Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 3045/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Marzenna Kosewska Protokolant: sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2005r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A" w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminowi do jego wniesienia od decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki "A" w W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska /-/ B. Koś


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...]r. w części dotyczącej określenia wartości celnej importowanej odzieży oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Zakwestionowanie wartości celnej towaru sprowadzonego przez Spółkę "A" z siedzibą w W. ( reprezentowaną przez przedstawiciela bezpośredniego - Agencję Celną ) wynikało z uznania za niewiarygodne danych zawartych w fakturze z dnia [...]r., załączonej do przedmiotowego zgłoszenia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w imieniu Spółki "A" J. C. w piśmie z dnia [...]r. ( k.[...] akt administracyjnych ), żądając jej uchylenia w całości i orzeczenia o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe. Według strony odwołującej się tryb i sposób ustalenia przez organ I instancji wartości celnej towaru budziły uzasadnione wątpliwości i były niezgodne z prawem. J. C. przedłożył wraz z odwołaniem pełnomocnictwo z dnia [...]r. udzielone mu jako pracownikowi przez zarząd Spółki, upoważniające do reprezentowania zarządu i Spółki przed organami celnymi, organami podatkowymi i egzekucyjnymi.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r., adresowanym do J. C., Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 228 § 1 pkt. 1 i § 2 i art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej stwierdził niedopuszczalność odwołania J. C. z dnia [...]r. i uchybienie terminowi do jego wniesienia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. Artykuł ten określa wprost osoby, które mogą występować w charakterze pełnomocnika strony przed organami celnymi w postępowaniu w sprawach dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej jako przedstawiciel bezpośredni może występować pracownik danego podmiotu. Z przedłożonej natomiast umowy o pracę, zdaniem organu celnego wynika, że J. C. był zatrudniony w spółce "A" w okresie od [...]r. do [...]r., co narusza treść art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym.

Organ celny wyjaśnił, iż nie uznaje reprezentacji w oparciu o przedstawioną umowę o pracę z dnia [...] roku, gdyż kwestionuje możliwość zatrudnienia J. C. ( doradcy podatkowego) w charakterze doradcy podatkowego w firmie "A", która nie trudni się doradztwem podatkowym.

Nadto w uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej wskazał, że decyzje organu pierwszej instancji zostały doręczone przedstawicielowi strony -Agencji Celnej w dniu [...]r., zaś odwołanie wniesiono po terminie tj. w dniu [...]r.

Skargę na powyższe postanowienie złożyła Spółka "A", wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem. Skarżąca powołała się na przepis art. 253 § 3 Kodeksu celnego, według którego w przypadkach innych niż wymienione w art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Według skarżącej postępowanie celne dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego należy do tych "innych wypadków", ponieważ jest to już postępowanie celno-administracyjne, którego przebieg reguluje Ordynacja podatkowa i znajdują tu zastosowanie również jej przepisy dotyczące pełnomocnictwa. Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji pełnomocnikiem strony postępowania może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Ponadto podniesiono, że istnieje możliwość występowania przed organami celnymi doradcy podatkowego jako pełnomocnika, na podstawie art. 2 i 41 ustawy z dnia 05 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym. Konieczność reprezentowania Spółki przez któryś z podmiotów wyliczonych taksatywnie w art. 253 § 2 Kodeksu celnego istniała jedynie w momencie dokonywania przez nią zgłoszenia przedmiotowego towaru. Odnośnie uchybienia terminu skarżąca podała, iż była prawidłowo reprezentowana przez ustanowionego pełnomocnika.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, niż to zarzucał skarżący.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, zatem nietrafne są wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r. tj. w dacie składania przedmiotowego odwołania oraz wydawania postanowienia przez organ II instancji ) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organami celnymi ( pierwszej i drugiej instancji ) ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego.

W niniejszej bezspornym było, że towar będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J. C., doradca podatkowy, nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej Spółki. Zastosowanie przepisu art. 253 § 2 pkt 1 Kodeksu celnego wyłącza możliwość zastosowania postanowień art. 253 § 3 pkt 2 tego kodeksu, który dotyczy przecież "innych wypadków niż te, o których mowa w § 2". Również powołane w skardze przepisy art. 2 i 41 ustawy z dnia 05.07.1996r. o doradztwie podatkowym ( Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zmian. ) nie uprawniały doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika strony w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, albowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zatem zostać udzielone J. C. tylko jako podmiotowi będącemu pracownikiem Spółki "A".

Do odwołania przedłożono pełnomocnictwo udzielone J. C. w dniu [...]r. jako pracownikowi upoważniające do reprezentowania osoby i firmy tej osoby - N. H. C., a nie do reprezentowania spółki z o.o. "A". Ponadto J. C. przedłożył umowy o pracę potwierdzające fakt zatrudnienia jako pracownika w okresie od [...]r. do [...]r. i od [...]r. do [...]r. w charakterze doradcy podatkowego.

Wobec stwierdzenia bezskuteczności `pełnomocnictwa J. C. - organ celny winien wezwać Spółkę ( jako podmiot wyłącznie posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania ) - na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego tego odwołania poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania Spółki i to w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Odwołanie bowiem, jak każde podanie musi pod względem formy i treści spełniać wymagania stawiane w art. 168 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej dla tej czynności procesowej strony. Nie wezwanie strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego odwołania stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania oraz art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego) zgodnie z którym organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania ( por. wyrok NSA z 20.08.1999 r., sygn. akt IV SA 848/98, LEX nr 47870 ). Przestrzeganie powyższych przepisów i zasad postępowania wyklucza możliwość uznania, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu. Zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie przeszło w trakcie postępowania celnego na rzekomego pełnomocnika wskutek złożenia przez niego odwołania. Stroną postępowania odwoławczego była nadal Spółka "A", a nie J. C..

Jednocześnie Sąd zauważa, że organ celny błędnie przyjął, iż naruszenie, w zawartych przez strony umowach o pracę, art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym skutkuje nieważnością dokonanej czynności prawnej.

Sąd zwraca też uwagę, iż stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania może być adresowane jedynie do strony postępowania, którą nie jest pełnomocnik.

Sąd stoi też na stanowisku, że pismo z dnia [...] roku ("wezwanie"), na które powołał się organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, choć informuje o nieskutecznym umocowaniu J. C., to stanowi jedynie wezwanie strony do złożenia zabezpieczenia pokrywającego w całości kwotę długu celnego.

Ze względu na powyższe okoliczności należało uznać, że Dyrektor Izby Celnej, wydając przedmiotowe postanowienie , naruszył przepisy postępowania ( art. 121 § 2, art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 3 oraz art. 228 § 1 i 2 i art. 233 § 2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu Celnego ) w sposób mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien wezwać stronę do podpisania odwołania zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.

Wobec powyższego Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c, art. 200 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) jak w sentencji.

/-/ M.Kosewska /-/ B.Sokołowska /-/ B. Koś