Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 374/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 9, art. 33
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 61 a par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2017 r. sprawy ze skargi B. K. i B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w S. zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów wniesionych pismem z dnia 7.11.2016 r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...],

Z uzasadnienia powyższego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że zapadło ono w następującym stanie sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., występujący w przedmiotowej sprawie w roli organu egzekucyjnego, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku B. K. i B. K. (zobowiązanych), zamieszkałych w K., na podstawie [...]. Przedmiotowym tytułem wykonawczym objęto zobowiązanie z tytułu zaległości w podatku od środków transportowych za 2014 r. Odpis powołanego wyżej tytułu wykonawczego doręczono B. K. i B.K. w dniu 27.05.2015 r.

Wierzyciel, Prezydent Miasta K., w związku z wystawionymi tytułami wykonawczymi na zaległości z tytułu podatku od środków transportu za lata 2001-2014, wniósł o podjęcie egzekucji z nieruchomości gruntowej położonej w S., stanowiącej własność B. K. i B. K. na zasadzie współwłasności ustawowej małżeńskiej i stanowisko to podtrzymywał w kolejnych pismach.

Wezwaniem z dnia 10.10.2016 r., zgodnie z art. 110c § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej u.p.e.a.), Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. dokonał zajęcia powyższej nieruchomości celem wyegzekwowania zobowiązania z tytułu podatku od środków transportu.

Następnie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. wpłynęło pismo zobowiązanych z dnia 7.11.2016 r. zatytułowane "Skarga zobowiązanych na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 10 październik 2016 r. dotyczące zajęcia nieruchomości". Z analizy treści ww. pisma wynika, iż w ocenie zobowiązanych powołane wyżej zajęcie nieruchomości jest przedwczesne, niedopuszczalne i zbyt uciążliwe. Ponadto państwo B. i B.K. wskazali, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego.

Dodatkowo, jak wynikało z treści uzasadniania pisma z dnia 7.11.2016 r. zobowiązani; w oparciu o przepis art. 33 § 1 pkt 3, 6 i 8 u.p.e.a. wnieśli również zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując na: określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Prezydenta Miasta K., niedopuszczalność egzekucji oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie merytorycznego rozpoznania zarzutów, zawartych w piśmie z dnia 7.11.2016 r.

Następnie zobowiązani, pismem z dnia 18.01.2017 r., wnieśli zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego. Z kolei Dyrektor Izby Skarbowej S. w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Na powyższe rozstrzygnięcie organu zobowiązani złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Zaskarżonemu postanowieniu zobowiązani zarzucili:

1. Błędną ocenę wniosków dowodowych w zakresie wniesionej skargi na postępowanie egzekucyjne złożone przez skarżących we wniosku z dnia 7.11.2016 r.,

2. Naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 10 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej K.p.a.),

3. Naruszenie przepisów art. 110 c u.p.e.a. w całości.

Ponadto skarżący powtórzyli i podtrzymali zarzuty zawarte w piśmie inicjującym przedmiotowe postępowanie oraz w zażaleniu z dnia 18.01.2017 r. Dotyczyły one w zasadzie przedwczesności dokonania zajęcia nieruchomości, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej itd. Obecnie słuszności swojego stanowiska zobowiązani upatrują w tym, że postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., na wniosek wierzyciela umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

Mając na uwadze powyższe Skarżący wnieśli o:

1. uchylenie postanowienia tutejszego organu z dnia [...] r., nr [...] oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r., nr [...],

2. uchylenie czynności zajęcia nieruchomości z dnia 10.10.2016 r.,

3. uchylenia i unieważnienia wszystkich czynności egzekucyjnych dokonanych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz odniósł się do stawianych zarzutów i przedstawionej w skardze argumentacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej p.p.s.a.) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonego orzeczenia obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia.

Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów wniesionych pismem z dnia 7.11.2016 r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...].

Skarżący składając pismo z dnia 7.11.2016 r. zainicjowali szereg postepowań albowiem ich pismo było wielowątkowe zawierające szereg wniosków i żądań dla których u.p.e.a. przewiduje odrębne tryby ich rozpoznania. W celu zatem kompleksowego rozpoznania ww. pisma, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. uruchomił właściwe tryby dla poszczególnych wniosków to jest skargi na czynności egzekucyjne, zawieszenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Skarga nie jest zasadna, bowiem w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Przedmiotem niniejszego postepowania przed Sądem jest rozstrzygnięcie organu z dnia [...] r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów.

W myśl regulacji zawartej w ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, Izba Skarbowa w S. przekształciła się w Izbę Administracji Skarbowej w S. Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 160 ust. 1 pkt 3 oraz art. 162 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy od dnia 1 marca 2017 r. w miejsce dotychczasowego organu - Dyrektora Izby Skarbowej w S. wstąpił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S.

Przypomnieć w tym miejscu należy zatem, iż zgodnie z przepisem art. 33 u.p.e.a., zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przy czym podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności (przesłanki) wymienione w tym przepisie (w punktach 1 - 10).

Zgodnie natomiast z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zarzuty mogą być wniesione do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego - o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego. Zgodnie z tym przepisem, tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W ocenie sądu nie ma zatem wątpliwości, że zarzuty należy złożyć w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Nie może być mowy o tym, że ustawodawca zakreślając termin nie wskazuje na datę początkową tej czynności, gdyż oznaczałoby to niedopuszczalną dowolność w kształtowaniu obowiązków strony. Skoro to w tytule wykonawczym powinno znaleźć się pouczenie o terminie na złożenie zarzutów, a tytuł wchodzi do obiegu prawnego przez jego doręczenie, to właśnie tę datę należy przyjąć za datę początkową biegu terminu o jakim mowa w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy. Żaden z przepisów nie ogranicza tego terminu w zależności od rodzaju, charakteru zarzutu, czy okoliczności jego zaistnienia. Z powyższego wynika więc, że po upływie siedmiodniowego terminu liczonego od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu egzekucyjnego, o ile termin ten nie został na wniosek zobowiązanego przywrócony, nie może on podnosić skutecznie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądowym i doktrynie, według których na gruncie postępowania egzekucyjnego w administracji wykluczone jest w późniejszym czasie uzupełnianie zarzutów wniesionych w terminie (por.m.in. wyrok NSA z 2 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3259/13). W uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku stwierdzono, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są specyficznym środkiem zaskarżenia. Są one środkiem prawnym przysługującym zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku. Wynika to wprost z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., który to przepis zakreśla zobowiązanemu do zgłoszenia takich zarzutów siedmiodniowy termin, liczony od dnia doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego, a to - co do zasady - następuje w chwili przystąpienia do czynności egzekucyjnych i dokonywane jest albo przez egzekutora, albo drogą pocztową (art. 32 u.p.e.a.). Zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów ich uzupełniać powołując nowe podstawy, gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu. Zobowiązany nie może także zgłosić nowych zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów, ani też w toku postępowania zażaleniowego, ani tym bardziej w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Pogląd ten nie budzi wątpliwości zarówno w piśmiennictwie jak i orzecznictwie (por.m.in. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2009, teza 4 do art. 33, s. 162; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1057/06; z 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 108/08; z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3081/12). Tym samym wykluczone jest uzupełnienie w późniejszym czasie zarzutów już uprzednio wniesionych w terminie.

W analizowanej natomiast sprawie, jak wynika to z akt administracyjnych odpis tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...] został doręczony zobowiązanym w dniu 27.05.2015 r. Siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów w przedmiotowej sprawie rozpoczął zatem swój bieg w dniu 28.04.2015 r. i upłynął w dniu 3.06.2015 r. Oznacza to, że zarzuty z dnia 7.11.2016 r. zostały wniesione po upływie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.

Wymaga w tym miejscu ponadto podkreślenia, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów powoduje, że organ egzekucyjny nie ma prawnej możliwości dokonywania jakiejkolwiek oceny zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów ani w zakresie ich merytorycznej zasadności, ani nawet występowania przesłanki, o której mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a.

Z tych względów zasadnie organy uznały, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 61a § 1 i § 2 K.p.a. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie to służy zażalenie.

Przepis ten przewiduje zatem dwie przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy do organu administracji publicznej wpłynie takie żądanie, Pierwsza z tych przesłanek ma miejsce w przypadku, gdy żądanie wszczęcia postępowania; pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania. Druga z przesłanek wskazanych; wart. 61a§ 1 K.p.a. dotyczy natomiast sytuacji, gdy postępowanie administracyjne nie może; zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. W orzecznictwie wskazuje się, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego! o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe tutejszy organ pragnie zauważyć, iż ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że odpis tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...] został doręczony zobowiązanym w dniu 27.05.2015 r. Więc siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów w przedmiotowej sprawie rozpoczął swój bieg w dniu 28.04.2015 r. i upłynął w dniu 3.06.2015 r. Oznacza to, że zarzuty z dnia 7.11.2016 r. zostały wniesione po upływie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Skoro tak, to rację mają organy ze zaistniała uzasadniona przyczyna wynikająca z art. 61a § 1 K.p.a. skutkująca odmową wszczęcia postępowania w sprawie. W tym miejscu zauważyć należy, iż odmowa wszczęcia postępowania następuje z przyczyn o charakterze formalnym (procesowym), które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym. Zatem w związku z uchybieniem ustawowemu terminowi do wniesienia zarzutów, w ocenie tutejszego organu w przedmiotowej sprawie brak było podstaw prawnych do ich merytorycznego rozpoznania.

Reasumując, skoro zatem skarżący uchybili terminowi do wniesienia zarzutów organ I instancji nie był władny ich merytorycznie rozpoznać. Tym samym, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy art. 34 § 1 w związku z § 1a u.p.e.a. oraz art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., a także art. 105 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a.

Jednocześnie, zdaniem Sądu, bezzasadne są zawarte w skardze zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. W ocenie Sądu, organ egzekucyjny prowadził postępowanie w zgodzie z zasadą praworządności, tj. na podstawie i w granicach prawa. Nie naruszył także zasady zaufania wyrażonej w art. 8 k.p.a. Organ odwoławczy działał też zgodnie z zasadą udzielania informacji określoną w art. 9 k.p.a. W ocenie Sądu, całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie został w sposób szczegółowy rozpatrzony oraz poddany wszechstronnej - zgodnej z przepisami prawa - analizie. Powyższe doprowadziło do wyjaśnienia sprawy i dokonania subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną. Należy przy tym podkreślić, iż rozstrzygnięcia wydane zarówno przez organ egzekucyjny jak i organ odwoławczy nie rozstrzygały merytorycznie w przedmiocie żądań z uwagi na fakt, iż złożony środek ochrony prawnej, tj. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, został wniesiony z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Z tych też względów organy nie odnosiły się precyzyjnie do wszystkich zarzutów strony. Wynikało to jednak ze specyfiki wydanego rozstrzygnięcia, a zatem uzasadnienie rozstrzygnięcia organów nie wymagało merytorycznego odniesienia się w sposób szczegółowy do wszystkich podniesieniowych przez stronę zarzutów. Ewentualne nawet stwierdzenie takowego uchybienia nie mogło także w żadnym razie mieć wpływu na końcowe rozstrzygniecie w sprawie.

Reasumując, brak było więc naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł o oddaleniu skargi.