Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3844/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2016 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną: oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. jest postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] października 2014 r. nr [...];[...] oddalające skargę na czynność egzekucyjną.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Dyrektor Izby Celnej w G. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na podstawie tytułu wykonawczego z [...] kwietnia 2014 r.nr [...] obejmującego zaległość z tytułu kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł. W dniu [...] maja 2014 r. organ egzekucyjny doręczył Spółce odpis ww. tytułu.

Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. organ egzekucyjny przesłał odpis ww. tytułu wykonawczego do Dyrektora Izby Celnej w K., celem dokonania czynności egzekucyjnych jako organ rekwizycyjny, tj. zajęcia i sprzedaży ruchomości w postaci 2 szt. automatów do gry wraz z kluczami.

Dyrektor Izby Celnej w K. dokonał zajęcia tych ruchomości w dniu [...] czerwca 2014 r. Odpis protokołu z tej czynności został doręczony zobowiązanej Spółce w dniu [...] czerwca 2014 r. Zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem Urzędu Celnego w R.

Skarżąca wniosła skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego - zajęcia ruchomości. W uzasadnieniu wskazała, że zaskarżona czynność zajęcia i odbioru ruchomości dokonana została bez jakiegokolwiek jej udziału, czy nawet zawiadomienia. Spółka podniosła również, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619) – dalej jako u.p.e.a., wierzyciel jest zobowiązany do wskazania w tytule wykonawczym środków egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych. Organ egzekucyjny jest w ocenie Strony związany wnioskami wierzyciela w tym zakresie i nie może zastosować innego środka egzekucyjnego niż wskazany przez wierzyciela. W ocenie Skarżącej zajęcie ruchomości nie zostało przez wierzyciela wskazane.

Ponadto Skarżąca wskazała, że tytuł wykonawczy, na podstawie którego dokonano zajęcia został wydany przez podmiot, który nie jest wierzycielem. Zaskarżone zajęcie zostało dokonane przez niewłaściwy organ egzekucyjny, a Spółka nie jest podmiotem zobowiązanym.

Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę strony.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca podniosła identyczne zarzuty jak w skardze na czynności egzekucyjne.

Po rozpoznaniu zażalenia Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Minister wskazał, że zastosowany przez organ rekwizycyjny środek egzekucyjny (egzekucja z ruchomości) jest wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Zgodnie zaś z art. 97 § 1 tej ustawy, do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Protokół dokonania tej czynności został zobowiązanej Spółce doręczony w dniu [...] czerwca 2014 r. W ocenie organu odwoławczego protokół ten spełniał wszystkie wymogi określone w art. 53 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Minister podkreślił przy tym, iż przepisy powołanej ustawy nie przewidują instytucji powiadomienia zobowiązanego o planowanym zajęciu. Zgodnie z art. 98 § 1 u.p.e.a. zajęcie ruchomości następuje poprzez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego.

W ocenie Ministra niezasadny był również zarzut dokonania zajęcia ruchomości przez niewłaściwy organ egzekucyjny. W oparciu o art. 31 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny może bowiem zlecić organowi rekwizycyjnemu wykonanie czynności egzekucyjnych w zakresie składników majątku zobowiązanego znajdujących się na terenie działania tego organu. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Na uwzględnienie nie zasługiwał też zarzut zastosowania środka egzekucyjnego innego niż wskazany przez wierzyciela. Organ egzekucyjny miał prawo zastosować zajęcie z ruchomości, bowiem jak wynika z załączonego do akt sprawy tytułu wykonawczego w części "G" w rubryce dotyczącej klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji, wymienione zostały wszystkie środki egzekucyjne mogące mieć zastosowanie w egzekucji należności wymienionych w tytule wykonawczy m.in. egzekucja z ruchomości. Minister zaznaczył przy tym, że podstawową przesłanką przy wyborze środka egzekucyjnego jest cel egzekucji, tj. podejmowanie takich działań, które zmierzają do wykonania przez zobowiązanego spoczywającego na nim obowiązku.

Następnie organ odniósł się do podnoszonych w zażaleniu kwestii zasadności wystawienia tytułu wykonawczego, istnienia zaległości oraz bezpodstawnego przyjęcia, iż Skarżąca jest podmiotem zobowiązanym. Zdaniem Ministra kwestie te podlegają rygorowi odrębnego postępowania, bowiem wykraczają poza zakres skargi na czynności egzekucyjne i nie mogły być z powyższych względów przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego postanowienia. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Minister dodał ponadto, że nie można skutecznie podnieść w ramach skargi na czynności egzekucyjne zarzutów dotyczących podstawy wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na które przysługuje zobowiązanemu inny środek zaskarżenia. Skarga na czynności egzekucyjne przysługuje wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie.

W skardze na postanowienie Ministra Finansów Skarżąca podniosła, że wbrew dyspozycji art. 52 § 1 u.p.e.a. nie została powiadomiona o czynności zajęcia ruchomości. Stwierdziła również, że podpisane pod protokołem zajęcia osoby nie mogą być świadkami, w o których mowa w art. 51 § 2 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z art. 82 pkt 2 k.p.a. świadkami nie mogą być osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych na okoliczności objęte tajemnicą, jeżeli nie zostały w trybie określonym obowiązującymi przepisami zwolnione od obowiązku zachowania tej tajemnicy. Na koniec Skarżąca wskazała, że poprzez dokonanie zajęcia ruchomości zastosowano inny środek egzekucyjny niż wskazany we wniosku egzekucyjnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie jest zasadna.

Sąd na wstępie stwierdza, że w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a., że ilekroć w u.p.e.a. jest mowa o czynności egzekucyjnej – rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a.

Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub ruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja. W art. 1a pkt 12a tiret 12 u.p.e.a. wskazano, że środkiem egzekucyjnym jest egzekucja z ruchomości.

Sąd nie znalazł podstaw do uznania za zasadne zarzutów skargi, oceniając, że prawidłowe jest stanowisko organów administracyjnych rozpatrujących skargę na czynność zajęcia ruchomości – automatów do gry.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 51 § 2 u.p.e.a. (Skarżąca błędnie powołała w tym zakresie przepis art. 52 § 1 u.p.e.a.) przez dokonanie zajęcia ruchomości bez udziału Spółki wskazać należy, że żaden przepis u.p.e.a. nie przewiduje po stronie organu egzekucyjnego (rekwizycyjnego) obowiązku powiadomienia zobowiązanej o planowanym terminie zajęcia ruchomości. Organ egzekucyjny (rekwizycyjny) ma obowiązek doręczenia zobowiązanej protokołu zajęcia, co w rozpoznawanej sprawie nastąpiło. Dodać należy, że czynności wymagające osobistego działania strony to takie czynności, w których brak udziału strony stawiałby pod znakiem zapytania sens ich prowadzenia. Za takie czynności uznaje się np. przesłuchanie strony. Takiego charakteru nie można zaś przypisać dokonaniu czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu ruchomości. Nie należy przy tym tracić z pola widzenia tego, że w toku egzekucji organ wykonujący czynności egzekucyjne powinien kierować się celem egzekucji, jaki jest jak najszybsze uregulowanie dochodzonej nalezności.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego podpisania protokołu zajęcia i odbioru ruchomości przez osoby, które nie mogły być świadkami, o jakich mowa w art. 51 § 2 u.p.e.a. Sąd wskazuje, że zgodnie z tym przepisem egzekutor przywołuje co najmniej dwóch świadków, jeżeli zobowiązany nie może być obecny przy czynnościach egzekucyjnych na skutek wydalenia z miejsca dokonywania czynności egzekucyjnych lub z innych przyczyn, chyba, że zachodzi obawa, iż wskutek upływu czasu potrzebnego na przywołanie świadków egzekucja będzie udaremniona.

Podkreślenia wymaga to, że w powołanym przepisie – jak i w pozostałych przepisach u.p.e.a. – katalog osób, które mogą być świadkami czynności egzekucyjnych nie został w pełni określony. Ustawodawca w art. 51 § 3 tej ustawy wskazał jedynie, że świadkami mogą być także pełnoletni członkowie rodziny i domownicy zobowiązanego. W rozpoznawanej sprawie organ rekwizycyjny (Dyrektor Izby Celnej w K.), któremu na podstawie art. 31 u.p.e.a. organ egzekucyjny (Dyrektor Izby Celnej w G.) zlecił wykonanie czynności egzekucyjnych, zajął ruchomości bez udziału Spółki, bowiem ruchomości te znajdowały się w magazynie Urzędu Celnego w R., tj. na terenie działania tego organu. Przy zajęciu ruchomości organ ten powołał trzech świadków, którymi byli pracownicy ww. Urzędu, a udział tych pracowników w dokonanych czynnościach egzekucyjnych polegał na obserwowaniu czynności egzekucyjnych, potwierdzeniu zgodności treści protokołu z czynności egzekucyjnych z rzeczywistym przebiegiem wydarzeń.

Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że względy obiektywizmu wymagają, aby w charakterze świadka nie występowały osoby, które są pracownikami organu egzekucyjnego lub wierzyciela i znalazły się w miejscu czynności egzekucyjnej w związku z wykonywaniem swoich czynności służbowych. Zauważyć jednak należy, że powołani na świadków pracownicy Urzędu Celnego w R. nie reprezentowali ani interesów wierzyciela ani organu egzekucyjnego. Wierzycielem jest bowiem w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej w K., a organem egzekucyjnym Dyrektor Izby Celnej w G., których pracownicy nie zostali powołani na świadków.

Sąd nie podzielił również ostatniego z zarzutów podniesionych w skardze a dotyczącego zastosowaniu innego środka egzekucyjnego aniżeli wskazany przez wierzyciela we wniosku egzekucyjnym. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a. w tytule wykonawczym z dnia [...] kwietnia 2014 r. wymienione zostały środki egzekucyjne, które mogą być stosowane w egzekucji należności pieniężnych, w tym zajęcie ruchomości. Dodać też trzeba, że na podstawie art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny kierując się celem egzekucji ma prawo wyboru środków egzekucyjnych. Zgodnie bowiem z art. 7 § 1 powołanej ustawy organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (at. 7 § 2).

W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 97 § 1 u.p.e.a. do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione (§ 2).

Z akt sprawy wynika, że automaty do gry należące do Spółki nie zostały zwolnione lub wyłączone spod egzekucji. Podlegały one zatem zajęciu.

Stosownie do art. 98 § 1 u.p.e.a. zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie.

W aktach sprawy znajduje się protokół zajęcia i odbioru ruchomości sporządzony w dniu [...] czerwca 2014 r. przez Dyrektora Izby Celnej w K. W ocenie Sądu protokół ten posiada wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 67 § 4 u.p.e.a. Ponadto powołany protokół odpowiadał formie przewidzianej w dniu jego sporządzenia dla tego rodzaju druków na podstawie załącznika nr 23 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz. U. z 2001 r. nr 137, poz. 1541). O zajęciu ruchomości powiadomiono Skarżącą w dniu [...] czerwca 2014 r. doręczając jej odpis ww. protokołu.

Na koniec dodać należy, iż w zaskarżonym postanowieniu – odnosząc się do części zarzutów podniesionych w postanowieniu organu I instancji – zasadnie podniesiono, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego.

Podsumowując Sąd stwierdza, że Minister Finansów zasadnie uznał, iż czynność zajęcia ruchomości należących do Skarżącej została dokonana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.