Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 828/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1, par. 10
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: Art. 78, art. 80, art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 1 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 134, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie : WSA Dorota Dąbek spr. NSA Krystyna Kutzner Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji , II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J. Z. - Kancelaria Adwokacka ul. [...], kwotę 240 zł ( dwieście czterdzieści złotych ) powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług - z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 6 listopada 2008r.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] (znak sprawy [...]) Powiatowy Inspektor Sanitarny nie stwierdził u M. N. choroby zawodowej - przewlekłych zanikowych, przerostowych i alergicznych nieżytów błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołanych działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym, wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.). Decyzja ta została wydana po ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, wcześniejsza bowiem decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej została uchylona przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego decyzją z dnia [...], znak: [...], a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia postępowania wyjaśniającego.

Wydając opisaną na wstępie decyzję organ administracyjny w toku przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego ustalił, że M. N. w okresie zatrudnienia w "A" S.A. Oddział w K. pracował w następujących zakładach:

od [...] 1974r. do [...] 1975r. w Zakładzie Transportu na stanowisku: I ślusarz warsztatu samochodowego;

od [...] 1975r. do [...] 1977r. w Zakładzie Transportu na stanowisku: I spawacz elektryczny - autogeniczny;

od [...] 1977r. do [...] 1979r. odbywał zasadniczą służbę wojskową;

od [...] 1979r. do [...] 1993r. w Zakładzie Transportu na stanowisku: I spawacz elektryczny - blacharz;

od [...] 1993r. do [...] 2005r. na Wydziale Walcownia Blach Karoseryjnych na stanowisku: operator urządzeń wykańczania blach.

W okresie pracy (od 1979r. do 1993r.) w Zakładzie Transportu Samochodowego M. N. był narażony na następujące czynniki: zapylenie - 2 krotne przekroczenie NDS (przy zaw. SiO2 8,5%), hałas - od 83,5 do 91,7 dBA, substancje toksyczne (CO, CO2, SO2, NO2, Fe, Mn, Pb) - łączna wielkość ekspozycji = 1,756.

Na stanowisku operatora urządzeń wykańczania blach w Walcowni Blach Karoseryjnych M. N. pracował w warunkach narażenia na hałas. Pomiar hałasu na wspomnianym stanowisku wynosił 91 dB.

Przeprowadzone badania substancji toksycznych takich jak: tlenek węgla, dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, tlenki azotu, oleje mineralne (faza ciekła aerozoli) były poniżej wykrywalności metody. Zapylenie na omawianym stanowisku wynosiło 0,33 mg/m3 przy zawartości wolnej krystalicznej krzemionki 3 % (0,083 x NDS).

Organ I instancji wskazał, że M. N. został przebadany w Ośrodku Medycyny Pracy. Na podstawie wyników przeprowadzonych badań wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] znak: [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym (poz. 6 obowiązującego w dacie orzekania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu OMP podał, że badaniem laryngologicznym stwierdzono w obrębie górnych dróg oddechowych zmiany o charakterze przewlekłego przerostowego stanu zapalnego błony śluzowej nosa, gardła, które przy braku udokumentowanego narażenia na ponadnormatywne zapylenie i związki drażniące drogi oddechowe po 1993r., nie może być rozpoznane jako schorzenie o charakterze zawodowym. Ponadto testy kontaktowe zawodowe z olejem technologicznym i kurzem zawodowym wypadły ujemnie. Stwierdzony prosty stan zapalny błony śluzowej krtani nie figuruje w obowiązującym wykazie chorób zawodowych.

Organ I Instancji w uzasadnieniu swojej decyzji powołał się także na orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] znak: [...] o braku podstaw do rozpoznania pylicy płuc (poz. 2 obowiązującego w dacie orzekania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz.294 ze zm.).

W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podał, że badaniem fizykalnym stwierdzono przewlekły przerostowy stan zapalny błony śluzowej gardła oraz przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej krtani. Brak narażenia zawodowego na zapylenie i czynniki drażniące drogi oddechowe w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne od 1993r. nie daje podstaw do przyjęcia etiologii zawodowej opisywanych zmian, tym bardziej, że w badaniach M. N. w Poradni Chorób Zawodowych w 1993r., 1995r. i 1996r. nie rozpoznano choroby zawodowej górnych dróg oddechowych. W czasie prowadzonych badań w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego rozważano etiologię alergiczną zmian w obrębie nosa i gardła. Przeprowadzona diagnostyka alergiczna wykazała uczulenie M. N. na pyralginę i polivakcynę (antygeny bakteryjne). Test prowokacyjny z kwasem acetylosalicylowym (test ASA) spirometrycznie i w zakresie błon śluzowych górnych dróg oddechowych klinicznie był ujemny, natomiast morfologicznie dodatni. Przeprowadzona obserwacja kliniczna, w tym wywiad chorobowy, dane z dokumentacji, wyniki badania przedmiotowego laryngologicznego, rtg zatok i diagnostyki alergicznej wskazywały na istnienie u M. N. eozynofilowego naczynioruchowego nieżytu nosa

Powiatowy Inspektor Sanitarny w ponownym postępowaniu ustalił przebieg pracy zawodowej M. N. uwzględniając kolejność zajmowanych stanowisk oraz narażenie i ekspozycję na czynniki szkodliwe w środowisku pracy. W tym celu przesłuchano świadków J. B., J. Z., J. K., A. P., C. S. oraz dano możliwość wielokrotnego wypowiedzenia się przez stronę w sprawie materiału dowodowego.

Biorąc pod uwagę zakwestionowane przez M. N. badania alergologiczne przeprowadzone w Ośrodku Medycyny Pracy, Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się do OMP z prośbą o uzupełnienie badań alergologicznych i zajęcie stanowiska w tej sprawie.

W odpowiedzi Ośrodek Medycyny Pracy pismem z dnia [...] znak: [...] podał, że w wykonanej w trakcie procesu orzeczniczego diagnostyce alergologicznej stwierdzono dodatni odczyn na kobalt i chrom, które to czynniki nie występowały w środowisku zawodowym M. N. Ponadto OMP nadmienił, że zarówno cynk metaliczny jak i olej konserwujący, którym była powlekana blacha, nie są dla badanego czynnikami wziewnie alergizującymi.

OMP wyjaśnił również, że wykonana tomografia komputerowa o wysokiej rozdzielczości nie potwierdziła cech włóknienia tkanki płucnej, sugerowanej w badaniu rtg klatki piersiowej. W uzasadnieniu OMP podał, że całość obrazu klinicznego przemawiała za przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, co również zostało potwierdzone w trakcie obserwacji klinicznej. OMP wyjaśnił także, ze zgodnie z wiedzą medyczną choroba ta nie ma podłoża alergicznego, stąd nie zachodzi potrzeba uzupełniania diagnostyki alergologicznej o nowe czynniki jak elektrolit, cynk, soda, które były podnoszone w licznych pismach przez M. N. Samo stwierdzenie dodatnich testów skórnych kontaktowych na czynniki występujące na stanowisku pracy, przy braku rozpoznania choroby o etiologii alergicznej nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Ponadto OMP zwrócił uwagę, że zarówno cynk metaliczny jak i olej konserwujący, którym była powlekana blacha nie są dla M. N. czynnikami wziewnie alergizującymi. Według OMP nie ma podstaw do uzupełnienia badań alergologicznych, ponieważ rozpoznana u M. N. choroba dróg oddechowych nie jest chorobą alergiczną.

Organ I instancji wskazał, iż M. N. w pismach do Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 02.03.2006r. oraz 09.03.2006r. nie zgodził się ze stanowiskiem Ośrodka Medycyny Pracy podanym powyżej i złożył wniosek o uzupełnienie postępowania dowodowego. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego dokonano przesłuchania świadków wskazanych przez wnioskodawcę na okoliczność warunków pracy na Wydziale Walcownia Blach Karoseryjnych w Zakładzie [...] Huty [...] oraz na okoliczność pobrania próbek do testów alergologicznych. W dniu [...] 04.2006r. oraz w dniu [...] 05 2006r. przeprowadzone zostało przesłuchanie świadków dotyczące narażenia zawodowego w okresie zatrudnienia M. N. w Hucie [...]. Potwierdzono kontakt z olejem służącym do konserwacji blach w czasie pracy na sortowni, gdzie M. N. wykonywał prace ręcznego sortowania blach odrzuconych pod względem jakości. Sortowane były też blachy tzw. "blachy czarne" nie pokryte olejem. Kontakt odbywał się przez rękawice, które były stosowane ze względu na ostrość blach. Według przesłuchanych świadków wysokość hali, w której pracowali wynosiła około 20 m, były w niej urządzenia nawiewowe, a przy dobrej pogodzie praca odbywała się przy otwartych bramach. Wewnątrz hali transport odbywał się za pomocą wózków elektrycznych i spalinowych. Na halę wjeżdżały samochody (5-6 na dobę) i przejeżdżały około 10 - 30 m od stanowiska sortowacza. Nie było wydzielonego miejsca na palenie papierosów, każdy palił gdzie chciał. Świadkowie potwierdzili, że w hali było zapylenie. Świadkowie podkreślają, że na hali był wyczuwalny stały, charakterystyczny zapach. W miejscu pracy sortowacza nie było otwartych pojemników z substancjami żrącymi. Według zeznań świadków M. N. zgłosił się w 2002r. do technologa wydziałowego celem pobrania próbek: kurzu, powietrza i oleju. Nie było problemu z pobraniem próbki kurzu - została ona pobrana z dachu kantorka. Natomiast próbki oleju ANTTYCORID 4107 firmy [...] zostały pobrane bezpośrednio ze zbiornika i opisane. Próbki pobierał pracownik, który nie jest zawodowym próbkobiorcą.

W zebranej dokumentacji podane są przeprowadzone u M. N. w 2002r. przez Ośrodek Medycyny Pracy badania alergologiczne, testy skórne wykazały odczyn dodatni na kobalt i chrom, a ujemny na olej technologiczny antikorit 41-07 i kurz zawodowy.

Zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 10 § 1 Kpa Powiatowy Inspektor Sanitarny powiadomił strony o zakończeniu postępowania w sprawie choroby zawodowej M. N. i związanej z tym możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Pisemne uwagi zgłoszone przez M. N. do zebranego materiału dowodowego nie wnosiły nowych faktów mogących wpłynąć na zmianę decyzji.

Inspektor Sanitarny stwierdził także, że nie ma uprawnień do stwierdzania chorób zawodowych, jeżeli właściwa placówka służby zdrowia nie dokonała rozpoznania klinicznego chorób zawodowych lub wypowiedziała się w tej sprawie negatywnie. Stanowisko Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] potwierdziło dotychczasowe stanowisko jednostek medycznych. Powiatowy Inspektor Sanitarny nie ma podstaw do kwestionowania orzeczeń medycznych tym bardziej, iż zeznania świadków nie wskazują na odmienny stan faktyczny od tego w jakim były wydawane orzeczenia. Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekając w niniejszej sprawie oparł się na rozstrzygnięciach jednostek medycznych, a to Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Dokumentacja medyczna przedstawiona przez stronę a pochodząca z zakładów opieki zdrowotnej, jest zdaniem organu I instancji o tyle nieprzydatna, iż nie są to jednostki fachowe, specjalizujące się w medycynie pracy. Nadto zeznania świadków nie mogą być podstawą do zmiany czy też zakwestionowania stanowiska zaprezentowanego w orzeczeniach jednostek, o których mowa na wstępie. Świadkowie zeznają na okoliczności faktyczne wykonywanej pracy, ale ich zeznania nie mają odzwierciedlenia w stanach chorobowych np. narażenie na kontakt z olejem antikorit, na który to strona miała ujemny odczyt , podobnie jak na kurz zawodowy, zgodnie z wynikami konsultacji alergologicznej z [...] maja 2002r. Zeznania świadków pozostają także nieprzydatne z innych powodów. Wykrycie chorób zawodowych strony związane jest z wiedzą medyczną, której świadkowie nie posiadają i dostępem do zaawansowanych technik medycznych, jak na przykład zdjęcia rentgenowskie.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpoznaniu odwołania M. N., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja została wydana na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kpa w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.) i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115).

M. N. wniósł odwołanie z dnia 06.09.2006r. wraz z prośbą o przywrócenie terminu do odwołania. Uwzględniając argumenty zawarte we wniosku, Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał postanowienie o przywróceniu terminu przysługującego do złożenia odwołania.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wymienił wszystkie stanowiska, na których pracował M. N. oraz okresy pracy na poszczególnych stanowiskach. Organ II instancji wskazał, iż w czasie pracy w Zakładzie Transportu w latach 1974-1993, z wyłączeniem 2-letniego okresu na odbycie zasadniczej służby wojskowej, M. N. pracował w ekspozycji na zapylenie: średnia ważona wynosiła 2,91 mg/m3 (NDS = 4,0). Ponadto w w/w zakładzie M. N. pracował w warunkach ekspozycji na substancje chemiczne: tlenek węgla, dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, tlenki azotu, tlenek żelaza, mangan, ołów - stężenia poszczególnych substancji nie przekraczały normatywów higienicznych. W Walcowni Blach Karoseryjnych w okresie 1993-2005 M. N. również pracował w warunkach ekspozycji na substancje toksyczne, takie jak: tlenek węgla, dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, tlenki azotu, oleje mineralne (faza ciekła aerozoli), a stężenia poszczególnych substancji także nie przekraczały normatywów higienicznych. Ponadto pracował w ekspozycji na wystąpienie stężeń pyłu poniżej normatywów higienicznych (2,1-3,9 mg/m-).

Z w/w substancji chemicznych do substancji o silnym działaniu drażniącym należą: dwutlenek siarki i tlenki azotu. Ich stężenia w latach 1991 - 1998 kształtują się na poziomie:

dwutlenek siarki: poniżej wykrywalności metody - 0,02 mg/m- (NDS = 2 mg/m3),

tlenki azotu: 0,18 - 3,46 mg/m- (NDS = 3,5 mg/m3).

M. N. przez cały okres pracy zawodowej pozostawał w ekspozycji na zapylenie oraz w kontakcie z w/w substancjami chemicznymi, których stężenia nie przekraczały jednak normatywów higienicznych, tj. NDS, a zatem brak narażenia zawodowego na w/w czynniki środowiska pracy.

Organ nadmienił, że zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29.11.2002r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. nr 217 poz. 1833 z późn. zm.) najwyższe dopuszczalne stężenie (NDS) to wartość średnia ważona stężenia, którego oddziaływanie na pracownika w ciągu 8-godzinnego dobowego i przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy, określonego w Kodeksie pracy, przez okres jego aktywności zawodowej nie powinno spowodować ujemnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego przyszłych pokoleń.

W trakcie postępowania odwoławczego M. N. złożył wniosek z dnia 04.01.2007r. o przesłuchanie świadków na okoliczność występujących zagrożeń na stanowisku pracy w blachami w latach 1974-1991. Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] nie uwzględnił żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu z zeznania świadków, gdyż dowód ten dotyczył okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami - oceną narażenia zawodowego, wynikami pomiarów środowiskowych, charakterystyką stanowiska pracy.

Organ administracyjny przytoczył treść orzeczenia lekarskiego OMP z dnia [...] znak: [...] oraz orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] znak: [...], jak również pismo Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...], znak: [...]. Orzeczono w nich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego stanu zapalnego błony śluzowej górnych dróg oddechowych pochodzenia zawodowego (poz. 6 wykazu chorób zawodowych według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych).

Wojewódzki Inspektor Sanitarny wystosował pismo z dnia [...] znak: [...] do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z prośbą o wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy orzeczeniami: Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...], znak: [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] nr rejestru: [...], w przedmiocie choroby zawodowej M. N. - przewlekłego zanikowego, przerostowego i alergicznego nieżytu błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy, wywołanego działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym. Konieczność wyjaśnienia rozbieżności wynikała z faktu, iż Ośrodek Medycyny Pracy w uzasadnieniu do orzeczenia podał, że badaniem laryngologicznym stwierdzono w obrębie górnych dróg oddechowych zmiany o charakterze przewlekłego przerostowego stanu zapalnego błony śluzowej nosa, natomiast w uzasadnieniu orzeczenia Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wskazał, iż wyniki badania przedmiotowego laryngologicznego, rtg zatok i diagnostyki alergologicznej wskazują na istnienie u badanego eozynofilowego naczynioruchowego nieżytu nosa.

W piśmie z dnia [...] znak: [...] IMPiZŚ wyjaśnił, iż w oparciu o całokształt obserwacji klinicznej ustalono u M. N. rozpoznanie eozynofilowego naczynioruchowego nieżytu nosa. Podobne rozpoznanie zostało postawione w Poradni Alergologicznej (zaświadczenie lekarskie z dnia [...] 10.1992r. - w badaniu cytologicznym błony śluzowej nosa stwierdzono 59% eozynofilów). W trakcie obserwacji klinicznej w badaniu fizykalnym laryngologicznym stwierdzono u M. N. obecność polipów nosa w obu przewodach nosowych, natomiast w teście prowokacyjnym z kwasem acetylosalicylowym wykazano znamienny wzrost eozynofilii do 13% bez towarzyszących objawów klinicznych. W dostępnej dokumentacji z OMP w badaniach laryngologicznych od 2000r. również obserwowano obecność polipów nosa i stawiano rozpoznanie przewlekłego przerostowego nieżytu nosa, które to rozpoznanie jest pojęciem szerszym, obejmującym różne stany chorobowe śluzówki nosa przebiegające z jej przerostem. W podsumowaniu Instytut nie stwierdził istnienia rozbieżności pomiędzy OMP i IMPiZS w zakresie stwierdzanej patologii w obrębie błony śluzowej nosa u badanego.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny zgodnie z art. 10 KPA wystosował zawiadomienie z dnia 13.07.2007r. o zakończeniu postępowania odwoławczego. M. N. skorzystał z możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i swoje uwagi przedstawił w piśmie z dnia 30.07.2007r., które zostało złożone w terminie. Odnosząc się do argumentacji wyżej wymienionego WIS stwierdza, iż przesłane dokumenty w obecnym postępowaniu nie wnoszą żadnych nowych istotnych faktów, które mogłyby mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Przesłana kserokopia dokumentacji medycznej była znana jednostkom orzeczniczym I i II stopnia, a niektóre dokumenty nie dotyczą aktualnie rozpatrywanej sprawy.

Odnosząc się do poruszanej w odwołaniu kwestii uczulenia na kobalt i chrom stwierdzić należy, że nie potwierdzono u M. N. zawodowego kontaktu z tymi czynnikami. Ponadto samo stwierdzenie dodatnich testów skórnych kontaktowych na czynniki alergizujące, przy braku rozpoznania choroby o etiologii alergicznej nie daje podstaw rozpoznania choroby zawodowej.

W sprawie orzekały dwie jednostki (I i II stopnia) właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego - placówka naukowo-badawcza resortu zdrowia i opieki społecznej rozstrzygająca w sprawach spornych i wątpliwych, której orzeczenia są merytorycznie ostateczne.

Reasumując organ II instancji stwierdził, że zgodnie z § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Powodem braku podstaw do stwierdzenia u M. N. cytowanej na wstępie choroby zawodowej jest brak związku przyczynowo-skutkowego między rozpoznanym przewlekłym przerostowym stanem zapalnym błony śluzowej nosa i gardła a warunkami pracy, ponieważ na podstawie dostępnej dokumentacji w sprawie wiadomo, iż nie istniało narażenie zawodowe na ponadnormatywne stężenia zapylenia i substancji chemicznych o silnym działaniu drażniącym, jak: dwutlenek siarki oraz tlenki azotu. Ponadto rozpoznany przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej krtani nie figuruje w wykazie chorób zawodowych według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (gdzie figuruje przewlekły zanikowy, przerostowy i alergiczny nieżyt błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołany działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym). Biorąc pod uwagę tło alergiczne - przeprowadzone testy wykazały alergię na leki oraz kobalt i chrom, które nie występowały w środowisku pracy, natomiast ujemnie wypadły testy kontaktowe z olejem technologicznym i kurzem zawodowym. Wobec powyższego Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji.

W dniu 28 sierpnia 2007r. M. N. wniósł skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...]. Skarżący wskazał, iż w/w decyzję zaskarża w całości na podstawie zawartych tam twierdzeń, które są ustalone na nieprawdziwych okolicznościach dotyczących jego zatrudnienia i narażenia w środowisku pracy. Dotyczy to okresu pracy od roku 1974 do 2002. Zdaniem M. N. ocena jego lat pracy w okresie od 1974 do 2002r., jak również warunki pracy i występujące narażenia w środowisku pracy zostały rozpoznane na nieprawdziwych okolicznościach. Taki stan rzeczy jest niezgodny ze stanem faktycznym, jaki został przedstawiony przez pracodawcę w/w okresie zatrudnienia. Wydanie decyzji na nieprawdziwych okolicznościach jest krzywdzące dla skarżącego. Skarżący w licznych odwołaniach, które składał do w/w akt sprawy kwestionował taki stan rzeczy. Pomimo wielu niezgodności i niedopełnienia stanu prawnego, co do okoliczności dotyczącej wydania decyzji, która jest oparta na okolicznościach nieprawdziwych, z naruszeniem prawa przez pracodawcę, który nie ujawnił realnych zagrożeń w środowisku pracy skarżącego. Pomimo, że skarżący wielokrotnie składał protesty do PIS i WIS te niezgodności nie zostały uwzględnione, co jest dla niego krzywdzące. M. N. zwracał się do OMP o ponowne przeprowadzenie badań wobec nowych okoliczności. Wielokrotnie ten fakt zgłaszał w PIS i WIS, ale nikt nie podjął żadnych działań. Zdaniem skarżącego pozbawienie go praw do ponownego przebadania w OMP jest niezgodne z prawem. Zaznaczył również, iż po roku 2002 pracował nadal do [...] 2005r. i tym bardziej, że w tym okresie nastąpiły nowe okoliczności uważa, że PIS i WIS jak również OMP nie wzięły tego pod uwagę, co jest dla niego krzywdzące.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jeżeli wydana w granicach sprawy której dotyczy skarga decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art. 145 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa

W ocenie sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszają prawo.

Stosownie do treści § 1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18. 11. 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U nr 65, poz. 294 z późno zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18. 11. 1983r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniach lekarskich, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne stwierdziły, że skoro upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie mógł wydać pozytywnej decyzji.

Podnieść jednak należy, że przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa.

Dlatego właśnie orzeczenia lekarskie wydawane w sprawach chorób zawodowych winny być redagowane i motywowane w sposób zrozumiały dla stron postępowania i organu. Orzeczenie niepełne, niejasne, lakonicznie uzasadnione, nie może być przez organ administracyjny przyjmowane bezkrytycznie. Ich weryfikacja polegać musi na uzupełnieniu orzeczenia, względnie skorzystaniu z opinii innej jednostki.

Organ administracyjny w niniejszej sprawie zwracał się do biegłych lekarzy wyjaśnienie wątpliwości w wydanych przez nich orzeczeniach lekarskich. Należy jednak zaznaczyć, że uzasadnienia wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich zawierają tezy sprzeczne z prawem. Podkreślić trzeba, że choroba zawodowa to pojęcie prawne, a nie medyczne. Lekarz nie orzeka więc w kwestii uznania choroby zawodowej, lecz stwierdza jedynie stan chorobowy i jego przyczyny. Natomiast kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny, uwzględniając zagrożenie występujące w miejscu pracy, narażające na dane schorzenie.

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. §l ust. 1 cytowanego powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18. 11. 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.). Jak wynika z treści orzeczenia OMP, zasadniczym powodem odmówienia uznania rozpoznanego u skarżącego przewlekłego przerostowego stanu zapalnego błony śluzowej nosa, gardła był brak udokumentowanego narażenia na ponadnormatywne zapylenie i związki drażniące drogi oddechowe po 1993r. Zdaniem biegłych z tego powodu schorzenie to nie mogło być uznane jako schorzenie o charakterze zawodowym. Analogiczne wnioski zawarto też w orzeczeniu IMPiZŚ.

Orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne przyjęły cytowane powyżej poglądy zarówno OMP, jak i IMP dotyczące braku związku przyczynowego pomiędzy stwierdzanym schorzeniem a warunkami pracy. Zostały one dosłownie zacytowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i przyjęte za podstawę do odmówienia stwierdzonemu u skarżącego schorzeniu dróg oddechowych charakteru zawodowego. Tymczasem argument ten jest niezgodny z prawem. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku pracy nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm - wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994r., I SA 1640/93, ONSA 1995/1/28). Należy podkreślić, że istnieje przyjmowane i utrwalone w orzecznictwie domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. np. wyrok SN z dnia 3 lutego 1999r., III RN 110/98, Prok.i Pr. 1999/7-8/56). Może ono być obalone poprzez wykazanie, że w konkretnym przypadku schorzenie powstało na skutek innych przyczyn. Tego jednak organ w niniejszej sprawie nie zrobił, nie wskazano bowiem ewentualnych innych przyczyn, które mogły spowodować u skarżącego wystąpienie stwierdzanego u niego schorzenie nosa i gardła. Powołany argument o braku przekroczenia norm czynników szkodliwych dla zdrowia jest tym bardziej nieuzasadniony, że jak wynika z akt sprawy istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzonych badań środowiska pracy skarżącego. Obecny brak możliwości ponowienia badań w środowisku pracy skarżącego, wynikający z likwidacji jego stanowiska pracy, nie może jednak negatywnie oddziaływać na sytuację prawną pracownika. Ponadto organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazuje czynniki szkodliwe występujące w środowisku pracy. O których nie ma wyraźnie mowy w orzeczeniach lekarskich (tlenek azotu i dwutlenek siarki). Nie wiadomo zatem czy były prowadzone badania lekarski w kierunku ustalenia ewentualnego wpływu tych czynników na stan zdrowia skarżącego.

Nie ma też podstaw prawnych do ograniczenia się w ustaleniu związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a stanem zdrowia skarżącego do jego ostatnich stanowisk pracy, a więc po roku 1993. Przepisy prawne stanowiące w niniejszej sprawie podstawę do orzekania w przedmiocie choroby zawodowej nie uniemożliwiają rozpoznania choroby zawodowej po upływie określonego czasu od ustania narażenia. Uwzględnione zatem może zostać także narażenie wcześniejsze, o ile istnieje związek przyczynowy pomiędzy nim a schorzeniem, a tego organ administracyjny nie obalił.

Wadą przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania jest także i to, że organy nie ustosunkowały się wystarczająco szczegółowo do wyników badań przedkładanych przez skarżącego w toku postępowania (dokumentacja dołączona do akt sprawy). Nieprawidłowy jest pogląd organu, że wyniki badań przedkładanych przez skarżącego nie mogą być uwzględnione, gdyż wydający je lekarze nie spełniają wymagań przewidzianych w rozporządzeniu. Wszelkie bowiem zgłaszane przez stronę wnioski dowodowe powinny być przez organ traktowane zgodnie z wymogami przewidzianymi przez kodeks postępowania administracyjnego, stosownie zatem do treści art. 78 kpa wnioski dowodowe przeprowadzenia dowodu z dokumentów powinny być przez organ uwzględnione, o ile przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało zatem przeprowadzone należycie, nie można bowiem uznać, że organ wyczerpał wszelkie możliwości zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności uznać należy, że wydane w niniejszej sprawie decyzje zarówno organu II instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Stanowi to, stosownie do treści art. 145 §1 pkt 1 litera a, podstawę do ich uchylenia.

Przeprowadzone zatem w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz uchybienia proceduralne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c tej ustawy, stanowią podstawę do uchylenia decyzji obu instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z §18 ust. 1 pkt 1 litera c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w urzędu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.