Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 2324/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędziowie: Sędzia NSA Henryk Dolecki Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant st.sekr. sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2004r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej L uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Przewodniczącego Zarządu Miasta w [...] z dnia [...] . Nr [...] II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Nr[...] , Przewodniczący Zarządu Miasta [...] działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) odmówił E. J., zam. w [...] przy ul. [...] nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow.[...] , położonej w [...] przy ul.[...] , dla której prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...]

W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, ponieważ roszczenie

o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje tylko do nieruchomości wymienionych w dekrecie z dnia 06 września 1951 r. o ochronie

i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm.). Organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 08 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, a prawo użytkowania wieczystego na tej nieruchomości zostało ustanowione na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.) aktem notarialnym z dnia [...] r., Rep. "A" Nr [...]

W odwołaniu od powyższej decyzji E. J. podał, że ulica [...] w [...] była zasiedlana przez repatriantów ze wschodu, w tym m.in. przez jego dziadka. Nie jest jednak w stanie dotrzeć do dokumentów źródłowych nadania nieruchomości dziadkowi z uwagi na krótki czas do wniesienia odwołania. Zaświadczenie o nadaniu nieruchomości znajduje się w Księdze Wieczystej Nr [...] prowadzone przez [...] Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w[...] . Jako potwierdzenie, że ul. [...] była zasiedlana przez repatriantów przedłożył zaświadczenie sąsiada - Pana A., któremu nadano nieruchomość przy ul. [...] i na mocy tego zaświadczenia wpisano tytuł własności nieruchomości. Nadto, odwołujący wskazał, że jego [...] po złożeniu orzeczenia Komisji

Osadnictwa Nierolnego nabył na własność nieruchomość przy ul.[...] . Dokumenty te winny znajdować się w archiwum Miasta [...]

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r., nr[...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium wyraziło pogląd, iż ustawa z 26 lipca 2001 r. ma zastosowanie wyłącznie do nieruchomości, które mają charakter rolny lub zostały zabudowane na cele mieszkaniowe, znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańska oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i następnie zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste. Mając na uwadze fakt, iż w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że wskazana we wniosku działka gruntu była przedmiotem nabycia w trybie przepisów o osadnictwie rolniczym, nieruchomość ta nie może stanowić przedmiotu nabycia na własność w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Przedłożenie przez odwołującego się zaświadczenie dot. nieruchomości położonej przy ul. [...] nie może być dowodem w sprawie nieodpłatnego nabycia prawa własności działki nr [...] położonej przy ul. [...]

Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego E. J. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie. W ocenie skarżącego, odmowa nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej nie znajduje uzasadnienia w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ani w żadnym innym przepisie prawa. W ocenie skarżącego, ustawodawca, w art. 1 ust. 1 tej ustawy, wyraźnie określił, iż uprawnionymi do uwłaszczenia są użytkownicy wieczyści, którzy byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu [...] r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, czyli [...] r., gdy nieruchomości te położone są na obszarach państwa polskiego wymienionych w dekrecie z dnia 06 września

1951 r., czyli na Ziemiach Odzyskanych i są zabudowane na cele mieszkaniowe lub też stanowią nieruchomości rolne.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Skargę uznać należy za zasadną. Skarżący trafnie zwrócił uwagę na niewłaściwą wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust.1 ustawy z dnia z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209).

Przedmiotem sporu stał się zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 06 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668):

1) zabudowanych na cele mieszkaniowe,

2) stanowiących nieruchomości rolne

przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości".

Treść i redakcja powyższego przepisu spowodowały powstałe w sprawie rozbieżności interpretacyjne.

Dyrektywny percepcyjnej fazy wykładni jako wyjściową podstawę zrozumienia wyrażeń normokształtnych przyjmują użycie interpretacyjnych dyrektyw językowych (por. M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki." Wyd. LexisNexis, Warszawa 2002 r., s. 309 i nast). Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być zatem ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej.

Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 23 października 2001 r.) użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 06 września 1951 r. oraz spełniające dodatkowe warunki (tj. gdy są: ) 1) zabudowane na cele mieszkaniowe, 2) stanowią nieruchomości rolne). Zatem użyty zapis "wymienionych w dekrecie z 06 września 1951 r. ..." stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego...".

Sąd nie podzielił dokonanej przez organy obu instancji wykładni, wedle której, odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 06 września 1951 r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego.

Zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, odmawiająca skarżącemu nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości, oparte więc zostały na niewłaściwej wykładni przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Orzeczenie w pkt 2 wynika z regulacji zawartej w art. 152 w/w ustawy.