Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 902/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 13 ust. 1 pkt 3, 13k ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Renata Nawrot Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego H. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 zwanej dalej k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 zwanej dalej udp) oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 - zwanej dalej utd), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie H. K. (strona, skarżący) od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] września 2013 r., o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3 000 (słownie: trzy tysiące) złotych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w mocy.

GITD wskazał, że podstawę faktyczną wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.000 zł stanowiło wykonywanie w dniu [...] września 2013 r. przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu (droga ekspresowa [...] na odcinku J. węzeł M.), bez uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów: pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz przyczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem samochodowym kierował Pan H. K.. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t.

Przed zatrzymaniem pojazdu do kontroli drogowej dokonano skanowania przy pomocy skanera DSRC, zainstalowanego w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego (Mobilnej Jednostki Kontrolnej) pod kątem obecności urządzenia viaBox. W wyniku skanowania stwierdzono brak urządzenia służącego do poboru opłat elektronicznych (jednostki pokładowej viaBox) w powyższym zespole pojazdów. W związku z powyższym ww. zespół pojazdów został zatrzymany do kontroli mobilnej. Kontrola pojazdu bezspornie potwierdziła, iż zatrzymany pojazd nie był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłat elektronicznych (jednostkę pokładową viaBox), zaś za przejazd na kontrolowanym odcinku drogi krajowej nie uiszczono opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Konsekwencją tego było nałożenie kary pieniężnej na kierującego pojazdem stosownie do treści art. 13 k ust. 1 pkt 1 udp.

Po dokonaniu manualnego sprawdzenia w systemie elektronicznego poboru opłat nie wyświetliły się żadne incydenty z udziałem ww. zespołu pojazdów.

Mając na uwadze fakt, iż w kontrolowanym pojeździe nie było zainstalowanego urządzenia viaBox, a kontrolowanym zespołem pojazdów wykonywany był przejazd po odcinku drogi krajowej nr [...], który objęty jest systemem opłat elektronicznych pod bramownicą kontrolną nr [...] w dniu [...] września 2013 r. o godzinie [...] uznano, iż kierowca Pan H. K. wykonywał przejazd po ww. odcinku drogi bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej. Podczas kontroli drogowej sporządzono dokumentacje fotograficzną zespołu pojazdów.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężna w wysokości 3000 zł.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Rozpatrując sprawę ponownie Główny Inspektor Transportu Drogowego zważył, co następuje:

Na wstępie uzasadnienia organ wyjaśnił, że elektroniczny system poboru opłat z dniem 1 lipca 2011 r. zastąpił system "winietowy". Obowiązek ponoszenia powyższej opłaty spoczywa na korzystającym z dróg krajowych lub ich odcinków, natomiast sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem, na co wskazuje wykładnia normy prawnej - art. 13k ustawy o drogach publicznych.

Następnie organ przytoczył treść przepisów ustawy o drogach publicznych mających zastosowanie w niniejszej sprawie.

Organ podkreślił, że z całokształtu materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drodze wymienionej w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią osoba, która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. Stronie doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w dniu [...] września 2013 r. po zakończeniu kontroli drogowej.

Organ ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, iż okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13 k ust. 1 i 2 udp w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Należy wyjaśnić, iż wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Tu przesłankami odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których strona (kierujący) dopuściła się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Odpowiedzialność administracyjna, przewidziana w ustawie o drogach publicznych nie jest oparta na zasadzie winy, lecz powstaje w wyniku obiektywnego stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, w przedmiotowej sprawie organ, który wydał zaskarżoną decyzję, wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Organ zgromadził w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie został rozpatrzony w sposób wyczerpujący.

Zarzut dotyczący naruszenia czynnego udziału strony w postępowaniu zawarty w art. 10 k.p.a. jest bezzasadny. Strona miała możliwość czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, a przed wydaniem decyzji do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Strona niniejszego postępowania administracyjnego była jednocześnie osobą kontrolowaną. Zatem brała bezpośredni udział w przeprowadzonej kontroli i miała zapewnioną możliwość zgłaszania uwag do protokołu kontroli, z czego strona w powyższym stanie faktycznym nie skorzystała. Należy zauważyć, iż strona zapoznała się z treścią naruszenia oraz sposobem, w jaki dokonano ustalenia naruszenia. Była także poinformowana o możliwości składania wyjaśnień i wypowiedzenia się co do zaistniałego stanu faktycznego. Należy stwierdzić, iż osoby dokonujące kontroli przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowanie wyjaśniające. Po zatrzymaniu kierującego do kontroli zebrały istotny w sprawie materiał dowodowy. Stwierdziły brak urządzenia viaBox w pojeździe skutkujący niewniesieniem opłaty elektronicznej za kontrolowany przejazd. Został więc naruszony przez skarżącego obowiązek określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, zatem słusznie została nałożona kara pieniężna za naruszenie tego obowiązku. W ocenie organu nie został naruszony art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. W niniejszej sprawie inspektorzy wzięli pod uwagę stwierdzone w sposób niebudzący wątpliwości naruszenie w postaci nieuiszczenia opłaty za przejazd drogą płatną. Strona nie złożyła wniosków ani nie przedstawiła istotnych dowodów, które mogłyby w jakikolwiek sposób wpłynąć na ostateczne rozstrzygnięcie.

Kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych, niezależnie od posiadanego obywatelstwa. Stosownie bowiem do art. 83 Konstytucji RP każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej, a więc niezależnie od posiadanego obywatelstwa. Brak wiedzy, czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych, czy też ponoszenia opłat elektronicznych nie może niewątpliwie być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów. Podkreślenia wymaga, że obowiązek w zakresie ponoszenia opłat elektronicznych został ustalony w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 218, poz. 1391).

Stosownie zaś do art. 9 tejże ustawy przepisy ustanawiające ten obowiązek weszły w życie z dniem 1 lipca 2011 r. Ustawodawca przewidział zatem ponad trzyletni okres vacatio legis. Strona miała zatem wystarczająco czasu na zaznajomienie się z nowymi rozwiązaniami prawnym.

Obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, tzw. viaBox. Brak zainstalowania w pojeździe ww. urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drogach wskazanych w ww. załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., skutkuje tym, iż opłata elektroniczna nie zostaje uiszczona, zaś organ administracji publicznej obowiązany jest do wymierzenia kierującemu pojazdem samochodowym kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. Mając na uwadze powyższe kierujący pojazdem, niezaopatrzony w urządzenie viaBox nie powinien poruszać się po odcinkach dróg krajowych, o których mowa w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Ponadto organ pragnie wyjaśnić stronie, iż od dnia 1 lipca 2011 r. system poboru opłat za przejazd po drogach krajowych, oparty na kartach opłat drogowych (tzw. "winietach") został zastąpiony przez system elektronicznego poboru opłat. Od 1 lipca 2011 r. nie istnieje zatem inna forma poboru opłat za przejazd po drogach krajowych, niż w ramach systemu elektronicznego. Podkreślenia raz jeszcze wymaga, iż kierujący pojazdem samochodowym, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, za który uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej, jest obowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej w przypadku przejazdu po drodze krajowej, objętej tymże obowiązkiem.

W skardze na powyższą decyzję złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej: udp) oraz art. 8 kpa poprzez brak oznakowania odcinka płatnego drogi krajowej nr [...] w taki sposób, aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, a tym samym naruszenie wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego, która uzależnia zastosowanie sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 udp od doprowadzenia przez właściwe organy państwowe do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie każdej drogi, tak, aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku;

- art. 13 ust. 1 pkt. 3 udp w zw. art. 2 lit. d), art. 7 Dyrektywy 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. zmieniającej Dyrektywę 1999/62/WE w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe oraz w zw. z art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dany art. 12 TWE) poprzez jego zastosowanie wobec Skarżącego, w sytuacji, gdy jest on sprzeczny z ww. artykułami Dyrektywy oraz narusza wyrażony w ww. art. 18 TUE zakaz dyskryminacji, bowiem jego stosowanie jest dyskryminujące dla ruchu międzynarodowego;

- art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez Organ zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący m.in. poprzez brak wskazania na protokole kontroli z dnia [...] września 2013 r. języka, w jakim osoby wykonujące kontrolę porozumiewali się z p. H. K. oraz czy kontrolowany posługiwał się językiem polskim, brak adnotacji na powyższym protokole czy kontrolowany zapoznał się z treścią protokołu z jednoczesnym zrozumieniem pełnej jego treści oraz ustaleń co do stwierdzonych naruszeń oraz brak sporządzenia tłumaczenia zgłoszonych przez p. H. K. zastrzeżeń do protokołu kontroli w języku niemieckim;

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia Stronie przez Organ faktycznego czynnego udział w postępowaniu kontrolnym oraz brak faktycznej możliwości wypowiedzenia się Strony, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem skarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi rozwinął poszczególne zarzuty i uwypuklił, że:

W przedmiotowej sytuacji nie uwzględniono faktu o kluczowym znaczeniu dla sprawy, iż wskazany odcinek drogi nie jest w żaden sposób oznakowany, jako podlegający obowiązkowi uiszczenia opłaty. Tymczasem - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r. II GSK 1692/2012 - "Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, Minister Infrastruktury rozporządzeniem z dnia 3 lipca 2003 r. określił szczegółowe warunki techniczne znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczenia na drogach. Następnie rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 czerwca 2011 r. zmieniającym powyższe rozporządzenie, ustalono, że tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E-15c, drogi ekspresowej E-15d lub innej drogi krajowej E-ISa, występującym samodzielnie (§ 6.3.7.9)".

Główny Inspektor Transportu Drogowego błędnie przyjął, iż zastosowanie kary administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt. 1 udp jest warunkowane tylko i wyłącznie faktem naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty, nałożonym z mocy rozporządzenia Rady Ministrów wskazującego dany odcinek drogi, jako objęty tym obowiązkiem. Tymczasem, jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w tezie wyżej wskazanego wyroku, "Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 1997r. Nr 78 poz. 483 ze zm.), i warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. 2007 r. Nr 19 poz. 115 ze zm.) jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie ustosunkowując się do zarzutu braku należytego oznakowania drogi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga H. K. zasługuje na uwzględnienie, gdyż jeden z podniesionych w niej zarzutów okazał się zasadny.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący brał udział w czynnościach kontrolnych, jednak trudno ustalić czy zapoznał się z treścią stwierdzonych naruszeń, gdyż na protokole kontroli widnieje adnotacja, że skarżący odmówił podpisania protokołu kontroli, gdyż nie zrozumiał jego treści.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. -Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

W myśl art. 13k ust. 1 pkt 1 udp kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3 000 złotych.

Powyższy przepis wszedł w życie 1 lipca 2011 r.

W niniejszej sprawie kontrola spornego przejazdu wykonanego w dniu [...] września 2013 r. została dokonana w trybie kontroli mobilnej, która polega na kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej bezpośrednio przez kontrolującego za pomocą skanera zainstalowanego w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego (v. § 2 pkt 11 Rozporządzenia z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. z dnia 28 czerwca 2011 r. Nr 133, poz. 773). DMC zespołu pojazdów, którym poruszał się skarżący przekraczał 3,5 tony (niesporne).

Skarżący, zwalczając zaskarżoną decyzję podnosi w skardze, że na dzień kontroli, sporny odcinek drogi krajowej nr [...] na odcinku: J. węzeł M. nie był oznakowany, jako płatny. Skarżący powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1692/12, w którym stwierdzono, że co prawda obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o drogach publicznych, jednakże warunkiem zastosowania sankcji z art. 13 k. ust. 1 pkt udp, przy respektowaniu reguł wynikających z art. 2 Konstytucji RP jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak aby obywatele korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę do powyższego zarzutu nieoznakowania drogi nie wypowiedział się czy na dzień kontroli

tj. [...] września 2013 r. sporny odcinek drogi krajowej był oznaczony, jako droga płatna.

Powyższa okoliczność nie wynika także z akt administracyjnych, gdyż w tym zakresie nie zostały poczynione żadne ustalenia.

Tymczasem w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1467/12 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjna opartą na analogicznym zarzucie jak podnoszony przez skarżącego w niniejszej sprawie stwierdził, że "choć podziela stanowisko zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o drogach publicznych, jednakże w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy podstawowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy przesłanką do wymierzenia kary pieniężnej określonej w art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest odpowiednie oznakowanie drogi publicznej, czy też brak takiego oznakowania nie ma wpływu na wymierzenie tej kary.

Po przedstawieniu regulacji prawnej dotyczącej obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej zawartej w przepisach ustawy o drogach publicznych a także przepisach wykonawczych do tej ustawy, w tym w rozporządzeniu Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. Nr 170, poz. 1393), rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 220, poz. 2181), rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 czerwca 2011 r. zmieniającym ww. rozporządzenie z dnia 3 lipca 2011 r. a także odwołując się do art. 7 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że z przedstawionych unormowań wynika, iż zarządcy dróg zobowiązani zostali do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna tabliczkami T-34.

Znaki kierunku i miejscowości wraz z tabliczką T- 34, stanowią dla użytkowników dróg informację, na jakiej drodze się znajdują i czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki te jednocześnie umożliwiają uczestnikom ruchu podjąć decyzję, co do wyboru drogi, płatnej bądź bezpłatnej. Oznacza to, że znak drogowy w postaci tabliczki T-34 wskazuje odcinek drogi, na którym pobierana jest opłata. Przejazd po drodze oznaczonej znakiem T-34 bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej stanowi naruszenie treści tego znaku. W konsekwencji należy uznać, że obok funkcji informacyjnej znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jak i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania (...). W świetle powyższych rozważań, należy stwierdzić, że umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka E-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinku drogi, uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się, na jakiej drodze znajduje się i dokonania odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką E-34, nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać karę pieniężną.

(...)

Prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, to jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji.

Przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, zatem niezgodna z art. 2 Konstytucji RP, jest wykładnia tego przepisu dokonana przez Sąd pierwszej instancji, która sankcję administracyjną nakłada na podmiot, który nie naruszył swoim zachowaniem dyrektywy postępowania wynikających z norm prawnych określających zasady ruchu na drogach publicznych. Wyrażona w powołanym art. 2 Konstytucji zasada opiera się, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, na "pewności prawa a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych" (wyrok z 14 czerwca 2000 r., sygn. P 3/00, OTK ZU nr 5/2000, poz. 138).

Podsumowując te rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie można poprawnie stosować prawa bez ustalenia znaczenia, czyli sensu przepisów prawa i norm prawnych, a więc bez przeprowadzenia ich wykładni. A ta kwesta jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie i w rezultacie przedmiotem skargi kasacyjnej. Celem wykładni jest ustalenie nie jakiegokolwiek znaczenia przepisów prawa i norm prawnych, ale znaczenia "rzeczywistego". Należy przez nie rozumieć zarówno takie znaczenie, jakie można przypisać przepisom prawa i normom prawnym w chwili wejścia ich w życie, mającymi odpowiadać tzw. woli ustawodawcy, lecz także takie znaczenie, jakie odpowiada istniejącym w chwili stosowania prawa warunkom społecznym i gospodarczym. Skoro w rozpoznawanej sprawie wykładnia językowa, na której oparł się Sąd pierwszej instancji, nie usunęła wątpliwości interpretacyjnych omawianych norm prawnych, należało przejść do korzystania z wykładni systemowej, która opiera się na założeniu, że system prawa jest pewną logiczną zorganizowaną całością o wspólnych wartościach. Znaczenia przepisów prawnych nie można dochodzić w oderwaniu od innych przepisów zawartych w określonym akcie prawnym, a także innych aktach prawnych należących do danej gałęzi prawa czy całego porządku prawnego. W tym miejscu należy podkreślić, że punktem wyjścia w ramach wykładni systemowej zewnętrznej jest Konstytucja RP. Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak, aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku".

Powyższy pogląd został podtrzymany w kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego przykładowo w wyroku z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1434/12, czy też w wyroku z dnia 20 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 1992/12.

Podzielając przedstawione wyżej stanowisko i przenosząc je na grunt rozpoznawanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje, że także w niniejszej sprawie organ administracji stosując wobec skarżącego sankcję administracyjną z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych naruszył ten przepis dokonując wadliwej jego wykładni, poprzestając wyłącznie na wykładni językowej tego uregulowania. Faktem jest, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie podnosił powyższego, tak ważnego z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy zarzutu. Z kolei argumentacja Głównego Inspektora Transportu Drogowego zawarta (z oczywistych względów) w odpowiedzi na skargę w ogóle nie odnosi się do powyższego zarzutu, co jest o tyle dziwne, że w znanych organowi wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych w analogicznych sprawach, z tego właśnie powodu decyzje zostały uchylone.

W tym stanie rzeczy uzasadnione było uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Nie przesądzając na tym etapie postępowania wyniku powtórnego postępowania administracyjnego, Sąd stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. wskazuje, że organ w toku ponownie prowadzonego postępowania ustali w sposób nie budzący wątpliwości, czy na dzień kontroli sporny odcinek drogi był oznakowany, jako droga płatna. Dopiero po ustaleniu powyższej okoliczności organ podejmie stosowne rozstrzygnięcie będąc zobligowany do respektowania oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku.

O niewykonywaniu uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.