 marca 2019 r., co tym samym oznacza, iż organ prawidłowo, stosownie bowiem do wskazanego powyżej przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r., przyznał skarżącej świadczenie od miesiąca marca 2019 r. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez skarżącą okoliczność braku fizycznej możliwości wcześniejszego złożenia wniosku (tj. od miesiąca lutego 2019 r.) spowodowana stanem zdrowia związanym z porodem i połamaną kością ogonową. Podkreślić bowiem należy, że w sprawach zasiłków rodzinnych organy nie działają z urzędu. Decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, posiada zatem data złożenia kompletnego wniosku o przyznanie tego świadczenia. Oznacza to zatem, że nawet jeśli w określonej dacie spełnione były przez uprawnioną ustawowe przesłanki do otrzymania danego świadczenia, lecz wniosek o jego przyznanie nie został złożony (co w realiach rozpatrywanej sprawy jest bezsporne), to organy nie mają prawnej możliwości przyznania świadczenia rodzinnego wraz z dodatkiem "wstecznie", czyli za miesiąc luty poprzedzający złożenie wniosku. Późniejsze złożenie wniosku – co w sprawie miało miejsce – powyższej możliwości nie daje. Takiej sytuacji analizowana ustawa nie przewiduje.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd podziela stanowisko organów orzekających w sprawie, iż skarżąca niewątpliwie spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanych świadczeń, lecz świadczenia te mogły być przyznane dopiero od marca 2019 r., gdyż dopiero w tym miesiącu (tj. w dniu 28 marca 2019 r.) wpłynął do organu wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami w tej sprawie.

W ocenie Sądu, Kolegium trafnie przy tym wskazało, że z uwagi, iż zasiłek rodzinny nie przysługiwał skarżącej w okresie od 01.02.2019 r. do 28.02.2019r., dodatek do zasiłku także nie przysługuje. Zgodzić się bowiem należy z Kolegium, że wnioskowany dodatek, podobnie, jak inne dodatki, ma charakter akcesoryjny, co oznacza, że przysługuje tylko wówczas, gdy osoba o niego wnioskująca ma ustalone prawo do zasiłku rodzinnego.

Na kanwie powyższych rozważań należało stwierdzić, że organy administracji publicznej obu instancji orzekające w kontrolowanej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności warunkujące możliwość przyznania żądanego przez skarżącą świadczenia, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz właściwie zinterpretowały obowiązujące przepisy powołanej wyżej ustawy.

Konkludując, Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie naruszeń prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a jedynie tego rodzaju naruszenie prawa mogło skutkować uwzględnieniem skargi.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

A. P.