Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1560/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.Ż. i J.Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 345/14 w sprawie ze skargi A.Ż. i J.Ż. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 345/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. Z. i J. Z. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 11 lutego 2014 r. nr SN-III.536.13.2013.10 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia 31 lipca 2013 r., nr GN.N. 6821.1.8.2013 Starosta Poznański, na podstawie art. 104 § 1, 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. 2013 r., poz. 267, dalej: K.p.a.), oraz art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej: u.g.n.) na wniosek E. w P.:

I. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości położonej w K., gmina K., oznaczonej w ewidencji gruntów:

1) - obręb K., [...], zapisana w księdze wieczystej Kw nr [...] jako własność A. i J. Z., poprzez udzielenie na rzecz E. w P. zezwolenia na zajęcie części ww. działki (szerokość pasa zajęcia wynosi 2 m w obie strony od osi modernizowanej linii kablowej na długości 25 m, powierzchnia pasa zajęcia wynosi 100 m²) w celu realizacji inwestycji celu publicznego zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzonego uchwałą nr XXXVII/181/2005 Rady Gminy w K. z dnia 30 września 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego Nr 158, poz. 4395 z dnia 18 listopada 2005 r.), polegającej na modernizacji istniejącej napowietrznej linii SN - 15 kV poprzez wymianę istniejących przewodów 3 x AFL - 6 35 mm² na przewody 3 x AAsXSn 70 mm² o długości 25 m, zgodnie z mapą - załącznikiem graficznym, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji;

2) - obręb K., arkusz mapy 2, działka nr [...] o pow. 7.5802 ha, zapisana w księdze wieczystej Kw nr [...] jako własność A. i J. Z., poprzez udzielenie na rzecz E. w P. zezwolenia na zajęcie części ww. działki (szerokość pasa zajęcia wynosi 2 m w obie strony od osi modernizowanej linii kablowej na długości 225 m, powierzchnia pasa zajęcia wynosi 900 m²) w celu realizacji inwestycji celu publicznego zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzonego uchwałą nr XXXVII/181/2005 Rady Gminy w K. z dnia 30 września 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego Nr 158, poz. 4395 z dnia 18 listopada 2005 r.), polegającej na modernizacji istniejącej napowietrznej linii SN - 15 kV poprzez wymianę istniejących przewodów 3 x AFL - 6 35 mm² na przewody 3 x AAsXSn 70 mm² o długości 225 m (w tym zabudowa trzech słupów SN), zgodnie z mapą - załącznikiem graficznym, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji;

II. zobowiązał inwestora - E. w P. do przywrócenia nieruchomości wymienionej w pkt I do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wymianie istniejących przewodów napowietrznej linii elektroenergetycznej SN - 15 kV, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, orzekł, że wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania, które ma odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu;

III. zobowiązał właściciela nieruchomości do udostępnienia części ww. nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii linii elektroenergetycznej;

IV. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności;

V. orzekł, że ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.

W uzasadnieniu decyzji podał, że E. w P. pismem z dnia 18.10.2012 r. zwróciła się o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. w związku z koniecznością modernizacji istniejącej napowietrznej linii SN - 15 kV poprzez wymianę istniejących przewodów 3 x AFL - 6 35 mm² na przewody 3 x AAsXSn 70 mm² o długości 25 m. Do wniosku dołączone zostały dokumenty w postaci pełnomocnictwa z dnia 5 listopada 2008 r. udzielonego S. L. przez Zarząd E. w P., odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Krajowy Rejestr Sądowy Nr KRS: [...] z dnia 2 maja 2012 r.; korespondencji inwestora z A. i J. Z., wypisu nr 29/2010 z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzonego uchwałą nr XXXVI 1/181/2005 Rady Gminy w K. z dnia 30 września 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2005 r. Nr 158, poz. 4295) wraz z załącznikiem graficznym; jednego egzemplarza mapy z przebiegiem projektowanej linii napowietrznej na działce nr 10/2; jednego egzemplarza mapy z przebiegiem projektowanej linii napowietrznej na działce nr [...]. Do wniosku załączono również nieuwierzytelnione kopie oświadczeń J. Z. oraz A. Z. z dnia 26 października 2008 r., a także kopie wypisu z rejestru gruntów dla działek o nr [...].

Inwestor, E. w P., przystąpił do rokowań z właścicielami gruntu, po którym ma przebiegać przedmiotowa inwestycja, w tym również z J. i A. Z.. Przeprowadzone z ww. właścicielami rokowania nie przyniosły porozumienia między stronami, co potwierdzają ww. dokumenty przedłożone wraz z wnioskiem z dnia 18 października 2012 r. (uzupełnionym pismem z dnia 15 lutego 2013r.).

Organ I instancji stwierdził, że inwestor E. jest przedsiębiorstwem energetycznym w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. prawo energetyczne, a jako takie, na podstawie art. 4 cyt. ustawy ma obowiązek utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. Posiada więc legitymację prawną do wystąpienia z wnioskiem w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Organ ten ustalił, że przedmiotowa nieruchomość objęta została miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzonego uchwałą nr XXXVII/181/2005 Rady Gminy w K. z dnia 30 września 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego nr 158, poz. 4295 z 18 listopada 2005 r.), w którym w zakresie zasad obsługi infrastruktury technicznej wskazano, że: "Zaopatrzenie w energię elektryczną będzie kontynuowane z istniejących i projektowanych sieci SN 15 kV, istniejących i projektowanych stacji transformatorowych i linii rozprowadzających 0,4 kV. Niezbędne modernizacje sieci elektroenergetycznych dokonywane być mogą na terenach ich dotychczasowej lokalizacji".

W dniu 20 maja 2013 r. zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości objętej wnioskiem, na które stawił się J. Z. - właściciel działek nr [...] oraz P. K. - pełnomocnik E. Sp. z o.o. W toku oględzin przedmiotowych działek sporządzony został protokół, w którym wskazano m.in., że obie działki obsiane są pszenicą, natomiast na działce nr [...] na szerokości ok. 40 m wzdłuż drogi serwisowej autostrady wysiano żyto, kształt powierzchni nieruchomości jest płaski.

W dniu 22 maja 2013 r. w siedzibie filii Starostwa Powiatowego w Poznaniu została przeprowadzona rozprawa administracyjna, w której udział wzięli: A. i J. Z. - właściciele nieruchomości oraz S. L. - pełnomocnik wnioskodawcy - E. Sp. z o.o. w Poznaniu.

Pełnomocnik wnioskodawcy podtrzymał w całości wniosek, ponadto sprecyzował, że obszar ograniczonego użytkowania wynosi po 2 metry od osi linii elektroenergetycznej.

Właściciele nieruchomości A. i J. Z. wyrazili zgodę na wydanie przez Starostę Poznańskiego decyzji zezwalającej na przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji, podnosząc jednocześnie, że nie zgadzają się na zaproponowaną przez wnioskodawcę kwotę odszkodowania.

Organ uzasadniając decyzję podkreślił, że z treści art. 124 ust. 1 u.g.n. wynika, że właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości, w stosunku do której została wydana decyzja administracyjna o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, która stała się ostateczna, a prawo wskazane powyżej zostało ujawnione w księdze wieczystej, nie może sprzeciwić się realizacji inwestycji na nieruchomości stanowiącej jego własność, polegającej na założeniu i przeprowadzeniu ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych i nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości, zgodnie z treścią art. 124 ust. 6 u.g.n. zobowiązany jest również udostępnić inwestorowi nieruchomość celem przeprowadzenie czynności związanych z konserwację oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń ww. wymienionych.

Organ podniósł, że najważniejszą przesłanką konieczną i niezbędną do ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest przeznaczenie inwestycji na cel publiczny, zgodnie z planem miejscowym lub decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. W niniejszej sprawie przedmiotowa nieruchomość została objęta postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzonego uchwałą nr XXXVI 1/181/2005 Rady Gminy w K. z dnia 30 września 2005 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego Nr 158, poz. 4395 z dnia 18 listopada 2005 r.), który zakłada zaopatrzenie w energię elektryczną z istniejącej i projektowanych sieci SN 15 kV oraz niezbędne modernizacje sieci elektroenergetycznych na terenach ich dotychczasowych lokalizacji. Tym samym spełniona została przesłanka zapisana w art. 124 ust. 1 u.g.n.

Starosta Poznański po przeanalizowaniu, jak wskazał, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zebranego w sprawie materiału dowodowego uznał, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 108 § 1 K.p.a., a zatem należało przedmiotowej decyzji nadać rygor natychmiastowej wykonalności. Organ stwierdził ponadto, że E. Sp. z o.o. wykazała, że przedmiotowa inwestycja stanowiąca inwestycję celu publicznego leży w interesie społecznym i wymaga ograniczenia uprawnień właścicielskich ww. właścicieli nieruchomości w sposób niezwłoczny. Podkreślił, iż powyższa inwestycja ma na celu poprawę istniejących warunków zasilania energetycznego, w tym warunków ruchowych i możliwości dystrybucyjnych, oraz zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego regionu poprzez przyłączenie do krajowej elektroenergetycznej sieci dystrybucyjnej a także ma na celu przyczynienie się do zaktywizowania terenów przeznaczonych pod budowę zarówno mieszkaniową, jak i gospodarczą. Wszystkie powyższe cele leżą w szeroko pojętym interesie społecznym.

Odwołanie od ww. decyzji złożyli J. i A. Z. (dalej odwołujący lub skarżący), reprezentowani przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W ocenie odwołujących ww. decyzja rażąco narusza przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, 7, 8, 9, 77 § 1, 78 oraz 80 K.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący. W ocenie skarżących, w świetle zebranego materiału dowodowego przedmiotowa decyzja zawiera rozstrzygnięcie jedynie co do części obszaru nieruchomości, jaki w ramach planowanej inwestycji zostanie wykorzystany przez inwestora, a tym samym nie wiadomo na jakiej części nieruchomości zostanie ograniczony sposób korzystania z nieruchomości.

Zarzucono, że nie jest możliwe uzyskanie dostępu do proponowanego przez inwestora przebiegu pasa ograniczonego użytkowania bezpośrednio z drogi serwisowej (dz. [...]), gdyż droga ta położona jest - na wysokości przedmiotowego pasa - co najmniej półtora metra powyżej terenu tego pasa. Proponowany przez E. obszar 2 metrów w obie strony od linii osi, po uwzględnieniu szerokości budowli słupa i szerokości pojazdów wykorzystywanych przy budowie urządzeń i ich późniejszej eksploatacji, jest w sposób niemożliwy do zrealizowania. Odwołujący się podnieśli, że ich pełnomocnik w piśmie z dnia 14 czerwca 2013 r. wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność określenia wielkości powierzchni gruntu, który wykorzystany zostanie w związku z planowaną inwestycją oraz w związku z powyższym ustalenia szerokości stref ochronnych i obszarów ograniczonego użytkowania ze względu na dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości i toczący się proces zmiany przeznaczenia gruntu na teren działalności gospodarczej. Dowód ten jednakże nie został przez organ przeprowadzony, co w ocenie odwołujących się miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia 11 lutego 2014 r., nr SN-III.7536.13.2013.10 Wojewoda Wielkopolski, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w punktach II, III, IV i V, zaś w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy.

Organ ten, uzupełniając postępowanie, pismem z dnia 2 października 2013 r. wezwał pełnomocnika odwołujących do przedłożenia dokumentacji fotograficznej, na którą powołano się w odwołaniu, czemu uczyniono zadość w piśmie z dnia 28 października 2013 r.

W związku z treścią § 3 pkt 4 obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy K., Wojewoda Wielkopolski w piśmie z dnia 15 listopada 2013 r. wezwał inwestora do przedłożenia stosownej opinii właściwego konserwatora zabytków archeologicznych. Czyniąc temu zadość, Spółka E. przedłożyła opinię Powiatowego Konserwatora Zabytków Archeologicznych w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2013 r., jednocześnie wyjaśniając w piśmie z dnia 17 grudnia 2013 r., że wniosek o pozwolenie na prowadzenie badań archeologicznych złoży dopiero w momencie określenia dokładnego terminu prowadzenia prac budowlanych.

Podzielając w większości ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji - Wojewoda uznał, że Starosta Poznański prawidłowo, choć przedwcześnie wobec braku opinii konserwatora zabytków archeologicznych, ograniczył sposób korzystania z nieruchomości A. i J. Z. i zezwolił przedsiębiorstwu E. w P. na zajęcie jej części celem założenia linii elektroenergetycznej. Inwestor wykazał zarówno zgodność prac z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jak i okoliczność niepowodzenia prowadzonych rokowań. Nadto w toku instancji odwoławczej inwestor uzupełnił wniosek i pozyskał niezbędną dla prowadzenia prac budowlanych opinię Powiatowego Konserwatora Zabytków Archeologicznych w Poznaniu.

Zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził, zdaniem organu II instancji, zarzutów odwołujących się odnośnie niewłaściwego określenia przebiegu inwestycji. Z załącznika graficznego do zaskarżonej decyzji wyraźnie wynika, iż inwestycja będzie wykonywana z wykorzystaniem pasa przyległej nieruchomości do szerokości 2 m (błędnie wskazano 3 m). Inwestor zakłada bowiem, że w pierwszej kolejności będzie chciał korzystać z drogi serwisowej, jednak liczy się z tym, że dojazd w ten sposób może być niewystarczający.

Przedłożona przez odwołujących się dokumentacja zdjęciowa wskazuje na hipsometrię terenu, jednakże z oświadczeń inwestora wynika, że okoliczność ta jest mu znana i z tego powodu wskazuje na ewentualność wykorzystania pasa przyległej nieruchomości, jeżeli hipsometria owa uniemożliwi dojazd z drogi serwisowej. Na chwilę obecną jednak kwestii tej nie sposób przesądzić, stąd zezwolenie obejmuje również alternatywne wykorzystanie pasa działki nr [...].

Szerokość pasa ograniczonego użytkowania nie odnosi się do terenu prowadzenia prac budowlanych a do pasa trwałego zajęcia nieruchomości, pokrywającego się z obszarem obciążenia służebnością przesyłu. Stąd też gabaryty sprzętu wykorzystywanego przy realizacji inwestycji nie mogą rzutować na ocenę prawidłowości ustalenia szerokości pasa ograniczonego użytkowania. Ta bowiem związana jest ściśle z parametrami technicznymi linii średniego napięcia.

Wniosek stron o powołanie biegłego został oceniony jako przedwczesny i w związku z tym bezzasadny. Wskazano, że biegły zostanie powołany dla oszacowania strat wynikających z prac inwestycyjnych, ale aby to się stało, owe prace muszą najpierw zostać wykonane.

Organ stwierdził, że Starosta Poznański słusznie zwrócił uwagę, iż negocjacje zakończyły się niepowodzeniem, czego istotą jest brak osiągnięcia wspólnego stanowiska. Spółka E. prezentowała własne, niezmienne stanowisko, którego nie zaakceptowali właściciele nieruchomości, jako że ich wizja kompromisu była odmienna. Taki stan rzeczy jest tożsamy ze ziszczeniem się przesłanki niepowodzenia rokowań.

W związku z powyższym, Wojewoda Wielkopolski nie podzielił stanowiska stron wyrażonego w odwołaniu co do uchybienia zasadom prowadzenia postępowania.

Organ odwoławczy podkreślił, że jeżeli wskutek zdarzeń mających miejsce w związku z zajęciem, zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Zatem po zakończeniu prac E. w P. zobowiązana będzie do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego w takim zakresie, w jakim będzie to możliwe. Pozostała zaś szkoda, która obejmuje nadto ograniczenie w korzystaniu w nieruchomości w okresie prowadzenia prac, oraz ewentualny spadek jej wartości, o ile nie dojdzie w tej materii do wiążących ustaleń cywilnoprawnych, zostanie współwłaścicielom nieruchomości zrekompensowana poprzez ustalenie i wypłatę odszkodowania zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n., według zasad sformułowanych w § 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Organ podkreślił, że ponadto art. 124 ust. 5 u.g.n. kreuje dla właściciela nieruchomości szczególne uprawnienie, albowiem jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości.

Organ podał, że w niniejszym wypadku stan faktyczny nie budzi wątpliwości, a ponadto samo rozstrzygnięcie organu I instancji w swej istocie odpowiada prawu, jednakże zarówno obowiązek inwestora w zakresie restitutio in integrum albo świadczenia alternatywnego (art. 124 ust. 4 u.g.n.), jak i obowiązek właściciela do udostępnienia nieruchomości (art. 124 ust. 6 u.g.n.) mają charakter ustawowy i ciążą na zobowiązanych podmiotach z mocy prawa w razie wydania decyzji zezwalającej w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Starosta Poznański nie miał w takim razie kompetencji do nakładania tych obowiązków na strony, co jednak uczynił w punktach 2 i 3 sentencji, a więc należało je uchylić.

Organ II instancji podniósł, że z art. 124 u.g.n. jednoznacznie wynika, iż w razie ziszczenia się stosownych przesłanek, organ może wydać kolejną, odrębną decyzję, której przedmiotem jest zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i taką decyzję obligatoryjnie opatruje się rygorem natychmiastowej wykonalności. Jednakże istnienie owych przesłanek, a mianowicie ważnego interesu gospodarczego ani też podstaw z art. 108 § 1 K.p.a., nie zostało przez inwestora w żadnej mierze wykazane, stąd art. 124 ust. 1a u.g.n. nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania.

W ocenie Wojewody Wielkopolskiego okoliczności powołane przez inwestora jako rzekomo uzasadniające zasadność opatrzenia rozstrzygnięcia rygorem natychmiastowej wykonalności są niewystarczające. Podstawą nadania rygoru nie mogą być ogólnikowo wskazane cele inwestycji, ani też fakt wzrastającego zapotrzebowania na energię. Z materiału dowodowego wnika, że proces inwestycyjny prowadzony jest co najmniej od 2008 roku. Zasady logiki i doświadczenia życiowego nakazują wnioskować, iż takie tempo prowadzenia inwestycji związane jest z brakiem bezpośredniego zagrożenia dla sieci, albowiem w przeciwnym razie inwestor, jako podmiot posiadający główny interes w tym, by sieć funkcjonowała prawidłowo, wykazałby się znacznie szybszym działaniem.

Organ II instancji skonstatował, że wskazanie, iż ostateczna decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej, nie kreuje praw i obowiązków stron, dlatego nie może być elementem sentencji rozstrzygnięcia, lecz jej uzasadnienia, jest to bowiem w istocie swej pouczenie, które wynika z art. 124 ust. 7 u.g.n., zgodnie z którym, decyzja ostateczna, o której mowa w ust. 1, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej na wniosek starosty lub odpowiedniej jednostki.

Skargę na powyższą decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty Poznańskiego, wnieśli A. i J. Z. Skarżący zarzucili, podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że wyznaczenie pasa ograniczonego użytkowania jest niewłaściwe, obszar ten jest zbyt wąski i korzystanie przez inwestora z ich nieruchomości będzie w ten sposób bezprawny. Zarzucili też naruszenie art. 77 § 2 i 80 K.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na materiale niekompletnym, ocenionym z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, brak rozpatrzenia materiału w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący, a także naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. i przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretację art. 124 u.g.n.

Na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. pełnomocnik skarżących dodatkowo podniósł, że organ nie ustosunkował się szczegółowo do wniosku dowodowego skarżących o powołanie biegłego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że jest ona niezasadna.

Sąd ten podał, że w niniejszej sprawie stan faktyczny w ocenie Wojewody nie budził wątpliwości organu i aczkolwiek samo rozstrzygnięcie organu I instancji w pkt I decyzji było właściwe, pozostałe jej punkty były wadliwe. Sąd I instancji podzielił ten pogląd.

Sąd ten podał, że decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości może zawierać tylko takie rozstrzygnięcia, które są zgodne z planem lub z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wymóg zachowania zgodności ograniczenia wynikającego z decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości z planem miejscowym lub z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego odnosi się przede wszystkim do obszaru nieruchomości, który objęty został przeznaczeniem pod budowę publicznych urządzeń infrastruktury technicznej, lub na którym ustalona została lokalizacja tego typu inwestycji. Tylko bowiem wobec takiej części obszaru nieruchomości może być wydana decyzja o zezwoleniu na czasowe jej zajęcie, który jest niezbędny dla posadowienia na nim tych urządzeń oraz wykonania związanych z tym posadowieniem robót budowlanych. Skoro decyzja wprowadzająca ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości ma być zgodna z planem lub z decyzją lokalizacyjną również w zakresie obszaru ograniczenia, to także z tego względu musi zawierać rozstrzygnięcie w zakresie obszaru zajętej nieruchomości. Zbadanie wymogu zgodności z planem lub z decyzją lokalizacyjną w zakresie obszaru zajętego, bez rozstrzygnięcia w zakresie obszaru w decyzji, nie byłoby możliwe.

Sąd I instancji podkreślił, że decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości nie może jedynie powoływać się na brzmienie planu lub decyzji lokalizacyjnej. Decyzja ta musi wyraźnie rozstrzygać o zakresie ograniczenia prawa korzystania przez właściciela z nieruchomości. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie powodują powstania obowiązku znoszenia przez właściciela nieruchomości ograniczenia w prawie korzystania z nieruchomości. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647, ze zm.), w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego następuje ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. Przepis art. 4 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy następuje w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym, w myśl art. 4 ust. 2 pkt 1, lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Według art. 6 ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Ingerencja ustaleń planu lub decyzji lokalizacyjnej w prawo własności sprowadza się do tego, że w myśl art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz interesów osób trzecich. Ani z przytoczonych dotychczas przepisów, ani z norm dalszych ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie wynika ograniczenie polegające na założeniu i przeprowadzeniu na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej przez inwestora niemającego tytułu prawnego do nieruchomości. Ograniczenie to jest ustanawiane w decyzji wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. i na warunkach w niej określonych.

Sąd I instancji nie podzielił poglądu, że elementem decyzji o sposobie ograniczenia korzystania z nieruchomości powinno być wyznaczenie terminu, w którym inwestor może podejmować prace niezbędne dla założenia i przeprowadzenia na nieruchomości planowanej inwestycji. Obowiązek zastrzeżenia terminu nie wynika wprost z treści art. 124 ust. 1 u.g.n. Takie też stanowisko zajął Sąd I instancji, podkreślając przy tym niewątpliwie czasowy charakter decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.

Sąd ten podkreślił, że niezależnie od faktu, czy w decyzji wskazano termin zakończenia robót, z art. 124 ust. 1 u.g.n. wynika, że ograniczenie dotyczy tylko czasu koniecznego do ich przeprowadzenia, natomiast inwestor ma obowiązek przywrócenia stanu pierwotnego niezwłocznie po zakończeniu prac. Z faktu niewskazania terminu ograniczenia nie wynika zatem, że inwestor jest uprawniony do korzystania z nieruchomości ponad miarę, gdyż jest w zakresie czasu przeprowadzenia prac i doprowadzenia nieruchomości do stanu pierwotnego ograniczony normami wynikającymi z art. 124 ust. 1 i ust. 4 u.g.n. Jak wynika bowiem z treści art. 124 ust. 4 u.g.n., niezwłocznie po dokonaniu tych robót nieruchomość musi zostać przywrócona do stanu pierwotnego. Zaniechanie określenia takiego terminu nie narusza rażąco art. 124 ust. 1 u.g.n.

Art. 124 u.g.n. ma charakter uregulowania szczególnego, które – tak jak pozostałe przepisy tej ustawy dotyczące ograniczania bądź pozbawiania praw do nieruchomości dla celów publicznych – musi być interpretowane dosłownie. Omawiany przepis zastrzega dwie przesłanki, których spełnienie umożliwia ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Są to: brak zgody właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości na przeprowadzenie wymienionych w tym przepisie robót budowlanych, udokumentowanej przeprowadzonymi rokowaniami oraz inwestycja musi być zgodna z planem miejscowym lub decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Te tylko okoliczności mogą mieć wpływ na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Cytowany przepis wskazuje przy tym na treści, o jakich organ orzekający winien rozstrzygnąć w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Z brzmienia art. 124 ust. 1 u.g.n. wynika, że omawiana decyzja prócz wskazania podmiotu, któremu udziela się zezwolenia, rodzaju zamierzonej do zrealizowania inwestycji oraz przedmiotu czasowego zajęcia (czyli wskazanie nieruchomości), powinna określać ponadto terytorialny zakres zajęcia, na który zezwolono, w powiązaniu z warunkami wynikającymi z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (czyli wskazywać jakiego obszaru nieruchomości ograniczenie dotyczy).

Zdaniem Sądu I instancji, wszystkie te przesłanki zostały wypełnione przez organy rozstrzygające sprawę. Z załączników - map - do decyzji (k. 122 - 133 akt administracyjnych) wynika, jaki będzie obszar pasa gruntu ograniczonego użytkowania zajętego podczas budowy, a jaki podczas eksploatacji. Sąd ten wskazał, że w przypadku nieuprawnionego zajęcia dodatkowego gruntu, braku możliwości przywrócenia do poprzedniego stanu lub spowodowania nadmiernych kosztów, skarżącym przysługiwać będzie prawo do odszkodowania na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. Skarżącym przysługiwać będą także roszczenia jakie wynikają z ust. 5 art. 124 u.g.n. Możliwość prowadzenia prac od strony drogi serwisowej autostrady ma alternatywę w postaci pasa nieruchomości przyległej, jeżeli nierówności terenu uniemożliwią dojście do miejsca budowy.

Zdaniem Sądu I instancji, wniosek skarżących o powołanie biegłego na okoliczność ustalenia szerokości pasa ograniczonego użytkowania nie był zasadny z tego względu, że czynność ta nie wymagała wiadomości specjalnych i oceniona być może na podstawie wiedzy i doświadczenia inwestora, w zakresie jak najmniej obciążającym właścicieli nieruchomości. Ewentualne wiadomości specjalne biegłego niezbędne będą po wykonaniu prac budowlanych i konieczności uwzględnienia szkód wynikłych z zajęcia pasa przyległej nieruchomości, jeżeli dojazd z drogi serwisowej okaże się niemożliwy.

Mając powyższe na uwadze Sądu I instancji, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.

W skardze kasacyjnej A. Z. i J. Z. zaskarżyli powyższy wyrok w całości.

Wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyjęcie przez WSA stanu faktycznego, który organ ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, co skutkuje również przyjęciem przez WSA stanu faktycznego sprawy niezgodnego ze stanem rzeczywistym;

b) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy art. 77 § 2, art. 80 K.p.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący oraz naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa materialnego, mianowicie postanowień przepisu art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) przez błędną jego wykładnię, ewentualnie niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że organy precyzyjnie określiły obszar nieruchomości, na którym następuje ograniczenie prawa własności nieruchomości.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący jako strona odwołująca się, w szczególności poprzez dokumentację zdjęciową, wykazali, że istnieje niemalże pewność, iż E. Sp. z o.o. nie będzie mogła z uwagi na hipsometrię uzyskać dojazdu do właściwej części nieruchomości z drogi serwisowej, to jednak ani WSA poprzez uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ani Wojewoda nie doprowadzili do jednoznacznego określenia realnego przebiegu przez E. Sp. z o.o. planowanej inwestycji. Jednocześnie Wojewoda, jak wynika z treści uzasadnienia decyzji, dopuszcza korzystanie przez E. Sp. z o.o. z nieruchomości skarżących w szerszym, choć nieokreślonym zakresie, co będzie stanowiło samowolne korzystanie z nieruchomości skarżących, co grozi nadużyciem prawa i wyrządzeniem niepowetowanej szkody w majątku skarżących, jednocześnie nakładając na skarżących obowiązek późniejszego wykazywania zakresu faktycznego korzystania przez E. Sp. z o.o.

Skarżący kasacyjnie podkreślili, że mimo sporu pomiędzy stronami co do zakresu obszaru pasa ograniczonego użytkowania zarówno co do szerokości, jak i jego przebiegu, którego realny przebieg w tej sytuacji winien ustalić biegły rzeczoznawca, WSA nie dążyło do zebrania w sprawie kompletnego materiału dowodowego, który mógłby posłużyć do wydania orzeczenia, co w rezultacie skutkuje w ocenie skarżących wydaniem orzeczenia naruszającym powyżej wskazane normy prawne.

Powołując się na powyższe, wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Za nietrafny uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji stanu faktycznego, który - w ocenie skarżącego kasacyjnie - organ ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, co skutkuje również przyjęciem przez ten Sąd stanu faktycznego sprawy niezgodnego ze stanem rzeczywistym;

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powołany przepis określa elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia. Jest więc przepisem o charakterze formalnym. O jego naruszeniu można mówić przede wszystkim wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Na gruncie uchwały 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 9/09 (ONSAiWSA 2010/3/39) przyjmuje się, że przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 672/09, Lex nr 597768). Ponadto, aby zarzut taki mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09, Lex nr 745670), a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09, Lex nr 745098). Oznacza to, że orzeczenie sądu I instancji nie będzie się poddawało takiej kontroli w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 986/09, Lex nr 597986).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skargi. Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił ponadto motywy podjętego rozstrzygnięcia. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu złamania powołanego przepisu. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zarzut naruszenia ww. przepisu prawa także jest niezasadny. Przede wszystkim przywołany przepis, stanowiąc, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, jest przepisem o charakterze ustrojowym. Jego treść wyjaśnia funkcje pełnione przez sądy administracyjne. Nie jest to przepis, który regulowałby postępowanie przed sądem administracyjnym. Wskazuje on na cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji. Żadna z jednostek redakcyjnych powołanego art. 3 nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem. Z tej przyczyny przepis ten nie mieści się w zakresie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Naruszenie omawianego przepisu można byłoby zarzucić, gdyby sąd I instancji nie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, szczegółowo i przekonująco przedstawiając motywy zajętego stanowiska, odwołując się przy tym do wskazanego w ustawie kryterium zgodności działań administracji publicznej z prawem. Natomiast sam fakt, że ocena decyzji dokonana przez Sąd I instancji jest odmienna od tej, jakiej oczekiwaliby skarżący kasacyjnie, nie może stanowić o naruszeniu art. 3 § 1 P.p.s.a. Reasumując stwierdzić należy, że zakres właściwości sądów administracyjnych nie został naruszony zaskarżonym wyrokiem. Sąd I instancji dokonał bowiem kontroli zaskarżonego aktu i prawidłowo zastosował art. 151 P.p.s.a.

W niczym także Sąd I instancji nie naruszył art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 2 i art. 80 K.p.a. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżących kasacyjnie, materiał dowodowy stanowiący podstawę faktyczną wydanych w sprawie decyzji administracyjnych został przez organy orzekające w sprawie zebrany w sposób kompletny, a więc zgodny z art. 77 § 1 K.p.a. i oceniony wszechstronnie zgodnie z regułami logicznego rozumowania. Na podstawie tak zebranego w sprawie materiału dowodowego organy prawidłowo oceniły, czy dana okoliczność została udowodniona. Dokonując kontroli legalności wydanych w sprawie decyzji Sąd I instancji prawidłowo stwierdził brak podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do naruszenia art. 77 § 2, art. 80, czy art. 138 § 2 K.p.a.

Stosownie do treści przepisu art. 124 ust. 1 u.g.n., starosta wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie przewodów i urządzeń, o których mowa w tym przepisie, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyrazi na to zgody. Takie ograniczenie może nastąpić jedynie zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości w celu uzyskania zgody na wykonanie prac wymienionych w ust. 1 art. 124 u.g.n.

Trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, że dyspozycja art. 124 ust. 1 u.g.n. wprowadza obowiązek precyzyjnego określenia obszaru nieruchomości, na którym następuje ograniczenie prawa własności nieruchomości. Wskazuje na to brzmienie art. 124 ust.1 zdanie drugie, zgodnie z którym ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. "Ograniczenie to" jest zwrotem odnoszącym się do ograniczenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 zdanie pierwsze u.g.n. W tym zaś przepisie upoważniono organ do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w drodze decyzji. Omawiana decyzja powinna zatem określać przedmiot ograniczenia i jego terytorialny zakres. Musi więc jednoznacznie wskazywać przebieg inwestycji przez nieruchomość.

Art. 124 u.g.n. ma charakter uregulowania szczególnego, które – tak jak pozostałe przepisy tej ustawy dotyczące ograniczania bądź pozbawiania praw do nieruchomości dla celów publicznych – musi być interpretowane dosłownie. Omawiany przepis zastrzega dwie przesłanki, których spełnienie umożliwia ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Są to: 1) brak zgody właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości na przeprowadzenie wymienionych w tym przepisie robót budowlanych, udokumentowanej przeprowadzonymi rokowaniami oraz 2) inwestycja musi być zgodna z planem miejscowym lub decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Te tylko okoliczności mogą mieć wpływ na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Cytowany przepis wskazuje przy tym na treści, o jakich organ orzekający winien rozstrzygnąć w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Trafnie zauważa Sąd I instancji, że z brzmienia art. 124 ust. 1 u.g.n. wynika, że omawiana decyzja prócz wskazania podmiotu, któremu udziela się zezwolenia, rodzaju zamierzonej do zrealizowania inwestycji oraz przedmiotu czasowego zajęcia (czyli wskazanie nieruchomości), powinna określać ponadto terytorialny zakres zajęcia, na który zezwolono, w powiązaniu z warunkami wynikającymi z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (czyli wskazywać jakiego obszaru nieruchomości ograniczenie dotyczy).

Prawidłowo Sąd I instancji uznał, że wszystkie ww. przesłanki zostały spełnione przez organy rozstrzygające sprawę. Z załączników - map - do decyzji (k. 122 - 133 akt administracyjnych) wynika, jaki będzie obszar pasa gruntu ograniczonego użytkowania zajętego podczas budowy, a jaki podczas eksploatacji. Prawidłowo także Sąd ten wskazał, że w przypadku nieuprawnionego zajęcia dodatkowego gruntu, braku możliwości przywrócenia do poprzedniego stanu lub spowodowania nadmiernych kosztów, skarżącym przysługiwać będzie prawo do odszkodowania na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. Przysługiwać im będą także roszczenia jakie wynikają z ust. 5 art. 124 u.g.n. Zwrócić należy uwagę, że możliwość prowadzenia prac od strony drogi serwisowej autostrady ma alternatywę w postaci pasa nieruchomości przyległej, jeżeli nierówności terenu uniemożliwią dojście do miejsca budowy.

Trafnie Sąd I instancji przyjął, że wniosek skarżących o powołanie biegłego na okoliczność ustalenia szerokości pasa ograniczonego użytkowania nie był zasadny z tego względu, że czynność ta nie wymagała wiadomości specjalnych i oceniona być może na podstawie wiedzy i doświadczenia inwestora, w zakresie jak najmniej obciążającym właścicieli nieruchomości. Ewentualne wiadomości specjalne biegłego niezbędne będą ale już po wykonaniu prac budowlanych i konieczności uwzględnienia szkód wynikłych z zajęcia pasa przyległej nieruchomości, jeżeli dojazd z drogi serwisowej okaże się niemożliwy.

W świetle powyższego podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia zarówno art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 2 i art. 80 K.p.a., jak i art. 124 ust. 1 u.g.n. uznać należało za nieusprawiedliwiony.

W tej sytuacji skarga kasacyjna jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 P.p.s.a.