Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1333/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.4 pkt 2, 5 ust 1 i 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1142/18 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych I. oddala skargę kasacyjną, II. odstępuje od zasądzenia od M. S. rzecz Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1142/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą o działaczach opozycji potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej jako Prezes IPN), że osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Zaakcentowano przy tym, że przedmiotowe postępowanie nakierowane jest na zbadanie materiałów, znajdujących się w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej, w określonym przez ustawodawcę wąskim zakresie. Nie jest substytutem postępowania lustracyjnego, prowadzonego w przedmiocie wyjaśnienia sytuacji danej osoby, w związku z całokształtem materiałów dowodowych, potwierdzających bądź przeczących współpracy z organami bezpieczeństwa.

Na podstawie art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Prezes IPN sprawdza, czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zachowały się dokumenty wytworzone przez daną osobę lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Sąd podniósł, że w niniejszej sprawie, w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej nie odnaleziono wprawdzie dokumentów w formie papierowej wytworzonych przez skarżącego lub przy jego udziale, jednakże z zapisu ewidencyjnego z dziennika archiwalnego [...] z dnia [...] grudnia 1988 r. do nr[...] wynika, że M. S. został zarejestrowany do nr [...] przez SB [...] i otrzymał pseudonim "[...]". Materiały archiwalne dotyczące skarżącego, w postaci jednej teczki personalnej i jednej teczki pracy złożono do archiwum i następnie zniszczono protokołem [...]. Ponadto w sprawie odnaleziono zapis na karcie [...]z kartoteki ogólnej Wydz. [...]w [...] z treści którego wynika, że materiały dotyczące skarżącego (nr archiwalny [...] oraz mikrofilmu [...]), zostały komisyjnie zniszczone w dniu [...] stycznia 1990 r. (protokół brakowania nr [...] – karta [...]akt administracyjnych sprawy). W materiałach archiwalnych oznaczonych sygn. IPN[...]; IPN [...] oraz IPN [...]odnaleziono także zapisy odnoszące się do M. S. – bdb. – starszego inspektora w SB [...] ([...]) w [...] (pismo oddziałowego Archiwum IPN w [...], karta 99 akt administracyjnych sprawy).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyszczególnione dokumenty wskazują, że organ zasadnie - w świetle standardów wynikających z art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a. - mógł ocenić, że ziściła się negatywna przesłanka art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Wobec uznania, że zachodzi sytuacja opisana we wskazanym przepisie, brak było podstaw do oceny zachowania się skarżącego wobec Państwa, w kontekście przesłanek pozytywnych, zawartych w szczególności w art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Ziszczenie się sytuacji, o której mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji jest bezwzględną przeszkodą do wydania decyzji potwierdzającej status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jej pominięcie i wydanie decyzji wyłącznie na podstawie przedstawionych przez skarżącego materiałów nie jest możliwe. Sposób postępowania skarżącego i charakter kontaktów z przedstawicielami służb z punktu widzenia intencji, jak też oceny, czy spełniają przesłanki współpracy może być zaś oceniany w postępowaniu lustracyjnym prowadzonym przez sąd, o ile zostanie zainicjowane.

Mając zatem na uwadze, że skarżący nie dostarczył wystarczających materiałów do zanegowania twierdzenia organu o ziszczeniu się podstawy do wydania decyzji odmownej w sprawie potwierdzenia żądanego statusu, brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł M. S.. Zaskarżając orzeczenie w całości, podniósł zarzuty naruszenia:

1) przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretację lub błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ wydając decyzję w oparciu o kryteria wymienione w art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie jest obowiązany przeprowadzić postępowania dowodowego pod kątem ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości - czy skarżący był tajnym współpracownikiem lub pomocnikiem organów bezpieczeństwa państwa i w ramach współpracy faktycznie wytworzył osobiście lub przy jego udziale były wytwarzane określone dokumenty;

2) przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) dalej w skrócie jako P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. przez:

- niezebranie i nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego,

- uznanie przez organ, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 4 i art. 5 ustawy o działaczach opozycji, organ nie ma obowiązku przeprowadzania postępowania dowodowego w aspekcie ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dotyczących skarżącego dokumentach, mimo że w przedmiotowym postępowaniu organ jest uprawniony do badania autentyczności odnalezionych w wyniku kwerendy dokumentów i winien zbadać, czy informacje zawarte w dokumentach dotyczących konkretnej osoby odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy;

b) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku po zamknięciu rozprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w skarżonym akcie administracyjnym.

W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania sprawy na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes IPN wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.) Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W związku z tym zawiadomiono strony, że każda z nich ma prawo do pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni.

Zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2021 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA w oparciu o ww. przepis skierowała niniejszą sprawę na posiedzenie niejawne, o czym zostały poinformowane strony postępowania.

Przechodząc do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy zauważyć, że wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Sprawia to, że w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że rozpoznanie zarzutu naruszenia prawa materialnego może nastąpić dopiero wówczas, gdy ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi uzasadnionych wątpliwości.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Nie jest uzasadnionym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. przez niezebranie i nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego oraz uznanie, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 4 i art. 5 ustawy o działaczach opozycji, organ nie ma obowiązku przeprowadzania postępowania dowodowego w aspekcie ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dokumentach.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza w drodze decyzji administracyjnej Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa IPN, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 4 pkt 1 i pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Decyzja Prezesa IPN-u ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że jego rola w ramach postępowania sprowadza się do sprawdzenia, czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej nie zachowały się dokumenty o określonych w art. 4 pkt 2 ww. ustawy cechach. Tym samym zawężony został zakres prowadzonego postępowania wyjaśniającego przez Prezesa IPN. Taki pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 115/21, opubl. w LEX nr 3192796; wyrok NSA z 19 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 232/18, opubl. w LEX nr 2761308; wyrok NSA z 26 września 2019 r. sygn. akt II OSK 3835/18, opubl. w LEX nr 2748824) i w pełni akceptuje go w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny.

Wprawdzie na datę wydawania w tej sprawie decyzji administracyjnej ustawodawca w ustawie o działaczach opozycji nie zdefiniował pojęcia dokumentu, tym niemniej nie powinno budzić wątpliwości, że dokonując wykładni tego pojęcia użytego w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji należało sięgnąć do art. 7 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1565 z późn. zm.) z treści którego wynika, że dokumentami, w rozumieniu tej ustawy, są m.in. wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, w tym w szczególności: akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma, mapy, plany, filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych form zapisu, a także kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji (art. 7 pkt 1 ww. ustawy). W związku z tym, że postępowanie w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych prowadzi Prezes IPN na podstawie dokumentów - jak wprost wynika z art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji - znajdujących się w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej, to nie mógł Prezes IPN kwestionować jako dokumentu określonych zapisów ewidencyjnych byłej Służby Bezpieczeństwa, a odnoszących się do faktu zarejestrowania skarżącego jako tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa pod pseudonimem "[...]".

Z treści tych dokumentów wynika, że skarżący w dniu [...] grudnia 1988 r. został zarejestrowany jako tajny informator lub pomocnik przy operacyjnym zdobywaniu informacji, któremu nadano pseudonim ("[...]") i zostały sporządzone oraz przekazane do archiwum dwie teczki tego współpracownika – jedna teczka personalna i druga teczka pracy (akta administracyjne sprawy, karta nr 76). Te materiały, tj. obie ww. teczki dotyczące skarżącego jako osoby zarejestrowanej zostały w styczniu 1990 r. zniszczone (akta administracyjne sprawy, karty nr 71 i 68). W takim stanie faktycznym sprawy trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa IPN odmawiająca potwierdzenia spełnienia przez skarżącego warunków wynikających z art. 4 ustawy o działaczach opozycji, nie narusza prawa.

Jedynie dodatkowo należy wskazać, że w aktualny stanie prawnym tego rodzaju dokumenty jak zgromadzone w tej sprawie nie pozostawiają wątpliwości, że osoba, której one dotyczą, nie spełnia warunków do uzyskania pozytywnej dla niej decyzji o uznaniu za osobę represjonowaną z powodów politycznych lub działacza opozycji antykomunistycznej. Wprost znajduje to potwierdzenie w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji. Mimo tego, że przepis ten na podstawie art. 3 w związku z art. 6 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 992) wszedł w życie z dniem 12 czerwca 2019 r., to tę nowelizację ustawy o działaczach opozycji należy uznać za jedynie doprecyzowanie pojęcia "dokumentu wytworzonego przy udziale osoby", o którym mowa w art. 4 pkt 2 ww. ustawy, a nie "nowość jurydyczną" (tak też NSA w wyroku z dnia 26 września 2019 r. sygn. akt II OSK 3835/18, opubl. w LEX nr 2748824).

Tym samym nie można podzielić argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jakoby organ w trakcie prowadzonego w tej sprawie postępowania miał obowiązek ustalać zakres działalności skarżącego jako działacza opozycji lub osoby represjonowanej oraz analizować sposób i zakres funkcjonowania skarżącego w ramach organów bezpieczeństwa publicznego w latach 1988-1990. Postępowanie objęte art. 4 i 5 ustawy o działaczach opozycji ma za swój przedmiot w pierwszej kolejności ustalenie, czy dana osoba spełnia lub nie spełnia przesłanek wynikających z art. 4 pkt 1 i 2 ww. ustawy. Dopiero ustalenie, że dana osoba nie podlega wyłączeniu spod przesłanek objętych ww. przepisem pozwala organowi na ustalanie, czy jest to osoba represjonowana z powodów politycznych w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji lub czy jest działaczem opozycji antydemokratycznej w rozumieniu art. 2 tej ustawy.

Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 820/18, opubl. w LEX nr 2632855, obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu było wyłącznie odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych według skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny, czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na to, że istniały dokumenty wskazujące na współpracę skarżącego ze służbami bezpieczeństwa państwa i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakieś dokumenty lub czy jakieś dokumenty powstały przy jego udziale. Rolą organu wyznaczoną przez art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie jest ani ocena wiarygodności materialnej opisanych w tych dokumentach zdarzeń czy osób, ani ustalanie, czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce. Organ prowadzący postępowanie nie jest uprawniony do oceny w oparciu o całokształt dokumentów znajdujących się w jego zasobach, czy skarżący wywiązywał się ze swego zobowiązania, czy w tamtej rzeczywistości działania jego bądź zaniechania odpowiadały pojęciu współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Organ nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Ustawa upoważnia organ wyłącznie do przedstawienia zawartości zasobów archiwalnych według ściśle określonych kryteriów. Wyżej przedstawiony pogląd w całości potwierdza w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając powyższe należy więc stwierdzić, że wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organ z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Oznacza to, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a więc skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 P.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie skarżącego polegało to na wskazaniu w uzasadnieniu wyroku Sądu dowodu tj. zapisu odnoszącego się do M. S. – bdb. – starszego inspektora SB [...]) w [...]– pismo oddziałowego Archiwum IPN w [...] (akta administracyjne sprawy, karta nr 99) który nie został przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 tej ustawy. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 795/07, opubl. w LEX nr 483232). Podstawą orzekania sądu jest zatem materiał zgromadzony przez organy w toku całego postępowania przed tymi organami oraz przed sądem (uwzględniając treść art. 106 § 3 P.p.s.a.). Wskazany wyżej przepis nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez sąd pierwszej instancji, z którą nie zgadza się skarżący (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1350/11, opubl. w LEX nr 1149159; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1609/10, opubl. w LEX nr 1132105). Do naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. dochodzi zatem wówczas, gdy sąd pominie istotną część akt sprawy, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw zaskarżenia. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę tę oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpił od zasądzenia od M. S. na rzecz Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.