Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 149/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 18 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 153
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów  Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło (spr.),, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 września 2021 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych oraz zalesienia gruntów innych niż rolne oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Ł. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]o ustaleniu S. O. (dalej również jako "skarżący") kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów inne niż rolne za lata 2013, 2015 i 2016.

W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2013 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek

o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych, w którym ubiegał się

o przyznanie pomocy na zalesianie działki nr [...], położonej na terenie powiatu siemiatyckiego, gmina N., obręb A. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał skarżącemu pomoc na zalesianie gruntów rolnych w łącznej kwocie 57.048,00 zł. Płatność została przekazana w dniu [...] lutego 2014 r. na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów. W latach 2015, 2016 i 2017 skarżący składał wnioski kontynuacyjne o wypłatę pomocy na zalesianie. Za 2015 i 2016 r. organ wydał decyzje nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. i nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., na mocy których wypłacono skarżącemu płatności w wysokości 17.602,27 zł (przekazanej w dniu [...] kwietnia 2016 r. na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów) oraz 17.961,50 zł (przekazanej w dniu [...] czerwca 2017 r. na rachunek bankowy). Natomiast wniosek o wypłatę za 2017 r. nie został uwzględniony bowiem organ wszedł [...] lutego 2018 r. w posiadanie aktu notarialnego Rep. A [...], z którego wynikało, że w dniu [...] maja 2015 r. skarżący przeniósł własności działki nr [...] na rzecz S. O.. W dniu [...] marca 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynęła ponadto kopia decyzja Starosty S. z [...] 2 stycznia 2018 r. w sprawie przekwalifikowania zalesionego gruntu na grunt leśny na działce nr [...] (pow. siemiatycki, gm. N., obręb A.), z której wynikało, że właścicielem przekwalifikowanego terenu jest S. O., a nie S. O. W rezultacie organ decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. odmówił przyznania S. O. pomocy na zalesianie. Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w całości powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, w dniu [...] marca 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie wypłaty pomocy na zalesianie w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego PROW 2007-2013 na 2017 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie o odmowie wypłaty pomocy na zalesianie na 2017 r. Decyzja ta nie została zaskarżona do sądu.

W dniu [...] sierpnia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r., [...] kwietnia 2016 r. i [...] maja 2017 r.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. ustalił skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz zalesiania gruntów innych niż rolne w wysokości 92.611,77 zł.

Utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał,

że składając wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych na rok 2013 skarżący zobowiązał się między innymi do prowadzenia założonej uprawy leśnej przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności za zalesianie (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 48, poz. 390 ze zm. – dalej: "rozporządzenie zalesieniowe"). W dniu

[...] maja 2015 r. umową sprzedaży skarżący przekazał na rzecz syna zalesioną działkę ewidencyjną nr [...], objętą zobowiązaniem prowadzenia założonej uprawy leśnej przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności za zalesianie, tj. od dnia

7 lutego 2014 r. Nowy właściciel zalesionej działki ewidencyjnej nr [...] nie złożył wniosku o przejęcie zobowiązania podjętego przez poprzedniego właściciela zalesionych gruntów, a zatem nie został spełniony warunek określony w § 15 ust. 1

i 3 rozporządzenia zalesieniowego.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR związku z tym, że skarżący przeniósł własność działki nr [...] na rzecz syna i w wyznaczonym normą prawną terminie do Agencji nie wpłynął wniosek, w którym przejmujący zobowiązałby się do kontynuowania zobowiązań podjętych przez skarżącego, to na mocy

§ 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego jest zobowiązany do zwrotu pomocy na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania.

Zdaniem organu odwoławczego ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych nastąpiło w sposób prawidłowy,

tj. w wysokości, w jakiej zostały one przyznane a następnie zrealizowane

na rachunek bankowy skarżącego w dniu [...] lutego 2014 r., [...] kwietnia 2016 r.

i [...] czerwca 2017 r. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, ustalając kwotę do zwrotu organ I instancji prawidłowo rozważył, iż przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajdują zastosowania

w niniejszej sprawie. Poza tym organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika BP ARiMR, że w sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący wywiódł skargę do tut. sądu. Działająca w jego imieniu pełnomocnik zaskarżając decyzję w całości podniosła zarzuty naruszenia:

1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej: "k.p.a."), poprzez zaniechanie przez organ I instancji podjęcia z urzędu czynności w postaci weryfikacji prawa własności działki nr [...];

2. art. 8 i 9 k.p.a. poprzez zaniechanie informowania skarżącego

o okolicznościach prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw

i obowiązków, co stanowiło jednocześnie naruszenie zasady działania organów

w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej;

3. art. 75, 77, 78 i 80 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszystkich czynności niezbędnych do ustalenia okoliczności mających znaczenie dla wydania decyzji w niniejszej sprawie, co skutkowało wydaniem decyzji nie znajdującej niezbędnego oparcia w całokształcie niezbędnego do zgromadzenia materiału dowodowego.

Autorka skargi wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz

o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych. W skardze zawarto również wnioski o: (-) przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków S. O., G. O., M. O. oraz przesłuchania skarżącego celem wykazania faktów w postaci braku ze strony organu I instancji należytych informacji o konieczności spełnienia dodatkowych wymogów formalnych związanych z przeniesieniem własności przedmiotowej nieruchomości oraz zamiarze kontynuowania przez skarżącego wykonywania obowiązku zalesiania;

(-) przeprowadzenie dowodu z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku z dnia 9 października 2020 r. sygn. akt I SA/Bk 160/20, celem wykazania faktu w postaci braku ze strony organu I instancji należytych informacji

o konieczności spełnienia dodatkowych wymogów formalnych związanych

z przeniesieniem własności przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniosła, że zamiarem skarżącego nie było wyłudzenie świadczenia, lecz wypełnienie obowiązku, z tytułu którego uzyskał przedmiotowe dopłaty. Zbywając nieruchomość na swojego syna skarżący nie zmierzał do utrudnienia czy uniemożliwienia wykonania swojego zobowiązania, lecz chciał jeszcze za życia uregulować wszelkie kwestie majątkowe pomiędzy swoimi przyszłymi spadkobiercami. W ocenie autorki skargi, przed przystąpieniem do wydania zaskarżonej decyzji organ I instancji winien był w pierwszej kolejności poinformować skarżącego o wymogach związanych z przejęciem zobowiązania przez kolejnego nabywcę przedmiotowej nieruchomości. Niedochowanie przez skarżącego wymogów związanych z przeniesieniem własności działki nr [...] było wynikiem nie jego złej woli, lecz nienależytego poinformowania przez organ

I instancji o owym obowiązku. Skarżący działał w zaufaniu do organów uznając, że skoro fakt zbycia działki widoczny jest w powszechnie dostępnym rejestrze to organy poinformowałyby go, gdyby zachodziły jakiekolwiek nieprawidłowości.

O prawidłowości swojego działania skarżący utwierdził się również w związku z tym, że organ I instancji przyznał mu dopłatę również po zbyciu przedmiotowej działki. Zdaniem pełnomocnik, organ bezzasadnie zaniechał także przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego. W konkluzji skargi stwierdzono, że decyzja jest rażąco niesprawiedliwa, a jej utrzymanie w mocy skutkowałoby sytuacją, gdy – pomimo realizacji zadania zalesiania - skarżący nie tylko musiałby zwrócić korzyści uzyskane w wyniku podjętego zadania, ale wręcz poniósłby stratę wynikającą z kosztów poniesionych przezeń na przedsięwzięcie. Rozwiązania takie skutkowałoby bezpodstawnym wzbogaceniem po stronie Skarbu Państwa, który uzyskałby zamierzony przez siebie cel w postaci zalesienia działki nr [...] bez konieczności ponoszenia na ten cel jakichkolwiek kosztów, gdyż te w całości zostałyby pokryte przez skarżącego.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko

w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2019 r. poz. 1505), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2 ww. ustawy).

Prowadząc postępowanie w sprawie nienależnego lub nadmiernego pobrania środków publicznych organ ma obowiązek zbadać czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, a następnie określić kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Pojęcie "nienależnych" płatności obejmuje swym zakresem różne przypadki nieuprawnionego pobrania środków publicznych

z tytułu płatności pochodzących z funduszy unijnych. Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że do nienależnego pobrania środków dochodzi niewątpliwie wówczas, gdy środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz – tak jak w niniejszej sprawie nastąpi ich wypłata, a beneficjent tej płatności przeniesie własność gruntu, na którym powinien realizować podjęte zobowiązanie zalesieniowe i co należy dodać, rolnik który nabył ten grunt we właściwym czasie nie przejmie tego zobowiązania.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący – składając w lipcu 2013 r. wniosek

o przyznanie pomocy na zalesienie – złożył oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności. Ubiegając się o płatność zobowiązał się nie tylko do zalesienia gruntów i do prowadzenia złożonej uprawy leśnej na gruntach objętych wnioskiem przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie, ale również do niezwłocznego poinformowania na piśmie organu o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie pomocy na zalesianie, o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, a w szczególności jeśli zmiana ta dotyczy wykorzystania gruntów, wielkości powierzchni, przeniesienia własności części albo wszystkich działek objętych wnioskiem na rzecz innego rolnika. Skarżący nie sprostał wszystkim podjętym zobowiązaniom, bowiem – co wynika z aktu notarialnego – przeniósł w dniu 12 maja 2015 r. własność działki [...] na rzecz syna, o czym we właściwym czasie nie poinformował organu, syn zaś w terminie wynikającym

z przepisów prawa nie przejął zobowiązania ojca, co z kolei oznacza, że stosownie do § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego skarżący jest zobowiązany do zwrotu pomocy na zalesienie za cały okres jej pobierania.

Przepisy odnoszące się do przyznawania płatności są rygorystyczne i muszą być przestrzegane ściśle. Wspomniany § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego, w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie (tj. w brzmieniu obowiązującym przed zmianą tego przepisu, wprowadzoną rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 października 2017 r., Dz. U. z 2017 r. poz. 2052 – vide: § 2 tego rozporządzenia zmieniającego), jednoznacznie przewiduje, że rolnik zwraca pomoc na zalesianie w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, jeżeli przeniósł własność lub współwłasność wszystkich gruntów objętych wnioskiem o pomoc albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a rolnik, który przejął własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc nie spełnił warunków, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3.

Warunki, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia zalesieniowego umożliwiają natomiast kontynuowanie zobowiązania przez nabywcę nieruchomości. Jednym z nich jest złożenie przez nabywcę w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności lub współwłasności tych gruntów wniosku o pomoc.

W realiach rozpatrywanego przypadku S. O., na rzecz którego skarżący przekazał działkę ewidencyjną nr [...] objętą zobowiązaniem zalesieniowym, nie wystąpił w terminie z wnioskiem o pomoc, ani nie zobowiązał się do kontynuowania realizacji zobowiązań przyjętych uprzednio przez S. O. Co więcej skarżący nie poinformował Agencji niezwłocznie w 2015 r., wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, o fakcie zbycia działki. W związku z powyższym organ prawidłowo przyjął, że nie nastąpiło przejęcie omawianego zobowiązania strony skarżącej przez nowego właściciela, w konsekwencji czego doszło do spełnienia przesłanek z § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego skutkujących koniecznością wydania decyzji nakładającej obowiązek zwrotu przyznanej uprzednio płatności.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił skarżącemu wypłaty pomocy na zalesianie w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego PROW 2007-2013 na 2017 r. Z kolei decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie. W decyzjach tych organy potwierdziły, że poprzez sprzedaż spornej działki skarżący nie spełnił wymogu zawartego w § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia zalesieniowego, zgodnie z którym pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi do gruntów stanowiących własność lub współwłasność tego rolnika albo własność jego małżonka. Wspomniane decyzje nie zostały zaskarżone do sądu administracyjnego.

Sąd podkreśla, że skarżący nie może skutecznie powoływać się na brak wiedzy o możliwych skutkach przeniesienia własności działki, gdyż składając wniosek o płatność podpisał wymienione oświadczenia i zobowiązania.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2020 r. poz. 1371), zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań

w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 21 ust. 2 ww. ustawy, w postępowaniu

w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zasady procedowania w sprawach dotyczących przyznania płatności zostały zatem w istotny sposób zmodyfikowane stosunku do reguł przewidzianych w k.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Dotyczy to m.in. zasady informowania. Jeżeli skarżący w toku postępowania o przyznanie i następnie

o wypłatę pomocy nie zwracał się do organu o udzielenie pouczenia

co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, to organ nie miał obowiązku z urzędu realizować zasady informowania z art. 9 k.p.a., a to oznacza, że nie naruszył także zasady zaufania.

To skarżący przyjął na siebie zobowiązania wyartykułowane we wniosku

o przyznanie płatności za 2013 r. i nie może oczekiwać od organu każdorazowego weryfikowania kto jest właścicielem działki, której dotyczy kontynuacyjny wniosek

o wypłatę pomocy na zalesienia. Składając wniosek o płatność w 2013 r. skarżący dołączył dokument potwierdzający, że jest właścicielem działki nr [...]. Skoro jednocześnie zobowiązał się do niezwłocznego poinformowania na piśmie organu m.in. o przeniesieniu własności części albo wszystkich działek objętych wnioskiem na rzecz innego rolnika, to organ - w kolejnych latach kiedy skarżący składał wnioski – nie miał obowiązku weryfikacji kto jest właścicielem przedmiotowej działki.

Nie zasługują zatem na uwzględnienie argumenty jakoby skarżący działał w zaufaniu

do organów uznając, że skoro fakt zbycia działki widoczny jest w powszechnie dostępnym rejestrze to organy poinformowałyby go, gdyby zachodziły jakiekolwiek nieprawidłowości. Nie są również przekonujące wyjaśnienia wskazujące, że

o prawidłowości swojego działania skarżący utwierdził się w związku z tym, że organ I instancji przyznał mu dopłatę również po zbyciu przedmiotowej działki. Dopóki organ dysponował wiedzą o prawie własności przysługującym skarżącemu do działki nr [...], popartą dokumentem znajdującym się w aktach, dopóty wydawał decyzje zgodnie z wnioskami składanymi przez S. O. Skoro skarżący podpisał zobowiązanie do niezwłocznego poinformowania organu o przeniesieniu własności działki, organ prawidłowo zakładał, że brak informacji od skarżącego oznacza, że nic się nie zmieniło w tym względzie. Dopiero, gdy organ wszedł w posiadanie notarialnej umowy sprzedaży mógł zareagować i już negatywnie zweryfikować prawo S. O. do wnioskowanej wypłaty pomocy oraz ustalić jego obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności.

W świetle powyższego sąd nie znajduje podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.

Również zarzuty naruszenia art. 75, art. 77, art. 78 i art. 80 k.p.a. są niezasadne. Dysponując zupełnym materiałem dowodowym organ ustalił wszystkie niezbędne okoliczności, które miały istotne znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia ustalającego kwoty nienależnie pobranych płatności. Z punktu widzenia zastosowanego w sprawie § 18 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego organy ustaliły fakt przeniesienia własności gruntu objętego wnioskiem o pomoc oraz brak spełnienia przez nabywcę tego gruntu warunków przewidzianych w § 15 ust. 1 i 3 tego aktu.

Sąd nie zgadza się z tezą skargi o niezasadnym nieprzeprowadzeniu przez organ dowodów z zeznań świadków. Wnioskowani przez stronę świadkowe mieli zeznawać na okoliczność wykonywania przez skarżącego zalesiania działki [...] oraz braku informacji ze strony organu o konieczności spełnienia dodatkowych wymogów formalnych związanych z przeniesieniem własności nieruchomości. Słusznie wskazał organ, że podstawą ustalenia kwoty do zwrotu nie jest brak wykonania zalesienia, czego organ zresztą nie kwestionował. W zakresie braku informacji ze strony organu należy powtórzyć, że skarżący nie wnosił o udzielanie pouczeń w tym zakresie. Przeprowadzenie tych dowodów przez organ nie mogło zatem przyczynić się do wyjaśnienia istotnych elementów związanych z ustaleniem, czy w tej sprawie doszło do nienależnego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie mają podnoszone w skardze argumenty, że zamiarem skarżącego nie było wyłudzenie świadczenia oraz to, że zbywając nieruchomość na swojego syna skarżący nie zmierzał do utrudnienia czy uniemożliwienia wykonania swojego zobowiązania.

Płatności pobrane nienależnie podlegają zwrotowi, niezależnie od tego czy rolnik, który je otrzymał miał świadomość, że mu się nie należą czy też takiej świadomości nie miał. Ustalenie nienależnie pobranych płatności nie jest uzależnione od zamiaru, winy beneficjenta w pobraniu płatności, które mu się nie należały. Poza tym, okoliczności powołane w skardze nie wypełniają żadnej z przewidzianych

w prawie krajowym i unijnym przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Jednocześnie zauważenia wymaga, że

w zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśniono skarżącemu - wraz ze szczegółowym odniesieniem się do obowiązujących przepisów prawa - z jakich powodów poszczególne przesłanki wykluczające nie znajdują zastosowania

w rozpatrywanym przypadku.

Nie ulega wątpliwości, że w odniesieniu do płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 28a ustawy z dnia

7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ustalona w sprawie kwota nienależnie pobranych przez skarżącego płatności znacznie przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro.

Organy trafnie również wyjaśniły, że w sprawie nie znajdują zastosowania przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu płatności, o których mowa w art. 28 ust. 4 ww. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, tj. wystąpienie co najmniej jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych

w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)

nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, z późn. zm.), lub w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3.

Zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

W myśl art. 47 ust. 2 tego aktu, przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia,

w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Skarżący nie powołał się na żaden z przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w terminie wynikającym z powyższego przepisu prawa unijnego.

Organ słusznie również wskazał, że nie zaistniały przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych za 2013, 2015 i 2016, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia

nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (do wniosków złożonych w kampanii 2013 r.) i w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013

w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dla wniosków złożonych

w kampanii 2015-2016). Oba te przepisy przewidują, że obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Sąd podziela pogląd organów, że przekazane na rachunek bankowy skarżącego płatności zostały przyznane na mocy decyzji w oparciu o złożony wniosek, dlatego też nie wynikały

z pomyłki Agencji. Pomyłka organu może mieć miejsce w sytuacji takiego działania organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Pod tym pojęciem należy zaś rozumieć – jak przyjmuje judykatura – sytuację, gdy organ przyznał płatność wskutek błędnego działania systemu informatycznego, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych, jak i w sytuacji wystąpienia wszelkich błędów popełnionych przez właściwy organ lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności. Z tego rodzaju okolicznościami nie mamy do czynienia w sprawie. Dodatkowo trzeba podkreślić, że dla odstąpienia od żądania zwrotu płatności

w oparciu o wymienione przepisy unijne nie jest wystarczające stwierdzenie pomyłki organu, konieczne jest bowiem również wypełnienie drugiej przesłanki – tj. braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika. Skarżący miał możliwość wykrycia błędu, bowiem składając w 2013 r. wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie złożył własnoręczny podpis w części XII wniosku "Oświadczenia i zobowiązania", co świadczy o tym, że znane mu są zasady przyznawania pomocy na zalesianie,

a zatem był świadomy ciążących na nim obowiązków oraz skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne". Jednym z zobowiązań, które przyjął skarżący było niezwłoczne poinformowanie organu o przeniesieniu własności działki. Jak już podnoszono wyżej skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku po sprzedaży działki w 2015 r. na rzecz syna. Organ o tej czynności powziął wiedzę dopiero w 2018 r.

Zdaniem sądu organy prawidłowo uznały ponadto, że nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Zgodnie

z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L. z 1995 r. nr 312, str. 1), okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

W przedmiotowej sprawie 4 letni okres przedawnienia został przerwany. Przerwanie biegu okresu przedawnienia nastąpiło w związku z decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] listopada 2018 r. o odmowie S. O. przyznania wypłaty pomocy na zalesianie.

W związku z powyższym sąd doszedł do wniosku, że organy zasadnie ustaliły skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności. Zarzuty skargi kwestionujące taki stan rzeczy nie są zatem zasadne.

Sąd oddalił na rozprawie wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków. W świetle art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie przeprowadza się dowodu

z zeznań świadków, a jedynie dowody z dokumentów i to w zakresie wskazanym

w tym przepisie.

Jeżeli zaś chodzi o wniosek o przeprowadzenie dowodu z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 października 2020 r., sygn. akt I SA/Bk 160/20, to podkreślenia wymaga, że wyrok ten zapadł

w sprawie, w której odmówiono skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj. jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej (redystrybucyjnej). Jak słusznie zauważył organ wyrok ten dotyczy zatem innego schematu pomocowego - programu jednorocznego bez zobowiązań, stąd stanowisko wyrażone przez sąd nie ma wpływu na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w tej sprawie. Dlatego też wniosek o przeprowadzenie tego dowodu również nie został uwzględniony.

Uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, sąd skargę oddalił, orzekając na podstawie art. 151 przywołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.