Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 888/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-03-21 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 117 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za marzec 2010r. postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. U.K.


UZASADNIENIE

A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za marzec 2010r.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 400 zł, spółka A. wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca spółka powołała się na swoją trudną sytuację finansową spowodowaną decyzjami określającymi zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym oraz ich egzekucją z rachunku bankowego, uniemożliwiającą jej prawidłowe funkcjonowanie od 31 sierpnia 2012r., blokadę rachunku bankowego z uwagi na brak środków, zawieszenie działalności w podstawowym zakresie, stratę w wysokości 85.200,48 zł, pożar w październiku 2011r., który spowodował zniszczenie części hali produkcyjnej oraz instalacji do recyklingu tworzyw sztucznych, konieczność uiszczenia wpisów sądowych łącznie na kwotę 5.332,00 zł, brak możliwości zaciągnięcia kredytu, z którego mogłaby być poniesiona opłata.

W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, że kapitał zakładowy wynosi 500.000 zł, posiada środki trwałe o wartości 1.290.652,37 zł, zaś za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 85.200,48 zł. Dodatkowo spółka wskazała, że korzysta z kredytu inwestycyjnego na zakup instalacji do recyklingu i do spłaty na dzień sporządzenia bilansu, tj. 31 grudnia 2012r., pozostała kwota 341.583 zł. Zabezpieczeniem kredytu jest zastaw na instalacji do recyklingu. Zobowiązania spółki w stosunku do innych podmiotów wynoszą około 200.000 zł.

Postanowieniem z 25 września 2013r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie na to postanowienie skarżąca spółka wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ponownie powołała się na trudną sytuację finansową, wynikającą z pożaru w wyniku, którego częściowemu zniszczeniu uległa hala produkcyjna oraz podstawowa instalacja służąca prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Spółka ponownie podniosła, że strata poniesiona w 2012r. w połączeniu z blokadą rachunków bankowych, zmusiła ją do zawieszenia działalności i nie ma możliwości zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu. Łączna wysokość opłat sądowych, do których będzie zobowiązana wynosi 8.336 zł. Wpłaty na pokrycie kapitału zakładowego zostały w istocie wniesione w 2006r., nie zaś w 2012r. Ponadto wpłaty były dokonywane w latach 2010 i 2011r. kiedy jeszcze była prowadzona działalność. Obecnie wyczerpały się już możliwości wspólników do dokonywania dopłat do kapitału rezerwowego.

Postanowieniem z dnia 28 października 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy.

Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej spółki na to postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 grudnia 2013r., sygn. akt I GZ 520/13 je uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że miarą możliwości ponoszenia kosztów postępowania zarówno przez osobę fizyczną, jak i stronę niebędącą osobą fizyczną jest jej aktualna sytuacja finansowa, a nie materialna w szerokim tego słowa znaczeniu. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stanowi formę dofinansowania z budżetu państwa i może mieć zastosowanie tylko do osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i sfinansowanie przez stronę jej udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Regulując kwestię prawa pomocy dla osób prawnych, a także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej ustawodawca uzależnił możliwość uzyskania prawa pomocy od posiadanych środków pieniężnych. Zwrot "nie ma środków na pokrycie kosztów postępowania" zawarty w art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) można rozumieć dwojako: że strona nie ma w ogóle środków finansowych, albo że ma środki finansowe, ale w ilości niewystarczającej na pokrycie kosztów postępowania. Z treści omawianego przepisu, w którym użyto sformułowania "prawo pomocy może być przyznane" wynika, że sąd oceniając zasadność wniosku podmiotu niebędącego osobą fizyczną ma między innymi możliwość uwzględnienia w tej ocenie innych okoliczności niż posiadanie środków pieniężnych. Brak takich środków nie jest czynnikiem przesądzającym o zasadności wniosku. Sąd może więc brać pod uwagę również posiadanie innych składników majątkowych, które można np. łatwo spieniężyć. Unormowanie zawarte w art. 246 § 2 p.p.s.a. przewidujące, że sąd może przyznać prawo pomocy, nie zwalnia sądu od obowiązku poczynienia stosownych ustaleń w oparciu o wyczerpujące rozpatrzenie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego dotyczącego sytuacji finansowej strony. Po dokładnej analizie sąd dokonuje oceny, czy sytuacja wnioskodawcy uzasadnia przyznanie prawa pomocy i w przypadku odmowy przedstawia jej powody. Powody te winny odnosić się do okoliczności konkretnej sprawy i świadczyć o tym, że nie ma podstaw do potraktowania wnioskodawcy w sposób szczególny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie ogólnikowo, mało precyzyjnie i bez odniesienia się do konkretnych okoliczności rozpoznawanej sprawy stwierdzono, że spółka nie zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Odmowa przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych została oparta na dowolnej ocenie przedstawionych przez skarżącą spółkę dowodów w postaci dokumentów. Sąd pierwszej instancji przyjął, że spółka sama uznała, że okoliczność pożaru i zniszczenia hali wraz z instalacją do recyklingu, które miały miejsce w październiku 2011r., nie uniemożliwiają kontynuowania działalności. Sąd pierwszej instancji nie rozważył, czy w aktualnych okolicznościach sprawy istnieje realna możliwość uiszczenia łącznej wysokości opłat sądowych w wysokości 8.336 zł. Sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do kwestii, że skarżąca prowadzi przed sądem administracyjnym postępowania w 12 sprawach. Nie wyliczył sumy wpisów należnych od skarg w tych sprawach i w konsekwencji tego nie ocenił w sposób prawidłowy, czy skarżąca jest rzeczywiście w stanie pokryć wpis w każdej z tych spraw w łącznej wysokości 8.336 zł. Nie wezwał skarżącej – w trybie art. 255 p.p.s.a. – do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących jej aktualną (tj. na dzień złożenia wniosku) sytuację materialną. Sąd ograniczył się do oceny sytuacji finansowej spółki na podstawie dokumentów już znajdujących się w aktach sprawy w szczególności na podstawie "wprowadzenia do sprawozdania finansowego". Tymczasem te są niekompletne. Nie wyjaśnił podniesionej przez skarżącą kwestii zablokowania wierzytelności spółki w wysokości 710.416,00 zł poprzez choćby wezwanie jej do przedłożenia odpisów postanowień organu egzekucyjnego o zajęciu tych środków. Sąd pominął fakt, że być może spółka nie jest w stanie skorzystać z posiadanych przez siebie środków. Nieustalenie powyższej okoliczności powoduje, iż kwota wpisu sądowego od skargi może być nieadekwatna w stosunku do środków pieniężnych jakimi może dysponować aktualnie skarżąca, co może oznaczać dla niej zamknięcie drogi sądowej. Z rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi nie wynika, czy strona dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania, czy też środki te ma uzyskać i od czego to ewentualnie będzie zależało. Taka ocena sytuacji finansowej skarżącej nie jest wystarczająca. Sąd pierwszej instancji powinien ponownie rozważyć, czy istnieją podstawy do zwolnienia skarżącej od ponoszenia kosztów postępowania. Sąd powinien wziąć pod uwagę aktualną wysokość obciążeń i możliwości finansowych skarżącej. Powyższego można dokonać na podstawie uprzednio żądanych od skarżącej dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację materialną (przykładowo: PIT za 2012r., oraz odpisów tytułów egzekucyjnych o zajęciu wierzytelności). Należy przy tym zapewniać prawidłową równowagę pomiędzy interesem państwa z jednej strony, a interesem skarżącej w dochodzeniu swych roszczeń przed sądem z drugiej strony.

Wykonując wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2013r., sygn. akt I GZ 520/13, zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2014r. Sąd wezwał skarżącą spółkę do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących skarżącej spółki: wykazu środków trwałych spółki z podaniem ich wartości, wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych spółki z okresu ostatnich 3 miesięcy, dokumentów potwierdzających obciążenia i zobowiązania finansowe, zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego za ostatnie dwa lata podatkowe bądź odpisów zeznań podatkowych za te lata CIT – 8, informacji o posiadanych przez spółkę nieruchomościach, dokumentów potwierdzających fakt zajęcia wierzytelności spółki w kwocie 710.416,00 zł, w tym odpisy postanowień organu egzekucyjnego, oraz innych ewentualnych zajęć, dokumentów potwierdzających fakt zawieszenia działalności gospodarczej (zaświadczenie właściwego organu), wskazania, w jakich konkretnie sprawach spółka jest aktualnie jeszcze zobowiązana uiścić opłaty sądowe poprzez wskazanie ich sygnatur oraz wysokości opłat sądowych i udzielenie stosownych wyjaśnień.

Stosowne wezwanie doręczono skarżącej spółce w dniu 30 stycznia 2014r.

W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z dnia 5 lutego 2014r. skarżąca spółka oświadczyła, iż nie posiada żadnych nieruchomości, nie posiada innych rachunków bankowych poza dwoma rachunkami w B. Bank Polska S.A., z których jeden jest rachunkiem podstawowym spółki, natomiast drugi służy do obsługi kredytu, formalnie nie zawiesiła swojej działalności gospodarczej. Jednak działalność gospodarcza spółki po pożarze w 2011r., została mocno ograniczona z uwagi na zniszczenie instalacji generującej podstawowy przychód spółki. Blokada rachunku bankowego uniemożliwiła odbudowę uszkodzonej instalacji z uwagi na brak możliwości dysponowania środkami finansowymi, a co za tym idzie z uwagi na brak możliwości regulowania zobowiązań. Do dnia dzisiejszego instalacja nie funkcjonuje z uwagi na niedokończone prace remontowo – naprawcze wobec czego spółka nie wznowiła dotychczas działalności w zakresie recyklingu tworzyw sztucznych, do której została powołana. Spółka wyjaśniła, że zobowiązana jest uiścić opłaty sądowe w sprawach o sygn. akt: III SA/Łd 887/13 w wysokości – 1.500 zł, III SA/Łd 889/13 w wysokości -1.993 zł, III SA/Łd 966/13 zł w wysokości – 1.500 zł. Spółka złożyła ponadto wykaz środków trwałych, wydruk z B. Bank Polska S.A., wydruk z systemu finansowo – księgowego Rewizor GT dotyczący zobowiązań finansowych spółki, odpisy zeznań podatkowych CIT – 8 za 2011 i 2012r., wydruk z rachunku bankowego – wykaz środków zablokowanych wraz z dokumentami potwierdzającymi zajęcia wierzytelności spółki w tym, zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, tytuły wykonawcze, postanowienia nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzjom Naczelnika Urzędu Celnego, decyzję Naczelnika Urzędu Celnego określającą przybliżoną kwotę zobowiązań podatkowych w akcyzie wraz z orzeczeniem o zabezpieczeniu, zarządzenia zabezpieczeń. Spółka poinformowała ponadto, że z uwagi na fakt nie posiadania dokumentacji części zajęć wierzytelności spółki na rachunku bankowym zgodnie z załączonym wykazem, wystąpiła do banku z prośbą o odpisy brakujących dokumentów, które przedłoży niezwłocznie po ich uzyskaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia 5 grudnia 2013r., sygn. akt I GZ 520/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja prawa pomocy, umożliwiająca osobom pozostającym w trudnej sytuacji finansowej obronę ich praw przed sądem wiąże się z prawem do sądu zagwarantowanym w art. 45 Konstytucji RP. W każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty postępowania miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, które umożliwi stronie dostęp do sądu. Z uregulowań dotyczących kosztów sądowych oraz opłat za czynności pełnomocników wynika, że strona zamierzająca prowadzić postępowanie sądowe musi dysponować odpowiednimi środkami pieniężnymi, które przeznaczy na pokrycie kosztów tego postępowania. Miarą możliwości ponoszenia kosztów postępowania zarówno przez osobę fizyczną jak i stronę niebędącą osobą fizyczną jest jej aktualna sytuacja finansowa, a nie materialna w szerokim tego słowa znaczeniu. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stanowi formę dofinansowania z budżetu państwa i może mieć zastosowanie tylko do osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i sfinansowanie przez stronę jej udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.

W niniejszej sprawie skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek skarżącej spółki dotyczy więc prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W postanowieniu z dnia 5 grudnia 2013r., sygn. akt I GZ 520/13 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w którym użyto sformułowania "prawo pomocy może być przyznane" wynika, że sąd oceniając zasadność wniosku podmiotu niebędącego osobą fizyczną ma między innymi możliwość uwzględnienia w tej ocenie innych okoliczności niż posiadanie środków pieniężnych. Brak takich środków nie jest czynnikiem przesądzającym o zasadności wniosku. Sąd może więc brać pod uwagę również posiadanie innych składników majątkowych, które można np. łatwo spieniężyć. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu tym podkreślił ciążący na sądzie obowiązek poczynienia stosownych ustaleń w oparciu o wyczerpujące rozpatrzenie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego dotyczącego sytuacji finansowej strony, dokonania dokładnej analizy sytuacji wnioskodawcy, czy uzasadnia przyznanie prawa pomocy, zaś w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy przedstawienia jej powodów świadczących o tym, że nie ma podstaw do potraktowania wnioskodawcy w sposób szczególny.

Z przedłożonych przez skarżącą spółkę dokumentów oraz jej oświadczeń wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 500.000 zł. Spółka posiada środki trwałe o wartości 1.314.132,85 zł (raport o środkach trwałych na dzień 4 lutego 2014r.), chociaż w oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała środki trwałe o wartości 1.290.652,37 zł. W sprawozdaniu finansowym za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2012r. spółka wykazała stratę w wysokości 85.200,48 zł, lecz z zeznania podatkowego CIT – 8 za 2012r. wynika, że w 2012r. spółka wykazała stratę w wysokości 40.840,26 zł, a więc o 44.360,22 zł mniejszą niż wcześniej wskazywaną. W zeznaniu podatkowym za 2012r. spółka wykazała również przychody w kwocie 1.921.725,79 zł i koszty uzyskania przychodów w kwocie 1.962.566,05 zł. W zeznaniu podatkowym za 2011r. CIT – 8 spółka wykazała przychody w kwocie 826.494,56 zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie 781.532,84 zł oraz stratę w wysokości 44.961,72 zł. Jak wynika z informacji o odliczeniach od dochodu i od podatku oraz o dochodach wolnych i zwolnionych od podatku za 2011r. wykazana w tym roku podatkowym strata w kwocie 44.961,72 zł stanowiła w istocie odliczenie od dochodu straty poniesionej w 2007r. w kwocie 284.876,58 zł. W poprzednich latach spółka odliczyła 57.151,39 zł. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka przedłożyła dokument pn. "Wprowadzenie do sprawozdania finansowego", w którym zarząd spółki uznał, że nie są mu znane "zdarzenia, które mogłyby zagrażać kontynuowaniu [...] działalności w okresie najbliższych 12 miesięcy w niezmienionym zakresie", a z uchwały z dnia 30 czerwca 2013r. wynika, że na dzień 31 grudnia 2012r. suma aktywów spółki wynosiła 1.474.222,64 zł. Ponadto z dokumentu tego wynika, że na dzień bilansowy, czyli 31 grudnia 2012r., wspólnicy dokonali uzupełnienia wpłat, które w całości pokryły kapitał zakładowy. Spółka korzysta z kredytu inwestycyjnego na zakup instalacji do recyklingu i do spłaty na dzień 31 grudnia 2012r. pozostała kwota 341.583 zł. Zobowiązania spółki w stosunku do innych podmiotów wynoszą według jej oświadczenia około 200.000 zł. Spółka złożyła ponadto wydruk z rachunku bankowego zawierający wykaz środków zablokowanych na kwotę 751.303,00 zł wraz z dokumentami potwierdzającymi zajęcia wierzytelności, w tym zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, tytuły wykonawcze, postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia 12 października 2012r. o nadaniu rygoru wykonalności decyzjom określającym zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za kwiecień 2010r. w kwocie 99.636,00 zł, styczeń 2010r. w kwocie 63.013,00 zł, grudzień 2009r. w kwocie 47.949 zł, decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] określającą przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w akcyzie za marzec, maj i czerwiec 2010r. odpowiednio w kwotach 10.342,00 zł, 75.168,00 zł i 54.881,00 zł, a więc łącznie na kwotę 350.989 zł, a nie 751.303,00 zł. Jednocześnie spółka poinformowała, że z uwagi na fakt, że nie posiada części dokumentacji dotyczącej zajęć wierzytelności ujętych w załączonym wykazie wystąpiła z prośbą do banku o przekazanie odpisów brakujących dokumentów, które przedłoży niezwłocznie po ich uzyskaniu. Do dnia rozpoznania niniejszego wniosku spółka nie przedłożyła jednak brakujących dokumentów. W piśmie z dnia 5 lutego 2014r. spółka wskazała też, iż obciążają ją wpisy w trzech innych, a nie dwunastu sprawach o sygn. akt III SA/Łd 887/13 w wysokości – 1.500 zł, III SA/Łd 889/13 w wysokości – 1.993 zł, III SA/Łd 966/13 zł w wysokości – 1.500 zł, co łącznie stanowi kwotę 4.993 zł.

Odnosząc się do przedstawionych powyżej okoliczności wskazać należy, że fakt wykazania straty przez spółkę za rok 2012r. nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tym bardziej, iż istnieje rozbieżność pomiędzy sprawozdaniem finansowym, a przedłożonym zeznaniem podatkowym, co do jej wysokości (sprawozdanie finansowe – 85.200,48 zł, CIT-8 – 40.840,26 zł). Rozbieżność ta wynosi 44.360,22 zł. W postanowieniach z dnia 19 grudnia 2013r., sygn. akt I GZ 567/13 i I GZ 568/13), wydanych również w sprawach dotyczących skarżącej spółki Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad tym przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Z informacji o odliczeniach od dochodu i od podatku oraz o dochodach wolnych i zwolnionych od podatku za 2011r. wynika poza tym, że wykazywana przez spółkę strata podlegająca odliczeniu od dochodu powstała w 2007r. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z dokumentów źródłowych wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą i brak jest informacji, aby utraciła płynność finansową. Ze "Sprawozdania z działalności spółki A. Sp. z o.o. w roku 2012" wynika wręcz, iż prognozy na przyszłość spółki są bardzo pozytywne. W sprawozdaniu zawarto informację o kontynuacji współpracy z PGE Elektrownią [...] S.A., a także o spotkaniach i rozmowach prowadzonych z PGE pod koniec 2012r., które pozwalały "mieć nadzieję na zawarcie stosownych umów sprzedaży z PGE S.A., którego zapotrzebowanie wielokrotnie przewyższa zdolności produkcyjne wszystkich członków konsorcjum" (KTS – F konsorcjum, którego liderem jest wnioskująca spółka). W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Dopłaty wspólników, o których mowa w art. 117 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. 2000, nr 94, poz. 1037), mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki. Umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki należałoby przyjąć, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę.

Wbrew zatem twierdzeniom spółki, sąd stwierdził, że spółka nie wykazała, iż jej sytuacja finansowa w związku ze stratą finansową i rosnącym zadłużeniem uzasadnia przyznanie prawa pomocy. W świetle bowiem zestawienia danych zawartych w bilansie spółki na dzień 31 grudnia 2012r. zamykającego się sumą aktywów w wysokości 1.474.222,64 zł oraz wartości środków trwałych w wysokości 1.290.652,37 zł, wynoszących na dzień 4 lutego 2014r. 1.314.132,85 zł trudno jednak uznać, że spółka zmaga się z groźbą niewypłacalności, przedłożone zaś dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. W piśmie z dnia 5 lutego 2014r. spółka potwierdziła, iż faktycznie nie zawiesiła prowadzenia działalności gospodarczej. Ze złożonych zeznań podatkowych nawet wynika, że w 2012r. przychody spółki były o 1.095.231,23 zł wyższe niż w 2011r.

Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008r., I OZ 208/08). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011r., I OZ 191/11). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe.

W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego. Spółka nie wykazała, że wygospodarowanie w aktualnej sytuacji majątkowej sumy potrzebnej na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie w kwocie 400 zł nie mieści się w jej możliwościach finansowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2011r., sygn. akt I FZ 344/11). Ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów (por. postanowienia z dnia 19 grudnia 2013r., sygn. akt I GZ 567/13 i I GZ 568/13). Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie również prowadzi do konkluzji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009r., sygn. akt II OZ 140/09, Lex nr 535035). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, Lex nr 507290 a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008r., sygn. akt I FZ 236/08, Lex nr 479142, z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08, Lex nr 477191 i postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, Lex nr 220385). Rozstrzygnięcie zatem przez sąd o przyznaniu prawa pomocy z przyczyn innych niż sytuacja materialna wnioskodawcy byłoby zatem rozstrzygnięciem niedopuszczalnym i pozbawionym podstaw prawnych.

Na marginesie powyższych rozważań podnieść jeszcze należy, że z dokumentów księgowych Sądu wynika, iż w toczących się dwóch sprawach o sygn. akt III SA/Łd 886/13 i III SA/Łd 965/13, w których Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 19 grudnia 2013r., sygn. akt I GZ 567/13 i I GZ 568/13 oddalił zażalenia spółki na postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania spółce prawa pomocy, spółka uiściła już wymagane wpisy sądowe w łącznej wysokości 2.943,00 zł.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 zw. z art. 245 § 3 i art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.

U.K.