Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1799/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 54 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 108 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Bogdan Wolski Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2010 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] o skierowaniu M. S. do domu pomocy społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie na pobyt stały.

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt [...] orzeczono o umieszeniu M. S. w domu pomocy społecznej bez jego zgody.

Powyższe postępowanie sądowe toczyło się na wniosek dyrektora Szpitala N., do którego zostali przyjęci w dniu [...] maja 2008 r. M. S. i jego matka M. I. - po interwencji służb społecznych. M. S. - z uwagi na ciężkie upośledzenie funkcji poznawczych - nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku, nie jest też zdolny do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Do maja 2008 r. zajmowała się nim matka - osoba [...]. Ojciec uczestnika jest alkoholikiem i nie interesuje się nim. W chwili przyjęcia M. S. był zaniedbany higienicznie, wyniszczony, wychudzony, z ropnymi wydzielinami z oczu i ust, gorączkował. Po konsultacji internistycznej rozpoznano u niego zapalenie płuc Jego matka choruje na [...]. Na kilka miesięcy przed przyjęciem jej i syna do szpitala zerwała kontakty z rodziną, została bez środków do życia, nie wpuszczała nikogo do domu. Nie zgadzała się na pomoc OPS, a mieszkanie było zdewastowane, brudne, z wyrwanymi ze ścian umywalkami, pozbawione prądu.

Postanowienie to stało się prawomocne.

W związku z tym Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] orzekł o skierowaniu M. S. do domu pomocy społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie – na pobyt stały oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że Sąd Rejonowy dla W. VI Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt [...] orzekł o skierowaniu ww. osoby do domu pomocy społecznej bez jej zgody. Postanowienie to stało się prawomocne, zatem konieczna stał się jego realizacja.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdzono, że ww. osoba wymaga całodobowej opieki z powodu stanu zdrowia, a tym samym skierowania do domu pomocy społecznej. Ustalono również, iż nie istnieje możliwość zapewnienia jej niezbędnej, całodobowej opieki w formie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania.

Po zapoznaniu się z opinią lekarza i stanem zdrowia M. S. organ uznał, że spełnione zostały przesłanki do skierowania go do domu pomocy społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie na pobyt stały. Dodał, że przedmiotowa decyzja stwierdza tylko o konieczności zapewnienia M. S. całodobowej pomocy instytucjonalnej, nie stanowi natomiast prawa do zamieszkania w domu pomocy społecznej – takie prawo stwarza dopiero decyzja o umieszczeniu w domu pomocy społecznej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. I. opiekun prawny M. S.

W uzasadnieniu wskazała, iż w roku ubiegłym przebywała w szpitalu i z tej przyczyny niezbędna była interwencja sądu. Obecnie przebywa w domu i może zapewnić synowi opiekę. Dodała, że wystąpiła o zmianę postanowienia Sądu z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt [...].

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] o skierowaniu M.S. do domu pomocy społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie na pobyt stały.

W uzasadnieniu orzeczenia organ przytoczył treść art. 54 ust. 1 i 2 oraz art. 59 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).

Kolegium stwierdziło, że postępowanie organu pierwszej instancji było zgodne z przepisami prawa. Opiekun prawny – M. I. - została poinformowana o toczącym się postępowaniu i zajęła stanowisko w sprawie, składając w dniu 9 stycznia 2009 r. oświadczenie, że nie wyraża zgody na umieszczenie syna w domu opieki społecznej. W dniu 12 lutego 2009 r. przeprowadzono z nią wywiad środowiskowy oraz załączono do akt sprawy dokumentację medyczną.

Kolegium wskazało, że decydujące znaczenie w niniejszej sprawie ma prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla W., VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt [...], którym orzeczono o umieszczeniu M. S. w domu pomocy społecznej bez jego zgody - dodając, że postanowienia sądów są wiążące dla wszystkich organów.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących możliwości pogorszenia stanu zdrowia M. S. w domu pomocy społecznej Kolegium stwierdziło, że zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. M. I. jest także osobą chorą. Z zaświadczenia [...] z dnia 7 października 2008 r. wynika, że "nie może opiekować się synem". Organ dodał, że w aktach sprawy znajduje się karta informacyjna M. I., stwierdzająca, że osoba ta i jej syn znaleźli się w szpitalu w sytuacji krytycznej – M. S. był niedożywiony i odwodniony.

Organ podniósł również, że opiekunowi były świadczone usługi opiekuńcze. Powyższe okoliczności przeczą zatem tezie o możliwości zapewnienia synowi przez matkę prawidłowej opieki.

Dodał, że do odwołania nie dołączono dowodu, że został złożony wniosek o zmianę postanowienia Sądu o skierowaniu M. S. do domu pomocy społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie na pobyt stały, a tylko prawomocne orzeczenie zmieniające to postanowienie mogłoby spowodować uchylenie decyzji organu I instancji.

Skargę na powyższą decyzję złożyła M. I.

Wniosła ona o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 kpa, wskutek braku podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,

- art. 8 kpa, na skutek prowadzenia postępowania w taki sposób, w którym w żadnej mierze nie można mówić o pogłębianiu zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organy administracji niezwykle pobieżnie zbadały stan faktyczny sprawy, opierając się na nieaktualnych okolicznościach, które zmieniły się od października 2008 r. W okresie pół roku w życiu skarżącej i jej syna zaszły takie zmiany, iż odpadła podstawa umieszczenia M. S. w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Ponadto wniosła o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] października 2008 r. Dodała, że przebywała w ubiegłym roku w szpitalu, co stało się przyczyną interwencji Sądu. Obecnie nastąpiła zmiana sytuacji, albowiem opuściła ona szpital i może w pełni sprawować pieczę nad synem. Aktualnie dobro M. S. nie wymaga, aby został on umieszczony w domu pomocy społecznej, lecz aby przebywał w domu.

Stwierdziła też, że gdyby organ administracji miał jakiekolwiek wątpliwości, co do okoliczności podniesionych w odwołaniu, to mógł podjąć szereg czynności w celu ich weryfikacji. Zaniechał tego jednak i rozstrzygnął sprawę w oparciu o nieaktualne okoliczności. Zatem ustalenia decyzji nie były zgodne z rzeczywistym stanem prawnym, co naruszyło zasadę prawdy materialnej, nie uwzględniło słusznego interesu skarżącej oraz jej syna, a także naruszyło zaufanie obywateli do organów państwa.

Uzupełniając skargę skarżąca nadesłała kopię opinii sądowo-psychiatrycznej oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla W. VI Wydział Rodzinny i Nieletnich orzekające o zabezpieczeniu wniosku M. I. w przedmiocie zmiany orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej M. S. i na czas trwania postępowania - zawieszającego postępowanie wykonawcze w sprawie o sygn. akt [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Sąd zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie, a następnie - po dołączeniu do akt postanowienia Sądu Rejonowego W. VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] lipca 2009 r. sygn. akt [...], w którym Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do przyjęcia M. S. do domu pomocy społecznej bez jego zgody i tym samym zmienił własne postanowienie z dnia [...] października 2008 r. wydane w sprawie sygn. akt [...] - podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009 r. o skierowaniu M. S. do domu pomocy społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie na pobyt stały.

Na wstępie należy zauważyć, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji pozostawało w obrocie prawnym postanowienie Sądu Rejonowego dla W. VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...] października 2008 r., sygn. akt [...] – w którym orzeczono o umieszeniu M. S. w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Postanowienie to stało się prawomocne. Organy orzekające w niniejszej sprawie były zatem związane tym postanowieniem i zobowiązane do jego realizacji, poprzez orzeczenie o skierowaniu M. S. do domu pomocy społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy szpital, do którego przyjęto M. I. i jej syna, złożył wniosek o przyjęcie M. S. do domu pomocy społecznej bez jego zgody. Ww. osoby były hospitalizowane po interwencji Ośrodka Pomocy Społecznej i Policji, podjętej z uwagi na stan zagrożenia zdrowia i życia M. S. oraz "dziwne" zachowanie skarżącej. M. I. nie mogła opiekować się synem ze względu na dotykające ją zaburzenia psychiczne. W dniu podjęcia interwencji M. S. był zaniedbany, niedożywiony, odwodniony, zanieczyszczony odchodami. Mieszkanie, w którym mieszkał, było zdewastowane i brudne.

Z uwagi na fakt, że M. S. nie jest zdolny do samodzielnego zaspokajania swoich podstawowych potrzeb życiowych i wymaga stałej opieki innych osób - a brak opieki może zagrażać jego zdrowiu i życiu - organ słusznie stwierdził wypełnienie przesłanek z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zwłaszcza w sytuacji, gdy nie istniała możliwość zapewnienia mu takiej całodobowej opieki w formie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania i zostało wydane postanowienie Sądu z dnia [...] października 2008 r.

Należy także zwrócić uwagę na fakt, że skarżąca - mimo takiego stanu syna - nie wyrażała zgody na umieszczenie go w domu pomocy społecznej.

Zatem w świetle powyższych okoliczności organy prawidłowo orzekły, iż zaistniała konieczność skierowania syna skarżącej do domu pomocy społecznej, zgodnie z wymienionym uprzednio postanowieniem Sądu Rejonowego - którym były związane.

Zasadne było również nadanie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009 r. rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 108 § 1 kpa decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Biorąc pod uwagę sytuację w jakiej znajdował się syn skarżącej (niedożywienie i odwodnienie) – Sąd uznał, że ww. przesłanki zostały spełnione. Nie nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności mogłoby spowodować powstanie sytuacji, w której życie lub zdrowie niepełnosprawnego M. S. byłoby zagrożone.

W związku z powyższym Sąd uznał, że decyzje obu organów administracji są prawidłowe i nie naruszają przepisów prawa. Organy wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy - uzasadniając przekonująco swoje decyzje.

Prezydent W. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. - mając na uwadze zaistniałą sytuacją faktyczną oraz będąc związane postanowieniem Sądu z dnia [...] października 2008 r. - działały w sprawie wnikliwie i szybko, podejmując działania w interesie M. S. Należy wziąć pod uwagę również to, że decyzja o skierowaniu M. S. do domu pomocy społecznej nie wynikała tylko z faktu, iż jego matka przebywała w szpitalu i nie mogła zapewnić mu opieki. Wynikała również z faktu, że jeszcze wcześniej nie zapewniała mu właściwej opieki i swoim działaniem doprowadziła syna do stanu zagrażającego jego zdrowiu a nawet życiu (w chwili przyjęcia do szpitala M. S. był zaniedbany higienicznie, wyniszczony, wychudzony, z ropnymi wydzielinami z oczu i ust, gorączkował, po konsultacji internistycznej rozpoznano u niego zapalenie płuc). Również spowodowała, że mieszkanie było zdewastowane, brudne, z wyrwanymi ze ścian umywalkami i pozbawione prądu. Poza tym sam fakt, że matka wyszła ze szpitala, nie przesądzał o tym, że będzie mogła właściwie opiekować się synem, gdyż nadal jest osobą chorą psychicznie z rozpoznaniem schizofrenii paranoidalnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceniał prawidłowość zaskarżonych decyzji na datę ich wydania, zdając sobie sprawę z tego, że obecnie sytuacja uległa diametralnej zmianie. Zostało bowiem zmienione postanowienie Sądu Rejonowego dla W. VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt [...] o umieszeniu M. S. w domu pomocy społecznej bez jego zgody - będące podstawą wydania zaskarżonych decyzji. W związku z czym przedmiotowe decyzje straciły rację bytu i praktycznie nie będą wykonane - co jednak nie wpływa na ocenę ich zasadności na datę wydania.

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).