Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 515/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2005-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, WSA Krystyna Czajecka-Ryniec (spr.), Protokolant asyst. Anna Kurczuk, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2005r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za miesiące: od I 2002 r. do XI 2002 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] Nr [...] ; 2. stwierdza ,że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości ; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Z. kwotę [...] tytułem kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] czerwca 2004 r. określającą Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej Spółka z o.o. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia 2002 r. do listopada 2002 r. w kwocie 71.033,40 zł.

Uzasadniając swoją decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Wójt Gminy określił Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do listopada 2002 r. za budynki, budowle i grunty związane z działalnością gospodarczą. Przedmiotem opodatkowania była między innymi powierzchnia gruntów położonych w Kolonii C. zajętych na oczyszczalnię ścieków (39.600 m2) i położonych w miejscowości C. na których usytuowany jest cmentarz komunalny (72.800 m2).

Od powyższej decyzji Spółka odwołała się. Podniosła, że nie była i nie jest posiadaczem wskazanych gruntów, sprawuje jedynie funkcje usługowe związane z utrzymaniem cmentarza, brak jest zatem podstaw do obciążania jej podatkiem od tych nieruchomości. Na poparcie swoich twierdzeń Spółka wskazała orzeczenie NSA Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania

utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na treść przepisu art. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9 poz. 84 ze zm.), który określa katalog osób podlegających obowiązkowi podatkowemu w podatku od nieruchomości. Obowiązek podatkowy, ciąży na Spółce, jako posiadaczu zależnym, który posiadał wskazane nieruchomości bez tytułu prawnego, co wynika z ust. 1 pkt 4 tegoż artykułu. W 2002 r. właścicielem gruntów, na których mieści się cmentarz komunalny i oczyszczalnia ścieków był Skarb Państwa, a Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z o.o. tylko władało tym mieniem bez prawem przewidzianej formy.

PGK w Z., jako jednoosobowa spółka z o.o. Miasta Z. powstało dnia 2 grudnia 1995 r. w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego PGK w Z., wstępując we wszystkie jego prawa i obowiązki. Grunty, na których znajduje się oczyszczalnia ścieków i cmentarz, gdzie Spółka prowadzi działalność gospodarczą stały się własnością Skarbu Państwa w 1977 r., i zostały oddane w użytkowanie WPGKiM w Z. Przedsiębiorstwo to zostało przekształcone w 1984 r. na przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, w tym na Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej, które to z kolei w 1995 r. stało się jednoosobową spółką z o.o. Zgromadzony materiał w sprawie nie wskazuje na fakt posiadania przez spółkę jakichkolwiek dokumentów świadczących o przekazaniu jej wskazanych gruntów zajętych pod oczyszczalnie ścieków i cmentarz komunalny. Stąd właścicielem gruntów pozostaje Skarb Państwa, jako że nie została wydana w stosunku do tego mienia decyzja Wojewody, przewidziana art. 18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.), która stwierdzałaby prawo gminy do mienia nabytego w wyniku komunalizacji.

Nabycie przez Miasto Z. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości w Kolonii C. o powierzchni 3,91 ha (oczyszczalnia ścieków ) nastąpiło dopiero decyzją Wojewody z dnia [...] kwietnia 2004 r., a nieruchomości obrębu C. o powierzchni 72800 m2 (cmentarz komunalny) – decyzją z dnia 7 kwietnia 2004 r. Jednak według stanu faktycznego w roku 2002, skarżąca spełniała warunki określone w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, dlatego ciążył na niej obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, jako na posiadaczu nieruchomości, mimo braku umowy z właścicielem.

Odnosząc się do powołanego przez Spółkę wyroku NSA organ odwoławczy wskazał, iż został on wydany w innej sprawie i w przedmiotowej sprawie nie jest wiążący.

Na powyższą decyzję Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z o.o. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Strona skarżąca zarzuciła organom podatkowym naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wskazała na wyrok NSA z dnia 6 lutego 2002 r., sygn. akt I SA/Lu 532/01, z którego – zdaniem Spółki – wynika, iż skarżąca nie ma obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości zajętych pod cmentarz komunalny, jako że ze złożonych dokumentów nie wynika, aby była wobec spornej nieruchomości samoistnym posiadaczem, posiadaczem, lub żeby posiadała nieruchomość bez tytułu prawnego. Właścicielem gruntów był Skarb Państwa, obowiązkiem skarżącej jest utrzymywanie cmentarza komunalnego, nie była i nie jest posiadaczem gruntów cmentarnych. Nie ciąży zatem na skarżącej obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Stanowisko strony skarżącej potwierdza uchwała 5 sędziów NSA, która o istnieniu obowiązku podatkowego przesądza w przypadku, gdy posiadacz zależny lub zarządca legitymują się prawem do władania nieruchomością udzielonym przez właściciela.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 134 ( 1, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Spór pomiędzy organami podatkowymi a skarżącym Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej Spółka z o.o. sprowadza się do kwestii, czy po stronie skarżącej Spółki istniało zobowiązanie w podatku od nieruchomości z tytułu bycia posiadaczem zależnym cmentarza komunalnego i oczyszczalni ścieków.

W pierwszej kolejności należy przyjrzeć się dokładnie jaki stosunek prawny istnieje pomiędzy skarżącą Spółką a przedmiotowymi w sprawie nieruchomościami.

Bezsporne pomiędzy stronami jest ustalenie organów podatkowych, iż w 2002 r. właścicielem gruntów, na których znajduje się cmentarz komunalny i oczyszczalnia ścieków był Skarb Państwa. Skarżąca stoi na stanowisku, iż skoro Skarb Państwa nie udzielił Spółce prawa do władania gruntami zajętymi pod cmentarz komunalny i oczyszczalnię ścieków, to nie może powstać z żadnego tytułu zobowiązanie Spółki w podatku od nieruchomości.

Z aktu notarialnego z dnia 2 grudnia 1995 r. (k.-70 akt podatkowych) w punkcie określającym przedmiot działalności przedsiębiorstwa Spółki wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą należącą w części do zadań własnych Gminy, o charakterze użyteczności publicznej, a w skład tej działalności wchodzi między innymi zaopatrzenie w wodę, usuwanie i oczyszczanie ścieków, utrzymywanie czystości, utrzymywanie cmentarza komunalnego oraz działalność handlowa i usługowa, związana z zabezpieczeniem zadań Spółki. Z zeznań przesłuchanych w dniu 14 października 2002 r. pełnomocnika Spółki Z. H. i głównego księgowego Spółki E. D. wynika, że na gruntach zajętych pod cmentarz i oczyszczalnię ścieków Spółka prowadzi działalność gospodarczą polegająca na świadczeniu usług pogrzebowych, pobieraniu opłat za udostępnianie: miejsc na pochówek, chłodni, kaplicy, a ponadto pobiera opłaty za odprowadzenie ścieków, za korzystanie przez odbiorców z oczyszczalni ścieków. Słusznie zatem stwierdziły organy podatkowe, iż w niniejszym przypadku nie można mówić iż skarżąca jest jedynie administratorem mienia Skarbu Państwa, gdyż administrator gospodaruje mieniem Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego na podstawie zawartej umowy z właścicielem o prowadzeniu działalności na jego rzecz i w jego imieniu. Strona zaś prowadziła działalność gospodarczą nastawioną na zysk, władając gruntami bezumownie i we własnym interesie. Takie wykonywanie faktyczne władztwa nad rzeczą, będącą własnością osoby trzeciej, chociażby wykonywane bez tytułu prawnego ma w tym przypadku cechy posiadania zależnego.

Przepis art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowi, iż obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży z zastrzeżeniem ust. 2 (nie mającego zastosowania w omawianej sprawie) ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach nie mających osobowości prawnej, które posiadają bez tytułu prawnego nieruchomości lub ich części albo obiekty budowlane nie złączone trwale z gruntem, stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, z wyjątkiem nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących zarządzie Lasów Państwowych.

Wobec stanu faktycznego ustalonego w sprawie prawidłowo organy podatkowe uznały, że skarżąca spełnia przesłanki określone w przytoczonym przepisie, a tym samym podlega obowiązkowi podatkowemu w podatku od nieruchomości.

Odnosząc się do powoływanego przez Spółkę wyroku NSA z dnia 6 lutego 2002 r. zauważyć należy, że w sprawie tej przedmiotem rozstrzygania była uchwała Rady Gminy w sprawie ustalenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na rok 2001, był więc wydany w innej sprawie i – jak słusznie podnosi Samorządowe Kolegium Odwoławcze – nie jest wiążący w niniejszej sprawie.

Jedynie dodać należy, iż w sprawie sygn. akt I SA/Lu 532/01 Sąd zobowiązał Spółkę do wykazania, iż jej interes prawny został naruszony uchwałą Rady Gminy w sprawie ustalenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na rok 2001. Spółka takiej okoliczności nie wykazała, co stwierdził Sąd w uzasadnieniu. W wyroku tym brak natomiast stwierdzenia, że Spółka nie jest podmiotem podatku od nieruchomości.

Pomimo prawidłowości wskazań organów podatkowych, należy jednak zwrócić uwagę na naruszenie przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, do którego odnosi się przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 września 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.

Co do zasady, podatek od nieruchomości określa się na dany rok podatkowy. Do pojęcia "roku podatkowego" odnosi się art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), stanowiąc, iż rokiem podatkowym jest rok kalendarzowy, chyba że ustawa podatkowa stanowi inaczej. Ponieważ ustawa podatkowa regulująca instytucję podatku od nieruchomości nie zawiera postanowień odnośnie innego niż rok kalendarzowy określenia roku podatkowego, to uznać należy iż zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości powinny być określone na okresy od stycznia do grudnia danego roku kalendarzowego.

Jedynie w przypadkach określonych w art. 6 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, tj. jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek, zobowiązanie podatkowe może być ustalone na okres nie obejmujący całego roku podatkowego (kalendarzowego). W sprawie rozpatrywanej obowiązek podatkowy trwał przez cały rok 2002, a więc wydanie decyzji podatkowej obejmującej okres od stycznia 2002 r. do listopada 2002 r. jest nieprawidłowe i stanowi naruszenie art. 6 Ordynacji podatkowej.

Mając na względzie dyspozycję art. 145 ( 1 pkt. 1 lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz treść art. 150 tejże ustawy, należało orzec jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 ( 2 przytoczonej ustawy oraz na podstawie ( 6 pkt. 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz 1349 ze zm./.