Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt SA/Lu 2054/95
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 1996-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Bankowe prawo
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 53 ust. 2
journal: Dz.U. 1992 nr 72 poz. 359
law: Obwieszczenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 20 lipca 1992 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo bankowe.
article: art. 59 par. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Teza: Bankowy tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo bankowe /Dz.U. 1992 nr 72 poz. 359 ze zm./ i obejmujący zobowiązania dłużnika będącego wspólnikiem spółki cywilnej, nie daje podstawy do prowadzenia egzekucji przeciwko pozostałym wspólnikom spółki także wówczas, gdy są poręczycielami tego zobowiązania.

TEZY

Bankowy tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo bankowe /Dz.U. 1992 nr 72 poz. 359 ze zm./ i obejmujący zobowiązania dłużnika będącego wspólnikiem spółki cywilnej, nie daje podstawy do prowadzenia egzekucji przeciwko pozostałym wspólnikom spółki także wówczas, gdy są poręczycielami tego zobowiązania.


SENTENCJA

skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 września 1995 r. Izba Skarbowa w L. - po rozpatrzeniu zażalenia Banku E. Spółka Akcyjna w R. Oddział w L. na postanowienie Urzędu Skarbowego w L. z dnia 19 lipca 1995 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko Piotrowi K. - utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie.

Do wydania tego postanowienia doprowadziły następujące ustalenia i wnioski.

Na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Bank przeciwko Piotrowi K. Urząd Skarbowy w L. prowadził postępowanie egzekucyjne. W toku postępowania ustalono, iż dłużnik nie posiada składników majątkowych podlegających egzekucji, wobec czego stosownie do art. 59 par. 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł wykonawczy został zwrócony wierzycielowi, a postępowanie egzekucyjne umorzone. W zażaleniu na to postanowienie wierzyciel wskazał, iż dłużnik jest wspólnikiem spółki cywilnej S. w L. Możliwa jest też egzekucja z nieruchomości dłużnika, a ponadto dłużnik zatrudniony był jako lakiernik samochodowy w spółce cywilnej D. i osiągał tam wysokie wynagrodzenie. Wskazane przez wierzyciela źródła dochodu dłużnika spowodowały przeprowadzenie czynności egzekucyjnych, które nie doprowadziły do skutecznego wyegzekwowania należności. Potwierdzona została jedynie informacja o prowadzeniu przez dłużnika w formie spółki cywilnej firmy budowlanej S., lecz nie stanowi to podstawy skutecznego prowadzenia egzekucji. Za zobowiązania wspólników nie będące zobowiązaniami spółki nie odpowiada spółka majątkiem wspólnym, lecz każdy wspólnik swym majątkiem indywidualnym, którego urząd skarbowy u zobowiązanego nie ustalił. Egzekucja z nieruchomości nie jest w ogóle możliwa w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a poza tym wskazana nieruchomość jest własnością matki zobowiązanego. Dłużnik nigdy nie był zatrudniony w spółce D. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie znajduje faktyczne i prawne uzasadnienie w art. 59 par. 1 ust. 9 cytowanej ustawy.

W skardze do Sądu Bank - zarzucając organowi obrazę art. 59 par. 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez przyjęcie nieściągalności dłużnika, pomimo ujawnienia, że posiada on majątek w spółce cywilnej S. w L., i obrazę art. 18 tej ustawy w związku z art. 6 i art. 7 Kpa przez przyjęcie, że norma wyrażona w art. 778 Kpc nie ma zastosowania w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym - wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnosi, iż istniała możliwość zajęcia wynagrodzenia dłużnika w spółce cywilnej, zysku spółki czy też wierzytelności wspólnika-dłużnika przysługujących mu od spółki. Wskazuje, iż drugim wspólnikiem jest poręczyciel kredytu udzielonego przez Bank dłużnikowi, przeciwko któremu również skierowano tytuł wykonawczy. Egzekucją objęto więc wszystkich wspólników spółki. Stosownie do art. 778 Kpc możliwa jest zatem pełna egzekucja z majątku wspólnego wspólników. Organy błędnie przyjęły, że fakt pozostawania dłużnika w spółce cywilnej pozbawia organ egzekucyjny jakichkolwiek możliwości prowadzenia egzekucji z majątku ruchomego zgromadzonego w spółce, a także wobec wierzytelności dłużnika wobec spółki. Zdaniem skarżącego, wyłączając majątek wspólnika spółki cywilnej spod egzekucji administracyjnej, pomimo wskazanych przez wierzyciela prawnych możliwości pokrycia zobowiązania dłużnika z całego majątku spółki /Bank sporządził i skierował do egzekucji administracyjnej tytuł na drugiego i ostatniego wspólnika tej spółki jako poręczyciela kredytu udzielonego P.K./ organ egzekucyjny naruszył prawną podstawę umorzenia postępowania, jak też art. 7 Kpa. Możliwa jest skuteczna egzekucja wobec dwóch wspólników - jednocześnie dłużników Banku, z będącego w ich wyłącznym władaniu mienia ruchomego /a także wierzytelności/ spółki.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w L. w całości podtrzymała swoje stanowisko dodatkowo podnosząc, iż za zobowiązania indywidualne wspólników, nie będące zobowiązaniem spółki - nie odpowiada spółka majątkiem wspólnym. Za te zobowiązania odpowiada każdy wspólnik swoim majątkiem indywidualnym, którego u zobowiązanego nie stwierdzono. Art. 778 Kpc nie ma zastosowania w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna. Stosownie do art. 26 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Art. 27 cytowanej wyżej ustawy określa warunki formalne, którym powinien odpowiadać tytuł wykonawczy. Gdy podstawa egzekucji jest orzeczenie sądowe, nie wystawia się tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 26 ustawy. Wówczas tytułem wykonawczym jest orzeczenie sądowe zaopatrzone w klauzulę wykonalności /art. 776-795 Kpc/. Na podstawie przepisu szczególnego - art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo bankowe /Dz.U. 1992 nr 72 poz. 359 ze zm./ możliwa jest również egzekucja administracyjna prowadzona na wniosek banku na podstawie wyciągów z ksiąg banku oraz innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych, stwierdzających zobowiązanie na rzecz tych banków. Tytułem wykonawczym, bez potrzeby uzyskiwania dla nich sądowych klauzul wykonalności, jest w takiej sytuacji wyciąg z ksiąg banku lub innych dokumentów (...) zaopatrzony w oświadczenie, że oparte na nim roszczenie jest wymagalne. Treść tytułu wykonawczego wydanego w trybie art. 53 ust. 2 prawa bankowego stanowią wyciągi z ksiąg lub innych dokumentów banku.

Poza sporem jest, iż egzekwowany dłużnik - Piotr K. zawarł ze skarżącym Bankiem umowę kredytu. Za spłatę kredytu przez dłużnika poręczyli: Marcin J., Zbigniew S. i Adam G. W umówionym terminie Piotr K. nie uiścił należności, wobec czego na podstawie art. 53 ust. 2 prawa bankowego skarżący złożył do organu egzekucyjnego administracyjnego wyciąg z ksiąg banku dotyczący tegoż dłużnika, stwierdzający tytuł prawny roszczenia, wysokość zadłużenia wraz z odsetkami, tytuł wykonawczy stwierdzający wymagalność roszczenia oraz odpis upomnienia. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że wystawiony przez skarżący Bank tytuł wykonawczy w swej treści zawiera upoważnienie dla organu egzekucyjnego prowadzenia egzekucji także w stosunku do osób nie objętych tym tytułem.

Nie stanowi także tytułu wykonawczego upoważniającego do prowadzenia egzekucji przeciwko wszystkim wspólnikom spółki cywilnej /art. 778 Kpc/ wystawienie przez skarżący Bank, w trybie art. 53 ust. 2 prawa bankowego, tytułu wykonawczego przeciwko drugiemu wspólnikowi spółki cywilnej, jako poręczycielowi długu osobistego i dłużnika i skierowanie go do egzekucji. Taki tytuł wykonawczy bowiem nie jest wydany przeciwko wszystkim wspólnikom.

Są to dwa tytuły wykonawcze o treści wynikającej z wyciągów ksiąg Banku, a więc stwierdzające odpowiedzialność osobistą dwóch osób fizycznych, solidarnie /z umowy poręczenia/ odpowiedzialnych za dług. Brak było zatem podstaw prawnych do skierowania egzekucji do wspólnego majątku wspólników spółki cywilnej S. Podmiotem praw i obowiązków w sferze stosunków zewnętrznych są wszyscy wspólnicy. Majątek spółki objęty umową, a także nabyty później na rzecz tej spółki, stanowi wspólny majątek wspólników, a więc współwłasność ta ma charakter współwłasności łącznej, co skutkuje, że udziały wspólników nie są określone. W czasie trwania spółki wierzyciel wspólnika nie może żądać zaspokojenia z jego udziału we wspólnym majątku wspólników, ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku /art. 863 par. 3/. Bez znaczenia dla ograniczeń, o których mowa w art. 863 par. 3 Kc, jest, i wierzyciel /Bank/ jest wierzycielem osobistym jednocześnie wszystkich wspólników spółki cywilnej.

Z przytoczonych wyżej względów nie było możliwe w chwili obecnej ani prowadzenie egzekucji z majątku wspólnego wspólnika, ani z udziałów w poszczególnych składnikach tego majątku, jak tego domagał się skarżący w skardze. Brak było też podstaw do zajęcia wynagrodzenia dłużnika w spółce S. bowiem, jak to wynika z ustaleń faktycznych, dłużnik ten w swojej spółce nie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż umarzając postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 par. 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie naruszył prawa, a podnoszone w skardze zarzuty są bezzasadne.

Z tych przyczyn i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym skargę należało oddalić.