Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 621/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1, 16, 99 par. 1, 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 53 ust. 1
journal: Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
law: Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Dorota Apostolidis (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2015 r., nr [...], którą stwierdził, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...], podpisana przez Naczelnika Miasta i Gminy [...], została wydana z naruszeniem prawa oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...], podpisanej przez Naczelnika Miasta i Gminy [...].

Decyzja Ministra została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Naczelnik Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...], orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego bez zabudowań, składającego się z nieruchomości oznaczonej działkami o numerach: [...] o ogólnej powierzchni [...] ha, położonego we wsi [...], stanowiącego w dacie przejęcia własność E. i L. małżonków K.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika wystąpiła była współwłaścicielka nieruchomości L. K., podnosząc m.in., że przejęcie gospodarstwa nastąpiło bez jej zgody i wiedzy, a decyzja została podpisana przez osobę nieupoważnioną i nie została jej doręczona.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku L. K., decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1979 r. Powyższa decyzja z dnia [...] lutego 2013 r. została następnie utrzymana w mocy decyzją Ministra z dnia [...] maja 2013 r., nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1907/13, na skutek skargi L. K., uchylił przywołaną wyżej decyzję Ministra z dnia [...] maja 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że z aktu własności ziemi z dnia [...] kwietnia 1978 r., nr. [...], wynika, iż właścicielami gospodarstwa rolnego składającego się z działek ewidencyjnych o numerach: [...] położonego we wsi [...], o łącznej pow. [...] ha, w dniu wydania kontrolowanej decyzji z [...] lipca 1979 r., byli E. i L. K. na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej. Sąd wskazał także, że z treści decyzji wynika, iż wniosek o przejęcie gospodarstwa rolnego złożył tylko E. K. Okoliczność tę potwierdza, znajdujący się w aktach postępowania administracyjnego, wniosek z dnia [...] października 1977 r., skierowany do Urzędu Miasta i Gminy [...], a podpisany jedynie przez E.K. Sąd podniósł, że wprawdzie po prawej stronie u dołu dokumentu zostali wymienieni oboje małżonkowie, jednak po lewej stronie znajduje się jedynie podpis E. K. Zatem nie można było, w opinii Sądu, uznać, jak uczynił to organ, iż przejęcie gospodarstwa nastąpiło na wspólny, zgodny z ich wolą wniosek. Zwłaszcza, iż z twierdzeń L. K., popartych dokumentami np. decyzjami wymiarowymi podatku od nieruchomości rolnej czy wypisem z rejestru gruntów jak również zaświadczeniem Urzędu Miejskiego [...] z dnia [...] lipca 2012 r., wynika, że nie miała ona świadomości, iż zapadła decyzja przejmująca na własność Skarbu Państwa również działkę o nr ew. [...] (aktualna numeracja [...]) za którą do chwili obecnej opłacała podatki uznając się za jej właścicielkę. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, okoliczności te winny być przedmiotem rzetelnej oceny organu w kontekście rażącego naruszenia art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Kwestią zasadniczą, w opinii Sądu, była okoliczność, iż w dacie [...] lipca 1979 r. zapadły dwie decyzje, wydane przez Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1979 r. o tym samym numerze nr [...], lecz podpisane przez dwie różne osoby, tj. [...] oraz [...] jako Naczelników Miasta i Gminy [...]. Jednocześnie z ustaleń organu wynika, że w dniu wydania przedmiotowej decyzji, funkcję Naczelnika Miasta i Gminy w [...] pełnił [...], zaś [...] objął tę funkcję w dniu [...] września 1979 r., a więc ponad 2 miesiące po wydaniu ww. decyzji. Sąd podniósł zatem, że [...], na dzień [...] lipca 1979 r., nie posiadał umocowania do wydania tej decyzji, jednakże orzeczenie administracyjne Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1979 r. zostało wydane przez podmiot właściwy i skierowane do strony tego postępowania (wnioskującej o jego wydanie). W opinii Sądu za nietrafne należało zatem uznać stanowisko organu, że decyzja (znajdująca się w aktach sprawy w oryginale) podpisana przez [...] jako Naczelnika Miasta i Gminy jest nieaktem - w odróżnieniu do decyzji podpisanej przez [...] (oryginału w aktach sprawy brak). Do oceny organu prowadzącego postępowanie nadzorcze pozostała zatem wobec powyższych stwierdzeń Sądu, zarówno decyzja podpisana przez [...] jak i [...], noszące tę samą datę, numer, przedmiot, rozstrzygniecie oraz adresata.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], stwierdził, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...], podpisana przez Naczelnika Miasta i Gminy [...], została wydana z naruszeniem prawa, oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...], podpisanej przez Naczelnika Miasta i Gminy [...].

Od decyzji Ministra z dnia [...] września 2015 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła L. K.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu ww. wniosku, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2015 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że przechodząc do analizy decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] lipca 1979 r., podpisanej przez [...], w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. oraz ustaleń poczynionych w toku postępowania nieważnościowego wynika, iż [...] pełnił funkcję Naczelnika Miasta i Gminy [...] od dnia [...] września 1979 r. (pismo Burmistrza [...] z dnia [...] listopada 2012 r.). W dniu [...] lipca 1979 r. (tj. w dacie wydania kontrolowanej decyzji Naczelnika) osoba ta nie była pracownikiem Urzędu Miasta i Gminy w [...], lecz była zatrudniona w Urzędzie Wojewódzkim w [...] (notatka służbowa z dnia [...] grudnia 2015 r.). Zdaniem Ministra z tych względów omawiana decyzja, podpisana przez [...], wydana została z rażącym naruszeniem art. 99 § 1 k.p.a., określającego podstawowe elementy decyzji administracyjnej (w brzmieniu aktualnym na dzień 15 lipca 1979 r.), w zakresie wskazania imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz jego podpisu i tym samym spełniona została przesłanka dla stwierdzenia jej nieważności, określona w przepisie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.tj.wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie organu nadzoru przedstawione ustalenia znajdują potwierdzenie w wydanym w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. Biorąc jednak pod uwagę, że od wydania tej decyzji nastąpił znaczny upływ czasu oraz, że była ona podstawą nabycia przez Skarb Państwa prawa własności przejętego gospodarstwa, Minister ograniczył się do stwierdzenia wydania ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...], podpisanej przez [...], z naruszeniem prawa. Organ powołał na poparcie stanowiska wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn.akt P 46/13.

Z kolei odnosząc się do decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] podpisanej przez [...], Minister zwrócił uwagę, że, jak wynika z pisma Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2012 r., osoba ta - na dzień [...] lipca 1979 r. - pełniła funkcję Naczelnika Miasta i Gminy [...]. Podstawę prawną powyższej decyzji Naczelnika stanowił art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Zgodnie z tym przepisem, przejęcie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego było możliwe, jeżeli właściciel gospodarstwa: nie spełniał warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy oraz złożył stosowny wniosek.

Minister wskazał, że jednym z niezbędnych warunków do uzyskania emerytury było osiągnięcie przez rolnika wieku 65 lat mężczyzna i 60 lat kobieta, a jeżeli był kombatantem - 60 lat mężczyzna i 55 lat kobieta (art. 2 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 27 października 1977 r.). Z treści zawartego w zgromadzonej dokumentacji aktu własności ziemi, z dnia [...] kwietnia 1978 r. wynika jednak, że w dacie wydania kontrolowanej decyzji, E. K. miał ukończone [...] lat, zaś L. K. [...] lata. Powyższe zdaniem organu prowadziło do konkluzji, że małżonkowie K. nie spełniali warunków do uzyskania emerytury na podstawie omawianej ustawy z dnia 27 października 1977 r. W odniesieniu natomiast do warunków dotyczących uzyskania renty inwalidzkiej, jednym z koniecznych warunków było opłacanie przez rolnika składek na fundusz emerytalny rolników (art. 10 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy z dnia 27 października 1977 r.). Wobec czego organ wskazał, iż w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów, że małżonkowie K. uiszczali tego typu składki. Ponadto z treści legitymacji ubezpieczeniowych E. i L. małżonków K. wynika, że ich życie zawodowe koncentrowało się na pracy w [...] oraz [...], nie zaś na pracy w rolnictwie. Oznacza to, że ww. osoby nie spełniały również warunków do uzyskania renty inwalidzkiej, przewidzianych omawianą ustawą z dnia 27 października 1977 r.

Ustosunkowując się z kolei do przesłanki dotyczącej złożenia przez rolnika wniosku, organ nadzoru podkreślił, że w zgromadzonej dokumentacji zachowało się, podpisane przez L. i E. małżonków K., podanie z dnia [...] października 1977 r., w którym wskazane wyżej osoby wnoszą o przejęcie ich gruntów, położonych we wsi [...], swoją prośbę motywując faktem, iż oboje znajdują się na rencie inwalidzkiej ([...]) oraz nie mogą już dłużej prowadzić gospodarstwa ze względu na podeszły wiek. Po prawej stronie u dołu przedmiotowego podania zostali wymienieni obydwoje małżonkowie, zaś po lewej jego stronie znalazł się podpis jedynie E. K. Zdaniem Ministra analiza tego podania prowadzi do wniosku, że podpisy złożone przez L. i E. małżonków K. po prawej stronie dokumentu odnoszą się do ich prośby o przejęcie gruntów położonych we wsi [...], na własność Państwa. W ocenie organu za takim ustaleniem przemawia fakt, iż powyższa prośba została sformułowana w liczbie mnogiej, a zatem wyraża wolę obydwojga małżonków. Natomiast znajdujący się po lewej stronie omawianego podania podpis E. K. należy interpretować jako odnoszący się do dodatkowej adnotacji, w myśl której E. K. zrzeka się użytkowania działki [...] o powierzchni do [...] ha. Organ zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajduje sie wniosek z dnia [...] października 1977r., w którym małżonkowie K. wyrazili zgodną wolę przekazania przedmiotowego gospodarstwa na rzecz Państwa. Jednocześnie organ wskazał, że w aktach sprawy brak wniosku z dnia [...] sierpnia 1979 r., wskazanego w decyzji z [...] lipca 1979 r., choć tak określoną datę tego wniosku, wobec wcześniejszej daty decyzji, uznać należy za oczywistą omyłkę.

Z kolei odnosząc się do kwestii braku świadomości L. K. w tym zakresie, że kontrolowana decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...] dotyczyła przejęcia na własność Państwa również działki nr [...] (obecnie [...]), za którą skarżąca do chwili obecnej uiszcza podatki, uznając się za jej właścicielkę, organ nadzoru wskazał, iż kwestia ta nie może przesądzać, że decyzja Naczelnika z dnia [...] lipca 1979 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 53 ww. ustawy z dnia 27 października 1977 r., w zakresie przesłanki dotyczącej złożenia przez właściciela gospodarstwa rolnego wniosku o przejęcie. Zdaniem Ministra kluczowe znaczenie ma w tym kontekście okoliczność, iż ze wskazanego podania z dnia [...] października 1977 r. wynika jednoznacznie, że wolą małżonków K. było przekazanie na własność Państwa całego gospodarstwa, położonego we wsi [...], a zatem również i działki nr [...] (obecnie [...]). Odnosząc się z kolei do okoliczności opłacania przez stronę podatku od nieruchomości za ww. działkę organ nadzoru zauważył, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 z późn. zm.), podatnikiem tego podatku mogła być również osoba fizyczna, posiadająca nieruchomość bez tytułu prawnego. Z ustaleniem tym koresponduje treść wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] września 2015 r., dotyczącego aktualnej działki nr [...],w którym L. K. została określona jako władająca, zaś właściciel przedmiotowej działki pozostaje nieustalony. Minister wskazał, że subiektywne przeświadczenie L. K., iż cały czas pozostaje właścicielką działki nr [...] (aktualnie [...]), nie stanowi wystarczającego argumentu do uznania, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] lipca 1979 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Zdaniem Ministra w sprawie brak jest również podstaw do przyjęcia, że kontrolowana decyzja Naczelnika została wydana z rażącym naruszeniem art. 39 k.p.a., regulującego instytucję doręczania pism stronom i w konsekwencji nie weszła do obrotu prawnego. Zasadnicze znaczenie ma w ocenie organu fakt, iż ww. decyzja Naczelnika została w dniu [...] lipca 1979 r. opatrzona klauzulą, że "wobec nie wniesienia odwołania podlega wykonaniu". Z informacji tej należy wnosić, że przedmiotowa decyzja musiała zostać uprzednio skutecznie doręczona co najmniej E. K. Z kolei odnosząc się do braku wiedzy L.K., co do przekazania przez jej męża działek o numerach [...] (obecnie [...]) i [...] na własność Państwa, organ nadzoru zwrócił uwagę, że strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sama potwierdza, że po przekazaniu przedmiotowego gospodarstwa od działki nr [...] nie były opłacane podatki i grunt ten nie był uprawiany. Zatem stanowisko to przeczy argumentowi strony o braku wiedzy, co do objęcia decyzją Naczelnika działki nr [...] oraz poddaje w wątpliwość brak jej wiedzy, co do przejęcia na własność Państwa działki nr [...] (obecnie [...]). Ustosunkowując się natomiast do argumentu dotyczącego braku udziału L. K. w postępowaniu zakończonym decyzją Naczelnika z dnia [...] lipca 1979 r. Minister wskazał, iż argument ten należy uznać za ewentualną przesłankę do wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją Naczelnika (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), nie zaś jako przesłankę do stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. wniosła L. K., zaskarżając w całości ww. orzeczenie oraz poprzedzającą je decyzję organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego:

- przez błędną wykładnię art. 53 ustawy z dnia 27 października 1997 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, na podstawie którego wydane zostały dwie decyzje z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...] Naczelnika Miasta i Gminy w [...] w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa za spłaty pieniężne, poprzez nadinterpretację nie wynikającą z zebranego materiału dowodowego i uznanie wniosku z dnia [...] października 1977 r. za podstawę wydania ww. decyzji, natomiast pominięcie, że z uzasadnienia obydwu decyzji wynika, iż "Ob. K. E. złożył wniosek w dniu [...].VIII.1979 r. o przekazanie swych nieruchomości na własność Państwa za spłaty pieniężne o pow. [...] ha położonych we wsi [...], jak również pominięcie faktu, że drugi współwłaściciel gospodarstwa L. K. nie została wymieniona zarówno w orzeczeniu tych decyzji, jak również w uzasadnieniu oraz w rozdzielniku jako strona postępowania.

- przez błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i nie uznanie rażącego naruszenia prawa, podczas gdy decyzje z dnia [...] lipca 1979 r., nr [...], Naczelnika Miasta i Gminy w [...] w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa za spłaty pieniężne, wydane zostały przy braku zgody i wiedzy L. K. na przekazanie na własność Państwa gospodarstwa rolnego, którego także była właścicielem wspólnie z mężem E. K. na podstawie aktu własności ziemi Nr [...], wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy w [...].

2) przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez brak należytego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła szereg argumentów na zasadność skargi i wskazała, że organ orzekający o przejęciu gospodarstwa rolnego należącego do małż. K. nie uczynił zadość wymaganiom przewidzianych w przepisach prawa, a tym samym dopuścił się rażącego zaniedbania i naruszenia prawa. W opinii skarżącej nie ulega wątpliwości, że w sprawie z wniosku L.K. nastąpiło przekroczenie prawa, gdyż objęte decyzjami Naczelnika Miasta i Gminy w [...] gospodarstwo rolne stanowiło w dacie jego przejęcia wspólność majątkową małżeńską E. K. i jego żony L. K., natomiast wniosek o przejęcie gospodarstwa rolnego pochodzi tylko od E. K. Przy czym skarżąca podniosła, że wydana decyzja o przejęciu całości gospodarstwa rolnego nie została doręczona adresatowi E. K., a organ orzekający w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa, za spłaty pieniężne, nie uwzględnił L. K., jako drugiego właściciela gospodarstwa. Żeby skarżąca mogła skorzystać ze środka odwoławczego musiałaby mieć wiedzę, że jej mąż E.K. przekazał całe gospodarstwo rolne, a wiedzy takiej nie miała. Przez kolejne lata skarżąca w spokoju uprawiała grunt, uiszczała należności podatkowe i żyła w przeświadczeniu, że jej ojcowizna jest jej własnością. Gmina [...], także uznawała skarżącą za właścicielkę nieruchomości. Zatem, w ocenie skarżącej, charakter naruszenia przepisów prawa, na które wskazuje skarżąca powoduje, że decyzje wydane przez Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1979 r. oraz decyzje nadzorcze Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie mogą być akceptowane, jako akty wydane przez organy praworządnego państwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie wskazać należy, że postępowanie toczące się w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Zadaniem organu prowadzącego takie postępowanie jest zbadanie, czy kontrolowana decyzja obciążona jest wadami, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Należy mieć jednak przy tym na uwadze, że decyzje, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności, chyba że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Potwierdzeniem dla takiego sformułowania jest treść przepisu art. 16 k.p.a., ustanawiającego zasadę trwałości decyzji.

W ocenie Sądu analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na bezzasadność skargi. Przy czym organ nadzoru wyjaśnił w sposób należyty okoliczności mające istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, do czego został zobowiązany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1907/13. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej. Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

Zdaniem Sądu obecnie orzekającego w sprawie, organ nadzoru zrealizował przywołane, wiążące zalecenia , wskazane w w/w wyroku. Minister wskazał bowiem, że w aktach sprawy znajdują się dwie decyzje Naczelnika Miasta i Gminy w [...]z dnia [...] lipca 1979 r. o tym samym nr [...], dotyczące przejęcia opisanego wyżej gospodarstwa, stanowiącego własność E. i L. małżonków K., na własność Państwa, wydane na tej samej podstawie prawnej. Pierwsza z nich (zachowana w oryginale) została podpisana przez Naczelnika Miasta i Gminy [...], druga zaś (zachowana w formie kopii) została podpisana przez Naczelnika Miasta i Gminy [...]. Wobec czego Minister wskazał, że z ustaleń poczynionych w toku postępowania nieważnościowego wynika, iż [...] pełnił funkcję Naczelnika Miasta i Gminy w [...] od dnia [...] września 1979 r., zatem w dniu [...] lipca 1979 r. (tj. w dacie wydania kontrolowanej decyzji Naczelnika) osoba ta nie była pracownikiem Urzędu Miasta i Gminy w [...] lecz była zatrudniona w Urzędzie Wojewódzkim w [...]. Zatem [...] nie mógł podpisać decyzji z dnia [...] lipca 1979 r. jako Naczelnik Miasta i Gminy w [...], czy też jako pracownik urzędu z upoważnienia Naczelnika. Zdaniem Sądu, słusznie organ nadzoru uznał, że omawiana decyzja podpisana przez [...] wydana została z rażącym naruszeniem art. 99 § 1 k.p.a., określającego podstawowe elementy decyzji administracyjnej w zakresie wskazania imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz jego podpisu i w konsekwencji stwierdził, iż w odniesieniu do decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] lipca 1979 r., podpisanej przez [...], spełniona została przesłanka stwierdzenia jej nieważności, określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. przesłanka wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

Z kolei odnosząc się do prawidłowej pod względem formalnym decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...], podpisanej przez [...], której podstawę prawną stanowił art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), organ nadzoru prawidłowo dokonał analizy przesłanek wynikających z powołanego przepisu. Z treści aktu własności ziemi z dnia [...] kwietnia 1978 r. wynika, że w dacie wydania kontrolowanej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1979 r. E. K. miał [...] lat, zaś L. K. miała [...] lata, a zatem nie spełniali warunków do uzyskania emerytury na podstawie omawianej ustawy z dnia 27 października 1977 r. W odniesieniu natomiast do warunków dotyczących uzyskania renty inwalidzkiej, jednym z koniecznych warunków było opłacanie przez rolnika składek na fundusz emerytalny rolników (art. 10 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy z dnia 27 października 1977 r.). W aktach sprawy brak jest jednak jakichkolwiek dowodów, że małżonkowie K. uiszczali tego typu składki. Ponadto z treści legitymacji ubezpieczeniowych E. i L. K. wynika, że ich życie zawodowe koncentrowało się na pracy w [...] oraz [...], nie zaś na pracy w rolnictwie. Oznacza to, że ww. osoby nie spełniały również warunków do uzyskania renty inwalidzkiej, przewidzianych omawianą ustawą z dnia 27 października 1977 r. Jak z powyższego wynika w sprawie została spełniona pierwsza z przesłanek z powołanego art. 53 ust. 1. w/w ustawy.

Odnosząc się natomiast do kwestii dotyczącej złożenia przez rolnika wniosku, zauważyć należy, że w zgromadzonej dokumentacji zachowało się, podpisane przez L. i E. małżonków K., podanie z dnia [...] października 1977 r., w którym wskazane wyżej osoby wniosły o przejęcie ich gruntów, położonych we wsi [...], a swoją prośbę motywowały faktem, iż oboje znajdują się na rencie inwalidzkiej oraz nie mogą już dłużej prowadzić gospodarstwa ze względu na podeszły wiek. Przy czym po prawej stronie u dołu podania zostali wymienieni obydwoje małżonkowie, zaś po lewej stronie znajduje się podpis jedynie E. K. Zatem zdaniem Sądu, organ nadzoru słusznie stwierdził, że analiza tego podania prowadzi do wniosku, iż podpisy złożone przez L. i E. małżonków K. po prawej stronie dokumentu odnoszą się do ich prośby o przejęcie na własność Państwa gruntów położonych we wsi [...]. Za takim ustaleniem przemawia również okoliczność, iż powyższa prośba została sformułowana w liczbie mnogiej, a więc wyraża wolę obydwojga małżonków. Natomiast znajdujący się po lewej stronie omawianego podania podpis E. K. należy interpretować jako odnoszący się do dodatkowej adnotacji, w myśl której E. K. zrzeka się użytkowania działki przyzagrodowej o powierzchni do [...] ha. W tym miejscu, w odniesieniu do zarzutu skargi, zauważyć należy, że wskazany w treści decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lipca 1979 r. (podpisanej przez [...]) wniosek z dnia [...] sierpnia 1979 r. o przekazaniu opisanego gospodarstwa rolnego na własność Państwa za spłaty pieniężne z pewnością wskazuje nieprawidłową jego datę. W ocenie Sądu świadczy o tym niesporny fakt, wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przekazanie gospodarstwa małżonków K., z datą wcześniejszą niż jego złożenie. Wobec faktu niezachowania się w aktach sprawy administracyjnej żadnego innego, poza wnioskiem datowanym na [...] października 1977 r., Sąd uznał, że data wniosku podana została omyłkowo w sentencji decyzji z dnia [...] lipca 1979 r., która stanowi dokument urzędowy sporządzony mimo tej omyłki w przepisanej formie i stanowiący dowód tego co zostało w niej urzędowo stwierdzone.( art.76 § 1 k.p.a.) Natomiast art. 75 § 1 k.p.a., nakazuje dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem może być dokument urzędowy, zeznania świadków, opinia biegłego oraz oględziny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1767/13). Jednocześnie, w ocenie Sądu, kwestia braku świadomości L. K., iż kontrolowana decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...] dotyczyła przejęcia na własność Państwa również działki nr [...] (obecnie [...]), za którą strona do chwili obecnej uiszczała podatki, uznając się za jej właścicielkę, nie może przesądzać, iż decyzja Naczelnika z dnia [...] lipca 1979 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 53 ww. ustawy z dnia 27 października 1977 r. Wskazać w ocenie Sądu należy, że z podania (wniosku) z dnia [...] października 1977 r. wynika jednoznacznie, iż wolą małżonków K. było przekazanie na własność Państwa całego gospodarstwa, położonego we wsi [...], stanowiącego ich wspólność ustawową małżeńską, a zatem również i działki nr [...] (obecnie [...]). Odnosząc się do argumentu skarżącej dotyczącego opłacania podatku za działkę oznaczona numerem [...], wskazać należy, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 z późn. zm.), podatnikiem podatku mogła być również osoba fizyczna, posiadająca nieruchomość bez tytułu prawnego. Z powyższym pozostaje w spójności treść wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] września 2015 r., dotyczący działki aktualnie oznaczonej nr [...], w którym L. K. została określona jako władająca, zaś właściciel przedmiotowej działki pozostaje nieustalony. Ponadto organ nadzoru słusznie uznał, że w sprawie brak jest również podstaw do przyjęcia, że powołana decyzja Naczelnika została wydana z rażącym naruszeniem art. 39 k.p.a., regulującego instytucję doręczania pism stronom i w konsekwencji nie weszła do obrotu prawnego. Decyzja ta została bowiem w dniu [...] lipca 1979 r. opatrzona klauzulą, zgodnie z którą decyzja, wobec nie wniesienia odwołania, podlega wykonaniu. Zatem przedmiotowa decyzja musiała zostać uprzednio skutecznie doręczona co najmniej E. K. Przy czym organ nadzoru zasadnie zwrócił uwagę, że L. K., we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, potwierdziła, iż po przekazaniu przedmiotowego gospodarstwa od działki nr [...] nie były opłacane podatki i grunt ten nie był uprawiany. Okoliczność ta przeczy zatem argumentowi strony o braku wiedzy co do objęcia decyzją Naczelnika działki nr [...] oraz poddaje w wątpliwość brak jej wiedzy, co do przejęcia na własność Państwa działki nr [...] (obecnie [...]), co do której sprowadza się istota skargi, zarówno w sensie władania tą działką jak i w zakresie tytułu prawnego przysługującego do niej skarżącej. Jednocześnie organ nadzoru słusznie podniósł, że argument strony dotyczący braku udziału L. K. w postępowaniu zakończonym decyzją Naczelnika z dnia [...] lipca 1979 r. należy kwalifikować w kategorii przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a nie jako przesłankę do stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji.