Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 918/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1 pkt 2; art. 13 ust. 1 pkt 2; art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a; art. 82 ust. 1 pkt 2; art. 84 ust. 2, 3, 5; art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2015 poz 155
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
article: art. 39k ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 lutego 2016 r. sprawy ze skargi S. Ch. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r. nr SKO.[...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania s. , utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii C.

Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie sprawy.

Starosta [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., cofnął s. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii C, z powodu istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami silnikowymi, potwierdzonych orzeczeniem psychologicznym nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r., wydanym przez psychologa uprawnionego do badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący opisał przebieg badania psychologicznego, kwestionując sposób jego przeprowadzenia z uwagi na fakt, że jak podniósł, nie był pytany o samopoczucie przed przystąpieniem do badania, zaś samo badanie było wykonywane w małym pomieszczeniu i w szybkim tempie, co wywołało u niego duży niepokój i stres. Stwierdził, że ta sytuacja skłoniła go do ponownego poddania się badaniu, tym razem u innego psychologa, posiadającego stosowne uprawnienia. Ponowne badanie wykonane w dniu [...] lutego 20015 r. nie stwierdzało przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie prawa jazdy kategorii C. W odwołaniu, podniósł również zastosowanie przez psychologa przeprowadzającego badanie w dniu [...] lutego 2015 r. niewłaściwego formularza, oraz bezpodstawne zamieszczenie informacji o terminie ważności orzeczenia. Skarżący powołał się ponadto na nienaganny przebieg dotychczasowej pracy na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych (brak kolizji drogowych, brak punktów karnych), oraz pozytywne wyniki poprzednich badań. Zaznaczył też, że odebranie mu prawa jazdy kategorii C pozbawi go środków do życia. Do odwołania skarżący załączył nowe orzeczenie psychologiczne z dnia [...] lutego 2015 r. z wynikiem pozytywnym.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, wskazując w uzasadnieniu, że skarżący został zobowiązany przez organ pierwszej instancji do przeprowadzenia badań psychologicznych odpowiednim skierowaniem, zaś od tej decyzji nie złożył odwołania do Kolegium, tym samym stała się ona ostateczna i podlegała wykonaniu. Orzeczeniem psychologicznym nr [...], wydanym przez uprawnionego lekarza w dniu [...] lutego 2015 r. stwierdzono u skarżącego istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii C. Na blankiecie orzeczenia psychologicznego zostało zamieszczone pouczenie, z którego wynika, że kierowca jest uprawniony do złożenia od niego wniosku do właściwego wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, jeżeli kwestionuje jego zasadność. Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżący nie złożył odwołania od doręczonego orzeczenia tego rodzaju. Jako ostateczne stało się ono wiążące dla organów administracji publicznej. Innymi słowy, organ administracji pierwszej instancji po otrzymaniu orzeczenia psychologicznego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami silnikowymi nie był władny wydać decyzji o innej treści niż decyzja kwestionowana odwołaniem. Także organ odwoławczy jest związany wynikiem badania psychologicznego, w związku z czym nie może podważać jego konkluzji w oparciu np. o inne dokumenty medyczne złożone do akt sprawy przez stronę czy jej subiektywne przekonanie o stanie zdrowia.

Dalej Kolegium wyjaśniło, że nie jest dopuszczalne skierowanie strony na ponowne badania psychologiczne do innego psychologa uprawnionego do badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu, ani też zakwestionowanie pierwszego negatywnego orzeczenia psychologicznego przez przedłożenie kolejnego, tym razem pozytywnego, bowiem takiego trybu postępowania nie przewiduje ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, ani też przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie. Zakwestionowanie negatywnego wyniku badań psychologicznych, zawartego w orzeczeniu psychologicznym, było możliwe wyłącznie w trybie wystąpienia przez stronę z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], czego skarżący nie uczynił.

Nadto, Kolegium uznało za prawidłowe nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji, bowiem osoba, która nie uzyskała pozytywnego orzeczenia psychologicznego, stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia własnego, jak też innych użytkowników dróg publicznych. Zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, decyzję o przywróceniu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej.

W skardze na decyzję z dnia 26 maja 2015 r., skarżący zarzucił naruszenie przepisu § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (...), Dz. U. z 2014 r., poz. 937, poprzez wydanie orzeczenia psychologicznego na niewłaściwym formularzu, tj. na formularzu stanowiącym załącznik nr 1, zamiast załącznik nr 4. Ponadto skarżący zarzucił bezpodstawne wskazanie w treści orzeczenia terminu następnego badania, oraz nieczytelne wykreślenie kategorii w zakresie prawa jazdy. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu i końcowo wniósł o uchylenie obu decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] o cofnięciu S. uprawnień do kierowania pojazdami kat. C, z powodu stwierdzenia istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami silnikowymi.

Materialnoprawną podstawę powyższych decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o kierujących pojazdami, lub zamiennie "ustawa". Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. "b" tej ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że sformułowanie "starosta wydaje decyzję", użyte we wskazanym powyżej przepisie, wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu. Wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku stwierdzenia przez uprawnionego lekarza w orzeczeniu lekarskim bądź orzeczeniu psychologicznym istnienia przeciwwskazań zdrowotnych, bądź psychologicznych do kierowania przez stronę pojazdami silnikowymi, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., I OSK 942/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 stycznia 2015 r., III SA/Kr 1589/14, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 2014 r., II SA/Bd 1269/14).

Szczegółowe warunki, tryb i sposób przeprowadzania badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu, określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami , kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2014 r., poz. 937), dalej powoływane jako "rozporządzenie" lub "rozporządzenie wykonawcze". W myśl przepisów tego rozporządzenia, badanie psychologiczne przeprowadza się w warunkach zapewniających uzyskanie trafnych i rzetelnych wyników badania (§ 4 ust. 2). Uprawniony psycholog odmawia zaś przeprowadzenia badania, między innymi jeśli osoba badana informuje o złym stanie swojego zdrowia lub o złym samopoczuciu (§ 5 ust. 1 pkt 1). Po przeprowadzeniu badania uprawniony psycholog dokonuje analizy i interpretacji wyników oraz przekazuje osobie badanej informację o wynikach przeprowadzonego badania (§ 4 ust. 3). Należy też dodać, że rozporządzenie wykonawcze określa wzory stosownych dokumentów, a uprawniony psycholog wydaje orzeczenie według wzoru określonego odpowiednio w załącznikach nr 1 – 4 do tego rozporządzenia (§ 1 pkt 3 i § 6 ust. 1).

Tryb odwoławczy od orzeczenia psychologicznego w zakresie psychologii transportu określają przepisy ustawy o kierujących pojazdami. Stosownie do art. 84 ust. 2 i 3 tej ustawy, osoba badana, która nie zgadza się z treścią orzeczenia psychologicznego może w terminie 14 dni od jego otrzymania, wystąpić o przeprowadzenie ponownego badania psychologicznego do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej, składając stosowny wniosek za pośrednictwem psychologa, który wydał orzeczenie. Z przepisów art. 84 ust. 5 wynika ponadto, że w przypadku gdy orzeczenie psychologiczne zawiera przeciwwskazania, kopię orzeczenia uprawniony psycholog przesyła jednostce wykonującej ponowne badanie, jeżeli osoba złożyła wniosek o przeprowadzenie ponownego badania, w przeciwnym zaś razie – właściwemu staroście, po upływie 14 dni od daty badania, jeżeli wniosek o jego ponowne przeprowadzenie nie został złożony.

Regulacja wymieniona w przytoczonych przepisach, jednoznacznie określa tryb weryfikacji orzeczeń psychologicznych zawierających przeciwwskazania do kierowania pojazdem.

W rozpoznawanej sprawie, podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego było orzeczenie uprawnionego psychologa z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], stwierdzające istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami w zakresie kategorii C prawa jazdy. Dokument ten wpłynął do organu w dniu 17 lutego 2015 r. (vide str. [...] akt adm.). Orzeczenie to nie zostało poddane weryfikacji w trybie określonym w art. 84 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, wobec czego Starosta będąc związany tym orzeczeniem, a ściślej jego wynikiem w postaci "istnienia przeciwwskazań", prawidłowo zastosował dyspozycję przepisu art. 103 ust. 1 lit. "b" tej ustawy, wydając decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami według kategorii C prawa jazdy. Nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nastąpiło w oparciu o przepis art. 108 k.p.a.

Gramatyczna wykładnia przepisów art. 84 ustawy o kierujących pojazdami nasuwa jednoznaczny wniosek, że starosta jest związany orzeczeniem psychologicznym o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, które nie zostało zweryfikowane w trybie określonym w ustępie 2 i 3 tego artykułu, czyli osoba badana nie skorzystała z możliwości wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez wojewódzki ośrodek medycyny pracy. Wyłącznie ten sposób weryfikacji orzeczenia dawał możliwość zmiany jego wyniku. W rozpoznawanej sprawie, nie budzi wątpliwości, że skarżący z tego trybu nie skorzystał, będąc przy tym prawidłowo poinformowany o takiej możliwości, co sam przyznaje w toku postępowania. Z tego też względu, przedstawione przez skarżącego w dniu 27 lutego 2015 r. późniejszego orzeczenia innego uprawnionego psychologa (nr [...] /2015 r.) datowanego na [...] lutego 2015 r., nie mogło być przez organ uwzględnione, jako że zostało ono wydane z pominięciem trybu określonego w ustawie. Podkreślenia wymaga bowiem, że jakiekolwiek inne orzeczenie psychologiczne, wydane na innej podstawie prawnej niż wymagana do podjęcia decyzji w sprawie przedłużenia ważności uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy określonej kategorii, nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie w sprawie.

Odnosząc się zatem kolejno do zarzutów skargi, należy stwierdzić, że :

Rodzaj formularza użytego do wydania orzeczenia psychologicznego nie ma decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie przesądza o wyniku badania psychologicznego. Kryterium zróżnicowania blankietów stanowiących załączniki do rozporządzenia wykonawczego, stanowi podstawa prawna skierowania na to badanie. Formularz stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia wykonawczego, wskazuje na tryb określony w art. 82 ustawy o kierujących pojazdami, tj. w odniesieniu do skarżącego, że badanie jest przeprowadzane w celu ustalenia przeciwwskazań psychologicznych dla osoby przedłużającej ważność uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii, w tym kategorii C (art. 82 ust. 1 pkt 2). Wzór stanowiący załącznik nr 4 stosowany jest do badań wykonywanych na podstawie przepisu art. 39k ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., po. 1414), który statuuje obowiązek poddawania badaniom psychologicznym kierowców wykonujących przewozy drogowe, przy czym od 11 lutego 2012 r. stosownie do ust. 2 wskazanego przepisu, przedmiotowe badania są wykonywane w zakresie i na zasadach określonych dla kierowców w rozdziale 13 ustawy o kierujących pojazdami, co oznacza stosowanie omówionych przepisów, począwszy od art. 82 do art. 90 tej ustawy.

Przechodząc zatem na tle tych wyjaśnień, do kolejnego zarzutu skargi, a mianowicie bezpodstawnego określenia w treści orzeczenia – daty jego ważności, należy częściowo podzielić stanowisko skarżącego. Rubryka "termin ważności orzeczenia psychologicznego" podlega wypełnieniu poprzez wskazanie daty, jedynie w odniesieniu do orzeczenia o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Wskazuje na to treść art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, który to przepis określa termin ważności prawa jazdy, między innymi w zakresie kategorii C. Wynika z niego, że prawo jazdy tej kategorii wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2. Tenże przepis stanowi, że prawo jazdy jest wydawane osobie, która uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem oraz orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (wymagane dla kategorii C prawa jazdy). Analiza treści powołanych przepisów wskazuje jednoznacznie, uzupełnienie rubryki z terminem ważności orzeczenia, czy to psychologicznego, czy to zdrowotnego, odnosi się wyłącznie do orzeczenia stwierdzającego "brak przeciwwskazań", a contrario – nie ma zastosowania w przypadku orzeczeń stwierdzających istnienie przeciwwskazań, czyli w odniesieniu do orzeczenia wydanego w rozpoznawanej sprawie.

Ocena ta nie dyskwalifikuje jednak ważności dokumentu (orzeczenia psychologicznego), w oparciu o który wydana została zaskarżona decyzja. Należy bowiem wskazać, że jakkolwiek określenie w orzeczeniu daty jego ważności, ze wskazaniem na dzień [...] lutego 2020 r. było nieprawidłowe, to nie znalazło to odzwierciedlenia w treści decyzji organów administracji publicznej. Tymczasem z samej istoty aktu administracyjnego jakim jest decyzja, wynika, że sytuację prawną strony kształtuje treść tej decyzji, a nie dokumentu stanowiącego podstawę jej wydania. Treść zaskarżonej decyzji rozstrzyga wyłącznie o "cofnięciu Skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami wg kategorii C prawa jazdy, wydanego przez Starostwo Powiatowe w [...], z uwagi na istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w zakresie prawa jazdy kategorii C". Organ nie określił zatem ani okresu, na który uprawnienie zostało cofnięte, ani tym bardziej terminu ważności orzeczenia. Odmienne w tym zakresie przekonanie Skarżącego jest błędne.

Kwestię przywrócenia uprawnienia do kierowania pojazdami reguluje przepis art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami. Stanowi on, że starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Przepis ten nie ma zastosowania jedynie do sytuacji określonych w ust. 1 pkt 2 i 3, które jednak nie dotyczą stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy.

Organy obu instancji prawidłowo zatem zinterpretowały treść orzeczenia psychologicznego, pomimo, że jest ono częściowo wadliwie wypełnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], w zaskarżonej decyzji, w tym zakresie prawidłowo wskazało, że na mocy art. 103 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Z przepisem tym skorelowane jest unormowanie zawarte w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. "c" tej ustawy, w myśl którego badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, (...), podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem, cofniętego ze względu na istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.

W sytuacji zatem gdy decyzja o cofnięciu uprawnienia stała się ostateczna, skarżący może poddać się badaniu psychologicznemu, którego pozytywny wynik stanowić będzie postawę wniosku o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem. silnikowym, cofniętego ze względu na istnienie przeciwwskazań

Należy również wyjaśnić, że, skoro w decyzji cofającej uprawnienie do kierowania pojazdami, nie określono okresu na jaki uprawnienie to zostało cofnięte, do ubiegania się o przywrócenie uprawnienia, nie będzie miał zastosowania przepis art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy o kierujących pojazdami, przewidujący obowiązek poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego.

Za niezasadne należy uznać pozostałe zarzuty skargi. Sąd nie podziela twierdzenia skarżącego o nieczytelnym wykreśleniu kategorii prawa jazdy w treści orzeczenia psychologicznego. W punkcie 1 zostały przy użyciu linii ciągłej wykreślone wszystkie oznaczenia kategorii z podpunktu oznaczonego literą "a", natomiast w podpunkcie "b", sposób czytelny wykreślono wszystkie kategorie poza oznaczeniem "C". Wykreślono też w całości treść pkt 2, wobec czego nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, że orzeczenie odnosi się do kategorii C prawa jazdy.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut nieprawidłowego przeprowadzenia badania, w zakresie w jakim dotyczył niezapewnienia odpowiednich warunków badania. Poza własnymi twierdzeniami, skarżący nie przedstawił żadnego materiału dowodowego, w oparciu o który organ odwoławczy, a następnie Sąd mógłby dokonać weryfikacji tych twierdzeń. Jak wynika natomiast z oznaczenia podmiotu przeprowadzającego badanie (pieczęć w treści kwestionowanego przez skarżącego dokumentu), badanie to zostało przeprowadzone przez uprawnionego psychologa w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, co rodzi domniemanie, że prowadzona przez ten podmiot pracownia spełnia wymagania określone w art. 85 i nast. tej ustawy oraz w przepisach rozporządzenia wykonawczego.

W toku dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które stanowiłoby podstawę do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).