Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2204/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 97 §  1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 października 2020 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... września 2019 r., nr ... w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez M. sp. z o.o. w [...] (dalej: "Grupa", "Skarżący", "Strona") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR") z [...] września 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor Oddziału") z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Dyrektora Oddziału z [...] czerwca 2012 r. nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Marszałek Województwa [...] decyzją nr [...] z [...] października 2010 r. dokonał wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw M. sp. z o.o. w grupie produktów "owoce" i zatwierdził plan dochodzenia do uznania na lata 2010-2014.

W dniu 30 marca 2012 r. Strona złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowalnych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 lipca 2011 r. do dnia 31 grudnia 2011 r., tj. za II półrocze drugiego roku realizacji planu dochodzenia do uznania.

Dyrektor Oddziału Decyzją z [...] czerwca 2012 r. nr jw. Dyrektor Oddziału przyznał Stronie pomoc finansową:

- na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości [...] zł,

- na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł.

W dniu 14 lipca 2016 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęła nota sygnalizacyjna z [...] lipca 2016 r. wydana przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B., która wskazywała na nieprawidłowości w toku działalności Grupy.

W związku z tym, postanowieniem z [...] marca 2017 r. Dyrektor Oddziału wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania pomocy, zakończone decyzją ostateczną z [...] czerwca 2012 r. nr jw.

W toku postępowania wyjaśniającego, w dniach 12 - 22 czerwca 2017 r. Pracownicy Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadzili kontrolę na miejscu w siedzibie Grupy.

W odpowiedzi na żądanie przedstawienia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, pismem z 24 stycznia 2018 r. Strona poinformowała Dyrektora Oddziału, że nie jest w posiadaniu dokumentacji, gdyż została ona zabezpieczona przez Prokuraturę.

Dyrektor Oddziału postanowieniem z [...] listopada 2018 r. włączył do akt sprawy:

- decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. nr [...] z [...] maja 2016 r.;

- decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. nr [...] z [...] lipca 2016 r.;

- decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. [...], [...] z [...] sierpnia 2016 r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Dyrektor Oddziału wydał decyzję z [...] kwietnia 2019 r. nr jw. stwierdzającą, że decyzja ostateczna nr [...] z [...] czerwca 2012 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, została wydana z naruszeniem prawa.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Strona złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80,art. 97 § 1 pkt 4, art. 98 oraz art. 220 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz.256 ze zm., dalej "Kpa"). Jednocześnie na podstawie art. 142 Kpa, Strona zaskarżyła w całości postanowienie organu I instancji z [...] czerwca 2017 r. o odmowie zawieszenia postępowania.

Postanowieniami z [...] września 2019 r. Prezes ARiMR odmówił zawieszenia postępowania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania Prezes ARiMR decyzją z [...] września 2019 r. nr jw. utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji, uznając jej słuszność w całości pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano m.in., że kluczową okolicznością dla sprawy jest nota sygnalizacyjna z [...] lipca 2016 r. wydana przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B.. Postępowania kontrolne UKS wykazały bowiem nieprawidłowości, wskazujące na podejrzenie wyłudzenia przez M. sp. z o. o. zawyżonej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. przyznanej decyzją Dyrektora Oddziału z [...] czerwca 2012 r.

Organ odwoławczy powołał się na ustalenia Dyrektora UKS w B., dotyczące posłużenia się przez Stronę nierzetelnymi fakturami VAT stwierdzającymi czynności, które nie odzwierciedlały faktycznych zdarzeń gospodarczych. Wartość faktur przedłożonych celem dofinansowania inwestycji była celowo zawyżona w wyniku przefakturowania transakcji przez łańcuch pośredników. A zatem dokonano sztucznych, nie mających uzasadnienia gospodarczego czynności, które nie potwierdzają faktycznych zdarzeń gospodarczych, dostawa towarów miała miejsce pomiędzy sztucznie wykreowanymi pośrednikami.

Podkreślono, że wprowadzenie pomiędzy faktycznych wykonawców dostawców towarów i usług, a M. Sp. z o.o. dodatkowych podmiotów miało na celu stworzenie ogniw, których zadaniem było wystawianie faktur VAT o znacznie podwyższonej wartości w stosunku do faktur dokumentujących faktycznie poniesione koszty. Podjęto zatem sztuczne i niemające uzasadnienia gospodarczego czynności, za pomocą których Grupa osiągnęła korzyści w postaci zawyżonej kwoty dofinansowania w ramach pomocy finansowej dla grup producentów owoców i warzyw. Ponadto Strona nie wykonała inwestycji w terminie określonym w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.

Organ podkreślił, że Grupa wypełniła zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki, tj. niespełnienie celu określonego w art. 122 lit. c rozporządzenia nr 1234/2007 polegającego na optymalizacji kosztów produkcji oraz ustabilizowaniu cen producenta, jak i warunek subiektywny poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń związanych z budową przechowalni owoców (zawarcie kolejnych umów na wykonanie przechowalni) jest zaplanowanym działaniem, które miało za cel uzyskanie większego wsparcia niż należne Grupie. Zdaniem organu, Strona z pełną świadomością weszła w porozumienie z kolejnymi wystawcami faktur, którzy umyślnie zawyżali koszty inwestycji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie Prezesa ARiMR do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego do czasu wydania wyroku przez Sąd Okręgowy w S. w trwającej sprawie karnej przeciwko prezesowi zarządu Skarżącej. Zarzucono naruszenie:

- art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wyciąganie wobec Strony takich skutków prawnych, jak gdyby wobec prezesa zarządu Skarżącej zapadł wyrok skazujący;

- art. 7 Kpa poprzez brak ustalenia w sprawie prawdy obiektywnej;

- art. 77 Kpa poprzez brak przeprowadzenia w sprawie postępowania dowodowego i oparcie ustaleń w całości na informacjach z Urzędu Kontroli Skarbowej w B. aktualnie weryfikowanych przez Sąd Okręgowy w S.;

- art. 97 ust. 1 pkt 4 Kpa poprzez odmowę zawieszenia postępowania, pomimo braku własnych ustaleń w postępowaniu administracyjnym, do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd sprawy przeciwko prezesowi zarządu M. spółki z o.o.

W ocenie Strony zarzucane naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozwijając motywy skargi Skarżąca podniosła, że organ nie dokonał żadnych własnych ustaleń faktycznych. Kwestionowaną decyzję oparł wyłącznie na informacjach Urzędu Kontroli Skarbowej w B., aktualnie poddawanych weryfikacji przez Sąd Okręgowy w: S.. Od początku zaś postępowania administracyjnego Strona wskazywała istotne argumenty przemawiające za zawieszeniem postępowania, w związku z postępowaniem prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w S. pod sygnaturą [...]. Prokuratura zabezpieczyła większość oryginałów dokumentów dotyczących pozyskania przez Spółkę pomocy z działania "Wsparcie dla grup producentów owoców i warzyw". W związku z tym, Strona dysponowała wyłącznie kserokopiami części dokumentów, które zostały sporządzone na jej użytek podczas zabezpieczania oryginałów przez Prokuraturę. Zdaniem Strony działania organu w sprawie niniejszej są sprzeczne z normą wynikającą z art. 220 Kpa. Zobowiązanie do składania licznych i obszernych dokumentów, które znajdują się już w posiadaniu organu, a jednocześnie wszczynanie długotrwałej kontroli w celu ustalenia tych samych okoliczności narusza art. 77 § 4 i 220 § 1 Kpa i jawi się jako naruszanie zasady pogłębiania zaufania z art. 8 Kpa.

Ustalenia faktyczne niniejszej sprawy są oparte na niekompletnym, wręcz wyrywkowym materiale dowodowym. Czynności podejmowane przez organ miały w istocie charakter pozorny i sprawdzały się do przeprowadzania kolejnych kontroli u Strony, w toku których fotografowano i kserowano te same kopie dokumentów. W ocenie Skarżącej, wyjaśnienia przez nią składane w toku postępowania zawsze odbywały się z zastrzeżeniem braku gwarancji ich kompletności, wobec zabezpieczenia całości dokumentów Spółki przez Prokuraturę Okręgową w S.. Obecnie sprawa jest rozpoznawana przez Sąd Okręgowy w S.. Tylko Sąd Okręgowy w S. dysponuje całym materiałem dowodowym. Wobec zabezpieczenia dokumentów przez Prokuraturę prowadzenie postępowania dowodowego w: niniejszej sprawie nie ma żadnego sensu. Nie jest ani wiarygodne, ani wyczerpujące, ani nie zmierza do ustalenia prawdy materialnej.

Jak dalej podniosła Skarżąca, zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. W niniejszej sprawie powyższa norma konstytucyjna została naruszona przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która bazuje wyłącznie na informacjach z Urzędu Kontroli Skarbowej oraz informacji z Prokuratury o toczącym się postępowaniu w sprawie. Wyłącznie na tej podstawie Agencja uznała, iż prezes Spółki J.M. jest winny popełnienia czynów zarzucanych mu przez Prokuraturę. Odmówiła zawieszenia postępowaniu do czasu wydania wyroku przez Sąd Okręgowy w S..

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje stanowisko i argumentację zaprezentowaną uprzednio w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W przedmiotowej sprawie sąd zwrócił się do stron postępowania o wskazanie czy wyrażają one zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik strony skarżącej wyraził taką zgodę. Pełnomocnik organu wniósł o przeprowadzenie rozprawy.

W związku z powyższym oraz mając na uwadze treść pisma pełnomocnika organu z 14 lipca 2020 r. należy wskazać, że:

- art. 15zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy jest przepisem szczególnym, obowiązującym obecnie z uwagi na ogłoszony i nieodwołany dotychczas stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2;

- pełnomocnik organu nie przedstawił dotychczas żadnych wniosków dowodowych, zaś dodatkową argumentację mógł przedstawić w piśmie procesowym skierowanym do sądu;

- strona skarżąca zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika wyraziła zgodę na rozpatrzenie przedmiotowej sprawy bez rozprawy;

- strona skarżąca w zasadzie jest gospodarzem postępowania i co do zasady ona może skutecznie cofnąć skargę, a organ po przesłaniu akt do sądu nie ma uprawnień do uwzględnienia skargi;

- w postępowaniu administracyjnym rolą organu jest zebranie wszystkich dowodów w sprawie, a postępowanie sądowoadministracyjne nie służy do uzupełniania materiału dowodowego (art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. Dz.U. 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej: ppsa),

zdecydowano o wyznaczeniu w przedmiotowej sprawie posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. w składzie trzech sędziów.

Skarga okazała się niezasadna.

Przechodząc do merytorycznych rozważań na wstępie wyjaśnienia wymaga, że kontrolowana decyzja Prezesa ARiMR z [...] września 2019 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Oddziału z [...] kwietnia 2019 r. zostały wydane w nadzwyczajnym trybie wzruszenia decyzji ostatecznych.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jednocześnie w myśl przepisu art. 146 § 1 uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Na podstawie natomiast art. 151 § 2 Kpa, w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

W kontrolowanej sprawie organ postanowieniem z [...] marca 2017 r., wydanym w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją z [...] czerwca 2012 r. o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.

Podstawę wznowienia postępowania w sprawie stanowiły wyniki kontroli przeprowadzonej przez Dyrektora UKS w B., która wykazała nieprawidłowości w toku działalności Grupy. Tym samym wbrew twierdzeniom spółki podstawą działania organów ARiMR nie były dokumenty zgromadzone w postępowaniu karnym. Podkreślenia wymaga, że to postępowanie kontrolne prowadzone przez Dyrektora UKS i następnie podatkowe było pierwsze i stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania karnego i administracyjnego w przedmiotowej sprawie.

W takich okolicznościach Prezes ARiMR miał podstawy, aby dokonać ponownej analizy zasadności przyznania pomocy finansowej Grupie za okres od 1 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, pierwotnie Grupa wnioskowała o łączną kwotę pomocy w wysokości [...] zł, w tym:

- przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości [...] zł,

- przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowalnych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł.

Jak wynika z załącznika nr 4 do wniosku stanowiącego wykaz faktur i rachunków potwierdzających wartość poniesionych kwalifikowalnych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w okresie od 1 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. Strona poniosła następujące koszty:

budowa budynków oraz budowli przeznaczonych do przechowywania, magazynowania lub przygotowania owoców i warzyw do sprzedaży z wyłączeniem kosztów rozbiórki i unieszkodliwienia materiałów szkodliwych pochodzących z rozbiórki:

budowa budynku chłodni z sortownią wraz z częścią socjalną - wartość netto [...] zł,

zakup narzędzi oraz zakup i montaż maszyn oraz urządzeń przeznaczonych do przechowywania, magazynowania lub przygotowania owoców i warzyw do sprzedaży w szczególności przeznaczonych do ich mycia, czyszczenia, sortowania, pakowania, konfekcjonowania, klejenia, cięcia, szatkowania, obierania lub drylowania:

instalacja chłodnicza - wartość netto [...] zł,

linia do sortowania jabłek - wartość netto [...] zł,

flowpack - wartość netto [...] zł,

obieraczka do jabłek - wartość netto [...] zł,

zakup narzędzi oraz zakup i montaż maszyn oraz urządzeń przeznaczonych do zbioru owoców i warzyw z wyłączeniem ciągników i przyczep rolniczych:

4 sztuki platform do zbioru czereśni - wartość netto [...] zł,

2 sztuki platform do zbioru jabłek - wartość netto [...] zł.

W wyniku przeprowadzonej kontroli Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. stwierdził, że Strona posłużyła się nierzetelnymi fakturami VAT, stwierdzającymi czynności, które nie odzwierciedlały faktycznych zdarzeń gospodarczych. Ustalono, że sztucznie zawyżone zostały wartości faktur w zakresie:

budowy przechowalni owoców - wzrost wartości od kwoty ok. [....] zł (wartość netto faktur wystawionych przez faktycznych wykonawców na rzecz [...] J.M.) poprzez wartość [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez [...]" J.M. na rzecz firmy [...] A. K.) do wartości [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez [...] A. K. na rzecz M. sp. z o.o.) - wzrost o 213 %;

wykonania stacji transformatorowej - wzrost wartości od kwoty [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez [...] s.c. J. i W. B., na rzecz [...]" J.M.) poprzez wartość [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez [...]" J.M. na rzecz [...] A. K.) do wartości [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez [...] A. K. na rzecz M. sp. z o.o.) - wzrost o 180%

dostosowania infrastruktury zewnętrznej: ogrodzenie i oświetlenie - wzrost wartości od kwoty [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez M.G. na rzecz [...]" J.M.) poprzez wartość [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez [...]" J.M. na rzecz [...] A. K.) do wartości [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez [...] A. K. na rzecz M. sp. z o.o.) - wzrost o 177 %;

zakupu wagi najazdowej z montażem - wzrost wartości od kwoty [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez [...], Ł.PI. [...], NIP [...] na rzecz [...]" J.M.), poprzez wartość [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez [...]" J.M. na rzecz A. L., [...], NIP [...]) do wartości [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez . L. na rzecz M. sp. z o.o.) - wzrost o 322 %;

zakupu skrzynek na owoce - wzrost wartości od kwoty [...] zł (wartość netto faktury wystawione przez P.W. M. R.M., K. ul. [...], NIP [...]na rzecz [...]" J.M.), poprzez wartość [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez [...]" J.M. na rzecz A. L., [...], NIP [...]) do wartości [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez A.L. na rzecz M. sp. z o.o.) – wzrost o 92 %;

- zakup skrzynionalet plastikowych pełnych i ażurowych - wzrost wartości od kwoty [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez P.W. [...] R.M., K., ul. [...], NIP [...] na rzecz [...]" J.M. ) do wartości [...] zł (wartość netto faktury wystawionej przez [...]" J.M. na rzecz M. sp. z o.o.) - wzrost o 45 %.

Organ włączył ponadto do materiału dowodowego rozstrzygnięcia potwierdzające, że w dokumentacji księgowej Grupy znajdują się: faktura nr [...] z [...] grudnia 2011 r. o wartości netto [...] zł, tytułem budowy hali przechowalniczej i faktura nr [...] z [...] grudnia 2011 r. o wartości netto [...] zł, tytułem budowy hali przechowalniczej, wystawione przez [...] A. K., tj.:

decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. nr [...] z dnia [...] maja 2016 r.;

decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r.;

decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r.

Powyższe faktury dotyczą budowy sortowni owoców o powierzchni 1.009,69 m2, wyposażonej w sortownicę do sortowania i czyszczenia jabłek, pomieszczenia magazynu produktów gotowych (chłodnie) o powierzchni 1.201,20 m2, pomieszczenia buforowego do odbioru dostaw i przygotowywania wysyłki o powierzchni 191,80 m2, oraz budynku socjalnego i utwardzenia działki o powierzchni 2.626,23 m2. Na wykonanie ww. sortowni owoców sporządzone zostały umowy z [...] listopada 2011 r.:

umowa nr [...] zawarta pomiędzy M. Sp. z o.o. (zamawiający) a [...] A. K.

umowa nr [...] zawarta pomiędzy [...] A. K. (zamawiający) a [...] J.M.

A.K. w dniu podpisania umowy z Grupą zlecił wykonanie budowy budynku sortowni owoców wraz z magazynem produktów gotowych i częścią socjalną J.M., który pełni funkcję Prezesa Zarządu w spółce M. sp. z o.o., a który prowadzi działalność gospodarczą pod firmą [...] J.M.. Obie umowy mają tożsamą treść poza kwotą wynagrodzenia.

Działalność [...] A. K. zarejestrowana została w dniu [...] listopada 2011 r., a zatem dzień po podpisaniu umowy z Grupą.

Protokoły odbioru częściowego robót budowlanych zostały sporządzone [...] grudnia 2011 r. na kwotę netto [...] zł oraz [...] grudnia 2011 r. na kwotę netto [...] zł, tytułem wykonania robót budowlanych przez firmę [...] A. K., pomimo, iż A.K. zlecił wykonanie tych robót (zgodnie z umową nr [...] ) [...] J.M.. Końcowy protokół został spisany [...] lipca 2012 r. na kwotę netto [...] zł i dotyczył wykonania robót budowlanych, zgodnie z umową nr [...] , przez [...] J.M. na rzecz [...] A. K..

[...] J.M. na okoliczność nabycia towarów i usług, które zużyte zostały do usługi budowlanej wykazanej w fakturze VAT Nr [...] wystawionej przez [...] J.M. na rzecz podmiotu [...] A. K. dokonał zakupu materiałów i usług od podmiotów trzecich, niektóre jeszcze przed datą podpisania umowy z podmiotem [...] A. K..

Z informacji uzyskanych od podmiotów wykonujących usługi w zakresie budowy budynku chłodni z sortownią i pomieszczeniem socjalnym wynika, że podmioty te wystawiły faktury VAT tytułem dostawy materiałów budowlanych oraz wykonywania usług budowlanych również w I i II kwartale 2012 r., a zatem po terminie wykonania inwestycji, który został określony w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.

Analiza ww. faktur oraz dziennika budowy, zgodnie z którym prace budowlane zostały zakończone 30 maja 2012 r. potwierdza, że część faktur zakupu robót budowlanych wystawiona została przed wykonaniem usług.

A zatem budowa przedmiotowej hali nie została zakończona do końca grudnia 2011 r., a faktury nr [...] z [...] grudnia 2012 r. i nr [...] z [...] grudnia 2011 r. wystawione przez [...] A. K. nie potwierdzają wykonania usług w nich wskazanych. Powyższe wskazuje jednoznacznie, że Strona nie wykonała inwestycji polegającej na budowie budynku chłodni z sortownią oraz z częścią socjalną w terminie określonym w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.

Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego w dokumentacji Grupy znajduje się także faktura VAT nr [...] z [...] grudnia 2011 r. o wartości netto [...] zł wystawiona przez [...]" E.Z., tytułem sprzedaży wyposażenia chłodni z montażem. Z protokołu przesłuchania świadków, którzy montowali urządzenia chłodnicze, dostarczone przez [...]" E.Z. wynika, iż prace te wykonywane były na początku 2012 r., a nie jak to wykazała Strona, że zostały zakończone w grudniu 2011 r. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że faktura wystawiona [...] grudnia 2011 r. przez [...]" E.Z. nie dokumentowała rzeczywistego zdarzenia gospodarczego.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że Strona do 31 grudnia 2011 r. nie zrealizowała inwestycji polegającej na budowie budynku chłodni z sortownią i pomieszczeniem socjalnym. Tym samym nie został zachowany warunek wypłaty pomocy zawarty w § 1 ust 1 pkt. 1 lit b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U z 2018 r., poz. 938), tj. zrealizowanie inwestycji w okresie rozliczeniowym, który to okres w niniejszym przypadku przypadał od 1 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r.

Słusznie organ uznał, że w przedmiotowej sprawie dokonano sztucznych, nie mających uzasadnienia gospodarczego czynności, które nie potwierdzają faktycznych zdarzeń gospodarczych, dostawa towarów miała miejsce pomiędzy sztucznie wykreowanymi pośrednikami.

Wprowadzenie pomiędzy faktycznych wykonawców dostawców towarów i usług, a M. sp. z o.o. dodatkowych podmiotów miało na celu stworzenie ogniw, których zadaniem było wystawianie faktur VAT o znacznie podwyższonej wartości w stosunku do faktur dokumentujących faktycznie poniesione koszty. Organ miał podstawy, aby uznać, że w sprawie podjęto sztuczne i niemające uzasadnienia gospodarczego czynności, za pomocą których Grupa osiągnęła korzyści w postaci zawyżonej kwoty dofinansowania w ramach pomocy finansowej dla grup producentów owoców i warzyw.

Zasadnie także zwrócono uwagę, że J.M. prowadzący piekarnię pod szyldem [...] J.M., jest również członkiem grupy producentów owoców i warzyw M. Sp. z o.o. Jednocześnie w okresie objętym wnioskiem, tj. od 1 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. pełnił w Grupie funkcję Prezesa Zarządu i zgodnie z KRS był samodzielnie uprawniony do składania oświadczeń i reprezentowania spółki.

Jednym z celów, jaki miała realizować Grupa, ujętym w planie dochodzenia do uznania, była optymalizacja kosztów produkcji i stabilizacja cen produktów. Strona winna realizować również cel polegający na wydatkowaniu środków zgodnie z zasadami gospodarności, efektywności i skuteczności, oraz w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów (art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych).

Na spełnienie ww. celów mają wpływ w szczególności koszty podjętych, przez przedsiębiorcę (jakim bez wątpienia jest Strona) inwestycji, a dokładnie ich wysokość. Zatem, gdy Grupa podejmuje decyzje, iż niezbędna jest jej do dalszego działania oraz spełnienia warunków niezbędnych do uznania jej za organizację, nowa inwestycja, w takiej sytuacji musi dokonać analizy sposobu realizacji takiej inwestycji w kontekście wpływu tych kosztów na działanie Grupy oraz realizację podjętych przez nią celów w szczególności celu dotyczącego kosztów produkcji oraz celów wskazanych w art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych.

Nie można uznać działań Grupy polegających na sztucznie wykreowanych pośrednikach przy zakupie (realizacji) poszczególnych inwestycji, a tym samym zawyżenie kosztów inwestycji, za działanie zgodne ze wskazanym przez siebie celem, tj. obniżeniem kosztów produkcji oraz celów wskazanych w art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych.

Podjęte przez Stronę działania polegające na zakupie: wagi najazdowej, skrzynek na owoce, skrzyniopalet, jak również wykonanie stacji transformatorowej, dostosowania infrastruktury zewnętrznej podczas gdy członkowie Grupy oraz osoby ją zarządzające miały świadomość i wiedzę, że inwestycje te można zrealizować za kwotę znacznie niższą, a podejmują takie działanie jedynie w celu uzyskania wyższej pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw, jest sprzeczne celem dotyczącym obniżenia kosztów produkcji oraz celami wskazanymi art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, tj. wydatkowaniu środków zgodnie z zasadami gospodarności, efektywności i skuteczności, oraz w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

Mając na uwadze powyższe organ zasadnie uznał, że Grupa wypełniła zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki, tj. niespełnienie celu określonego w art. 122 lit. c rozporządzenia nr 1234/2007 polegającego na optymalizacji kosztów produkcji oraz ustabilizowaniu cen producenta oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń, związanych z budową przechowalni owoców (zawarcie kolejnych umów na wykonanie przechowalni) jest zaplanowanym działaniem, które miało za cel uzyskanie większego wsparcia niż należne Grupie.

W tym miejscu pokreślenia wymaga, że środki wypłacane w ramach pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw są środkami budżetowymi (z budżetu unijnego jak i krajowego) i jako takie podlegają szczególnej ochronie i muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami gospodarności, efektywności i skuteczności, oraz w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów (art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych). W związku z powyższym ARiMR, jako agencja płatnicza jest zobowiązana do przestrzegania ww. zasad i ich stosowania w ramach rozpatrywanych przez siebie spraw.

Powyższy nakaz został również powtórzony w rozporządzeniu nr 543/2011. W pkt 53 preambuły rozporządzenia nr 543/2011 prawodawca unijny wskazał, iż należy ustanowić środki dotyczące kontroli koniecznych do zapewnienia prawidłowego stosowania niniejszego rozporządzenia i rozporządzenia nr 1234/2007 oraz odpowiednie sankcje stosowane w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Środki te powinny obejmować zarówno szczegółowe kontrole i sankcje ustanowione na poziomie Unii, jak również dodatkowe kontrole i sankcje krajowe. Kontrole i sankcje powinny być odstraszające, skuteczne i proporcjonalne. Należy ustanowić przepisy dotyczące przypadków oczywistego błędu, siły wyższej bądź innych wyjątkowych okoliczności, aby zapewnić sprawiedliwe traktowanie producentów. Należy również ustanowić przepisy dotyczące sytuacji stwarzanych sztucznie, tak aby nie można było czerpać z nich korzyści.

Odzwierciedlenie powyższego punktu preambuły znalazło się w art. 145 rozporządzenia nr 543/2011, zgodnie z którym nie naruszając jakichkolwiek przepisów szczegółowych określonych w niniejszym rozporządzeniu lub rozporządzeniu (WE) nr 1234/2007, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, odnośnie do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Zaplanowanie realizacji inwestycji, w sposób jaki to uczyniła Grupa, tj. poprzez stworzenie sztucznego łańcucha dostawców i wykonawców, wskazuje, że nie chodziło jedynie o realizację tych inwestycji w ramach celu określonego w treści art. 122 rozporządzenia 1234/2007, jakim jest optymalizacja kosztów, ale o stworzenie sztucznych warunków umożliwiających uzyskanie nadmiernej pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów. Nie jest bowiem możliwym optymalizacja kosztów produkcji w sytuacji, gdy ceny poszczególnych inwestycji zostały zawyżone od kilkudziesięciu do kilkuset procent.

Reasumując należy wyjaśnić, że stan faktyczny sprawy został oparty na dokumentach urzędowych, w tym na powołanych wyżej decyzjach ostatecznych Dyrektora UKS w B.. Walorem dokumentów urzędowych jest zaś domniemanie, iż stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Organy prowadząc niniejsze postępowanie działały zgodnie z obowiązującymi przepisami, rozpatrzono cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. W obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyczerpująco wyjaśnił przesłanki i przyczyny podjęcia takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, wskazując na dowody, w oparciu o które ustalił stan faktyczny.

W ocenie Sądu organy nie uchybiły obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przeprowadzenia postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie, a dokonane w konsekwencji tych ustaleń konstatacje są usprawiedliwione i nie przekraczają granic swobodnej oceny dowodów. To zaś, że organy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego przedstawiły stan faktyczny, z którym nie zgadza się Skarżąca nie mogło świadczyć o naruszeniu reguł rządzących postępowaniem dowodowym. Powyższe tym bardziej jest zasadne, że Skarżąca w sposób skuteczny nie zaprzeczyła dokonanym ustaleniom. W żadnym z pism nie wskazała na wadliwość ustalonego stanu faktycznego.

Sąd postanowił również w trybie art. 106 § 3 ppsa dopuścić w sprawie dowód z wydruku z bazy orzeczeń sądów administracyjnych następujących wyroków WSA w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 3113/15, III SA/Wa 3293/16 i III SA/Wa 3790/16 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego I FSK 986/17.

Wyrokiem z 18 października 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3293/16 Sąd oddalił skargę M. sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. Przedmiotem sporu w sprawie było to, czy faktury VAT wystawione przez firmy [...] A. K. (nr [...] z [...] grudnia 2011 r. i nr [...] z [...] grudnia 2011 r.) i [...] E.Z. (nr [...] z [...] grudnia 2011 r.) odzwierciedlają rzeczywiste transakcje pod względem podmiotowo – przedmiotowym oraz czy Skarżąca miała wiedzę, bądź powinna ją mieć, iż uczestniczy w transakcjach o charakterze oszukańczym. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził m.in., że od samego początku intencją Skarżącej i firmy A.K. było stworzenie takiego łańcucha powiązań gospodarczych, aby rozliczyć inwestycję firmy J.M. ze względu na otrzymaną dotację ze środków europejskich. Mimo, że A.K. nie posiadał ani środków pieniężnych, maszyn, urządzeń, narzędzi czy materiałów do wykonywania usług budowlanych, ani też stosownego doświadczenia, w dniu [...] listopada 2011 r. zarejestrował firmę oraz zawarł stosowne umowy z inwestorem – J.M.. W tym samym dniu A.K. podzlecił wykonanie robót objętych projektem pn. "Budowa budynku sortowni owoców wraz z magazynem produktów gotowych i częścią socjalną" J.M., Prezesowi Zarządu M. Sp. z o.o., prowadzącemu także działalność gospodarczą o nazwie [...]. Obie umowy mają identyczną treść, poza kwotą wynagrodzenia. W ocenie Sądu, Skarżąca otrzymywała faktury VAT w celu uzyskania dofinansowania i zwrotu kosztów inwestycyjnych ze środków unijnych w maksymalnej wysokości. Jak dalej wskazał Sąd, racjonalny przedsiębiorca dąży do skrócenia łańcucha dostaw, a nie do jego wydłużenia. J.M. reprezentował w tych transakcjach równocześnie firmę [...] J.M. oraz Skarżącą, co oznacza, że Skarżącej był wiadomy rzeczywisty przebieg transakcji. W ocenie Sądu włączenie do powyższego łańcucha transakcji firm [...] J.M. oraz firmy A.K. miało na celu wyłącznie stworzenie formalnego uzasadnienia dla przyjęcia i wystawienia faktur VAT przez tych pośredników, a nie wynikało z rzeczywistych potrzeb i nie wiązało się z realnymi zdarzeniami gospodarczymi. Natomiast w kwestii świadczenia wykonanego przez [...] E.Z., opisanego w fakturze VAT nr [...] z dnia [...].12.2011 r. w zakresie dostawy odpowiednio zmontowanej, zainstalowanej i gotowej do eksploatacji linii chłodniczej w nowo wybudowanej przechowalni owoców, Sąd podziela stanowisko organów, że na dzień wystawienia faktury nr [...] świadczenie to nie zostało w pełni zrealizowane. Fakt ten przyznał też sam pełnomocnik Skarżącej w odwołaniu. Reasumując podkreślono, że zakwestionowane faktury nie przedstawiały faktycznie wykonanych czynności, Skarżąca odliczając podatek z tzw. "pustej faktury" była świadoma swojego oszukańczego działania, czy nadużycia prawa, skoro wystawieniu tego rodzaju faktury nie towarzyszyła w ogóle żadna dostawa towaru lub świadczenie usług przez podmiot ją wystawiający, ani żaden inny (obrót istnieje tylko na fakturze). W podobnej sprawie, dotyczącej okresu od grudnia 2011 r. do listopada 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (v. wyrok NSA z 26 września 2019 r. sygn.akt I FSK 986/17, dostępny na www.cbois.nsa.gov.pl)

Sąd, w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, nie dostrzegł, aby w sprawie doszło do wskazanych w skardze naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu zaskarżonej decyzji z powodów nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy podkreślić, że jak wynika z akt administracyjnych organ kilkukrotnie wzywał Skarżącą do złożenia uzupełnień, w tym do dostarczenia dodatkowych dokumentów, czego nie zrobiła wskazując, że nie posiada wymaganych dokumentów, gdyż pełna dokumentacja znajduje się w sądzie. Powyższe wyjaśnienia nie są jednak wystarczające, gdyż Skarżąca działając przez profesjonalnego pełnomocnika, posiada wiedzę o możliwości wykonania kopii akt sprawy, które znajdują się w sądzie. Co więcej, to sama skarżąca posiada najszerszą wiedzę dotyczącą faktycznych zdarzeń gospodarczych i mimo to, tą wiedzą nie podzieliła się z organami ARiMR w całości pozostawiając kwestę ustaleń faktycznych organowi.

W sprawie organ nie miał uprawnień do zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu wydania prawomocnego wyroku karnego. Wyrok sądu karnego nie stanowi zagadnienia prejudycjonalnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W sprawie nie ma żadnego zagadnienia wstępnego. Takim zagadnieniem nie jest postępowanie karne skierowane przeciwko prezesowi zarządu. Jest to odrębne postępowanie od postępowania administracyjnego. Rządzi się ono również odrębnymi regułami nie znanymi w postępowaniu administracyjnym (kwestia winy). Argumenty stanowiące o sprawie karnej przeciwko prezesowi zarządu M. sp. z o.o. nie zostały objęte postępowaniem administracyjnym, tym samym nie było podstaw prawnych do włączenia ich do akt niniejszej sprawy. Dlatego też organy ARiMR nie naruszyły art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. W sprawie organ ARiMR prawidłowo wyjaśniły stronie powody dla których nie zawiesiły postępowania i nie powtarzając tych argumentów sąd jedynie wskazuje, że je w całości podziela i traktuje za własne.

W żaden sposób organ nie naruszył art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wyciąganie wobec Strony takich skutków prawnych jak gdyby wobec prezesa zarządu skarżącej zapadł wyrok skazujący, gdyż zgodnie z tym co zostało powiedziane wyżej to nie akta z postępowania karnego stanowiły podstawę wydania decyzji w sprawie. Taką podstawę stanowiły ustalenia z akt postępowania podatkowego. Ustalenia te zarówno sąd orzekający w tej sprawie, jak i sprawie podatkowej uznał za kompletne i nie budzące wątpliwości. Ustaleniom tym skarżąca nie była w stanie w żaden sposób zaprzeczyć. Kwestionowała jedynie gołosłownie, że organy opierają się na dowodach zgromadzonych przez prokuraturę, bez przedstawiania własnej wersji zdarzeń. Tym samym sąd nie stwierdził aby organy naruszyły reguły postępowania, w szczególności określone w art. 7, 8 i 77 Kpa. Zebrany materiał dowodowy pozwolił na wydanie prawidłowej decyzji w przedmiotowej sprawie.

W świetle przedstawionych powyżej ustaleń oraz rozważań, Sąd stwierdza, że organy orzekające w sprawie nie naruszyły przepisów wskazanych w skardze i dlatego zasadne było oddalenie skargi na podstawie art. 151 ppsa.