Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 137/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71, art. 71 j,
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację notarialną oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: K.p.a.) w zw. z art. 71k § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158, ze. zm.), po rozpoznaniu odwołania B. K. (dalej: skarżąca, zdająca) od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. (dalej: Komisja Kwalifikacyjna) w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację notarialną - utrzymano w mocy zaskarżoną uchwałę, ustalającą negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację notarialną zdającej. Z uchwały wynika, że zdająca uzyskała z testu 99 punktów. Zgodnie zaś z treścią art. 71 j § 3 ustawy - Prawo o notariacie, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punków.

Od powyższej uchwały zdająca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła nieprecyzyjne sformułowanie pytań nr 1, 5, 100, co mogło skutkować niezaliczeniem punktów z tych pytań i w konsekwencji negatywnym wynikiem egzaminu, mimo że udzielone przez nią odpowiedzi można także zakwalifikować jako prawidłowe. Jednocześnie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej uchwały w całości i ustalenie, że uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację notarialną, względnie o jej uchylenie oraz o uwzględnienie - na zasadzie art. 77 § 4 K.p.a. - faktu znanego Ministrowi Sprawiedliwości z urzędu, tj. wadliwości wszystkich pytań, których dotyczyły rozpoznane dotychczas odwołania, wniesione przez innych uczestników egzaminu na aplikację notarialną z dnia [...] września 2010 r., a które nie zostały szczegółowo wskazane przez nią i przyznanie jej każdorazowo punktu w razie stwierdzenia, że dane pytanie było wadliwe konstrukcyjnie lub wykraczało poza zakres przedmiotowy egzaminu.

Po rozpoznaniu odwołania Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę uznając, że odwołanie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż ponownie merytorycznie rozpoznał całokształt niniejszej sprawy oraz ponownie ocenił wszystkie zebrane dowody dotyczące egzaminu, poddając analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także pytań testowych), jak i jego przebiegu. W ocenie organu egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został zgodnie z wymogami ustawy Prawo o notariacie i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego i notarialnego (Dz. U. Nr 84, poz. 708). Z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków Komisji Kwalifikacyjnej, który znany jest organowi II instancji z urzędu, gdyż doręczony został Ministrowi Sprawiedliwości w trybie art. 71j § 5 ustawy Prawo o notariacie. Z protokołu nie wynika, by w trakcie egzaminu doszło do nieprawidłowości mogących mieć wpływ na wynik egzaminu zdającej. Również wynik wskazany w uchwale Komisji Kwalifikacyjnej został ustalony zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Organ wskazał również, iż ewentualne wątpliwości może budzić konstrukcja pytania nr 113 testu, gdyż za prawidłowe można uznać dwie odpowiedzi, tj.: "B" i "C", jednak skarżąca udzieliła na to pytanie wadliwej odpowiedzi "A", a zatem wadliwość tego pytania nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy.

Po ponownym przeliczeniu punktów organ II instancji wskazał, iż skarżąca uzyskała z egzaminu 99 punktów, a zatem nie uzyskała wymaganych ustawowo 100 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowego progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów.

Zakwestionowane pytanie nr 1 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, oświadczenie woli osoby nie mogącej czytać powinno być złożone w formie:

A. aktu notarialnego,

B. pisemnej,

C. pisemnej z podpisem urzędowo poświadczonym.

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na art. 73 k.c. Przepis ten stanowi: "§ 1. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności.

§ 2. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną formę szczególną, czynność dokonana bez zachowania tej formy jest nieważna. Nie dotyczy to jednak wypadków, gdy zachowanie formy szczególnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej".

Natomiast skarżąca udzieliła odpowiedzi "A".

W odwołaniu zdająca zarzuciła, że pytanie nr 1 zostało błędnie skonstruowane, ponieważ z literalnego brzmienia wskazanego w kluczu odpowiedzi art. 73 k. c. nie wynika, że chodzi o oświadczenie osoby nie mogącej czytać. Zdaniem skarżącej, wnioski takie można wysunąć na podstawie wykładni, co oznacza, że pytanie jest kazusem. Ponadto skarżąca zarzuciła, że pytanie nie jest precyzyjne, gdyż została w nim użyta forma "powinno, co nie oznacza "musi" a "może", zatem zachowaniem formy pisemnej będzie oświadczenie woli złożone "w formie aktu notarialnego, pisemnie, a także pisemnie z podpisem urzędowo poświadczonym", co wskazuje na poprawność każdej z odpowiedzi.

W ocenie organu nie można zgodzić się z argumentacją skarżącej, że kwestionowane pytanie ,,jest kazusem", z uwagi na to, że do odpowiedzi dochodzi się w drodze wykładni, skoro z literalnego brzmienia wskazanego w kluczu odpowiedzi przepisu nie wynika, że chodzi o oświadczenie osoby nie mogącej czytać. Organ wskazał, iż problematyka "kazuistycznego charakteru pytania" była przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych, które w sposób jednoznaczny określiły, co należy rozumieć pod tym pojęciem m.in. w wyroku z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt II GSK 762/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż brak jest podstaw do takiego konstruowania treści pytań testu egzaminacyjnego, w których dla podania poprawnej odpowiedzi koniecznym jest posiadanie umiejętności praktycznego stosowania konkretnych instytucji prawa cywilnego. Kandydat na aplikanta winien dysponować wiedzą odnoszącą się do znajomości przepisów prawa oraz ich rozumienia i należy rozróżnić rozumienie przepisów prawa, a umiejętność ich praktycznego zastosowania. W ocenie NSA nieprawidłowe zatem są pytania, w których należy wykazać się praktyczną umiejętnością zastosowania określonych przepisów prawa, przy udzielaniu prawidłowej odpowiedzi.

Zdaniem organu pytanie nr 1 nie wymagało "zastosowanie prawa", lecz wiedzy odnoszącej się do znajomości przepisów prawa oraz ich rozumienia. Pytanie to polegało na umiejętności wskazania, czy - w zakresie składania oświadczeń woli, dla których ustawa zastrzega formę pisemną - dla osoby nie mogącej czytać stosuje się zasady ogólne, czy też w stosunku do niej istnieją w Kodeksie cywilnym szczególne regulacje.

Należy zauważyć, iż w Dziale III Księgi Pierwszej Tytule IV Kodeksu cywilnego: Forma czynności prawnych, zawarte są zarówno zasady ogólne co do formy czynności prawnych, jak i szczególne regulacje, dotyczące określonej kategorii osób, dotkniętych inwalidztwem, czasową niesprawnością rąk, czy nie umiejących pisać. Taka szczególna regulacja dotyczy "osoby nie mogącej pisać, lecz mogącej czytać" i zawarta jest w treści art. 79 k.c. Jednocześnie organ podkreślił, iż do 16 kwietnia 2010 r., także w stosunku do ,,osoby nie mogącej czytać" (czego dotyczy pytanie) istniała również regulacja szczególna, zawarta w art. 80 k.c. Przepis ten stanowił: "jeżeli osoba nie mogąca czytać ma złożyć oświadczenie woli na piśmie, oświadczenie powinno być złożone w formie aktu notarialnego."

Udzielenie prawidłowej odpowiedzi na przedmiotowe pytanie wymagało zatem wyłącznie znajomości zasady ogólnej składania oświadczeń w formie pisemnej i znajomości wyjątku od niej, który w obecnym stanie prawnym dotyczy wyłącznie osoby nie mogącej pisać, zaś pytanie dotyczyło osoby nie mogącej czytać. Do udzielenia odpowiedzi na pytanie nr 1 wystarczyła zatem literalna znajomość przepisów Kodeksu cywilnego, nie zaś zastosowania prawa.

Jednocześnie odnosząc się do zarzutów skarżącej organ wskazał, że w zaskarżonym pytaniu posłużono się sformułowaniem ,,(...) oświadczenie woli osoby nie mogącej czytać powinno być złożone (...)". Użycie w treści pytania często stosowanego w treści k.c. (np. art. 751 § 1 i 2, art. 77 § 2 i 3, art. 99) określenia "powinno", pozwala jednoznacznie ustalić, że pytanie dotyczyło przewidzianego w ustawie wymogu dla zachowania formy pisemnej. Wbrew natomiast wywodom skarżącej, pytanie to w połączeniu z odpowiedzią "A" oraz "C" nie tworzy zdania prawdziwego. Dla zachowania formy pisemnej przez osobę nie mogącą czytać nie jest bowiem wymagane dokonywanie czynności prawnej ani w formie aktu notarialnego, ani w formie pisemnej z podpisem urzędowo poświadczonym. Dokonanie czynności z zachowaniem powołanych form czyni zadość formie pisemnej, ale nie ma takiego ustawowego wymogu, jak przewidywał to, uchylony z dniem 16 kwietnia 2010 r., art. 80 k.c. Obecnie zaś do oświadczeń woli składanych na piśmie przez osoby nie mogące czytać mają zastosowanie przepisy ogólne dotyczące formy czynności prawnych. Treść pytania pozwalała więc weryfikować bieżący stan przygotowania do egzaminu kandydata, poruszając tematykę, która uległa zmianom ustawowym kilka miesięcy przed dniem egzaminu.

W ocenie organu pytanie nr 1 zostało zatem sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, a udzielenie na nie odpowiedzi nie wymagało "zastosowania prawa" w drodze wykładni, a jedynie wiedzy dotyczącej znajomości obowiązujących przepisów prawa oraz ich rozumienia.

Jednocześnie organ uznał za niezasadne twierdzenia skarżącej, że odpowiedź na pytanie powinna wynikać wprost z powołanej w kluczu podstawy prawnej. Ani bowiem z art. 71 j § 1 ustawy - Prawo o notariacie, ani z żadnego innego przepisu tej ustawy nie można wyprowadzać wniosku, iż pytania egzaminacyjne na aplikację notarialną winny przybierać wyłącznie formę wiernego powtórzenia przepisu ustawy. Pytania egzaminacyjne nie muszą więc być dokładnym odwzorowaniem treści konkretnego przepisu ustawy, zaś kandydat na aplikanta winien umieć wykorzystać zdobytą wiedzę nie tylko poprzez odtworzenie treści określonego przepisu wprost, lecz także poprzez odpowiedź na pytanie, które tej wiedzy dotyczy, a nie stanowi prostego powtórzenia treści przepisu, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 914/09.

Kolejne zakwestionowane pytanie nr 5 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu:

A. nigdy nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego,

B. może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, jeżeli do przekroczenia granic doszło z winy umyślnej,

C. może żądać przywrócenia stanu poprzedniego zawsze, jeżeli sprzeciwił się przekroczeniu granicy.

Prawidłową odpowiedzią na pytanie jest odpowiedź "B", oparta na przepisie art.151 k. c., który stanowi: "Jeżeli przy wynoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił są przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej czyści gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze".

Skarżąca udzieliła natomiast odpowiedzi "C".

W odwołaniu skarżąca zarzuciła, że pytanie jest nieprecyzyjne z uwagi na użyte w odpowiedzi "C" słowo "zawsze", które można rozumieć jako określenie wystąpienia dodatkowej przesłanki koniecznej do skuteczności sprzeciwu czy też określenia możliwości jego złożenia. W jej ocenie odpowiedź "C jest poprawna, bo zawsze przy złożeniu sprzeciwu można żądać przywrócenia stanu poprzedniego - na określonych warunkach.

Zdaniem organu zarzuty skarżącej są nieuzasadnione, gdyż kwestionowane pytanie nawiązywało wprost do treści cytowanego przepisu, a jego znajomość była wystarczająca do udzielenia poprawnej odpowiedzi, mając na uwadze zarówno treść przepisu, treść pytania, jak i propozycje odpowiedzi.

Z art. 151 k.c. wynika, iż w sytuacji gdy przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego zawsze, jeżeli sprzeciwił się przekroczeniu granicy, a jedynie wówczas, gdy uczynił to (sprzeciwił się) "bez nie uzasadnionej zwłoki". Warunkiem koniecznym sprzeciwu jest więc zgłoszenie go w określonym terminie, tj. bez nie uzasadnionej zwłoki. Ustawodawca posługując się pojęciem "bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy", traktuje to określenie jako jeden warunek, który musi być spełniony łącznie, by można było wystąpić z żądaniem przywrócenia stanu poprzedniego. Wymaganie wyrażenia sprzeciwu "bez nie uzasadnionej zwłoki" jest więc przesłanką skuteczności żądania przywrócenia stanu poprzedniego. Tym samym, wbrew temu co twierdzi skarżąca, właściciel nie zawsze będzie mógł żądać przywrócenia stanu poprzedniego, pomimo stosownego sprzeciwu, a jedynie tylko wtedy, gdy zgłosił sprzeciw "bez nie uzasadnionej zwłoki". Dlatego też należy uznać, iż połączenie odpowiedzi "B" z pytaniem tworzy zdanie prawdziwe na gruncie obowiązującego prawa, czego nie można odnieść do odpowiedzi "C", wskazanej przez skarżącą.

Zakwestionowane pytanie nr 100 brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba pełnoletnia, która przybywa do zakładu hotelarskiego albo do zakładu udzielającego pomieszczenia w związku z pracą, nauką, leczeniem się lub opieką społeczną:

A. nic jest obowiązana do zameldowania się na pobyt stały lub czasowy,

B. jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy przed upływem 24 godzin od chwili przybycia,

C. jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy przed upływem 24 godzin od chwili przybycia, jeżeli jej pobyt będzie trwał co najmniej 3 dni."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.).

Przepis ten stanowi: "Osoba, która przybywa do zakładu hotelarskiego albo do zakładu udzielającego pomieszczenia w związku z pracą, nauką, leczeniem są lub opieką społeczną, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy przed upływem 24 godzin od chwili przybycia".

Skarżąca zaś udzieliła odpowiedzi "C".

W odwołaniu zdająca zarzuciła nieprecyzyjne sformułowanie pytania i propozycji odpowiedzi, przez co jako poprawną można było zaznaczyć odpowiedź ,,B" i ,,C". Ustawa mówi bowiem wprost o obowiązku zameldowania się w ciągu 24 godzin na pobyt stały lub czasowy w sytuacji objętej pytaniem, więc odpowiedź "B" jest jej literalnym powtórzeniem. Jednakże nie można odmówić prawidłowości odpowiedzi "C", gdyż zgodnie z zasadą a maiori ad minus, wskazany obowiązek meldunkowy zaistnieje również w sytuacji, gdy pobyt będzie trwał co najmniej 3 dni, a także 4, 5 i więcej.

W ocenie organu zarzuty skarżącej są chybione. Przepis art. 10 ust. 2 ww. ustawy jest jasny i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Kwestionowane przez skarżącą pytanie nawiązywało wprost do treści cytowanego przepisu i z tego względu trudno uznać, że pytanie nr 100 było wadliwie skonstruowane i zawierało dwie poprawne odpowiedzi. Znajomość tego przepisu była wystarczająca do udzielenia poprawnej odpowiedzi, mając zwłaszcza na uwadze zarówno treść przepisu, treść pytania, jak i propozycje odpowiedzi. Literalne jego brzmienie wskazuje, że obowiązek meldunkowy winien być zrealizowany przed upływem 24 godzin od chwili przybycia. Przepis ten nie łączy w żaden sposób tego obowiązku z długością pobytu w danym miejscu. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy istnieje niezależnie od długości pobytu w zakładzie hotelarskim albo w zakładzie udzielającym pomieszczenia w związku z pracą, nauką, leczeniem się lub opieką społeczną. Pobyt ten może trwać nieokreśloną ilość dni.

Wskazana przez skarżącą, jako prawidłowa, odpowiedź "C" zakłada, że obowiązek meldunkowy będzie istniał, jeżeli pobyt danej osoby będzie trwał co najmniej 3 dni. Zgodnie z tą propozycją odpowiedzi, pobyt krótszy niż 3 dni, nie będzie wymagał obowiązku meldunkowego. Przyjęcie, że odpowiedź ,,C" była także odpowiedzią prawidłową oznaczałaby więc, że osoby, których pobyt stały lub czasowy we wskazanych w powołanym wyżej przepisie trwa krócej niż 3 dni, byłyby zwolnione z obowiązku meldunkowego. Jest to odpowiedź sprzeczna z treścią art. 10 ust. 2, który nie wiąże obowiązku meldunkowego z długością pobytu, bądź uzależniając go od pobytu trwającego co najmniej 3 dni. Z powyższego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że odpowiedź ,,C" jest nieprawidłowa.

Dodatkowo należy wskazać, że rozwiązanie testu, zgodnie z pouczeniem zawartym na teście, polegało na zakreśleniu odpowiedzi, która w połączeniu z pytaniem tworzyła zdanie prawdziwe. Bezspornie połączenie odpowiedzi wskazanych w kluczu z pytaniem tworzy zdanie prawdziwe na gruncie obowiązującego prawa, czego nie można odnieść do odpowiedzi wskazanych przez skarżącą.

Z tych względów nie ma podstaw do przyznania skarżącej punktów za kwestionowane pytania.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie, stwierdzenie że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.

W ocenie skarżącej, podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji jest naruszenie prawa materialnego, tj. art. 71j § 1 ustawy Prawo o notariacie, poprzez nieprecyzyjne sformułowanie pytań nr 1, 5 100 i 113, co w rezultacie pozwalało na przyjęcie więcej niż jednej odpowiedzi za prawidłową.

W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała swoje zarzuty podniesione w odwołaniu od uchwały komisji egzaminacyjnej, a ponadto wskazała, że w pytaniu nr 113 występują dwie poprawne odpowiedzi. Okoliczność ta, zgodnie z wnioskiem zgłoszonym w odwołaniu powinna zostać uwzględniona przez Ministra Sprawiedliwości poprzez zaliczenie odpowiedzi jako prawidłowej. Z art. 126 i 149 § 3 K.p.a. wynika bowiem, że na te pytanie są dwie prawidłowe odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do podniesionej przez skarżącą okoliczności, iż pytanie nr 113 zawiera dwie prawidłowe odpowiedzi organ podkreślił, iż skarżąca nie zaznaczyła żadnej z nich. W pytaniu tym za prawidłowe można uznać odpowiedzi "B" i "C", jednakże skarżąca udzieliła oczywiście niepoprawnej odpowiedzi "A", stąd też wadliwość konstrukcji tego pytania nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy.

Dlatego też, w ocenie Ministra Sprawiedliwości, skarga zdającej jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia

[...] listopada 2010 r. utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] z dnia [...] września 2010 r. ustalającą negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację notarialną.

Dokonując oceny przedmiotowej sprawy, zdaniem Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie – Prawo o notariacie, jak również norm procedury administracyjnej, w stopniu mogącym mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy. W ocenie Sądu organ dokonał szczegółowej analizy materiału dowodowego przekazanego przez Komisję Kwalifikacyjną. Minister Sprawiedliwości w ramach przeprowadzonej procedury odwoławczej dokonał także ponownego sprawdzenia ilości punktów uzyskanych przez skarżącą, która potwierdziła wynik ustalony przez Komisję Kwalifikacyjną.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy konstrukcja zaskarżonych pytań była zgodna z wymogami, jakim muszą odpowiadać pytania testowe egzaminu na aplikację notarialną, stosownie do przepisów art. 71 j ustawy Prawo o notariacie. W ocenie skarżącej wskazane przez nią pytania i odpowiedzi były bowiem sformułowane nieprecyzyjnie, co w rezultacie pozwalało na udzielenie więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej.

Należy wskazać, iż zgodnie z ww. art. 71 § 1 ustawy egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po 3 propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego, obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego (§ 1a). Test sprawdza komisja kwalifikacyjna w składzie, który przeprowadza egzamin wstępny ( § 2). Zgodnie z § 3 tego artykułu pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Z przebiegu egzaminu wstępnego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji kwalifikacyjnej uczestniczący w egzaminie wstępnym ( § 4).

Zakwestionowane przez skarżącą pytanie nr 1 dotyczyło czynności prawnej dokonywanej przez osobę nie mogącą czytać. Należy zauważyć, iż treść pytania pozwalała weryfikować bieżący stan przygotowania do egzaminu kandydata, poruszając tematykę, która uległa zmianom ustawowym kilka miesięcy przed dniem egzaminu. Z dniem 16 kwietnia 2010 r. utracił bowiem moc art. 80 k.c., który wskazywał, iż osoba nie mogąca czytać, w sytuacji składania oświadczenia woli na piśmie, powinna złożyć takie oświadczenie w formie aktu notarialnego. W ocenie Sądu, jak słusznie zauważył organ, zaskarżone pytanie polegało na umiejętności wskazania, czy - w zakresie składania oświadczeń woli, dla których ustawa zastrzega formę pisemną - dla osoby nie mogącej czytać stosuje się zasady ogólne, czy też w stosunku do niej istnieją w Kodeksie cywilnym szczególne regulacje. Z uwagi na utratę mocy art. 80 k.c. dla zachowania formy pisemnej przez osobę nie mogącą czytać nie jest wymagane dokonanie czynności prawnej w formie aktu notarialnego lub pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym. W Kodeksie cywilnym pozostał przepis art. 79, dotyczący "osoby nie mogącej pisać, lecz mogącej czytać", co do której istnieje szczególna regulacja składania oświadczenia woli w formie pisemnej. Natomiast w stosunku do "osoby nie mogącej czytać", z uwagi na uchylenie przepisu art. 80 k.c., brak jest natomiast regulacji szczególnej dotyczącej składania oświadczeń woli w formie pisemnej.

Udzielenie prawidłowej odpowiedzi na kwestionowane pytanie wymagało zatem, zdaniem Sądu, literalnej znajomość przepisów, nie zaś zastosowania prawa lub interpretacji norm prawnych do konkretnego stanu faktycznego. Pytanie nr 1 nie wymagało praktycznego stosowania przepisów, lecz znajomości przepisów prawa cywilnego w zakresie zasad ogólnych składania oświadczeń w formie pisemnej i wyjątków od tej zasady, stąd też teza skarżącego o kazusowym charakterze tego pytania jest zupełnie chybiona.

Jednocześnie należy zauważyć, iż z uwagi na fakt, że dla zachowania formy pisemnej przez osobę nie mogącą czytać nie jest wymagane dokonywanie czynności prawnej w formie aktu notarialnego, ani w formie pisemnej z podpisem urzędowo poświadczonym to, jak słusznie wskazał organ, pytanie to w połączeniu z odpowiedzią "A" oraz "C" nie tworzy zdania prawdziwego. Co prawda rację ma skarżąca twierdząc, że wymagania pisma zwykłego spełnione są także przy oświadczeniach w formie aktu notarialnego oraz przy oświadczeniu z podpisem notarialnie poświadczonym. Takiego rozwiązania nie można zakwestionować na gruncie obowiązujących przepisów. Niemniej jednak użycie w treści pytania określenia “powinno" pozwala jednoznacznie ustalić, iż pytanie dotyczyło przewidzianego w ustawie wymogu dla zachowania formy pisemnej.

Niezasadne są również argumenty skarżącej dotyczące pytania nr 5. W ocenie Sądu pytanie to zostało sformułowane w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, a odpowiedź na nie wynikała z art. 151 k.c. Przepis ten zawarty jest w dziale Kodeksu cywilnego dotyczącym treści i wykonywania prawa własności i reguluje stosunki, jakie mogą powstać na tle wykonywania prawa własności przez właścicieli nieruchomości sąsiadujących ze sobą. Należy zauważyć, iż ma on zastosowanie w sytuacji, gdy przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia na sąsiedniej nieruchomości doszło do bezprawnego naruszenia prawa własności przez przekroczenie granic nieruchomości naruszonej i umieszczenie na niej części budynku, który powinien stać na gruncie sąsiednim. Naruszenie to tylko wtedy gdy nie jest umyślne może uzasadniać zastosowanie art. 151 k.c. i ograniczyć uprawnienia właściciela nieruchomości naruszonej w sposób określony w tym przepisie. Właściciel gruntu sąsiedniego, którego granice zostały przekroczone przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia może natomiast żądać przywrócenia stanu poprzedniego w trzech przypadkach: gdy przekroczenie gruntu nastąpiło z winy umyślnej, gdy bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy, albo gdy grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. W ocenie Sądu z propozycji odpowiedzi na to pytanie prawidłowa jest tylko odpowiedź "B". Niezasadne są zaś argumenty skarżącej, iż słowo "zawsze" wskazane w odpowiedzi "C" można rozumieć jako określenie dodatkowej przesłanki koniecznej do skuteczności sprzeciwu, czy też określenia możliwości jej złożenia. Jak słusznie wskazał organ, właściciel gruntu, którego granice przekroczono nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego zawsze, jeżeli sprzeciwił się przekroczeniu granicy, lecz jest to możliwe, gdy sprzeciwił się przekroczeniu granicy "bez nieuzasadnionej zwłoki". Wymaganie wyrażenia sprzeciwu "bez nieuzasadnionej zwłoki" jest więc przesłanką skuteczności żądania przywrócenia stanu poprzedniego. Dlatego też, w ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, iż odpowiedź udzielona przez skarżącą nie jest odpowiedzią prawidłową, co skutkowało brakiem punktu za to pytanie.

Również argumenty skarżącej odnośnie pytania nr 100 nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z przepisem art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1947 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazana w nim osoba ma obowiązek zameldować się na pobyt stały lub czasowy przed upływem 24 godzin od chwili przybycia do zakładu hotelarskiego albo do zakładu udzielającego pomieszczenia w związku pracą, nauką, leczeniem się lub opieką społeczną. Należy zauważyć, iż przepis ten nie uzależnia obowiązku zameldowania od liczby dni pobytu w danym zakładzie. Jak trafnie wskazał organ, iż obowiązek meldunkowy winien być zrealizowany przed upływem 24 godzin od chwili przybycia i nie można łączyć tego obowiązku z długością pobytu w danym miejscu.

Dlatego też, w ocenie Sądu należy uznać, iż kwestionowane pytanie zawierało jedną prawidłową odpowiedź tj. "B", która wprost wskazywała na treść cytowanego artykułu. Jednocześnie nie można uznać za słuszną argumentacji skarżącej, że prawidłową odpowiedzią była również odpowiedź "C", gdyż oznaczałoby to, że osoby, których pobyt stały lub czasowy we wskazanym przepisie trwa krócej niż 3 dni byłyby zwolnione z obowiązku meldunkowego.

W odniesieniu do pytania nr 113 należy uznać, iż oczywiście błędna odpowiedź udzielona przez skarżącą powoduje, iż nie można przyznać jej punktu za to pytanie.

Rekapitulując, należy uznać, iż organ prawidłowo i w sposób przekonywujący odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od uchwały Komisji Kwalifikacyjnej. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia.

Mając na uwadze poczynione rozważania, Sąd stanął na stanowisku, że Minister Sprawiedliwości podjął słuszną ocenę materialnoprawną stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżąca nie udzieliła poprawnej odpowiedzi na kwestionowane pytania.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.