Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 110/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25  art. 57
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 110/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Ewa Michna, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2015 r., sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. sp.k. w K. na decyzję Zarządu Województwa M. z dnia 28 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 października 2014 r. nr [...] Zarząd Województwa M. – po rozpoznaniu odwołania beneficjenta F. Sp. z o.o. s.k. w K. - utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Przedsiębiorczości z dnia 25 czerwca 2014 r. o nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania:

- kwoty 138.734,13 zł pochodzącej ze środków europejskich odpowiadającej wkładowi Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wraz z należnymi odsetkami licznymi jak od zaległości podatkowych od dnia przekazania przez środków, t.j. od dnia 25 listopada 2011 r.;

- kwoty 24.482,49 zł środków krajowego współfinansowania wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych od dnia przekazania środków, t.j. od dnia 25 listopada 2011 r.

W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 1 lipca 2011 r. została zawarta pomiędzy Centrum Przedsiębiorczości a F. Sp. z o.o. s.k. w K umowa nr [...] o dofinansowanie projektu pod nazwą "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa F. Spółka z o.o. Spółka komandytowa poprzez zakup innowacyjnego sprzętu F.". Płatność końcowa została przekazana beneficjentowi w dniu 25 listopada 2011 r.

W wyniku informacji powziętej w toku procesu monitorowania trwałości projektu, a dotyczącej zawieszenia działalności klubu F. , w dniu 4 września 2013 r. MCP przeprowadziło kontrolę trwałości w miejscu realizacji projektu (ul. P. w K). W jej toku stwierdzono, iż działalność, na którą F.sp. z o.o. s.k. otrzymał dofinansowanie nie była kontynuowana. Podczas kontroli beneficjent nie posiadał żadnych środków trwałych zakupionych w ramach projektu, a lokal, w którym miał być realizowany projekt, został opróżniony i zamknięty. Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez właściciela lokalu, w którym realizowano projekt, t.j. A. sp. z o.o. sp. komandytowo-akcyjna, wypowiedział on w dniu 19 czerwca 2013 r. umowę najmu lokalu ze skutkiem na dzień 31 lipca 2013 r. w związku z zaległościami czynszowymi F.sp. z o.o. s.k. Przekazanie lokalu wynajmującemu nastąpiło w dniu 9 sierpnia 2013 r. Natomiast wyposażenie klubu F., w tym środki trwałe w ramach projektu, zostały zajęte w ramach czynności komorniczych, w związku z prowadzonym na wniosek wierzyciela A. postępowaniem egzekucyjnym. Fakt zajęcia środków trwałych potwierdza sporządzony w dniu 6 lipca 2013 r. przez Komornika Sądowego, protokół zajęcia ruchomości przy ul. P. w K. W ramach uzupełnień z dnia 27 września 2013 r. beneficjent dostarczył kolejne zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z dnia 9 września 2013 r. na wniosek A. D. sp. z o.o. S.K.A. w celu wyegzekwowania od F. sp. z o.o. s.k należności w kwocie ponad 470.000 zł.

Na skutek zajęcia środków trwałych beneficjent zaprzestał prowadzenia działalności w lokalizacji przy ul. P. w K. z dniem 6 lipca 2013 r., co potwierdza, poza wspomnianym wcześniej protokołem z czynności komornika (dokumentem urzędowym), również informacja zamieszczona na stronie internetowej beneficjenta [...] Powyższe pozwala stwierdzić zdaniem organu, że do znaczącej modyfikacji projektu doszło z dniem 6 lipca 2013 r.

Organ wskazał dalej, że w dniu 24 lipca 2013 r. beneficjent złożył wniosek o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej. Przewodniczący Wydziału VIII Gospodarczego dla spraw upadłościowych i naprawczych przy Sądzie Rejonowym, zarządzeniem z dnia 10 września 2013 r. wniosek zwrócił, w związku ze stwierdzonymi brakami formalnymi, które nie zostały usunięte, pomimo stosownego wezwania przez sąd (zarządzeniem z dnia 25 lipca 2013 r. doręczonym skutecznie dnia 6 sierpnia 2013 r.).

Organ przyjął na podstawie powyższego, że F.zaprzestając w powyższych okolicznościach prowadzenia działalności objętej projektem, nie wywiązał się z obowiązku utrzymania trwałości projektu oraz nie utrzymał celu projektu, a wobec zajęcia wyposażenia klubu F. przez komornika, w tym dofinansowanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 środków trwałych niemożliwa była weryfikacja utrzymania trwałości wskaźników produktu i rezultatu.

W związku z czym MCP uznał, że beneficjent dokonał znaczącej modyfikacji projektu w rozumieniu art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006, to jest zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków trwałych zakupionych w ramach projektu, a tym samym zmianie uległy warunki realizacji operacji (nieutrzymanie celu projektu). Oznaczało to naruszenie przez beneficjenta § 4 ust. 3 oraz § 16 ust. 1, 2 i 3 umowy w zakresie zobowiązania do zachowania trwałości projektu w związku z art 57 Rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006 poprzez zaprzestanie działalności produkcyjnej (usługowej) i tym samym zmianę charakteru i warunków realizacji operacji. W związku z zapisami § 16 ust. 6 umowy o dofinansowanie, beneficjent zobligowany był zatem do zwrotu otrzymanego dofinansowania proporcjonalnie do nieutrzymanego okresu trwałości wraz z odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych, od dnia wypłaty środków.

Kwota środków do zwrotu została wyliczona przez organ I instancji przy założeniu, że datą dokonania znaczącej modyfikacji w rozumieniu art. 57 Rozporządzenia 1083/2006 był dzień 6 lipca 2013 r., co oznacza, że do końca trzyletniego okresu trwałości, który rozpoczął się w dniu 25 listopada 2011 r., pozostało jeszcze 507 dni. Cały zaś okres trwałości wyliczono na 1095 dni. Z powyższego wyliczono, że pozostały (niezrealizowany) okres trwałości stanowi proporcjonalnie 46,30%, a zatem taka część sumy udzielonego wsparcia winna zostać zwrócona. Skoro dofinansowanie łącznie wyniosło 353.152,77 zł, to kwota do zwrotu, stanowiąca 46,30% tej pierwszej wynosi 163.509,73 zł.

W tym stanie rzeczy, MCP na podstawie przepisu art. 207 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, pismem nr ZP.407-28/13 z dnia 22 listopada 2013 r., wezwało F.sp. z o.o. s.k. do zwrotu środków w kwocie 163.509,73 zł, w tym z krajowego współfinansowania w wysokości 24.526,46 zł oraz z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w wysokości 138.983,27 zł oraz do zwrotu odsetek liczonych jak dla zaległości podatkowych.

W dniu 27 listopada 2013 r. przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone beneficjentowi, który miał obowiązek zwrócić środki do dnia 11 grudnia 2013 r., czego jednak nie uczynił. W wezwaniu poinformowano równocześnie beneficjenta, że wszczyna ono postępowanie administracyjne, a co za tym idzie staje się on jego stroną, a także poinformowano go o jego prawach i sposobach z nich skorzystania.

W związku z powyższym, w dniu 19 grudnia 2013 r. organ I instancji wydał decyzję znak: [...], w której zobowiązał beneficjenta F.sp. z o.o. sp. k. do zwrotu wskazanych środków wraz ze stosownymi odsetkami.

Od powyższej decyzji spółka odwołała się, w wyniku czego organ II instancji w dniu 11 marca 2014 r. wydał decyzję, którą uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu części dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich i środków budżetu państwa nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zarząd Województwa M. ustalił, że w zaskarżonej decyzji dokonano błędnego wyliczenia kwoty należnej do zwrotu. Błąd polegał na zawyżeniu współczynnika określającego procentowy udział okresu, w którym nie zachowano trwałości w stosunku do całego okresu trwałości. Pomimo dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, tj. daty początkowej okresu trwałości (25 listopada 2011 r.) i daty wprowadzenia istotnej modyfikacji (6 lipca 2013 r.), wyciągnięto niewłaściwe wnioski. Cały okres trwałości, ponieważ stanowi termin liczony w latach oraz obejmuje rok przestępny (2012) zawiera 1097 dni, natomiast organ I instancji przyjął, że jest to 1095 dni.

Na podstawie wskazanych wyżej dat organ I instancji naruszył przepisy prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do obliczenia wysokości odsetka dotacji jaki winien być zwrócony. W związku z brzmieniem art. 207 ust. 8 pkt 1 ustawy o finansach publicznych "w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1 (wykorzystania niezgodnie z procedurami środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich), instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania". Dopiero po upływie terminu określonego w ust. 8, w myśl art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych: organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej (...) wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2". W związku z tym, że instytucją, która podpisała umowę ze spółką był organ I instancji, zgodnie z art. 207 ust. 8 pkt w cytowanej ustawy, tylko ten organ miał kompetencje do wystawienia nowego wezwania do zwrotu środków, które jest konieczne, by następnie wydać decyzję o zwrocie środków w prawidłowo wyliczonej wysokości. Dlatego na podstawie wyżej powołanych przepisów organ II instancji nie znalazł podstaw do wydania decyzji orzekającej co do istoty sprawy w myśl art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tylko uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, uznając, iż w świetle szczególnych uregulowań ustawy o finansach publicznych wydanie decyzji reformatoryjnej nie jest dopuszczalne.

W konsekwencji organ I instancji ponownie wezwał beneficjenta do zwrotu środków, uwzględniając uwagi sformułowane w uzasadnieniu decyzji wydanej przez Zarząd Województwa z dnia 11 marca 2014 r., znak: [...] i na podstawie art. 207 ust. 8 w zw. z ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, pismem nr [...] z dnia 22 maja 2014 r., wezwał beneficjenta do zwrotu środków. Obowiązek zwrotu środków ustalony był na dzień 9 czerwca 2014 r., jednakże spółka nie uregulowała zobowiązania w terminie.

W związku z powyższym, w dniu 25 czerwca 2014 r. organ I instancji wydał decyzję znak: [...] , w której zobowiązał F.sp. z o.o. sp. k. do zwrotu dofinansowania w kwocie 138.734,13 zł pochodzącego ze środków europejskich odpowiadającego wkładowi Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków przez Ministerstwo Finansów (w części odpowiadającej środkom pochodzącym z budżetu środków europejskich odpowiadającym wkładowi Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego) na rachunek bankowy beneficjenta, dofinansowania w kwocie 24.482,49 zł pochodzącego ze środków krajowego współfinansowania wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków przez Centrum Przedsiębiorczości (w części odpowiadającej środkom pochodzącym z budżetu państwa) na rachunek bankowy beneficjenta, to jest łącznej kwoty 163.216,62 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

W odwołaniu od powyższej decyzji zarzucono rażące naruszenie przepisu art. 207 ust. 1 w zw. z art. 184 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 57 ust. 5 w zw. z art. 57 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999, a także przepisów postępowania, t.j. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 i art. 80 k.p.a.

W uzasadnieniu odwołania, w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego wskazano brak podstaw do uznania, że doszło do wykorzystania środków przeznaczonych na realizację programu finansowanego z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur przewidzianych w rozporządzeniu WE nr 1083/2006. Wskazano, że zaprzestanie działalności przez F.sp. z o.o. s.k. związane zostało z dokonanym w dniu 6 lipca 2013 r. zajęciem ruchomości beneficjenta, w tym sprzętu do ćwiczeń F., w lokalu przy ul. P. w K. przez Komornika Sądowego. Doszło również do wypowiedzenia umowy najmu wskutek zaległości finansowych w zapłacie czynszu, a postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wynajmującego.

Dalej wskazano, że podjęte czynności egzekucyjne zostały uchylone na skutek postanowienia z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt KM 35/13, którym Komornik Sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne. Z mocy samego prawa, z art. 826 k.p.c. powoduje to uchylenie wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych. Powyższe, zdaniem spółki wskazuje, że zaprzestanie przez nią działalności spowodowane było nagłymi i niespodziewanymi czynnościami egzekucyjnymi z wniosku wierzyciela, w wyniku których bez swojej winy utraciła z dnia na dzień obiektywną możliwość operacyjnego działania ukierunkowanego na uzyskiwanie przychodów, które mogłaby przeznaczać na realizację swoich wymagalnych zobowiązań, a w konsekwencji stała się wobec powyższego niewypłacalna. Powołując się na treść art. 10 oraz 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze uznano, że spółka znalazła się obiektywnie i faktycznie w stanie niewypłacalności - stanie bankructwa. Dodatkowo podkreślono, że wskutek egzekucji należności przez wierzyciela doszło do zajęcia w toku czynności egzekucyjnych ruchomości spółki służących jej do prowadzenia działalności i generowania przychodów. Jednak zasadniczy zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczy zdaniem spółki przepisu art. 57 ust. 5 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, który wyłącza stosowanie przepisów dotyczących zwrotu przez beneficjenta otrzymanego dofinansowania w wyniku zaprzestania działalności produkcyjnej spowodowanego upadłością niewynikającą z oszukańczego bankructwa, przy czym zdaniem F.sp. z o.o. nie jest konieczne wykazanie się formalnym postanowieniem o ogłoszeniu upadłości. Spółka uzasadnia to tym, że przy wykładni pojęcia bankructwa (upadłości, zgodnie z polską wersją językową) nie należy rozumieć w sensie formalnym, to jest odnosić wykładnię jedynie do przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego, ale należy wziąć pod uwagę zasadę prounijnej wykładni, harmonizacji prawa unijnego, bacząc na zasadę celowości i proporcjonalności, zwłaszcza w kontekście okoliczności faktycznych sprawy. Dodatkowo zwrócono uwagę, że przekonuje o tym również treść tego przepisu (art. 57 ust. 5 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006) w innych oficjalnych językach urzędowych Unii Europejskiej, jak chociażby w języku angielskim, francuskim, niemieckim, włoskim czy hiszpańskim, gdzie posłużono się określeniem bankructwa (język angielski, francuski czy włoski) oraz nieoszukańczej niewypłacalności (język hiszpański czy niemiecki).

W dalszej części uzasadnienia wskazano, iż ratio legis przepisu art. 57 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 przesądza, że to cel wydatkowania środków z dofinansowania przesądza o trwałości projektu, a cel jest realizowany poprzez prowadzenie działalności, na którą spółka pozyskała dofinansowanie. Wytłumaczono w związku z tym, że jeżeli cel pomimo prawnej i faktycznej możliwości nie jest realizowany, wówczas w pełni zasadne jest żądanie zwrotu dotacji. Natomiast w przypadku, gdy beneficjent nie ma możliwości kontynuowania działalności, na którą uzyskał dofinansowanie, wówczas mamy do czynienia z diametralnie różną sytuacją, dodatkowo gdy zaprzestanie działalności jest wynikiem niebędącej oszukańczym bankructwem upadłości, wówczas zachodzi okoliczność wyłączająca interpretację tej okoliczności jako znaczącej modyfikacji projektu skutkującej obowiązkiem zwrotu kwoty dofinansowania.

Podniesiono argumentację, że wskutek błędnej wykładni wzmiankowanego przepisu organ I instancji rozumienie przepisu art. 57 ust. 5 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 sprowadza wyłącznie do legitymowania się przez beneficjenta prawomocnym postanowieniem sądu o ogłoszeniu upadłości w rozumieniu art. 52 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, eliminując zarazem wykładnię polegającą na uznaniu obiektywnego stanu faktycznego dotyczącego beneficjenta - stanu bankructwa beneficjenta, w sytuacji, gdy wszelkie ustawowe i merytoryczne przesłanki przesądzające o bankructwie beneficjenta zachodzą.

Ponadto wskazano na zasadę pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej nad prawem krajowym, a w konsekwencji nakaz stosowania przez sądy i organy administracji takiej wykładni prawa krajowego, aby w możliwie jak najpełniejszy sposób zapewniała zgodność z prawem unijnym, wywodząc z tego "obowiązek instytucji pośredniczącej stosowania takiej wykładni prawa Unii Europejskiej, aby zakres desygnatów pojęcia "zaprzestania działalności w wyniku nieoszukańczego bankructwa" odpowiadał zakresowi desygnatów tego pojęcia w innych urzędowych językach Unii Europejskiej". Stwierdzono, iż nie można dokonywać wykładni, która zawęża pojęcie "nieoszukańcze bankructwo" do formalnej, oficjalnej upadłości ogłoszonej przez sąd, w konsekwencji czego należy uznać, że stan obiektywnie i faktycznie zaistniały w odniesieniu do beneficjenta winien zostać uznany za stan, o którym mowa w art. 57 ust. 5 Rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006.

Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania podkreślono, że stanowisko organu I instancji dowodzi, iż wbrew regułom art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 oraz art. 80 k.p.a. nie zostały w toku niniejszej sprawy zbadane okoliczności dotyczące obiektywnego i faktycznego stanu finansowego beneficjenta, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Wskazano, że niezbadanie sytuacji finansowej beneficjenta przy ocenie, czy zachodzi obowiązek zwrotu środków dofinansowania w kontekście przepisu art. 57 ust. 5 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, stanowi uchybienie w postępowaniu.

Zarząd Województwa M. rozpoznając odwołanie podniósł, że kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest to, czy istnieją przesłanki zwrotu części dofinansowania na realizację projektu. Wskazano na podstawę prawną decyzji, od której wniesiono odwołanie - art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, w związku z § 7 ust. 1 umowy nr [...] z dnia 1 lipca 2011 r. o dofinansowanie projektu pod nazwą "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa F.Spółka z o.o. Spółka komandytowa poprzez zakup innowacyjnego sprzętu F.". Zgodnie z zapisami wspomnianego artykułu ww. ustawy, w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są (...) wykorzystane z naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 (...) - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia, doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Z kolei zapisy umowy w § 7 ust. 1 stanowią:

1. Jeżeli zostanie stwierdzone, że Beneficjent wykorzystał całość lub cześć dofinansowania:

1). niezgodnie z przeznaczeniem,

2). bez zachowania obowiązujących procedur, lub

3). pobrał całość lub część dofinansowania w sposób nienależny albo w nadmiernej wysokości kwota dofinansowania jest zwracana przez Beneficjenta na zasadach określonych w art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Organ uściślił, że w sprawie stan faktyczny jest bezsporny. Odwołując się do naruszenia przepisów prawa materialnego, organ przytoczył treść art. 57 rozporządzenia 1083/2006 i wskazał, że wynika z niego, iż przepisy dotyczące utrzymania trwałości nie znajdują zastosowania w przypadku zasadniczej modyfikacji projektu w wyniku zaprzestania działalności gospodarczej spowodowanej upadłością, niebędącą oszukańczym bankructwem. Z treści art. 57 ust. 5 cytowanego wyżej rozporządzenia wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że dotyczy on sytuacji, w której zasadnicza modyfikacja projektu miała miejsce w wyniku zaprzestania działalności produkcyjnej, natomiast zaprzestanie działalności produkcyjnej (usługowej) spowodowane było upadłością. W ocenie organu II instancji nie można przyjąć, że wspomniany wyżej przepis ma zastosowanie w sytuacji, gdy, jak podnosi F. Spółka z o.o. s.k, zaprzestanie działalności przez beneficjenta spowodowane było nagłymi i niespodziewanymi czynnościami egzekucyjnymi z wniosku wierzyciela w stosunku do beneficjenta, w wyniku których bez swojej winy utracił z dnia na dzień obiektywną możliwość operacyjnego działania ukierunkowanego na uzyskiwanie przychodów, które mógłby przeznaczać na realizację swoich wymagalnych zobowiązań, a w konsekwencji stał się wobec powyższego niewypłacalny. Zaznaczono, że wyłączenie stosowania przepisów dotyczących trwałości jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy do zaprzestania działalności produkcyjnej (usługowej) doszło na skutek upadłości beneficjenta, a nie odwrotnie, to znaczy nie w sytuacji, kiedy upadłość beneficjenta była skutkiem zaprzestania prowadzenia przez niego działalności. Podniesiono, że przepisy powołanego wyżej Rozporządzenia nie wprowadzają odrębnej definicji "upadłości", nie zawierają również przesłanek ogłoszenia upadłości, jak również trybu postępowania w przedmiocie upadłości. Wobec powyższego, brak jest podstaw interpretowania terminu "upadłość" w sposób odmienny niż określony w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze. Stosownie zaś do postanowień art. 52 ww. ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze "data wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości jest datą upadłości", a zatem nie powinno być wątpliwości, że o upadłości przedsiębiorstwa nie można mówić przed datą wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

Odnosząc się do przedstawionego w odwołaniu argumentu, iż w rozumieniu przepisu art. 57 ust. 5 Rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006 nie jest konieczne wykazanie się formalnym postanowieniem o ogłoszeniu upadłości, przekonuje treść tego przepisu w innych oficjalnych językach urzędowych Unii Europejskiej a organ I instancji w skutek błędnej wykładni, rozumienie wspomnianego przepisu sprowadza wyłącznie do legitymowania się przez beneficjenta prawomocnym postanowieniem sądu - zaznaczono, że zarówno wskazane w odwołaniu języki, tj. język angielski, francuski, niemiecki, hiszpański, włoski, jak i język polski są oficjalnymi językami urzędowymi Unii Europejskiej, a teksty sporządzone w każdym z tych języków są uznawane za jednakowo autentyczne. Status tych języków jest równy, niezależnie od tego, że język angielski jest jednym z dwóch języków roboczych instytucji Unii Europejskiej. Wobec charakteru języka polskiego, jako języka urzędowego Unii Europejskiej, należy stwierdzić, że językiem zarówno aktów prawnych, tak pochodzenia unijnego, jak krajowego, jak i działań organów administracji publicznej jest język polski. Wobec powyższego brak jest podstaw do odwoływania się przy wykładni ww. przepisów do wersji w innych językach tego aktu prawnego, zwłaszcza, że ww. przepis w języku polskim jest jasny i nie wymaga innej poza literalną wykładni. Poza tym zwrócono uwagę, że istotnym jest podczas interpretacji pojęć "upadłość", "bankructwo", "niewypłacalność" ich umiejscowienie i interpretacja w kontekście aktu prawnego, powszechnie obowiązującego, ponieważ są to pojęcia prawne, a nie ekonomiczne, dlatego należy opierać się na ich znaczeniu ustalonym w przepisach prawa, a nie doktryny i praktyki ekonomicznej. Mając to na uwadze, organ II instancji stanął na stanowisku, że przepis art. 57 ust. 5 Rozporządzenia Rady WE Nr 1083/2006 nie znajduje zastosowania w sytuacji, w której do zasadniczej modyfikacji projektu w wyniku zaprzestania działalności produkcyjnej (usługowej) dojdzie przed datą wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości, tak jak to miało miejsce w zaistniałym stanie faktycznym. Warunkiem koniecznym do zwolnienia z procedury odzyskiwania wypłaconego dofinansowania projektu, w którego okresie trwałości doszło do zasadniczej jego modyfikacji wynikającej ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo z zaprzestania działalności produkcyjnej (usługowej) i mającej wpływ na charakter lub warunki realizacji operacji lub powodującej uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny jest wystąpienie zaprzestania działalności produkcyjnej spowodowanego upadłością, wynikającą z nieoszukańczego bankructwa. W sytuacji, gdy doszło do zaprzestania działalności produkcyjnej (usługowej), a nie doszło do upadłości, nie można mówić w ocenie organu o konieczności stosowania art. 57 ust. 5 cytowanego wyżej Rozporządzenia, czyli zwolnieniu z obowiązku odzyskiwania środków.

Zgodzono się ze stanowiskiem beneficjenta w kwestii pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej nad prawem krajowym, a w konsekwencji nakazem stosowania przez sądy i organy administracji takiej wykładni prawa krajowego, aby w możliwie jak najpełniejszy sposób zapewniała ona zgodność z prawem wspólnotowym. Jednak zwrócono uwagę, iż w przedmiotowej sprawie mówimy o przepisie unijnym, tj. art. 57 ust. 5 Rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006, który został przyjęty przez właściwe organy Unii Europejskiej i stosuje się go bezpośrednio, czyli ustanawia prawa, które zaczynają obowiązywać we wszystkich krajach członkowskich na takiej samej zasadzie, jak przepisy prawa krajowego, bez potrzeby podejmowania jakichkolwiek działań przez władze krajowe. Dlatego wykładnia proponowana przez F.sp. z o.o. s.k. prowadząca do wniosku, że pomimo, iż przepisy prawa unijnego odnoszą się do upadłości, to nie chodzi o upadłość w znaczeniu prawnym, jest wykładnią, którą w ocenie organu II instancji nie można zaakceptować, tym bardziej, że zapis art. 57 ust. 5 Rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006 w swej treści nie budzi wątpliwości, jak również nie wprowadza nowych, bądź innych definicji dla instytucji upadłości.

Podniesiono, że w przedmiotowej sprawie bez znaczenia pozostaną kwestie związane z przyczynami zaprzestania działalności produkcyjnej (usługowej) w zakładzie przy ul. P. w K., w szczególności kwestia zaprzestania działalności spowodowana nagłymi i niespodziewanymi czynnościami egzekucyjnymi z wniosku wierzyciela w stosunku do beneficjenta, w wyniku których bez swojej winy utracił z dnia na dzień obiektywną możliwość operacyjnego działania ukierunkowanego na uzyskanie przychodów, które mógłby przeznaczyć na realizację swoich wymagalnych zobowiązań, a w konsekwencji stał się wobec powyższego niewypłacalny. Wskazano, że żaden przepis prawa nie nadaje (w kwestii decyzji o zwrocie środków) doniosłości tymże okolicznościom, a w szczególności nie czyni tego art. 57 ust. 5 Rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006.

Odnosząc się do zarzutu strony o tym, że nie zostały zbadane okoliczności dotyczące stanu finansowego spółki przy ocenie, czy zachodzi obowiązek zwrotu środków dofinansowania w kontekście przepisu art. 57 ust. 5 Rozporządzenia WE nr 1083/2006 podkreślono, że organ I instancji ustalił, że nie miało miejsca ogłoszenie upadłości, dlatego też w ogóle nie badał, czy zostały spełnione przesłanki "zaprzestania działalności produkcyjnej spowodowanego upadłością niewynikającą z oszukańczego bankructwa".

Oceniono nadto, że organ I instancji nie naruszył zasady legalności (art. 6 k.p.a.) w zakresie wskazanym w odwołaniu. MCP wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 tej ustawy). W ocenie organu II instancji z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ rozważył cały materiał dowodowy oraz wystarczająco wyjaśnił kryteria, którymi kierował się przy podejmowaniu decyzji. Istotne dla sprawy jest to, że stan faktyczny - w zakresie istotnym dla zaskarżonego rozstrzygnięcia - był bezsporny. Organ I instancji nie pominął żadnych ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia przesłanek odpowiednich przepisów prawa materialnego, zaś ustalenia w tym zakresie w zasadzie przez odwołującego się nie są kwestionowane. Strona domaga się za to ustalenia dalszych okoliczności faktycznych, które jednak z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 57 ust. 5 Rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006, są bez znaczenia.

Od powyższej decyzji spółka F.wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zwarła zarzuty naruszenia:

- art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w zw. z art. 184 tej ustawy w zw. z art. 57 ust. 5 i art. 57 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999) poprzez ich błędną, zawężającą wykładnię skutkującą przyjęciem, iż pojęcie "bankructwa" czy "upadłości" w rozumieniu wskazanych przepisów sprowadza się wyłącznie do formalnego legitymowania się postanowieniem o ogłoszeniu upadłości, a w konsekwencji, że w niniejszej sprawie nie zachodzą określone w art. 57 ust. 5 Rozporządzenia WE nr 1083/2006 przesłanki do odstąpienia od domagania się przez instytucję pośredniczącą - Centrum Przedsiębiorczości - zwrotu środków dofinansowania wypłaconych skarżącemu na podstawie umowy nr [...] z dnia 11 lipca 2011 r. o dofinansowanie projektu pod nazwą "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa F.Spółka z o.o. Spółka komandytowa poprzez zakup innowacyjnego sprzętu F.",

- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezgodne ze stanem rzeczywistym ustalenie, że zaprzestanie działalności gospodarczej przez F. sp. z o.o. s. k. objętej dofinansowaniem w ramach umowy nr [...] z dnia 11 lipca 2011 r. o dofinansowanie projektu pod nazwą "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa F.Spółka z o.o. Spółka komandytowa poprzez zakup innowacyjnego sprzętu F." doprowadziło do stanu niewypłacalności skarżącego, podczas gdy w istocie skarżący stał się niewypłacalny wcześniej, gdyż zaprzestał regulowania zobowiązań wynikających z umowy najmu, co doprowadziło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego, a faktyczne zaprzestanie wykonywania przez skarżącego tejże działalności było nierozerwalnie związane z egzekucją komorniczą prowadzoną do ruchomości sprzętu F. skarżącego spowodowaną niezrealizowaniem zobowiązań finansowych z umowy najmu wobec wynajmującego,

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy w zakresie ustalenia i oceny obiektywnego stanu niewypłacalności skarżącego.

Dodatkowo spółka wniosła o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów z bilansu spółki na dzień 30 listopada 2014 r. oraz ze sprawozdania finansowego za 2013 r. składającego się z wprowadzenia do sprawozdania finansowego, bilansu na dzień 31 grudnia 2013 r., rachunku zysków i strat według wariantu porównawczego i informacji dodatkowej na okoliczność ustalenia sytuacji finansowej skarżącego, obiektywnego stanu niewypłacalności skarżącego.

W konsekwencji zawnioskowano o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa M. i utrzymanej przez nią w mocy decyzji z dnia 25 czerwca 2014 r., znak [..] oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Odwołując się do treści przepisów art. 184 i 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006 oraz zawartej umowy o dofinansowanie spółka podniosła po raz kolejny, że w niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, iż doszło do wykorzystania środków na realizację programów finansowych z naruszeniem jakichkolwiek procedur. Podkreślono szczególnie okoliczność, iż w toku procesu monitorowania trwałości projektu M. Centrum Przedsiębiorczości nie uznało w żaden sposób, że skarżący wykorzystał otrzymane środki niezgodnie z ich przeznaczeniem. Przyznano, że wypłacone spółce środki zostały przezeń wykorzystane wyłącznie na dofinansowanie zakupu innowacyjnego sprzętu F., który wykorzystywany był w ramach prowadzonej przez nią działalności, ale nie można też w żaden sposób uznać zdaniem spółki, że otrzymała środki nienależne lub w nadmiernej wysokości, albowiem zostały one wypłacone stosownie do postanowień Umowy o Dofinansowanie Projektu oraz obowiązujących przepisów prawa.

Odnosząc się do przyczyn ustalenia obowiązku zwrotu przez F.sp. z o.o. s.k. środków europejskich, które organy upatrują w zaprzestaniu przez nią prowadzenia działalności, spółka zaakcentowała znaczenie przepisów art. 57 ust. 1 i art. 57 ust. 5 Rozporządzenia WE nr 1083/2006. Zwłaszcza w tym ostatnim postanowiono, że przepisów dotyczących zwrotu przez beneficjenta otrzymanego dofinansowania nie stosuje się w przypadku zaprzestania działalności będącego wynikiem nieoszukańczego bankructwa beneficjenta. W realiach niniejszej sprawy nie należy tracić zdaniem spółki z pola widzenia faktu, że zaprzestanie działalności związane zostało z dokonanym w dniu 6 lipca 2013 r. zajęciem ruchomości, w tym sprzętu do ćwiczeń F., w lokalu przy ul. P. w K. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K.. P. L. w postępowaniu o sygnaturze KM 35/13. Doszło również do wypowiedzenia umowy najmu wskutek zaległości finansowych spółki w zapłacie czynszu, a wzmiankowane wyżej postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wierzyciela – spółki A. D., to jest wynajmującego. Brak było podstawy prawnej do tego działania, co potwierdził w dniu 19 lipca 2013 r. Sąd Rejonowy w K. Wydział IV Sąd Gospodarczy, sygn. akt IV GCo 213/13/S uchylając klauzulę wykonalności. Niemniej jednak opróżnienie lokalu i zajęcie sprzętu F. przez komornika doprowadziło do braku faktycznej możliwości prowadzenia działalności przez F.sp. z o.o. s.k. Na mocy postanowienia z dnia 25 października 2013 r. sygn. akt [...], doręczonego spółce w dniu 30 października 2013 r., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. P.L. umorzył postępowanie egzekucyjne. Spółka zwróciła uwagę, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z mocy art. 826 Kodeksu postępowania cywilnego powoduje uchylenie wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych, w tym wszystkich dokonanych zajęć egzekucyjnych. Kolejna egzekucja, na podstawie nowych tytułów wykonawczych, została wszczęta przeciwko skarżącemu z wniosku tego samego wierzyciela i prowadzona była przez tego samego komornika od dnia 12 września 2013 r. Mienie skarżącego zajęte w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym w dniu 6 lipca 2013 r. zostało następnie zajęte w postępowaniu wszczętym w dniu 12 września 2013 r.

Powyższe fakty zdaniem spółki wskazują, że zaprzestanie przez nią działalności spowodowane było nagłymi i niespodziewanymi czynnościami egzekucyjnymi z wniosku wierzyciela w stosunku do spółki, prowadzonego na podstawie zaopatrzonego w klauzulę wykonalności aktu notarialnego, a więc niepoprzedzonego żadnymi postępowaniami sądowymi o zapłatę przeciwko skarżącemu, w wyniku których bez swojej winy skarżący utracił z dnia na dzień faktyczną możliwość operacyjnego działania ukierunkowanego na uzyskiwanie przychodów, które mógłby przeznaczać na realizację swoich wymagalnych i zapadłych już zobowiązań. W tej sytuacji spółka stała się niewypłacalna, przy czym w faktyczną niewypłacalność popadła już w dacie zaprzestania regulowania wymagalnych zobowiązań, których konsekwencją była wspomniana wyżej egzekucja komornicza. Stan niewypłacalności istniał przed zajęciem mienia skarżącego, skoro istniejące należności skarżącego wobec podmiotów były takiego rozmiaru, że przekroczyły wartość majątku skarżącego, przy czym do czasu zajęcia przez komornika sądowego ruchomości (sprzętu F.) skarżący faktycznie wykonywał działalność, a dopiero dokonane czynności egzekucyjne spowodowały obiektywną niemożliwość dalszego wykonywania czynności ukierunkowanych na generowanie przychodów, które skarżący mógłby przeznaczyć na zapłatę wymagalnych i zapadłych zobowiązań.

Spółka odwołała się do treści przepisów art. 10, 11 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze ustanawiających zasadę ogłaszania upadłości dłużnika w sytuacji jego niewypłacalności. Stan niewypłacalności polega na "trwałym zaprzestaniu płacenia zobowiązań". W znaczeniu słownikowym to "niezdolność do dotrzymania swoich zobowiązań finansowych, wypłacenia należnych komuś pieniędzy". Na kanwie tych przepisów spółka uznała, że znalazła się obiektywnie i faktycznie w stanie niewypłacalności - stanie bankructwa, gdyż nie regulowała swoich zobowiązań, a ich wartość przekraczała wartość jej majątku. Dodatkowo, wskutek egzekucji należności przez wierzyciela doszło do zajęcia w toku czynności egzekucyjnych ruchomości służących jej do prowadzenia działalności i generowania przychodów. Postawiona z kolei wobec braku możliwości korzystania z zajętego sprzętu F., spółka nie ma i nie miała możliwości osiągania kolejnych przychodów i realizowania, choćby częściowo, wymagalnych zobowiązań. Zasadnym jest zatem przyjęcie zdaniem spółki, że stan bankructwa, jako podstawa upadłości, po stronie spółki istnieje i istniała zanim doszło do zajęcia majątku strony skarżącej w toku czynności egzekucyjnych. Powtórzono za odwołaniem, że w kontekście wykładni art. 57 ust. 5 Rozporządzenia WE nr 1083/2006 bankructwa (upadłości, zgodnie z polską wersją językową) nie należy rozumieć w sensie formalnym, to jest odniósłszy wykładnię jedynie do przepisów Prawo upadłościowe i naprawcze, ale przy wykładni tego przepisu należy raczej wziąć pod uwagę zasadę celowości i proporcjonalności, zwłaszcza w kontekście okoliczności faktycznych tej sprawy. W rozumieniu przepisu art. 57 Rozporządzenia WE nr 1083/2006 ze znaczącą modyfikacją w projekcie mamy do czynienia w przypadku modyfikacji wynikającej: ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury; albo zaprzestania działalności produkcyjnej (usługowej) i mającej wpływ na charakter lub warunki realizacji operacji lub powodującej uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny.

Zdaniem spółki należy w szczególności wziąć pod uwagę obiektywny i faktyczny stan niewypłacalności (upadłości). Należy z uwzględnieniem procedury administracyjnej (art. 6, art. 7, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego) rozważyć sytuację i stan majątkowy dla oceny, czy zachodzi obowiązek zwrotu przez beneficjenta środków dofinansowania. Zdaniem spółki w przepisie art. 57 ust. 5 Rozporządzenia WE nr 1083/2006 nie chodzi o formalną upadłość, czego wyrazem jest choćby treść tego przepisu w innych językach urzędowych Unii Europejskiej, przykładowo w języku angielskim francuskim, niemieckim, włoskim czy hiszpańskim. Punkt ciężkości, przy wykładni tego postanowienia (art. 57 ust. 5 Rozporządzenia WE nr 1083/2006), zgodnie z ratio legis tego przepisu (rozumianego w płaszczyźnie harmonizacji prawa unijnego) należy przesunąć nie na datę, o której mowa w art. 52 Prawa upadłościowego i naprawczego, lecz na moment, w którym dokonano zaprzestania działalności i na ów dzień oceniać stan kondycji finansowej w celu ustalenia ewentualnego obowiązku zwrotu środków dofinansowania. Interpretacja zmierzająca do ustalenia, że w zakresie desygnatów pojęcia upadłości na gruncie art. 57 ust. 5 Rozporządzenia WE nr 1083/2006 mieści się jedynie zaprzestanie działalności po ogłoszeniu upadłości jest nie do zaakceptowania zdaniem spółki. Po pierwsze dlatego, że w praktyce najczęściej do upadłości dochodzi w związku z zaprzestaniem działalności produkcyjnej, której z powodu złej sytuacji finansowej upadły nie jest w stanie kontynuować, lub której dalsze prowadzenie nie byłoby w tych okolicznościach ekonomicznie uzasadnione, a przy tym mogłoby niweczyć cele postępowania upadłościowego, z których jednym z nich jest ochrona wierzycieli, która w sytuacji prowadzenia działalności gospodarczej do daty upadłości, gdy byłoby to nieuzasadnione ekonomicznie, skutkowałaby dodatkowym uszczupleniem majątku upadłego. Zdaniem spółki już chociażby z tego powodu odrzucenie wykładni przepisu art. 57 ust. 5 powołanego rozporządzenia wskazującej na zaprzestanie działalności produkcyjnej przed datą upadłości rozumianą w kontekście przepisu art. 52 Prawa upadłościowego i naprawczego tylko dlatego, że działalności produkcyjnej zaprzestano przed formalnym ogłoszeniem upadłości, jest nie do pogodzenia z ratio legis tego przepisu. Po drugie dlatego, że brak formalnego postanowienia sądu upadłościowego o ogłoszeniu upadłości beneficjenta w sytuacji, gdy podstawy ogłoszenia upadłości beneficjenta obiektywnie zachodzą i zachodziły w chwili zaprzestania działalności przez beneficjenta, nie powoduje, że w stosunku do beneficjenta nie zrealizowały się przesłanki przewidziane w przepisie art. 57 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Moment nadejścia niewypłacalności beneficjenta oznacza, że nie tylko spełniły się przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, ale także jeżeli z powodu tego zaprzestano działalności produkcyjnej, a nie miała ona charakteru oszukańczej defraudacji majątku przez beneficjenta to zachodzi przesłanka, o której mowa w przepisie art. 57. Raz jeszcze zaznaczono, że należy wziąć pod uwagę obiektywnie istniejący stan kondycji finansowej beneficjenta w dacie zaprzestania przez niego działalności, który w połączeniu z nagłym i niespodziewanym zajęciem w toku egzekucji sprzętu służącego do wykonywania działalności gospodarczej, w sposób obiektywny był przyczyną zaprzestania tej działalności. Wskazano na istotne dla sprawy fakty, że od chwili zajęcia egzekucyjnego spółka nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej, a całą swoją działalność prowadziła wyłącznie w lokalu przy ul. P w K.. Fakt, że spółka posiada adres do korespondencji pod adresem ul. D. w K. nie oznacza, że w tym miejscu spółka prowadzi działalność gospodarczą. Adres przy ulicy D. w K. jest wyłącznie adresem do korespondencji ze spółką, pod którym nie jest i nie była wykonywana działalność gospodarcza przez beneficjenta. Pod adresem tym działalność gospodarczą wykonywał i wykonuje zupełnie inny podmiot. Spółka uznała z tego powodu za błędne stwierdzenia organu I instancji, iż na podstawie faktu, że prowadzi działalność pod adresem D. w K. można stwierdzić, że nie zaprzestała działalności.

Podniesiono, że zgodnie z zasadą proporcjonalności, władze publiczne - zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym - nie nakładały na obywateli (przedsiębiorców) unijnych innych obowiązków niż te, które są niezbędne do osiągnięcia zamierzonego celu, wyznaczonego przez interes publiczny (por. D. Miąsik, [w:] M. Romańska, K. Gonera, D. Miąsik, A. Płachta, W. Postulski, N. Półtorak, K. Weitz, A. Wróbel: stosowanie prawa unii europejskiej. Zakamycze 2005, s. 206-207 oraz A. Wróbel, w: Wprowadzenie do prawa wspólnot europejskich (unii europejskiej), red. A. Wróbel, Zakamycze 2002, s. 70). Wskazano, że wykładnia art. 57 ust. 5 rozporządzenia WE nr 1083/2006 sprowadzająca się do takiego rozumienia tego przepisu, że ma on zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy najpierw doszło do formalnego ogłoszenia upadłości, a dopiero następnie zaprzestano działalności produkcyjnej nie odpowiada także treści dyrektyw składających się na zasadę proporcjonalności to jest niezbędności, przydatności (skuteczności) oraz zachowania właściwych proporcji pomiędzy efektami, jakie przynosi, a ciężarami i niedogodnościami wynikającymi z tej regulacji dla obywatela. Podniesiono, że ratio legis przepisu art. 57 ust. 5 Rozporządzenia WE nr 1083/2006 przesądza, że to cel wydatkowania środków z dofinansowania przesądza o trwałości projektu. Cel ten jest realizowany przede wszystkim poprzez prowadzenie działalności, na którą beneficjent pozyskał dofinansowanie. Jeżeli cel ten, pomimo prawnej i faktycznej możliwości nie jest realizowany, wówczas w pełni zasadne jest żądanie zwrotu dotacji. Spółka podniosła, iż z inną sytuacją mamy do czynienia w przypadku, gdy beneficjent nie ma możliwości kontynuowania działalności, na którą uzyskał dofinansowanie, w konsekwencji czego zaprzestaje tej działalności. Podkreślono, że w myśl art. 57 ust. 5, jeżeli to zaprzestanie działalności jest wynikiem niebędącej oszukańczym bankructwem upadłości, wówczas zachodzi okoliczność przewidziana przez Radę Unii Europejskiej w tym przepisie wyłączająca interpretację tej okoliczności jako znaczącej modyfikacji projektu skutkującej obowiązkiem zwrotu kwoty dofinansowania.

Wskazano, że o tym, że w rozumieniu przepisu art. 57 ust. 5 Rozporządzenia WE nr 1083/2006 nie jest konieczne wykazanie się formalnym postanowieniem o ogłoszeniu upadłości, przekonuje treść tego przepisu w innych oficjalnych językach urzędowych Unii Europejskiej, chociażby w języku angielskim, francuskim, niemieckim, włoskim czy hiszpańskim. Podniesiono, że wskutek błędnej wykładni wzmiankowanego przepisu przez organy l oraz II instancji rozumienie przepisu art. 57 ust. 5 Rozporządzenia WE nr 1083/2006 sprowadzono wyłącznie do legitymowania się przez beneficjenta prawomocnym postanowieniem sądu o ogłoszeniu upadłości w rozumieniu art. 52 Prawo upadłościowe i naprawcze, eliminując zarazem wykładnię polegającą na uznaniu obiektywnego stanu faktycznego dotyczącego beneficjenta - stanu bankructwa beneficjenta, w sytuacji, gdy wszelkie ustawowe i merytoryczne przesłanki przesądzające o bankructwie beneficjenta zachodzą. Wskazano dalej, że skoro w treści przywołanego przepisu art. 57 ust. 5 rozporządzenia WE nr 1083/2006 nie wprowadzono wymogu oficjalnego ogłoszenia upadłości, a jedynie jest mowa o zaprzestaniu działalności przez beneficjenta, z powodu nieoszukańczego bankructwa/niewypłacalności, to wykładnia tego przepisu dokonywana na etapie wykonywania prawa - procedowania przy monitorowaniu trwałości projektu - powinna uwzględniać, że treść tego przepisu nie ogranicza się wyłącznie do formalnego ogłoszenia upadłości beneficjenta, lecz obejmuje swoim działaniem także faktyczne, obiektywne bankructwo (niewypłacalność), a chwilą relewantną dla oceny tej niewypłacalności jest chwila zaprzestania działalności produkcyjnej. Nie można zdaniem spółki zakładać, że beneficjent, w sytuacji takiej, jaka zaistniała w realiach niniejszej sprawy, będzie w stanie taką działalność nadal prowadzić. Wskazano, że intencją zasady trwałości projektów było utrzymanie tych projektów w sytuacji, gdy zostały zrealizowane za pomocą dofinansowania ze środków unijnych i są obiektywnie rzecz ujmując możliwe do utrzymania przez podmiot - beneficjenta dofinansowania. Taka możliwość - utrzymania trwałości projektu - natomiast nie zachodzi, gdy beneficjent dofinansowania nie ma obiektywnej możliwości kontynuacji utrzymywania projektu wobec jego stanu upadłości. Jedynym wymogiem przy ustaleniu bankructwa beneficjenta jest to, czy bankructwo takie nosi znamiona bankructwa defraudacyjnego czy nie. Beneficjent, który znalazł się w stanie upadłości w okresie trwałości projektu współfinansowanego z funduszy europejskich, nie zwraca bowiem środków przyznanych na jego realizację. Nie ma przy tym znaczenia rodzaj upadłości (likwidacyjna lub układowa) tylko fakt, że bankructwo nie może nosić znamion defraudacyjnych ze strony beneficjenta. Zasada ta dotyczy w szczególności projektów inwestycyjnych wspófinansowanych z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Skoro bowiem Rozporządzenie WE nr 1083/2006 w art. 57 ust. 5 przesądza o tym, że w przypadku upadłości niewynikającej z oszukańczego bankructwa nie dochodzi do znaczącej modyfikacji projektu, to nie można twierdzić, że beneficjent w swojej sytuacji nie jest również objęty działaniem wzmiankowanego wyżej przepisu. Wskazano, że odmienna niż powyższa interpretacja tego przepisu, zastosowana przez Zarząd Województwa w K. oraz Centrum Przedsiębiorczości w K. doprowadziła do niedającego się pogodzić z literalną i celowością wykładnią tego przepisu sprowadzającą się uznania, że beneficjent, który merytorycznie, faktycznie i obiektywnie spełnia przesłanki niewypłacalności, a którego upadłość nie została - tylko z przyczyń formalnych i w sensie formalnym - ogłoszona, nie może być objęty działaniem art. 57 ust. 5 Rozporządzenia WE nr 1083/2006.

Podkreślono, że nie chodzi w tym przypadku o zastępowanie przez sądu upadłościowego w kwestii ogłaszania upadłości beneficjenta. Zarzucone uchybienia w postępowaniu, skutkujące naruszeniem wskazanych wyżej przepisów, dotyczą bowiem niezbadania sytuacji finansowej beneficjenta przy ocenie, czy zachodzi obowiązek zwrotu środków dofinansowania w kontekście przepisu art. 57 ust. 5 Rozporządzenia WE nr 1083/2006, które to przesłanki, biorąc pod uwagę treść tego przepisu, a ponadto zasadę celowości i proporcjonalności, winny być zbadane. Wskazano, że organ II instancji niezgodnie ze stanem rzeczywistym ustalił, że zaprzestanie działalności gospodarczej przez spółkę objętej dofinansowaniem w ramach umowy nr [...] z dnia 11 lipca 2011 r. o dofinansowanie projektu pod nazwą "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa F.Spółka z o.o. Spółka komandytowa poprzez zakup innowacyjnego sprzętu F." doprowadziło do stanu niewypłacalności strony skarżącej, podczas gdy w istocie spółka stała się niewypłacalna wcześniej, gdyż zaprzestała regulowania zobowiązań wynikających z umowy najmu, co z kolei doprowadziło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do niej, a faktyczne zaprzestanie wykonywania tejże działalności było nierozerwalnie związane z egzekucją komorniczą prowadzoną do ruchomości (sprzętu F.) spowodowaną niezrealizowaniem przez spółkę zobowiązań finansowych z umowy najmu wobec wynajmującego, ale to już wówczas spółka była w stanie niewypłacalności, obiektywnego bankructwa.

Odnośnie do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazano, że nałożenie na skarżącego obowiązku zwrotu środków europejskich pomimo braku przepisu upoważniającego w stanie faktycznym niniejszej sprawy, jest po pierwsze wynikiem braku ze strony instytucji pośredniczącej wnikliwej i pogłębionej analizy wskazanych wyżej przepisów, ale również działaniem bez podstawy prawnej i poza granicami przepisów prawa. Wszelkie przepisy o charakterze sankcjonującym lub nakładającym na stronę jakiekolwiek obowiązki zwłaszcza w razie braku wypowiedzenia się w tym zakresie przez ustawodawcę, bądź użycia sformułowań niejasnych, czy nieprecyzyjnych, winny być zaś wykładane w kierunku zawężenia, nie zaś zwiększenia skali obowiązków jednostki.

Zwrócono uwagę, że w zastrzeżeniach do informacji pokontrolnej beneficjent powoływał się na stan swojego bankructwa oraz ziszczenie się przesłanek wynikających z art. 57 ust. 5 rozporządzenia WE nr 1083/2006. Pomimo tego M. Centrum Przedsiębiorczości, a następnie Zarząd Województwa M. zaniechały dokonania zbadania spełnienia tych przesłanek. Ponadto podniesiono, że rozstrzygnięcie oparte na wnioskach, do jakich doszedł w zaskarżonej decyzji zarówno Zarząd Województwa M. w Krakowie, jak i w poprzedzającej ją decyzji M. Centrum Przedsiębiorczości nie zasługuje w świetle niekompletnie zebranego materiału dowodowego na uwzględnienie. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien bowiem dotyczyć wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie lub na które powołuje się strona. Z przepisu art. 77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy, co implikuje obowiązek podjęcia przez organ wszelkich koniecznych działań, w szczególności przeprowadzenia stosownych dowodów. Obowiązek ten obciąża zarówno organ l instancji, jak i organ odwoławczy, który ponownie rozstrzyga sprawę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa M. w oparciu o wyżej opisane zasady orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w badanej sprawie w istocie sprowadza się do kwestii wyłącznie prawnych. Wprawdzie strona skarżąca podnosi również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ale należy je zakwalifikować jako pochodne błędnej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Wskazać należy, że zarówno z treści skargi, jak i odwołania wynika, że stan faktyczny jest bezsporny. Strona skarżąca nie kwestionuje bowiem okoliczności, że z dniem 6 lipca 2013 r. zaprzestała prowadzenia działalności, na którą otrzymała dofinasowanie w ramach umowy nr [...] z dnia 1 lipca 2011 r. zawartej z M. Centrum Przedsiębiorczości o dofinansowanie projektu pod nazwą "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa F.Spółka z o.o. Spółka komandytowa poprzez zakup innowacyjnego sprzętu F.". Zaprzestanie działalności nastąpiło z powodu wcześniejszego niewywiązywania się przez spółkę z płatności za lokal, w którym był realizowany projekt, wskutek czego wynajmujący wypowiedział umowę najmu lokalu, zaś wyposażenie klubu F., w tym środki trwałe zakupione w ramach projektu, zostały zajęte w ramach czynności komorniczych, w związku z prowadzonym na wniosek wierzyciela A. D. postępowaniem egzekucyjnym.

Problem sprowadza się natomiast do wykładni art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L.2006.210.25 z późn. zm.), a w szczególności zawartego w jego ustępie 5 określenia "zaprzestania działalności produkcyjnej spowodowanego upadłością niewynikającą z oszukańczego bankructwa", jako przesłanki zwalniającej beneficjenta z obowiązku zwrotu części dofinansowania.

W tym miejscu wskazać należy, że z pola widzenia nie może umknąć okoliczność, że państwo członkowskie ma obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i zgodne z procedurami wykorzystanie środków publicznych, w tym pochodzących ze środków europejskich. Na gruncie Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 zasadą jest konieczność utrzymania okresu trwałości projektu i jego celu (art. 57 ust. od 1 do 4). W każdej sytuacji modyfikacji projektu dochodzi do obowiązku zwrotu pobranych środków przez beneficjenta. Art. 57 ust. 5 wskazanego rozporządzenia stanowi wyjątek od powyższej zasady, dlatego nie może być interpretowany w sposób rozszerzający, a do tego w istocie sprowadza się wykładnia zaprezentowana przez skarżącą spółkę. Dlatego też rację ma organ stwierdzając, że skoro Rozporządzenie nie wprowadza odrębnej definicji "upadłości", ani też odrębnego postępowania, dlatego terminu tego nie można interpretować w sposób odmienny niż określony w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze. Niezależnie bowiem od wersji językowej omawianego przepisu pojęcie niewypłacalności, bankructwa, czy upadłości należy kwalifikować w kategoriach prawnych, a nie faktycznych, jak chce tego spółka. Nie chodzi tu zatem o obiektywny czy faktyczny stan niewypłacalności, ale o prawną sytuację beneficjenta potwierdzoną formalnie w drodze przewidzianej odpowiednimi przepisami prawa procedury przez uprawniony do tego sąd upadłościowy (postanowienie o ogłoszeniu upadłości – art. 52 Prawa upadłościowego i naprawczego).

Muszą bowiem istnieć pewne jasno sprecyzowane, obiektywne i weryfikowalne przesłanki i procedury stwierdzania upadłości. W przeciwnym razie mogłoby dochodzić do nadużyć. W każdym bowiem przypadku, gdy w ocenie beneficjenta stałby się niewypłacalny, zwolniony byłby z obowiązku zwrotu środków europejskich, pomimo niedochowania restrykcyjnie określonych warunków ich wykorzystania. Tymczasem zdarza się, że ocena taka jest nieuprawniona, co potwierdzają orzeczenia sądowe odmawiające postawienia podmiotów gospodarczych w stan upadłości. Dlatego ani organ, ani tym bardziej beneficjent nie jest uprawniony do samodzielnej oceny przesłanki upadłości. Kompetencję do tego posiada jedynie właściwy sąd upadłościowy.

Rację ma organ odwoławczy wskazując w zaskarżonej decyzji, że istotnym podczas interpretacji pojęć upadłość, bankructwo, niewypłacalność jest ich umiejscowienie i interpretacja w kontekście aktu prawnego, powszechnie obowiązującego, albowiem są to pojęcia prawne, a nie ekonomiczne, dlatego należy opierać się na ich znaczeniu ustalonym w przepisach prawa, a nie doktryny i praktyki ekonomicznej.

W efekcie takiego rozumienia omawianego przepisu organy, wbrew przekonaniu strony skarżącej, nie miały obowiązku badania i ustalania sytuacji finansowej spółki w celu ewentualnego stwierdzenia obiektywnego stanu jej niewypłacalności, a zatem niezasadne są wskazywane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Z tego samego powodu Sąd uznał za bezcelowe przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w tym zakresie w oparciu o art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisu tego wynika bowiem, że Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie takich wątpliwości nie było.

Skoro zatem z art. 57 ust. 5 cyt. Rozporządzenia wynika, że ustępów 1 do 4 nie stosuje się do operacji poddanej zasadniczej modyfikacji w wyniku zaprzestania działalności produkcyjnej spowodowanego upadłością niewynikającą z oszukańczego bankructwa, a na gruncie niniejszej sprawy bezsporna jest okoliczność, że wobec skarżącej spółki nie została ogłoszona upadłość, to przepis ten nie mógł mieć zastosowania do beneficjenta. Spółka bowiem zaprzestała działalności usługowej z wykorzystaniem środków trwałych zakupionych w ramach projektu, a zaprzestanie tej działalności nie zostało spowodowane upadłością niewynikającą z oszukańczego bankructwa.

Prawidłowa więc pozostaje ocena organów, że F.sp. z o.o. sk. w K. dokonała znaczącej modyfikacji projektu, nie wywiązała się bowiem z obowiązku utrzymania trwałości projektu oraz nie utrzymała jego celu. Oznaczało to naruszenie przez beneficjenta § 4 ust. 3 oraz § 16 ust. 1, 2 i 3 umowy w zakresie zobowiązania do zachowania trwałości projektu w związku z art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006 poprzez zaprzestanie działalności produkcyjnej (usługowej) i tym samym zmianę charakteru i warunków realizacji operacji. Okoliczność ta z kolei obligowała spółkę do zwrotu części otrzymanego dofinansowania.

Nie mają przy tym znaczenia szeroko eksponowane w skardze przyczyny zaprzestania działalności ("nagłe i niespodziewane czynności egzekucyjne z wniosku wierzyciela, w wyniku których bez swojej winy utracił z dnia na dzień obiektywną możliwość operacyjnego działania ukierunkowanego na uzyskanie dochodów"). Jak zasadnie podnosi się w zaskarżonej decyzji żaden przepis prawa nie nadaje (w kwestii decyzji o zwrocie środków) doniosłości tym okolicznościom, w szczególności nie czyni tego art. 57 ust. 5 Rozporządzenia nr 1083/2006. Tylko na marginesie należy wskazać, że spółka utrzymując, że znajduje się w bardzo złej kondycji finansowej, jest w stanie niewypłacalności i bankructwa i mając świadomość konsekwencji zaniedbań w zakresie braku zgłoszenia wniosku o upadłość, nie podjęła kroków w celu prawnego i formalnego uregulowania tej kwestii.

Z uwagi na to orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).