Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 760/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1, art 3 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 73 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Grzegorz Panek / spr./ WSA Jarosław Szaro Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015r. spraw ze skarg R. S. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2015 r. - nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 rok, - nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2012 rok, oddala skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] i nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] i nr [...] w sprawie przyznania R. S.płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 15 maja 2012 r. R. S.złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . (dalej: organ I instancji) wnioski o przyznanie płatności na 2012 rok z tytułu jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych, płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych, płatności do krów oraz płatności w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej stwierdzono, że zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności działki rolne położone były w części na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie W. W., gmina D., które to działki zostały również zadeklarowane we wniosku T. K.

W związku z powyższym do obydwu stron konfliktu kontroli krzyżowej wystosowane zostały wezwania do złożenia wyjaśnień.

W odpowiedzi na wezwanie R. S. oświadczył, że w całości użytkuje sporne działki, które są własnością jego matki oraz, że T. K. - osoba, która także złożyła wniosek na sporne działki - przedłożyła fałszywe dowody oraz oświadczenie, że użytkuje te działki, co jest nieprawdą.

R. S. przedłożył również prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 2007 r. (sygn. akt [...]), w którym Sąd zakazuje T. K. dokonywania jakichkolwiek robót polowych m.in. na spornych działkach.

W dniu 27 lutego 2013 r. w siedzibie Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . odbyła się rozprawa administracyjna z udziałem obu stron konfliktu krzyżowego – R. S. i T. K. oraz świadków: J. S., D. P., S. S. oraz M. J.

M.J. zeznała, że w 2012 roku działki były użytkowane przez R. S., który siał na tych działkach żyto i sadził ziemniaki, a na działkach gdzie znajdowały się łąki były wypasane zwierzęta. Według niej T. K. nie użytkowała spornych działek.

S. S. zeznała, że to R. S. użytkował sporne działki i potwierdziła, że rolnik siał zboże, kosił, zbierał siano, sadził ziemniaki i wypasał zwierzęta. Oświadczyła, że nie widziała na spornych działkach T. K.

J. S. oświadczył, że wiosną 2012 r. wykonywał zabiegi agrotechniczne: pokładanie i orkę na zlecenie T. K., a D. P. oświadczył, że w czerwcu 2012 r. na zlecenie tej osoby wykonywał zabiegi agrotechniczne tj. koszenie łąk. Żaden ze świadków nie potrafił jednak wskazać na mapie konkretnej działki ewidencyjnej, której dotyczyły zeznania.

T. K. podniosła, że w dniu 4 kwietnia 2012 r. otrzymała ochronę własności gospodarstwa prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. oraz Sądu Okręgowego w T., w którym nakazuje się zwrot całego gospodarstwa. Za sporne działki płaci podatek rolny i nie zawierała z R. S. żadnej umowy dzierżawy.

R. S. twierdził natomiast, że użytkuje sporne działki, a T. K. posługuje się sfałszowanymi dokumentami uwłaszczeniowymi, gdyż to jego mama jest właścicielką gospodarstwa o pow. 9,14 ha. Oświadczył również, że do Sądu Rejonowego w K. został złożony wniosek o wznowienie tego postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem, na który powołuje się druga strona konfliktu oraz dołączył ekspertyzę kryminalistyczną dokumentów wydaną w dniu 21 grudnia 2012 r.

W związku z ustaleniami poczynionymi podczas rozprawy administracyjnej organ I instancji wykluczył z płatności powierzchnię spornych działek rolnych w wielkościach szczegółowo opisanych w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, w wyniku czego powierzchnia kwalifikująca się do przyznania R. S.:

- jednolitej płatności obszarowej - wyniosła 2,97 ha, czyli o 2,05 ha mniej niż zadeklarowano we wniosku, powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych wyniosła 1,04 ha, czyli o 1,17 ha mniej, niż wpisano we wniosku, natomiast powierzchnia kwalifikująca się do przyznania specjalnej płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych wyniosła 0,12 ha, czyli o 0,34 ha mniej niż zadeklarowano we wniosku,

- pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - wyniosła 2,97 ha, a więc o 2,05 ha mniej niż zadeklarowano we wniosku.

Decyzjami z dnia [...] maja 2013 r. o nr [...] i nr [...] organ I instancji przyznał R. S.:

- płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 3059,99 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 2174,22 zł, z tytułu płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 220,27 zł, z tytułu specjalnej płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych w wysokości 80,71 zł oraz z tytułu płatności do krów w wysokości 584,79 zł. Jednolita płatność obszarowa, płatność uzupełniająca do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz specjalna płatność do powierzchni upraw rośli strączkowych i motylkowych drobnonasiennych zostały przyznane do powierzchni stwierdzonej.

- pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW - strefa nizinna I w wysokości 531,63 zł. Płatność ONW została przyznana do powierzchni stwierdzonej.

Jednocześnie organ I instancji odstąpił od nałożenia sankcji powołując się na treść art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 str. 65 ze zm.) – zwanym dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009.

Po rozpatrzeniu odwołań wnioskodawcy, Dyrektor . Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . (dalej: organ II instancji) dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, decyzjami z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] i nr [...] uchylił w całości ww. decyzje z dnia [...] maja 2013 r. i przekazał do ponownego rozpoznania organowi I instancji w celu przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzącego do prawidłowego określenia stanu faktycznego sprawy, mającego na celu ustalenie, kto był w posiadaniu spornych działek na dzień 31 maja 2012 r.

W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego w dniu 30 października 2013 r. przeprowadzone zostały oględziny spornych działek na które zostali wezwani strony konfliktu: R.S. i T. K. oraz świadkowie: S. S., M. J., D. P.

S.S. zeznała, że działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], które wskazała w terenie, były na dzień 31 maja 2012 r. użytkowane były przez R. S.

M. J. również zeznała, że działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], były użytkowane na dzień 31 maja 2012 r. przez R. S. M. J. wskazała działki w terenie oraz oświadczyła, że zabiegi agrotechniczne na ww. działkach były wykonywane przez R. S. osobiście i na jego zlecenie przez J. S. i H. C..

S. S. i Pani M. J. zeznały, że nie widziały żeby T. K. użytkowała sporne działki.

D. P. oświadczył, że działki ewidencyjne o numerach [...],[...], [...], [...] i [...], które wskazał w terenie były na dzień 31 maja 2012 r. użytkowane przez T. K.. Ponadto świadek oświadczył także, że na zlecenie T. K. dokonał koszenia łąk, które były na tych działkach w I połowie czerwca.

J.S. wskazał w terenie działki ewidencyjne numer [...],[...] oraz [...], na których, na zlecenie T. K. w 2012 roku wykonał orkę. Według niego działki te na dzień 31 maja 2012 r. były użytkowane przez T. K.

Zeznająca w charakterze świadka T. K. wskazała w terenie działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...] na których na jej zlecenie zabiegi agrotechniczne w postaci koszenia i orki wykonywali D. P. i J. S. Oświadczyła, że powyższe działki użytkowała na dzień 31 maja 2012 r.

Po ponownej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji wydał w dniu [...] grudnia 2013 r. decyzje:

- nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, którą przyznał rolnikowi płatności na rok 2012 w wysokości 584,79 zł z tytułu płatności do krów oraz ze względu na stwierdzoną różnicę między powierzchnią stwierdzoną, a powierzchnią zadeklarowaną do objęcia płatnością odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 1500,72 zł, odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości 247,81 zł, odmówił przyznania płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych i nałożył sankcję w wysokości 228,67 zł;

- nr [...] w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) odmówił rolnikowi płatności ONW - nizinna strefa I na rok 2012 i nałożył sankcję w wysokości 366,95 zł.

Po rozpatrzeniu odwołań R. S. Dyrektor . Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . decyzjami z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] i nr [...], utrzymał w mocy powyższe decyzje.

Na decyzje organu odwoławczego R. S. złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji.

Wyrokiem z dnia 29 lipca 1014 r. sygn. akt I SA/Rz 332/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2014 r. i poprzedzające je decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji I Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2013 r.

Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił jednoznacznie stwierdzić, czy R. S. był posiadaczem spornych działek według stanu na dzień 31 maja 2012 r.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy podjęły próbę wyjaśnienia powyższej okoliczności i w tym celu przeprowadzono rozprawę administracyjną, a także oględziny w terenie, z udziałem obu stron konfliktu krzyżowego i świadków, jednakże na postawie złożonych wyjaśnień i zeznań nie udało się jednoznacznie stwierdzić, kto był jedynym posiadaczem spornych działek.

W uzasadnieniu wyroku Sąd zwrócił uwagę, że R. S. złożył wniosek o przesłuchanie w charakterze świadków J. S. i H. C., którzy na jego zlecenie wykonywali w 2012 r. zabiegi na spornych gruntach (koszenie łąk, zbiór ziarna) i wnosił też o ich konfrontację ze świadkami wskazanymi przez T. K., ale orzekające w niniejszej sprawie organy w żaden sposób do tego wniosku się nie odniosły. Okoliczność złożenia powyższego wniosku w odwołaniu (pismo R. S. z dnia 9 czerwca 2013 r.) od pierwotnych decyzji organu I instancji z dnia [...] maja 2013 r., jest niesporna. Wprawdzie decyzje te zostały uchylone i sprawy przekazane do ponownego rozpatrzenia, a R. S. w dalszym toku postępowania nie ponawiał wniosku dowodowego, ale nie oznacza to, że strona ten wniosek cofnęła. Sporne okoliczności sprawy nie zostały wyjaśnione, więc organ powinien przeprowadzić wnioskowany dowód, albo uzasadnić odmowę jego przeprowadzenia.

Ponadto, w ocenie Sądu, analiza treści protokołu z oględzin w dniu 30 października 2013 r. wskazuje, że w istocie organ przeprowadził rozprawę na gruncie, w trakcie której przesłuchał świadków, lecz przed odebraniem zeznań nie uprzedził ich o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania (art. 83 § 3 k.p.a.). Pouczenie o wymaganej treści zostało udzielone świadkom, ale dopiero po złożeniu zeznań, przed podpisaniem protokołu. Z protokołu wynika też, że R. S. został wezwany do wzięcia udziału w oględzinach, ale nie wiadomo, czy brał nich udział, bo nie składał żadnych wyjaśnień, ani nie podpisał protokołu; nie odnotowano też faktu odmowy złożenia przez niego podpisu.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił jednoznacznie stwierdzić, czy R. S. był posiadaczem spornych działek wg stanu na dzień 31 maja 2012r. Organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, nie poczyniły pełnych ustaleń w zakresie faktu posiadania spornych działek, m.in. na czym polegało faktyczne użytkowanie gruntów, (bo np. odnośnie działki nr [...] T. K. zeznała, że była jej użytkownikiem na dzień 31 maja 2012 r., ale zlecone zabiegi (koszenie), zostały przeprowadzone w czerwcu i lipcu, nie wyjaśniły nieścisłości i sprzeczności w zeznaniach świadków (bo np. z zeznań jednych świadków wynika, że na działce nr [...] rósł owies i jego zbioru, na zlecenie R. S., dokonał H. C., a inni wskazują, że na działce tej T. K. zasiała żyto).

Zdaniem Sądu, podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z wykazaniem prawa własności przedmiotowych działek nie mają znaczenia w rozpatrywanej sprawie, gdyż płatności do gruntów przyznawane są ich posiadaczom, bez względu na rodzaj posiadania i tytuł prawny do gruntów, jednak z uwagi na to, że dowodem w sprawie może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.), organy powinny uwzględnić okoliczności wynikające z orzeczeń sądów powszechnych, które zapadły na skutek sporów pomiędzy skarżącym i T. K. Ich analiza wskazuje, że to R. S. był posiadaczem spornych gruntów w kwietniu 2012r., skoro wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Sąd nakazał mu je wydać powódce - w sprawie z powództwa T. K. o ochronę własności. R. S. złożył następnie apelację od powyższego wyroku, ale została ona oddalona. Brak w aktach informacji o tym, czy wyrok ten został wykonany.

W związku z powyższym zobowiązano organ zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i do poczynienia pełnych ustaleń w zakresie faktu posiadania spornych działek, m in. na czym polegało faktyczne użytkowanie spornych gruntów.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2012, Kierownik Biura Powiatowego . decyzjami z dnia [...] kwietnia 2015 r. przyznał wnioskodawcy, płatności na rok 2012 w wysokości 584,79 zł, w tym:

płatność do krów w wysokości 584,79 zł i odmówił przyznania:

1. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 1 500,72 zł,

2. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcje w wysokości 247,81 zł,

3. płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych i nałożył sankcje w wysokości 228,67 zł,

4. płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu ONW - nizinna strefa I i nałożył sankcję w wysokości 366,95 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe w związku z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Przesłuchał w charakterze świadków J. S. i H. C. i przeprowadził ich konfrontację ze świadkami wskazanymi przez T. K.

Przesłuchanie świadków dotyczyło ustalenia faktycznego posiadacza spornych działek ewidencyjnych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w miejscowości W. W., gmina D. na dzień 31 maja 2012 r.

Organ wyjaśnił, że podczas prowadzonego przesłuchania świadków J. S. zeznał, że nie pamięta dokładnej daty, ale prawdopodobnie na wiosnę 2012 r. na zlecenie R.S. na jednej ze spornych działek zaczął kosić łąkę, ale po przyjeździe T. K. i stwierdzeniu, że jest to jej łąka, zaprzestał dalszego koszenia i nie jest w stanie określić, jaką powierzchnię wykosił. Ponadto zeznał, że R. S. nie informował go, czyją własnością jest ta łąka i nie jest w stanie zidentyfikować tej łąki na załączniku graficznym.

T. K. podniosła, że fakt koszenia przez J. S. miał miejsce w roku 2010. W związku z powyższym J. S. zeznał, że nie pamięta kiedy wykonywał czynność koszenia na zlecenie R. S..

Jako dowód, że koszenie łąki nie miało miejsca w roku 2012, T. K. przesłała do Biura Powiatowego zeznania J. C. z rozprawy głównej przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2006 r. zawarte w protokole sygn. akt [...] oraz zeznania złożone na Policji i podpisane własnoręcznie przez J. S.. Z dokumentów tych wynika, że koszenie łąki przez J. S. miało miejsce w roku 2006. Z treści złożonego wtedy zeznania wynika, że J. S. kosił u R. S. łąkę traktorem ale po przyjściu T. K. zaprzestał koszenia, po tym jak T.K. powiedziała, że łąka jest jej własnością.

Wezwany w charakterze świadka H. C. zeznał, że w 2012 roku nie wykonywał żadnych prac polowych na zlecenie R. S., ale prace takie wykonywał jego brat A. C.. Z tego co pamięta, to on wykonywał prace kombajnem i prasą przy koszeniu i zbiorze słomy, ale w roku 2010 i 2013 a jego brat w roku 2012 kosił tam łąki i ugory, ale nie jest w stanie wskazać koszonych przez brata łąk na załączniku graficznym, ponieważ w 2012 r. nie był w terenie na tych działkach.

T. K. potwierdziła, że zeznania H. C. są zgodne z prawdą twierdząc, że faktycznie A. C. wykosił łąki, ale tylko na działkach R. S. a nie na jej działkach

R. S. zapytał H. C. czy wykonywał usługę balowania siana w 2012 roku, na co świadek odpowiedział że wykonywał, ale nie pamięta terminu wykonywania tej usługi.

D. P. podtrzymał dotychczas złożone zeznania podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 27 lutego 2013 r. oraz podczas oględzin w terenie przeprowadzonych w dniu 30 października 2013r. Na zapytanie T.K. odnośnie koszenia łąk na jej zlecenie świadek odpowiedział, że łąki były koszone ok. godz. 3.00 lub 4.00 nad ranem i w tym czasie nikt nie przebywał na przedmiotowych łąkach. Oświadczył, że koszenie łąk miało miejsce w połowie czerwca, ale nie jest w stanie określić dokładnej daty koszenia ani wskazać na załączniku graficznym numeru koszonej działki, a działki do koszenia zostały mu wskazane przez T.K. w czerwcu przed wykonaniem koszenia ok. godz. 4.00.

J. S. również podtrzymał dotychczas złożone zeznania w dniu 27 lutego 2013 r. podczas rozprawy administracyjnej oraz w dniu 30 października 2013 r. podczas oględzin działek w terenie. Ponadto J.S. stwierdził, że w protokole z poprzednich zeznań dokładnie określił czas i termin wykonywania orki, która została przeprowadzona na zlecenie T. K..

W ocenie organu R. S. nie przedstawił wiarygodnych dowodów, które wskazywałyby, że to on użytkował rolniczo sporne grunty rolne. Zeznania zawarte w protokole z rozprawy z dnia 27 lutego 2013 r., zeznania w protokole z oględzin z dnia 30 października 2013r. oraz zeznania złożone do protokołu z przesłuchania świadków w sprawie z dnia 10 lutego 2015 r. nie mogą być zatem podstawą do przyznania płatności do spornych działek R.S.

Organ podkreślił, że strony składały wyjaśnienia oraz przedstawiły swoich świadków, jednak na podstawie zebranej dokumentacji nie można jednoznacznie stwierdzić, że któraś ze stron była jedynym posiadaczem spornych działek na dzień 31 maja 2012 r.

Organ wyjaśnił, że ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.) w art. 3 ust. 3 nałożyła na stronę oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, wskazując, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem ciężar wykazania, że zostały spełnione przesłanki, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o ich przyznanie. To wnioskodawca powinien wykazać, że faktycznie użytkował grunty wskazane do przyznania płatności, tj. faktycznie nimi władał i rolniczo gospodarował na tych gruntach (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt. III SA/Po 353/10).

W związku z powyższym płatność do części działek rolnych położonych w części na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie W. W. o łącznej powierzchni 2,05 ha na podstawie braku spełnienia warunku posiadania gruntów określonego w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego została odmówiona i zostały nałożone sankcje ze względu na zawyżenie deklaracji powierzchni działek rolnych.

R. S., nie zgadzając się z rozstrzygnięciami organu, wniósł odwołania.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Dyrektor .Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . stwierdził, że organ I instancji nie naruszył przepisów materialnych i proceduralnych i decyzjami z dnia [...] czerwca 2015 r., opisanymi na wstępie, utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Utrzymując w mocy zaskarżone decyzje organ II instancji wyjaśnił, że jednym z warunków przyznania dopłat do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności ONW jest wymóg posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności - zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm.), zwanym dalej rozporządzeniem z dnia 11 marca 2009 r.

Z przepisów tych wynika, że dopłaty do gruntów rolnych oraz pomoc finansowa do gruntów położonych na terenach ONW przysługują wyłącznie ich faktycznym posiadaczom, niezależnie od tytułu prawnego. W zakresie uprawnień do otrzymania płatności decydujące znaczenie ma zatem fakt trwałego władania i rzeczywistej uprawy zgodnie z normami zadeklarowanych gruntów, a brak tytułu prawnego do nieruchomości nie wyłącza automatycznie rolnika z systemu pomocy.

Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie miało ustalenie, który z producentów rolnych był posiadaczem spornych działek zgłoszonych we wniosku przyznanie płatności na dzień 31 maja 2012r.

W tym celu organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną oraz oględziny w terenie przy udziale stron kontroli krzyżowej oraz świadków.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie na podstawie zeznań stron konfliktu krzyżowego oraz przeprowadzonych oględzin, nie można jednoznacznie stwierdzić, kto był jedynym posiadaczem spornych działek.

Strony konfliktu składały wyjaśnienia i przedstawiały swoich świadków jednak zeznania zawarte w protokołach z rozprawy administracyjnej oraz przeprowadzonych w terenie oględzin nie mogą być podstawą do przyznania płatności do spornych działek którejkolwiek ze stron, gdyż na ich podstawie nie można jednoznacznie stwierdzić kto był jedynym posiadaczem spornych działek.

Organ II instancji podkreślił, że to na rolniku spoczywa ciężar wykazania, że zostały spełnione przesłanki do przyznania płatności - na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64 poz. 427 ze zm.).

Z uwagi na powyższe, zdaniem tego organu, organ I instancji prawidłowo wykluczył z wniosków rolnika sporne działki i stwierdzając przekroczenie powierzchni zadeklarowanej przez rolnika do płatności ONW oraz jednolitej płatności obszarowej o 69,0236 %, zasadnie odmówił rolnikowi przyznania płatności. Za zasadne organ II instancji uznał również przyznanie rolnikowi płatności do krów w wysokości 584,79 zł w oparciu o art. 7 ust. 4 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 63 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Odnośnie nałożonych na rolnika sankcji, organ odwoławczy potwierdził ich zasadność, stwierdzając, że w sprawie nie ma zastosowania art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 73/2009, gdyż rolnik zadeklarował we wnioskach grunty rolne, których nie był jedynym posiadaczem, co potwierdzają zeznania świadków oraz nie wykazał, że stwierdzone nieprawidłowości nie wynikały z jego winy.

R. S. nie zgodził się z takim rozstrzygnięciem i wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na powyższe decyzje.

Wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji oraz zasądzenie, jego zdaniem należnych mu dopłat stosownie do wniosku złożonego w 2012 roku wraz z odsetkami.

Podkreślił, że to on użytkował rolniczo zakwestionowane działki i jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie płatności.

Jego zdaniem organ bezzasadnie odmówił mu przyznania płatności biorąc pod uwagę akt własności działek T. K..

W skardze skierował również zarzut do organu I instancji, który nie wezwał na rozprawę w dniu 10 lutego 2015 r., świadków S. S. i M. J., którzy to świadkowie na wcześniejszych rozprawach zeznali, że to on uprawiał sporne działki oraz wykonywał prace polowe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor . Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . wniósł o oddalenie skarg podtrzymując twierdzenia i argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań Sądu stwierdzić należy, że stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.)

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji Sąd nie znalazł podstaw do ich uchylenia. Wbrew podniesionym zarzutom są one wynikiem prawidłowo przeprowadzonego postępowania jak też prawidłowej wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie są decyzje w sprawie przyznania płatności do krów oraz odmawiające przyznania skarżącemu - producentowi rolnemu - jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych, płatności do roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych oraz płatności ONW na rok 2012 i nakładające sankcje.

Powodem odmowy było wykluczenie z płatności tych działek rolnych, co do których wniosek złożył również inny producent rolny, w następstwie czego powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności (powierzchnia stwierdzona) była mniejsza od zadeklarowanej. Ze względu na stwierdzone różnice powierzchni organ odmówił przyznania płatności i jednocześnie nałożył sankcję. Jako uzasadnienie wykluczenia działek z płatności organ wskazał brak spełnienia warunku posiadania gruntów określonego w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Przepis ten stanowi, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością.

W świetle ww. przepisu ustawy o płatnościach bezpośrednich, decydujące znaczenie ma fakt posiadania gruntów rolnych i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej, niezależnie od tytułu prawnego.

Zatem jedną z podstawowych przesłanek przyznania płatności jest, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność. Sąd podziela w pełni pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 12/10 (orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl), że ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). Dlatego w ocenie Sądu "posiadanie gruntów" w ujęciu cywilistycznym, jest niedostateczne i na gruncie przepisów regulujących płatności należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów regulujących te zagadnienia. Pojęcie "posiadania gruntów rolnych", należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem sine qua non uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim poczynić ustalenia, a następnie ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07 - powołana wyżej strona internetowa).

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy, zdaniem Sądu, zasadnie w zaskarżonych decyzjach uznano, że skarżący - w odniesieniu do zakwestionowanych gruntów - nie udowodnił w sposób nie pozostawiający wątpliwości faktu ich posiadania i dokonywania na nich zabiegów agrotechnicznych.

W szczególności tej okoliczności nie potwierdziły zeznania świadków wskazywanych przez skarżącego J. S. i H. C., którzy na jego zlecenie mieli wykonywać w 2012 r. zabiegi na spornych gruntach (koszenie łąk, zbiór ziarna). Przesłuchanie tych świadków za konieczne uznał także Sąd wskazując w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 lipca 2014 r. na braki postępowania w tym zakresie.

Świadek J. S. zeznał, że na zlecenie R. S. na jednej ze spornych działek zaczął kosić łąkę, ale po przyjeździe T. K. i stwierdzeniu, że jest to jej łąka, zaprzestał dalszego koszenia i nie jest w stanie określić, jaką powierzchnię wykosił. Ponadto zeznał, że R. S. nie informował go, czyją własnością jest ta łąka i nie jest w stanie zidentyfikować tej łąki na załączniku graficznym. Ostatecznie świadek ten zeznał, że nie pamięta kiedy wykonywał czynność koszenia na zlecenie R. S.. Z kolei H. C. zeznał, że w 2012 roku nie wykonywał żadnych prac polowych na zlecenie R.S., ale prace takie wykonywał jego brat A. C.. Z tego co pamięta, to on wykonywał prace kombajnem i prasą przy koszeniu i zbiorze słomy, ale w roku 2010 i 2013 a jego brat w roku 2012 kosił tam łąki i ugory, ale nie jest w stanie wskazać koszonych przez brata łąk na załączniku graficznym, ponieważ w 2012 r. nie był w terenie na tych działkach.

T.K. potwierdziła, że zeznania H. C. są zgodne z prawdą twierdząc, że faktycznie A. C. wykosił łąki, ale tylko na działkach R. S. a nie na spornych działkach.

Zeznania te korespondują z zeznaniami pozostałych świadków, którzy zostali przesłuchani w sprawie. Odnośnie braku przesłuchania świadków S. S. i M.J. organ zasadnie uznał, że nie zachodziła taka konieczność. Świadkowie ci zeznali, że na działkach zabiegi wykonywane były przez J. S. i H. C. a te osoby nie potwierdziły tych okoliczności o czym była wyżej mowa.

Jeżeli chodzi o załączony do skargi wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] marca 2015 r. oraz przedłożone do akt sprawy dokumenty w tym akt własności ziemi to należy wskazać, że dokumenty te dotyczą szeroko rozumianych kwestii związanych w własnością gruntów. W żaden sposób nie dowodzą one aby w okresie którego dotyczą zaskarżone decyzje czyli w 2012 r. skarżący posiadał i wykonywał zabiegi agrotechniczne na spornych działkach.

Zasadne jest zatem przyjęcie, że skarżący nie wykazał, że prowadził prace na spornym gruncie. Brak także podstaw do przyjęcia, że na zewnątrz tj. w stosunku do innych podmiotów, w tym do świadków zachowywał się jak posiadacz gruntu, ponosząc koszty związane z jego posiadaniem, tj. płaciła podatek, czynsz dzierżawny czy też regulowała opłaty za bezumownie zajmowane grunty, ubezpieczała pole, zawarła umowy dzierżawy.

Dokonując oceny ustalonego stanu faktycznego i jego zgodności z obowiązującym prawem, stwierdzić należy, że organy I i II instancji wzięły pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie, podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji powyższego prawidłowo oceniły okoliczności mające wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. Rozpatrzyły i dokonały wnikliwej oceny całego materiału dowodowego i w wyniku procesu dedukcyjnego wydały zaskarżone decyzje. Wskazać przy tym należy, że uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i wyczerpujące, nie budzi też żadnych zastrzeżeń co do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy podały z jakich przyczyn uznały wskazane dowody za mające znaczenie dla ustalenia istotnych i kluczowych okoliczności w sprawie. Wyjaśniły, którym zeznaniom dały wiarę i z jakich przyczyn, a którym nie. Organy przedstawiły także przepisy prawne, sposób ich rozumienia oraz sposób obliczenia płatności. Organy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie prawidłowo zredagowały pod względem merytorycznym i prawnym swoją decyzję, czyniąc tym samym zadość wymogom formalnym przewidzianym dlań w przepisach prawa administracyjnego (art. 107 § 1 k.p.a.) oraz wyjaśniając skarżącemu przesłanki i dowody, którymi się kierowały w podjętym rozstrzygnięciu.

Odnośnie prowadzonego postepowania trzeba także wskazać, że zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z ust. 2 art. 3 tejże ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl zaś art. 3 ust. 3 powołanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powołany art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad postępowania w stosunku do reguł przewidzianych w przepisach k.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te mają pierwszeństwo przed regułami postępowania przewidzianymi w k.p.a. W związku z powyższym za niezasadny uznać należało uznać zarzut braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Kwestia zebrania materiału dowodowego na gruncie ww. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. została bowiem ujęta odmiennie niż we wskazanych przepisach k.p.a. Otóż jak wskazano powyżej, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Podkreślić należy, że w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ustawy, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji, ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. Wbrew zatem zarzutom skargi, Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa w tym względzie ze strony organów. Bez wątpienia, wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym.

Zdaniem Sądu, skarżący nie dostrzega, że to on - jako ubiegający się o przyznanie płatności - powinien wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że użytkował rolniczo zakwestionowane działki w 2012 r.

Podsumowując Sąd nie zgadza się z postawionymi zarzutami. Decyzje stanowią wynik prawidłowo przeprowadzonego postępowania. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia decyzji, a wyciągnięte przez organ wnioski zostały prawidłowo uzasadnione.

Nie budzi również zastrzeżeń Sądu kwestia zastosowanych sankcji, które stanowiły w rzeczywistości konsekwencję przedeklarowania powierzchni i wynik matematycznego rachunku przy uwzględnieniu danych wynikających z akt sprawy - różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym oraz stawek płatności wynikających z prawidłowo powołanych przepisów, co nie było przedmiotem sporu.

Wobec powyższego, Sąd uznając, że zaskarżone decyzje, jak i decyzje organu I instancji są zgodne z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargi.