Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1860/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego A. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej z siedzibą przy ul. N. złożył do Zarządu Dzielnicy [...]wniosek o zezwolenie na usunięcie 1 szt. drzewa rosnącego na terenie nieruchomości przy ul. N. w W.. Drzewo (topola) rośnie na terenie nieruchomości wspólnej, jeden jego pień obumarł i w związku z tym drzewo zagraża bezpieczeństwu ludzi. Dlatego konieczne jest jego usunięcie.

Zarząd Dzielnicy [...] decyzją nr [...] z [...] grudnia 2012 r. udzielił zgody na usunięcie drzewa z nieruchomości do dnia 30.06.2013 r. a ze względu na fakt, że zagraża ono bezpieczeństwu ludzi na zasadzie art. 86 ust. 1 pkt 4 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.) odstąpił od nałożenia na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku uiszczenia opłaty za udzielenie zezwolenia.

Od decyzji tej w dniu [...] marca 2013 r. odwołał się A. B. (obecnie A. B.), właściciel lokalu nr [...] przy ul. N. i współużytkownik wieczysty gruntu, na którym rośnie przedmiotowe drzewo. Jednocześnie wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, o której dowiedział się dopiero w dniu [...].03.2013 r. z ogłoszenia wywieszonego w gablocie na terenie wspólnoty mieszkaniowej (usunięcie drzewa zaplanowano na dzień [...].03.2013 r.).

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania A.B. od decyzji Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. zezwalającej na usunięcie drzewa (topola czarna o obw. pni [...] cm i [...] cm) rosnącego na nieruchomości położonej przy ul. N. w W. (dz. ew. [...] z obr. [...]), orzekło o umorzeniu postępowania odwoławczego.

W uzasadnieniu organ stwierdził, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Drzewo, którego dotyczy postępowanie znajduje się na terenie nieruchomości stanowiącej własność wspólnoty mieszkaniowej z siedzibą przy ul. N.. Zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm. dalej u.w.l.) wspólnotę mieszkaniową reprezentuje jej zarząd, o czym stanowi art. 21 ust. 1 tej ustawy. Zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą, a poszczególnymi właścicielami lokali. Wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa zgłosili dwaj członkowie zarządu. W tym przypadku nie ma zastosowania przepis art. 83 ust. 1 u.o.p., zgodnie z którym usunięcie drzewa może nastąpić na podstawie zezwolenia właściwego organu po uzyskaniu zgody właściciela nieruchomości. Odwołujący jest współużytkownikiem wieczystym gruntu, na którym znajduje się przedmiotowe drzewo. Podkreślić jednak należy, że w sytuacji, gdy na terenie, którego dotyczy postępowanie istnieje wspólnota mieszkaniowa, to ona dokonuje czynności związanych ze zwykłym zarządem nieruchomości, na rzecz swoich członków, w imieniu których działa zgodnie z przepisami zawartymi ww. ustawy. Warunek ten w niniejszej sprawie został spełniony. Organ I instancji słusznie uznał, że usunięcie obumarłego drzewa, zagrażającego bezpieczeństwu i zdrowiu ludzi jest czynnością zwykłego zarządu i jako taka nie wymaga uzyskania odrębnej zgody członków wspólnoty mieszkaniowej. Legitymacja zarządu wspólnoty do działania w zakresie czynności zwykłego zarządu wywodzona jest z u.w.l., a poszczególni jego członkowie zostali powołani odpowiednimi uchwałami wspólnoty.

Ponadto członek wspólnoty mieszkaniowej co do zasady może być stroną w postępowaniu o udzielenie wspólnocie zezwolenia na usunięcie drzewa z terenu nieruchomości wspólnej, o ile wykaże indywidualny interes prawny w sprawie. Odwołujący nie wykazał swojego interesu prawnego, czyli wpływu usunięcia drzewa z nieruchomości na sferę jego praw lub obowiązków (wylegitymował się jedynie posiadaniem prawa do lokalu w budynku przy ul. N. oraz udziału w nieruchomości wspólnej), dlatego nie może być uznany za stronę postępowania. Istotę interesu prawnego (przesłanki uznania za stronę postępowania) wyjaśnia wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego II OSK 2035/10 z 12.01.2012 r.

Ponieważ odwołujący nie może być uznany za stronę postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że jest podmiotem nieuprawnionym do złożenia odwołania od decyzji nr [...], zaś postępowanie odwoławcze - jako wszczęte przez podmiot nieuprawniony - winno być umorzone, zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego II OSK 905/11 z 7.09.2012 r.:, w którym wyjaśniono iż "stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a."

Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. A. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnosząc o jej o uchylenie praz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślił, iż błędne jest rozstrzygnięcie organu II instancji którym odmówiono uznania skarżącego za stronę przedmiotowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.).

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo.

Bezspornym jest, że skarżący nie był przez organ I instancji potraktowany jako strona postępowania i decyzja nie została mu doręczona. Stosownie do art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia. Natomiast art. 127 § 1 k.p.a. stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie przysługuje stronie. To zaś, kto jest stroną danego postępowania administracyjnego, ustalają organy na podstawie ogólnej normy zawartej w art. 28 k.p.a.

Oczywiście może zaistnieć taka sytuacja, że osoba, której przysługuje status strony w danym postępowaniu, z jakichś względów nie była traktowana jako strona przez organ. Pojawia się wtedy kwestia, jak traktować odwołanie wniesione przez taką osobę, jak obliczać termin do wniesienia przez nią odwołania i w jakiej kolejności te dwie czynności powinny być wykonane.

Podkreślić trzeba, iż także osoba, która nie była przez organ I instancji uznawana za stronę, może wnieść odwołanie. Odnośnie obliczania terminu do wniesienia odwołania przez taką osobę powszechnie przyjmuje się, że osoba, której nie doręczono decyzji, może wnieść odwołanie dopóki nie upłynął termin do jego wniesienia dla ostatniej z osób, którym organ doręczył decyzję (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 1126/09).

Należy zatem ustalić, kiedy nastąpiło najpóźniejsze doręczenie decyzji pierwszoinstancyjnej i czternasty dzień od tego doręczenia jest ostatnim dniem terminu do wniesienia odwołania dla osoby, której nie doręczono decyzji. Po tym dniu decyzja staje się ostateczna i może być wzruszona tylko w trybie nadzwyczajnym, takim jak wznowienie postępowania administracyjnego lub stwierdzenie nieważności decyzji. W kontrolowanym postępowaniu, termin do wniesienia odwołania dla skarżącego należało liczyć według terminu, jaki na wniesienie odwołania miała strona postępowania. Termin do wniesienia odwołania dla Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej z siedzibą przy ul. N. upływał z dniem [...] grudnia 2012 r.(decyzję doręczono w dniu [...] grudnia 2012r.). Ponieważ odwołanie skarżącego wniesiono [...] marca 2013 r. zostało ono wniesione po terminie.

Skarżący zawarł wprawdzie w tym odwołaniu wniosek o przywrócenie terminu, ale podkreślić należy, iż możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1762/09).

Reasumując, dopiero po bezsprzecznym ustaleniu, że decyzja została skutecznie doręczona, można rozważać, czy w ogóle doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania i oceniać przesłanki przywrócenia uchybionego terminu. Po upływie terminu do wniesienia odwołania przez strony postępowania decyzja uzyskuje walor ostateczności, stosownie do art. 16 § 1 k.p.a., a uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych.

Strona postępowania administracyjnego, która została w nim pominięta przez niedoręczenie jej decyzji organu pierwszej instancji, może wnieść odwołanie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, zaś po tym terminie nie służy jej prawo wniesienia odwołania, lecz podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1762/09).

W tej sytuacji organ powinien ewentualnie potraktować pismo skarżącego z dnia [...] marca 2013r. zatytułowane "odwołanie", jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z [...] grudnia 2012 r. udzielającej zgody na usunięcie drzewa, po uprzednim wypowiedzeniu się w tym zakresie przez skarżącego.

Tym samym mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż rozpoznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odwołania A. B. od ostatecznej decyzji Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z [...] grudnia 2012 r. udzielającej zgody na usunięcie drzewa, nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 2 p. p. s. a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.