Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2408/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 148 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 18 maja 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2443/14 w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 28 października 2013 r. M. i P. F. dokonali zgłoszenia obejmującego wykonanie systemu dystrybucji ciepłego powietrza z istniejącego kominka w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] na działce o nr. ew. [...] w miejscowości [...].

Decyzją z dnia [...] 2013 r. Starosta [...] wniósł sprzeciw do zgłoszenia i nałożył na inwestorów obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę.

Od ww. decyzji P. i M. F. wnieśli w dniu 14 listopada 2013 r. odwołanie, w którym podnieśli, że planowane przez nich prace były remontem mieszkania niewymagającym pozwolenia na budowę, gdyż nie ingerowały w ściany nośne budynku.

Decyzją z dnia [...] 2013 r. Wojewoda [...]i po rozpatrzeniu odwołania P. i M. F., uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2013 r. oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że planowane prace nie zmieniają parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu budowlanego, a więc nie stanowiłyby przebudowy obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt. 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.). Decyzja ta uzyskała przymiot ostateczności i kończyła postępowanie w sprawie.

Pismem z dnia 24 lutego 2014r. J. M. zwróciła się do Starostwa Powiatowego w [...] o kasację decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 2013r. z uwagi na nieprawidłowości w toku robót związanych z wykonaniem instalacji do dystrybucji ciepła oraz zatajenia faktu, że w budynku znajduje się również inny lokal mieszkalny.

W dniu 6 marca 2014r. wniosek J. M. został przekazany do rozpoznania Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego.

Pismem z dnia 9 maja 2014r. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego zwrócił się do J. M. o jednoznaczne wskazanie, czy pismo z dnia 24 lutego 2014r. stanowiło wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 12 grudnia 2013r., czy też wniosek o wznowienie postępowania, oraz czy domaga się wszczęcia postępowania na wniosek, czy też z urzędu.

W odpowiedzi J. M. pismem z dnia 19 maja 2014r. wskazała, że wniosek dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody a postępowanie powinno być prowadzone z urzędu.

W dniu 18 czerwca 2014r. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego poinformował J. M., że brak jest podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 2013r.

J. M. pismem z dnia 1 lipca 2014 r., skierowanym do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, przekazanym przez GUNB do Wojewody [...] według właściwości, wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną Wojewody [...]. W uzasadnieniu wskazała, że decyzja została wydana na podstawie błędnie ustalonych okoliczności stanu faktycznego. Wskazała, że wielokrotnie w pismach zwracała uwagę na nieprawidłowości związane z realizacją spornej inwestycji oraz zawarła wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2014 r., wydanym na podstawie art. 149 § 3 oraz art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn., Dz. U. z 2013r., poz. 267, dalej: "k.p.a.") odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] 2013 r. W uzasadnieniu Wojewoda omówił instytucję wznowienia postępowania, zwracając szczególną uwagę na przesłanki niedopuszczalności wznowienia. Podkreślił, że w przypadku procedury zgłoszenia wykonania robót budowlanych określonej w art. 30 ustawy - Prawo budowlane, interes prawny ma tylko inwestor dokonujący zgłoszenia, a zatem M. i P. F. Organ wskazał również, że J. M. posiadała wiedzę o decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 2013 r. już w dacie 24 lutego 2014 r. tj. w dacie sporządzenia przez nią wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Pismo zawierające wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] 2014r. wpłynęło do GUNB w dniu 3 lipca 2014 r. tj. po upływie ponad czterech miesięcy od daty sporządzenia przez skarżącą pisma z dnia 24 lutego 2014 r. Wojewoda uznał zatem, że strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Na powyższe postanowienie J. M. wniosła zażalenie. W uzasadnieniu podniosła, że w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę Wielkopolskiego nie została uznana za stronę i nie została poinformowana o wydaniu przez organ decyzji z dnia 12 grudnia 2013 r. Powołując się na nieznajomość prawa, wskazała, że nie była w stanie prawidłowo zakwalifikować, w odpowiedzi na wezwanie organu, własnego pisma jako wniosku o wznowienie postępowania. Dopiero po udzieleniu jej przez GINB informacji, ostatecznie złożyła przedmiotowy wniosek w dniu 1 lipca 2014 r.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] 2014 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że w piśmie z dnia 1 lipca 2014 r. skarżąca wniosła o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania zakończonego wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] 2013 r. Biorąc pod uwagę pismo skarżącej z dnia 24 lutego 2014 r., zawierające wniosek o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji Wojewody Wielkopolskiego, organ zauważył, że już w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności, J. M. miała wiedzę na temat wydania ww. decyzji. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy uznał, że wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony z uchybieniem miesięcznego terminu, a zatem uznał za zasadne utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji. Jednocześnie wskazał na brak możliwości odniesienia się do merytorycznych zarzutów podniesionych w zażaleniu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że złożyła pismo w najszybszym możliwym terminie, tj. w momencie zauważenia prac inwestycyjnych w lokalu sąsiednim. Powołała się również na składane w toku postępowania administracyjnego pisma do organów nadzoru budowlanego oraz Starosty [...], w których to opisała brak zachowania przez inwestorów bezpieczeństwa w zakresie prowadzonych przez nich prac.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowane stanowisko.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2015r. skarżąca, działająca od tego momentu przez pełnomocnika z urzędu, zarzuciła Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego naruszenie przepisów tj.: - art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie w rozpoznaniu, sprawy słusznego interesu skarżącej, polegające na braku rozpoznania meritum sprawy przez wzgląd na rzekome przekroczenie terminu;

- art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie w sprawie kompletnego materiału dowodowego, w konsekwencji wydania postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie odmawiające wznowienia w zw. z przekroczeniem terminów przez skarżącą;

- art. 9 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na braku dokładnego przestawienia konsekwencji wykorzystania poszczególnych trybów postępowania szczególnego, w sytuacji gdy osobą chcącą skorzystać z takiej pomocy jest osoba starsza, która działała bez pełnomocnika profesjonalnego;

- art. 148 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że został przekroczony miesięczny termin na złożenie podania o wznowienie postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ nie uwzględnił faktu, że już w dniu 15 stycznia 2014 r. podnosiła potrzebę interwencji m.in. pismem kierowanym do PINB w Wolsztynie. W szczególności wskazała, że nie była poinformowana, ani nie uczestniczyła w toczących się postępowaniach, nie wiedziała o pracach prowadzonych na nieruchomości przez sąsiadów. Nadto zarzuciła, że nie była należycie przez organy administracji poinformowana o możliwościach wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, zwłaszcza o wymogach wszczęcia poszczególnych postępowań. Skarżąca wskazała, że brak pouczenia przez organy spowodował, iż dopiero w dacie 1 lipca 2014 r. prawidłowo określiła rodzaj postępowania nadzwyczajnego.

Wyrokiem z dnia 5 maja 2015r. sygn. akt VII SA/Wa 2443/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że GINB po otrzymaniu pisma J. M. z dnia 24 lutego 2014r. wezwał skarżącą do wyjaśnienia, czy złożone pismo stanowiło wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 2013r., czy też wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją. W odpowiedzi skarżąca wskazała, że złożony wniosek dotyczył stwierdzenia nieważności. Następnie organ poinformował skarżącą o braku podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Dlatego też Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że J. M. posiadała wiedzę o decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 2013 r. już w dniu 24 lutego 2014r. tj. w dacie sporządzenia wniosku o stwierdzenie jej nieważności. Jednocześnie biorąc pod uwagę, że bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji, Sąd uznał, że organy administracji zasadnie przyjęły, iż pismo z dnia 1 lipca 2014 r. zawierające wniosek o wznowienie postępowania zostało przez skarżącą złożone po upływie miesięcznego terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu argumentacja skarżącej zawarta w skardze, nie znajdowała odzwierciedlenia w obowiązującym stanie prawnym i faktycznym. Z posiadanych akt administracyjnych wynika bowiem, że organy obu instancji przeprowadziły postępowanie administracyjne w sposób prawidłowy, gromadząc w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, a także gwarantując skarżącej udział w toczącym się postępowaniu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J. M. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego A. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, ewentualnie o przyznanie pełnomocnikowi skarżącej od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powiększonych o stawkę podatku od towarów i usług (VAT) w wysokości 23% oświadczając, iż nie zostały one zapłacone w całości, ani też w części.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca kasacyjnie zarzuciła:

Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt. 2 p.p.s.a., art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi wskutek przyjęcia przez Sąd I instancji stanu faktycznego, ustalonego w zaskarżonej decyzji niezgodnie z procedurą administracyjną, a więc niedokonaniem przez Sąd prawidłowej kontroli decyzji i zaakceptowanie naruszenia przez organ administracji art. 7, 8, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez pominięcie tego, że:

a) skarżąca nie była informowana o pracach prowadzonych w nieruchomości przez sąsiadów, ani nie uczestniczyła w postępowaniach dotyczących wydania odpowiednich zezwoleń czy postanowień,

b) organ nadinterpretował pisma skarżącej,

c) organ pominął pismo skarżącej z dnia 15 stycznia 2014 r.,

d) organ nie poinformował skarżącej w sposób wyczerpujący o możliwościach wszczęcia postępowania szczególnego w sprawach administracyjnych oraz nie poinformował o wymogach wszczęcia poszczególnych postępować,

e) organ nie poinformował skarżącej o terminach na wszczęcie poszczególnych postępowań szczególnych,

2. art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 K.p.c., polegające na zastosowaniu przez Sąd I inst. błędnych kryteriów oceny dowodów oraz nieuwzględnieniu wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez:

a) pomięcie przy ocenie dowodu w postaci pisma organu z dnia 9 maja 2014 r. faktu, że w ww. piśmie organu brak jest informacji o terminach zawitych do wszczęcia postępowań szczególnych,

b) pominięcie przy ocenie dowodu w postaci pisma z dnia 15 stycznia 2015 r. faktu, iż skarżąca już w dacie sporządzenia ww. pisma podnosiła potrzebę interwencji przez organy.

W konsekwencji naruszenia ww. przepisów zarzuciła - naruszenie przepisów prawa materialnego art. 148 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym sprawy, w sytuacji gdy działań organów nie można było uznać za prawidłowe a wszelkie nieprawidłowości organów doprowadziły do błędnego przyjęcia, że miesięczny termin wskazany w ww. przepisie został przekroczony przez skarżącą.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie jest osobą znającą prawo w stopniu w jakim powinien znać je organ oraz sądy administracyjne. Natomiast organ nie może powyższego faktu wykorzystywać dla własnych celów. Zwróciła uwagę, że od momentu powzięcia informacji na temat prac remontowych w sąsiednim lokalu, próbowała dochodzić swoich praw przed organami administracji. W tej sytuacji brak należytej informacji o wydanych decyzjach, w szczególności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 2013 r. oraz niepoinformowanie w sposób rzetelny na temat procedur administracyjnych spowodował, iż organ bezpodstawnie odmówił wznowienia postępowania. Podkreśliła również, że już w piśmie z dnia 15 stycznia 2014 r. wyraziła chęć uczestniczenia w postępowaniach administracyjnych przed organami, a w kolejnym piśmie z dnia 3 lutego 2014 r. informowała o tym, że jej sąsiedzi mogą wprowadzać w błąd Wojewodę [...] co do okoliczności faktycznych. Powyższe stwierdzenie winno było spowodować przekazanie sprawy do Wojewody [...] zgodnie z art. 65 k.p.a., gdzie mogłaby uzyskać informację o możliwościach prawnych, które jej przysługiwały lub też o zapadłej w sprawie decyzji z dnia [...] 2013 r. Organy w związku z tak jednoznacznie wyrażonym stanowiskiem, nie wypełniły swojego obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. Zwróciła również uwagę, że organ nie może wykorzystywać błędu strony lub jej nieporadności. Nadto wskazała, że pisma kierowane przez organy były niekompletne tj. nie zwierały, bądź też zawierały ograniczone informacje w pouczeniu dla adresata.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Oceniając zasadność zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej wskazać należy, że nie posiadają on usprawiedliwionej podstawy.

Skarga kasacyjna została oparta zarówno na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego. W tej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu musiał podlegać zarzut naruszenia tych ostatnich przepisów.

Odniesienie się do zarzutów procesowych skargi kasacyjnej rozpocząć należy od spostrzeżenia, że z powołaniem się na przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować trafności zaskarżonego wyroku. Nie można także podważać ustaleń faktycznych, chyba że sąd nie zajmie żadnego stanowiska co do stanu faktycznego, z którą to sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Wbrew bowiem zarzutom wyartykułowanym w podstawie procesowej kasacji, Sąd pierwszej instancji wywiązał się z obowiązku podania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia. Z rozważań Sądu wynika, jaki stan faktyczny i prawny został przez Sąd ustalony. Natomiast wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego tylko wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2017r. sygn. akt I OSK 633/16. LEX nr 2237138).

Sąd pierwszej instancji rozpoznał skargę na postanowienie i wydał w tej sprawie wyrok, a więc dokonał kontroli administracji publicznej. Dokonał tej kontroli na podstawie kryterium zgodności z prawem. Bezzasadne są więc zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz.1066 z późn. zm.).

Niezasadny jest również zarzut zaakceptowania przez Sąd naruszenia przez organ administracji art. 7, art. 8, art 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak należytego informowania skarżącej o robotach prowadzony w mieszkaniu sąsiadów, nadinterpretacji pism skarżącej, nie uwzględnienia pisma z dnia 15 stycznia 2014r. oraz braku należytego pouczenia skarżącej o podstawach i terminach wszczęcia postępowań szczególnych.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżąca nie była stroną postępowania w przedmiocie robót budowlanych, co do których Wojewoda [... ostateczną decyzją z dnia [...] 2013r. umorzył postępowanie organu pierwszej instancji zmierzające do wydania sprzeciwu, zatem brak było podstaw do informowania skarżącej o toczącym się w tym zakresie postępowaniu. Wbrew temu co twierdzi skarżąca, organy nie dokonywały również samodzielnej interpretacji kierowanych do nich przez skarżącą pism, w zakresie dotyczącym możliwości wszczęcia postępowań szczególnych. W momencie gdy organ powziął wątpliwość, co do intencji skarżącej wynikającej z treści pisma z dnia 24 lutego 2014r., wezwał skarżącą do wyjaśnienia, czy pismo stanowi wniosek o stwierdzenie nieważności, czy też zawiera wniosek o wznowienie postępowania. Przy czym organ w tym samym piśmie wyjaśnił skarżącej istotę tych postępowań, wskazując zarówno podstawy stwierdzenia nieważności decyzji jaki i przesłanki do wznowienia postępowania. W odpowiedzi na wezwanie organu skarżąca sama wskazała, że pismo z dnia 24 lutego 2014r. stanowi wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Zatem zarzut nadinterpretacji pism uznać należało za chybiony. Podobnie jak zarzut dotyczący nie uwzględnienia pisma skarżącej z dnia 15 stycznia 2014r. Faktem jest, że skarżąca kierowała do organów szereg pism, między innymi to, na które powołuje się w skardze kasacyjnej, jednakże z jego treści absolutnie nie wynika, aby jej intencją było wszczęcie postępowania wznowieniowego w stosunku do decyzji wydanej przez Wojewodę [...] w dniu [...] 2013r. Z treści tego pisma jednoznacznie wynika, że skarżąca wnosi o przeprowadzanie kontroli robót prowadzonych w mieszkaniu sąsiadów, kwestionując przy tym ich legalność. Dopiero pismo skarżącej z dnia 1 lipca 2014r. zawierało wniosek o wszczęcie postępowania wznowieniowego w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego do naruszenia wskazanych w kasacji przepisów k.p.a. nie doszło, bo postępowanie było prowadzone prawidłowo i poprawnie zostało zakończone. Przede wszystkim godzi się zważyć, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji skarżąca jednoznacznie sprecyzowała w piśmie z dnia 19 maja 2014r. wskazując, że jej pismo z dnia 24 lutego 2014r. należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 2012r. To zaś wykluczało dociekanie przez organ intencji wnioskodawcy, w tym wyłączało obowiązek domagania się dalszego dookreślenia żądania, a tylko takie uprawnienie ma organ, gdyż sam nie może ingerować w treść wniosku ani go modyfikować (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2010r., sygn. akt I OSK 1661/10 oraz z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 724/13, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Należy również podkreślić, że przepisy k.p.a. nie nakładają na organy administracyjne obowiązku informowania stron, że ich żądanie prawdopodobnie nie zostanie rozpatrzone zgodnie z ich wolą, jak i naprowadzania na możliwości domagania się realizacji innego roszczenia. Trzeba też mieć na uwadze wolę ustawodawcy zwiększenia roli strony w postępowaniu administracyjnym, m.in. poprzez wymuszenie większej inicjatywy w postępowaniu dowodowym (p. zmiana dokonana ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Obowiązki wynikające z powołanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie obejmuje udzielania stronom pomocy prawnej, ani zastępowania ich w wyborze optymalnego sposobu postępowania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 758/12, 7 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2141/13, publ. jw.). Przyszło również zważyć, że skarżąca kasacyjnie nie jest osobą na tyle nieporadną, aby nie była w stanie wyartykułować swoich żądań, o czym świadczy treść pism kierowanych do organów. Poza tym w obecnym stanie świadomości prawnej i możliwości uzyskania fachowej pomocy prawnej, powoływanie się na nieznajomość prawa nie może odnieść skutku, nawet przy przyjęciu, iż w postępowaniu administracyjnym reguła ignorantia iuris nocet jest złagodzona. Podobne stanowisko zajmuje Naczelny Sąd Administracyjny w innych sprawach (por. wyroki z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2384/11, z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2289/11, publ. jw.).

Całkowicie niezrozumiały jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art.106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego. Zwrócić należy uwagę, że art. 106 § 5 p.p.s.a. odnosi się do uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów, które sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić w toku postępowania sądowego, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Tymczasem w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie prowadził żadnego dodatkowego postępowania dowodowego z dokumentów, zatem nie mógł naruszyć przepisu, którego nie stosował.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego na wstępie wskazać należy, że powołany w tym zarzucie art. 148 § 1 k.p.a. nie stanowi przepisu prawa materialnego, nadto zarzut w tym zakresie nie został powiązany z właściwymi przepisami p.p.s.a., a przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że przepis ten znalazł zastosowania w niniejszej sprawie tylko w zakresie wskazania miesięcznego terminu do złożenia wniosku, ponieważ podstawą odmowy wznowienia postępowania był przepis art. 148 § 2 k.p.a., który określa termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jednocześnie wskazując, że biegnie on od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Organy prawidłowo wskazały, a Sąd pierwszej instancji słusznie zaakceptował ustalenia organów, że w dniu złożenia przez skarżącą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] 2012r. skarżąca wiedziała o tym, że taka decyzja została wydana. Zatem od tego momentu biegł miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku o wznowienie postępowania ( 1 lipiec 2014r.) zasadnie Sąd przyjął, że wniosek został złożony z naruszeniem wskazanego w art.148 k.p.a. terminu. Zaznaczyć przy tym należy, iż wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania pomimo uchybienia terminu, stanowiłoby rażące naruszenie prawa, godzące w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Tak też przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 maja 2010 r. (sygn. akt II OSK 773/09), w którym zawarł tezę, iż przystąpienie do rozpoznania sprawy wznowieniowej w wypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, jest dotknięte wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wobec rażącego naruszenia przepisu art. 148 k.p.a. przewidującego, że tylko wniosek złożony w terminie należy uznać za dopuszczalny.

Nadto wskazać należy, że zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego został powiązany z błędnym ustaleniem okoliczności faktycznych w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego zamiast zarzutu naruszenia przepisów postępowania i podważanie za jego pomocą ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ewentualnie może być ona skuteczna tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. ( por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2017r. sygn. akt II OSK 1037/15, LEX nr 2226863).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.