Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 233/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 183, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 230
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne.
article: art. 156 § 1pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 2 lutego 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. F. i M. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1243/09 w sprawie ze skargi M. F. i M. F. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 233/10

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 9 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. F. i M. F. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r. w sprawie odmowy ustalenia odszkodowania od Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie, polegającego na odtworzeniu ubezpieczenia brzegu zbiornika T. wraz z ciągiem spacerowym w rejonie Hoteli "[...]" w T. przy ul. [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1992 r. Wojewoda Bielski, działając na podstawie art. 26 pkt 4, art. 36 i art. 37 pkt 6 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, po rozpatrzeniu wniosku M. F. o odszkodowanie za zniszczenie ubezpieczenia brzegu przed abrazją w Ośrodku Wypoczynkowym "[...]" położonym nad zbiornikiem T. w M. T., zobowiązał Okręgową Dyrekcję Gospodarki Wodnej w Krakowie – administratora zbiornika retencyjnego T. do wykonania ubezpieczenia brzegu zbiornika T. w rejonie OW "[...]" przed abrazją w miejscu uszkodzenia ubezpieczenia.

Decyzją z dnia [...] października 1992 r. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, po rozpatrzeniu odwołania Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w Krakowie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił powyższe rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja nie rozstrzygała o istocie wniosku M. F.

Pismem z dnia 4 grudnia 1992 r. M. F. zwrócił się do Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1992 r. i o orzeczenie o odszkodowaniu na podstawie art. 160 § 1 kpa. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja wydana na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy Prawo wodne ma charakter ostateczny i nie służy od niej odwołanie, a właściwą drogą do rozstrzygania roszczeń odszkodowawczych jest postępowanie cywilne. Powyższe oznacza, że decyzja Ministra Ochrony Środowiska rażąco narusza prawo.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1993 r. Minister Ochrony Środowiska, na podstawie art. 157 kpa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że wniosek o stwierdzenie nieważności nie zasługuje na uwzględnienie.

Pismem z dnia 20 października 1999 r. M. F. w oparciu

o art. 154 § 1 kpa wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] kwietnia 1993 r. Decyzją z dnia [...] maja 2000 r. Minister Środowiska odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 1993 r. na podstawie art. 154 kpa.

Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., Wojewoda Śląski, działając na podstawie

art. 186 ust. 3 i art. 204 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, po rozpatrzeniu sprawy zniszczenia ubezpieczenia brzegu Jeziora Żywieckiego wraz z ciągiem spacerowym, odmówił ustalenia odszkodowania dla M. F. i M. F.. Jak wskazano w uzasadnieniu, wykonanie ciągu spacerowego w rejonie Hotelu "[...]" wymagało pozwolenia wodnoprawnego, co wynikało z art. 82 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne. Obowiązek uzyskania takiego pozwolenia, który nie został dopełniony, obciążał inwestora robót. Ponadto brak jest dowodów, że opróżnianie zbiornika, niezbędne do zrealizowania remontu upustów dennych zapory T., realizowane było niezgodnie z obowiązującymi instrukcjami, co mogło być przyczyną zniszczenia ubezpieczenia brzegu i ciągu spacerowego.

Pismem z dnia 28 lipca 2003 r. M. F. i M. F. wnieśli o uzupełnienie decyzji na zasadzie art. 111 kpa. Żądanie uzasadnili tym, że wniosek M. F. o ustalenie odszkodowania został rozstrzygnięty prawomocną decyzją Wojewody Bielskiego z dnia [...] kwietnia 1992 r. Zdaniem strony, brak jest zatem wniosku, który rozstrzygałaby powyższa decyzja, niezawierająca zresztą pouczenia o trybie i sposobie złożenia odwołania.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r., działając na podstawie art. 113 § 1 i 2 kpa, Wojewoda Śląski wyjaśnił wątpliwości skarżących co do treści decyzji, wskazując, że wydanie decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. stanowi wykonanie obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy wynikającą z decyzji Ministra Ochrony Środowiska z dnia [...] października 1992 r.

Natomiast decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., działając na podstawie art. 111

§ 1 kpa, Wojewoda Śląski odmówił uzupełnienia decyzji własnej z dnia [...] lipca

2003 r. o pouczenie o przysługujących środkach odwoławczych od tej decyzji. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Środowiska w dniu [...] czerwca 2004 r.

Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M. F. i M. F., stwierdził nieważność decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2004 r. w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że uzupełnienie bądź odmowa uzupełnienia decyzji co do prawa odwołania następuje w trybie postanowienia, na które nie służy zażalenie, a zatem Minister Środowiska wydając decyzję w trybie odwoławczym rażąco naruszył prawo.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, działając na podstawie art. 134 kpa, stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] sierpnia 2003 r. o odmowie uzupełnienia decyzji własnej.

Pismem z dnia 9 października 2006 r. M. F. i M. F., powołując się na art. 145 § 1 pkt 1 i § 3 kpa, wystąpili z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r. i uchylenie tej decyzji z powodu jej wydania w sprawie rozstrzygniętej już poprzednio decyzją ostateczną Wojewody Bielskiego z dnia [...] kwietnia 1992 r.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. Wojewoda Śląski w oparciu

o art. 149 § 1 kpa wznowił postępowanie zakończone decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r. Jednak decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. organ ten, działając na podstawie art. 151 § 1 kpa, odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że nie istnieją dwie decyzje rozstrzygające co do istoty sprawy, gdyż decyzja z dnia [...] kwietnia 1992 r. została uchylona decyzją Ministra Ochrony Środowiska z dnia [...] października 1992 r.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia 5 listopada 2007 r. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji. Organ odwoławczy uznał, że wniosek strony był niedopuszczalny, gdyż nie wskazano w nim żadnej przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 kpa.

Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. F. i M. F. na powyższe rozstrzygnięcie. Sąd stwierdził jednak, że zaskarżona decyzja nie zamyka skarżącym drogi do kontroli kwestionowanego rozstrzygnięcia. Powoduje ona, że sprawa wraca do Wojewody Śląskiego, który zgodnie z art. 19 w zw. z art. 157 § 1 kpa zobligowany będzie do przekazania wniosku skarżących z dnia 9 października 2006 r. do organu właściwego do orzekania w przedmiocie nieważności kwestionowanej decyzji.

W wykonaniu wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wojewoda Śląski, postanowieniem z dnia 27 października 2008 r., przekazał wniosek M. F. i M. F. z dnia 9 października 2006 r. do Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, na podstawie art. 158 § 1, art. 157 § 1 i § 2 kpa, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że kwestionowana decyzja odmawia stronie prawa do odszkodowania w sprawie odtworzenia ubezpieczenia brzegu zbiornika T. wraz z ciągiem spacerowym, a jej podstawę stanowił art. 186 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Organ stwierdził, że decyzja ta nie zawiera żadnej z wad, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. W szczególności nie jest zasadny zarzut, że sprawa dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzja ostateczną, tj. decyzją Wojewody Bielskiego z dnia [...] kwietnia 1992 r. Decyzja ta została bowiem wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] października 1992 r. Organ wskazał, że strona pozostaje w błędnym przekonaniu, że decyzja Wojewody Bielskiego wydana została w oparciu o art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, podczas gdy jej podstawę stanowił przepis art. 26 pkt 4 tejże ustawy. Decyzja Wojewody Bielskiego nie orzekała o ustaleniu odszkodowania, lecz nakładała obowiązek naprawienia szkody poprzez wykonanie ubezpieczenia brzegu. W ustawie z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne brak jest przepisu, który stanowiłby o tym, że decyzje organu I instancji wydawane na podstawie art. 26 pkt 4 są ostateczne. Organ wskazał ponadto, że kwestionowana decyzja nie zawiera żadnej z innych wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, M. F. i M. F. stwierdzili, że decyzja Prezesa KZGW została wydana z naruszeniem elementarnych zasad praworządności, jako że wbrew kardynalnym zasadom art. 2 i art. 7 Konstytucji RP utrwala ona nielegalną w świetle prawa decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r. Stanowisko organu stanowi ewidentne nadużycie i ignorowanie faktu, że Minister Ochrony Środowiska nie był w świetle art. 38 ust. 1 ustawy Prawo wodne uprawniony do uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody Bielskiego.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Prezes KZGW utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie, wskazując, że po powtórnym przeanalizowaniu akt sprawy nie znaleziono podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. F. i M. F. wnieśli o uchylenie decyzji zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z uwagi na to, że w istocie sankcjonują one i utrwalają w obiegu decyzję Wojewody Śląskiego z [...] lipca 2003 r., która jest bezpodstawnie wydaną w sprawie już prawomocnie rozstrzygniętej decyzją Wojewody Bielskiego z [...] kwietnia 1992 r., co narusza elementarne zasady praworządności w rozumieniu art. 6 i 7 kpa oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, a także świadczy o nienależytym wykonywaniu władzy publicznej przez Prezesa KZGW, jako centralnego organu administracji rządowej. Jednocześnie skarżący wnieśli o orzeczenie na zasadzie art. 134 i 135 p.p.s.a., że decyzja Prezesa KZGW z dnia [...] maja 2009 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2009 r., a także uprzednio wydane w wodnoprawnym postępowaniu odszkodowawczym decyzje Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] października 1992 r. i Wojewody Śląskiego z [...] lipca 2003 r. są nieważne. Zdaniem skarżących, skoro decyzja Wojewody Bielskiego z dnia [...] kwietnia 1992 r. wydana została na podstawie art. 37 pkt 6 ustawy Prawo wodne z 1974 r., to zgodnie z art. 38 ust. 1 powołanej ustawy z mocy prawa stała się ostateczna i nie podlegała zaskarżeniu w administracyjnym trybie odwoławczym, a co najwyżej podlegała zaskarżeniu do sądu powszechnego. Ponadto w ocenie skarżących nieprawdziwe jest stwierdzenie Prezesa KZGW, jakoby nie było dowodów, że powstanie szkód w następstwie zniszczenia umocnienia brzegu jeziora oraz usytuowanego na nim pasażu spacerowego nastąpiło z winy eksploatatora zbiornika - Regionalnej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w Krakowie. Przyczyny katastrofy polegającej na zniszczeniu części brzegu jeziora potwierdzała jednoznacznie ekspertyza uprawnionego rzeczoznawcy, wykonana specjalnie dla celów administracyjnego postępowania wodnoprawnego prowadzonego przez Wojewodę Śląskiego.

W odpowiedzi na skargę Prezes KZGW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż decyzja Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] maja 2009 r. i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.

Sąd zauważył, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja, zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r., którą orzeczono o odmowie ustalenia odszkodowania dla M. F. i M. F. od Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie, polegającego na odtworzeniu ubezpieczenia brzegu zbiornika T. wraz z ciągiem spacerowym w rejonie Hoteli "[...]" w T. przy ul. [...]. Postępowanie to nie zastępuje postępowania odwoławczego i nie może być postępowaniem o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia wszystkie zarzuty strony. Obowiązkiem organu orzekającego w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest przeprowadzenie analizy przepisów, stanowiących podstawę wydania zakwestionowanej decyzji pod kątem ich naruszenia, przy czym rozpoznając sprawę w omawianym trybie, organ orzekający może brać pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji objętej wnioskiem.

Odnosząc się żądania skarżących, Sąd wskazał, że zastosowanie art. 156 § 1 pkt 3 kpa może nastąpić tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istnieć, gdy w obu sprawach występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.

Sąd podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że w przedmiotowej sprawie nie istnieją dwie decyzje rozstrzygające co do istoty tę samą sprawę, gdyż decyzja Wojewody Bielskiego z [...] kwietnia 1992 r. została usunięta z obrotu prawnego decyzją Ministra Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] października 1992 r., uchylającą w całości tę decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W tej sytuacji Prezes KZGW zasadnie przyjął, że w sprawie nie zaistniała przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

Sąd zwrócił również uwagę na fakt, że organ nadzoru nie ograniczył się jedynie do oceny decyzji pod kątem podstawy nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, na którą powoływali się skarżący, ale ocenił kontrolowaną decyzję także pod kątem pozostałych przesłanek nieważności, wymienionych w art. 156 § 1 kpa, stwierdzając, że kwestionowana decyzja nie jest dotknięta żadną z pozostałych przesłanek nieważności. Skoro zaś w sprawie nie zaszła żadna z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Śląskiego z [...] lipca 2003 r., a w konsekwencji organ zasadnie wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności powyższej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6 i 7 kpa w kontekście poczynionych rozważań Sąd stwierdził, że jest on bezpodstawny, gdyż organ podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jednocześnie za bezzasadny wobec powyższego Sąd uznał zarzut naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji RP. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi stwierdzono, że przedmiotem kontroli w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] maja 2009 r. była wyłącznie zgodność z prawem decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r., zatem wszelkie zarzuty podnoszone w uzasadnieniu skargi, a odnoszące się do decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] października 1992 r. oraz do działalności Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, jako organu władzy państwowej, pozostają poza kontrolą Sądu.

W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, podnieśli zarzut naruszenia:

1) prawa materialnego, tj. art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię;

2) przepisów postępowania, a w szczególności art. 135 p.p.s.a. poprzez uchylenie się przed Sąd I instancji od podjęcia środków określonych w tym przepisie, zmierzających do usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że Sąd I instancji uchylił się od oceny legalności decyzji Ministra Ochrony Środowiska z dnia [...] października 1992 r. i decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r., co stanowi ewidentne naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik całej sprawy. Podkreślił, że decyzja Wojewody Bielskiego z dnia [...] kwietnia 1992 r. była decyzją, o której mowa w art. 38 ust. 1 ustawy Prawo wodne z 1974 r., gdyż poprzedzała ją rozprawa wodnoprawna przeprowadzona na podstawie art. 37 pkt 6 ustawy. W konsekwencji decyzja ta jako ostateczna nie mogła zostać uchylona przez Ministra Ochrony Środowiska. Sąd miał obowiązek objąć kontrolą powyższe rozstrzygnięcia na podstawie art. 3 § 1 p.p.s.a., gdyż podlegają one kognicji sądu administracyjnego, czego nie uczynił. Winien także stwierdzić nieważność decyzji z dnia [...] października 1992 r., i gdyby tak uczynił, to bezprzedmiotową i nieważną stałaby się jednocześnie zaskarżona skargą decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r.

Powołując takie zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, dokonanie oceny legalności decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r., przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i oceny zasadności odmowy przez Prezesa KZGW wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2003 r., jak również rozstrzygnięcia pozostałych wniosków skargi z dnia 22 czerwca 2009 r. i stwierdzenia nielegalności decyzji z dnia [...] października 1992 r., a także zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostawała natomiast zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotem badania przez Sąd I instancji była decyzja Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r. w sprawie odmowy ustalenia odszkodowania od Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie, polegającego na odtworzeniu ubezpieczenia brzegu zbiornika T. wraz z ciągiem spacerowym w rejonie Hoteli "[...]" w T. przy ul. [...]. Rozpoznawana przez Sąd I instancji sprawa prowadzona była w trybie nadzwyczajnym, jakim jest stwierdzenie istnienia bądź braku przesłanek wskazujących na to, że kontrolowana w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa.

Istota sporu sprowadzała się natomiast do tego, czy kwestionowaną decyzję Wojewody Śląskiego można uznać za decyzję, która dotyczy sprawy już ponownie rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a zatem, czy jest ona dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Skarga kasacyjna oparta przy tym została wyłącznie na zarzucie naruszenie dwóch przepisów, tj. art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne oraz art. 135 p.p.s.a., z których żaden nie może wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Stosownie do art. 156 § 1 pkt 3 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor stoi na stanowisku, że decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r. dotyczy sprawy odszkodowania, która to sprawa została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją Wojewody Bielskiego z dnia [...] kwietnia 1992 r.

Rozważenia zatem wymaga, czy w rozpoznawanej sprawie istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej dwoma powoływanymi decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istnienie tożsamości sprawy zachodzi w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 1998 r. o sygn. akt IV SA 1061/96, System Informacji Prawnej LEX nr 45166).

Kwestionowana decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r. wydana została w oparciu o przepisy art. 186 ust. 3 i art. 204 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U.Nr 115 poz. 1229 z późn. zm.) i dotyczyła odmowy ustalenia odszkodowania w sprawie zniszczenia ubezpieczenia brzegu zbiornika wodnego w rejonie Hotelu "[...]". Natomiast decyzja Wojewody Bielskiego z dnia [...] kwietnia 1992 r., wydana została na podstawie art. 26 pkt 4, art. 36 i art. 37 pkt 6 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne (Dz.U.Nr 38, poz. 230 z późn. zm.) i zobowiązywała administratora zbiornika retencyjnego do wykonania ubezpieczenia brzegu zbiornika w rejonie Hotelu przed abrazją w miejscu uszkodzenia ubezpieczenia. Nawet jeśli przyjąć, że obie wyżej wymienione decyzje rozstrzygały w sprawie z tego samego wniosku M. F. (którego zresztą brak w aktach administracyjnych i którego treści nie sposób zweryfikować), to okolicznością przesądzającą o braku stanu powagi rzeczy osądzonej jest fakt wyeliminowania pierwszej z decyzji z obrotu prawnego, mocą decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] października 1992 r. Oznacza to, że decyzja Wojewoda Bielskiego z dnia [...] kwietnia 1992 r. nie stała się decyzją ostateczną, zatem kolejne rozstrzygnięcie – Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r. nie mogło być wydanym w warunkach, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

Nie można oczywiście tracić z pola widzenia faktu, że intencją autora skargi kasacyjnej było wykazanie, że decyzja Wojewody Bielskiego z dnia [...] kwietnia

1992 r. była decyzją o odszkodowaniu, o której mowa w art. 38 ust. 1 ustawy Prawo wodne, a zatem decyzją ostateczną, która nie podlegała weryfikacji w trybie odwoławczym. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa wydając decyzję z dnia [...] października 1992 r. kasacyjną dopuścił się zatem, w ocenie strony, naruszenia art. 38 ust. 1 ustawy - Prawo wodne z 1974 r.

Zasadność czy dopuszczalność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wojewody Bielskiego z dnia [...] kwietnia 1992 r. nie może jednak stanowić przedmiotu rozważań w granicach rozpoznawanej sprawy, a w konsekwencji zarzut naruszenia przepisu art. 38 ust. 1 ustawy Prawo wodne, nie może być skutecznie podnoszony w ramach podstawy kasacyjnej. Abstrahując natomiast od kwestii legalności decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] października 1992 r. należy stwierdzić, że zarówno to rozstrzygnięcie, jak i jego skutki prawne kształtują w sposób wiążący sytuację prawną skarżących. Wyeliminowanie decyzji Wojewody Bielskiego z dnia [...] kwietnia 1992 r. z obrotu prawnego wywołuje bowiem ten skutek, że nie sposób jest uznać, że decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2003 r. stanowi kolejną decyzję w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 135 p.p.s.a., to stwierdzić należy, że wymieniony przepis nakłada na sąd administracyjny obowiązek wyeliminowania z obrotu prawnego także innych aktów niż zaskarżony, wydanych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego rozstrzygnięcia sprawy. której skarga dotyczy. Nie uprawnia to jednak wnoszącego skargę na ściśle określony akt do żądania takiego działania. Poza sporem musi bowiem pozostawać fakt, że wniesienie skargi jest ograniczone co do przedmiotu i obwarowane innymi wymaganiami odnoszącymi się do danego aktu lub czynności (wyczerpanie środków zaskarżenia, zachowanie terminu). Przyjęcie odmiennego poglądu podważałoby podstawy sądowej kontroli administracji i stwarzało możliwość kwestionowania w dowolnym czasie wszelkich działań organów administracji. Wzruszenie innych aktów lub czynności podjętych w granicach danej sprawy możliwe jest zatem jedynie w przypadku wzruszenia aktu, który został zaskarżony. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji oddalił skargę, co czyni podniesiony w kasacji zarzut niezasadnym.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie

art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.