Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2533/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2013 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; 2. uchyla postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego K. M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

K. M. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w G. z dnia [...] sierpnia 1961 r., nr [...], o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położonego w miejscowości W., gm. K., stanowiącego własność M. M. i zapisanego w księdze wieczystej nr [...]. Do wniosku dołączył nieprawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] października 2008 r., [...], o nabyciu praw do spadku po M. M.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Wojewoda [...] zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku K. M. i wezwał go do przedstawienia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej M. M.

Na skutek zażalenia wnioskodawcy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody [...] stwierdzając, że postępowanie sądowe mające na celu ustalenie spadkobierców zmarłej M. M. nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i dlatego organ pierwszej instancji niezasadnie zawiesił postępowanie na tej podstawie. Minister zalecił jednocześnie Wojewodzie [...] ustalenie wszystkich stron postępowania, a następnie rozpatrzenie sprawy, ewentualnie umorzenie postępowania z uwagi na brak legitymacji wnioskodawcy do wystąpienia z żądaniem.

Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], umorzył postępowanie w sprawie ze względu na brak przymiotu strony przez wnioskodawcę, który nie udowodnił interesu prawnego do występowania w sprawie, w rozumieniu art. 28 K.p.a., co wypełniło przesłankę bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego (art. 105 § 1 K.p.a.).

Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. M. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 105 § 1 K.p.a., poprzez umorzenie postępowania mimo braku wystąpienia w sprawie przesłanek określonych w tym przepisie oraz art. 28 K.p.a. w zw. z art. 922 § 1, art. 925 i art. 1027 K.c., poprzez błędne przyjęcie, że możliwość uznania za strony wnioskodawcy oraz innych uczestników postępowania uzależniona jest od przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Podniósł, iż w piśmie z dnia 23 marca 2011 r., jak i zażaleniu z dnia 16 maja 2011 r. wskazywał, że postanowienie Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w G. z dnia [...] października 2008 r., [...], nie jest prawomocne. Wskazał, iż na wniosek K. M. Sąd Okręgowy w G.. postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r., [...], zawiesił postępowanie apelacyjne w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po M. M., do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G.. z dnia [...] sierpnia 1961 r. K. M. wyraził opinię, że interes prawny uczestników postępowania wyraża się w tym, że dopiero jego rozstrzygnięcie i wydanie decyzji pozwoli na kontynuowanie postępowania spadkowego przed sądem drugiej instancji oraz ustalenie istotnej dla przedmiotowego postępowania okoliczności, a mianowicie czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne. Zdaniem K. M. okoliczność ta ma znaczenie dla wyniku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku ze względu na odmienne zasady dziedziczenia przez spadkobierców gospodarstw rolnych, nadal obowiązujące w odniesieniu do spadków otwartych przed dniem 14 lutego 2001 r.

Po rozpatrzeniu tego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r.

W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji orzekających o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa osobami mającymi interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a., posiadającymi przymiot strony, są następcy prawni byłych włascicieli. Wykazanie następstwa prawnego jest warunkiem koniecznym dla zbadania kwestionowanej w trybie nadzoru decyzji, w tym przypadku orzeczenia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w G. z dnia [...] sierpnia 1961 r. Dlatego w okolicznościach tej sprawy należy uznać, iż Wojewoda [...] prawidłowo odmówił przymiotu strony K. M., który nie wykazał, iż jest następcą prawnym właściciela nieruchomości. Zgodnie z art. 1027 K.c. względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Organ pierwszej instancji działając na podstawie przepisów K.p.a. prawidłowo stwierdził, iż wobec braku udokumentowania następstwa prawnego, spełniona została przesłanka z art. 105 § 1 K.p.a. W świetle powyższego wywodu przyjęte przez Wojewodę stanowisko znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa.

Ponadto z akt sprawy nie wynika, by Sąd Okręgowy zawieszający postępowanie spadkowe stwierdził, że powodem zawieszenia było oczekiwanie na rozstrzygnięcie wszczętego przez wnioskodawcę postępowania administracyjnego. Z okoliczności sprawy wynika, że w chwili śmierci M. M. nie była właścicielką gospodarstwa rolnego, ponieważ przejęte zostało ono na własność Skarbu Państwa. W celu rozpatrzenia wniosku K. M. nie jest potrzebne zatem orzeczenie sądu apelacyjnego w przedmiocie tego, czy gospodarstwo rolne wchodziło w skład masy spadkowej, jak uważa wnioskodawca.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. M. Zaskarżonej decyzji zarzucił, mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 28 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w oparciu o błędne ustalenie, iż w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji orzekających o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa, osobami mającymi interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. są wyłącznie osoby będące następcami prawnymi adresatów takich decyzji. Tymczasem w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji orzekających o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa, osobami posiadającymi w takim postępowaniu przymiot strony, są osoby, których interesów prawnych lub obowiązków dotyczy wadliwa decyzja;

2. art. 105 § 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka bezprzedmiotowości postępowania;

3. art. 6, 7, 77 § 1 oraz 80 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący i prawidłowy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz nie wyjaśnienie w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy, w szczególności bezpodstawne przypisanie skarżącemu twierdzenia, iż w celu rozpatrzenia wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w G. z dnia [...] sierpnia 1961 r. potrzebne jest orzeczenie sądu apelacyjnego w przedmiocie tego, czy gospodarstwo rolne wchodziło w skład masy spadkowej.

W obszernym uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia takiego postępowania ma podmiot, który wykaże, że wadliwa decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku i to niezależnie od tego, czy strona ta uczestniczyła w postępowaniu zwykłym, czy nie. Należy zatem w pierwszej kolejności ustalić, czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony. W sytuacji zaś ustalenia, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony, organ wydaje postanowienie w oparciu o art. 61 a § 1, który stanowi, że gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie, o którym mowa nie zostało w niniejszej sprawie wydane. Co więcej, organ I instancji, stosownie do art. 61 § 4 k.p.a., zawiadomił wszystkich uczestników o wszczęciu postępowania w sprawie, uznając ich tym samym za strony.

Skarżący podaje, iż postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] października 2008 r., [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po M. M., nie jest prawomocne, gdyż wnioskodawca wniósł od niego apelację do Sądu Okręgowego w G. Sąd I instancji ustalił bowiem, iż w skład spadku po zmarłej M. M. nie wchodzi gospodarstwo rolne. Podstawą takiego ustalenia było orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1961 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, stanowiącego własność M. M. Tymczasem K. M. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia. Wbrew błędnym ustaleniom organu skarżący nie uważa, że orzeczenie sądu odwoławczego w sprawie spadkowej, jest potrzebne do rozpatrzenia wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1961 r. Jest wręcz odwrotnie, a mianowicie merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy determinuje ustalenie, czy w skład spadku po zmarłej M. M. wchodzi gospodarstwo rolne, co jest istotne dla rozstrzygnięcia sprawy spadkowej. Dlatego też skarżący wniósł o zawieszenie postępowania spadkowego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wszczętego przez niego postępowania administracyjnego. Sąd Okręgowy w G. podzielił stanowisko skarżącego i postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. zawiesił postępowanie apelacyjne.

Zatem interes prawny skarżącego, jak i pozostałych uczestników niniejszego postępowania, wyraża się przede wszystkim w tym, że dopiero merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1961 r. pozwoli na kontynuowanie postępowania spadkowego przed Sądem II instancji oraz ustalenie istotnej dla tego postępowania okoliczności, a mianowicie czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne. Okoliczność ta ma znaczenie dla wyniku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku ze względu na odmienne zasady dziedziczenia przez spadkobierców gospodarstw rolnych nadal obowiązujące w odniesieniu do spadków otwartych przed dniem 14 lutego 2001 r.

Zgodnie z art. 922 § 1 K.c., prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej. Z kolei w myśl art. 925 K.c., spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. W tym stanie rzeczy nie ma podstaw, aby uzależniać możliwość ustalenia stron postępowania w przedmiocie wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1961 r., od przedłożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej M. M., zwłaszcza, że do jego wydania niezbędne jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Mając na względzie powyższe, utrzymanie w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia doprowadzi nie tylko do usankcjonowania błędnej interpretacji przepisów prawa przez organy administracyjne, ale również do powstania kuriozalnego impasu w postępowaniu cywilnym o stwierdzenie nabycia spadku, ze względu na brak rozstrzygnięcia istotnej kwestii dotyczącej przynależności do spadku gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Za nietrafną należy uznać przy tym argumentację zarówno Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak i skarżącego.

Skarżący uważa bowiem, że art. 922 § 1 i art. 925 K.c. stanowią wystarczającą podstawę do uznania jego interesu prawnego w postępowaniu z jego wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w G. z dnia [...] sierpnia 1961 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego stanowiącego własność matki skarżącego – M. M. Zatem, zdaniem skarżącego, sam fakt złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1961 r. w powiązaniu z powołanymi wyżej przepisami Kodeksu cywilnego uzasadnia uznanie go za stronę postępowania (art. 28 K.p.a.). Wychodząc z takich przesłanek skarżący uważa, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1961 r. powinno stanowić prejudykat dla postępowania spadkowego (które na jego wniosek zostało zawieszone przed sadem II instancji), ze względu na odmienne zasady dziedziczenia gospodarstw rolnych, obowiązujące w odniesieniu do spadków otwartych przed dniem 14 lutego 2001 r. Jeśli bowiem gospodarstwo rolne wejdzie w skład spadku po M. M., na skutek stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1961 r., to sąd powszechny będzie musiał to uwzględnić w postanowieniu spadkowym.

Punkt widzenia skarżącego nie uwzględnia jednak, że art. 922 § 1 K.c. przesądza tylko o tym, że "prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej", a z faktu, że "spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku" (art. 925 K.c.) nie wynika jeszcze, kto jest spadkobiercą. Spadkobierców M. M., a tym samym stron postępowania (w tym przymiotu strony wnioskodawcy) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] sierpnia 1961 r., organ administracji nie może domniemywać. Zgodnie z art. 1027 K.c. "Względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia."

Jeśli więc art. 157 § 2 K.p.a. stanowi, że "postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu", to aby mogło ono zostać przeprowadzone na żądanie K. M., "tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia" może on wykazać swój interes prawny w takim postępowaniu, wywodzony z art. 922 § 1 i art. 925 K.c. Jeśli "dowodem" spadkobrania ma być postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, musi ono być prawomocne.

Prawdą przy tym jest, że w odniesieniu do spadków otwartych przed dniem 14 lutego 2001 r. obowiązują odmienne zasady dziedziczenia gospodarstw rolnych, w porównaniu z zasadami ogólnymi (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 r., P 4/99), w związku z tym ustalenie, czy decyzja PPRN z dnia [...] sierpnia 1961 r. nie jest obarczona wadami powodującymi jej nieważność ze skutkiem ex tunc (art. 156 § 1 K.p.a.) może mieć znaczenie dla ostatecznego kształtu spadku po M. M. i udziałów w nim poszczególnych spadkobierców. Gdyby taka okoliczność, jak stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego – skutkiem czego weszłoby ono w skład spadku – ujawniła się po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, istnieją instrumenty prawne do zmiany prawomocnego postanowienia spadkowego. Zgodnie z art. 679 § 1 K.p.c. "Dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku, z zastosowaniem przepisów niniejszego rozdziału. Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność." Z pewnością stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego byłoby podstawą do zmiany (we właściwym czasie) postanowienia spadkowego, co wyraźnie wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego. Dla przykładu w wyroku z dnia 14 października 2009 r., V CSK 118/09, Sąd Najwyższy stwierdził, że "Art. 670 k.p.c., który nakłada na sąd obowiązek badania z urzędu, kto jest spadkobiercą, ma zastosowanie w postępowaniu o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, jeśli wniosek uczestnika poprzedniego postępowania spełnia wymagania z art. 679 § 1 zd. 2 k.p.c. Dopiero wówczas, kiedy nie ma przeszkód do przeprowadzenia dowodu, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzono, sąd ma obowiązek z urzędu badać, kto jest spadkobiercą w tym także, czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne, czy też wkład w rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Wykonując ten obowiązek sąd nie jest związany wcześniejszymi ustaleniami poczynionymi w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku" (LEX nr 564983). Także z wcześniejszej uchwały Sądu Najwyższego wynika, że "w postępowaniu o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w części dotyczącej gospodarstwa rolnego sąd nie jest związany ustaleniem, że w skład spadku wchodzi [lub nie] gospodarstwo rolne" (zob. uchwałę SN z dnia 21.09.1984 r., III CZP 55/84, OSNC 1985/5-6/66).

Dopóki jednak decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] sierpnia 1961 r. pozostaje w obrocie prawnym, potencjalni spadkobiercy M. M., aby żądać stwierdzenia jej nieważności, muszą przedstawić dowód spadkobrania, o jakim mowa w art. 1027 K.p.c., a jeśli ma być nim postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, musi ono być prawomocne (zob. art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2 K.p.c.).

Wewnętrznie sprzeczne jest więc w takiej sytuacji stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który z jednej strony w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2011 r. zaleca Wojewodzie [...] ustalenie wszystkich stron postępowania, a jednocześnie uchylając postanowienie tego organu o zawieszeniu postępowania uznaje, że postępowanie sądowe mające na celu ustalenie spadkobierców zmarłej M. M. nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Jest to stanowisko zupełnie niezrozumiałe. Skoro bowiem "spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia" (art. 1027 K.c.), a do wydania żadnego z tych aktów nie jest władny Wojewoda [...], to na jakiej podstawie miałby ustalić wszystkie strony postępowania. To błędne stanowisko finalnie doprowadziło do bezzasadnego umorzenia postępowania z wniosku K. M. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] sierpnia 1961 r.

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że "ustalenie spadkobierców właściciela przejętej na rzecz państwa nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne, od którego rozstrzygnięcia uzależnione jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji o przejęciu nieruchomości i wydanie w jego wyniku stosownej decyzji przez organ nadzorczy" (zob. tezę 3 wyroku NSA z dnia 5.01.2012 r., I OSK 148/11, LEX nr 1120598). Potwierdza to również wcześniejszy wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2001 r., I SA 528/00, zgodnie z którym "gdy osoba zgłaszająca żądanie stwierdzenia nieważności decyzji nie legitymuje się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa powinno ulec zawieszeniu do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim bez wątpienia jest ustalenie kręgu osób uprawnionych do udziału w sprawie" (LEX nr 54740). Takiego obowiązku nie ma tylko wówczas, gdy wnioskodawca postępowania nadzorczego ewidentnie nie ma interesu prawnego w jego wszczęciu, co skutkuje odmową wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a. (wcześniej art. 157 § 3 K.p.a.), co przeoczył Minister powołując się na orzecznictwo NSA. Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie.

Tak więc Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi najpierw bezzasadnie, z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., uchylił postanowienie Wojewody [...] o zawieszeniu postępowania nadzorczego do czasu przedstawienia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. M., a następnie, gdy na skutek wytycznych Ministra wnioskodawca nie był w stanie wylegitymować się dowodem dziedziczenia, zaakceptował umorzenie postępowania, gdy w żaden sposób nie stało się ono bezprzedmiotowe. Czasowy brak potwierdzenia dziedziczenia po właścicielu przejętego na Skarb Państwa gospodarstwa rolnego nie czyni bezprzedmiotowym postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu, ale stanowi jedynie podstawę do zawieszenia postępowania, do czasu potwierdzenia dziedziczenia, we właściwej dla tej czynności formie. W niniejszym przypadku jest to postanowienie wydawane w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, toczącym się przed sądem powszechnym.

Mając to na uwadze sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. naruszają art. 105 § 1 K.p.a. i art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Jako że obydwa te przepisy mają charakter materialny, a ich naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji. Sąd nie uwzględnił przy tym wniosku o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci apelacji, gdyż fakt jej wniesienia był okolicznością bezsporną, a treść apelacji była bez znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Działając za to w granicach sprawy, na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd uchylił także postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r., uchylające postanowienie Wojewody [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Postępowanie nadzorcze, jak wyjaśniono wyżej, nie może się bowiem dalej toczyć bez przedstawienia prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku po M. M., a więc zawieszenie postępowania przez Wojewodę [...] było jak najbardziej zasadne. Sąd zauważa także, że mimo iż postanowienie o zawieszeniu było zaskarżone przez skarżącego zażaleniem, to uchylenie postanowienia Ministra wydanego na skutek zażalenia nie jest naruszeniem art. 134 § 2 p.p.s.a., gdyż obiektywnie nie jest to działanie na niekorzyść strony, a jedynie niezgodnie z jej ówczesnym przekonaniem.

Jeśli skarżący, a zarazem wnioskodawca postępowania, przedstawi prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po M. M., z którego będzie wynikało, że jest jej spadkobiercą, organ podejmie postępowanie i przystąpi do merytorycznego rozpoznania sprawy w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] sierpnia 1961 r.

W uzupełnieniu dodać należy, że o wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a.