Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1105/97
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1999-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Zatrudnienie
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1-2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: par. 7 ust. 3
journal: Dz.U. 1983 nr 8 poz. 43
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Teza: Zmiany ustrojowe nie mogą prowadzić do odmiennego traktowania osób pracujących w warunkach szkodliwych dla zdrowia w firmach prywatnych i w jednostkach organizacyjnych w tym także prywatnych i z udziałem kapitału zagranicznego, które powstały w drodze przekształceń strukturalno-własnościowych przedsiębiorstw państwowych. Odmowa uznania pracy wykonywanej w firmie prywatnej w takich samych warunkach i na takich samych stanowiskach jak w przedsiębiorstwie państwowym za prace wykonywaną w szczególnych warunkach narusza przepis art. 32 ust. 1 Konstytucji RP stanowiący, że wobec prawa wszyscy są równi, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne i nikt /art. 32 ust. 2 Konstytucji RP/ nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny/.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm./ wykracza poza zakres upoważnienia w zakresie w jakim ogranicza zakres jednostek organizacyjnych, w których praca na określonych stanowiskach, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach i prowadzi do naruszenia zasady równości wszystkich wobec prawa.

TEZY

Zmiany ustrojowe nie mogą prowadzić do odmiennego traktowania osób pracujących w warunkach szkodliwych dla zdrowia w firmach prywatnych i w jednostkach organizacyjnych w tym także prywatnych i z udziałem kapitału zagranicznego, które powstały w drodze przekształceń strukturalno-własnościowych przedsiębiorstw państwowych. Odmowa uznania pracy wykonywanej w firmie prywatnej w takich samych warunkach i na takich samych stanowiskach jak w przedsiębiorstwie państwowym za prace wykonywaną w szczególnych warunkach narusza przepis art. 32 ust. 1 Konstytucji RP stanowiący, że wobec prawa wszyscy są równi, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne i nikt /art. 32 ust. 2 Konstytucji RP/ nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny/.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm./ wykracza poza zakres upoważnienia w zakresie w jakim ogranicza zakres jednostek organizacyjnych, w których praca na określonych stanowiskach, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach i prowadzi do naruszenia zasady równości wszystkich wobec prawa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Janina K. na decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. z dnia 28 marca 1997 r. (...) w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję, (...).


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem sporu jest możliwość zaliczenia okresu pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia w przedsiębiorstwie prywatnym do okresu pracy w szczególnych warunkach co w konsekwencji przesądziło o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku przedemerytalnego. Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin /Dz.U. nr 40 poz. 267 ze zm./ w przepisie art. 55 upoważniła Radę Ministrów, do określenia w drodze rozporządzenia, rodzajów prac lub stanowisk pracy oraz warunków, na podstawie których osobom wymienionym w art. 11 ust. 3 oraz w art. 53 ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury w określonym wieku, wzrost emerytury lub renty. Z upoważnienia tego nie wynika, by Rada Ministrów mogła w drodze rozporządzenia wprowadzić zawężenie kategorii przedsiębiorstw w których praca byłaby uznawana za pracę szkodliwą dla zdrowia w zależności od rodzaju własności tym bardziej, że zmiany wprowadzone w par. 7 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm./ przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 maja 1996 r. /Dz.U. nr 63 poz. 292/ prowadzą do objęcia wykazami prac wykonywanych w szczególnych warunkach także spółek w jakie zostały przekształcone przedsiębiorstwa państwowe "niezależnie od tego jaka jest ich nowa struktura własnościowa oraz podmiotów gospodarczych z udziałem kapitału zagranicznego, które powstały na bazie przedsiębiorstwa państwowego. W czasie wydawania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. przedsiębiorstwa prywatne były z reguły niewielki, zatrudniały niewiele osób i ich znaczenie było marginalne. Zmiany ustrojowe nie mogą prowadzić do odmiennego traktowania osób pracujących w warunkach szkodliwych dla zdrowia w firmach prywatnych i w jednostkach organizacyjnych w tym także prywatnych i z udziałem kapitału zagranicznego, które powstały w drodze przekształceń strukturalno-własnościowych przedsiębiorstw państwowych. Potwierdza takie stanowisko ogólny charakter regulacji zaopatrzenia emerytalnego i kodeksu pracy. Odmowa uznania pracy wykonywanej w firmie prywatnej w takich samych warunkach i na takich samych stanowiskach jak w przedsiębiorstwie państwowym - a taka sytuacja zachodzi w sprawie niniejszej - za prace wykonywaną w szczególnych warunkach narusza przepis art. 32 ust. 1 Konstytucji RP stanowiący, że wobec prawa wszyscy są równi, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne i nikt /art. 32 ust. 2 Konstytucji/ nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Przepisy Konstytucji w myśl art. 8 ust. 2 stosuje się bezpośrednio. Warto tu także powołać przepis art. 66 ust. 1 Konstytucji RP zgodnie z którym każdy /a zatem niezależnie od podmiotu gospodarczego w którym pracę wykonuje/ ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy a sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy określa ustawa. Szczególne warunki pracy skarżącej /z uwagi na charakter zatrudnienia/ w czasie gdy pracowała w firmie prywatnej na stanowisku prasowacza były takie same jak w firmie państwowej na tym samym stanowisku i uznanie tylko okresu pracy w przedsiębiorstwie państwowym za pracę w warunkach szczególnych narusza zasadę równości wobec prawa. Trzeba także dodać, że jak wynika z pisma wicedyrektora Departamentu Emerytur i Rent ZUS z dnia 14 października 1996 r. /SE-11-7203-7/96/ stanowisko ZUS w tej sprawie uległo zmianie dopiero po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 maja 1996 r.

Zdaniem Sądu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm./ wykracza poza zakres upoważnienia w zakresie w jakim ogranicza zakres jednostek organizacyjnych, w których praca na określonych stanowiskach, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach i prowadzi do naruszenia zasady równości wszystkich wobec prawa.

Ponieważ rozporządzenie to stanowiło, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, element podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, a tym samym wynikające z niego ograniczenie miało wpływ na wynik sprawy - na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 powołanej ustawy o NSA.