Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1183/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Protokolant ref. staż. Anna Zarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] ([...]) w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256; dalej: kpa) oraz art. 9q ust. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 710 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołań A. J., J. J., M. D., A. D. oraz Z. J. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji pn. "[...]", Minister Rozwoju:

I. uchylił ww. decyzję Wojewody [...]:

- w punkcie I określającym teren objęty inwestycją, w tym linie rozgraniczające teren, na stronie 2, w wierszu 11, licząc od góry strony, zapis: 175;

- w punkcie VIII określającym ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej, na stronie 9, w wierszu 22, licząc od góry strony, zapis: 175;

- arkusze nr 6a i nr 7a mapy w skali 1:500 przedstawiające proponowany przebieg linii kolejowej, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla planowanych obiektów budowlanych, stanowiące załączniki nr [...] i nr [...] do zaskarżonej decyzji

i orzekł w tym zakresie poprzez:

- ustalenie w miejscu uchylenia, w punkcie I określającym teren objęty inwestycją, w tym linie rozgraniczające teren, na stronie 2, w wierszu 11, licząc od góry strony, nowego zapisu: "[...]";

- ustalenie w miejscu uchylenia, w punkcie VIII określającym ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej, na stronie 9, w wierszu 22, licząc od góry strony, nowego zapisu: "[...]",

- zatwierdzenie, w miejsce uchylenia, zamiennych arkuszy nr 6a i nr 7a mapy w skali 1:500 przedstawiającej proponowany przebieg linii kolejowej, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla planowanych obiektów budowlanych, stanowiących załączniki 1.1 i nr 1.2 do niniejszej decyzji;

II. w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję;

III. umorzył postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania wniesionego przez Z. J..

Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej:

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2018 r., uzupełnionym i skorygowanym w trakcie prowadzonego postępowania, [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej: inwestor) wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej w celu realizacji inwestycji pn. "[...]". Jednocześnie wniosła o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na uzasadniony interes społeczny i gospodarczy.

W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku, decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], Wojewoda [...] ustalił lokalizację linii kolejowej pn. "[...]", nadając jej jednocześnie rygor natychmiastowej wykonalności.

Od powyższej decyzji odwołania wnieśli A. J., J. J. i Z. J. oraz M. D. i A. D..

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] Minister Rozwoju (dalej: Minister) orzekł w sposób opisany na wstępie.

W uzasadnieniu na wstępnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 9o ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, do wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla omawianego przedsięwzięcia załączona została mapa w skali 1:500 przedstawiająca proponowany przebieg planowanej inwestycji oraz mapy z projektami podziału nieruchomości. We wniosku określono również zmiany w dotychczasowym przeznaczeniu, zagospodarowaniu i uzbrojeniu terenu oraz wskazano nieruchomości, które planowane są do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa.

Wnioskodawca przedłożył również wymagane opinie, o których mowa w art. 9o ust. 3 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym, bądź dowody potwierdzające doręczenie wystąpień o ich wydanie, w przypadku ich niewydania, co należało potraktować jako brak zastrzeżeń do wniosku.

Ponadto inwestor dołączył do wniosku:

- decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] maja

2017 r., nr [...], stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn.: "[...]",

- decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], zmieniającą decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach.

Analizując złożony przez inwestora wniosek o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej inwestycji kolejowej, organ odwoławczy uznał, że zawiera on wszystkie wymagane prawem elementy.

Następnie organ II instancji wskazał, że stosownie do art. 9o ust. 5a, 5b i 5c ustawy o transporcie kolejowym, projekt decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, został uzgodniony z Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w zakresie dotyczącym zabudowy i zagospodarowania przestrzennego terenu położonego na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią.

W ocenie Ministra, kontrolowana decyzja (z zastrzeżeniem wskazanych poniżej uchybień) czyni zadość wymogom przedstawionym w art. 9q ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. Biorąc pod uwagę dyspozycję art. 9q ust. 6 ww. ustawy za właściwe uznał także ustalenie terminu wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń, na 30 dzień od dnia uzyskania waloru ostateczności zaskarżonej decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej linii kolejowej.

Rozpatrując złożone odwołania Minister w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, pełnią w procesie inwestycyjnym funkcję organów, które będąc właściwymi do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji, nie są uprawnione do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji kolejowej, ani do zmiany proponowanych we wniosku rozwiązań.

Ponadto, zgodnie z art. 9o ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy o transporcie kolejowym, to inwestor we wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej decyduje o jej przebiegu oraz o wielkości terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych, załączając mapy przedstawiające proponowany przebieg inwestycji (linie rozgraniczające teren) oraz mapy zawierające projekty podziałów nieruchomości. Zarówno wojewoda, jak i organ odwoławczy, mogą działać tylko w granicach tego wniosku i nie mają możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji, a więc i w przebieg linii podziału nieruchomości, zaproponowany przez wnioskodawcę. Ocenie dokonanej przez organy I i II instancji może jedynie podlegać zgodność z prawem planowanego przedsięwzięcia, w szczególności spełnienie warunków zawartych w przepisach ustawy o transporcie kolejowym, bowiem stosownie do przepisu art. 9ae tej ustawy, nie można uzależniać wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami.

Jednocześnie Minister wyjaśnił, że organ orzekający w przedmiocie lokalizacji linii kolejowej nie może modyfikować wniosku inwestora, ani też korygować przebiegu linii. Aby odmówić ustalenia lokalizacji linii kolejowej w sposób wnioskowany przez inwestora, organ musi zatem wykazać jej niezgodność z przepisami prawa. Ocenia więc legalność lokalizacji inwestycji w danym miejscu i nie ma kompetencji do oceny jej celowości, czy też słuszności ewentualnej realizacji inwestycji celu publicznego w inny sposób. W toku postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji linii kolejowej organ administracji nie ma prawa modyfikować przebiegu inwestycji wyznaczonego przez inwestora. Nie może też odmówić wydania decyzji pozytywnej, o ile planowana lokalizacja pozostaje w zgodzie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał bogate orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 października 2012 r., K 4/10, który znajduje również zastosowanie w zakresie zasad ustalania lokalizacji inwestycji dotyczących linii kolejowych.

Wobec powyższego Minister stwierdził, że inwestor jest kreatorem miejsca, sposobu i kształtu realizacji inwestycji, natomiast organ orzekający wyznacza dopuszczalne prawem granice tej kreacji, poprzez dokonywanie oceny prawnej, kończącej się aktem władztwa publicznego, zakreślającego te granice. Zadaniem organu jest bowiem sprawdzenie, czy wyznaczone przez wnioskodawcę linie rozgraniczające odpowiadają woli ustawodawcy wyrażonej w regulacjach prawnych mających znaczenie dla wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.

Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy pismem z dnia 10 czerwca 2019 r., wezwał inwestora do wypowiedzenia się w sprawie zagadnień dotyczących lokalizacji planowanej inwestycji kolejowej poruszonych przez strony odwołujące się.

Pismem z dnia 24 czerwca 2019 r., inwestor ustosunkował się do zarzutów podniesionych przez strony, wskazując na brak możliwości zmiany lokalizacji inwestycji i wyjaśniając szczegółowo powody takiego stanowiska.

W piśmie z dnia 28 lipca 2019 r. M. D. oraz A. D. odnosząc się do powyższego stanowiska inwestora, podtrzymali zastrzeżenia względem lokalizacji inwestycji na części ich działki.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2019 r. organ odwoławczy wezwał inwestora do wypowiedzenia się w sprawie zagadnień poruszonych przez M. D. oraz A. D. w ww. piśmie.

W odpowiedzi inwestor nadesłał pismo z dnia 30 sierpnia 2019 r., w którym podtrzymał swoje stanowisko o braku możliwości zmiany lokalizacji inwestycji.

Po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również zarzutów odwołujących się stron, Minister stwierdził, że ustalenie lokalizacji spornej inwestycji kolejowej na działkach skarżących nr [...] (będącej własnością M. D. i A. D.), nr [...] (będącej własnością J. J. i A. J.), obie działki z obrębu [...], w sposób zatwierdzony w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe.

W konsekwencji Minister uznał za niezasadne zarzuty J. J. i A. J. dotyczące naruszenia:

˗ art. 9o ust. 1 w zw. z art. 9o ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, tj. uznanie, że organ jest uprawniony do wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, która zatwierdza plan podziału nieruchomości, uwzględniając przepisy kpa, podczas gdy właściwa wykładania ww. przepisów oraz analiza materiału dowodowego, w tym w szczególności pisma strony odwołującej się z 12 marca 2019 r., powinna prowadzić do wniosku, że inwestor nie przedstawił wystarczających dowodów na poparcie twierdzeń co do konieczności poprowadzenia inwestycji we wnioskowanym kształcie, a więc m.in. w zakresie wywłaszczenia nieruchomości odwołujących się, a w konsekwencji organ I instancji powinien oddalić wniosek o ustalenie lokalizacji linii kolejowej,

˗ art. 9o ust. 3 pkt 1 i 3, art. 9q ust. 1 pkt 4 oraz art. 9s ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez uznanie, że prawidłowo określono zakres planowanej inwestycji w części wkraczającej na nieruchomość obejmującą działkę nr [...] i uznanie, że inwestor w sposób odpowiedni zagwarantował przy realizacji inwestycji ochronę właściciela ww. nieruchomości.

Minister uznał za niezasadne również zarzuty M. D. i A. D. dotyczące braku ich zgody na zajęcie części ww. działki nr [...] pod lokalizację inwestycji oraz żądanie przeprowadzenia inwestycji po drugiej stronie torowiska.

Przechodząc do oceny ww. zarzutów organ odwoławczy wskazał, iż brak zgody stron na ustalenie lokalizacji inwestycji kolejowej na części ich działek, w koncepcji przyjętej przez inwestora i zatwierdzonej w zaskarżonej decyzji, nie stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji, gdyż przepisy obowiązującego prawa, w tym przepisy ustawy o transporcie kolejowym, nie uzależniają udzielenia inwestorowi lokalizacji inwestycji na danej nieruchomości od wyrażenia na to zgody podmiotu będącego właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym tych nieruchomości.

Wobec powyższego zdaniem organu odwoławczego, brak zgody odwołujących się na lokalizację inwestycji w obszarze ich działek nie stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji.

Minister przypomniał, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów zawartych w rozdziale 2b ustawy o transporcie kolejowym zatytułowanym "Szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych". Przepisy te, obok m.in. regulacji zawartych w specustawie drogowej należą do szczególnych regulacji prawnych o ograniczonym czasowo okresie obowiązywania, których podstawowym celem jest uproszczenie i przyspieszenie inwestycji infrastrukturalnych, z reguły realizowanych z zaangażowaniem funduszy unijnych. Rzeczone uproszczenia z natury rzeczy muszą wiązać się z ograniczeniem praw właścicieli nieruchomości objętych inwestycją w porównaniu z ogólną (zwykłą) procedurą zmierzająca do realizacji inwestycji celu publicznego. Powyższe okoliczności w ocenie organu II instancji uzasadniają z jednej strony znaczne zwiększenie uprawnień inwestora (decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej rozstrzyga jednocześnie o ustaleniu lokalizacji inwestycji, zatwierdza podział nieruchomości i orzeka o przejściu z mocy prawa nieruchomości lub ich części na własność odpowiedniego podmiotu publicznoprawnego, jak również określana ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej), natomiast z drugiej strony zdecydowane ograniczenie uprawnień właścicieli nieruchomości. Jak już wyjaśniono, to inwestor dokonuje wyboru najkorzystniejszych rozwiązań lokalizacyjnych, a rola organu ogranicza się do sprawdzenia kompletności wniosku w świetle wymogów ustawowych oraz tego, czy przedstawiona koncepcja mieści się w granicach wyznaczonych przez prawo. Stosownie bowiem do art. 9ae ustawy o transporcie kolejowym, nie można uzależnić wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami. Niedopuszczalna jest również ocena racjonalności czy słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora, bowiem miałaby ona charakter pozaprawny. O przebiegu inwestycji w zakresie linii kolejowej decyduje inwestor i to on wybiera najbardziej optymalne rozwiązanie lokalizacyjne.

Zdaniem Ministra z powyższego wynika, iż organ administracji publicznej nie jest zobowiązany do badania alternatywnych wariantów przeprowadzenia inwestycji liniowej w sytuacji, gdyby właściciele nieruchomości zgłosili sprzeciw wobec lokalizacji przedsięwzięcia zaproponowanej przez inwestora. Gospodarzem projektu jest tylko inwestor, organ wydający decyzję w oparciu o przedłożony projekt nie jest uprawniony do ingerowania w jego założenia, w tym w przebieg inwestycji liniowej. Natomiast rolą orzekających w sprawie organów jest sprawdzenie kompletności wniosku inwestora w świetle wymogów ustawowych oraz czy koncepcja składającego wniosek mieści się w granicach wyznaczonych przez prawo. Tylko w przypadku stwierdzenia przez organy, że kształt inwestycji w wersji zgłoszonej we wniosku inwestora narusza określony przepis prawa, zobowiązuje te organy do odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji w zakresie linii kolejowej w wersji wnioskowanej przez inwestora, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Jak wskazał Minister inwestor zarówno na etapie postępowania przed organem I instancji, jak również na etapie postępowania odwoławczego przedstawił szczegółową argumentację w zakresie braku możliwości uwzględnienia żądania odnośnie przeprowadzenia inwestycji kolejowej bez konieczności ingerowania w ich działki. Po zapoznaniu się ze stanowiskiem inwestora Minister stwierdził, iż jest ono rzeczowe i nie nosi cech dowolności.

Na wydzielonych działkach nr [...] oraz nr [...] planowana jest budowa rowu służącego do odprowadzania wód opadowych z układu torowego oraz zabezpieczenie terenów przyległych przed napływem wód opadowych ze skarpy kolejowej, a także zabezpieczenie skarpy kolejowej przed napływem wód opadowych z terenów przyległych. Budowa rowu u podnóża skarpy jest niezbędna ze względu na zabezpieczenie i zachowanie stabilności nasypu kolejowego.

Inwestor wyjaśnił, iż budowa ww. rowu związana jest z przystosowaniem infrastruktury stacji do aktualnych potrzeb i zwiększenia dostępności komunikacji zbiorowej dla podróżnych. W stacji planowana jest przebudowa układu torowego, w tym budowa dodatkowego toru bocznego. Pociągi przyjeżdżające od strony stacji [...] i kończące bieg na stacji [...]wjeżdżają na istniejący tor zwrotny nr [...] (przy peronie nr [...]), który usytuowany jest po południowej stronie linii kolejowej nr [...]. Pociągi, które będą kończyły i zaczynały bieg na stacji, nie mogą blokować ruchu kolejowego. Powoduje to konieczność bezpośredniego połączenia projektowanego toru bocznego nr [...] z istniejącym torem zwrotnym nr [...], dlatego z uwagi na aktualny układ stacji jego lokalizacja została wyznaczona na przedłużeniu istniejącego toru nr [...].

Ponadto inwestor wskazał, że w aktualnie zaprojektowanej lokalizacji pociągi odstawiane i podstawiane na peron nie będą przecinały istniejących torów głównych (szlakowych), przeznaczonych dla ruchu zasadniczego i pociągów dalekobieżnych, co jest jedynym prawidłowym rozwiązaniem dla nieograniczania przepustowości linii kolejowej, poprzez dążenie w projektowaniu układu torowego do tworzenia maksymalnie bezkolizyjnych kierunkowych połączeń torów. Według inwestora usytuowanie toru odstawczego nie jest możliwe po drugiej stronie stacji, gdyż pociągi celem przejazdu z peronu na tor odstawczy oraz z toru odstawczego na peron za każdym razem musiałby przecinać wszystkie tory w stacji, co wpływałoby na bezpieczeństwo i blokowało ruch pociągów w stacji. Takie rozwiązanie byłoby niefunkcjonalne i stanowiłoby zagrożenie dla bezpieczeństwa. Dodatkowo, jak uzasadniał inwestor, usytuowanie toru odstawczego nr 4b w odległości około 800 m od peronu jest rozwiązaniem prawidłowym dla spełniania funkcji technicznej, dla jakiej jest przeznaczony. Jest to tor, na którym nie będzie prowadzona obsługa pasażerów wymagająca dostępu do krawędzi peronowej.

Odnosząc się do sugerowanej przez odwołujących się zmiany usytuowania toru odstawczego na północną stronę stacji [...] inwestor podniósł, iż nie jest ona możliwa, z uwagi na prowadzenie ruchu kolejowego oraz istniejące uwarunkowania terenowe.

Z powyższych względów Minister podzielił stanowisko inwestora, iż jedynym prawidłowym rozwiązaniem w przebudowie stacji [...] dla potrzeb pełnienia funkcji stacji końcowej [...] jest lokalizacja projektowanego toru bocznego (odstawczego) nr [...] oraz rowu odwadniającego przytorowego po południowej stronie układu torowego. Rozwiązanie to wiąże się z koniecznością trwałego zajęcia części działek nr [...] oraz nr [...] na szerokości około 3 m, co stanowi tylko i wyłącznie niezbędny zakres realizacji inwestycji.

Wobec tego, w ocenie Ministra, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przebieg inwestycji kolejowej w zakresie interesu prawnego odwołujących się został wytyczony optymalnie. W konsekwencji uznał za zasadny sposób zajęcia terenu części działek odwołujących się stron pod inwestycję, który został określony we wniosku inwestora, a następnie w zaskarżonej decyzji. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie przewiduje rozwiązań, które wprowadzają nadmierną ingerencję w prawo własności odwołujących się. Tereny będące własnością ww. stron nie zostały zajęty w wymiarze większym, niż jest to wymagane dla lokalizacji inwestycji.

W okolicznościach niniejszej sprawy Minister stanął na stanowisku, iż żadne uzasadnione interesy A. J., J. J., M. D. i A. D., nie zostały naruszone w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Wyjaśnił przy tym, iż zawarty w art. 9q ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym obowiązek uwzględnienia uzasadnionych interesów osób trzecich, należy interpretować w taki oto sposób, że chodzi tu o interesy obiektywnie uzasadnione. W kontekście ww. przepisu nie wystarczy uznanie, że strona czuje się nieusatysfakcjonowana proponowanym rozwiązaniem lokalizacyjnym. Konieczne jest wykazanie, iż rozwiązanie takie narusza tak dalece chroniony prawem jej interes, że nie jest możliwe do zaakceptowania w ramach reguł praworządności. Odwołujący powołują się jedynie na interes subiektywny, upatrując go w uszczupleniu ich prawa własności i pogorszeniu warunków korzystania z nieruchomości.

W kontekście powyższych uwag, organ odwoławczy za niezasadny uznał zarzut A. J. i J. J., iż zawarte w zaskarżonej decyzji postanowienia odnośnie zagwarantowania ochrony interesów osób trzech mają iluzoryczny charakter.

Odnosząc się do podnoszonych przez A. J. i J. J. kwestii dotyczących utrudnień w prowadzeniu działalności gospodarczej na działce nr [...], w związku z przejęciem jej fragmentu pod lokalizację inwestycji kolejowej, oraz zarzutu M. D. i A. D., iż na przejmowanej pod inwestycję części ich działki nr [...] znajduje się domek dla dzieci, a jego wyburzenie będzie "traumą dla dzieci", Minister podkreślił, że podnoszone kwestie nie są przedmiotem rozważań organów administracji właściwych w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. W postępowaniu w sprawie wydania takiej decyzji zarówno wojewoda, jak i Minister, badają zgodność z prawem wniosku inwestora, nie zaś zagadnień dotyczących ewentualnych negatywnych następstw dla podmiotów objętych tą decyzją. Wskazał przy tym, iż organ wydający decyzję dotyczącą ustalenia lokalizacji linii kolejowej nie jest kompetentny do oceny przesłanek ekonomicznych, oraz społecznych powstającej inwestycji, w jej kształcie określonym przez inwestora. Do organu administracji należy jedynie ocena wniosku inwestora pod względem jego zgodności z prawem powszechnie obowiązującym. Jeżeli w wyniku realizacji ww. inwestycji odwołujący się poniosą jakiekolwiek szkody materialne, to - jak wyjaśnił Minister - będzie im przysługiwało roszczenie odszkodowawcze, dochodzone na zasadach ogólnych w postępowaniu cywilnym.

W tej sytuacji, zdaniem Ministra, kwestia rentowności dalszego prowadzenia działalności gospodarczej na działce nr [...], stanowiącej własność A. J. i J. J., nie może być przedmiotem oceny w postępowaniu dotyczącym ustalenia lokalizacji inwestycji w zakresie linii kolejowej.

W kontekście powyższych uwag, Minister za niezasadny uznał zarzut J. J. i A. J. dotyczący naruszenia art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Prawo własności nie jest prawem nienaruszalnym i może ono być ograniczane w zakresie wynikającym z Konstytucji RP i ustaw szczególnych. Taki wniosek wynika wprost z treści art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Tego rodzaju ustawą, o której mowa w przywołanych przepisach Konstytucji RP, jest zaś ustawa o transporcie kolejowym, na podstawie której ustalana jest lokalizacja spornej inwestycji kolejowej. W ustawie tej, a dokładanie w jej rozdziale 2b, przewidziane są odpowiednie mechanizmy i instytucje, które pozwalają na efektywne realizowanie zadań publicznych w zakresie lokalizacji Inwestycji dotyczących linii kolejowych, ale z poszanowaniem interesów właścicieli nieruchomości.

W opinii Ministra, w rozpoznawanej sprawie interes ogólny (publiczny) jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych podmiotów i powoduje konieczność przedłożenia w tym konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny, bowiem w interesie publicznym leży odjęcie, chronionego przez Konstytucję RP prawa własności. Takim celem publicznym jest z pewnością realizacja inwestycji, która - jak wynika z akt sprawy - stanowi konieczną inwestycję celu publicznego.

Za niezasadny organ II instancji uznał także zarzut A. D. i M. D., iż w niniejszej sprawie łamie się prawa człowieka dotyczące ochrony własności. Minister wyjaśnił, iż art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. stanowi o tym, iż każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia, jak również, że nikt nie może być pozbawiony swej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego. Dyspozycja tego przepisu wyraźnie wskazuje, że jeżeli wymaga tego interes publiczny, to pozbawienie własności (wynikające z ustawy i zgodne z przepisami prawa międzynarodowego), jest dopuszczalne. Strony Konwencji wyraźnie też uznały, że postanowienia Protokołu nie mogą naruszać prawa państwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym. Tak też jest w wypadku niniejszej sprawy. Własność części nieruchomości została odjęta stronom na realizację celu publicznego - w sposób i na zasadach określonych w ustawie o transporcie kolejowym.

Niezasadny okazał się również - w ocenie Ministra - zarzut M. D. i A. D., iż organ I instancji nie stosuje się do ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204, z późn. zm.; dalej: ugn), bowiem nie ma żadnego uzasadnienia, aby dokonać wywłaszczenia części ich nieruchomości. Jak wyjaśnił organ odwoławczy kwestia dopuszczalności zastosowania ingerencji wywłaszczeniowej na gruncie ustawy o transporcie kolejowym jest ukształtowana całkowicie odmiennie niż w ramach postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego w trybie ugn. Celem rozdziału 2b ustawy o transporcie kolejowym jest uproszczenie procedur dotyczących podejmowania aktów administracyjnych warunkujących rozpoczęcie inwestycji kolejowej. Akt ten przewiduje zintegrowanie w jednej decyzji administracyjnej rozstrzygnięć o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, zatwierdzeniu podziału nieruchomości, przejmowaniu nieruchomości na własność publiczną. Liniowy charakter inwestycji kolejowych dyktuje w sposób naturalny pewne rozstrzygnięcia, w szczególności co do wyboru nieruchomości objętych decyzją.

Minister wskazał, że analiza zaskarżonej decyzji nie daje podstaw, by uznać, że ingerencja w prawo własności M. D. i A. D. wynikająca z planowanej linii kolejowej była nieproporcjonalna do użytych środków. Organ I instancji ustalający lokalizację planowanej inwestycji m.in. na ww. działce ww. stron działał bowiem w granicach przyznanych mu uprawnień, których nie nadużył.

Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty J. J. i A. J. dotyczące naruszenia:

- art. 7 w związku z art. 77 kpa w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie, że w sprawie przeprowadzono wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. wyczerpująco zebrano i zanalizowano materiał dowodowy celem uznania, że dokonanie wywłaszczenia działki strony odwołującej się w zaproponowany przez inwestora sposób jest jedyną możliwością postępowania, podczas gdy organ był zobowiązany do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, celem sprawdzenia czy zaproponowane przez inwestora rozwiązanie jest jedyną możliwością zrealizowania projektu, biorąc za podstawę istotę prawa własności w kontekście jego ochrony względem osób trzecich;

- art. 75 § 1 kpa, poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w kontekście zarzutów, wniosków i uwag stron koniecznym było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego mającej na celu wykazanie możliwości alternatywnego poprowadzenia zaproponowanej we wniosku inwestora inwestycji kolejowej.

Powyższe zarzuty Minister rozpoznał łącznie z niezasadnym - w jego ocenie - zarzutem M. D. i A. D. dotyczącym braku "opinii budowlanej" stanowiącej o braku możliwości przeprowadzenia inwestycji po drugiej stronie torów z pominięciem ich działki.

Minister zwrócił uwagę, że organy administracji mają obowiązek podejmować czynności niezbędne do wyjaśniania sprawy, nie zaś wszystkie czynności, których przeprowadzenie postuluje strona postępowania. Szczególny charakter postępowania w sprawie wydania decyzji o lokalizacji inwestycji kolejowej polega m.in. na skróceniu i uproszczeniu postępowania wyjaśniającego.

Za niezasadne Minister uznał zarzuty J. J. i A. J. dotyczące naruszenia procedury administracyjnej w zakresie należytego wyjaśnienia sprawy i prawidłowego uzasadnienia decyzji, tj. zarzuty naruszenia:

art. 8 w związku z art. 9 w związku z art. 7 w związku z art. 75 § 1 kpa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie, że działanie organu administracji publicznej było prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników, podczas gdy brak wyjaśnienia najistotniejszych dla stron odwołujących się, a podniesionych w piśmie z 12 marca 2019 r. zarzutów, odnośnie braku przedstawienia możliwości alternatywnego przeprowadzenia inwestycji z uzasadnieniem dlaczego nie może ono zostać wcielone w życie, czego skutkiem jest wywłaszczenie z prawa własności, nie budzi w poczuciu odwołujących się zaufania do właściwego procedowania organu, a także stanowi naruszenie zasady konieczności informowania stron o podstawie dokonywanego rozstrzygnięcia;

art. 11 w związku z art. 7 w związku z art. 75 § kpa, poprzez jego niezastosowanie, tj. przyjęcie, że wyjaśniono stronie odwołującej przesłanki, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy;

art. 11 w związku z art. 107 § 3 kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia, jakie przyczyny przeprowadzenia inwestycji są wystarczającą podstawą do dokonania podziału działki odwołujących się,

art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, przez zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący ograniczający się w zasadzie do przyjęcia za własne wyjaśnienia inwestora spornej inwestycji linii kolejowej.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji w zakresie dotyczącym interesu prawnego skarżących stron przeprowadził postępowanie w sprawie w sposób rzetelny, zgodny z wymogami kpa, wystarczający do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na poznanie motywów, którymi organ I instancji kierował się przy załatwianiu sprawy i nieuznaniu argumentacji odwołujących się, a w konsekwencji nie narusza norm postępowania administracyjnego. Podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez J. J. i A. J. nie oznacza niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem.

Za niezasadny organ odwoławczy uznał zarzut J. J. i A. J. dotyczący naruszenia art. 9o ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu decyzji pomimo braku opinii Zarządu Województwa [...] oraz Zarządu Powiatu w [...].

Minister wyjaśnił, że do ww. wniosku z dnia 17 grudnia 2018 r. o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji spornej inwestycji kolejowej, inwestor załączył dowody potwierdzające doręczenie wystąpień z dnia 10 września 2018 r. do Zarządu Województwa [...] i Zarządu Powiatu w [...] (wpływ do tych organów w dniu 10 września 2018 r.), o wydanie opinii dotyczącej przedmiotowej inwestycji. Niewydanie opinii w terminie 30 dni od dnia zwrócenia się o nie przez inwestora, zgodnie z ww. art. 9o ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym, należało potraktować jako brak zastrzeżeń Zarządu Województwa [...] i Zarządu Powiatu w [...] do wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.

Za niezasadny organ odwoławczy uznał także zarzut J. J. i A. J. dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, poprzez brak wyjaśnienia na czym polega ustalony przez organ obowiązek zachowania warunków i wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a także ww. decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., zmieniającej decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Jak podkreślił organ II instancji w myśl art. 9q ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej zawiera warunki wynikające z prawnie chronionych potrzeb ochrony środowiska. Wobec tego ustalenie w punkcie III 1.1 zaskarżonej decyzji obowiązku zachowania warunków i wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i ww. decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]

z dnia [...] stycznia 2018 r. jest wystarczające dla etapu lokalizacji inwestycji.

W opinii Ministra, na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut J. J. i A. J. dotyczący nadania zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 9w ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, rygor natychmiastowej wykonalności uzasadniony musi być interesem społecznym i gospodarczym. W myśl art. 9w ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu Prawa budowlanego. Ustawodawca nie precyzuje, w jakich przypadkach nałożenie rygoru będzie uzasadnione interesem społecznym lub gospodarczym, względnie jakie okoliczności będą powodować, że wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością (i złożenie wniosku o pozwolenie na budowę) stanie się niezbędne. Jednak zasadniczo trzeba przyjąć, że przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zostały w ww. przepisie określone w sposób odmienny, jak to ma miejsce w przypadku art. 108 § 1 kpa, wobec którego art. 9w ustawy o transporcie kolejowym stanowi lex specialis (por. E. Skorczyńska: Komentarz do art.9(w) ustawy o transporcie kolejowym, Lex/el). Wobec tego zasadnie organ I instancji przyjął, że uzasadnienie przedstawione przez inwestora przemawiało za nadaniem zaskarżonej decyzji takiego rygoru. Ponadto w przypadku inwestycji dotyczących linii kolejowej już sam przedmiot postępowania wskazuje, że jest nierozerwalnie związany z interesem społecznym i gospodarczym.

Organ II instancji wyjaśnił, że wniosek A. J. i J. J. o wstrzymanie natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji, został rozpatrzony w odrębnym postanowieniu organu odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], odmawiającym wstrzymania natychmiastowego wykonania tej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów M. D. i A. D. dotyczących negatywnego wpływu inwestycji na stanowiące ich własność nieruchomości, poprzez brak zaprojektowania ekranów akustycznych, Minister zwrócił uwagę, że wszelkie kwestie dotyczące oddziaływania inwestycji na środowisko i ludzi zostały przeanalizowane w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację tego przedsięwzięcia, prowadzonego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], zakończonym ostateczną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, jak i w postępowaniu w sprawie zmiany tej decyzji. Wobec tego zagadnienia związane z oceną potencjalnego oddziaływania przedsięwzięcia na klimat akustyczny, środowisko i ludzi było elementem postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ewentualne uwagi i zastrzeżenia co do skutków środowiskowych realizacji inwestycji strony mogły zgłaszać w toku ww. postępowania środowiskowego. Z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i ww. decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]

z dnia [...] stycznia 2018 r. zmieniającej tę decyzję nie wynika potrzeba budowy ekranów akustycznych przy istniejącej linii kolejowej nr [...]. W świetle powyższego Minister uznał, że brak jest podstawy do wykonania ww. ekranów w ramach niniejszej inwestycji.

Odnosząc się do zarzutu A. J. i J. J. dotyczącego braku zapewnienia im realnego udziału w postępowaniu o środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, Minister zauważył, iż zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej inwestycji kolejowej nie są właściwi do oceny prawidłowości postępowania zakończonego wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Kompetencja w tym zakresie przysługuje organom wskazanym w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie.

Za niezasadny Minister uznał również zarzut M. D. i A. D. w kwestii, iż inwestor nie przedstawił zakresu prowadzonych robót budowlanych na ich działce. Niniejsze postępowanie dotyczy wyłącznie ustalenia lokalizacji inwestycji kolejowej, natomiast szczegółowe rozwiązania projektowe i wykonawcze, ustalane są w odrębnym postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę linii kolejowej.

Odnosząc się do stwierdzenia M. D. i A. D., iż w rozmowie "z inżynierami firmy wykonawczej [...]" otrzymali informacje, iż nie ma przeciwwskazań na realizację inwestycji z drugiej strony torowiska, Minister zauważył, iż nie jest właściwy do oceny informacji przekazywanych odwołującym się przez przedstawicieli ww. podmiotu, bowiem nie ma to jakikolwiek wpływu na prawidłowość wydanej zaskarżonej decyzji, w zakresie dotyczącym interesu prawnego M. D. i A. D.. Wskazał przy tym, iż to nie ww. podmiot, a inwestor jest wnioskodawcą inwestycji kolejowej i to on decyduje o jej przebiegu.

Ponadto Minister wskazał, że pismem z dnia 16 lipca 2019 r. [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej: [...], Spółka lub skarżąca) wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w ten sposób, aby zawrzeć w niej postanowienia zapewniające ochronę interesu osoby trzeciej, tj. [...], poprzez zobowiązanie inwestora do:

˗ zapewnienie nieodpłatnego, nieograniczonego w czasie i nieodwołanego uprawnienia dla [...], jego następców prawnych oraz każdoczesnych użytkowników wieczystych działek gruntu nr [...] i nr [...] położonych w [...] na korzystanie z działki gruntu nr [...] położonej w [...], obręb nr [...] w zakresie prawa przejścia i przejazdu przez ww. nieruchomość do nieruchomości skarżącej, całą szerokością przejazdu kolejowego z działki gruntu nr [...] poprzez działkę gruntu nr [...] do działek gruntu nr [...] i nr [...], pojazdami o dopuszczalnej masie nie większej niż 42 tony oraz o wysokości nie większej niż 4,5 m, w tym także do wykonania wszelkich prac w celu skutecznej realizacji i wykonywania tego uprawnienia;

˗ zapewnienie [...] na czas wykonywania opisanej w zaskarżonej decyzji inwestycji, całodobowej możliwości korzystania z linii kolejowej na odcinku ze stacji [...] do bocznicy [...] S.A. w zakresie przejazdu torem dojazdowym składami towarowymi.

W uzasadnieniu ww. pisma z Spółka wskazała, iż organ I instancji winien uwzględnić ochronę interesów osoby trzeciej, jaką jest [...]. Zdaniem Spółki nałożenie na inwestora obowiązków w zakresie zagwarantowania jej ww. uprawnień, jest z przyczyn technologicznych niezbędne dla zapewnienia możliwości produkcji energii elektrycznej i cieplnej przez [...]. Spółka podniosła, iż do ww. produkcji konieczne jest zapewnienie zarówno dostępu do działek gruntu nr [...] i [...], jak i możliwości korzystania z infrastruktury kolejowej, w celu umożliwienia dostaw surowców energetycznych, jak i innych surowców i urządzeń niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania infrastruktury produkcyjnej. Zdaniem Spółki, nie może pozostać zignorowana także okoliczność, iż niezakłócona produkcja energii, nie leży tylko w interesie samej Spółki, ale także ogółu odbiorców energii, mając zatem niejako charakter interesu publicznego.

Ponadto Spółka podniosła, iż na dzień złożenia przez inwestora wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji ww. inwestycji kolejowej, jak i na dzień wydania zaskarżonej decyzji, nieruchomość położona w obrębie [...], gm. [...], stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] nie istniała, albowiem decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] września 2018 r. nr [...], zmienioną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], dokonano podziału ww. działki nr [...], na działki nr [...] i nr [...].

Minister wskazał, że rozpoznał ww. pismo jako skargę, stosownie do treści art. 234 kpa i stwierdził, że z informacji przedstawionych przez Spółkę oraz załączonych dokumentów wynika, iż na podstawie ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] dokonano podziału ww. działki nr [...], na działki nr [...] i nr [...]. Wobec powyższego w aktualnym stanie prawnym działka nr [...] nie istnieje, zaś w jej miejsce powstały działki nr [...] i nr [...]. Natomiast w zaskarżonej decyzji, jak i w załączeniu graficznym do tej decyzji, wskazano działkę nr [...], która w aktualnym stanie prawnym już nie istnieje.

Wobec powyższego, organ odwoławczy wezwał inwestora do przedłożenia, odpowiednich arkuszy mapy w skali 1:500 przedstawiającej proponowany przebieg linii kolejowej, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla planowanych obiektów budowlanych, uwzględniających podział nieruchomości położonej w obrębie [...], gm. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], zatwierdzony ww. decyzjami. W odpowiedzi inwestor przy pismach z 17 października i z 30 grudnia 2019 r. przekazał żądane dokumenty.

Z powyższych względów Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, w punkcie I decyzji uwzględnił, iż zakresem inwestycji kolejowej objęta jest działka nr [...], wydzielona z działki nr [...], na podstawie podziału zatwierdzonego ww. decyzją, co wiązało się z koniecznością dokonania korekt w jednostkach redakcyjnych zaskarżonej decyzji, jak i zmiany części załącznika graficznego do tej decyzji.

Organ odwoławczy uznał przy tym, że nie zostały naruszone zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 kpa. Badając zgodność z prawem pozostałej części zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że czyni ona zadość innym wymogom ustawy o transporcie kolejowym oraz, że brak było podstaw do zakwestionowania decyzji poza częścią uchyloną i orzeczoną.

Natomiast pozostałe żądania Spółki zgłoszone w ww. piśmie z dnia 16 lipca 2019 r. Minister uznał za bezpodstawne. Powołując się na art. 9q ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym, który nakazuje uwzględnić uzasadniony interesów osób trzecich, Minister stanął na stanowisku, iż żadne uzasadnione interesy spółki nie zostały naruszone w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji, a przedstawione roszczenia stanowią próbę wykazania posiadania interesu faktycznego, który nie podlega ochronie prawnej na podstawie art. 9q ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym.

Jak wskazał Minister, działka nr [...] (obecnie działka nr [...]), będąca w użytkowaniu wieczystym Spółki, została wskazana w punkcie VIII dotyczącym nieruchomości lub ich części, w stosunku do których określa się ograniczenie w korzystaniu w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej, tj. dokonania przebudowy układu drogowego (drogi wewnętrznej), stosownie do art. 9q ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie kolejowym. Minister wyjaśnił jednocześnie, iż służebność drogi koniecznej ustalana jest w decyzji lokalizacyjnej wtedy, gdy w wyniku zatwierdzenia decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, podziału nieruchomości pozostała przy właścicielu część nieruchomości traci dostęp do drogi publicznej. Tak sytuacja w odniesieniu do ww. działek nr [...] i nr [...] nie zachodzi, bowiem działka nr [...] została jedynie ograniczona w korzystaniu w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej, tj. dokonania przebudowy układu drogowego, a druga działka nr [...], znajduje się poza zakresem zaskarżonej decyzji. Inaczej mówiąc, decyzja nie wpływa na zmianę dostępu działek nr [...] i nr [...] do drogi publicznej, w sposób inny niż działki te miały przed jej wydaniem.

Odnośnie zaś żądania zapewnienia Spółce na czas wykonywania opisanej w zaskarżonej decyzji inwestycji całodobowej możliwości korzystania z linii kolejowej na wskazanym odcinku Minister zauważył, iż decyzja ta jest decyzją w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji, po której - w procesie przygotowania inwestycji do realizacji - wydawana jest dopiero decyzja o pozwoleniu na budowę. W decyzji lokalizacyjnej nastąpić może jedynie ustalenie zakresu terenu niezbędnego dla planowanej inwestycji polegającej na budowie, przebudowie lub rozbudowie linii kolejowej. Decyzja lokalizacyjna nie rozstrzyga w przedmiocie szczegółowych rozwiązań projektowych. Ustawodawca wyraźnie zaś wskazał w art. 9n ustawy o transporcie kolejowym, iż istotą rozstrzygnięcia wydawanego w oparciu o tę ustawę jest określenie warunków lokalizacji inwestycji, zatem dokonanie rozszerzającej wykładni art. 9q ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym jest niedopuszczalne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1865/13, Lex nr 1542921).

Zdaniem Ministra z powyższego wynika, iż na etapie ustalania lokalizacji inwestycji w zakresie linii kolejowej, właściwe organy nie zajmują się przyszłym procesem realizacji inwestycji. Natomiast zawarcie w zaskarżonej decyzji żądań spółki zgłoszonych w ww. piśmie, byłoby spełnieniem warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami. Stosownie zaś do art. 9ae ustawy o transporcie kolejowym, nie można uzależnić wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami.

Podsumowując organ odwoławczy uznał, że przebieg planowanej inwestycji został ustalony prawidłowo. Minister uznał racje przemawiające za ustaloną lokalizacją, które przedstawił inwestor w załączonej do wniosku dokumentacji. Stwierdził także, że zarówno wniosek inwestora, jak i zaskarżona decyzja - poza częścią uchyloną - nie naruszają prawa, a wniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Uzasadniając natomiast rozstrzygniecie podjęte w punkcie III swej decyzji, tj. umorzenie postępowania odwoławczego w zakresie odwołania wniesionego w imieniu własnym przez Z. J., Minister stwierdził, że w piśmie z dnia 27 czerwca 2019 r. Z. J. wskazał, iż odwołanie z dnia 13 maja 2019 r. wnosi zarówno w imieniu A. J. i J. J. (jako ich pełnomocnik), jak również w imieniu własnym (mając interes prawny wynikający z tytułu posiadania działki nr [...], z obrębu [...] oraz prowadzenia na niej dzielności gospodarczej). Z akt sprawy wynika, iż współwłaścicielami (na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej) działki nr [...] są wyłącznie A. J. i J. J., natomiast Z. J. nie posiadała tytułu prawnego do ww. działki, jak również do innych działek objętych zakresem planowanej inwestycji kolejowej. Z samego faktu posiadania ww. działki i prowadzenia na niej działalności gospodarczej Z. J. nie może wywodzić posiadania interesu prawnego w niniejszym postępowaniu. Interes posiadacza, jako niemający charakteru pochodnego z prawem własności nieruchomości, ma wyłącznie charakter faktyczny.

Mając na uwadze fakt, że Z. J. wniósł odwołanie w imieniu własnym jako podmiot nie posiadający przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, organ odwoławczy stwierdził, że zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Z uwagi na powyższe Minister umorzył w punkcie III decyzji postępowanie odwoławcze ww. zakresie, wskazując jako podstawę art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Rozwoju wniosła [...] zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie:

I. norm prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9q ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja, powinna zawierać postanowienia dotyczące ochrony osób trzecich, poprzez zobowiązanie inwestora do:

˗ zapewnienia nieodpłatnego, nieograniczonego w czasie i nieodwołanego uprawnienia dla skarżącej oraz jej następców prawnych oraz każdoczesnych użytkowników wieczystych działek gruntu nr [...] i nr [...], położonych w [...], obręb nr [...], KW nr [...], na korzystanie z działki gruntu nr [...] położonej w [...], obręb nr [...] w zakresie prawa przejścia i przejazdu przez tę nieruchomość do ww. działek, całą szerokością przejazdu kolejowego z działki gruntu nr [...] poprzez działkę gruntu [...] do działek gruntu nr [...] i [...], pojazdami o dopuszczalnej masie nie większej niż 42 tony oraz o wysokości nie większej niż 4,5 m, w tym także do wykonania wszelkich prac w celu skutecznej realizacji i wykonywania tego uprawnienia;

˗ zapewnienia skarżącej, na czas wykonywania inwestycji, całodobowej możliwości korzystania z linii kolejowej na odcinku ze stacji [...] do bocznicy zakładu [...] S.A., w zakresie przejazdu torem dojazdowym składami towarowymi.

II. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynika sprawy, tj. art. 7 kpa, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy i uznanie, że w sprawie nie istnieje interes prawny osoby trzeciej tj. interes prawny skarżącej, podczas gdy istnieje obiektywny interes prawny skarżącej wynikający z przepisów prawa materialnego, jak i interes publiczny w zapewnieniu skarżącej dostępu do działek nr [...] i nr [...] poprzez korzystanie z działki nr [...], jak i możliwości korzystania z infrastruktury kolejowej, w celu umożliwienia dostaw surowców energetycznych, jak i innych surowców

i urządzeń niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania infrastruktury produkcyjnej służącej świadczeniu usług o charakterze powszechnym, tj. dostaw energii elektrycznej i ciepła sieciowego.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz ze wskazaniem na konieczność orzeczenia co do istoty sprawy w ten sposób, że ustanowiona zostanie lokalizacja linii kolejowej w ramach ww. inwestycji z jedoczesnym orzeczeniem o obowiązku zapewnienia ochrony interesu osób trzecich, tj.:

˗ zapewnieniem przez inwestora nieodpłatnego, nieograniczonego w czasie i nieodwołanego uprawnienia dla [...], jej następców prawnych oraz każdoczesnych użytkowników wieczystych nieruchomości składającej się działek nr [...] i nr [...] położonych w [...], obręb nr [...], KW nr [...], na korzystanie z nieruchomości składającej się działki nr [...] położonej w [...], obręb nr [...], w zakresie prawa przejścia i przejazdu przez tę nieruchomość do ww. działek, całą szerokością przejazdu kolejowego z działki nr [...] poprzez działkę nr [...] do działek nr [...] i nr [...], pojazdami o dopuszczalnej masie nie większej niż 42 tony oraz o wysokości nie większej niż 4,5 m, w tym także do wykonania wszelkich prac w celu skutecznej realizacji i wykonywania tego uprawnienia;

˗ zapewnieniem na rzecz [...] na czas wykonywania inwestycji całodobowej możliwości korzystania z linii kolejowej na odcinku ze stacji [...] do bocznicy [...] S.A., w zakresie przejazdu torem dojazdowym składami towarowymi, poprzez: a) Tory [...] nr [...] i nr [...]; b) Tory [...] nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] oraz c) Tor [...] do bocznicy [...] nr [...].

We wniosku ewentualnym skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że prowadzi konwencjonalną elektrownię wytwarzającą energię elektryczną i ciepło. W celu zapewnienia paliw i innych surowców do produkcji energii w ramach użytkowanej przez skarżącą infrastruktury technicznej, korzysta z transportu kolejowego. W przypadku transportu paliw energetycznych takich jak węgiel, który ma kluczowe znaczenie do procesu produkcji, transport kolejowy jest jedynym możliwym środkiem dostarczania tego paliwa. Transport ten odbywa za pośrednictwem stacji [...], do bocznicy kolejowej na terenie zakładu [...] S.A. Z uwagi na specyfikę organizacji transportu kolejowego skarżąca, bądź inne podmioty działające na jej rzecz, korzystają z wyżej wskazanej infrastruktury torowej, jak i infrastruktury kolejowej w stacji [...] całodobowo. Uśredniona ilość składów pociągów docierających do zakładu skarżącej w [...] to 2-3 pociągi ładowne na dobę (średni tonaż ładownego pociągu to około 2.000 Mg węgla). Korzystanie z infrastruktury kolejowej w takim zakresie będzie też konieczne w trakcie przebudowy przejazdu kolejowego kat. A w km 18.654 usytuowanego w torach nr [...] i nr [...] (tory [...]) oraz w torze dojazdowym do bocznicy [...] S.A.

W zakresie korzystania z przejazdu do działek nr [...] i nr [...] poprzez działkę nr [...] całą szerokością przejazdu kolejowego z działki nr [...] poprzez działkę [...] skarżąca wskazała, że przejazd ten jest wykorzystywany do prowadzonych codziennie czynności eksploatacyjnych infrastruktury produkcyjnej, a polegających między innymi na kontroli i usuwaniu zanieczyszczeń na wlocie do kanału energetycznego dostarczającego wodę na układy chłodzenia do elektrowni węglowej [...] i do elektrowni wodnej [...]. Opisany ciąg komunikacyjny wykorzystywany jest również do przejazdu ciężkim sprzętem, np. dźwigami umożliwiającymi przeprowadzenie cyklicznych konserwacji infrastruktury. Dodatkowo raz na tydzień wykonywane są pomiary piezometryczne poziomu wód w 10 punktach pomiarowych w rejonie zapory czołowej i elektrowni wodnej, co wymaga dojazdu brygad wykonujących te czynności.

Skarżąca podkreśliła, że stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 755 ze zm.), jako przedsiębiorca energetyczny, zajmujący się wytwarzaniem energii elektrycznej lub ciepła jest obowiązana utrzymywać zapasy paliw w ilości zapewniającej utrzymanie ciągłości dostaw energii elektrycznej lub ciepła do odbiorców. Konieczność zapewnienia ciągłości produkcji energii, wynika także z punktu 2.1.1. Koncesji nr [...] na wytwarzanie energii elektrycznej na okres do dnia 31 grudnia 2025 r. udzielonej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz Spółki. Zapasy paliw mogą zostać utrzymane przy wykorzystaniu infrastruktury kolejowej i torowej opisanej powyżej. Wobec tego zdaniem skarżącej nie zapewnienie odpowiedniego dostępu do tej infrastruktury narusza jej interes prawny.

Dodatkowo skarżąca wskazała, iż jej przedsiębiorstwo zostało wpisane na listę przedsiębiorstw o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 listopada 2015 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1871), co powoduje, że na podstawie art. 7 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców, na skarżącą w drodze decyzji może być nałożony obowiązek wykonywania zadań na rzecz obronności Państwa, takich jak zapewnienie ciągłości produkcji energii.

Ponadto skarżąca argumentowała, że jest stroną umów, na mocy których jest zobowiązany do produkcji i dostaw energii elektrycznej bądź cieplnej. W przypadku niewykonywania, bądź nienależytego wykonywania umów dotyczących dostaw energii cieplnej, skarżąca, obok opisanych w umowach skutków niewykonywania, bądź nienależytego wykonywania umowy, zobowiązana będzie do zrekompensowania takiego działania na zasadach opisanych w powszechnie obowiązujących regulacjach prawnych.

Reasumując skarżąca stwierdziła, że jej interes prawny w zapewnieniu stosownego dostępu do infrastruktury, ma źródło w szeregu norm i zaciągniętych przez nią zobowiązań do wytwarzania energii i ciepła oraz zabezpieczenia surowców do realizacji tego obowiązku.

Odnosząc się zasadności orzeczenia o ochronie interesów osób trzecich, Spółka wskazała, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja, zostały wydane z pominięciem wymogów wynikających z art. 9q ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym. W trakcie postępowania odwoławczego, w piśmie z dnia 16 lipca 2019 r. skarżąca wskazała na potrzebę zapewnienia ochrony jej interesu prawnego wraz z uzasadnieniem tej potrzeby i określeniem warunków do tego niezbędnych, jednak wniosek ten nie został uwzględniony.

Zdaniem skarżącej, jej interes prawny, który winien zostać zabezpieczony, wynika z tytułu prawa własności do działek nr [...] i nr [...], z przepisów regulujących zasadność domagania się w określonym stanie faktycznym ustanowienia ograniczonych praw rzeczowych, z przepisów prawa publicznego, jak również stosunków obligacyjnych (umów zobowiązujących do wyprodukowania określonych ilości energii elektrycznej oraz ciepła). Skarżąca wskazała przy tym, iż konieczność zapewnienia ochrony interesu osoby trzeciej przejawiającego się w możliwości korzystania z infrastruktury technicznej, została wprost sformułowana w orzecznictwie, np. w zakresie utrzymania dostępności nieruchomości do drogi publicznej, odległość pasa drogowego czy ekranów akustycznych od budynku, uniemożliwienie korzystania z infrastruktury technicznej itp.

W ocenie skarżącej, ochrona interesów osoby trzeciej nie polega na jakimkolwiek zapewnieniu jej pewnych możliwości, ale na zapewnieniu ich w takim zakresie aby było możliwe faktyczne z nich korzystanie. Na potwierdzenie swojego stanowiska podała, że obowiązek zapewnienia właściwych zjazdów do nieruchomości poprzez budowę lub przebudowę zjazdów dotychczas istniejących, o którym mowa w art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. h ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1474 ze zm.), rozumieć należy w ten sposób, że wybudowany lub przebudowany w oparciu o decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zjazd będzie umożliwiał rzeczywiste, faktyczne skomunikowanie się określonej nieruchomości z drogą publiczną. Nadto Spółka zaznaczyła, że wskazane wyżej powody nie wynikają z subiektywnych chęci i potrzeb, a są ścisłym odzwierciedleniem wymogów technologii produkcyjnej i obowiązków, które zostały nałożone na skarżącą przez przepisy prawa publicznego, jak i zobowiązania wynikające z zawartych umów długoterminowych.

Podsumowując skarżąca uznała, że w zaskarżonej decyzji winna zostać uwzględniona ochrona interesów osoby trzeciej - Spółki, poprzez nałożenie na inwestora obowiązków w zakresie zagwarantowania [...] ww. uprawnień, gdyż jest to niezbędne z przyczyn technologicznych w celu zapewnienia możliwości produkcji energii elektrycznej i ciepła przez spółkę, do której to produkcji konieczne jest zapewnienie zarówno dostępu do działek nr [...] i nr [...], jak i możliwości korzystania z infrastruktury kolejowej, w celu umożliwienia dostaw surowców energetycznych oraz innych surowców i urządzeń niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania infrastruktury produkcyjnej. Ponadto zdaniem skarżącej, niezakłócona produkcja energii i ciepła nie leży tylko w interesie jej samej, ale dotyczy świadczenia usług o charakterze powszechnym, dotyczącym ogółu odbiorców energii, mając tym samym charakter usług realizowanej w interesie publicznym.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie wskazując, iż zarzuty skarżącej stanowią powtórzenie zarzutów poniesionych na etapie postępowania odwoławczego. Z uwagi na powyższe organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji podkreślając, iż Spółka nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności.

W dniu 28 lipca 2020 r. do akt sprawy wypłynęło pismo inwestora z 24 lipca 2020 r., w którym wniósł o oddalenie skargi oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci:

a) notatki z 3 grudnia 2019 r.;

b) Projektu tymczasowej organizacji ruchu;

c) pisma [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] z [...] lipca 2020 r., znak: [...], na wskazane poniżej na okoliczności.

Na wstępie pełnomocnik inwestora wyjaśnił, iż działka nr [...] stanowi drogę krajową nr [...] (ul. [...]), działka nr [...] stanowi drogę gminną [...] (ul. [...]), działka nr [...] stanowi teren kolejowy, na którym znajduje się przejazd kolejowy kategorii A, w km 18.654 oraz przebiega droga gminna [...] (ul. [...]), działka nr [...] (objęta zaskarżoną decyzją) to droga gminna [...] (ul. [...]), zaś działka nr [...] nie jest objęta zaskarżoną decyzją.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej inwestor wskazał, że działka [...]objęta została ograniczeniami w korzystaniu w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej, w szczególności dokonania związanej z nią budowy lub przebudowy układu drogowego, w tym zjazdu do nieruchomości, lub urządzeń wodnych, lub założenia i przeprowadzania na nich ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także prac związanych z konserwacją, utrzymaniem lub usuwaniem awarii (art. 9q ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie kolejowym).

W art. 120 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami, stanowiącym podstawę ustanowienia służebności, mowa jest o zdarzeniu będącym skutkiem wywłaszczenia nieruchomości sąsiedniej, które powoduje konieczność podjęcia stosownych ustaleń przez organ już na etapie wydawania decyzji wywłaszczeniowej. W ocenie pełnomocnika inwestora z opisaną wyżej sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem postępowanie w sprawie ustalenia lokalizacji linii kolejowej ma charakter lokalizacyjny. Ustalając lokalizację linii kolejowej organ nie posiada wiedzy o technologii wykonywania poszczególnych robót budowlanych oraz o ich zakresie. Ustalenia w powyższym zakresie wynikają dopiero z projektu budowlanego zatwierdzanego w odrębnym postępowaniu.

Inwestor wyjaśnił, że prace na przejeździe w ciągu ul. [...] (km 18,654) obejmują tylko remont dróg na dojazdach. W ramach realizowanego projektu nie zostanie przebudowane torowisko oraz istniejąca nawierzchnia przejazdowa. Przebudowa w żaden sposób nie wpłynie na zmianę odległości pomiędzy główką szyny a przewodem jezdnym sieci trakcyjnej. Prace na dojazdach do przejazdu w znacznym stopniu poprawią bezpieczeństwo poruszania się po przejeździe, m.in. zostaną wyasfaltowane dojazdy (dotychczas po stronie północnej nawierzchnia szutrowa, zaś po stronie południowej bitumiczna), pochylenie na dojazdach do przejazdu zostanie dostosowane o wymaganego rozporządzeniem. tj. max. 2,5%. Projekt tymczasowej organizacji ruchu, uwzględniając okoliczność, że przez przejazd w km 18.654 prowadzi jedyna droga do okolicznych zakładów pracy przewiduje, że prace budowlane należy wykonywać w weekend pomiędzy godz. 16.00 w piątek, a 5.00 w poniedziałek, zaś tymczasowa organizacja ruchu (polegająca na zamknięciu przejazdu) zostanie wprowadzona dwukrotnie, na okres weekendu.

Pełnomocnik inwestora zaznaczył, że z pisma [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] z [...] lipca 2020 r., znak: [...], wynika, że stała organizacja ruchu na przejeździe kolejowym w ciągu ul. [...] została przywrócona [...] lipca 2020 r. Nadto podkreślił, że w wyniku przeprowadzonych robót działka ew. nr [...] nie zmieni swego charakteru, pozostając drogą publiczną.

Odnosząc się do argumentacji dotyczącej zapewnienia skarżącej na czas wykonywania inwestycji całodobowej możliwości korzystania z linii kolejowej na odcinku ze stacji [...] do bocznicy [...], w zakresie przejazdu torem dojazdowym składami towarowymi inwestor wskazał, że brak ku temu podstaw w przepisach powszechnie obowiązujących. Ochrona interesów osób trzecich w postępowaniu o ustalenie lokalizacji linii kolejowej może dotyczyć tylko tych kwestii, które są przedmiotem decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 9n ustawy o transporcie kolejowym, iż istotą rozstrzygnięcia wydawanego w oparciu o ww. ustawę jest określenie warunków lokalizacji inwestycji, zatem dokonanie rozszerzającej wykładni art. 9q ust. 1 ww. ustawy jest niedopuszczalne.

Reasumując, w ocenie pełnomocnika inwestora, zaskarżona decyzja nie narusza interesów skarżącej. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 7 kpa pełnomocnik stwierdził, iż rozstrzygnięcie odmienne od oczekiwanego przez skarżącą nie usprawiedliwia zarzutu naruszenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej: ppsa).

Rozpoznając niniejszą sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podniesione przez skarżącą zarzuty stanowią w istocie powtórzenie argumentacji przedstawionej w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności, które nie podlegałyby rozpatrzeniu w toku postępowania instancyjnego.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postepowaniu była decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji pn. "[...]", realizowanej w ramach zadania inwestycyjnego pn. "[...]".

Podstawą ustalenia lokalizacji powyższej inwestycji były regulacje zawarte w Rozdziale 2b Szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych o znaczeniu państwowym ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 710 z późn. zm.). Powyższa ustawa, w zakresie w jakim jej przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie, ma charakter szczególny, zarówno w odniesieniu do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jak i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wynika to z uregulowania zawartego w treści art. 1 pkt 5 ww. ustawy, zgodnie z którym przepisy ustawy określają: szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych o znaczeniu państwowym, w tym warunki lokalizacji i nabywania nieruchomości na ten cel oraz organy właściwe w tych sprawach, jak i z tytułu ww. Rozdziału 2b tej ustawy, a także z art. 9o ust. 2 ww. ustawy, stanowiącego, że do postępowania w sprawach o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stosuje się przepisy kpa, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy. Ponadto zgodnie z art. 9ad ust. 1 ww. ustawy, przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami mają zastosowanie w sprawach przygotowania lokalizacji linii kolejowych tylko w takim zakresie, w jakim nie zostały uregulowane w rozdziale 2b tej ustawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1539/10).

Przechodząc do analizy akt sprawy Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 9o ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wydaje wojewoda, na wniosek [...] S.A. Niniejsze postępowanie dotyczące ustalenia lokalizacji linii kolejowej zostało wszczęte na wniosek [...] S.A. z siedzibą w [...], zatem uprawnionego podmiotu. Ponadto zgodnie z art. 9o ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy o transporcie kolejowym, to inwestor we wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej decyduje o jej przebiegu oraz o wielkości terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych, załączając mapy przedstawiające proponowany przebieg linii kolejowej (linie rozgraniczające teren) oraz mapy zawierające projekty podziałów nieruchomości. Natomiast organy I i II instancji mogą działać tylko w granicach tego wniosku i nie mają możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji, a więc i w przebieg linii podziału nieruchomości, zaproponowany przez wnioskodawcę. Ocenie organu podlega jedynie zgodność z prawem planowanego przedsięwzięcia, w szczególności spełnienie warunków zawartych w przepisach ustawy o transporcie kolejowym. Zgodnie bowiem z art. 9ae ww. ustawy, nie można uzależnić wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o pozwoleniu na budowę linii kolejowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami.

Powyższe stanowisko zgodne jest z poglądem reprezentowanym w orzecznictwie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 czerwca 2017 r., II OSK 762/17, w świetle przepisów specustawy kolejowej, organy nie mają uprawnienia do oceny racjonalności, czy też słuszności przyjętych we wniosku rozwiązań projektowych, gdyż postępowanie w sprawie zezwolenia na realizację danej inwestycji kolejowej toczy się na wniosek zarządcy infrastruktury kolejowej, którym to wnioskiem organ administracji jest związany. Regulacja zawarta w art. 9o ust. 3, art. 9s ust. 1-3 ustawy o transporcie kolejowym wskazuje na związanie organu określeniem linii rozgraniczających teren. Organ nie może dokonywać jakichkolwiek zmian, np. w zakresie lokalizacji, przebiegu oraz planowanych parametrów technicznych konkretnej inwestycji. Rolą orzekającego w sprawie organu jest sprawdzenie kompletności wniosku w świetle wymogów ustawowych oraz czy koncepcja składającego wniosek mieści się w granicach wyznaczonych przez prawo (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2014 r., II OSK 1730/14). Niedopuszczalna jest również ocena racjonalności czy słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora, bowiem miałaby ona charakter pozaprawny. O przebiegu linii kolejowej decyduje wnioskodawca i to on wybiera najbardziej optymalne rozwiązanie lokalizacyjne i techniczno-wykonawcze. Przepisy ww. ustawy nie zobowiązują inwestora do przedstawienia różnych wariantów przebiegu planowanej inwestycji, stąd też ocena organów ogranicza się wyłącznie do zgodności z prawem takiego wariantu, jaki przedstawił wnioskodawca. Tylko w przypadku stwierdzenia przez organy, że kształt inwestycji w wersji zgłoszonej we wniosku narusza określony przepis prawa, zobowiązuje te organy do odmowy wydania zezwolenia na realizację inwestycji w wersji wnioskowanej przez inwestora.

Spełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w Rozdziale 2b ustawy o transporcie kolejowym obliguje organ do wydania decyzji o lokalizacji linii kolejowej, w której stosownie do treści art. 9q ust. 1 ww. ustawy zawiera w szczególności:

1) linie rozgraniczające teren;

2) warunki techniczne realizacji inwestycji;

3) warunki wynikające z prawnie chronionych potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa;

4) wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich;

5) zatwierdzenie podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 9s ust. 1;

6) określenie ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej, w tym dokonania związanej z nią budowy lub przebudowy układu drogowego lub urządzeń wodnych, lub założenia i przeprowadzania na nich ciągów drenażowych przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także prac związanych z konserwacją, utrzymaniem lub usuwaniem awarii;

7) oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości lub map z projektami podziału nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego;

8) oznaczenie nieruchomości, według katastru nieruchomości lub map z projektami podziału nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej ma wywołać skutek w postaci ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o którym mowa w art. 9s ust. 9.

Zdaniem Sądu, analiza akt sprawy wskazuje, że prawidłowe są ustalenia organu odwoławczego co do spełnienia wszelkich wymogów formalnych i materialnoprawnych ustalenia lokalizacji planowanej inwestycji kolejowej. Jak zasadnie wywodził Minister, złożony przez inwestora wniosek z 17 grudnia 2018 r., uzupełniony i skorygowany pismami z 17 października i z 30 grudnia 2019 r. jest kompletny, gdyż zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 9o ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym. Dołączono do niego mapę w skali 1:500 przedstawiającą proponowany przebieg linii kolejowej oraz mapy z projektami podziału nieruchomości. We wniosku określono także zmiany w dotychczasowym przeznaczeniu, zagospodarowaniu i uzbrojeniu terenu oraz wskazano nieruchomości, które są planowane do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto przed złożeniem wniosku, zgodnie z art. 9o ust. 3 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym, inwestor uzyskał i przedstawił wymagane opinie właściwych organów. Minister także prawidłowo wskazał, że stosownie do treści art. 9o ust. 4 ww. ustawy brak odpowiedzi na wystąpienia o zaopiniowanie wniosku skierowane do Zarządu Województwa [...] i Zarządu Powiatu w [...] należało potraktować jako brak zastrzeżeń do wniosku. Inwestor dołączył również do wniosku decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] maja 2017 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia oraz decyzję z [...] stycznia 2018 r. zmieniającą ww. decyzję. W tej sytuacji zasadnie organ uznał, że zebrany materiał dowody pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia przez wojewodę. Ustalając lokalizację planowanej inwestycji organ I instancji nadał decyzji z [...] kwietnia 2019 r. rygor natychmiastowej wykonalności biorąc pod uwagę argumentację inwestora uzasadnioną interesem społecznym i gospodarczym. Nadto należało podzielić stanowisko Ministra o słuszności określenia terminu wydania nieruchomości, o którym mowa w art. 9q ust. 6 ustawy o transporcie kolejowym, na 30 dzień od dnia uzyskania waloru ostateczności decyzji o ustaleniu lokalizacji planowanej linii kolejowej. Organ zobowiązany był bowiem wyznaczyć taki termin wobec uzasadnionego wniosku inwestora o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 9q ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez niewystarczające uwzględnienie w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wymagań dotyczących interesów osób trzecich, należy wskazać, że interes osób trzecich, w myśl ww. przepisu, dotyczy interesu obiektywnie uzasadnionego. Do uznania zatem, że zostały naruszone warunki dotyczące ochrony interesów osób trzecich, nie wystarcza samo subiektywne odczucie właściciela nieruchomości. Skarżąca swój interes prawny wywiodła z tytułu własności do działek nr [...] i nr [...], z przepisów regulujących zasadność domagania się w określonym stanie faktycznym ustanowienia ograniczonych praw rzeczowych, z przepisów prawa publicznego, jak również umów zobowiązujących do wyprodukowania określonych ilości energii elektrycznej oraz ciepła. Odnosząc się do argumentacji skarżącej o konieczności zapewnienia jej uprawnienia w zakresie prawa przejścia i przejazdu przez działkę nr [...], całą szerokością przejazdu kolejowego z działki gruntu nr [...] poprzez działkę gruntu nr [...] do działek nr [...] i [...], wskazać należy, że w decyzji wojewody ww. działka nr [...] (obecnie działka nr [...]), będąca w użytkowaniu wieczystym spółki, została wskazana w punkcie VIII dotyczącym nieruchomości lub ich części, w stosunku do których określa się ograniczenie w korzystaniu w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej, tj. dokonania przebudowy układu drogowego (drogi wewnętrznej), stosownie do art. 9q ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie kolejowym. Należy wyjaśnić, że w sytuacji, gdy na skutek nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości bądź jej części na podstawie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, właściciel nieruchomości (użytkownik wieczysty) zostaje pozbawiony dostępu do drogi publicznej odpowiednie zastosowanie, na mocy art. 9ad ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, znajduje art. 120 ugn normujący ustanowienie niezbędnych służebności. Z powyższego wynika, iż służebność drogi koniecznej ustalana jest w decyzji lokalizacyjnej wtedy, gdy w wyniku zatwierdzenia decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej podziału nieruchomości, pozostała przy właścicielu część nieruchomości traci dostęp do drogi publicznej. W odniesieniu do ww. działek taka sytuacji nie zaistniała, bowiem działka nr [...] objęta została ograniczeniami w korzystaniu w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej, w szczególności dokonania związanej z nią budowy lub przebudowy układu drogowego, natomiast druga działka nr [...] nie została objęta decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji kolejowej. Ponadto ustalając lokalizację linii kolejowej organ nie posiada wiedzy o technologii wykonywania poszczególnych robót budowlanych oraz o ich zakresie. Konkretyzacja tych ustaleń następuje dopiero na etapie projektu budowlanego zatwierdzonego w odrębnym postępowaniu. Z powyższych względów należało podzielić stanowisko organu, iż zaskarżona decyzja nie ma wpływa na zmianę dostępu ww. działek do drogi publicznej, w sposób inny niż działki te miały przed jej wydaniem.

W kwestii zapewnienia skarżącej na czas wykonywania inwestycji, całodobowej możliwości korzystania z linii kolejowej na wskazanym odcinku, wskazać należy, iż ochrona interesów osób trzecich w postępowaniu o ustalenie lokalizacji linii kolejowej może dotyczyć tylko tych kwestii, które są przedmiotem decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Gdyby wolą ustawodawcy było nadanie organom uprawnień w zakresie szczegółowego określania zasad ruchu kolejowego podczas realizacji inwestycji, dałby temu wyraz poprzez zamieszczenie odpowiednich postanowień w tym zakresie. Natomiast w decyzji lokalizacyjnej nastąpić może jedynie ustalenie zakresu terenu niezbędnego dla planowanej inwestycji polegającej na budowie, przebudowie lub rozbudowie linii kolejowej. Decyzja lokalizacyjna nie rozstrzyga w przedmiocie szczegółowych rozwiązań projektowych. Ustawodawca wyraźnie zaś wskazał w art. 9n ustawy o transporcie kolejowym, iż istotą rozstrzygnięcia wydawanego w oparciu o tę ustawę jest określenie warunków lokalizacji inwestycji, zatem dokonanie rozszerzającej wykładni art. 9q ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym jest niedopuszczalne. Zakres ochrony przysługującej w postępowaniu w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji nie może być szerszy niż przedmiot postępowania i zakres dopuszczalnego rozstrzygnięcia w decyzji kończącej postępowanie. Należy mieć na uwadze odmienność postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji linii kolejowej i postępowania w sprawie pozwolenia na budowę oraz konieczność rozgraniczenia kompetencji organów administracji publicznej. Ochrona interesów osób trzecich na etapie ustalania lokalizacji linii kolejowej nie może zatem obejmować działań właściwych na etapie pozwolenia na budowę, wobec czego nie może być tak konkretna i szczegółowo określona, jak ma to miejsce w decyzji o pozwoleniu na budowę, którą inwestor będzie musiał uzyskać przed rozpoczęciem robót budowlanych związanych z ww. przedsięwzięciem inwestycyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1865/13, Lex nr 1542921).

Reasumując, w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd stanął na stanowisku, iż żadne uzasadnione interesy skarżącej nie zostały naruszone w związku z wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji planowanej linii kolejowej. Przy tym zauważyć należy, że z samej istoty przedsięwzięcia kolejowego, będącego inwestycją liniową, wynika ingerencja w prawa przysługujące innym podmiotom w stosunku do nieruchomości objętych projektowaną inwestycją. Z omawianej ingerencji wynikać mogą z kolei inne utrudnienia dla podmiotów dotychczas wykorzystujących daną nieruchomość w określony sposób. Nie oznacza to jednak, że taka decyzja o ustaleniu linii kolejowej jest wadliwa. Jeżeli, w wyniku realizacji ww. planowanej inwestycji, skarżąca poniesie jakiekolwiek szkody materialne, to będzie jej przysługiwało roszczenie odszkodowawcze, dochodzone na zasadach ogólnych w postępowaniu cywilnym. Podkreślić także należy, że przedmiotem orzekania zarówno przez wojewodę, jak i Ministra, nie jest prognozowanie wielkości ewentualnych strat w majątku skarżącej, jako czynnika decydującego o wyborze przez inwestora konkretnych rozwiązań technicznych i w tym zakresie podnoszone przez nią zarzuty pozostają bez wpływu na kształt podjętego rozstrzygnięcia. Z powyższych względów zarzut naruszenia art. 9q ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym nie zasługiwał na uwzględnienie.

Organ odwoławczy zasadnie dokonał również korekty decyzji organu I instancji oraz zmiany załącznika w zakresie uwzględnienia podziału działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...], orzekając w tym zakresie w punkcie I zaskarżonej decyzji. Sąd podzielił także stanowisko organu w zakresie umorzenia postępowania odwoławczego w odniesieniu do Z. J., jako podmiotu nie posiadającego przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa.

Niezasadny okazał się także zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 7 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy i uznanie, że w sprawie nie istnieje interes prawny osoby trzeciej, tj. interes prawny skarżącej. Przede wszystkim, oceniając słuszny interes strony należy mieć na względzie, że ustawa o transporcie kolejowym jest regulacją szczególną. Ustawodawca uprościł nią proces przygotowania inwestycji w zakresie szczególnych zasad i warunków przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych, uznając za priorytetowy interes publiczny, jakim jest poprawa infrastruktury kolejowej na terenie kraju. Ponadto zgodnie z art. 9o ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, do postępowania w sprawach o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem przepisów ww. ustawy. Z akt sprawy wynika, że wszelkie zarzuty wniesione przez strony postępowania, zostały przez organ przedstawione inwestorowi celem wypowiedzenia się w sprawie poruszonych zagadnień. Inwestor ustosunkował się do wszystkich zagadnień wyjaśniając powody przyjętych przez siebie rozwiązań projektowych oraz wskazując na ich prawidłowość. Ponadto Sąd w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 19 kwietnia 2017 r., II OSK 2115/15, że "słuszny interes strony" nie jest pojęciem tożsamym ze "słusznym interesem obywateli", o którym mowa w art. 7 kpa. Interes indywidualny strony z reguły nie pokrywa się z interesem społecznym i interesami innych stron postępowania, jak ma to miejsce w sprawach z zakresu ustawy o transporcie kolejowym, której przepisy mają na celu stworzenie warunków prawnych zapewniających sprawny przebieg realizacji inwestycji, przyspieszenie i usprawnienie procesów planowania, przygotowania, realizacji i finansowania inwestycji. Niewątpliwie własność podlega szczególnej ochronie, gwarantowanej w ustawie zasadniczej, jednak ochrona ta ustępuje niekiedy wartościom wyżej cenionym przez ustawodawcę. Za taką wartość, która powinna być w sposób szczególny uwzględniana, ustawodawca przyjął "cel publiczny". Podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez skarżącą nie oznacza niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji.