Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 36/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3,  art. 120, art. 145 par. 1 pkt 1  lit. c,  art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 44
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od grzywny 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] na rzecz B. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] postanowieniem

z dnia [...] października 2018 r., nr [...], sprostowanym postanowieniem

z dnia [...] listopada 2018 r. - po rozpoznaniu wniosku B. G. z dnia [...] września 2018 r. o zwolnienie od grzywny - odmówiła zwolnienia jej od grzywny w wysokości 10.000 zł.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] , dalej jako: Komisja, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. postanowiła:

w pkt 1) wszcząć z urzędu postępowanie rozpoznawcze w sprawie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], oraz decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...], dotyczących nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działki nr [...] i [...], obręb [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] w [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...] (dawne oznaczenie wykazem hipotecznym nr [...]), z udziałem stron w tym – B. G.;

w pkt 2) zawiadomić strony o wszczęciu postępowania rozpoznawczego poprzez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej - na podstawie art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] , wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. poz. 718, ze zm.), dalej jako: ustawa.

Kolejnym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Komisja postanowiła:

w pkt 1) zawiadomić właściwe organy administracji oraz sądy o wszczęciu z urzędu postępowania rozpoznawczego;

w pkt 2) zawiadomić o wydaniu tego postanowienia przez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej.

Powyższe postanowienia zostały ogłoszone w Biuletynie Informacji Publicznej

w dniu [...] maja 2018 r.

W wykonaniu postanowienia Komisji z dnia [...] kwietnia 2018 r. o wszczęciu postępowania rozpoznawczego – zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. zawiadomiono strony postępowania - w tym B. G. - o wszczęciu postępowania rozpoznawczego.

Następnie Komisja wezwaniem z dnia [...] czerwca 2018 r. wezwała B. G. do osobistego stawienia się w dniu [...] lipca 2018 r., o godzinie 10.30

w gmachu Prokuratury [...] przy ul. [...] w [...] (aula) w celu przesłuchania w charakterze strony postępowania. W wezwaniu wskazano, że stawiennictwo osobiste jest obowiązkowe.

Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie, przesłana za pośrednictwem operatora pocztowego, nie została odebrana przez B. G. i została uznana przez Komisję za skutecznie doręczoną z dniem 28 czerwca 2018 r.

W dalszej kolejności Komisja postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r., działając na podstawie art. 75 § 1, art. 86 i art. 123 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 1

i art. 38 ust. 1 ustawy, postanowiła:

w pkt 1) dopuścić dowód z przesłuchania między innymi – B. G. w charakterze strony postępowania na rozprawie z dniu [...] lipca 2018 r. na okoliczność przebiegu reprywatyzacji nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...];

w pkt 2) wezwać między innymi B. G. do stawienia się osobiście na rozprawie w dniu [...] lipca 2018 r.;

w pkt 3) zawiadomić o wydaniu tego postanowienia przez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej.

Postanowienie zostało ogłoszone w Biuletynie Informacji Publicznej w dniu

[...] czerwca 2018 r.

Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Komisji z dnia [...] czerwca 2019 r. wyznaczono termin rozprawy przed Komisją na dzień [...] lipca 2018 r., godzina 10.30,

w gmachu Prokuratury [...] przy ul. [...] w [...] (aula). Zarządzono również, aby o terminie rozprawy zawiadomić strony - w tym B. G. - poprzez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy.

Zarządzenie zostało ogłoszone w Biuletynie Informacji Publicznej w dniu

[...] czerwca 2018 r..

Kolejną czynnością Komisji było wezwanie z dnia [...] czerwca 2018 r., którym wezwano B. G. do osobistego stawienia się w dniu [...] lipca 2018 r., o godzinie 10.30 w gmachu Prokuratury [...] przy ul. [...] w [...] (aula) w celu przesłuchania w charakterze strony postępowania. W wezwaniu wskazano, że stawiennictwo osobiste jest obowiązkowe.

Ze znajdującej się w aktach sprawy notatki służbowej wynika, że pracownik Ministerstwa Sprawiedliwości w dniach 10 i 11 lipca 2018 r. - na polecenie Naczelnika Wydziału Organizacyjnego - podjął nieudaną próbę dostarczenia wezwania na rozprawę dla B. G..

Komisja wydanym na rozprawie w dniu [...] lipca 2018 r. postanowieniem ukarała B. G. grzywną w wysokości [...] zł za niestawienie się na rozprawie bez uzasadnionej przyczyny.

Postanowienie zostało doręczone ukaranej za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 30 sierpnia 2018 r.

W piśmie z dnia [...] lipca 2019 r. (data prezentaty biura podawczego Ministerstwa Sprawiedliwości) B. G. wystąpiła do Komisji o usprawiedliwienie jej nieobecności na posiedzeniu w dniu [...] lipca 2018 r. i zwolnienie jej z obowiązku zapłaty grzywny wskazując, że w dniach [...] czerwca - [...] lipca 2018 r. przebywała na wcześniej zaplanowanym urlopie wypoczynkowym za granicą u rodziny w [...] - na potwierdzenie czego załączyła swój wniosek urlopowy. Dodała, iż po powrocie do Polski dowiedziała się od siostry, że Komisja próbowała doręczyć jej korespondencję, zaś w dniu [...] lipca 2018 r. odbyło się posiedzenie Komisji, na które była wzywana. Podała również, iż w skrzynce pocztowej znalazł awizo, które nie było już możliwe do zrealizowania. Podniosła także, że gdyby wiedziała wcześniej o wezwaniu Komisji miałaby wówczas szanse poprzestawiać plany urlopowe i wrócić do kraju. Nie rozumie również, dlaczego została ukarana grzywną, skoro nie miała nawet sposobności zapoznać się z kierowaną do niej korespondencją.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Komisja postanowieniem z dnia

[...] sierpnia 2018 r. odmówiła zwolnienia jej od grzywny, wskazując, iż wniosek ten jest przedwczesny, gdyż siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o zwolnienie od grzywny nie rozpoczął jeszcze biegu z uwagi na to, że strona nie otrzymała przedmiotowego zawiadomienia o ukaraniu grzywną.

Postanowienie to zostało doręczone wnioskodawczyni za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 20 września 2018 r.

Wnioskiem z dnia [...] września 2018 r., podtrzymanym pismem z 1 października 2018 r., B. G. ponownie wystąpiła o usprawiedliwienie jej nieobecności na posiedzeniu Komisji w dniu [...] lipca 2018 r. oraz zwolnienie jej od nałożonej grzywny i dołączenie do tego wniosku złożonego przez nią w dniu [...] lipca 2018 r. wniosku o usprawiedliwienie jej nieobecności - pisma wraz z załącznikiem. Ponownie podniosła, że przez miesiąc przebywała za granicą.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., sygn. akt [...], sprostowanym postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r., odmówiła zwolnienia B. G. od grzywny - podnosząc, że wniosek o zwolnienie od grzywny nie zasługuje na uwzględnienie. Komisja przywołała treść art. art. 18 ust. 2 i art. 20 ust. 1 ustawy. Postanowienie została doręczone wnioskodawczyni za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 9 listopada 2018 r.

Zdaniem Komisji wnioskodawczyni, składając wniosek o zwolnienie od grzywny z zachowaniem terminu, nie powołała żadnych okoliczności, które usprawiedliwiałyby jej niestawiennictwo na rozprawie w dniu [...] lipca 2018 r., a argumentacja wskazana

we wniosku nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Komisji, wnioskodawczyni nie przedstawiła obiektywnej przyczyny uzasadniającej jej niestawiennictwo. Przesłankami mogącymi usprawiedliwić nieobecność mogłyby być jedynie przesłanki natury osobistej, tj. związane z osobistą sytuacją strony (takie jak choroba uniemożliwiająca stawienie się na rozprawie), bądź zdarzenie o charakterze nadzwyczajnym i powszechnym, siły wyższej, jak np. wystąpienie klęski żywiołowej (np. powodzi), która uniemożliwiłaby przybycie na wezwanie Komisji.

Komisja wskazała, że postępowanie rozpoznawcze dotyczące nieruchomości przy ul. [...], którego stroną jest wnioskodawczyni, zostało wszczęte w dniu [...] kwietnia 2018 r. W tym samym dniu Komisja zawiadomiła o wszczęciu postępowania poprzez zamieszczenie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Sprawiedliwości.

Następnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Komisja dopuściła dowód z przesłuchania strony - wnioskodawczyni - na okoliczność przebiegu reprywatyzacji nieruchomości położonej przy ul. [...]. Przedmiotowe postanowienie zostało ogłoszone w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu [...] czerwca 2018 r.

W dniu [...] czerwca 2018 r. Przewodniczący Komisji zarządził o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień [...] lipca 2018 r. Zarządzenie zostało ogłoszone w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu [...] czerwca 2018 r.

W dalszej kolejności, pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. Komisja wezwała wnioskodawczynię do osobistego stawiennictwa na rozprawie w dniu [...] lipca 2018 r. - celem przesłuchania w charakterze strony. Przedmiotowe wezwanie zostało ogłoszone w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu [...] czerwca 2018 r.

Komisja wyjaśniła, że zgodnie z treścią art. 16 ust. 3 ustawy strony mogą być zawiadamiane o wszczęciu postępowania, decyzjach i innych czynnościach Komisji poprzez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej urzędu obsługującego Ministra Sprawiedliwości. Zgodnie z art. 16 ust. 4 ustawy przepis ust. 3 wskazanego artykułu stosuje się odpowiednio do wezwania strony lub świadka na rozprawę. Zawiadomienie lub doręczenie zawiadomienia lub wezwania uważa się za dokonane po upływie 7 dni od dnia publicznego ogłoszenia.

Zdaniem Komisji, w tym stanie faktycznym sprawy, wnioskodawczyni miała wiedzę o toczącym się postępowaniu rozpoznawczym w sprawie nieruchomości położonej przy ul. [...]. Miała ona także możliwość zapoznania się z czynnościami podejmowanymi w postępowaniu, w tym także o rozprawie planowanej na dzień [...] lipca 2018 r. Jako strona postępowania rozpoznawczego powinna była przewidzieć, że Komisja będzie podejmować działania z jej udziałem.

Ponadto Komisja zaznaczała, że dokonała także wezwania wnioskodawczyni na rozprawę w trybie określonym w trybie art. 42 – 44 k.p.a. Wezwanie na rozprawę z dnia [...] czerwca 2018 r. zostało wysłane pocztą na podany adres zamieszkania wnioskodawczyni, tj. ul. [...],[...]. Wezwanie zostało awizowane w dniu 14 czerwca 2018 r., a następnie ponownie awizowane w dniu 22 czerwca 2018 r. Adresatka nie podjęła przesyłki - z tego też powodu w dniu 10 lipca 2018 r. wezwanie zostało zwrócone do Ministerstwa Sprawiedliwości ze skutkiem prawidłowego doręczenia. Skutek doręczenia przedmiotowego wezwania nastąpił w dniu 28 czerwca 2018 r., tj. z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a.

Dodatkowo Komisja zauważała, że zgodnie z art. 92 k.p.a. termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie o rozprawie nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed rozprawą.

Zatem dokonano prawidłowego wezwania wnioskodawczyni do osobistego stawiennictwa na rozprawę w dniu [...] lipca 2018 r. poprzez Biuletyn Informacji Publicznej Ministerstwa Sprawiedliwości oraz w trybie art. 42 i 43 k.p.a.

Jak wynika z treści art. 16 ust. 3 w zw. z art. 16 ust. 4 ustawy wezwanie dokonane poprzez Biuletyn Informacji Publicznej Ministerstwa Sprawiedliwości jest wystarczające do prawidłowego wezwania strony do osobistego stawiennictwa na rozprawie. Komisja dokonując wezwania także w trybie art. 42 i 43 k.p.a., wychodząc poza obowiązek wynikający z ustawy z dnia 9 marca 2017 r., działała z należytą starannością oraz w interesie strony.

Komisja wskazała też, że okoliczności powołane przez stronę we wniosku o zwolnienie od grzywny, nie stanowią podstawy do usprawiedliwienia nieobecności na rozprawie w dniu [...] lipca 2018 r. Pierwsze awizo przesyłki zawierającej wezwanie na rozprawę nastąpiło w dniu 14 czerwca 2018 r. W tym też dniu strona wystąpiła dopiero z wnioskiem o udzielenie jej urlopu wypoczynkowego w terminie od [...] czerwca 2018 r. do [...] lipca 2018 r., a zatem – zdaniem organu - strona miała możliwość zapoznania się z wezwaniem na rozprawę. To w interesie strony było, aby przed planowanym długim urlopem odebrać skierowaną do niej korespondencję. Nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem strony, iż o korespondencji dowiedziała się dopiero po powrocie z urlopu wypoczynkowego, gdyż z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że mogła podjąć skierowaną do niej korespondencję przed planowanym urlopem.

Komisja podnosiła również, iż wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, że w terminie od [...] czerwca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. przebywała poza miejscem zamieszkania.

Na tle analogicznych regulacji zawartych w ustawie z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm.) Naczelny Sąd administracyjny stwierdził, że: "lakoniczne i ogólnikowe powołanie się (...) na natłok obowiązków i bliżej niesprecyzowany wyjazd służbowy, bez uprawdopodobnienia tej okoliczności, czy podania bardziej szczegółowych i weryfikowalnych informacji na ten temat, nie stanowi przyczyny obiektywnie uniemożliwiającej stawienie się na żądanie organu. Słusznie wskazuje się w skardze kasacyjnej, że organ nie może się opierać jedynie na podaniu przez osobę wzywaną przyczyny braku stawiennictwa. Musi mieć możliwość weryfikacji podnoszonych przez wezwanego na przesłuchanie świadka okoliczności niestawiennictwa, a nie jest to możliwe przy całkowitym braku ich udowodnienia, czy choćby uprawdopodobnienia. Jak zasadnie podkreśla autor skargi kasacyjnej, skarżący nie uzasadnił przyczyny niestawiennictwa poprzez przedstawienie choćby rezerwacji biletu czy korespondencji biznesowej. W świetle powyższego prawidłowa była ocena organów, iż skarżący nie stawił się na przesłuchanie bez uzasadnionej przyczyny, co dawało podstawę do nałożenia na niego kary porządkowej, zwłaszcza, że wezwanie spełniało wszelkie wymogi, o których mowa w art. 159 Ordynacji Podatkowej" (wyrok NSA z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt I FSK 484/16, Legalis nr 1711357).

W ocenie Komisji, nawet gdyby organ uznał, że strona faktycznie przebywała na urlopie wypoczynkowym w terminie rozprawy, to w żaden sposób nie uprawdopodobniła faktu przebywania poza miejscem zamieszkania np. poprzez przedstawienie biletu podróży. Na tle wskazanego orzecznictwa, nawet wyjazd służbowy nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej niestawiennictwo na wezwanie organu. Tym bardziej takiej okoliczności nie może stanowić wyjazd na urlop wypoczynkowy.

Nałożona przez Komisję grzywna jest elementem szeroko rozumianej policji sesyjnej. Ustanawiając kompetencje organu administracji publicznej m.in. do wezwania strony, świadka lub biegłego do osobistego stawiennictwa, ustawodawca wyposażył Komisję w prawo do stosowania środków przymuszających zobowiązanego do dokonania tych czynności. W konsekwencji uzasadnione jest zawsze stosowanie kary grzywny, gdy nie zostanie wykonane wezwanie do osobistego stawiennictwa na posiedzeniu.

Możliwość stosowania kar porządkowych przez organy administracji publicznej ma na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania administracyjnego do określonych zachowań, niezbędnych z punktu widzenia koniecznych czynności procesowych organu. Uchylanie się przez stronę od wykonywania obowiązków procesowych w postępowaniu administracyjnym może bowiem uniemożliwić realizację zasady prawdy materialnej określoną w art. 7 k.p.a., a nawet uniemożliwić zakończenie postępowania.

Komisja wskazała, że charakter prawny kary grzywny jako kary porządkowej nie budzi wątpliwości. W orzecznictwie sądowym podkreśla się bowiem, że jej celem jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie posłuchu postanowieniom organów administracyjnych. Równocześnie regulacja ta ma zapewnić sprawny przebieg postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w przewidzianym ustawowo terminie.

Treścią obowiązku wynikającego z wezwania Komisji jest nakaz osobistego stawiennictwa skierowany do konkretnej osoby, tj. w niniejszej sprawie do strony B. G.. Jest to procesowy obowiązek o charakterze osobistym i niepieniężnym. Obowiązki o charakterze niepieniężnym polegają na takim zachowaniu się zobowiązanego, które jest zgodne z dyspozycją normy prawnej. Osobisty charakter

obowiązku administracyjnego wyklucza możliwość jego wykonania przez osobę trzecią (zob. Uchwała NSA z dnia 26 maja 2008 r., I FPS 8/07, CBOSA).

Komisja zauważyła, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że niewykonanie przez podmiot zobowiązany do obowiązku konkretnego zachowania się, tj. osobistego stawiennictwa, powinno być obwarowane karą porządkową, a osoba która nie wykonała obowiązku winna ponosić konsekwencje swej biernej postawy w postępowaniu administracyjnym (wyrok NSA z dnia 3 czerwca

2008 r., II FSK 471/08). W sytuacji, gdy adresat obowiązku w ogóle nie stosuje się do wezwania organu administracyjnego, organ ten ma możliwość podjęcia dopuszczalnych prawem kroków zmierzających do uzyskania od podmiotu zobowiązanego do osobistego stawiennictwa takiego zachowania, do jakiego zobowiązał go na podstawie przepisów prawa. Takim dopuszczalnym środkiem dyscyplinującym jest kara porządkowa. Podstawę jej zastosowania stanowi zachowanie adresata obowiązku niezgodne z jego treścią (wyrok NSA z dnia 14 października

2011 r., II FSK 760/10).

W konkluzji Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] stwierdziła, że B. G. nie stawiła się przed nią na rozprawie w dniu [...] lipca 2018 r. bez uzasadnionej przyczyny, zaś okoliczności wskazane we wniosku o zwolnienie od grzywny nie usprawiedliwiają niestawiennictwa w tym dniu na rozprawie.

Na powyższe postanowienie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] z dnia [...] października 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. G., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu:

1) naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia przez organ całego materiału zebranego w sprawie jej zwolnienia w związku z tym pominięcie okoliczności, że nie mogła zostać wezwana do stawiennictwa na posiedzenie Komisji pismem z dnia [...] czerwca 2018 r., skoro dopiero w dniu

[...] czerwca 2018 r. Przewodniczący Komisji zarządził wyznaczenie rozprawy na

[...] lipca 2018 r., nie mogła się także dowiedzieć o tym, że jest do niej kierowane wezwanie, skoro wyjechała na urlop za granicę [...] czerwca 2018 r. do swojej rodziny. Przy czym - przekazała Komisji wniosek urlopowy złożony u pracodawcy, tymczasem Komisja przyjęła fikcję doręczenia jej tego wezwania w terminie, kiedy była ona poza granicami kraju;

2) naruszenie związane z przyjęciem przez organ, że nie powołała żadnych okoliczności, które usprawiedliwiałyby jej niestawiennictwo na rozprawie w dniu [...] lipca 2018 r., podczas gdy Komisja sama wskazała w uzasadnieniu postanowienia, iż w tym czasie przebywała poza Polską - jej usprawiedliwieniem jest to, że nie wiedziała o tej korespondencji i dowiedziała się o niej po powrocie z urlopu.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie jej od grzywny oraz zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że stanowisko Komisji jest niekonsekwentne, albowiem najpierw wysyła do niej wezwanie, a potem dopiero w dniu [...] czerwca 2018 r. i następnie [...] czerwca 2018 r. wydaje kolejne postanowienia, na mocy których ma ona zostać przesłuchana i wyznaczony zostaje termin rozprawy. Skarżąca podniosła, skąd Komisja, formułując wezwanie z [...] czerwca 2018 r., wiedziała komu ma je wysłać i na jaki termin ma ją wezwać i czy takie działanie pozostaje w zgodzie z przepisami prawa.

W dalszej części swojej skargi wskazała, że nie mogła dowiedzieć się o wezwaniu skoro w trakcie, gdy przesyłka zawierająca wezwanie była w drodze, ona już wyjeżdżała. Komisja nie dostrzegła faktu, że dzień [...] czerwca 2018 r. to poniedziałek, a wnioski urlopowe wypisuje się od początku tygodnia. Nie oznacza to jednak, że wyjechała ona na urlop w poniedziałek, gdyż wyjechała wcześniej w weekend.

Skarżąca nie zgadza się z Komisja, iż nie uprawdopodobniła tego, że była na urlopie, podnosząc, iż przedstawiła Komisji wniosek urlopowy złożony u pracodawcy. Dodała, że nie wie jak ma wykazać, iż była u rodziny, skoro nie poniosła kosztów mieszkania u rodziny.

Podsumowując skarżąca stwierdziła, że w jej ocenie wszystkie te okoliczności stanowią usprawiedliwienie jej nieobecności. Zatem niezgodna z prawem jest odmowa zwolnienia jej z grzywny w sytuacji, gdy była ona w tym czasie na urlopie - dodatkowo podnosząc przy tym, że daty wysyłania tej korespondencji i zamieszczenia ogłoszeń nie są ze sobą spójne.

W odpowiedzi na skargę Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] wniosła o oddalenie skargi, jako bezzasadnej, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie oraz wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także postępowanie rozstrzygające sprawę co do istoty. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Zgodnie z art. 16 ust. 2, 3 i 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] , wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. poz. 718, ze zm.), dalej jako: ustawa, o wszczęciu postępowania rozpoznawczego Komisja zawiadamia [...] oraz pozostałe strony postępowania. Jeżeli decyzja reprywatyzacyjna została wydana przez inny organ, stroną postępowania przed Komisją jest ten organ albo inny organ właściwy do rozpoznania sprawy. Strony mogą być zawiadamiane o wszczęciu postępowania, decyzjach i innych czynnościach Komisji poprzez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej urzędu obsługującego Ministra Sprawiedliwości.

Stosownie do art. 38 ust. 1 ustawy w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 8 § 2, art. 13, art. 25, art. 31, art. 96-96n, art. 114-122 oraz art. 127-144 tej ustawy.

Z cytowanego art. 38 ust. 1 ustawy wynika, że Komisja, obok ogłoszenia

w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości, może również dokonywać doręczeń za pośrednictwem operatora pocztowego na zasadach

i w trybie określonym w dziale I rozdziale 8 k.p.a., w tym również doręczenia zastępczego, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie odnośnie doręczenia skarżącej wezwania z dnia [...] czerwca 2018 r.

Wskazać przy tym należy, że doręczenie wywiera skutek prawny tylko w razie zachowania procedury określonej w przepisach rozdziału 8 działu I k.p.a.

W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a.:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej -

w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) -

w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).

Aby uznać doręczenie zastępcze za dokonane prawidłowo muszą łącznie zostać spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia decyzji stronie. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i dlatego nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów z art. 44 k.p.a., w tym wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Uchybienie choćby jednemu z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż strona zeń korzystająca nie będzie mogła skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia (por. wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3300/18).

Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2553/16, stwierdził, że osoba doręczająca powinna w treści zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, poinformować o pozostawieniu pisma procesowego do odbioru, precyzyjnie wskazać miejsca (tzn. określić nazwę danej instytucji

i jej adres), w którym pismo może być odebrane, wskazać, że pismo może być odebrane w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 k.p.a. oraz szczegółowo pouczyć o skutkach prawnych nieodebrania pisma w tak wyznaczonym terminie. Podkreślić przy tym należy,

że adresat musi być zawiadomiony w sposób niebudzący wątpliwości zarówno

o pozostawieniu pisma, miejscu, gdzie może je odebrać, jak i terminie odbioru.

W przypadku braku takiej informacji doręczenie zastępcze jest bezskuteczne. Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego z art. 44 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie na znajdującej się w aktach sprawy kopercie zawierającej wezwanie z dnia [...] czerwca 2019 r. do osobistego stawiennictwa skarżącej na rozprawę w dniu [...] lipca 2019 r. (na stronie koperty zawierającej adres skarżącej) widnieje jedynie, nie wiadomo przez kogo i w którym momencie, odręcznie sporządzona adnotacja; "awizo 14 06 18". Jednocześnie nie zawarto dodatkowej informacji, czy i w jaki sposób zawiadomiono adresata o przesyłce. Brak jest również stempla pocztowego potwierdzającego dokonanie tego pierwszego awiza, jak również brak jest podpisu doręczyciela, który go dokonał.

Przy czy zauważyć należy, że na kopercie znajdują się inne adnotacje i odnoszące się do nich stemple pocztowe - mianowicie: adnotacja "awizo powtórne dnia 22-08-2018", stempel pocztowy z tą samą datą oraz podpis doręczyciela, a także adnotacja "zwrot nie podjęto w terminie" - przy niej zaś stempel pocztowy z datą 29.06.2018 i podpis pracownika poczty.

Nie można pominąć również tego, że na znajdującej się na odwrocie koperty pierwszej stronie zwrotnego potwierdzenia odbioru, brak jest jakichkolwiek adnotacji, stempli pocztowych czy podpisów. Dodać należy, iż w aktach sprawy brakuje również drugiej strony potwierdzenia odbioru tej przesyłki.

Skoro zatem na przesyłce (strona koperty zawierająca adres skarżącej) i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (pierwsza strona tzw. "zwrotki") brak jest informacji o sposobie zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru, jak również brak jest stempla pocztowego potwierdzającego dokonanie pierwszego awiza oraz brak jest podpisu doręczyciela, który dokonał pierwszego awiza - to nie można było przyjąć fikcji doręczenia zastępczego.

Dlatego też w sytuacji - gdy nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki określone w art. 44 k.p.a. - nie można uznać, że nastąpiło skuteczne doręczenie zastępcze.

Jak wskazano bowiem w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2553/16 oraz w powołanym w nim orzecznictwie, odnotowanie wyłącznie informacji o awizowaniu, bez podania miejsca pozostawienia zawiadomienia, nie spełnia wymogu określonego w art. 44 § 2 k.p.a. - to zaś nie pozwala uznać skuteczności takiego doręczenia.

Tym samym w przedmiotowej sprawie doręczenie zastępcze nie wywołało związanych z nim skutków prawnych - zatem nie można przyjąć, że wezwanie skarżącej z dnia [...] czerwca 2018 r. do osobistego stawiennictwa na rozprawę w dniu [...] lipca 2018 r. zostało skutecznie jej doręczone w dniu 28 czerwca 2018 r.

Ponadto zastanowienie budzi okoliczność, że w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajdują się kompletne oryginały wszystkich pozostałych zwrotnych potwierdzeń odbioru orzeczeń Komisji doręczonych skarżącej (zwrotek) - za wyjątkiem właśnie wezwania dla skarżącej z dnia [...] czerwca 2018 r. Wezwanie to składa się tylko z jednej strony koperty zawierającej adres skarżącej oraz z jednej strony zwrotnego potwierdzenia odbioru - które nie dość, że nie są obustronne, to są jeszcze w kserokopii poświadczonej za zgodność z oryginałem.

Podsumowując Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy doszło do naruszenia przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] art. 44 § 2 k.p.a. - co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto Sąd pragnie zauważyć, że wezwanie B. G. do osobistego stawiennictwa na rozprawie w dniu [...] lipca 2018 r. zostało ogłoszone w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 20 czerwca 2018 r. (k. 23 akt sprawy). Zaś zawiadomienie lub doręczenie zawiadomienia lub wezwania uważa się za dokonane po upływie 7 dni od dnia publicznego ogłoszenia.

Tymczasem skarżąca konsekwentnie podnosi, że w dniach [...] czerwca - [...] lipca 2018 r. przebywała na wcześniej zaplanowanym urlopie wypoczynkowym za granicą u rodziny w [...].

Ponownie rozpoznając sprawę Komisja weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i jeszcze raz rozpatrzy wniosek B. G. o zwolnienie jej od grzywny - biorąc pod uwagę fakt, że wezwanie na rozprawę z dnia [...] czerwca 2018 r. nie zostało jej skutecznie doręczone.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 3, art.145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.