Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 689/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 1 pkt. 4, art. 23, art. 53 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.
article: art. 156 § 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A., J. P., E. D. i A. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1230/17 w sprawie ze skargi A. A., J. P., E. D. i A. O. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1) uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] i decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...]; 2) zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju solidarnie na rzecz A. A., J. P., E. D. i A. O. kwotę 1222 (tysiąc dwieście dwadzieścia dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1230/17 oddalił skargę A. A., J. P., E. D. i A. O. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.

Nieruchomość "warszawska" położona przy ul. [...], ozn. nr hip. "[...]", działka gruntu oznaczona [...], o powierzchni [...] m², stanowiła własność W. A. i A. z T. małż. C. na mocy aktu nabycia z dnia lipca [...] 1938 r. za [...]. Powyższa nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279, dalej: "dekret"). Z dniem wejścia w życie ww. dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunt nieruchomości przeszedł na własność Gminy m.st. Warszawy, a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130).

A. i W. małż. C. złożyli w dniu [...] października 1946 r. do Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie wniosek o przyznanie im prawa własności czasowej do działki gruntu o powierzchni [...] m², ozn. nr [...] z księgi hipotecznej "[...]". Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] maja 1972 r., nr [...] odmówiło W. i A. małż. C. ustanowienia wieczystego użytkowania do ww. gruntu. Decyzja skierowana do W. i A. małż. C. wróciła do nadawcy z adnotacją "adresaci zmarli".

Decyzją z dnia [...] czerwca 1972 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy odmówiło nieustalonym spadkobiercom W. i A. małż. C. ustanowienia użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości "warszawskiej" z uwagi na fakt, że nieruchomość ta przeznaczona została pod budownictwo mieszkaniowe wysokie - osiedle [...]. Jednocześnie uchylono wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 1972 r.

Następnie Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] czerwca 1973 r., nr [...], po rozpatrzeniu sprawy spadkobierców W. i A. małż. C., ustaliło na podstawie art. 7, 8, 12, 13, 53, 55 i 58 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, dalej: "ustawa wywłaszczeniowa") odszkodowanie za grunt nieruchomości o pow. [...] m², położony w Warszawie przy ul. [...], nr hip. [...], w kwocie [...] zł, i przyznało je nieustalonym spadkobiercom W. i A. małż. C.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2004 r. E. D., A. A., Ł. O. (w miejsce której wstąpiła A. O.) i J. P. (następcy prawni W. i A. C.) wystąpiły o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1973 r., ustalającej odszkodowanie za grunt nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], nr hip. [...], o powierzchni [...] m².

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], na podstawie art. 157 oraz art. 158 § 1 kpa, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1973 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skoro nieruchomość "warszawska" położona przy ul. [...] przewidziana była pod niskie budownictwo, a więc na cel który dopuszczał zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, a nadto jej dotychczasowi właściciele zostali faktycznie pozbawieni użytkowania przedmiotowego gruntu po dniu 5 kwietnia 1958 r., to zostały spełnione przesłanki z art. 53 ust. 1 i ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej konieczne dla przyznania odszkodowania.

Organ nie przychylił się do stanowiska wnioskodawców, że decyzja przyznająca odszkodowanie rażąco narusza prawo przez przyznanie odszkodowania nieustalonym spadkobiercom W. i A. małż. C. W toczącym się przed Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy postępowaniu przeszkodą do wypłaty odszkodowania osobom uprawnionym, czyli spadkobiercom zmarłych W. i A. małż. C., był brak stosownego dokumentu potwierdzającego nabycie praw spadkowych. Fakt przyznania odszkodowania, zgodnie z sentencją decyzji, nieustalonym spadkobiercom W. i A. małż. C. wynikał tylko i wyłącznie z okoliczności zawinionych przez następców prawnych właścicieli nieruchomości. Suma natomiast odszkodowania została złożona do depozytu sądowego (art. 26 ust. 2 ustawy). Organ uznał zatem, że kwestionowana decyzja nie zawiera wad skutkujących stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 kpa. Działania organu nie prowadziły do nieprawidłowego przyznania odszkodowania lub nieprawidłowego ustalenia jego wysokości i były usprawiedliwione okolicznościami sprawy.

Po rozpoznaniu wniosku A. A., J. P., E. D. i A. O. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r., podzielając ustalenia w niej dokonane. Podkreślił, że bez znaczenia jest podnoszony przez wnioskodawców fakt stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1972 r., odmawiającej ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

A. A., J. P., E. D. i A. O. wniosły na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, m.in. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 53 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej przez uznanie, że prawidłowa jest praktyka wypłacania odszkodowania bez względu na to, czy został zgłoszony i rozpoznany wniosek dekretowy. Ponadto zarzuciły naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 21 ustawy wywłaszczeniowej polegające na uznaniu, że nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności, w sytuacji gdy ustalenie odszkodowania nastąpiło bez przeprowadzenia obligatoryjnej rozprawy oraz wysłuchania biegłego sporządzającego operat szacunkowy.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: "ppsa") oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że decyzja Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1973 r. z punktu widzenia obwiązujących wówczas przepisów ustaliła odszkodowanie za grunt w prawidłowej wysokości, a samo naruszenie art. 22 ustawy wywłaszczeniowej polegające na nieprzeprowadzeniu rozprawy, a co za tym idzie niewysłuchanie na niej opinii biegłego, nie narusza prawa w takim stopniu, którego nie da się pogodzić ze społeczno-gospodarczymi skutkami decyzji w zakresie przyznania odszkodowania. W żaden sposób bowiem wynik rozprawy, wobec zasad ustalania w obowiązującym wówczas stanie prawnym odszkodowania według stawek sztywnych, nie mógłby wpłynąć na efekt prowadzonego postępowania.

Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (OTK-A z 2015 r. nr 5, poz. 62), w którym stwierdzono, że dokonywanie oceny rażącego naruszenia prawa po upływie kilkudziesięciu lat po wydaniu decyzji, w powiązaniu z nieostrością tej przesłanki, rodzi możliwość zarzucania wywołania takiej wadliwości organom administracyjnym, którym - w momencie ich działania, a nie z obecnej perspektywy - niekiedy trudno w istocie postawić zarzut rażącego naruszenia prawa. W art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest mowa o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa, ale w praktyce podczas oceny tej przesłanki, uwzględniany jest dorobek orzeczniczy, który powstał po wydaniu decyzji. W ocenie Trybunału prowadzić to może do destabilizacji zasady zaufania w stosunkach między obywatelem a państwem, która jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa prawnego jednostki.

Odnosząc się do kwestii wydania decyzji odszkodowawczej w warunkach braku ostatecznego rozstrzygnięcia decyzją administracyjną wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do spornego gruntu, Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 1973 r. o ustaleniu odszkodowania nie mogło w sposób rażący naruszać prawa, bowiem art. 53 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej nie uzależniał wydania decyzji o odszkodowaniu od uprzedniego załatwienia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Zasada pierwszeństwa realizacji roszczeń dekretowych w formie rzeczowej wykształciła się w orzecznictwie sądowym dopiero w latach 90-tych XX w., a zatem nie można w tym zakresie powoływać się na rażące naruszenie prawa.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy śmierć właścicieli nieruchomości nastąpiła przed wszczęciem postępowania administracyjnego badanego w trybie nadzoru. W wypadku zatem, gdy osoba ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej nie żyła, odszkodowanie przyznawało się na rzecz konkretnych spadkobierców ustalonych w postępowaniu spadkowym, a jeśli postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone, na rzecz nieustalonych imiennie spadkobierców. Brak udziału następców prawnych zmarłych małż. C. w postępowaniu mógłby stanowić przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, natomiast nie jest i nie może stanowić jednocześnie jednej z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji.

W ocenie Sądu, skoro w sprawie brak jest dowodów pozwalających na stwierdzenie, że w postępowaniu odszkodowawczym doszło do rażącego naruszenia prawa, a z zachowanych akt nie wynika, aby decyzja ustalająca odszkodowanie obciążana była inną kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 kpa, to organ nadzoru prawidłowo odmówił stwierdzenia jej nieważności.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosły: A. A., J. P., E. D. i A. O. Zaskarżając wyrok w całości, jako podstawy kasacyjne wskazały na naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 53 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej przez oddalenie skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1973 r. [błędnie podanej w skardze kasacyjnej jako 1972 r.], nr [...], mimo że wniosek byłych właścicieli złożony w trybie art. 7 dekretu posiada bezwzględne pierwszeństwo w stosunku do innych wniosków dotyczących tzw. nieruchomości dekretowych, a zatem odszkodowanie mogło zostać wypłacone wyłącznie w wypadku, gdy nie zgłoszono wniosku dekretowego bądź odmówiono przyznania prawa wieczystego użytkowania, a postępowanie o przyznanie ww. prawa pozostaje obecnie w toku;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 25, art. 26 i art. 27 kpa (w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji – obecnie art. 28 i art. 30 § 1 kpa) oraz art. 22 ust. 1 pkt 3 i art. 23 ustawy wywłaszczeniowej przez oddalenie skargi i nieodniesienie się do zarzutu, że w postępowaniu o ustalenie odszkodowania doszło do rażącego naruszenia art. 23 ustawy wywłaszczeniowej, kiedy nakazywał on wymienienie osób (imię, nazwisko i adres) uprawnionych do otrzymania odszkodowania w sytuacji, gdy organ skierował decyzję do nieustalonych spadkobierców W. i A. C., co stanowiło kwalifikowaną wadę decyzji i nie może być rozpatrywane jedynie w kontekście wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa);

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 6 kpa i art. 2 Konstytucji RP na skutek uznania przez Sąd pierwszej instancji, że ocena konstytucyjności art. 156 § 1 pkt 2 kpa wyrażona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 stwierdzającym pominięcie ustawodawcze w art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim przepis ten nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, powinna być brana przez sądy administracyjne jak i organy administracji pod uwagę przy ocenie prawidłowości wydanych w przeszłości decyzji administracyjnych, pomimo tego, że wyrok, w ocenie skarżących, nie pozwala jednoznacznie ustalić co Trybunał Konstytucyjny miał na uwadze, wskazując w tym orzeczeniu na "znaczny upływ czasu od wydania decyzji administracyjnej".

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują wyliczone w art. 183 § 2 ppsa przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawy ograniczył do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w podstawach skargi kasacyjnej.

Kontrolowana w trybie nadzoru decyzja Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1973 r. w przedmiocie odszkodowania za grunt nieruchomości "warszawskiej", położony w Warszawie, przy ul. [...], o pow. [...] m², została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W myśl art. 22 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, w brzmieniu na dzień wydania ww. decyzji, orzeczenie o wywłaszczeniu powinno w szczególności zawierać: wymienienie osób (imię, nazwisko i adres) uprawnionych do otrzymania odszkodowania. Stosownie natomiast do art. 23 ustawy wywłaszczeniowej - jako osobę uprawnioną do otrzymania odszkodowania należy wskazać właściciela nieruchomości, a w przypadku przewidzianym w art. 19 - osobę uczestniczącą w postępowaniu w charakterze strony, jeżeli właściciel wyraża na to zgodę lub mimo wezwania nie bierze udziału w postępowaniu. Tymczasem w podjętej przez Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy decyzji z dnia [...] czerwca 1973 r., w jej pkt 2, przyznano odszkodowanie "nieustalonym spadkobiercom W. i A. C.". Tym samym wbrew wymogom powołanych wyżej przepisów ustawy wywłaszczeniowej nie zostały określone w sposób zindywidualizowany osoby uprawnione do otrzymania odszkodowania za nieruchomość. Powyższe uzasadnia ocenę, że badana decyzja z dnia 1 czerwca 1973 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), tj. z uchybieniem art. 22 ust. 1 pkt 4 i art. 23 ustawy wywłaszczeniowej w związku z art. 25 i 26 kpa w ich ówczesnym brzmieniu.

O kwalifikowanej wadzie prawnej decyzji o odszkodowaniu świadczy nie tylko, że jej treść w kwestionowanym zakresie pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z brzmieniem przepisów art. 22 ust. 1 pkt 4 i art. 23 ustawy wywłaszczeniowej, lecz także charakter tego naruszenia, które powoduje, iż decyzja ta wywołuje skutki społeczno - gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Nie można bowiem, nawet przy uwzględnieniu ówczesnych warunków działania administracji, usprawiedliwiać takiego sposobu procedowania, w toku którego organ podejmując decyzję najpierw o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego, a następnie o przyznaniu odszkodowania, wbrew obowiązkowi na nim ciążącemu, nie zadaje sobie trudu ustalenia stron postępowania i adresatem decyzji czyni zastępczo "nieustalonych spadkobierców". Niejako na marginesie warto zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się odpis postanowienia notariusza Państwowego Biura Notarialnego w W. z dnia [...] stycznia 1973 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania z wniosku Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy o przepisanie na własność Państwa przedmiotowej nieruchomości - do czasu uzupełnienia decyzji odmawiającej użytkowania wieczystego poprzez imienne wyszczególnienie spadkobierców W. i A. małż. C.

Należy jednocześnie wskazać, że systemowa zasada niekonkurencyjności nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego nie wyklucza powstania sytuacji, w której konkretna decyzja będzie zawierać wadę skutkującą jej nieważnością, a równocześnie przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów procesowych stanowiącego podstawę do wznowienia postępowania. Taki przypadek miał miejsce w rozpoznawanej sprawie. Brak imiennego określenia w kontrolowanej decyzji osób uprawnionych do odszkodowania stanowi o kwalifikowanej wadzie prawnej tkwiącej w samej treści decyzji i godzącej w ten podmiotowy element stosunku prawnego, jakim było brak oznaczenia strony. Natomiast związana pośrednio z tym uchybieniem okoliczność polegająca na braku udziału w postępowaniu właściwych stron postępowania - następców prawnych zmarłych właścicieli nieruchomości mogła ewentualnie stanowić podstawę do wznowienia tego postępowania. Przy czym zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że w sytuacji zbiegu obu wymienionych trybów pierwszeństwo przysługuje jednak stwierdzeniu nieważności decyzji.

W stanie prawnym niniejszej sprawy uzasadnienie dla weryfikacji decyzji z dnia [...] czerwca 1973 r. w trybie stwierdzenia nieważności stanowi także podnoszona przez skarżących okoliczność wcześniejszego stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1972 r. odmawiającej ustanowienia użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. W takiej sytuacji swoje zastosowanie znajdzie teza sformułowana w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. I OPS 2/12, publ. ONSAiWSA 2013/1/1, w myśl której: "Stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a." W tym zakresie nie można zatem podzielić oceny co do braku znaczenia powołanej wyżej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2004 r. dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, wyrażonej przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa oraz Sąd pierwszej instancji. Trafnie bowiem zauważyli skarżący, że przyznanie odszkodowania za nieruchomość "warszawską" następowało wówczas, gdy nie zgłoszono wniosku dekretowego bądź - jak sprawie niniejszej - odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego.

Ponadto trzeba również zaznaczyć, że jakkolwiek adresaci decyzji z dnia [...] czerwca 1973 r. zostali określeni w sposób generalny, to nie może to jednak prowadzić do stwierdzenia, że w postępowaniu zakończonym tą decyzją nie występowały w ogóle strony, co z kolei mogłoby wręcz skutkować uznaniem jej za akt nieistniejący. Przeczy temu wcześniejszy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 754/02 oddalający skargi S. C., A. A., R. O. i J. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o odszkodowanie. W orzeczeniu tym Sąd przesądził bowiem, że decyzja Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1973 r. została doręczona (zastępczo) następcom byłych właścicieli w trybie dawnego art. 45 kpa, czyli poprzez wywieszenie obwieszczenia, a tym samym weszła ona do obrotu prawnego i stała się ostateczna. Należałoby dodatkowo wyjaśnić, że decyzja o odszkodowaniu została skierowana do nieustalonych imiennie wprawdzie, ale jednak istniejących następców prawnych, gdyż dziedziczenie (nieruchomości) następuje już z chwilą otwarcia spadku, a więc ex lege, a przepisy prawa spadkowego nie przewidywały wówczas, jak i aktualnie, aby żaden podmiot nie dziedziczył po zmarłym.

Odnosząc się do podniesionej w skardze kasacyjnej kwestii powołania się przez Sąd pierwszej instancji na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 należy przypomnieć, że orzeczono w nim, że art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wypada jednak zwrócić uwagę, że orzeczenie powyższe ma charakter zakresowy i dotyczy pominięcia prawodawczego. Tym samym nie powoduje ono zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu, a jedynie nakłada na ustawodawcę obowiązek podjęcia działań legislacyjnych zmierzających do rozszerzenia unormowania przyjętego w art. 156 § 2 kpa (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 20 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2441/17; z dnia 23 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 978/16; z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1254/16; z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1029/17 - publ. w CBOSA). Ponadto trzeba również zauważyć, że Sąd pierwszej instancji przywołując treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. nie wskazał w istocie w jakim zakresie miałby on znaleźć zastosowanie w sprawie niniejszej.

Mając powyższe na uwadze, skoro podniesione w podstawach skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 22 ust. 1 pkt 4 i art. 23 ustawy wywłaszczeniowej w zw. z dawnym art. 25 i 26 kpa oraz art. 53 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej okazały się być zasadne - należało na podstawie art. 188 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa uwzględnić skargę kasacyjną i uchylić zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a ponieważ istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona - rozpoznać skargę i uchylić decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa i art. 200 ppsa.