Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 669/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 61 a
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 49 ust 4a
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia Jacek Bursa Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 22 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Wójt Gminy N. postanowieniem z dnia 26 stycznia 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 61 § 5, art. 61 a § 1, art. 123 K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia: "Istniejącej instalacji elektrycznej NN dla potrzeb oświetlenia oraz istniejącej wodnej instalacji naśnieżania wyciągu narciarskiego - nartostrady kolei linowej T. na działkach nr [...] w P. W.. W uzasadnieniu organ podniósł, że w ramach ponownego rozpatrzenia niniejszej sprawy - w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1513/19 uchylającym wcześniejsze postanowienie Wójta Gminy N. z dnia 2 września 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2019 r. uzyskał od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. oraz [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. informacje, z których wynika, iż w ramach prowadzonego przez te organy postępowania wydana została ostateczna decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia 22 listopada 2018 r. w przedmiocie nakazania inwestorowi rozbiórki samowolnie rozbudowanej części wyciągu narciarskiego - nartostrady na działach ewidencyjnych numer [...] położonych w miejscowości P. W. , tj. wybudowanego snowparku wraz z instalacją oświetlenia nartostrady, jak również instalacją sztucznego naśnieżania oraz odwodnienia. Dalej organ powołał się na informację otrzymaną od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., z której wynika, iż w dniu 4 października 2019 r. wszczęto wobec inwestora postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie nałożonego tą decyzją obowiązku, jak również, że w obowiązującym stanie prawnym nie ma możliwości przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania legalizacyjnego w stosunku do przedmiotowych obiektów. Następnie organ wskazał, że decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się zasadniczo dla przedsięwzięcia planowanego, a wyjątkowo w przypadku wypełnienia wymogu legalizacji przedsięwzięcia zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Brak jest natomiast podstaw do wydania takiej decyzji, jeżeli inwestycja formalnie jest zakończona, a żadna procedura legalizacyjna się nie toczy. W konsekwencji - wskazując na przepis art. 61a § l K.p.a. oraz przedstawione wyżej, ustalenia co do stanu faktycznego sprawy - organ uznał, że prowadzenie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji ww. przedsięwzięcia jest bezprzedmiotowe.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. P. podnosząc, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, wobec czego wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ l instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podniósł, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia Wójta Gminy N. z dnia 26 stycznia 2021 r. stanowił przepis art. 61a § 1 K.p.a., z którego wynika, że w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Innymi słowy, ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą - zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w następstwie ponownego rozpatrzenia wniosku inwestora, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1513/19, uchylającym postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2019 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wójta Gminy N. z dnia 2 września 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. Powodem wydania tamtych postanowień było stwierdzenie przez organy obu instancji przeszkody do wszczęcia postępowania w sprawie z uwagi na istnienie w obrocie prawnym - wydanej w stosunku do inwestora - ostatecznej decyzji Wójta Gminy N. z dnia 30 grudnia 2011 r. o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na: wykonaniu instalacji elektrycznej NN dla potrzeb oświetlenia oraz zaśnieżania wyciągu narciarskiego - nartostrady kolei linowej T. na działkach [...] w P. W.. Uchylając tamte rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że zostały one wydane przedwcześnie, bez oceny tożsamości spraw pod względem prawnym, natomiast obowiązkiem organów w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie cyt. całościowe zbadanie tożsamości spraw, w tym zbadanie czy stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji z dnia 30 grudnia 2011 r. jest tożsamy z aktualnym stanem prawnym - w odniesieniu do przedsięwzięć wymagających decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, które zostały już zrealizowane. Przy uwzględnieniu powyższego zważyć należy, że w treści wniosku z dnia 25 lipca 2019 r. pełnomocnik inwestora wskazywał, że wnioskowana decyzja jest cyt. "niezbędna do uzyskania decyzji kończącej postępowanie legalizacyjne w przedmiocie zrealizowanych w całości robót budowlanych stanowiących przedmiot postępowania legalizacyjnego toczącego się przed [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K. na terenie działek o numerach ewidencyjnych [...] w miejscowości P. W., Gmina N.. Jednocześnie pełnomocnik wnioskodawcy wywodził - powołując się w tym zakresie na orzecznictwo sądowoadministracyjne - iż brak jest podstawy prawnej do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla zrealizowanego przedsięwzięcia, w sytuacji, kiedy decyzja ta jest niezbędna dla legalizacji zrealizowanego przedsięwzięcia w toku postępowania naprawczego przed właściwym organem nadzoru budowlanego. Realizując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie co do dalszego postępowania w sprawie, przedstawione w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 21 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1513/19, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało analizy stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji Wójta Gminy N. z dnia 30 grudnia 2011 r. oraz aktualnego stanu prawego w efekcie czego doszło do przekonania, że istotnie w kontekście regulacji z art. 49 ust. 4a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym od dnia l stycznia 2015 r. możliwe jest wydanie decyzji środowiskowej, w przypadku przedsięwzięcia już zrealizowanego. W przepisie tym przewidziano, że decyzje, o których mowa w ust. 4 (są to decyzje wydawane w postępowaniu legalizacyjnym, tj. decyzja o zatwierdzeniu projektu budowalnego i pozwoleniu na wznowienie robót oraz decyzja o zatwierdzeniu projektu budowalnego, jeżeli budowa została zakończona) mogą być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w przypadku gdy ocena ta jest możliwa do przeprowadzenia z uwzględnieniem analizy rozwiązań alternatywnych przedsięwzięcia i możliwości ustalenia warunków jego realizacji w zakresie ochrony środowiska. W uzasadnieniu ustawy nadającej aktualne brzmienie powołanego przepisu (druk sejmowy nr 2352, Sejm VII) wskazywano przy tym, że zmiana ta miała na celu usunięcie wątpliwości co do możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego przy zagwarantowaniu zachowania zgodności z celami dyrektywy 85/337/EWG (obecnie dyrektywa 2011/92/UE), poprzez wskazanie przesłanek dla tego postępowania. Przepis ten stanowi przy tym wyraz tego, że ustawa Prawo budowlane zezwala na legalizację samowoli budowlanych, w tym również takich, które wymagają wydania decyzji środowiskowej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2015 r,, sygn. akt II SA/Wr 729/15). Zasadniczo więc należy przyjąć, że uzyskanie przez inwestora - w stanie prawnym obowiązującym przed dniem l stycznia 2015 r. - decyzji odmownej Wójta Gminy N. z dnia 30 grudnia 2011 r., podyktowanej tylko i wyłącznie faktem jego zrealizowania, nie wyklucza a priori możliwości skutecznego ubiegania się o wydanie takiej decyzji, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015 r., w okolicznościach i przy realizacji przesłanek wynikających z art. 49 ust. 4a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane tj. wtedy gdy służy ona wypełnieniu wymogów legalizacji przedsięwzięcia, względnie doprowadzeniu go do stanu zgodnego z prawem. Niemniej jednak zgromadzona w aktach sprawy korespondencja organu pierwszej instancji z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w L. oraz [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K. wskazuje, że w realiach stanu faktycznego tego rodzaju sytuacja z całą pewnością nie zachodzi. Zważyć bowiem należy, że przesłanki legalizacji samowoli budowlanej określone zostały w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Z przepisu tego wynika, że ewentualny nakaz rozbiórki zostaje poprzedzony postępowaniem mającym na celu ustalenie istnienia możliwości doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Nakaz rozbiórki obiektu może być zatem orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji. Spełnienie zaś wskazanych przesłanek art. 48 ust. 2 powołanej ustawy powoduje, że organ nadzoru budowlanego powinien, w drodze postanowienia skierowanego do inwestora, rozpocząć procedurę legalizacyjną. Tymczasem z informacji nadesłanych przez organy nadzoru budowlanego wynika, iż ostateczną i prawomocną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia 22 listopada 2018 r. inwestorowi nakazano rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części wyciągu narciarskiego -nartostrady na działach ewidencyjnych numer [...], [...], [...]. Położonych w miejscowości P. W., tj. wybudowanego snowparku wraz z instalacją oświetlenia nartostrady, jak również instalacją sztucznego naśnieżania oraz odwodnienia. Z uzasadnienia tej decyzji wynika przy tym, że inwestor w zakreślonym mu terminie nie przedstawił organowi dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, co oznacza, że nie skorzystał z możliwości zalegalizowania inwestycji. Z kolei jak wskazał Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. w piśmie z dnia 20 listopada 2020 r., powołując się m.in. na fakt wydania przedmiotowej decyzji oraz fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego mającego na celu wyegzekwowanie nałożonego nią obowiązku cyt. "w świetle wydanych rozstrzygnięć oraz obowiązującym sianie prawnym, nie ma możliwości przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania legalizacyjnego w stosunku do przedmiotowych obiektów. Innymi słowy, w odniesieniu do przedsięwzięcia opisanego we wniosku inwestora, wbrew odmiennym twierdzeniom profesjonalnego pełnomocnika wnioskodawcy, nie toczy się obecnie i - wobec wydania przez organy nadzoru budowalnego ostatecznej i prawomocnej decyzji o nakazie rozbiórki lego przedsięwzięcia - nie może się również toczyć w przyszłości żadne postępowanie zmierzające do jego legalizacji. Konsekwencją powyższego jest uznanie, iż w realiach stanu faktycznego nie zachodzi podyktowany treścią art. 49 ust. 4a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane jedyny wyjątek od ogólnej zasady, iż decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się dla przedsięwzięcia planowanego, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Takie zaś ustalenie powoduje, że złożony przez inwestora wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia jako niedopuszczalny z przyczyn przedmiotowych uzasadniał wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. P. zarzucając naruszenie:

1/ art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez utrzymanie w całości w mocy

zaskarżonego postanowienia Wójta Gminy z dnia 26 stycznia 2021 r. którym organ ten orzekł o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia: "Istniejącej instalacji elektrycznej NN dla potrzeb oświetlenia oraz istniejącej wodnej instalacji naśnieżania wyciągu narciarskiego – nartostrady kolei linowej T. na działkach [...] w P. W. [...]";

2/ art. 7 K.p.a., art. 77 § l K.p.a. w zw. z art. 61a § 1 K.p.a., poprzez brak realizacji przez organ odwoławczy wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, które doprowadziłoby ten organ do wniosku, iż inwestycja wobec której organ nadzoru budowlanego wydał ostateczną i prawomocną na dzień wniesienia niniejszego środka zaskarżenia decyzję administracyjną z dnia 22 listopada 2018 roku, nakazującą J. P. prowadzącemu działalność pn. "[...]" w K. rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części wyciągu narciarskiego - nartostrady na działkach ewidencyjnych [...] położonych w miejscowości P. W. gmina N., woj. [...], tj. wybudowanego snowparku wraz z instalacją oświetlenia nartostrady, jak również instalacją sztucznego naśnieżania oraz odwadniania, powinna być traktowana przez administracji archiktektoniczno – budowlanej jako inwestycja nieistniejąca, wobec czego w stanie faktycznym i prawnym sprawy brak jest przepisu prawa materialnego uniemożliwiającego wnioskodawcy ubieganie się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach tak, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia przez organ postępowania administracyjnego z powołaniem się przez organ na "inne przyczyny" w rozumieniu art. 61 a § 1 K.p.a.;

3/ art. 124 § 2 K.p.a. poprzez sformułowanie przez organ odwoławczy uzasadnienia

zaskarżonego postanowienia w zakresie jego podstawy faktycznej w sposób, który nie

pozwala na gruncie niniejszej sprawy na zweryfikowanie przez skarżącego poglądu

organu odwoławczego odnoszącego się do kwestii zaktualizowania się "innej przyczyny" w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a. warunkującej odmowę przez organ wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 P.p.s.a.).

Kontroli w niniejszym postępowaniu poddana została ocenia legalności postanowienia organu, o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla istniejącej instalacji oświetleniowej wyciągu narciarskiego. Wniosek o wydanie tej decyzji złożył inwestor tych prac motywując go zamiarem legalizacji robót budowlanych wykonanych w realiach samowoli budowlanej. W ocenie organu nie było możliwym wydanie tej decyzji, ponieważ w stosunku do przedmiotowego obiektu, jako części wyciągu narciarskiego i nartostrady wydana została ostateczna decyzja o nakazie rozbiórki. Postanowienie to zostało wydane po wcześniejszym uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem a dnia 21 lutego 2020 r. II SA/Kr 1513/19 poprzedniego postanowienia organu także odmiatającego wszczęcia postępowania, przy czym motywowane ono (postanowienie) było tym, że wcześniej w 2011 r. decyzją ostateczną odmówiono wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego przedsięwzięcia z uwagi na to ,że było ono już zrealizowane. W ocenie sądu wyrażone w wyroku z a dnia 21 lutego 2020 r. II SA/Kr 1513/19, postanowienie to było przedwczesne, ponieważ organ nie dokonał oceny tożsamości spraw pod względem prawnym.

Przede wszystkim wskazać należy, iż zgodnie z dyspozycją 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak zasadnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2021 r. I OSK 4162/18 przepis art. 153 p.p.s.a. określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania. Związanie oceną prawną oznacza więc, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc obowiązującą tylko w przypadku zmiany prawa, czy zmiany istotnych okoliczności faktycznych.

Związanie wyrokiem prawomocnym organów administracji i sądów dotyczy przede wszystkim treści orzeczenia, ale też wskazań i ocen prawnych zawartych w jego uzasadnieniu, przy czym zakres tego związania musi wynikać z jasnych sformułowanych w tym uzasadnieniu motywów dotyczących meritum sprawy. Zakres związania organów, ale też sądu rozpoznającego sprawę aktualnie, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie a dnia 21 lutego 2020 r. II SA/Kr 1513/19 dotyczył konieczności uwzględnienia tego, że w aktualnym stanie prawnym, na skutek zmian dokonanych w ustawie Prawo budowlane możliwe jest wydanie decyzji środowiskowej w stosunku do przedsięwzięcia już zrealizowanego. Poprzednia decyzja o odmowie wydanie decyzji środowiskowej motywowana była właśnie faktem zrealizowania już przedmiotu objętego wnioskiem. Nie zachodził więc przypadek tzw. res iudicata, ponieważ tożsamość sprawy zachodzi jedynie wówczas, gdy w obu sprawach występują te same strony, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym (por. wyrok NSA z 4 września 2019 r. sygn. akt I OSK 1244/17). Zmiana stanu prawnego w stopniu który uprawdopodabnia możliwość innego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wyłącza wynikający z art. art. 16 § 1 K.p.a. (zasada trwałości decyzji administracyjnych) zakaz ponownego rozpoznania sprawy tożsamej podmiotowo i przedmiotowo. Tym niemniej wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie II SA/Kr 1513/19 nie sformułował wskazań dotyczących obowiązku wydanie decyzji środowiskowej dla przedmiotowego przedsięwzięcia a jedynie uznał wcześniejsze postanowienie za przedwczesne a dalsze wskazania dotyczyły jedynie uwzględnienia przez organ zmian w prawie budowlanym bez odnoszenia się do faktu, że w obrocie prawnym jest decyzja już ostateczna nakazująca rozbiórkę przedmiotowej instalacji. Organ zatem, miał obowiązek ocenić czy w aktualnym stanie prawnym w którym przepis art. 49 ust. 4a ustawy Prawo budowlane umożliwia w procesie legalizacyjnym wydanie decyzji środowiskowej ale też przy uwzględnieniu nowych ustaleń dotyczących nakazu rozbiórki orzeczonego już w stosunku do obiektu objętego wnioskiem, możliwe jest wydanie decyzji o ustaleniu uwarunkowań środowiskowych. W ocenie sądu odpowiedz na to pytanie musi być negatywna.

Co do zasady stwierdzić należy, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest decyzją specyficzna, wydawaną na wstępnym etapie procesu inwestycyjnego w stosunku do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco lub potencjalnie oddziaływać na środowisko. Wydanie tej decyzji i prowadzone w związku z tym postępowanie następuje przed uzyskaniem decyzji wymienionych w art. 72 ust 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 (dalej ustawa) między innymi decyzji o pozwoleniu na budowę. Ustawodawca nowelizacją ustawy Prawo budowlane dokonaną z dniem 1 stycznia 2015 r. umożliwił przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko także w procesie legalizacji samowoli budowlanej. W orzecznictwie wyraża się pogląd, że wszczęcie postępowania legalizacyjnego przed organem nadzoru budowlanego nie stanowi okoliczności warunkującej wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia już zrealizowanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2016 r. II OSK 764/16). W ocenie w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę jest to pogląd polemiczny i nie uwzględnia wcześniejszej linii orzecznictwa dotyczącej decyzji ustalające warunki zabudowy dla przedsięwzięcia już zrealizowanego, wydanie której uzależnione było od wszczęcia postępowania legalizacyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2017 r. II OSK 2162/16 oraz z dnia 17 maja 2016 r. II OSK 146/15). Zauważyć należy, iż decyzja środowiskowa podobnie jak decyzja o warunkach zabudowy stanowi etap poprzedzający udzielenie (między innymi) pozwolenia na budowę – mają więc podobny charakter a co za tym idzie także powinny być w szeroko rozumianym procesie budowlanym podobnie interpretowane. Ponadto należy podnieść, że przepis art. 49 ust 4a stanowi, iż decyzje, o których mowa w ust. 4, mogą być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Z kolei przepis art. 49 ust 4 mówi o ostatnim etapie procesu legalizacyjnego tj. zatwierdzeniu projektu budowlanego albo projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz zezwalaniu na wznowienie budowy, jeżeli budowa nie została zakończona. Taka relacja wyżej przytoczonych przepisów wskazuje na ich bliski związek, co może prowadzić do wywiedzenia wniosku, że uwarunkowania środowiskowe można określać dla obiektu już istniejącego jedynie w ramach toczącego się postępowania legalizacyjnego.

Niezależnie od przyjętego podglądu tj. czy decyzję środowiskową dla przedsięwzięcia już zrealizowanego można wydać tylko w ramach toczącego się postępowania legalizacyjnego czy niejako bez związku z takim postępowaniem, w ocenie sądu niewątpliwym jest, że decyzji takiej nie można wydać w stosunku do obiektu, do którego decyzją ostateczną orzeczono nakaz rozbiórki.

Decyzja ta bowiem, dopóki pozostaje w obrocie prawnym korzysta z zasady trwałości i dopóki nie zostanie z tego obrotu wyeliminowana orzeczeniem właściwego organu lub wyrokiem sądu, jest wykonalna i żaden organ administracji nie może legalnie wydać decyzji jawnie sprzecznej jej ustaleniami. Zamieszczenie w art. 49 ust 4a możliwości przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla samowoli budowlanej, jest wyraźnie powiązane z procesem legalizacji samowoli budowlanej (jedynie temu służy) i jeżeli nawet przyjąć, że inwestor przed złożeniem wniosku o legalizację samowoli budowlanej która w procesie legalizacji wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest uprawniony do żądania wszczęcia postepowania środowiskowego, to fakt wcześniejszego wydanie ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki dla takiego przedsięwzięcia (obiektu) wyłącza możliwość jej legalizacji a co za tym idzie wcześniejszego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Nie można bowiem legalizować obiektu co do którego ostatecznie orzeczono nakaz rozbiórki. Nakaz taki wyłącza możliwość legalizacji, naruszył by bowiem zasadę res iudicata o której mowa wyżej.

Wskazać też należy, iż organ nie miał podstaw do orzekania merytorycznego tj. do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w art. 81 ustanowiła zamknięty katalog okoliczności, w jakich organ decyzję taką (odmowną) może wydać. Jak zasadnie wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 listopada 2012 r. II SA/Kr 1349/12 przepisy ustawy nie dają organowi kompetencji do oceny, czy dane przedsięwzięcie może być realizowane ze względu na sprzeczność z innymi przepisami. Brak bowiem przepisu zamieszczonego w ustawie, który by dawał organowi właściwemu do wydania decyzji środowiskowej kompetencje do badania czy zamierzone przedsięwzięcie zgodne jest z szeroko rozumianym prawem. Nie ma w ustawie przepisu, który by pozwalał na wydanie decyzji odmawiającej zgody na realizację przedsięwzięcia czy też odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań jeżeli organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej taką sprzeczność stwierdzi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2017 r.IV SA/Po 121/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 stycznia 2018 r. II SA/Rz 1095/17).

W tej sytuacji ocenie sądu poddana jest zaskarżona decyzja pod kątem jej zgodności a art. 61a K.p.a. Przepis ten wprowadzono ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18) i obowiązującego od dnia 11 kwietnia 2011 r. Wskazana wyżej nowelizacja Kodeksu pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego – jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia, co do istoty żądania strony przez wydanie decyzji administracyjnej. Przepis ten stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 K.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie także rozstrzygnięcie sprzeciwiające się wszczęciu nowego postępowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt III UK 16/15, publ. LEX nr 1814918).

Oceniając zaskarżoną decyzję przez pryzmat tej regulacji należy uznać, że organ zastosował ją prawidłowo. Zachodzi bowiem inna uzasadniona przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania. Jak mowa wyżej decyzja rozbiórkowa dotycząca (także) instalacji objętej wnioskiem o wydanie decyzji środowiskowej uniemożliwia orzekanie w tym przedmiocie z uwagi na fakt powiązania procedowania przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w stosunku do samowoli budowlanej z postępowaniem legalizacyjnym, którego właściwy organ nie mógł wszcząć. Organ nie mógł także merytorycznie odmówić wnioskodawcy wydania tej decyzji z uwago na zamknięty katalog okoliczności uprawniający go do orzekania w tym przedmiocie, koniecznym więc było odmówić wszczęcia postępowania w tej sprawie.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.