Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2252/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75j ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas(spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2008 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu odwołania I. J. od uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Adwokackiej w R. – działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. art. 75i ust. 3 z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.) – utrzymał w mocy ww. uchwałę Komisji Egzaminacyjnej.

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca w dniu [...] czerwca 2007 r. przystąpiła do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w R.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. Komisji Egzaminacyjnej ustalony został wynik jej egzaminu konkursowego na 189 punktów, co zgodnie z przepisem art. 75i ust. 3 ustawy o Prawo o adwokaturze oznaczało negatywny wynik tego egzaminu. Odpis uchwały został doręczony skarżącej dnia [...] lipca 2007 r. W dniu [...] lipca 2007 r. skarżąca złożyła w Okręgowej Radzie Adwokackiej w R. odwołanie, które do Ministerstwa Sprawiedliwości wpłynęło w dniu [...] sierpnia 2007 r.

W odwołaniu skarżąca podniosła zarzuty dotyczące sformułowania pytań nr 83 i 166 oraz wniosła o wzięcie pod uwagę, że do uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu zabrakło jej tylko 1 punktu i że studia ukończyła w grupie 5% najlepszych absolwentów szkoły wyższej. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, iż w sposób niejednoznaczny zostało sformułowane pytanie nr 83, przedstawiając szerokie uzasadnienie swego poglądu, powołała się na przepisy z zakresu prawa cywilnego proceduralnego i materialnego. W odniesieniu do pytania 166, skarżąca podniosła iż sformułowano je w sposób dwuznaczny, gdyż użyte w pytaniu pojęcie "za granicą", według skarżącej obejmuje swym zakresem pracę w krajach członkowskich i innych nie należących do Unii Europejskiej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...], utrzymał w mocy ww. uchwałę Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r.

W wyniku szczegółowej analizy całości dokumentacji związanej z egzaminem organ II instancji ustalił, iż egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160 z późn. zm.).

Test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 75 i ust. 1 oraz 75a ust. 3 ustawy i żadne z przywołanych przez skarżącą pytań nie wykraczało poza wskazany w powyższym przepisie zakres.

Kwestionowane przez skarżącą pytanie nr 83 brzmiało:

Według Kodeksu cywilnego, do rozporządzenia rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda:

A. zwykłej większości współwłaścicieli,

B. kwalifikowanej większości współwłaścicieli,

C. wszystkich współwłaścicieli.

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A", podczas gdy prawidłową według klucza była odpowiedź "C". Skarżąca podniosła, że pytanie było sformułowane w sposób niejednoznaczny, ponieważ nie każde rozporządzenie rzeczą wspólną obligatoryjnie wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli w rozumieniu art. 119 k.c. Według organu zarzuty skarżącej były chybione, gdyż pytanie było sformułowane prawidłowo, a odpowiedź na nie wynikała wprost z przepisu art. 199 k.c.

Organ odwoławczy odniósł się również do kwestionowanego przez skarżącą pytania nr 166, które brzmiało:

Zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy obliczaniu ich wysokości:

A. nie jest możliwe uwzględnienie okresów ubezpieczenia za granicą,

B. zawsze uwzględnia się wszystkie okresy ubezpieczenia za granicą,

C. zalicza się okresy ubezpieczenia za granicą, jeżeli tak stanowią umowy międzynarodowe.

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B", podczas gdy prawidłową według klucza jest odpowiedź "C". Właściwa odpowiedź wynikała również wprost z przepisów prawa, a mianowicie z art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004r, nr 39, poz.353 ze zm.).

Wobec powyższego organ odwoławczy, uznał iż w takim stanie prawnym podane przez skarżącą argumenty co do liczby brakujących punktów do uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu testowego oraz wyników ukończenia studiów nie mogły stanowić podstawy do weryfikacji ustalonej w zaskarżonej uchwale liczby punktów, a tym samym do uznania wyniku egzaminu skarżącej za pozytywny.

Organ podkreślił, iż ustawa w art. 75i ust. 3 jednoznacznie przesądza, iż pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który uzyskał co najmniej 190 punktów. Stwierdzenie zatem przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli na podstawie zebranych dowodów można ustalić, iż kandydat uzyskał 190 punktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

W dniu [...] listopada 2007 r. I. J. złożyła skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości [...] z dnia [...] października 2007 r. W uzasadnieniu skargi podtrzymała argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania o wadliwości zakwestionowanego pytania nr 166 podnosząc także, iż w jej ocenie żadna z odpowiedzi nie była prawidłowa. Skarżąca nie podnosiła już wadliwości pytania nr 83. W skardze skarżąca wnosiła o uchylenie decyzji organu drugiej instancji oraz jej zmianę wraz z umorzeniem w całości należności sądowych.

W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała swoje dotychczasowe, przedstawione w odwołaniu - zarzuty dotyczące pytania testowego nr 166, przedstawiając szczegółowo argumenty mające uzasadniać prawidłowość udzielonej przez skarżącą odpowiedzi. W uzasadnieniu, skarżąca podkreśliła, iż w obowiązującym systemie prawa odpowiedzi "B" i "C" wykluczają się nawzajem i żadna z nich nie była prawidłowa, a odpowiedzi "A" też nie można było uznać za prawidłową. Poważne wątpliwości, według skarżącej budziło niepoprawne sformułowanie treści art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Poza tym, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - udokumentowane okresy zatrudnienia obywateli polskich i obywateli państw członkowskich Unii Europejskich, za granicą u pracodawców zagranicznych są zaliczane do okresów pracy w Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie uprawnień pracowniczych.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie - podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ ponownie ustosunkował się zarówno do zarzutów dotyczących pytania testowego, jak również zarzutów proceduralnych podniesionych przez stronę skarżącą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (patrz: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga I. J. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nie narusza przepisów prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Zdaniem Sądu Minister Sprawiedliwości dokonał szczegółowej analizy dokumentów przekazanych przez Komisję Egzaminacyjną. Minister w ramach przeprowadzonej procedury odwoławczej dokonał także ponownego sprawdzenia ilości punktów uzyskanych przez skarżącego i stwierdził, iż wynik ustalony przez Komisję Egzaminacyjną jest prawidłowy, zatem skarżąca uzyskała z egzaminu 189 punktów.

Zgodnie z art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, egzamin konkursowy polega, na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt.

Natomiast art. 75i ust. 3 cyt. ustawy stanowi, iż pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

Z kolei przepis art. 75j ust. 1 i 2 ww. ustawy stanowi, że po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego, komisja ustala wynik zdającego w drodze uchwały i wynik ten ogłasza, a od uchwały Komisji Egzaminacyjnej służy zdającemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości dotyczące wyniku jego egzaminu.

Z przedstawionych wyżej przepisów wynika zatem, iż zakres odwołania obejmuje kontrolę prawidłowości ustalenia wyniku egzaminu, w tym ilości uzyskanych punktów. Celem kontroli organu rozpatrującego odwołanie jest także sprawdzenie, czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne związane z procedurą oceniania testu egzaminacyjnego i obliczania ilości punktów.

W tym miejscu należy wyraźnie stwierdzić, iż skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 2108/06, z którego wynika, iż w zakresie kognicji sądu administracyjnego nie mieści się ocena prawidłowości dokonanej przez Ministra Sprawiedliwości interpretacji odpowiedzi na pytania testowe, udzielonych przez osobę odwołującą się od uchwały komisji egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu. Zdaniem Sądu przyjęcie powyższej tezy uniemożliwia bowiem dokonanie rzetelnej i pełnej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji administracyjnej wydanej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. O ile zgodzić się można ze stwierdzeniem, iż nie jest rolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ponowne sprawdzanie testu egzaminacyjnego przeprowadzonego w ramach konkursu na aplikację, o tyle trzeba wyraźnie zauważyć, że sąd administracyjny nie może abstrahować w ramach przeprowadzanej kontroli sądowoadministracyjnej od konkretnych zarzutów merytorycznych sformułowanych przez stronę skarżącą w zakresie poszczególnych pytań testowych. W ocenie Sądu tak przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji nie odnosiłaby się w ogóle do meritum skargi, czyniąc ustawową możliwość odwołania do sądu od decyzji Ministra Sprawiedliwości wyłącznie formalnym uprawnieniem, niedającym stronom de facto jakichkolwiek możliwości zweryfikowania ewentualnych błędów zaistniałych w toku przeprowadzonego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Sąd nie może w ramach kontroli ograniczać się wyłącznie do zbadania, czy Komisja Egzaminacyjna, a następnie Minister Sprawiedliwości poprawnie podliczyli punkty, czy też nie naruszyli innych proceduralnych wymogów konkursowych, a także nie może poprzestać na generalnym ustaleniu, że Minister ustosunkował się do zarzutów strony skarżącej, nie badając przy tym w ogóle, czy argumenty użyte przez ten organ dla uzasadnienia wydanej decyzji - odpowiadają prawu.

Należy zauważyć, iż powyższe stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 310/07.

Skarżąca w skardze wniesionej do Sądu zarzuciła, iż organy obu instancji nieprawidłowo ustaliły wynik egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką z uwagi na niewłaściwą ocenę odpowiedzi udzielonych na pytania nr: 83 i 166. Należy wskazać, iż skarżąca odstąpiła w skardze od zarzutu niewłaściwej oceny udzielonej na pytanie nr 83, który to zarzut podnosiła w trakcie postępowania administracyjnego.

Po analizie sprawy Sąd zważył, iż zarzut odnoszący się do pytania nr 166 jest zarzutem nietrafnym.

Jeśli chodzi o pytanie testowe nr 166, należy wskazać, iż w spornym teście brzmiało ono następująco:

Zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy obliczaniu ich wysokości:

A. nie jest możliwe uwzględnienie okresów ubezpieczenia za granicą,

B. zawsze uwzględnia się wszystkie okresy ubezpieczenia za granicą,

C. zalicza się okresy ubezpieczenia za granicą, jeżeli tak stanowią umowy międzynarodowe.

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B", podczas gdy prawidłową według klucza była odpowiedź "C". Właściwa odpowiedź wynika z art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r., nr 39, poz. 353 ze zm.), który stanowi: przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy obliczaniu ich wysokości uwzględnia się okresy ubezpieczenia za granicą, jeżeli tak stanowią umowy międzynarodowe. Rację ma skarżąca twierdząc, że po przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych będą uwzględniane na równi z okresami polskimi okresy ubezpieczenia przebyte w państwie członkowskim Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Jednak podkreślić należy, że powyższy przepis umożliwia także zaliczenie okresów przebytych w państwach nie będących członkami Unii Europejskiej, z którymi Polska zawarła umowę międzynarodową w zakresie zabezpieczenia społecznego. Tego argumentacja skarżącej nie uwzględnia i dlatego odpowiedź skarżącej dotycząca jedynie uregulowań unijnych (wspólnotowych) nie może być uznana za prawidłową. Zasady zaliczania okresów ubezpieczenia za granicą tj. w państwach członkowskich Unii Europejskiej i państwach nie będących członkami Unii Europejskiej przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy obliczaniu ich wysokości uwzględnia tylko odpowiedź "C" (patrz: K. Antonów, M. Bartnicki Komentarz do art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004, Nr 39, poz. 353), [w:] K. Antonów, M. Bartnicki, Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, ABC 2007, wyd. II.). W obowiązującym systemie zabezpieczenia społecznego odpowiedzi "A" i "B" w połączeniu z treścią pytania dają zdania fałszywe.

W ocenie Sądu przedstawiona w skardze argumentacja odnosząca się do ww. pytania świadczy o tym, iż skarżąca wykazując znajomość odpowiednich przepisów prawnych, jednocześnie dokonywała ich interpretacji jedynie w kierunku zgodnym ze swoimi założeniami, nie przywiązując wagi do faktu, iż przepisy na podstawie których powstały zaskarżone pytania testowe każdorazowo wprost regulowały poruszane kwestie prawne.

W tym zatem zakresie zarzuty skargi są bezzasadne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym w świetle art. 145 §1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi. Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.