Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 390/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1-4, art. 141, art. 142, art. 217 ust. 2, art. 229
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 153, art. 250 par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 21 ust. 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2016 poz 1714
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

SENTENCJA

Dnia 9 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2018 roku sprawy ze skarg Gminy Miasta B. i Z. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. oddala skargi; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. D. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy al. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił pkt 3 decyzji Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości, odmowy zwrotu części nieruchomości i zobowiązania do zwrotu wypłaconego odszkodowania za nieruchomość w kwocie 7.072,50 zł i rozłożenia tej kwoty na raty, i w tym zakresie orzekł o zobowiązaniu do zwrotu odszkodowania za nieruchomość w kwocie 7.554,37zł oraz o rozłożeniu tej kwoty na raty.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 8 września 2008 r. Z. W. i J. W. wystąpili o zwrot działek: nr 10/4, nr 10/5, nr 10/6, wywłaszczonych na mocy decyzji z dnia [...] czerwca 1986 r. nr [...].

Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] marca 2009 r. orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców działki nr 128/3 o pow. 0,0575 ha, odpowiadającej działce nr 10/5, i odmówił zwrotu działek: nr 128/1 o pow. 0,0289 ha, nr 128/4 o pow. 0,2028 ha, odpowiadających odpowiednio działkom: nr 10/4, nr 10/6. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania J. W. i Prezydenta Miasta B., utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] marca 2009 r.

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 671/09, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z.W. i J. W., jak też wyrokiem z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 670/09, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy Miasta B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]. W wyroku z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 670/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podniósł, że organy prowadzące postępowanie nie wyjaśniły rozbieżności pomiędzy sumą powierzchni działek wywłaszczanych, objętych wnioskiem o zwrot, a sumą powierzchni działek będących przedmiotem decyzji stanowiącej o zwrocie. Ponadto, w ocenie Sądu, nie został dostatecznie wyjaśniony i udokumentowany cel wywłaszczenia. Analogiczne stanowisko Sąd zajął w wyroku z dnia 15 grudnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 671/09.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o zwrocie na rzecz J. i Z. małż. W. działki nr 128/3 o pow. 0,0575 ha, odpowiadającej działce nr 10/5 i odmówił zwrotu działek: nr 128/1 o pow. 0,0289 ha, nr 128/4 o pow. 0,2028 ha, odpowiadających odpowiednio działkom: nr 10/4, nr 10/6. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołanie J.W. i Z. W., decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] uchylił ww. decyzję Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Następnie decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, działając na podstawie art. 136, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1-4, art. 141, art. 142, art. 217 ust. 2, art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. z 2010 r. Dz. U. Nr 102, poz. 651), powoływanej dalej również jako: "u.g.n.", orzekł: w pkt. 1 o zwrocie na rzecz J. i Z. małż. W. nieruchomości położonej w obrębie [...] m. B., oznaczonej w aktualnej ewidencji gruntów jako działka nr 128/3 o pow. 0,0575 ha, uregulowanej w KW Nr [...]; w pkt. 2 o odmowie zwrotu części nieruchomości położonych w obrębie [...] m. [...]., oznaczonych jako działki: nr 128/1 o pow. 0,0289 ha, nr 128/4 o pow. 0,2028 ha; w pkt. 3 o zobowiązaniu J.i Z. małż. W. do zwrotu na rzecz Gminy Miasta B. wypłaconego odszkodowania za wymienioną w pkt. 1 nieruchomość, które po waloryzacji wynosi 7.072,50 zł, i o rozłożeniu ww. kwoty na raty, wskazując, że pierwsza rata wynosi po 114,25 zł dla każdej z ww. osób i należy ją wpłacić w terminie 30 dni od daty, w której decyzja stanie się ostateczna; pozostałą do zapłaty kwotę w wysokości 6844 zł organ rozdzielił na 59 rat miesięcznych wraz z każdorazowo naliczonymi odsetkami, płatnych w terminie do 25 każdego miesiąca począwszy od 2014 r. po 58 zł dla każdej z ww. osób.

Od powyższej decyzji Z.W. i J. W. wnieśli odwołania, podnosząc, iż nie zgadzają się z decyzją Starosty [...] i domagają się zwrotu wszystkich wywłaszczonych działek.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na konieczność sporządzenia na nowo opinii z wartości działki kwalifikującej się do zwrotu celem ustalenia wzajemnych rozliczeń z tego tytułu.

Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 116/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z.W., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił ww. zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. Sąd wskazał, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji dotknięte jest niewielkimi brakami i wymaga tylko uzupełnienia dodatkowymi dowodami i materiałami w zakresie zwrotu odszkodowania tylko za jedną działkę i nic nie stoi na przeszkodzie, aby Wojewoda zlecił uzupełnienie operatu szacunkowego i samodzielnie określił oraz zwaloryzował należne do zwrotu odszkodowanie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2202/15 oddalił skargę kasacyjną Wojewody [...] od ww. wyroku.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. Wojewoda [...] uchylił pkt 3 zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2013 r. i orzekł o: zobowiązaniu J. i Z. małż. W. do zwrotu na rzecz Gminy Miasta B. odszkodowania za wymienioną w pkt 1 decyzji nieruchomość w kwocie 7.554,37 zł, rozłożeniu kwoty 7.554,37 zł na 60 rat, wskazując, że pierwsza rata wynosi w łącznej wysokości 126,27 zł (dla J. W. wynosi 63,14 zł, dla Z. W. wynosi 63,13 zł) i płatna jest w terminie 14 dni od dnia, gdy decyzja podlega wykonaniu, zaś kolejne 59 rat wynoszą w łącznej wysokości po 125,90 zł (dla J. W. 62,95 zł, dla Z.W. 62,95 zł), płatne wraz z każdorazowo naliczonymi odsetkami w terminie odpowiadającym pierwszej racie co do dnia miesiąca określonego cyfrą, w kolejnych następujących po sobie 59 miesiącach.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przypomniał, że decyzją Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...] czerwca 1986 r. nr [...], wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w B., oznaczonej na mapie ewidencyjnej nr [...] jako działki nr 10/4, nr 10/5, nr 10/6 o pow. 3054 m2, nieuregulowanej w księdze wieczystej ani w zbiorze dokumentów, stanowiącej współwłasność J. i Z. małż. W. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii geodezyjnej sporządzonej w dniu 24 lipca 2013r., wynika, że wywłaszczone działki odpowiadają działkom: nr 128/1, nr 128/3, nr 128/4. Wniosek o zwrot dotyczył wszystkich działek objętych decyzją wywłaszczeniową.

Dalej organ odwoławczy zauważył, że przesądzone zostało w niniejszej sprawie wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 671/09 i z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 116/15 oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2202/15, że działka nr 10/6, odpowiadająca w aktualnej ewidencji gruntów działce nr 128/4, objęta jest hipotezą art. 229 u.g.n. Grunt obejmujący wywłaszczoną działkę nr 10/6 został bowiem oddany osobie trzeciej - A Spółce Akcyjnej w użytkowanie wieczyste na mocy aktu notarialnego Rep. [...] z dnia 29 grudnia 1994 r. Stosownie zaś do regulacji zawartej w art.229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Wpis do księgi wieczystej KW Nr [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu został dokonany w dniu 13 grudnia 1995 r., co zostało potwierdzone pismem Sądu Rejonowego w B. [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia [...] czerwca 2013 r. [...]. Obecnie, na mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], prawo użytkowania wieczystego zostało przekształcone w prawo własności, a w Dziale [...] ww. księgi wieczystej figurują osoby fizyczne jako współwłaściciele gruntu na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Aktualni współwłaściciele prawa do przedmiotowego gruntu nadal korzystają z ustanowionej art. 229 u.g.n. ochrony. Wojewoda podkreślił, że powyższe oznacza, iż zwrot terenu odpowiadającego dawnej działce nr 10/6 pozostaje niemożliwy.

W dalszej części uzasadnienia rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że w sentencji decyzji o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania z dnia [...] czerwca 1986 r. podano, że wywłaszczenie następuje na wniosek Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji w P. Oddział w B. na rzecz realizacji bazy Przedsiębiorstwa A, a w uzasadnieniu decyzji powtórzono, że postępowanie wywłaszczeniowo – odszkodowawcze zostało wszczęte na wniosek Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji w P. Oddział w B. i powołano się na decyzję zatwierdzającą plan realizacyjny nr [...] z dnia [...] stycznia 1986 r., doprecyzowując, że nieruchomość jest niezbędna pod budowę bazy A oraz ul. A.

W ocenie Wojewody [...] w okolicznościach niniejszej sprawy niezbędne było dodatkowe doprecyzowanie celu wywłaszczenia w oparciu o dokumenty zgromadzone przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej, w korelacji z treścią samej decyzji powołującej dany, konkretny dokument. W tym zakresie organ odwoławczy podał, że w sentencji decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 1986r. orzeczono, że wywłaszczana zostaje, przez co należy rozumieć, że jako niezbędna dla realizacji celów publicznych, nieruchomość oznaczona na mapie nr [...] jako działki nr 10/4, 10/5, 10/6. Stwierdził na podstawie ww. dokumentu znajdującego się w operacie nr [...], stary nr [...], że pod bazę A przeznaczona była działka nr 10/6, pod ulicę A "B" przeznaczona była działka nr 10/5, natomiast działka nr 10/4 przeznaczona była, zgodnie zarówno z rejestrem pomiarowym, jak i mapą, pod strażnicę p-poż, a zatem wyłącznie zgodnie z tak określonym przeznaczeniem działki nr 10/4 należy rozpatrywać jej dalsze wykorzystanie. Na załączniku nr 2 stanowiącym realizacyjny plan ogólny zagospodarowania terenu zobrazowano zagospodarowanie terenu pod Oddział [...]. Zgodnie z planem działka nr 10/6 przeznaczona została pod zabudowania A, zaś działka nr 10/5 pod projektowaną ulicę. Na planie literami ABCDE określono granice opracowania i dotyczą one A oraz projektowanej ulicy. Działka nr 10/4 pozostawała natomiast poza granicami opracowania, co stanowi dodatkowy argument przemawiający za tym, że zarówno celu samego wywłaszczenia, jak i jego realizacji, nie można upatrywać w tym dokumencie, ale zgodnie z dokumentem geodezyjnym powołanym w sentencji decyzji wywłaszczeniowej. Dodatkowo organ wskazał się, że zgodnie z planem ogólnym realizacyjnym zagospodarowania terenu Strażnicy Pożarnej przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w B. w dniu 18 września 1978 r. stanowiącym załącznik do decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 1976 r. w sprawie zatwierdzenia planu realizacyjnego zagospodarowania terenu Strażnicy Pożarnej, sporna działka nr 10/4 leżała w granicach terenu Strażnicy Pożarnej oznaczonego literami ABCDEF. Funkcjonowały poza tym w obrocie prawnym w określonych ramach czasowych: decyzja z dnia [...] lipca 1976 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia planu zagospodarowania bazy A, jak też decyzja z dnia [...] grudnia 1984 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia planu realizacyjnego bazy [...].

Jak dalej wyjaśnił Wojewoda [...], z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że na dużym terenie obejmującym zasięgiem również działkę nr 128/1 powstały i funkcjonują zabudowania i urządzenia w ramach Państwowej Straży Pożarnej. Sporna część terenu kompleksu odpowiadająca działce nr 128/1 wykorzystywana jest jako boisko do zajęć sportowo-pożarniczych. Zgromadzona dokumentacja stanowi potwierdzenie, że teren PSP pozostaje ogrodzony, zagospodarowany i wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem.

Odnosząc się z kolei do zagadnienia zbędności działki nr 10/5 na cel wywłaszczenia określony jako budowa ul. A B, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie ustalono, iż droga ta nie została urządzona. Podczas oględzin nieruchomości, z których protokół sporządzono w dniu 17 października 2008 r., ustalono, że działka nr 128/3 stanowi teren zachwaszczony, porośnięty niekoszoną trawą i samosiejką drzew. Przez działkę nr 128/3 przebiega jedynie infrastruktura techniczna, która w realiach sprawy nie koliduje ze zwrotem.

Wojewoda [...] podkreślił dalej, że w przedmiotowej sprawie wypowiadał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi i Naczelny Sąd Administracyjny, a organ stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest związany oceną prawną zawartą w uzasadnieniach wyroków tych sądów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 116/15 przesądził w istocie, że przeprowadzone dotychczas w sprawie ustalenia w zakresie różnic w powierzchni nieruchomości, znajdujące odzwierciedlenie w uzasadnieniu ww. decyzji organu administracji, stanowią wyjaśnienie istniejących rozbieżności, po wtóre, do zwrotu kwalifikuje się jedynie działka nr 128/3 o pow. 0,0575 ha, działka nr 128/4 objęta jest bowiem hipotezą art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc roszczenie zwrotowe nie przysługuje, a w przypadku działki nr 128/1 zwrot nie jest możliwy z racji jej wykorzystania. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, w sprawie nie zachodzi już konieczność przeprowadzenia ponownej szczegółowej analizy zasadności zaistnienia przesłanek do zwrotu działek objętych roszczeniem, gdyż składy orzekające sądów administracyjnych przesądziły już w sprawie tę kwestię, kwalifikując do zwrotu wyłącznie działkę nr 128/3. Wojewoda [...] nadmienił jednocześnie, w uzupełnieniu rozstrzygnięcia przedstawionego w decyzji z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], że według stanu aktualnego nie wybudowano na działce nr 128/3 drogi. Okoliczność powstania drogi uniemożliwiałaby bowiem zwrot stosownie do art. 2 u.g.n. w związku z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2222).

W dalszej kolejności organ odwoławczy odniósł się do kwestii dokonania ustaleń w zakresie wzajemnych rozliczeń z tytułu zwrotu działki 128/3. W tym zakresie wyjaśnił, że zgodnie z decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] czerwca 1986 r. odszkodowanie za oznaczone na mapie nr [...] działki nr 10/4, nr 10/5, nr 10/6 o pow. 3054 m2 ustalono w wysokości 535.131,00 zł. Decyzja stała się ostateczna z dniem 14 lipca 1986 r. Organ wyjaśnił, że kwotę 535.131 zł po denominacji należy zwaloryzować na dzień zwrotu. Stosownie do art. 227 u.g.n. do czasu ogłoszenia przez Prezesa GUS wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa GUS. Kwota odszkodowania określonego w decyzji wywłaszczeniowej po zwaloryzowaniu i denominacji wynosi 40.123,57 PLN. Wywłaszczeniu podlegał teren o pow. 3054 m2, do zwrotu kwalifikuje się działka nr 128/3 o pow. 575 m2, a to oznacza, że w świetle art. 140 ust. 3 u.g.n. należna do zwrotu kwota obliczona proporcjonalnie do powierzchni zwracanego gruntu wynosi 7.554,37 PLN. Zdaniem organu odwoławczego zatem Z. W. i J. W. powinni w ramach wzajemnych rozliczeń z tytułu zwrotu działki nr 128/3 zwrócić na rzecz Gminy Miasta B. otrzymane odszkodowanie za tę działkę, wynoszące obecnie 7.554,37 PLN. Kwota ta nie przekracza 50% aktualnej wartości działki, co pozostaje zgodne z art. 217 ust. 2 u.g.n., stosownie do którego to przepisu osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości.

Następnie Wojewoda [...] wyjaśnił, że podstawą ustalenia wysokości należnego do zwrotu odszkodowania był w niniejszej sprawie operat szacunkowy sporządzony w dniu 9 października 2017 r. przez rzeczoznawcę majątkowego R. K., legitymującego się uprawnieniami nr [...]. Biegły określił aktualną wartość działki nr 128/3 według stanu i cen na dzień zwrotu na kwotę 27.479 zł. Należna zatem do zwrotu kwota 7.554,37 PLN nie przekracza 50% aktualnej wartości działki. Wojewoda wskazał ponadto, że ocenił ww. opinię z wartości nieruchomości jako rzetelną, kompletną i sporządzoną zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W jego ocenie operat może stanowić wiarygodny dowód, będący podstawą ustalenia wysokości należnego do zwrotu odszkodowania. Rzeczoznawca w zgodzie z wymogami § 55 i § 56 rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) umieścił w operacie wszystkie informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości, w tym wskazał podstawy prawne i uwarunkowania dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawił tok swoich obliczeń oraz wynik końcowy. Przyjęte w procesie wyceny założenia organ II instancji ocenił jako prawidłowe, zgodne ze stanem faktycznym i prawnym.

Poza tym organ odwoławczy wskazał, nawiązując do normy określonej w art.140 ust. 4 u.g.n., że nie nastąpiło zwiększenie, ani zmniejszenie wartości zwracanej nieruchomości. Jak podał biegły w operacie z dnia 9 października 2017 r., na nieruchomości nie ujawniono podjęcia działań zgodnych z celem wywłaszczenia, które wpłynęłyby na zmniejszenie lub zwiększenie jej wartości i determinowałyby konieczność określenia wartości nieruchomości zgodnie z art. 140 ust. 4 u.g.n., tj. wartości z dnia wywłaszczenia i z dnia zwrotu zgodnie z wymogami normy, czyli bez uwzględnienia ewentualnych skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości.

Wojewoda [...] następnie wskazał, że organ, przychylając się do wniosku stron, rozłożył spłatę należności na raty, określone w sentencji decyzji, płatne co miesiąc przez pięć lat.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że w realiach sprawy zachodziła konieczność sporządzenia na nowo w postępowaniu prowadzonym przed organem odwoławczym opinii z wartości działki nr 128/3. Po przyjęciu za dowód w sprawie operatu szacunkowego z dnia 9 października 2017 r. należało zwaloryzować kwotę odszkodowania celem ustalenia należnego do zwrotu odszkodowania z tytułu zwrotu działki nr 128/3, co skutkowało koniecznością zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, tj.: uchyleniem zaskarżonej decyzji w zakresie punktu 3 i orzeczeniem co do istoty sprawy w tej części. Wojewoda [...] zaznaczył przy tym, że w pozostałej części decyzja Starosty [...] pozostaje bez zmian.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję wniosła Gmina Miasto B., reprezentowana przez Prezydenta Miasta B., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części orzekającej o zwrocie nieruchomości jako sprzecznej z intencją i literalnym brzmieniem przepisu art. 136 ust. 3, stosownie do art. 137 u.g.n., który umożliwia zwrot nieruchomości lub jej części na rzecz poprzedniego właściciela w przypadku, gdy nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że działka nr 128/3 mieści się w granicach działki nr 10/5. Przedmiotowa działka jest nieruchomością, na której zlokalizowana jest infrastruktura techniczna w postaci linii kablowej wysokiego napięcia i kolektora sanitarnego kdD 600. Działka nr 128/3 wywłaszczona została pod budowę ulicy "A B", a ww. infrastruktura jest etapem realizacji tej inwestycji. Zdaniem strony skarżącej, rozpatrując przesłanki zwrotu, należałoby uwzględnić, że na przestrzeni lat cel wywłaszczenia pozostał niezmienny, czego potwierdzeniem jest przeznaczenie nieruchomości w kolejno obowiązujących planach zagospodarowania przestrzennego m. B.:

- w planie zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia 29 grudnia 2005 r. (Dz.U. Woj. [...] z 2006r. Nr 38, poz. [...]) działka nr 128/3 znajduje się w jednostce urbanistycznej 4KDL i opisana jest jako istniejąca ulica;

- w planie zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] sierpnia 201 6r. (Dz.U. Woj. [...] z 2016r. poz. [...]) działka nr 128/3 znajduje się w jednostce urbanistycznej 4KDL i opisana jest jako istniejąca ul. B.

W ocenie strony skarżącej wykonane zadania inwestycyjne polegające na wybudowaniu infrastruktury urządzeń podziemnych świadczą o niezbędności działki do realizacji zadania finalnego, jakim jest budowa ulicy "A B". Skonkretyzowany cel pozyskania działek jest inwestycją o szerokim wachlarzu zadań niezbędnych do wykonania celu głównego. W zakresie koniecznych prac, poprzedzających inwestycję docelową, mieści się właśnie uzbrojenie terenu, co niewątpliwie stanowi realizację celu publicznego. Wybudowanie infrastruktury technicznej jest więc elementem większego przedsięwzięcia, w ramach którego przewidziano budowę ulicy "A".

Podsumowując, Prezydent Miasta B. stwierdził, że zwrot nieruchomości nie powinien nastąpić, gdyż nie wynika on z przesłanek zawartych w art. 137 u.g.n. warunkujących zasadność zwrotu.

W odpowiedzi na skargę Gminy Miasta B. Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że wprawdzie będąca przedmiotem sporu działka nr 128/3 posiada w świetle zapisów planistycznych przeznaczenie drogowe pod ulicę B, to jednak faktycznie droga na tym terenie jak dotąd nie powstała. Tym samym nie dochowano wymogów czasowych ustalonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., co oznacza zbędność gruntu na ten cel.

Powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi także Z. W. w zakresie pkt. 2, tj. odmowy zwrotu działki 128/1 o pow. 0,289 ha i nr 128/4 o pow. 0,2028 ha, oraz pkt. 3, tj. dotyczącego treści: "płatne w terminie do 25 każdego miesiąca począwszy od 2014 r. po 58,00 zł każda z ww. osób", gdyż co do daty, w jej ocenie, prawdopodobnie wystąpiła pomyłka.

W ocenie skarżącej, reprezentowanej przez M.W., zaskarżone rozstrzygnięcie w sposób rażący krzywdzi prawowitych właścicieli, jest niesprawiedliwe i sprzeczne z art. 2, art. 21 i art. 64 pkt 2 Konstytucji RP. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że chcą być potraktowani w zakresie zwrotu nieruchomości jak Żydzi, czy Kościół Katolicki, którzy nie walczyli z okupantem niemieckim o odzyskanie wolności, jak również nie uczestniczyli w odbudowie kamienic, a nieruchomości zostały im zwrócone. Zaznaczył, że obecna władza nie ochroniła należącej do skarżącej własności, przez to uniemożliwiła przekazanie ziemi prawowitym spadkobiercom, czyli zabrała im prawo dziedziczenia. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że Spółka A jako obdarowany nie tylko przyjęła korzyści, ale jest także zobowiązana przejąć obowiązki przekazującego. Spółka ta natomiast nie dopełniła obowiązku powiadomienia prawowitych właścicieli o możliwości zwrotu zabranej ziemi, co jest niezgodne z prawem.

W dalszej części skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że działka nr 128/4 nie została nabyta w dobrej wierze. Wskazał, że nigdy nie udostępniono skarżącej dokumentów dotyczących przetargu. Działka nr 128/4 została sprzedana przez Spółkę A najpierw teściowi Z. W. Z.S. w dniu 26 lutego 2003 r., a kolejnym aktem notarialnym z dnia 10 lipca 2003 r. Z.S. przeniósł prawo użytkowania wieczystego na Z. i J.W., czyli na swojego zięcia i córkę. W ocenie skarżącej zatem całe przejęcie ziemi zostało dokonane z naruszeniem prawa. Stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, iż prawo użytkowania wieczystego zostało przekształcone w prawo własności i fakt ten wpisano w Dziale [...] księgi wieczystej KW Nr [...], tylko upewnia w przekonaniu, że jest to układ i nieuczciwe przejęcie własności.

W dalszej kolejności pełnomocnik skarżącej oświadczył, że składa propozycję Z. i J. W. oddania ziemi jej rodzicom za kwotę równą z tą, jaką rodzice musieliby zapłacić Skarbowi Państwa za wypłacone odszkodowanie. Wskazał, że w innym przypadku, po otrzymaniu materiałów z przetargu, sprzedaży i od Starosty skieruje sprawę do Prokuratury i Sądu, jako nieuczciwe przejęcie ziemi w wyniku układów, jak również przekaże sprawę do wiadomości publicznej.

Odnośnie działki 128/1 pełnomocnik skarżącej wskazał, że domaga się wydania działki zastępczej o powierzchni równej lub większej od zabranej na terenie miasta B..

Podsumowując pełnomocnik skarżącej stwierdził, że akty normatywne, na które powołuje się Wojewoda w zaskarżonej decyzji, nie są zgodne z Konstytucją RP lub są niewłaściwie interpretowane W jego ocenie decyzja została wydana w oderwaniu od rzeczywistości i sprawiedliwości społecznej. Wpis w księdze wieczystej został dokonany wtedy, kiedy toczyły się sprawy sądowe o zwrot ziemi, a w Starostwie i Urzędzie Miasta były pozostawione pisma zakazujące zmian.

W końcowej części skargi pełnomocnik Z. W. wskazał, że domaga się dostarczenia przez Starostwo i Urząd Miasta B. wszystkich dokumentów związanych z przetargiem oraz związanych ze zmianą wpisu w księdze wieczystej zainicjowaną przez Starostę, w tym podania nazwiska i adresu tego Starosty. Ponadto domaga się od Wojewody [...] nakazanie złożenia oświadczenia przez Z. i J. W., odnośnie relacji ze Starostą [...], który to zdecydował o zmianach wpisów w księdze wieczystej, oraz podania okoliczności, w jakich przekonali Starostę, aby działał w ich interesie, a na szkodę prawowitych właścicieli.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 31 sierpnia 2018 r. Z. i J. W. - uczestnicy postępowania w niniejszej sprawie wnieśli o odrzucenie skargi, wskazując na występujące w ich ocenie kłamstwa i pomówienia w niej zawarte.

Na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowił połączyć na podstawie art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawę ze skargi Z.W. (sygn. akt II SA/Łd 431/18) ze sprawą ze skargi Gminy Miasta B. (sygn. akt II SA/Łd 390/18) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić sprawę pod sygn. akt II SA/Łd 390/18.

Pełnomocnik Z.W., ustanowiony z urzędu, poparł skargę i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części.

Natomiast pełnomocnik Gminy Miasta B. poparł skargę wniesioną przez Gminę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skargi podlegają oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r., którą organ ten uchylił pkt 3 decyzji Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] r. w przedmiocie zwrotu nieruchomości (dz. nr 128/3), odmowy zwrotu części nieruchomości położonych w obrębie [...] m. B. (dz. nr 128/1 i nr 128/4) i zobowiązania do zwrotu wypłaconego odszkodowania za nieruchomość w kwocie 7.072,50 zł i rozłożenia tej kwoty na raty, i w tym zakresie orzekł o zobowiązaniu J. i Z. małż. W. do zwrotu na rzecz Gminy Miasta B. odszkodowania za nieruchomość opisaną w pkt 1 tej decyzji w kwocie 7.554,37 zł oraz o rozłożeniu tej kwoty na raty, w sposób szczegółowo wskazany na stronie 2 decyzji.

Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy, zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. została wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 116/15, od którego NSA oddalił skargę kasacyjną w drodze wyroku z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2202/15.

Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zatem regulacja zawarta w art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którą ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Wyjaśnić przy tym należy, że ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, dostępne pod adresem: http://cbois.nsa.gov.pl). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Z tych względów przyjąć zatem należy, że "związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego oceną prawną" w rozumieniu art.153 p.p.s.a. oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku" (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2018r., sygn. akt I FSK 985/16, LEX nr 2493461).

Przechodząc do kontroli zaskarżonej obecnie decyzji zarówno przez Z. W., jak i Gminę Miasto B., z perspektywy realizacji powyższego obowiązku Sądu ponownie rozpoznającego sprawę, w rozumieniu powołanego art.153 p.p.s.a., należy przede wszystkim wskazać, iż w powołanym wyroku z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 116/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podzielił stanowisko organów orzekających w sprawie, że dokumentacja sprzed wywłaszczenia pozwalała uściślić jego cel i stanowiła punkt odniesienia do dalszych rozważań o ewentualnej zbędności działek na cel wywłaszczenia. Na tej podstawie Sąd następnie przyjął, że organ I instancji zasadnie uznał, iż działka nr 10/4 przeznaczona pod strażnicę pożarniczą nie stała się zbędna, podkreślając przy tym, że z zebranego materiału dowodowego jasno wynika, że cel wywłaszczenia zrealizowano, a działka nadal służy strażnicy p.poż. Natomiast działka nr 10/5 przeznaczona pod drogę stała się zbędna, a celu wywłaszczenia nie zrealizowano, co zdaniem Sądu znajdowało oparcie w aktach sprawy. Jednocześnie WSA w Łodzi podzielił w całości pogląd prezentowany w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych i NSA, zgodnie z którym w świetle postanowień art. 229 u.g.n. fakt ustanowienia na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego i wpisania go do księgi wieczystej powoduje, że roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie może być uwzględnione, stanowi więc bezwzględną negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości i wobec jej zaistnienia organy administracji publicznej są zobowiązane do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości niezależnie od tego, czy nieruchomość została wykorzystana na cel, na jaki została wywłaszczona. Poprzez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest niemożliwy, bowiem podmiot publiczny (np. gmina), z uwagi na ustanowione na nieruchomości użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, nie ma w swojej dyspozycji tejże nieruchomości i związku z tym nie może dokonać jej zwrotu. Decyzja o zwrocie nieruchomości wydana w tej sytuacji godziłaby w porządek prawny i byłaby w dniu jej wydania trwale niewykonalna, co skutkowałoby stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.

Ponadto, zdaniem Sądu, zwrot takiej nieruchomości skutkowałby jednocześnie naruszeniem prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego przysługującego innym osobom. Byłaby to więc forma niejako kolejnego wywłaszczenia danej nieruchomości, polegająca na odebraniu prawa własności aktualnemu właścicielowi i zwrotu nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela. Sąd podkreślił przy tym, że takiej konstrukcji prawnej wywłaszczenia czy też odebrania prawa własności nie zna ustawa o gospodarce nieruchomościami, a art.229 u.g.n. wyraźnie rozstrzyga o niedopuszczalności takiego "odbierania" nieruchomości aktualnym właścicielom i zwrocie jej poprzednim właścicielom. Podsumowując powyższy wywód, Sąd stwierdził, że organy orzekające w sprawie zastosowały prawidłową wykładnię przepisów prawa materialnego.

Zauważyć przy tym należy, że Sąd w składzie poprzednio orzekającym w sprawie, odnosząc się do kwestii naruszeń proceduralnych wskazał, że postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ I instancji dotknięte jest niewielkimi brakami i wymaga tylko uzupełnienia dodatkowymi dowodami i materiałami w zakresie zwrotu odszkodowania tylko za jedną działkę i nic nie stoi na przeszkodzie, aby Wojewoda zlecił uzupełnienie operatu szacunkowego i samodzielnie określił i zwaloryzował należne do zwrotu odszkodowanie, a przynajmniej przeszkody takie nie zostały wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewoda nie uzasadnił również, dlaczego sam nie uzupełnił materiału dowodowego, który ocenił jako niewystarczający. W ocenie Sądu, organ odwoławczy powinien we własnym zakresie skorygować rozstrzygnięcie organu I instancji. Jest to również zasadne z uwagi na czas trwania postępowania administracyjnego ( od 2008r.) i oczekiwanie skarżącej i jej męża, którzy są osobami w podeszłym wieku na ostateczne merytoryczne zakończenie sprawy. WSA w Łodzi podkreślił przy tym, że stwierdzenie uchybień natury merytorycznej nie dawało organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, lecz obliguje go do wydania w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego orzeczenia reformatoryjnego, a więc decyzji o uchyleniu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w całości albo w części i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy. W konkluzji Sąd przyjął, że wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wątpliwości co do ustalenia wysokości i waloryzacji należnego do zwrotu odszkodowania powinny zostać rozstrzygnięte przez organ odwoławczy we własnym zakresie, ewentualnie w drodze przeprowadzenia dodatkowego postępowania uzupełniającego w trybie art. 136 kodeksu postępowania administracyjnego, co winno doprowadzić do wydania decyzji merytorycznej w sprawie. Powyższe stanowisko WSA w Łodzi znalazało potwierdzenie w powołanym wyżej wyroku NSA z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2202/15 oddalającym skargę kasacyjną Wojewody [...] od ww. wyroku.

Mając na uwadze powyższe, w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że - wbrew wywodom skargi wniesionej przez Gminę Miasto B. - organy trafnie przyjęły, iż cel wywłaszczenia na działce nr 10/5 (odpowiadającej działce nr 128/3) nie został zrealizowany (działka przeznaczona pod drogę stała się zbędna), natomiast działka nr 10/4 (odpowiadająca działce nr 128/1) przeznaczona pod strażnicę p.poż. nie stała się zbędna, cel wywłaszczenia zrealizowano i działka nadal służy tej strażnicy. Niewątpliwie kwestie te zostaly stwierdzone przez Sąd w sposób jedoznacznie wiążący, co wynika wprost z przywołanej oceny prawnej WSA w Łodzi, zawartej w wyroku z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 116/15, która wiąże także skład orzekający aktualnie w niniejszej sprawie.

Analogicznej treści uwagi dotyczące wiążącej roli oceny zawartej w powołanym wyroku WSA w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 116/15 należy odnieść także do kwestii braku możliwości zwrotu na rzecz J. i Z. małż. W. działki nr 10/6 (odpowiadającej działce nr 128/4), z uwagi na fakt jej oddania w użytkowanie wieczyste na mocy aktu notarialanego Rep. [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. Z powołanego wyroku, jak trafnie wskazał Wojewoda, wprost wynika, że Sąd podzielił w nim stanowisko, iż w świetle postanowień art. 229 u.g.n. fakt ustanowienia na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego i wpisania go do księgi wieczystej powoduje, że roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie może być uwzględnione, stanowi więc bezwzględną negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości i wobec jej zaistnienia organy administracji publicznej są zobowiązane do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości niezależnie od tego, czy nieruchomość została wykorzystana na cel, na jaki została wywłaszczona. Kwestia ta w ocenie Sądu nie budzi aktualnie najmniejszych wątpliwości co do przyjętych przez WSA w Łodzi ustaleń w przedmiotowej materii, respektowanych przez organ w toku ponownego rozpoznawania sprawy.

Zasadnie zatem Wojewoda [...] przyjął, że zachodzi brak możliwości zwrotu powyższej działki z uwagi na fakt, że działka nr 10/6, odpowiadająca w aktulanej ewidencji gruntów działce nr 128/4, objęta jest hipotezą art. 229 u.g.n. Ten bowiem stanowi, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Ta sytuacja wystąpiła zaś w niniejszej sprawie, o czym wprost przesądził WSA w Łodzi w wyroku z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 116/15, wskazując, że z informacji z sądu wieczystoksięgowego jasno wynika, że wpisu do księgi wieczystej odnoszącego się do oddania w użytkowanie wieczyste dokonano w dniu 13 grudnia 1995 r., a więc przed wejściem w życie powołanej ustawy (ustawa weszła w życie dnia 1 stycznia 1998 r.).

Dokonując zaś w dalszej kolejności oceny wywiązania się Wojewody [...] z realizacji wskazań Sądu dotyczących postępowania wyjaśniającego zawartych w powyższym wyroku, należy stwierdzić, że organ zastosował się do tej oceny i wskazań. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji bowiem dowodzi, że podstawą ustalenia wysokości należnego do zwrotu odszkodowania był operat szacunkowy sporządzony w dniu 9 października 2017 r. przez rzeczoznawcę majątkowego R.K., legitymującego się uprawnieniami nr [...]. Wojewoda wyjaśnił przy tym, że biegły określił aktualną wartość działki nr 128/3 według stanu i cen na dzień zwrotu na kwotę 27.479 zł. Należna zatem do zwrotu kwota 7.554,37 PLN nie przekracza 50% aktualnej wartości działki. Nie budzi też wątpliwości Sądu, że Wojewoda prawidłowo ocenił ową opinię z wartości nieruchomości jako rzetelną, kompletną i sporządzoną zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Niewątpliwie operat ten mógł stanowić wiarygodny dowód, będący podstawą ustalenia wysokości należnego do zwrotu odszkodowania. Trafnie przy tym Wojewoda wskazał, że rzeczoznawca w zgodzie z wymogami § 55 i § 56 rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) umieścił w operacie wszystkie informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny nieruchomości, w tym wskazał podstawy prawne i uwarunkowania dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawił tok swoich obliczeń oraz wynik końcowy. Podzielić należy także zapatrywanie organu, że nie nastąpiło zwiększenie, ani zmniejszenie wartości zwracanej nieruchomości w rozumieniu art. 140 ust. 4 u.g.n. Biegły w operacie z dnia 9 października 2017 r., wskazał bowiem, że na nieruchomości nie ujawniono podjęcia działań zgodnych z celem wywłaszczenia, które wpłynęłyby na zmniejszenie lub zwiększenie jej wartości i determinowałyby konieczność określenia wartości nieruchomości zgodnie z art. 140 ust. 4 u.g.n., tj. wartości z dnia wywłaszczenia i z dnia zwrotu zgodnie z wymogami normy, czyli bez uwzględnienia ewentualnych skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Sąd nie dopatrzył się przy tym uchybień w kwestii przedstawionych wyliczeń dotyczących waloryzacji (tabela na str. 13-14 decyzji), zresztą strony skarżące nie kwestionują tych ustaleń organu.

Jednocześnie w ocenie Sądu, Wojewoda [...] prawidłowo, przychylając się do wniosku stron, rozłożył spłatę należności na raty, określone w sentencji decyzji, płatne co miesiąc przez pięć lat. Wyjaśnić przy tym należy, że skarżąca Z.W. błędnie odczytuje sentencję zaskarżonej decyzji w kwestii początkowego terminu spłaty rat. Na stronie 2 decyzji Wojewoda bowiem wprost stwierdził, że pierwsza rata płata jest w "terminie 14 dni od dnia, gdy decyzja podlega wykonaniu", kolejne 59 rat należy uiszczać wraz z każdorazowo naliczonymi odsetakmi w terminie odpowidającym pierwszej racie co do dnia miesiaca określonego cyfrą, w kolejnych następujących po sobie 59 miesiącach. Natomiast strona 1 zaskarżonej decyzji przywołuje jedynie treść sentencji decyzji organu I instancji z dnia [...] r.

Reasumując, Sąd nie podzielił zarzutów skarg dotyczących naruszenia przez organ wskazanych przepisów prawa materialnego. Nie dopatrzył się także naruszenia przepisów procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wszystkie ustalenia organu odwoławczego znajdują potwierdzenie w zgromadzonym i prawidłowo ocenionym materiale dowodowym sprawy, a zaskarżona decyzja spełnia wszystkie wymogi określone w art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego i niewątpliwie wydana została stosownie do wymogów określonych w art. 153 p.p.s.a.

Ponadto na marginesie niniejszej sprawy Sąd wyjaśnia, że kwestia formułowanych w na str. 2 skargi propozycji skarżącej Z. W. adresowanych do uczestników postępowania pozostaje poza kognicją Sądu w tej sprawie. Analogicznej treści uwagę odnieść należy do zawartego w skardze żądania skarżącej Z. W. dotyczącego dostarczenia przez Starostwo i Urząd Miasta B. wszystkich dokumentów związanych z przetargiem oraz związanych ze zmianą wpisu w księdze wieczystej zainicjowaną przez Starostę, w tym podania nazwiska i adresu tego Starosty. Tego rodzaju żądania jako wykraczające poza kognicję Sądu w niniejszej sprawie nie podlegały ocenie w ramach dokonywanej przez Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji. Skarżąca tego typu żądania i propozycje musi bezpośrednio kierować do wybranych przez siebie adresatów (żądania na str. 2 i 3 skargi).

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej Z. W. z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714) – pkt 2 sentencji wyroku.

dc