Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 363/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 242  par. 7
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Teresa Randak (spr.), Krzysztof Winiarski, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia A. K., utrzymał w mocy – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm., powoływanej dalej jako k.p.a./ oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r. z późn. zm., powoływanej dalej jak u.p.e.a./ - postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie odrzucenia zarzutów błędnego oznaczenia zobowiązanego i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...].

Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ nadzoru przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując w tym zakresie, że Dyrektor Izby Celnej w K. działając jako wierzyciel i organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego A. K. zam. w C., przy ul. [...], na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2009 r. Nr [...], wystawionego na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] skierowanej do "A" z siedzibą w C., przy ul. [...] . Wystawienie tytułu wykonawczego zostało poprzedzone wezwaniem zobowiązanego w formie upomnienia przedegzekucyjnego z dnia [...] r. Nr [...] do dobrowolnego wykonania obowiązku, na podstawie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Upomnienie to zostało doręczone zobowiązanemu w dniu [...] 2009 r. W dniu [...] 2009 r. tytułowi egzekucyjnemu została nadana klauzula wykonalności i został skierowany do egzekucji. Zawiadomieniami z dnia [...] 2009 r. o Nr [...] organ egzekucyjny dokonał:

1. zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą zobowiązanego "B" Sp. z o.o. z siedzibą w T., przy ul. [...], doręczonego pracodawcy w dniu [...] 2009 r.,

2. zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą zobowiązanego "C" Sp. z o.o. z siedzibą w K., przy ul. [...], doręczonego pracodawcy w dniu [...] 2009 r.,

3. zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą zobowiązanego "D" Sp. z o.o. z siedzibą w Z., przy ul. [...], doręczonego pracodawcy w dniu [...] 2009 r.,

4. zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą zobowiązanego "E" Sp. z o.o. z siedzibą Z., przy ul. [...], doręczonego pracodawcy w dniu [...] 2009 r.,

5. zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem tj. w "F" S.A. z siedzibą w K., przy ul. [...], doręczonego bankowi w dniu [...] 2009 r.

Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniami o zajęciu z dnia [...] 2009 r. Nr [...] doręczono zobowiązanemu w dniu [...] 2009 r.

W odpowiedzi na otrzymane zawiadomienie o zajęciu pracodawcy zobowiązanego w pismach z dnia [...] 2009 r. ( "C" Sp. z o.o. ), z dnia [...] 2009 r. ( "B" Sp. z o.o. i "D" Sp. z o.o. ) oraz z dnia [...] 2009 r. ( "E" Sp. z o.o. ) poinformowali organ egzekucyjny o wysokości otrzymywanego przez zobowiązanego wynagrodzenia za okres ostatnich trzech miesięcy. Z treści otrzymanych od pracodawców pism wynikało, że tylko w Spółce "E" zobowiązany otrzymuje wynagrodzenie wyższe od minimalnego ustawowego wynagrodzenia.

Pismem z dnia [...] 2009 r. zobowiązany wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, zarzucając organowi egzekucyjnego błąd co do osoby zobowiązanego ( art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ) oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego ( art. 33 pkt 8 w/w ustawy ). Jak podniósł, doręczony mu tytuł wykonawczy objął kwotę [...] zł. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę od dnia [...] 1993 r. W ocenie A. K. nie ponosi on odpowiedzialności za zobowiązania spółki cywilnej "A", a to z tego tytułu, że w roku podatkowym zobowiązania podatkowego nie był jej wspólnikiem. Wspólnicy w 1992 r. rozwiązali spółkę i podzielili jej majątek, na dowód czego przedstawił w Izbie Celnej umowę przy piśmie z dnia [...] 2009 r. Wskazał także, że nie otrzymał decyzji celnej z dnia [...] r., a ponadto, że nie był wymieniony w tej decyzji. Nie otrzymał też postanowienia o sprostowaniu decyzji, którym wprowadzono do decyzji jego nazwisko, pod – jak to nazwał – bezprawnym tytułem jej sprostowania. W tych okolicznościach złożył wniosek w Izbie Celnej o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji z dnia [...] r. oraz wniosek o stwierdzenie jej nieważności. Pismo z dnia [...] 2009 r. spowodowało wszczęcie postępowania, które toczy się w Wydziale Przeznaczeń Celnych i Elementów Kalkulacyjnych Izby Celnej w K. , zgodnie z pismem tego organu z dnia [...] 2009 r. Zobowiązany podkreślił, że wszystkie w/w okoliczności podniósł, reagując na przesłane mu upomnienia, a więc przed wystawieniem tytułu wykonawczego, zatem konieczne jest uchylenie tego tytułu bądź też wstrzymanie egzekucji do czasu zakończenia postępowania rozstrzygającego wniesione zarzuty. W kolejnym piśmie z dnia [...] 2009 r. zobowiązany wniósł skargę na czynności egzekucyjne dokonane czterema zawiadomieniami z dnia [...] 2009 r. dotyczącymi zajęcia wynagrodzeń za pracę i rachunku bankowego w "F" S.A., podkreślając, że złożył zarzuty, w których uwypuklił prowadzenie postępowań nadzwyczajnych tj. wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji. Prowadzenie zatem postępowania egzekucyjnego jest przedwczesne i może doprowadzić do szkody majątkowej po stronie zobowiązanego. W skardze tej zostały zawarte wnioski dotyczące wstrzymania czynności egzekucyjnych, ewentualne ograniczenie środków egzekucyjnych, w tym zwolnienie z egzekucji rachunku bankowego.

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] organ egzekucyjny działając na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiesił postępowanie egzekucyjne wszczęte do majątku A. K., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...]. Postanowieniem z tego samego dnia i o tym samym numerze Dyrektor Izby Celnej umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte wnioskiem zobowiązanego z dnia [...] 2009 r. o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W/w postanowienia doręczone zostały zobowiązanemu w dniu [...] 2009 r.

Pismem z dnia [...] 2009 r. Dyrektor Izby Celnej wezwał zobowiązanego do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia [...] 2009 r. i wskazanie czy stanowi ono skargę na czynność egzekucyjną określoną w art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej, czy wniosek o zwolnienie spod egzekucji określonego składnika majątkowego wynikający z treści art. 13 § 1 ustawy. Wezwanie to opatrzono rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, w przypadku nieusunięci braków wniosku, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.

Pismami z dnia [...] 2009 r. organ zwrócił się do dłużników zajętych wierzytelności o wstrzymanie realizacji dokonanych uprzednio zajęć egzekucyjnych.

Pismem z dnia [...] 2009 r. zobowiązany poinformował organ, że pismo z dnia [...] 2009 r. stanowiło skargę na czynności egzekucyjne.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniami z dnia [...] r. oddalił skargę na czynności egzekucyjne oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego zawartego w skardze na czynności egzekucyjne.

Kolejnym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18 art. 33 pkt 4 i pkt 8 oraz art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej, odrzucił zarzuty A. K. zgłoszone w piśmie z dnia [...] 2009 r. na prowadzone postępowanie egzekucyjne, jako nieuzasadnione.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ egzekucyjny w pierwszej kolejności wskazał, że decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Celnego określił "A" s.c., której wspólnikami byli H.M., A. K. oraz J. F. kwotę należności celnych. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Z uwagi na brak wpłaty kwoty wynikającej z tej decyzji, Dyrektor Izby Celnej – działając jako wierzyciel i organ egzekucyjny – wystawił w dniu [...] 2009 r. tytuł wykonawczy, obejmujący zaległość celną. Po nadaniu klauzuli wykonalności tytuł został skierowany do realizacji, a organ dokonał zajęcia wynagrodzenia i rachunku bankowego. Odnosząc się do zarzutów zobowiązanego, organ egzekucyjny podkreślił, że wbrew stanowisku zobowiązanego ciążył na nim obowiązek zapłaty zaległości celnej określonej w/w decyzją, a to z tego tytułu, że egzekucja administracyjna prowadzona wobec spółki cywilnej "A" H. M., A. K. i J. F. okazała się bezskuteczna, wobec czego wdrożono egzekucję administracyjną do majątków osobistych wspólników. Uprawnienie to wynika z faktu solidarnej odpowiedzialności za jej zobowiązania wspólników ( art. 864 Kc ). Powołując się na art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego dotyczącego odpowiedzialności solidarnej, a następnie art. 861 – 863 tego Kodeksu dotyczące majątku wspólnego wspólników, organ stwierdził, że za zobowiązania zaciągnięte przez spółkę w czasie jej trwania, wspólnicy odpowiadają zarówno majątkiem wspólnym tj. majątkiem spółki, jak i majątkiem osobistym.

Dyrektor Izby Celnej wskazał także, że decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r. Jako przyczynę tego rozstrzygnięcia wskazano wnioskodawcy uchybienie 3 – letniemu terminowi określonemu w art. 265(2) Kodeksu celnego. Organ podkreślił ponadto, że z aktualnego wówczas wpisu do ewidencji przedsiębiorców, wynikało, że "A" s.c. tworzyli H. M., A. K. i J. F.. Z rejestru prowadzonego przez Wydział Działalności Gospodarczej Urzędu Miejskiego w C. wynikało, że A. K. był jednym ze wspólników w/w spółki w okresie od dnia [...] 1990 r. do dnia [...] 1994 r. Jak zaakcentował organ egzekucyjny, dług celny powstał w dniu [...] 1991 r.

Również drugi zarzut tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka został odrzucony przez organ egzekucyjny jako nieuzasadniony. Wskazując na zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 7 § 2 ustawy egzekucyjnej, głównie zaś dążenie do wykonania w trybie przymusowym obowiązku ciążącego na zobowiązanym przy zastosowaniu dostępnych ustawowo środków egzekucyjnych, a spośród kilku takich środków, środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, organ egzekucyjny podkreślił, że zastosowano skutecznie dwa środki egzekucyjne tj. zajęcie wynagrodzenia za pracę oraz rachunku bankowego zobowiązanego, jednakże przepisy regulujące zastosowanie tych środków wprowadzają ograniczenia, pozostawiając poza egzekucję kwotę wynagrodzenia brutto w wysokości [...] zł. oraz kwotę na rachunku bankowym w wysokości [...] zł. Reasumując, organ egzekucyjny uznał, że zarzuty zobowiązanego jako nieuzasadnione nie zasługują na uwzględnienie.

Postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego stało się przedmiotem zaskarżenia, a zobowiązany powtórzył argumentację zawartą w zarzutach zgłoszonych w piśmie z dnia [...] 2009 r. W tym zakresie wskazał m.in., że organ egzekucyjny błędnie określił osobę zobowiązanego ( art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ) oraz zastosował zbyt uciążliwy środek egzekucyjny ( art. 33 pkt 8 w/w ustawy ). W ocenie A. K. nie ponosi on odpowiedzialności za zobowiązania spółki cywilnej "A", a to z tego tytułu, że w roku powstania zobowiązania podatkowego nie był jej wspólnikiem, ponieważ wspólnicy w 1992 r. rozwiązali spółkę. Jak zaznaczył żalący się, spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej i nie może być stroną postępowania, skoro decyzja skierowana była do spółki, w której nie oznaczona jako uczestników postępowania osób fizycznych będących właścicielami tej spółki. W takiej sytuacji nie jest prawnie dopuszczalne i skuteczne prowadzenie egzekucji wobec tych osób. W kontekście zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, zobowiązany zanegował stanowisko organu egzekucyjnego, wskazując, że częściowa ochrona zajętych składników majątkowych nie jest adekwatna do faktycznych skutków dokonanych czynności egzekucyjnych. Zobowiązany upatrywał zastosowanie zbyt uciążliwego środka w jednoczesnym zajęciu wynagrodzeń za pracę i rachunku bankowego w "F" S.A. Wskazał także na dotkliwe skutki dokonanych czynności egzekucyjnych tj. możliwość utraty pracy zatrudnienia na skutek braku zaufania pracodawcy a w konsekwencji braku możliwości obsługi długoterminowych zobowiązań, w tym kredytu hipotecznego. podkreślając, że złożył zarzuty, w których uwypuklił prowadzenie postępowań nadzwyczajnych tj. wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji. Prowadzenie zatem postępowania egzekucyjnego jest przedwczesne i może doprowadzić do szkody majątkowej po stronie zobowiązanego. W zażaleniu zostały zawarte wnioski dotyczące wstrzymania czynności egzekucyjnych, ewentualnie zawieszenie prowadzonej egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu, Dyrektor Izby Skarbowej w pierwszej kolejności zacytował treść art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazując, że treścią zarzutu może być m.in. błąd co do osoby zobowiązanego, jak i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Treść art. 34 wskazanej ustawy wskazuje tryb postępowania w sprawie rozpoznawania zarzutów, a jak wynika z jego paragrafu 1, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7,9 i 10 organ egzekucyjny rozpoznaje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. W zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ egzekucyjny – stosownie do art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – po otrzymaniu ostatecznego postanowienia wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W przypadku tożsamości organów tj. wierzyciela i organu egzekucyjnego – a więc w sytuacji jak rozpoznawana sprawa – wydawanie odrębnego stanowiska wierzyciela jest bezprzedmiotowe.

Kontynuując, Dyrektor Izby Skarbowej, zaakcentował, że stanowisko organu egzekucyjnego zawarte w postanowieniu z dnia [...] r. było zasadne i zgodne z prawem.

Odnosząc się do zarzutu błędnego określenia osoby zobowiązanego, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że oba żądania zobowiązanego co do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego zostały rozpoznane negatywnie i tak Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r. Z kolei w dniu [...] r. Dyrektor Izby Celnej decyzją Nr [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r. W uzasadnieniu tych rozstrzygnięć, powołano się na regulację zawartą w treści art. 256 (2) Kodeksu celnego, zgodnie z którą po upływie trzech lat od dnia wydania decyzji ostatecznej nie wszczyna się bądź odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności oraz nie wznawia się postępowania. Organ wskazał, że w odniesieniu do zobowiązanego termin ten upłynął z dniem [...] 2002 r., w sytuacji, gdy strona wnioski złożyła w dniu [...] 2009 r.

Konkludując, Dyrektor Izby Skarbowej, podkreślił, że decyzja Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] r. stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, na podstawie której, Dyrektor Izby Celnej dochodzi przymusowo od zobowiązanego długu celnego za 1993 r. pozostaje w obiegu prawnym. Dodatkowo, organ nadzoru podkreślił, że w dacie powstania długu celnego tj. w dniu [...] 1993 r. zobowiązany był wspólnikiem spółki cywilnej "A", co wynika wprost z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Nr [...] prowadzonej przez Prezydenta Miasta C..

Za niezasadny uznał też organ nadzoru zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka, podkreślając, że słusznie organ egzekucyjny wskazał na regulację zawartą w treści art. 7 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz obowiązkiem organów do przymusowego dochodzenia wymagalnych należności Skarbu Państwa. Zdaniem organu nadzoru zastosowane przez organ egzekucyjny środki egzekucyjne, głównie zaś ograniczenie w dostępności do środków finansowych osiąganych z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz zgromadzonych na rachunku bankowym nie stanowiło zbyt uciążliwego środka, skoro zobowiązanemu pozostały środki możliwe do zaspokojenia własnych potrzeb. W tym zakresie organ odwołał się do orzecznictwa sądowo – administracyjnego, podnosząc, że stanowisko zaprezentowane przez organ egzekucyjny zgodne jest z tym orzecznictwem.

W skardze na w/w postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, skarżący domagając się jego uchylenia i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Celnej, zarzucił organowi egzekucyjnemu i nadzoru naruszenie:

1. art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na przyjęciu, że skierowana do "A" decyzja celna Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. została skierowana do skarżącego,

2. art. 33 w/w ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, nie zastosowano zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

3. art. 864 Kc i art. 861 – 863 Kc poprzez przyjęcie, że wynika z nich domniemanie co do skuteczności decyzji wobec skarżącego.

Uzasadniając skargę, skarżący przedstawił treść rozstrzygnięć organów, a następnie stwierdził, że trafny jest w jego ocenie pogląd, że w sprawie występuje błąd co do osoby zobowiązanego, bowiem zobowiązanym jest "A", co wynika z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. utrzymanej w mocy przez Dyrektora Izby Celnej. Decyzja ta określa osobę zobowiązaną jako "A". W żadnym razie tak wskazany podmiot nie jest tożsamy ze zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym, toczącym się w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy Nr [...] wobec skarżącego. Za nieuprawnione uznał wywody zawarte w postanowieniu Dyrektora Izby Celnej, oparte na treści art. 864 Kc, a wskazujące, że wspólnicy spółki cywilnej odpowiadają solidarnie ze spółką za jej zobowiązania. Jak podkreślił skarżący, spółka cywilna nie nabywa zobowiązań wraz z jej wspólnikami. Zobowiązania te mogą nabywać tylko osoby fizyczne będące wspólnikami. Jest oczywiste, że spółka cywilna jako podmiot działalności gospodarczej nie posiada osobowości prawnej i nie może stać się zobowiązana w postępowaniu egzekucyjnym, tak cywilnym, jak i administracyjnym. Nieprawidłowo podjęta decyzja, określająca jako zobowiązaną spółkę cywilną, a więc stronę niezdolną do czynności prawnych, nie może być podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W sytuacji wystawienia takiego tytułu nie podlega on natomiast wykonaniu. Nieistotne są z punktu oceny zarzutów – zdaniem skarżącego – okoliczności odmowy wzruszenia decyzji celnych, z powołaniem się na przedawnienie. W świetle zarzutu, że istnieje błąd co do osoby zobowiązanego i wykazanej nieskuteczności decyzji celnej zarzut podlegał uwzględnieniu i jego oddalenie było niezasadne.

Za nietrafne uznał też skarżący stanowisko organu w odniesieniu do zastosowania zbyt uciążliwego środka, zwłaszcza w aspekcie prowadzenia działalności na własny rachunek, przy małym rozmiarze prowadzonego przedsiębiorstwa.

Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż wskazane w skardze.

Badając niniejszą sprawę oraz oceniając legalność działania organu egzekucyjnego i organu nadzoru, Sąd wziął po uwagę regulację zawartą w treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ), zgodnie z którą sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Konieczność zastosowania tej normy, w ocenie składu orzekającego podyktowana była przede wszystkim tym, że organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] w dniu [...] , w odniesieniu do długu celnego powstałego w dniu [...] 1991 r. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] utrzymaną w mocy przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] 1993 r. Nr [...]. Kolejny tytuł wykonawczy ( drugi ) – jak wynika z przesłanych do Sądu akt egzekucyjnych – wystawiony został przez wierzyciela po upływie bez mała 17 lat od dnia wydania decyzji przez Dyrektora Urzędu Celnego. Wstępna analiza akt wskazuje na możliwość wygaśnięcia tego długu, a to z kolei przesądzałoby o braku podstawy prawnej do jego egzekwowania w drodze przymusowego wykonania. Co prawda przedmiotem oceny w niniejszej postępowaniu jest postanowienie wydane w trybie zarzutów zgłoszonych na prowadzone postępowanie, to jednak w przypadku, gdy organ łączy kompetencje wierzyciela i organu egzekucyjnego – a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie – wystawienie tytułu wykonawczego powinno być poprzedzone analizą stanu faktycznego i obowiązujących przepisów, zwłaszcza w kontekście ewentualnego przedawnienia dochodzonej należności.

Sąd dodatkowo zauważa, że stosownie do regulacji zawartych w art. 26 ustawy z dnia 19. 03. 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 623) Kodeks celny ma zastosowanie do przedmiotowej sprawy, a to z uwagi na to, że do spraw dotyczących długu celnego powstałego przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. Zgodnie zaś z art. 242 § 4 ustawy Kodeks celny kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane. Natomiast zgodnie z § 5 ww. przepisu bieg przedawnienia terminu, o którym mowa w § 4, przerywa m. in. wszczęcie egzekucji, a zgodnie z § 6 ww. przepisu po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo, począwszy m. in. od dnia stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna. Zasadnym jest wskazanie, iż termin przedawnienia określony w art. 242 § 4 Kodeksu celnego odnosi się wyłącznie do dochodzenia zarejestrowanych należności celnych, a do takich niewątpliwie zalicza się sporna należność (dług celny). Zauważyć, także należy, że w przedmiotowej sprawie, było już prowadzone postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Urzędu Celnego dnia [...] nr [...] jednakże jego bezskuteczność została stwierdzona dopiero postanowieniem Komornika Sądowego z dnia [...] 2006 r.

Z akt przesłanych Sądowi nie wynika, aby w trakcie tej egzekucji doszło czy to do ściągnięcia wpłaty, czy też innej czynności, która skutecznie przerwałaby bieg terminu przedawniania, który zaczął biec z dniem wszczęcia pierwszej egzekucji. Nie może także z pola widzenia umknąć – przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy – regulacja zawarta w treści art. 242 § 2 Kodeksu celnego z 1997 r., zgodnie z którą przedawnienie uwzględnia się z urzędu.

Zasadnym jest także wskazanie, że na rozprawie w dniu 8 czerwca 2010 r. na pytanie Sądu skierowane do pełnomocnika organu nadzoru, dlaczego postępowanie egzekucyjne toczy się tak długu, pełnomocnik odpowiedział, że "nie ma wiedzy (...) dlaczego postępowanie toczy się tak długo tj. od 1996 r. oraz oświadcza, że organ z urzędu nie badał przedawnienia, gdyż nie było takiego zarzutu ani w zażaleniu, ani w skardze do WSA".

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, fakt iż zarzut przedawnienia nie został podniesiony przez zobowiązanego, nie zwalniało organu ( który w niniejszej sprawie występował zarówno w roli wierzyciela jak i organu egzekucyjnego ) – w świetle zacytowanego art. 242 § 2 Kodeksu celnego – z przeanalizowania tej kwestii, skoro ustawa nakazywała uwzględnić upływ terminu przedawnienia z urzędu. Sam upływ 17 letniego terminu od dnia wydania decyzji, stanowiącej podstawę zarejestrowania należności celnych, winien zarówno w wierzycielu/organie egzekucyjnym jak i organie nadzoru wzbudzić uzasadnione wątpliwości, co do możliwości egzekwowania tego długu w drodze postępowania egzekucyjnego. Wymaga bowiem podkreślenia, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 244 pkt 3 Kodeksu celnego dług celny wygasa m.in. przez przedawnienie.

W świetle przeanalizowanych przepisów oraz braku ustaleń faktycznych organu egzekucyjnego i organu nadzoru, co do ewentualnego upływu terminu przedawnienia i możliwości wygaśnięcia długu celnego, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie – z tego właśnie powodu winno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Nie jest bowiem zgodne z prawem egzekwowanie w drodze przymusu należności, która wygasła ( a więc należności, która w świetle prawa nie istnieje, pomimo, że nie została uregulowana ).

Rozpoznając ponownie sprawę, przede wszystkim należy wyjaśnić wskazaną powyżej kwestię, przy czym jednoznacznego ustalenia wymaga – na podstawie regulacji zawartej w art. 242 § 4 – § 7 Kodeksu celnego – data początkowego biegu terminu przedawnienia oraz każdego ewentualnego przerwania biegu terminu przedawnienia oraz co wydaje się oczywiste, określenie, czy podejmowane czynności skutecznie wpłynęły na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że organy egzekucyjne obydwu instancji dopuściły się naruszenia przepisów zawartych w art. 242 § 4 – § 7 Kodeksu celnego, poprzez ich pominięcie, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Bez jednoznacznego wyjaśnienia kwestii ewentualnego przedawnienia długu celnego, a w konsekwencji możliwości egzekwowania tego długu, ocena zarzutów zawartych w skardze byłaby przedwczesna, a to z kolei przesądza o niemożliwości ich merytorycznego rozpoznania w tym postępowaniu sądowym.

Z tej też przyczyny należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).