Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1448/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art 151, art 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 67a par 1 pkt 3, art 67 b
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: par 14 pkt 2 lit c
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie NSA Janusz Ruszyński as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 marca 2008 r. sprawy ze skargi A M na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r. I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P) radcy prawnemu F S kwotę [...] zł ([...]) uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [...] zł tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/ K.Nikodem /-/ E.Brychcy /-/ J.Ruszyński


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z działając na podstawie art. 67a § 1 pkt 3, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja Podatkowa ( Dz. U. z 2005, nr 8 poz. 60 ze zm, zwana dalej ordynacją podatkową) oraz § 15 ust 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005r w sprawie właściwości organów podatkowych ( Dz. U. Nr 165, poz. 1371) odmówił A M umorzenia zaległości w podatku do towarów i usług za okres od miesiąca stycznia 2001r do miesiąca grudnia 2001r na łączną kwotę [...] zł i przypadających od niej odsetek. Uzasadniając wskazano, że podstawą takiego rozstrzygnięcia jest art. 67 a § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej, na którego podstawie w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Wyjaśniono także, iż zaległości o których umorzenie zwraca się strona, zostały określone decyzją z dnia 15 kwietnia 2003r na łączna kwotę [...] zł, , która to została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w P decyzją z dnia [...] r, a następnie zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w P jak i Naczelny Sąd Administracyjny podzieliły stanowisko organów podatkowych w tym zakresie i oddaliły skargi wnoszącej. W decyzji tej odniesiono się także do sytuacji materialnej strony oraz powołano się na jej działania skutkujące wyzbyciem się majątku zagrożonego egzekucją.

Od powyższej decyzji wniesione zostało odwołanie. Zarzucono jej naruszenie przepisu art. 121 i 122 ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy - zwłaszcza sytuacji finansowej strony, oraz sprzeczności logiczne i prawne występujące w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wskazano, że zdaniem podatniczki w danej sprawie występują nadzwyczajne, niezależne od niej zdarzenia losowe, które stanowią podstawę umorzenia zaległości podatkowej. Ponadto odwołujaca nie zgodziła się z twierdzeniem organu podatkowego, że niewiedza i brak doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej nie stanowi o ważnym interesie podatnika lub interesie publicznym. Dodatkowo odwołująca wyjaśniła, że sytuacja życiowa i brak możliwości znalezienia zatrudnienia zmusiły ją do prowadzenia własnej działalności gospodarczej, a początek jej realizacji przypadał na okres, kiedy wchodziły przepisy regulujące zasady zapłaty podatku od towarów i usług, w przypadku kiedy stroną sprzedaży był rolnik indywidualny. Dalej wskazała, że nie występują rozbieżności pomiędzy postanowieniami umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego a umową najmu, gdyż faktycznie łoży na utrzymanie domu kwotę [...] zł miesięcznie, co zostało podyktowane rosnącymi kosztami utrzymania domu i koniecznością wykonania remontu cieknącego dachu. Wyjaśniła również, że syn uzyskuje niewielkie dochody z rolnictwa, które nie wystarczają na samodzielne utrzymanie domu. Odwołująca nie zgodziła się także z oceną organu podatkowego o celowym wyzbyciu się przez nią majątku oświadczając, że posiadany majątek musiała przekazać z uwagi na bardzo zły stan zdrowia oraz brak środków na jego bieżące utrzymanie.

Decyzją z dnia [...]r Dyrektor Izby Skarbowej w P działając w oparciu o art. art. 233 § 1 pkt 1. pkt 2 lit.a w związku z przepisami: art.235, art. 59 § 1 pkt 9, art. 67a § 1 pkt 3. art. 70 ordynacja podatkowa, oraz art. 20 § 1, § 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2002r, Nr 169 poz. 1387 ), uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2001 r. do listopada 2001 r. na łączną kwotę [...] zł. wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł. i umorzył postępowanie w tej sprawie, wskazując na przedawnienie zobowiązania podatkowego za miesiące styczeń - listopad 2001r , w pozostałej części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów I usług za grudzień 2001 r. w kwocie [...] zł. wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł liczonymi na dzień złożenia wniosku utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy,

W uzasadnieniu w/w decyzji wyjaśniono, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej, organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych jego ważnym interesem lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

W ocenie organu odwoławczego, ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych, np, utrata zarobkowania, utrata losowa majątku. Wskazano, że w niniejszej sprawie A M uzyskuje dochody z tytułu świadczenia przedemerytalnego w wysokości [...] zł. (do wypłaty [...] zł.). Natomiast majątek którego była współwłaścicielką, tj. nieruchomość położoną w K przy ul. [...] w dniu 10.09.2003r. darowała - aktem notarialnym - synowi G M i córce B M, ponadto samochód marki [...] rok prod. 1995 przekazała na rzecz syna R M umową darowiznv zawartą w dniu 25,04.2003r.

Wobec powyższego stwierdzono, że na aktualną sytuację majątkową strony wpływ miały przede wszystkim decyzje, których sama wnosząca była inicjatorem, a zatem wynikały one ze świadomych działań w zakresie stanu majątkowego strony. W dalszym ciągu odwołująca uzyskuje świadczenia przedemerytalne, które także mają stanowić podstawę zaspokojenia wierzyciela. Wskazano także, iż dochód uzyskiwany przez podatniczkę w latach 2003-2006 kształtował się na podobnym poziomie, a zatem przy porównaniu dochodów bieżących w postaci świadczeń przedemerytalnych w kwocie [...] zł. miesięcznie (rocznie [...] zł.) dochód nie uległ obniżeniu. Tym samym podstawowym czynnikiem wpływającym na zdolność finansową strony, zdaniem organu była okoliczność wyzbycia się składników majątku dokonana z Inicjatywy zobowiązanej. Nakaz uwzględniania interesu publicznego, o którym mowa w w/w. artykule, oznacza dyrektywę postępowania wskazującą organom podatkowym konieczność respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość podatkowa. To również sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokoić swoich potrzeb materialnych. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w P również ta sytuacja w stanie faktycznym sprawy nie występuje, gdyż strona uzyskuje periodyczne świadczenia przedemerytalne. Kwota uzyskiwanego przez nią do wypłaty świadczenia w wysokości [...] zł. nie jest znaczna, nie mniej jednak nie uprawnia skarżącej do ubiegania się o pomoc ze środków pochodzących z budżetu państwa na mocy ustawy z dnia 12.03.2004C o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. nr 64, poz. 593 z późn, zm., gdyż w świetle cytowanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza obecnie [...] zł.

Po uwzględnieniu zajęcia egzekucyjnego A M otrzymuje od czerwca 2007r. do wypłaty świadczenie w wysokości [...] zł. Podatniczka pozostaje z mężem w rozdzielności majątkowej, zamieszkuje u syna i prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe - oświadczenie strony z dnia 5.03.2007r. Zgodnie z aktem notarialnym z dnia 10.09.2003r, obdarowani G M i B M ustanowili na rzecz F M i A M dożywotnią, bezpłatną, osobistą służebność mieszkania polegającą na prawie do wyłącznego korzystania z dwóch pokoi oraz swobodnym dostępie do części wspólnych, tj. kuchni, łazienki, korytarza wraz z prawem do swobodnego korzystania z całego ogrodu. Wobec tego organ odwoławczy zauważył, że podatniczka nie jest zobowiązana do wydatkowania środków finansowych związanych z utrzymaniem nieruchomości w której zamieszkuje. Tym samym przyjmując, że strona łoży na rzecz syna miesięcznie [...] zł, czyni to całkowicie dobrowolnie kosztem swej płynności finansowej (umowa najmu na którą strona powołuje się w podaniu pozostaje zdaniem organu podatkowego bez znaczenia, skoro na rzecz wnoszącej ustanowiono prawo dożywotniej bezpłatnej służebności mieszkania. Z oświadczenia o stanie majątkowym z dnia 2,03.2007r. i protokołu o stanie majątkowym z dnia 5.03.2007r. wynika również, że Pani A M ponosi wydatki za gaz, prąd, wodę, kanalizację, ogrzewanie w łącznej wysokości [...] zł. Z materiałów zgromadzonych w sprawie (faktury I dowody wpłat) wynika bezspornie, że do ponoszenia tych wydatków strona również nie jest zobowiązana, ponieważ faktury te są wystawione na Pana F M i Pana G M, Ponadto z w/w. oświadczenia, według Dyrektora Izby Skarbowej w P wynika, że A M ponosi koszty na ochronę zdrowia w wysokości [...] zł. miesięcznie i na wyżywienie w wysokości [...] zł. Pełnomocnik strony w trakcie postępowania odwoławczego przedłożył kserokopie faktur dokumentujących nabycie leków, specyfikacje dotyczącą ewentualnych kosztów związanych z wykupieniem leków oraz kserokopie recept na niewykupione leki, wskazując, że wnosząca aktualnie nie posiada środków na ich zakup.

Organ odwoławczy zauważył, że na przedstawione powyżej okoliczności ma wpływ m.in. realizowanie przez odwołującą dobrowolnych świadczeń na rzecz syna oraz dobrowolne pokrywanie kosztów eksploatacyjnych, jak również pogorszenie sytuacji majątkowej wskutek wyzbycia się składników majątkowych.

Biorąc pod uwagę powyższe działania podatniczki, tj. partycypowanie w kosztach związanych z utrzymaniem nieruchomości i związanych z ponoszeniem wydatków na niezbędne remonty tejże nieruchomości, wobec zapisu w zakresie ustanowienia dożywotniej bezpłatnej służebności mieszkania w akcie notarialnym z dnia 10.09.2003r., Dyrektor Izby Skarbowej w P nie znalazł podstaw do uznania argumentu strony o braku środków na zakup niezbędnych leków, jako przesłanki uzasadniającej zastosowanie ulgi w postaci umorzenia, gdyż na ukształtowanie sytuacji finansowej w obecnej postaci miała wpływ przede wszystkim wnioskująca.

Organ podatkowy rozpatrując sprawę o umorzenie zaległości wziął pod uwagę, czy powstanie zaległości nastąpiło w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń, na które podatnik nie miał wpływu i które były niezależne od jego postępowania, m.in. na skutek zdarzeń losowych. W przedmiotowej sprawie według Dyrektora Izby Skarbowej nie miały miejsca nadzwyczajne okoliczności, w wyniku których powstała zaległość w podatku od towarów i usług za grudzień 2001r., jest ona wynikiem nieprawidłowości stwierdzonych w toku kontroli przeprowadzonej w 2003r, u wnoszącej odwołanie w zakresie rozliczenia z budżetem należności z tytułu podatku od towarów i usług za 2001 r. Zdaniem organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, działanie pod wpływem błędu, skutkujące powstaniem zaległości podatkowych, nie jest zdarzeniem losowym, ale wynika z niedostatecznej staranności w bieżącym śledzeniu zmian w przepisach prawa podatkowego. Natomiast każdy kto prowadzi działalność gospodarczą powinien mleć na uwadze, że prowadzi ją na własny rachunek i na własne ryzyko, a skutki błędnych decyzji nie może przenosić na budżet państwa.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w P, na co również zwrócił uwagę Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z w zaskarżonej decyzji, obecna sytuacja strony jest wynikiem działań podejmowanych z inicjatywy odwołującej, w konsekwencji prowadzących do wyzbycia się majątku zagrożonego egzekucją administracyjną. Strona w odwołaniu, jak i pełnomocnik zobowiązanej składając wyjaśnienia w dniu 4.06.2007r, stwierdził, że przekazanie majątku nastąpiło w związku ze złym stanem zdrowia podatniczki, ze względu na brak środków na bieżące utrzymanie nieruchomości I ze względu na konieczność dokonania natychmiastowych remontów ( cieknący dach, naprawa tynków). Odnosząc się do powyższego stwierdzenia, Dyrektor Izby Skarbowej w P zauważył, że wskazane w tym zakresie przyczyny wyzbycia się majątku - konieczność dokonania remontów I brak środków na ich realizację, nie znajduje poparcia w materiale zgromadzonym w sprawie, bowiem strona w dalszym ciągu, po wyzbyciu się prawa własności nieruchomości, łożyła dobrowolnie na jej utrzymanie. Przedłożone przez pełnomocnika strony dokumenty dotyczące opłat radiowo-telewizyjnych, zużycia energii elektrycznej, wody, oraz potwierdzających wysokość uzyskiwanego świadczenia rentowego nie mogą być jednak wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy, bowiem od 09,09,2003r. między małżonkami została ustanowiona rozdzielność majątkowa i odwołująca, wg oświadczenia, nie zamieszkuje z mężem i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Natomiast wydatki związane z nieruchomością są ponoszone przez syna jako współwłaściciela i nie mogą mleć wpływu na ocenę sytuacji finansowej strony.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że nie kwestionuje wskazania, jako jednej z przyczyn dokonania darowizny nieruchomości stanu zdrowia strony, jednakże okoliczność przekazania nieruchomości ze względu na brak środków na jej utrzymanie nie znajduje, w jego opinii potwierdzenia w aktach sprawy. Odwołująca nadal bowiem część swoich środków przeznacza na utrzymanie nieruchomości, którą przekazała w formie darowizny, chociaż ma zapewnioną dożywotnią i bezpłatną służebność mieszkania.

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. W skardze tej zarzucono naruszenie art. 121 ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie występuje ważny interes strony i ważny interes publiczny przemawiający za umorzeniem zaległości w podatku VAT, oraz naruszenie art. 122 ordynacji podatkowej poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza sytuacji finansowej podatniczki. Zdaniem skarżącej nie można się bowiem zgodzić z poglądem organu podatkowego, że w przedmiotowej sprawie nie występuje ważny interes podatnika i nie występują nadzwyczajne niezależne od podatnika zdarzenia losowe, które stanowią przyczynę zaległości podatkowej. W jej ocenie niewiedza i brak doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej stanowią o ważnym interesie podatnika lub interesie publicznym. Według skarżącej nieruchomość w której zamieszkuje została darowana z uwagi na brak możliwości jej utrzymania, a wydatkowana przez skarżącą kwota [...] zł miesięcznie jest konieczna z uwagi na rosnące koszty utrzymania tejże nieruchomości, czemu nie jest w stanie podołać obdarowany, sam uzyskujący jedynie niewielkie dochody z rolnictwa. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na złożoną skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

W piśmie z dnia 3 stycznia 2007r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał w całości argumentację zawartą w złożonej skardze, oraz uzupełniająco podniósł następujące zarzuty: naruszenie art. 122 i i art. 187 §1 ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie i pominięcie przez organy podatkowe istnienia przesłanki umorzenia zaległości podatkowej wskazywanej w postępowaniu podatkowym -tj. choroby skarżącej, oraz naruszenie art. 67 a § 1 w/w ustawy poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpił ważny interes podatnika.

Odpowiadając na powyższe pismo Dyrektor Izby Skarbowej w P uznał podniesione przez pełnomocnika zarzuty za nieuzasadnione i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Skarga okazała się niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Stosownie do art.67a § 1 pkt.3 ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zatem jako nieefektywny sposób wygasania zobowiązań podatkowych polega na ostatecznym odstąpieniu przez wierzyciela podatkowego od poboru podatku. Wymaga podkreślenia, na co wskazywały już organy podatkowe, że umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, lecz jednocześnie jest jednym z elementów kształtowania ciężarów podatkowych. Decyzje organów skarbowych nie przyznają prymatu interesu publicznego nad ważnym interesem podatnika. Hipoteza normy zawartej w art.67a § 1 ordynacji podatkowej i zawarty w niej spójnik "lub" łączący zawarte w niej przesłanki oznacza, że na wniosek podatnika organ podatkowy może umorzyć zaległości podatkowe w trzech sytuacjach : gdy przemawia za tym ważny interes podatnika , gdy przemawia za tym interes publiczny oraz gdy przemawiają za tym obie przesłanki łącznie (por. wyrok NSA z dnia 30.05.2001 r. w sprawie III SA 830/00 , publ. Monitor Podatkowy 2001/9/2 ). Organy podatkowe były zatem zobligowane do rozpatrzenia tych trzech przesłanek koniecznych do podjęcia właściwej decyzji. Ustawodawca przewidział zatem w tym przepisie uprawnienie organu podatkowego do zastosowania na zasadzie wyjątku instytucji umorzenie zaległości podatkowej, co jest wyrazem tzw. uznania administracyjnego. Organ podatkowy w tej sytuacji jest zobowiązany do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy, co tez uczyniono w toku postępowania podatkowego. Wymaga podkreślenia, że umorzenie zaległości podatkowej nie jest obowiązkiem organu podatkowego, lecz jedynie uprawnieniem. Należy wobec tego jeszcze raz podkreślić, że decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie art.67a § 1 ordynacji podatkowej mają charakter uznaniowy. Oznacza to w połączeniu z pojęciami ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, że organy podatkowe mają bardzo szerokie, a wręcz nieograniczone, pole do podejmowania rozstrzygnięć. Kontroli Sądu podlega zatem jedynie prawidłowość przeprowadzonego postępowania, a także ocena dokona przez organy podatkowe w zakresie zawartych w powołanym przepisie klauzul generalnych, które odsyłają także do ocen pozaprawnych. Należy w tym względzie podzielić zapatrywania organów podatkowych, że przez ważny interes podatnika lub interes społeczny należy rozumieć takie sytuacje, które spowodowane zostały działaniami niezależnymi od sposobu postępowania podatnika, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania ( por. t.2 do art.67 w O Kosikowski i inni "Ustawa Ordynacja podatkowa - Komentarz", Dom Wyd. ABC, Warszawa 2003, str. 240 i powołane tam orzecznictwo oraz wyrok NSA z dnia 22.04.1999 r. w sprawie SA/Sz 850/96 , publ. LEX nr 36843).

Skarżąca dopatrywała się ważnego interesu strony w swojej trudnej sytuacji materialnej, która nie pozwala jej na uregulowanie powstałych zobowiązań podatkowych wraz z należnymi odsetkami. Zdaniem Sądu taki argument strony nie zasługuje jednak na uwzględnienie. W przedmiotowej sytuacji skarżąca posiada bowiem stały dochód w postaci świadczenia rentowego, który być może pozwoli w przyszłości na uregulowanie ciążących na nim zobowiązań. Nie mamy więc w przedmiotowej sprawie do czynienia z osobą która jest całkowicie pozbawiona jakichkolwiek środków koniecznych do zapewnienia egzystencji, a tym samym która nigdy nie będzie w stanie uregulować chociażby części ciążących na niej zobowiązań. W ocenie Sądu za bezzasadne należy uznać stanowisko strony, w którym wskazywała ona, że wydatkowanie przez nią każdego miesiąca kwoty [...]zł na utrzymanie domu jest z jej strony koniecznością, gdyż obecny właściciel nie jest w stanie utrzymać nieruchomości z powodu niskich dochodów. Bezspornym jest w niniejszym postępowaniu, że wydatkowanie tak znacznej, biorąc pod uwagę dochody skarżącej, kwoty wpływa na jej płynność finansową, co było podnoszone przez nią samą, jednakże taka forma wsparcia zależy tylko do uznania skarżącej a więc tym samym nie może stanowić podstawy do zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowej. Instytucja ta winna mieć bowiem zastosowanie jedynie w wyjątkowych przypadkach, kiedy podatnik obiektywnie nie jest w stanie uzyskać jakichkolwiek środków pieniężnych. Sąd nie podzielił także zdania skarżącej w kwestii uznania za ważne okoliczności prowadzenia na własny rachunek działalności gospodarczej przez osobę, która nie miała do tego fachowego przygotowania, oraz pozostawała pod wpływem błędu co do swoich obowiązków względem Skarbu Państwa. Każdy przedsiębiorca, który podejmuje się prowadzić na własny rachunek i na własne ryzyko działalność gospodarczą nie może się zasłaniać nieznajomością prawa czy tez ogromem przepisów, które wskazują na obowiązki płynące z faktu prowadzenia tejże działalności. Ustawodawca uznał bowiem przedsiębiorcę za profesjonalistę, i z tego powodu nie można uznać za zasadny argument strony, która wiedząc o podejmowanym ryzyku prowadziła na własny rachunek przedsiębiorstwo. W przeciwnym wypadku należałoby stwierdzić, że ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej spada nie na samych przedsiębiorców, lecz jedynie na Skarb Państwa, a co za tym idzie na ogół podatników, co w ocenie Sądu pozostaje w sprzeczności z zamiarem prawodawcy

W ocenie Sądu skarżąca nie jest osobą nieporadną i nie mającą rozeznania w przepisach prawa. Wskazać trzeba ,że 2003 roku kiedy zostały wydane decyzje wymiarowe skarżąca rozpoczęła proces wyzbywania się swojego majątku. W tym roku bowiem poczyniła przysporzenia majątkowe na rzecz swoich dzieci. Twierdzenie ,że uczyniła tak ze względu na zły stan zdrowia nie jest adekwatna do dalszych działań podatniczki W okresie do czerwca 2004 roku do maja 2005 r. zatrudniona była u syna R .W 2003 roku skarżąca ze swoim mężem zawarła umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową. Powyższe okoliczności w ocenie Sądu dobitnie świadczą ,że skarżąca świadomie wyzbywała się swojego majątku. Obecnie może jednak oczekiwać od obdarowanych dzieci wsparcia w prowadzeniu gospodarstwa domowego. W każdym razie nie jest zobowiązana partycypować w kosztach związanych z remontem domu. Również małżonek jest obowiązany do udzielania wsparcia żonie i to nie zależnie od istniejącego ustroju majątkowego między marzonkami.

Odnosząc się do zarzutu pominięcie i niewyjaśnienia przesłanki umorzenia zaległości podatkowej - tj. choroby skarżącej wskazać należy za prawidłowe stanowisko organu podatkowego, że okoliczność ta została podniesiona przez stronę dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W ocenie Sądu ustalenia dotyczące spełnienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowych wraz należnymi odsetkami, odnosić się powinny jedynie do okoliczności istniejących w momencie podejmowania przez organ podatkowy decyzji, gdyż tylko wtedy organ jest w stanie dokonać całkowitych, zgodnych z rzeczywistością ustaleń stanu faktycznego oraz zastosować właściwą normę prawa materialnego. W przeciwnym razie odbiera się organom administracji możliwość wydania właściwego rozstrzygnięcia. Dlatego też przedłożenie przez pełnomocnika skarżącej zaświadczeń o stanie zdrowia podatnika dopiero na ostatniej rozprawie nie może zostać uznane w danej sprawie za naruszenie prawa przez organ podatkowy, skutkujące uwzględnieniem złożonej przez podatnika skargi.

Kwestia samej odpowiedzialności podatkowej skarżącej była już przedmiotem postępowania sądowo - administracyjnego, w którym oddalono skargi podatniczki dotyczące wymiaru podatku od towarów i usług. W obecnym postępowaniu przedmiotem rozpoznania jest umorzenie kwot zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami. Jednakże jak już wskazano powyżej, zastosowanie instytucji umorzenia zależy od uznania samych organów, a Sąd jest władny jedynie skontrolować czy w procesie decyzyjnym nie doszło do naruszenia przepisów prawa określających przesłanki uzasadniające zastosowanie tejże instytucji. Jeżeli organy nie dokonały powyższych naruszeń, kwestia umorzenia zaległości podatkowej, jako kwot należnych z tytułu zobowiązań podatkowych pozostaje wyłącznie w ich gestii.

W niniejszej sprawie organy podatkowe spełniły wszystkie przesłanki wynikające z przepisów ordynacji podatkowej, które określiły warunki umorzenia zaległości podatkowych. Stan faktyczny został przez nie ustalony w sposób prawidłowy i rzetelny, w związku z czym nie miały one obowiązku wydawania decyzji zgodnej z żądaniem skarżącego. W uzasadnieniu skarżonej decyzji zawarto bowiem pełną argumentację dotyczącą stanowiska organów podatkowych zakresie odmowy umorzenia wnioskowanych zaległości, oraz podano powody i okoliczności ją uzasadniające.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że wydane w tym postępowaniu decyzje organów administracji odpowiadają prawu.

Z tych przyczyn, nie dopatrując się naruszenia procesowego i materialnego prawa podatkowego, orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.

O kosztach związanych z wynagrodzeniem ustanowionego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu orzeczono zgodnie z art.250 p.p.s.a. w zw. z § 14 pkt.2 lit.c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.), które wyniosło [...],- zł netto i zostało powiększone o należny podatek od towarów i usług oraz poniesioną opłatę skarbową.

/-/ Katarzyna Nikodem /-/ Elwira Brychcy /-/ Janusz Ruszyński