Wyrok NSA oz. w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 551/95
NSA oz. w Rzeszowie
Data orzeczenia: 1996-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1, art. 27 ust. 4, art. 27 ust. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 73 par. 2, art. 158
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Wystawienie faktury przez sprzedającego przed podpisaniem aktu notarialnego i odliczenie z niej podatku naliczonego przez kupującego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, bowiem nie była ona następstwem ważnie zawartej czynności prawnej. Faktura jako dokument będący podstawą rozliczenia między stronami, a zarazem dowód księgowy w postępowaniu podatkowym musi odzwierciedlać faktycznie dokonane transakcje podmiotu gospodarczego.

Jeśli nie było po stronie podatnika nabycia nieruchomości wraz z budynkiem /umowa nieważna/, to nie mógł on dokonać zarówno wpisu faktury w rejestrze zakupów, jak również odliczenia z niej podatku VAT.

TEZY

Wystawienie faktury przez sprzedającego przed podpisaniem aktu notarialnego i odliczenie z niej podatku naliczonego przez kupującego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, bowiem nie była ona następstwem ważnie zawartej czynności prawnej. Faktura jako dokument będący podstawą rozliczenia między stronami, a zarazem dowód księgowy w postępowaniu podatkowym musi odzwierciedlać faktycznie dokonane transakcje podmiotu gospodarczego.

Jeśli nie było po stronie podatnika nabycia nieruchomości wraz z budynkiem /umowa nieważna/, to nie mógł on dokonać zarówno wpisu faktury w rejestrze zakupów, jak również odliczenia z niej podatku VAT.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Marka B. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 15 lutego 1995 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 lutego 1995 r. (...) Izba Skarbowa w P. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w J. z dnia 15 grudnia 1994 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 1994 r. dla Marka B. w kwocie 2.312.314.000 zł /starych/.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Marek B. jako właściciel Firmy P.-H. "M." w J. odliczył podatek VAT od zakupu nieruchomości, która w świetle prawa nadal była własnością Jerzego B. właściciela Z.P.Ch. "B." w Cz.

W związku z tym Urząd Skarbowy w J. zasadnie ustalił zobowiązanie w podatku VAT za październik 1994 r. w kwocie 2.312.314.000 zł /starych/.

Zdaniem Izby Skarbowej umowa sprzedaży budynku produkcyjno-magazynowego zawarta między Markiem B. i Jerzym B. oraz działki, na której ten budynek stoi jest nieważna, albowiem nie została zawarta w formie aktu materialnego. Tym samym Marek B. przyjął do rozliczenia z Urzędem Skarbowym w J. podatek naliczony, który został udokumentowany fakturami za zakup, niezgodnymi z przepisami prawa. Ponadto podatnik wbrew treści par. 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 maja 1993 r. w sprawie podatku od towarów i usług /Dz.U. nr 39 poz. 176 ze zm./ nie przedłożył umowy, na podstawie której przyjął środki trwałe w odpłatne użytkowanie, jak również nie okazał żadnego dokumentu stwierdzającego, że zapłacił za nabyte nieruchomości. Organ stwierdził, że faktura za zakup obiektów przez Marka B. z dnia 6 października 1994 r. w świetle przepisów ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50/ oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 maja 1993 r. w sprawie podatku od towarów i usług /Dz.U. nr 39 poz. 176/ nie upoważniała podatników do odliczania zawartego w niej podatku naliczonego od podatku należnego, bowiem sporne nieruchomości nadal pozostały własnością Jerzego B. W tej sytuacji zdaniem Izby Skarbowej organ I instancji zasadnie zastosował sankcję wobec Marka B. z art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług.

Od decyzji Izby Skarbowej w P. złożył skargę do NSA Marek B. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, jak również przepisów o postępowaniu administracyjnym mające wpływ na wynik sprawy. W szczególności podniósł, że organy podatkowe nie rozważyły treści umowy zawartej w dniu 6 października 1994 r. pomiędzy Markiem B. i Jerzym B., której przedmiotem był budynek produkcyjny wraz z działką nr 95 o pow. 0,54 ha położoną w J. Według twierdzeń skarżącego umowa ta miała charakter umowy najmu lub dzierżawy uregulowanej przepisami Kc, polegającej na oddaniu w odpłatne użytkowanie rzeczy w tej umowie wymienionych.

Zdaniem więc skarżącego decyzja organu I jak i II instancji była pozbawiona podstaw prawnych.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga Marka B. nie jest zasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 16 par. 2 i art. 196 par. 1 Kpa jest upoważniony do kontroli legalności decyzji, która została zaskarżona. W takim też zakresie kontrola Sądu ograniczyła się w niniejszej sprawie.

Prowadzona przez Urząd Skarbowy w J. kontrola w Firmie P.H. "M.", której właścicielem jest Marek B. wykazała, obok innych nieprawidłowości, niezgodność dwóch faktur: 1/ bez numeru z 6 października 1994 r. na zakup budynku produkcyjno-magazynowego za kwotę 4.000.000.000 zł /starych/ z podatkiem VAT 880.000.000 zł /starych/ oraz 2/ rachunek uproszczony z 1 października 1994 r. na kwotę 100.000.000 zł za zakup działki. Faktury te zostały zaewidencjonowane w rejestrze zakupów przez Marka B. i odliczony został z nich podatek VAT. W toku kontroli Marek B. nie przedstawił umowy notarialnej sprzedaży nabytej nieruchomości twierdząc początkowo, że takowa istnieje, a następnie, że jest w toku przygotowywania.

W postępowaniu odwoławczym Marek B. przedłożył umowę pisemną /zwykłą/ z dnia 6 października 1994 r. zawartą między nim a Jerzym B. /ojcem/ prowadzącym Z.P.Ch. w Cz., w której używa się pojęć "sprzedającej" i "kupującej", określona została wartość nieruchomości /budynku i działki/, a także termin zapłaty, przy czym zapłata miała nastąpić w 4 ratach od 15 stycznia 1995 r. do 6 października 1997 r.; w umowie tej również strony zobowiązały się do zawarcia aktu notarialnego po zapłacie przez kupującego trzeciej raty.

Dokonując oceny prawnej umowy stwierdzić należy, że zawarta ona została z naruszeniem art. 158 Kc przewidującym formę aktu notarialnego, a więc niezachowanie jej rodzi skutek przewidziany w art. 73 par. 2 Kc, czyli nieważność. Podnoszony przez skarżącego w postępowaniu odwoławczym zarzut, że umowa ta ma charakter umowy przedwstępnej również nie może być uwzględniony, bowiem i taka umowa winna być sporządzona w formie aktu notarialnego. Również bezzasadne są twierdzenia skarżącego, że umowa z 6 października 1994 r. ma charakter umowy najmu lub dzierżawy, bowiem nie zawiera ona elementów istotnych dla tej umowy, chociażby wysokości czynszu, terminu płatności. Określone w niej terminy zapłaty ceny wskazywałyby jedynie na istnienie umowy sprzedaży na raty, gdyby była zachowana forma aktu notarialnego wymagana przy nabyciu nieruchomości.

Zasadnie więc organ I jak i II instancji przyjął, że wystawienie faktury przez sprzedającego Jerzego B. i zaewidencjonowanie przez skarżącego Marka B. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, bowiem nie były następstwem ważnie zawartej czynności prawnej. Faktura jako dokument będący podstawą rozliczania między stronami, a zarazem dowód księgowy w postępowaniu podatkowym musi odzwierciedlać faktycznie dokonane transakcje podmiotu gospodarczego, zaś rzetelność ksiąg ewidencyjnych jest jedną z podstawowych zasad prawa podatkowego. Podkreślić również należy, że Marek B. zarówno za budynek jak i działkę nie zapłacił i jest to okoliczność niesporna. Odliczając podatek od powyższych zakupów skarżący naruszył art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, który stwierdza, że podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Skoro więc nie było po stronie podatnika nabycia nieruchomości wraz z budynkiem /umowa nieważna/, to nie mógł on dokonać zarówno wpisu powyższego faktur w rejestrze zakupów jak również odliczenia podatku VAT.

Zasadnie też organ podatkowy zastosował w tej sytuacji sankcję z art. 27 ust. 5 pkt 2 cyt. ustawy i jeśli podatnik naruszył obowiązki wynikające z art. 27 ust. 4 ustawy o VAT podając nierzetelne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej za październik 1994 r., to wysokość podatku naliczonego, w wyniku czego nastąpiło jego zawyżenie, kwotę podatku należnego zwiększa się o kwotę trzykrotności tego zawyżenia.

Zawyżenie w niniejszej sprawie wynosiło 880.000.000 zł /starych/, zatem trzykrotność jego wynosi 2.640.000.000 zł.

Z deklaracji podatkowej dla podatku od towarów i usług VAT-7 za październik 1994 r. złożonej przez Marka B. wynika, że podatek należny wyliczony przez podatnika w kwocie 21.211.000 zł /starych/ wzrósł zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy do kwoty 2.661.211.000 zł /starych/. Urząd Skarbowy w J. w toku kontroli naliczył prawidłową kwotę podatku VAT w wysokości 348.897.000 zł, po odjęciu której od wyliczenia przy zastosowaniu sankcji z art. 27 ust. 5 pkt 2 cyt. ustawy o VAT, daje podatek podlegający wpłacie do Urzędu Skarbowego w wysokości 2.312.314.000 zł /starych/.

Podkreślić należy, że skarżący dokonując czynność prawną bez zachowania formy określonej przepisami prawa podlega opodatkowaniu zgodnie z art. 13 w związku z art. 2 ust. 1-3 ustawy o podatku VAT. W niniejszym przypadku nabywając nieruchomość M.B. nie płacił ceny sprzedającemu, zaś składając deklarację podatkową VAT za październik 1994 r. wykazał do zwrotu przez Skarb Państwa kwotę 1.207.686.000 zł /starych/ z tytułu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, a więc tym samym uszczuplał należne dochody budżetu.

Nieuzasadniony jest również zarzut skarżącego, że organy podatkowe naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym, bowiem nie przytoczył on żadnych faktów wskazujących na powyższe uchybienie. Stwierdzić natomiast należy, że skarżący brał udział w całym toku postępowania, miał możliwość składania uwag i wyjaśnień. Skarżący w toku postępowania przed organem I jak i II instancji odmiennie wyjaśnił treść zawartej umowy z 6 października 1994 r. poczynając od informacji o istnieniu aktu notarialnego, następnie umowy wstępnej sprzedaży do twierdzeń w skardze o umowie najmu lub dzierżawy. Sąd stwierdza, że nie ma podstaw do przyjęcia naruszenia w szczególności art. 7, art. 77 i art. 107 Kpa, zaś organy podatkowe dołożyły starań do pełnego wyjaśnienia całokształtu sprawy.

Biorąc więc powyższe okoliczności pod uwagę, brak jest podstaw do stwierdzenia przez organy podatkowe naruszenia prawa, a w szczególności przepisów ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ i dlatego Sąd na zasadzie art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ skargę oddalił.