Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 201/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. sprawy ze skargi B. M. na Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: Kpa), art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 16a ust 1 i ust 2 oraz art. 24 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 1013 r., poz. 1456, dalej: "ustawa" lub "u.ś.r."), a także rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 3 ze zm., dalej: rozporządzenie) – po rozpoznaniu odwołania B. M., od decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy.

Orzeczenia zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym. W dniu 15 października 2013 r. B. M. złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką J. K., która orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. została na trwałe uznana za całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji. Z treści tego orzeczenia wynika także, że niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji datowana jest od dnia 14 stycznia 1999 r.

Wójt Gminy J., przytoczoną powyżej decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) odmówił stronie przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką J. K. W uzasadnieniu organ I instancji wyeksponował, że strona została zwolniona z pracy w ramach grupowego zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracownika, co – jak stwierdził – oznacza, że nie zrezygnowała z zatrudnienia. W jego ocenie brak jest związku przyczynowego pomiędzy samym rozwiązaniem stosunku pracy a powstaniem niepełnosprawności matki strony, która istnieje od 14 stycznia 1999 r. Ustalił nadto, że B. M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, mężem i synem oraz zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jednocześnie zaznaczył, że nie kwestionuje faktu sprawowania opieki nad matką a także jej stanu zdrowia, jednakże – co podkreślił – w sytuacji braku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Zaznaczył, że skoro B. M. została zwolniona w ramach grupowego zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracownika, to nie można uznać, że zrezygnowała z zatrudnienia.

W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej strona podniosła, że decyzja o rezygnacji z pracy podyktowana była koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Zdaniem strony, pracodawca wskazał w świadectwie pracy podstawę rozwiązania umowy-porozumienia stron w ramach zwolnień grupowych, uznając stosownie do okoliczności, że będzie to najbardziej korzystne dla pracownika, nie przypuszczając, że w przyszłości będzie to interpretowane na jej niekorzyść. Strona dodała również, że przepisy prawa pracy nie wymagają, by w świadectwie pracy wskazywać przyczynę rozwiązania stosunku pracy.

W dalszej części odwołania B. M. wskazała, że niepełnosprawność jej matki nastąpiła przed jej rezygnacją z pracy, a stan zdrowia nie pogorszył się w grudniu 2012r., lecz dużo wcześniej. Jej zdaniem, ocenę organu, że zbyt długo godziła pracę z opieką nad matką uważa za niesprawiedliwą i niezrozumiałą. Wskazała, że przez niewłaściwą interpretację przepisów ustawy została pozbawiona specjalnego zasiłku opiekuńczego, a co za tym idzie dochodów i środków do życia.

Na zakończenie oświadczyła, że jest osobą w wieku produkcyjnym, jednakże nie może podjąć się zatrudnienia ze względu na stan zdrowia matki, ponadto jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż., aby mieć zapewnione ubezpieczenie zdrowotne. Do odwołania dołączyła zaświadczenie od pracodawcy z dnia 24 czerwca 2013 r. informujące, że w okresie zwolnień grupowych, tj. w czerwcu 2012 r. strona nie była na liście osób typowanych do zwolnienia, a umowa została rozwiązana na wniosek pracownika na mocy porozumienia stron w ramach zwolnień grupowych z przyczyn niedotyczących pracownika w dniu 30 czerwca 2012 r. Dołączyła również zaświadczenie pracodawcy z dnia 8 kwietnia 2013 r., z którego wynika, że przed rozwiązaniem z nią stosunku pracy złożyła wniosek o dobrowolne zwolnienie z ramach zwolnień grupowych z przyczyn niedotyczących pracownika, a prośbę swą uzasadniła koniecznością sprawowania osobistej opieki nad matką (J. K.).

Organ drugoinstancyjny, akceptując w pełni ustalenia poczynione przez organ pierwszoinstancyjny zaznaczył, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje tylko takim osobom, które w sposób świadomy i celowy rezygnują z zatrudnienia wyłącznie w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a zatem musi istnieć ścisły związek przyczynowo - skutkowy, gdzie przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest podjęcie stałej i nieprzerwanej opieki nad niepełnosprawną osobą. W motywach rozstrzygnięcia wyjaśnił także, że nie każda rezygnacja z zatrudnienia jest podstawą do przyznania omawianego zasiłku, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki, co prowadzi do wniosku, że istotą specjalnego zasiłku opiekuńczego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej, np. poprzez rozwiązanie stosunku pracy po to, aby opiekować się osobą niepełnosprawną. Istota tej pomocy sprowadza się do udzielenia pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie ma tym samym zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas dochodu.

Argumentując Kolegium powołało się na warunki nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego określone w art. 16a ust. 1 ustawy, który stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 dalej także: Krio) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Następnie podkreśliło, że z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że pomiędzy ustaniem zatrudnienia strony a powstaniem niepełnosprawności jej matki upłynął spory okres czasu, w związku z czym – w jego ocenie – nie zachodzi ścisły związek przyczynowo- skutkowy, gdzie przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest podjęcie stałej i nieprzerwanej opieki nad osobą wymagającą opieki, gdyż niepełnosprawność J. K. istnieje od 14 stycznia 1999 r. natomiast ustanie zatrudnienia B. M. miało miejsce znacznie później, gdyż dopiero w 2012 r. Organ odwoławczy uznał, że zasadnie organ pierwszoinstancyjny odmówił stronie przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką (J. K.), z uwagi na niespełnienie warunku określonego w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Tym samym Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. (nr [...])

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia – analogicznie jak w odwołaniu – zaskarżonej decyzji zarzuciła brak właściwego ustalenia stanu faktycznego i nie uwzględnienia przez orzekające w sprawie organy, że podejmując decyzję o zakończeniu aktywności zawodowej, jej mama posiadała już orzeczenie o niepełnosprawności, a powodem rozwiązania stosunku pracy był bardzo pogorszony stan jej zdrowia. Taka sytuacja spowodowała, że nie mogła dłużej godzić pracy z opieką.

W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że stanowisko Kolegium przyjmuje niekorzystną dla niej interpretację zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest błędne i narusza prawo materialne. Zaakcentowała, że wykazała, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w wyniku jej świadomej i celowej rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Podniosła, że w swoich oświadczeniach wyjaśniała, że "choroby, na które cierpi moja mama od lat bardzo osłabiły i spustoszyły jej organizm i funkcjonuje tylko dzięki mojej całodobowej opiece. Organy pierwszej i drugiej instancji nie kwestionując stanu zdrowia mojej mamy i sprawowanej opieki całkowicie pominęły moje wyjaśnienia i nie poczyniły ustaleń faktycznych, pozbawiając mnie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, używając nielogicznych argumentów". Jej zdaniem "przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych kładąc nacisk na cel rezygnacji z zatrudnienia, nie zawierają ograniczenia, w jakim czasie po orzeczeniu o niepełnosprawności ma nastąpić faktyczna rezygnacja z zatrudnienia związana z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną".

Ponadto stwierdziła, że celem ustawy jest udzielenie pomocy państwa osobie zdolnej do pracy, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania, a świadczenie ma zrekompensować uzyskiwany dotychczas dochód. W jej ocenie art. 16a ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych enumeratywnie wskazuje, w jakich okolicznościach specjalny zasiłek nie może być przyznany. Tym samym – jak podniosła – "jeżeli żadne z tych wyłączeń nie zachodzi jest jedynie kwestią interpretacji zapisów ustawy czy zasiłek przyznać czy też nie".

Formułując te zarzuty wniosła o "uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego".

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r. W 14/94, (Dz. U., Nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która – zgodnie z art. 1 § 2 tej ustawy - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania.

Istota sporu w sprawie dotyczy kwestii wypełnienia przez osobę ubiegającą się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego przesłanki z art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej – jak chce tego strona skarżąca czy też nie, jak wywodzi organ.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jedyną z unormowanych w nim przesłanek, właśnie sporną, gdyż uzasadniającą odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia jest "rezygnacja z zatrudnienia". Zgodnie z przywołanym artykułem – specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zdaniem Sądu trafnie zatem organ odwoławczy, za organem pierwszoinstancyjnym, stwierdził, że warunkiem koniecznym do uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Prawidłowo również uznał, że strona skarżąca nie spełniła ustawowego warunku w postaci "rezygnacji z zatrudnienia", a wymaganego do otrzymania przedmiotowego świadczenia.

W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne to, że ustawowe kryterium dochodowe zostało spełnione przez rodzinę strony skarżącej. Nie jest też kwestionowany warunek posiadania przez osobę wymagającą opieki (matkę strony) orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie strona skarżąca jest osobą, na której względem matki, spoczywa obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co więcej organy administracji nie kwestionują tego, że strona skarżąca rzeczywiście sprawuje nad nią stałą opiekę.

W sprawie, jak wskazano powyżej, przedmiotem sporu jest w istocie ustalenie, czy skarżąca zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji jest osobą, która "rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki" nad matką.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że z dniem 1 stycznia 2013 r. uległ zmianie stan prawny, wskutek wejścia w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz 1548). Nowelizacja ta w sposób zasadniczy zmieniła zasady przyznawania objętych nią świadczeń.

Osoba ubiegająca się o prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z własnego wyboru i to w określonym konkretnie celu, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Jednoznacznie wymagane jest wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki – tak por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 585/13, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, w którym akcentowano istnienie powodu rezygnacji z zatrudnienia).

Ponadto osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, co więcej przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia. Okoliczność, że dana osoba nie podejmuje zatrudnienia, nie wywołuje bowiem skutku w postaci spełnienia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" – por. wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2014 r. o sygn. akt IV SA/Wr 668/13 i z dnia 25 czerwca 2014 r. o sygn. akt IV SA/Wr 93/14 oraz WSA w Olsztynie z dnia 19 sierpnia 2014 r. o sygn. akt II SA/Ol 432/14, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Dla oceny tego związku istotne są okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia oraz czas w jakim rezygnacja następuje. W aktualnym stanie prawnym osoba uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru w określonym ustawą celu, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia (por. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 269/14).

Sąd podziela w pełni pogląd wyrażony w przytoczonym powyżej orzecznictwie sądów administracyjnych co do tego, że wymagany dla spełnienia się przesłanki rezygnacji z zatrudnienia związek przyczynowy wymaga określonego związku czasowego pomiędzy decyzjami podejmowanymi przez sprawującego opiekę. Aspekt czasowy, w tym wypadku, sprowadza się do stwierdzenia, że rezygnacja z zatrudnienia miała miejsce w okresie, gdy po stronie osoby wymagającej opieki istniał już stan niepełnosprawności, o którym mowa w przepisie art. 16a ust. 1 powołanej ustawy. Toteż aby można było przyznać stronie skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy, organy administracyjne musiałyby stwierdzić, że zachodzi wyraźny i bezpośredni związek czasowy i przyczynowy pomiędzy jej rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną legitymującą się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności bądź o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tymczasem ustalenia organów na związek taki nie wskazują.

Jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad swoją matką albowiem wykonywała pracę zarobkową do 2012 r., którą de facto zaprzestała wykonywać w związku ze zwolnieniami grupowymi, a niepełnosprawność jej matki datuje się na rok 1999.

Podzielić w tym miejscu przyjdzie również prezentowany w orzecznictwie pogląd, a wskazywany powyżej, zgodnie z którym osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, co więcej przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia.

Zdaniem Sądu prawidłowo organy orzekające w sprawie uznały, że przesłanką ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a u.s.r. jest faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pozostająca w związku przyczynowym i w związku czasowym z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Oczywistym jest, że ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Normując przesłanki podmiotowo – przedmiotowe, które dla ziszczenia się warunku uzyskania przedmiotowego świadczenia muszą wystąpić łącznie, nie wskazał odstępstw i wyjątków. Z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wyłączono zatem osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego powodu – co zdaje się podnosi strona skarżąca wskazując na "stale pogarszający się stan zdrowia jej matki" czy że jest osobą "w wieku produkcyjnym, jednakże nie może podjąć się zatrudnienia ze względu na stan zdrowia matki, ponadto jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż., aby mieć zapewnione ubezpieczenie zdrowotne".

Nie może budzić wątpliwości, że wymagana przez art. 16a ust. 1 u.ś.r., rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wiąże się z wcześniejszym zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej, powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Tym samym pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki niezbędne jest istnienie bezpośredniego związku przyczynowego. Stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 977/13. Zawarte tam poglądy Sąd w składzie orzekającym w pełni akceptuje i podziela.

W wyroku tym przyjęto, że aktualnym stanie prawnym osoba uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru w określonym ustawą celu, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia. Gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy ustalaniu przesłanek uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ustawodawca w art.17 ust. 1 u.ś.r. jednoznacznie wskazał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane określonym osobom (po spełnieniu innych warunków przewidzianych w tym przepisie), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast w przypadku świadczenia, o które ubiega się strona skarżąca, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wskazał wyłącznie na przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Tym samym okoliczność, że osoba ubiegająca się o taki zasiłek, nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nie może być uznany za spełnienie przesłanki wymaganej przez art. 16a ustawy. Na marginesie jawi się potrzeba zaakcentowania, że celem przytoczonego unormowania jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie ma tym samym zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas dochodu. Nie jest ono konkurencyjne do obowiązku alimentacyjnego regulowanego kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, który z mocy prawa ciąży względem siebie m.in. na wstępnych i zstępnych. Nie może ono niejako "wypierać" czy "zastępować" tego obowiązku, albowiem dotyczy konkretnie unormowanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych zdarzeń, nota bene stanowiących katalog zamknięty, w którym – mimo stanowiska strony skarżącej – nie mieści się jej sytuacja.

Tym samym w stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy organy orzekające nie mogły zadośćuczynić żądaniu strony skarżącej, gdyż zobowiązane są działać przede wszystkim na podstawie obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa, o czym stanowi art. 7 Konstytucji RP i art. 6 Kpa. Tylko łączne spełnienie wyszczególnionych przez ustawodawcę warunków pozwalałoby na pozytywne załatwienie przedmiotowego wniosku.

Podsumowując podkreślenia wymaga, że ażeby przyznać stronie skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy musiałby zachodzić wyraźny, a nie dorozumiany, i bezpośredni związek czasowy i przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez nią z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad bratem. Tymczasem dokonane w sprawie ustalenia na związek taki nie wskazują. W sprawie nie budzi wątpliwości, że:

po pierwsze – od roku 2012 wnioskodawczyni nie była czynna zawodowo,

po drugie – matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z 1999 r.

Tym samym nie można uznać, że skarżąca zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym organy orzekające nie mogły zadośćuczynić żądaniu strony skarżącej, gdyż zobowiązane są działać przede wszystkim na podstawie obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa, o czym stanowi art. 7 Konstytucji RP i art. 6 Kpa. Tylko łączne spełnienie wyszczególnionych przez ustawodawcę, a szeroko wskazanych powyżej warunków pozwalałoby na pozytywne załatwienie przedmiotowego wniosku.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał – jak wykazano wyżej – że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa. Tym samym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.