Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 780/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 151  par. 2,  art. 145  par. 1  pkt 5,  art. 146,  art. 151  par.1 pkt  2, par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1  art. 138  ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
article: art. 29  ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73  ust. 1,4,5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11  art. 49  ust. 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant Specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję organu I instancji określającą kwotę do zwrotu za rok [...] w wysokości [...] ( [...]) złotych; 2. dalej idącą skargę oddala; 3. określa, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. – po rozpatrzeniu odwołania Z. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r., ustalającej skarżącemu kwotę [...] zł nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2004 – 2007 – utrzymał pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie w mocy.

Organ odwoławczy powołał się na unormowania zawarte w art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.).

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wywiódł, że w postępowaniu prowadzonym na postawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR istotne jest ustalenie, czy w rozpatrywanym przypadku doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków z funduszy wymienionych w tym przepisie. Nadmierne pobranie takich środków wystąpi niewątpliwie wówczas, gdy przyznane decyzją administracyjną środki pieniężne zostaną wypłacone beneficjentowi, a następnie decyzja przyznająca takie płatności będzie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem organu nie jest jednak kontrolowanie zasadności usunięcia z obrotu prawnego decyzji przyznających płatność, lecz wyłącznie ustalenie, czy takie decyzje zostały skutecznie wyeliminowane z kręgu rozstrzygnięć zgodnych z prawem, a więc czy nastąpiło to ostateczną decyzją administracyjną

Unormowanie ujęte w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ARiMR przewiduje wydanie decyzji w razie stwierdzenia wypłaty przedsiębiorcy rolnemu nienależnego lub nadmiernego świadczenia, przy czym przepis ten nie uzależnia wydania decyzji o zwrocie należności od przyczyny powodującej nienależność dokonanej wypłaty.

Organ drogiej instancji powołał się na dokonane w postępowaniu wyjaśniającym ustalenia, że przyznane skarżącemu płatności z tytułu płatności bezpośrednich za lata 2004, 2005, 2006 i 2007 (decyzjami Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odpowiednio: [...] r., [...] r.,[...] r.,[...] r.) zostały wypłacone wnioskodawcy [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r.

Ponieważ decyzje przyznające płatność bezpośrednie zostały ostatecznie wyeliminowane z obrotu prawnego, organy przyjęły, że skarżący utracił uprawnienia do płatności za lata 2004-2007, co musiało prowadzić do zwrotu pobranych świadczeń odpowiednio za rok 2004 w kwocie [...]zł, za rok 2005 w kwocie[...] zł, w tym [...] zł z tytułu JPO i [...] zł z tytułu UPO, za rok 2006 w kwocie [...] zł w tym [...] zł z tytułu JPO i [...] zł z tytułu UPO, za rok 2007 w kwocie [...] zł z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej.

Organ odwoławczy wskazał na unormowania unijne i krajowe określające przesłanki umożliwiające odstąpienie od dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych płatności, jednakże ustalił, że żadnej z okoliczności ujętych w przywołanych przepisach nie można odnieść do skarżącego. Podkreślił przy tym, że zarzuty odwołania dotyczące spraw płatności obszarowych za lata 2004-2007 stanowiły przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego prawomocnymi decyzjami Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. i w tym zakresie organy wielokrotnie ustosunkowywały się do argumentacji skarżącego.

Odnosząc się do kwestii działania strony "w dobrej wierze", organ drugiej instancji zauważył, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie występuje wówczas, gdy o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie dwunastu miesięcy od płatności

(art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004).

W niniejszej sprawie w ocenie organu przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ wypłata świadczeń z tytułu płatności bezpośrednich, uznanych następnie za nienależnie pobrane, a zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych nastąpiła przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

Nie można zdaniem organu przyjąć, by skarżący działał w dobrej wierze, albowiem zadeklarował w latach 2004-2007 grunty nieużytkowane rolniczo na dzień składania wniosków o przyznanie płatności, a więc grunty niespełniające wymagań do przyznania tych płatności. Warunki dobrej kultury rolnej zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.).

Skarżący, składając kolejne wnioski o płatności za lata 2004-2007, podpisał oświadczenia o znanych mu zasadach przyznawania płatności i że jest świadomy skutków niezgodności danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności a stanem faktycznym. Maksymalny obszar kwalifikowany do płatności wynika z różnicy między powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchnią nieuprawnioną do płatności. Chodzi więc tutaj o rzeczywistą powierzchnię użytkowaną rolniczo. Wnioskodawca powinien był zatem podać rzeczywistą powierzchnię użytków rolnych, która może być objęta płatnościami.

W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły również przesłanki ujęte w art.73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Według tego unormowania, obowiązek zwrotu określony w ust.1 nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł być wykryty przez rolnika. Według organu płatności przekazywane skarżącemu za lata 2004-2007 nie wynikały z pomyłki organu. Płatności zostały przyznane na podstawie wniosków strony, zawierających określone deklaracje, co do wielkości i sposobu użytkowanych gruntów. Zwrot płatności wynika natomiast z faktu, że skarżący zadeklarował grunty nie użytkowane rolniczo, co zostało stwierdzone w kontroli na miejscu w 2009r.

Zaskarżając decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W., skarżący wniósł o uchylenie tego rozstrzygnięcia w całości.

Zarzucił, że przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 – wskutek nieuznania przez organ, że część zadeklarowanej we wniosku powierzchni działki stanowi naturalna plantacja drzew energetycznych (zagajniki drzew o krótkiej rotacji). Wskazał również na niezastosowanie w sprawie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 i w konsekwencji nieuznanie dobrej wiary skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Po ocenie zaskarżonej decyzji według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji w części dotyczącej nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2004 zostały wydane co najmniej przedwcześnie.

W postępowaniu administracyjnym nie rozważono bowiem należycie jakie skutki prawne w postępowaniu o ustalanie kwoty nienależnie pobranych płatności wywołuje – wydana we wznowionym postępowaniu administracyjnym – decyzja stwierdzająca wydanie decyzji przyznającej płatność bezpośrednie JPO i UPO z naruszeniem prawa i wskazująca okoliczności, z powodu których organy nie mogły uchylić tej decyzji (art. 151 § 2 k.p.a.);

Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie było prowadzone na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, który umożliwia ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych ( 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej ) także wówczas, gdy decyzje administracyjne przyznające takie płatności zostały skutecznie wyeliminowane z obrotu prawnego.

Wniosek o płatności bezpośrednie za 2004 rok skarżący złożył w dniu [...] r., deklarując powierzchnię [...] ha.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. przyznał wnioskodawcy kwotę [...] zł do powierzchni [...] ha i przekazał tę należność na rachunek bankowy producenta rolnego w dniu [...] r. Rozstrzygnięcie to stało się ostateczne. Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wznowił postępowanie w tej sprawie, powołując się na raport z czynności kontrolnych z dnia [...] r. wskazujący, że wnioskodawca zawyżył deklarowaną powierzchnię gruntów o [...] ha, ponieważ ta część nie spełniała przewidzianych prawem wymagań do płatności obszarowych (nieutrzymywanie tej powierzchni w dobrej kulturze rolnej) stanowiąc 39,44% powierzchni przedeklarowania i skutkującą tym samym w świetle art.138 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr1973/2004 odmową przyznania pomocy w danym roku. Organ ten uznał, że kontrola ujawniła nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Ponieważ od doręczenia skarżącemu decyzji przyznającej mu płatności za rok 2004 r. upłynęło pięć lat, niemożliwe stało się uchylenie we wznowionym postępowaniu decyzji ostatecznej decyzji (art. 146 § 1 in fine w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). W takiej sytuacji organ musiał się ograniczyć do stwierdzenia wydania kwestionowanej decyzji z naruszeniem prawa i wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 k.p.a.).

Podnieść należy, że decyzja wydana na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. nie eliminuje sama przez się z obrotu prawnego decyzji kontrolowanej w nadzwyczajnym trybie, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Rozwiązanie normatywne przewidziane w art. 151 § 2 k.p.a. zostało przyjęte na przypadek, gdy we wznowionym postępowaniu administracyjnym nie można już usunąć skutków prawnych wywołanych decyzją ostateczną (przez przywrócenie stanu sprzed jej wydania), a jedynym instrumentem prawnym umożliwiającym choćby częściowe zrekompensowanie negatywnych skutków niewzruszalnej decyzji ostatecznej pozostaje podniesienie ewentualnego roszczenia odszkodowawczego w trybie art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego.

Wobec przyjętych unormowań proceduralnych powinnością organów ustalających kwotę przypadającej do zwrotu płatności było zatem rozważenie, czy stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji przyznającej płatność za rok 2004 – bez równoczesnego wyeliminowania jej z obrotu prawnego (art. 151 § 2 k.p.a.) – miało wpływ na kwalifikację tej płatności jako "należnie" bądź "nienależnie" pobranej w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Tymczasem organy orzekające w sprawie – pomijając różnice proceduralne między skutkami prawnymi "uchylenia" we wznowionym postępowaniu decyzji ostatecznej przyznającej płatność (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) a skutkami prawnymi "stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa" (art. 151 § 2 k.p.a.) – przyjęły za wystarczające do uznania za pobrane "nienależnie" płatności przez sam fakt "stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa" (art. 151 § 2 k.p.a.), nie wskazując przy tym unormowań, które pozwalałyby na objęcie zakresem "kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych" (art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR) także płatności przyznanych ostateczną decyzją, której nie wyeliminowano z obrotu prawnego w nadzwyczajnym, wznowionym postępowaniu, a jedynie zastosowano wobec niej dyspozycję art. 151 § 2 k.p.a.

Dlatego też przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organów będzie wskazanie podstawy prawnej, która pozwoliłaby przyjąć, że "stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa" (art. 151 § 2 k.p.a.) czyni przyznaną za rok 2004 płatność "nienależnie pobraną" według art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Z tych względów – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku.

W pozostałym zakresie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego w zakresie nieprzedawnienia obowiązku zwrotu pobranych przez skarżącego płatności w świetle art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Według tego unormowania obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jeżeli jednak beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat. Z treści cytowanego przepisu wynika, że jako zasadę przyjmuje się dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności, za wyjątkami sytuacji, gdy beneficjent działał w dobrej wierze. Analizy pojęcia " dobra wiara" podjął się Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11 ( v. System Informacji Prawnej LEX nr 1137853), wyjaśniając że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Kwestia zaś właściwego określenia działania beneficjenta w dobrej lub w złej wierze wymaga wskazania, że obowiązujące przepisy prawa w tej mierze nie zawierają żadnych definicji. Pojęcia te wiążą się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie. Ich istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób wg schematu o walorze bezwzględnym. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności". Zła wiara nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego. Ocena okoliczności konkretnej sytuacji (np. co do uznania błędu za usprawiedliwiony) i zasadności postępowania z ogólnie przyjętymi normami postępowania powinna być poddana bardzo surowym i ostrym kryteriom. Oczywiście szczególny przepis prawa może wprowadzić w sposób wyraźny lub dorozumiany pewne modyfikacje w rozumieniu pojęcia dobrej wiary. Analizowany przepis tego rodzaju unormowań nie zawiera. Zatem obowiązujące w tym względzie powinny być ogólnie przyjęte pojęcia co do rozumienia dobrej i złej wiary z uwagi na zasadę jednolitości systemu prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w obecnym składzie, podziela stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny.Wobec powyższego przyjąć należy, iż w niniejszej sprawie zastosowanie ma dziesięcioletni okres przedawnienia. Skarżący powiadomiony został o nieuzasadnionym charakterze otrzymanej płatności w dniu [...] r., a zatem przed upływem 10 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności obszarowej w dniu [...] r.

Odnosząc te uwagi do rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że działanie wnioskodawcy w latach 2004-2007, polegające na corocznym deklarowaniu powierzchni [...] ha do płatności, a więc większej aniżeli ustalona na [...] ha podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] r., zostało prawidłowo ocenione według kryterium dobrej lub złej wiary.

Przy dokonywaniu takiej ceny nie bez znaczenia jest fakt, że pod koniec 2006 r. organ pierwszej instancji powziął wątpliwości co do poprawności zgłaszanej przez wnioskodawcę powierzchni do płatności. Pismem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał skarżącego do wyjaśnienia wykrytych nieścisłości w zakresie "występowania obszarów niekwalifikujących się do dopłat na obrazie ortofotomapy: typu zadrzewienia" na działkach nr [...] i nr [...].

W odpowiedzi na wezwanie organu skarżący – w piśmie z dnia [...] r. (wywiódł, że nieliczne, naturalnie rosnące drzewa i krzewy stanowią "elementy krajobrazowe", "mają duże znaczenie dla ochrony wód i gleby w górach" a także mają pozytywny wpływ na "prowadzoną produkcję roślinną" przez utrzymywanie odpowiedniej wilgoci i cienia, wskutek czego trawa jest bujniejsza i bardziej soczysta. W konkluzji stwierdził, że "nie podaje korekty, ponieważ nie ma na wyżej wymienionych działkach [...] i [...] obszarów niekwalifikujących się do dopłat. Obszary te wchodzą w trwałe użytki zielone (łąki i pastwiska)."

Zestawienie tych dokumentów pozwala twierdzić, że skarżący – wobec sygnalizacji organu o nieprawidłowościach deklarowanej powierzchni – miał dostateczne podstawy by zweryfikować swój wniosek we współdziałaniu z organem pierwszej instancji, który dysponował stosownymi ortofotomapami. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie nie pozwala uznać, że skarżący – składając wnioski o płatności na lata 2005 - 2007 i deklarując powierzchnię dotychczas wskazywaną – dołożył należytej staranności. Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, że skarżący w ciągu kilku lat pobierania płatności i po złożeniu oświadczenia o zapoznaniu się z zasadami ich przyznawania miał obowiązek stosować się do powyższych zasad. Podpisując zobowiązanie, że jest świadomy faktu, iż brak zgodności danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym może skutkować zmniejszeniem płatności lub odmową ich przyznania, co oznacza, że producent rolny we wniosku o przyznanie pomocy finansowej powinien zadeklarować grunty kwalifikujące się do płatności. Istnienie dobrej lub złej wiary oparte jest o wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Składając wnioski o przyznanie płatności skarżący powinien podać powierzchnię działek rolnych na działkach ewidencyjnych zgodnie ze stanem na gruncie, a więc podać powierzchnię rzeczywistą użytków rolnych uprawnionych do płatności. Zadeklarowanie powierzchni nieuprawnionej do płatności na działce [...] i [...] należało uznać za błąd skarżącego możliwy do wykrycia w zwykłych okolicznościach. Obszar wykluczony z płatności o powierzchni [...] ha nie odpowiada wymogowi utrzymania gruntu rolnego w dobrej kulturze rolnej na dzień [...]r.., zgodnie z wymogami art.7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art.143b ust.5 rozporządzenia Rady(WE). Przedeklarowanie powierzchni zgłoszonej do płatności nie wynikało z usprawiedliwionego błędu. Skarżący posiadał wiedzę dotyczącą jego praw i obowiązków i jako rolnik stan faktyczny na uprawianym przez siebie gruncie. Zawyżenie powierzchni wynikało w ocenie Sądu jedynie z braku należytej staranności skarżącego. W takiej sytuacji nie sposób uznać takiego postępowania wnioskodawcy za działanie w dobrej wierze według art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Zdaniem Sądu słuszne jest także stanowisko organu odwoławczego, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły również przesłanki ujęte w art.73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ( art.49 ust.4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001). Według tego unormowania, obowiązek zwrotu określony w ust.1 nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł być wykryty przez rolnika - pod warunkiem łącznego ich spełnienia. Płatności przekazywane skarżącemu za lata 2004-2007 nie wynikały z pomyłki organu. Płatności zostały przyznane na podstawie wniosków strony, zawierających określone deklaracje, co do wielkości i sposobu użytkowanych gruntów. Zwrot płatności wynika natomiast z faktu, że skarżący zadeklarował grunty nie użytkowane rolniczo, co zostało stwierdzone w kontroli na miejscu w 2009r.Tak więc w niniejszej sprawie nie zachodzą łącznie przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu JPO i UPO wynikające z cytowanego wyżej przepisu rozporządzenia.

Z tych też względów – stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało orzec jak w punkcie II sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III sentencji wyroku znajduje umocowanie w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.