Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 359/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 b ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 118 poz 1112
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Lidia Serwiniowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję D. Kuratora Oświaty z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego I. uchyla decyzję I i II instancji; II. zasądza od D. Kuratora Oświaty kwotę 90 (dziewięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent W. , na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 9 b ust. 7 pkt 1 oraz art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 9b ust. 1 i art. 10 ust. 8 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.), stwierdził z urzędu nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] r., tj. aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego B. L. , wydanej przez dyrektora Liceum Ogólnokształcącego nr [...] we W. .

W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że w dniu[...] r. do organu prowadzącego wpłynął wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego B. L. , nauczyciela informatyki w Liceum Ogólnokształcącym Nr [...] we W. . Organ prowadzący wszczął z urzędu postępowanie dotyczące zbadania aktu nadania stronie stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, informując ją o tym zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] r. B. L. została też poinformowana, zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] r., że jej wniosek o podjęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego nie może być załatwiony w terminie, z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie zbadania aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego oraz oczekiwanie na opinię z organu nadzoru pedagogicznego.

W toku postępowania ustalono, że B. L. zatrudniono w dniu [...] r. w [...] Liceum Ogólnokształcącym we W. na podstawie umowy o pracę na czas określony do dnia [...] r., na stanowisku nauczyciela informatyki w wymiarze 1/4 obowiązkowego wymiaru zajęć (umowa o pracę z dnia [...] r.). Następnie ponownie zatrudniono ją w tej samej szkole, na tym samym stanowisku, na podstawie umowy o pracę na czas określony od dnia [...] r. do dnia [...] r. w wymiarze 15 godzin zajęć dydaktycznych tygodniowo, który to wymiar został z dniem [...] r. zmieniony wypowiedzeniem zmieniającym warunki umowy o pracę (umowa o pracę [...] z dnia [...] r., wypowiedzenie [...] ) na 13 godzin tygodniowo.

Z dniem [...] r., tj. z dniem ponownego nawiązania stosunku pracy nauczycielka rozpoczęła staż na stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, otrzymując od dyrektora szkoły zgodę na warunkowe rozpoczęcie stażu. Dyrektor szkoły zobowiązał nauczyciela do uzupełnienia kwalifikacji w zakresie pełnych studiów magisterskich i przygotowania pedagogicznego w terminie do dnia [...] r., tj. do dnia zakończenia stażu (pismo nauczycielki z dnia [...] r. do dyrektora szkoły ze wskazaną wyżej adnotacją dyrektora).

B. L. w dniu [...] r. i w dniu rozpoczęcia stażu legitymowała się świadectwem dojrzałości [...] Liceum Ogólnokształcącego we W. (świadectwo nr [...] , z dnia [...] r.). Posiadała również zaświadczenie z Dziekanatu Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu W. potwierdzające, że na dzień [...] r. była wpisana na [...] rok studiów informatycznych na Wydziale Matematyki i Informatyki (kierunek Informatyka) Uniwersytetu W. (zaświadczenie z dnia [...] r.).

Po zakończeniu stażu uzyskała dyplom ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyka w zakresie zastosowań informatyki (Uniwersytet W. , Wydział Matematyki i Informatyki, dyplom nr [...] z dnia [...] r.) oraz zaświadczenie o ukończeniu Studium Przygotowania Pedagogicznego przez absolwenta tych studiów (Uniwersytet W. , zaświadczenie nr [...] z dnia [...] r). W terminie późniejszym uzyskała dyplom odbycia studiów wyższych magisterskich na kierunku matematyka (Uniwersytet W. , Wydział Matematyki i Informatyki, dyplom nr [...] z dnia [...] r.).

Po ukończeniu stażu i przeprowadzonym postępowaniu kwalifikacyjnym uzyskała akceptację Komisji Kwalifikacyjnej (zaświadczenie nr [...] z dnia [...] r.).

Dyrektor Liceum Ogólnokształcącego nr [...] we Wrocławiu w dniu [...] r., na podstawie art. 9 b ust 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. - Karta Nauczyciela, art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wydał stronie akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego nr [...] . W akcie zawarta też została informacja o uzyskaniu akceptacji Komisji Kwalifikacyjnej.

W dniu [...] r., czyli w dniu wejścia w życie ustawy z dnia [...] r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, oraz w dniu [...] r. kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach określały przepisy rozporządzenia MEN z dnia 10 października 1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 ze zm.). W myśl § 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 przywołanego rozporządzenia kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach średnich ogólnokształcących posiada osoba, która legitymuje się: 1) dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku (specjalności) zgodnym (lub zbliżonym) z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym lub 2) dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku (specjalności) innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym, która ponadto ukończyła studia doktoranckie, podyplomowe, uzupełniające lub inne prowadzone przez szkołę wyższą - z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć.

W dniu [...] r. i w dniu [...] r., tj. w dniu ponownego zatrudnienia i rozpoczęcia stażu w liceum ogólnokształcącym na stanowisku nauczyciela informatyki B. L. nie posiadała kwalifikacji do zajmowania tego stanowiska bowiem nie spełniała warunków, o których wyżej mowa.

Świadectwo dojrzałości liceum ogólnokształcącego nie daje kwalifikacji ani merytorycznych, ani pedagogicznych do prowadzenia zajęć z informatyki w liceum ogólnokształcącym. Zaświadczenie z uczelni o kontynuacji studiów nie stanowi dokumentu potwierdzającego posiadanie wykształcenia wyższego, ponieważ zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) potwierdzeniem ukończenia szkoły wyższej jest dyplom tej szkoły.

W związku z powyższym, zgodnie z art. 7 ust. 6 z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, B. L. jako nauczyciel zatrudniony w dniu [...] r., tj. w dniu wejścia w życie wyżej wymienionej ustawy na podstawie umowy o pracę w wymiarze ½ obowiązkowego wymiaru zajęć i nie posiadający w tym dniu wymaganych kwalifikacji uzyskała z mocy prawa stopień stażysty.

W dniu ponownego zatrudnienia w liceum ogólnokształcącym i rozpoczęcia stażu strona w dalszym ciągu nie posiadała wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela informatyki. W myśl obowiązującego wówczas art. 10 ust. 8 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. – Karta Nauczyciela nie można było nawiązać stosunku pracy z nauczycielem nie posiadającym kwalifikacji do zajmowania danego stanowiska, a tym samym osoba ta nie mogła rozpocząć stażu na kolejny stopień awansu zawodowego i uzyskać po jego zakończeniu aktu nadającego ten stopień.

W myśl art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. – Karta Nauczyciela stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Nauczycielka w dniu ponownego zatrudnienia i rozpoczęcia stażu nie posiadała takich kwalifikacji, a tym samym nie spełniała wymagań kwalifikacyjnych niezbędnych do zajmowania stanowiska informatyka w liceum ogólnokształcącym zgodnych z art. 9 ust. 1 pkt 1 wyżej powołanej ustawy.

Zgodnie z art. 9b ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego oraz w przypadku nauczyciela stażysty – uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej, po przeprowadzonej rozmowie.

Mimo, że B. L. odbyła staż na stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego zakończony pozytywną oceną dorobku zawodowego oraz uzyskała akceptację komisji kwalifikacyjnej, nie spełniła wymagań kwalifikacyjnych, niezbędnych do zajmowania stanowiska nauczyciela, a tym samym wymogów niezbędnych do nadania stopnia awansu zawodowego, zgodnie z art. 9b ust. 1 cytowanej ustawy.

Ponadto organ I instancji zauważył, że wskazany przez dyrektora szkoły w podstawie prawnej wydanego aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, nie ma zastosowania w tym przypadku.

Ponieważ zaś, decyzja nadania w dniu [...] r. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego B.L. została wydana niezgodnie z art. 9b ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz art. 10 ust. 8 ustawy – Karta Nauczyciela, a więc z rażącym naruszeniem prawa, organ orzekający stwierdził zaistnienie przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W odwołaniu od tej decyzji B. L. zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa poprzez błędną wykładnię art. 9b ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, nieuprawnione powołanie się na art. 10 ust. 8 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 września 2000r., bezpodstawność stwierdzenia zaistnienia przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa uzasadniającej stwierdzenie nieważności aktu nadania jej stopnia awansu nauczyciela kontraktowego i nieuzasadnione zakwestionowanie podstaw prawnych aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego, w tym art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy – Karty Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw. W związku z czym wniosła o jej uchylenie.

Uzasadniając swe zarzuty podniosła, że doszło do wadliwej interpretacji zapisów art. 9b ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, gdyż artykuł ten określa jednoznacznie warunki konieczne i wystarczające do nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego. Stwierdziła, że w dniu [...] r., tj. w dniu uzyskania przez nią akceptacji Komisji Kwalifikacyjnej (zaświadczenia nr [...] ) warunki te spełniała w całości, na co przedłożyła stosowne dokumenty.

Dodała, iż art. 9 ust. 1 pkt 1 – Karty Nauczyciela precyzuje warunki, które muszą być spełnione w dniu nadania kolejnego stopnia awansu, a nie w dniu rozpoczęcia stażu, co błędnie wywodzi zaskarżona decyzja. Dochodzi tu do nieuprawnionej ekstrapolacji zapisów zawartych w tym artykule, odnoszących się do zatrudniania na stanowisku nauczyciela, na zapisy art. 9b ust. 1 powyższej ustawy, precyzujące warunki awansowania nauczyciela, które muszą być spełnione w dniu nadania tego stopnia. W związku z powyższym bezpodstawne jest stwierdzenie, że decyzja nadania jej w dniu [...] r. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego przez dyrektora Liceum Ogólnokształcącego nr [...] we Wrocławiu jest niezgodna z cytowanym artykułem.

Podała, iż nieuprawnione było powołanie się na art. 10 ust. 8 znowelizowanej ustawy Karta Nauczyciela (w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 kwietnia 2000r.), gdyż jej umowa o pracę w tej szkole została nawiązana z dniem [...] r., a więc w dniu poprzedzającym wejście odnośnego przepisu w życie. Ustawa Karta Nauczyciela obowiązująca w dniu jej zatrudnienia w Liceum, w art. 10 ust. 3 nie wykluczała możliwości nawiązania stosunku pracy na podstawie umowy o pracę z nauczycielem, który nie posiada wymaganych kwalifikacji do zajmowania danego stanowiska, ale spełnia warunki wymienione w art. 10 ust. 2-4 tej ustawy, co miało miejsce w jej przypadku.

Stwierdziła też, że nieprawdą jest, iż jej zatrudnienie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ prowadzący zatwierdzał dwukrotnie arkusz organizacyjny szkoły, który – w obu przypadkach – zawierał informację o jej zatrudnieniu i kwalifikacjach. Dodatkowo zaś, zgodnie z wymogiem art. 31 pkt 6a ustawy o systemie oświaty, arkusz przed zatwierdzeniem przez organ prowadzący podlegał każdorazowemu opiniowaniu przez Kuratora Oświaty, ze szczególnym uwzględnieniem zgodności zatrudniania nauczycieli z wymaganymi kwalifikacjami.

Powyższe, w jej przekonaniu, dowodzi, iż zatrudnienie to nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Doszło więc do nadinterpretacji przepisów o przesłankach orzekania nieważności decyzji administracyjnej.

Doszło również do błędnej interpretacji art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Zgodnie z nim, jako nauczyciel zatrudniony w szkole w dniu [...] r. na podstawie umowy o pracę w wymiarze ½ obowiązkowego wymiaru zajęć i nie posiadający wymaganych kwalifikacji uzyskała w tym dniu z mocy prawa stopień awansu nauczyciela stażysty. Wymieniona ustawa (art. 7 ust. 6) gwarantuje jej zachowanie wszystkich wynikających stąd uprawnień w przypadku kontynuowania zatrudnienia do dnia [...] r., co miało miejsce. Uprawnienia nauczyciela stażysty uzyskane z mocy prawa w dniu [...] r. przysługiwały jej także w dniu [...] r. W szczególności na podstawie art. 9d ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela posiadała w dniu [...] r. prawo do rozpoczęcia stażu na stopień nauczyciela kontraktowego.

Reasumując odwołująca się wskazała, iż decyzja o nadaniu jej w dniu [...] r. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego przez dyrektora Liceum Ogólnokształcącego nr [...] we W. (akt nr [...] ) została wydana zgodnie z wymienionymi w jej podstawie prawnej przepisami.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] D. Kurator Oświaty utrzymał decyzję Prezydenta W. w mocy. Jednakże, wobec wniosku Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia [...] r. o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kuratora Oświaty, Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] r. Nr [...] jej nieważność stwierdził.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] r. Nr [...] D. Kurator Oświaty, na podstawie art. 9b ust. 7, art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 9b ust. 1, art. 9d ust. 1, art. 10 ust. 8 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.), oraz § 2 rozporządzenia MEN z dnia 10 października 1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. nr 98, poz. 433 ze zm.), art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 19, poz. 239 ze zm.) oraz art. 156 § 1 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż ustalił, że B. L. w dniu [...] r. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas określony od dnia [...] r. do dnia [...] r., na stanowisku nauczyciela informatyki w [...] Liceum Ogólnokształcącym we W. , w wymiarze 9/18 (umowa z dnia [...] r.). Z tym dniem uzyskała ona z mocy prawa stopień nauczyciela stażysty, zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, który stanowi, że nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie umowy o pracę w wymiarze co najmniej ½ etatu, którzy nie posiadają wymaganych kwalifikacji, z tym dniem uzyskują stopień nauczyciela stażysty.

Jak dalej wskazał, odwołująca się legitymuje się dyplomem ukończenia wyższych studiów magisterskich na Wydziale Matematyki i Informatyki Uniwersytetu W. na kierunku Informatyka w zakresie zastosowań informatyki (nr dyplomu [...] , z dnia [...] r.), dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku Matematyka w zakresie matematyki z informatyką (nr dyplomu [...] , z dnia [...] r.) oraz zaświadczeniem o ukończeniu Studium Przygotowania Pedagogicznego na Uniwersytecie W. (nr [...] , z dnia [...] r.).

W dniu [...] r. została ona zatrudniona ponownie, na czas określony do dnia [...] r., w [...] Liceum Ogólnokształcącym we W. , na stanowisku nauczyciela informatyki, w wymiarze 15/18 (umowa o pracę z dnia [...] r., [...] ) i rozpoczęła staż na stopień nauczyciela kontraktowego, w dalszym ciągu nie posiadając kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która spełnia określone wymagania kwalifikacyjne. Przede wszystkim, jak wynika z powołanego przepisu, powinna posiadać wykształcenie wyższe z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyć zakład kształcenia nauczycieli, jeżeli do danego stanowiska są to wystarczające kwalifikacje.

Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach ponadgimnazjalnych zgodnie z przepisami § 2 obowiązującego w dniu nabycia stopnia nauczyciela stażysty oraz w dniu ponownego zatrudnienia, tj. [...] r., rozporządzenia MEN z dnia 10 października 1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia posiadała osoba legitymująca się:

- dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku zgodnym z nauczanym przedmiotem i przygotowaniem pedagogicznym;

- dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot i przygotowaniem pedagogicznym i ponadto ukończyła studia doktoranckie, podyplomowe, uzupełniające lub inne prowadzone przez szkołę wyższą z zakresu nauczanego przedmiotu.

B. L. posiadała w dniu zatrudnienia i rozpoczęcia stażu wykształcenie średnie potwierdzone Świadectwem Dojrzałości Liceum Ogólnokształcącego (nr [...] , z dnia [...] r.). Wobec tego nie posiadała poziomu wykształcenia wymaganego do nauczania w szkołach ponadgimnzajalnych ani przygotowania pedagogicznego.

Zgodnie z art. 10 ust. 8 Karty Nauczyciela nie można zatrudnić nauczyciela, który nie posiada wymaganych kwalifikacji.

Tak więc, B.L. nie mogła zostać zatrudniona w szkole na stanowisku nauczyciela, a tym samym nie mogła odbywać stażu na kolejny stopień awansu zawodowego. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wrocławiu (sygn. akt IV SA/Wr 46/05, z dnia 19 grudnia 2005r.), w którym Sąd ustalił, że "na stanowisku nauczyciela winien być zatrudniony oraz rozpoczynać staż na odpowiedni stopień awansu zawodowego tylko nauczyciel posiadający pełne kwalifikacje do zajmowania danego stanowiska. Wobec tego nie można zgodzić się ze stanowiskiem [...], że istotą stażu na kolejny stopień awansu zawodowego jest dopiero zdobywanie kwalifikacji wymaganych do zajmowania stanowiska nauczyciela." Organ podziela stanowisko Sądu wyrażone również w dalszej części motywów wyroku, że warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zgodnie z art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela jest spełnianie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. W tym wypadku odbytego stażu nie można więc uznać za prawidłowy. Zgodnie z art. 9d ust. 1 Karty Nauczyciela (w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 września 2000r.) nauczyciel stażysta rozpoczynał staż z dniem nawiązania stosunku pracy. Przepisy Karty Nauczyciela nie przewidują podejmowania przez jakikolwiek organ decyzji o dopuszczeniu do rozpoczęcia stażu albo decyzji odmawiającej dopuszczenia do rozpoczęcia stażu. W sytuacji, gdy nauczyciel nie spełnia warunków do nadania kolejnego stopnia awansu zawodowego dyrektor szkoły lub właściwy organ wydaje decyzję o odmowie nadania tego stopnia - poprawność takiego rozumowania potwierdza wyrok NSA sygn. akt II SA 336/02, z dnia 12 lipca 2002r. Wyrażone w decyzji z dnia [...] r. nr [...] stanowisko Ministra Edukacji i Nauki jest odmienne niż wynikające z orzeczeń sądów administracyjnych. Minister Edukacji i Nauki stwierdził, że warunkiem nadania stopnia awansu zawodowego, zgodnie z art. 9b ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela jest spełnianie wymagań kwalifikacyjnych i wobec tego decyzja dyrektora o nadaniu stopnia nauczyciela kontraktowego nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w dniu wydania tej decyzji B. L. spełniła wszystkie warunki nadania stopnia nauczyciela kontraktowego.

Weryfikując stanowiska sądów administracyjnych ze stanowiskiem Ministra Edukacji i Nauki D. Kurator Oświaty przyjmuje za własne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ze względu na rodzaj podmiotu, który wydaje wyrok. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2005r., sygn. akt IV SA/Wr 46/05 dotyczy bowiem analogicznego stanu faktycznego i prawnego, natomiast niniejsza decyzja wydawana w II instancji jest zaskarżalna do tego sądu.

W związku z powyższym D. Kurator Oświaty ustalił, że decyzja Prezydenta W. stwierdzająca nieważność decyzji dyrektora Liceum Ogólnokształcącego nr [...] we W. z dnia [...] r. nr [...] jest prawidłowa i należało utrzymać ją w mocy.

W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu B. L. zarzuciła jej naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez stawianie znaku równości pomiędzy wydaniem decyzji niezgodnie z prawem, a kwalifikowanym "rażącym naruszeniem prawa", naruszenie art. 107 kpa, art. 2 Konstytucji (zasada zaufania obywatela do Państwa i stanowionego przezeń prawa) w zw. z art. 16 kpa oraz w zw. z art. 31 pkt 6a i art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 9b ust. 1, art. 10 ust. 8 ustawy - Karta Nauczyciela, art. 7 i 77 kpa, art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa i w zw. z decyzją MEiN z dnia [...] r. Nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji D. Kuratora Oświaty z dnia [...] r. Nr [...] . W związku z czym wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu swej skargi podniosła, że w sprawie chodzi o kwalifikowaną wadliwość decyzji - aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, a więc o przekonywującą zasadność zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych. Nadzwyczajny (wyjątkowy) charakter instytucji stwierdzenia nieważności wyraźnie zatracają organy administracji, które nie dostrzegają dystynkcji pomiędzy wydaniem decyzji opierającej się na błędnej wykładni przepisów lub niewłaściwym (nieadekwatnym) ich zastosowaniem, a przypadkiem rażącego naruszenia prawa. Kwalifikowana wadliwość wymaga od organów ewidentnego należytego wykazania tej cechy w uzasadnieniu decyzji nieważnościowej (art. 107 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa ) - czego w zaskarżonych decyzjach brak. Brak ten wynika właśnie z postawienia równości pomiędzy naruszeniem prawa w ogóle, a przypadkiem rażącego naruszenia prawa. Z tego względu organowi należy przypomnieć wykład, jaki w tej mierze dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu do wyroku z dnia 30 sierpnia 2005r., sygn. akt IV SA/Wr 148/04, iż stwierdzenie nieważności jest wyjątkowym odstępstwem od zasady trwałości ostatecznych decyzji.

Oprócz obowiązku organów przeprowadzenia szczególnie wnikliwego postępowania uwzględniającego w pełni art.art. 7, 8 i 77 kpa, wymagane jest także stosowanie zasad demokratycznego państwa prawnego (aktualnie art. 2 Konstytucji) i ochrona zaufania obywatela do Państwa i stanowionego przezeń prawa. Jedynie zatem jakaś skandaliczna i porażająca nieprawość może uzasadniać nieważność. W przeciwnym razie każda wadliwość prawna decyzji mogłaby być podnoszona w każdym miejscu i szerokim horyzoncie czasowym w trybie art. 156 kpa, a tryb zwyczajny kontroli decyzji (art. 127 kpa) okazałby się zbędny.

Skoro "rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu" to stwierdzić należy, iż w odniesieniu do przepisów ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela, wprowadzających jako novum stopnie awansu zawodowego nauczycieli, zrodziło się szereg wątpliwości interpretacyjnych organów nadających stopnie awansu i wątpliwości te były kierowane do właściwego resortowo ministra odpowiedzialnego za przygotowanie merytoryczne projektu zmian prawa w tym zakresie. Przykładowo Minister Edukacji Narodowej w piśmie z dnia 18 grudnia 2000r. (DKS-1110-72/00/MSDN-078-80/00) kierowanym do kuratorów oświaty komunikował treść następującą:

"W związku ze zgłoszonymi przez Państwo pytaniami dotyczącymi awansu zawodowego nauczycieli, pragnę przekazać następujące stanowisko Ministra Edukacji Narodowej w tym zakresie: Pkt. 4 Zgodnie z art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela kwalifikacjami, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1, nauczyciel musi się legitymować w momencie nadania stopnia awansu zawodowego. Oznacza to, iż odpowiednie dokumenty świadczące o posiadanych kwalifikacjach należy dołączyć do wniosku o wszczęcie odpowiedniego postępowania".

Treść tego pisma powinna być znana z urzędu D. Kuratorowi Oświaty i jest obiektywnym dowodem istnienia wątpliwości interpretacyjnych.

Także na stronie internetowej urzędu MEN publikowane było powyższe stanowisko w odniesieniu do niektórych pytań dotyczących awansu zawodowego (z dnia 25 kwietnia 2001r.).

Istnieniu wątpliwości dały wyraz także organy w powiązaniu z niniejszą sprawą uruchamiając procedurę opiniodawczą (naruszającą zresztą zasadę dwuinstancyjności organów i postępowania). l tak, powyższego dowodzą celowo pomijane i nieujawniane przez organy:

- pismo Wydziału Edukacji do Kuratorium Nr [...] z dnia

[...] r. dotyczące wydania opinii w kwestii kwalifikacji nauczyciela do zajmowania stanowiska nauczyciela informatyki na dzień rozpoczęcia stażu na nauczyciela kontraktowego;

- pismo Kuratorium Oświaty Nr [...] z dnia [...] r.

Jak dalej podała skarżąca, w aspekcie konstytucyjnych zasad ustrojowych państwa prawa (art. 2 Konstytucji) nie sposób pomijać i te doniosłe prawnie okoliczności, iż zarówno organ prowadzący jak i organ nadzoru pedagogicznego mieli wiedzę o zatrudnieniu skarżącej oraz jej kwalifikacjach, a to ze względu na normy prawa oświatowego - art. 31 pkt 6a oraz art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy o systemie oświaty – i wówczas nie dostrzegali przypadku rzekomego rażącego naruszenia prawa polegającego na "zatrudnieniu w szkole na stanowisku nauczyciela", osoby która "nie mogła zastać zatrudniona".

Zaskarżone decyzje naruszają art. 9 ust. 1 i art. 9b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela, ponieważ organy nie rozróżniają kwestii zatrudnienia (nawiązania stosunku pracy) od kwestii awansu zawodowego. Warunki awansowania (kolejnego stopnia awansu zawodowego) muszą być spełnione w dniu nadania stopnia, a nie w dniu rozpoczęcia stażu.

Stwierdziła również, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie nawiązania stosunku pracy obowiązywał art. 10 ust. 3 ustawy Karta Nauczyciela, który nie wykluczał możliwości nawiązania stosunku pracy na podstawie umowy o pracę z nauczycielem, który nie posiada wymaganych kwalifikacji do zajmowania danego stanowiska, ale spełnia warunki wymienione w art. 10 ust. 2 pkt 2 - 4 tej ustawy. W spełnienie tych warunków organ nie wnikał, a jest to istotny błąd zaniechania w dokładnym wyjaśnieniu sprawy (art. 7 i 77 kpa), tymczasem warunki te w opinii skarżącej były spełnione.

Kolejną istotną, zdaniem skarżącej, kwestią wymagającą rozważenia - czego organ odwoławczy nie uczynił - jest skutek prawny decyzji MEiN z dnia [...] r. Nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji D. Kuratora Oświaty z dnia [...] r. Nr [...] , podjętej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Następstwa prawne rozstrzygnięcia nadzorczego mogą być różne, w tym należy rozważyć skutek (czego organ nie uczynił) w postaci wykluczenia możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Wychodząc bowiem z założenia, iż kurator oświaty nie jest uprawniony do pozbawiania stopnia awansu zawodowego nauczyciela, który spełnia warunki nadania stopnia awansu, oznacza to, że podjęcie takiego degradującego działania przez kuratora w stosunku do skarżącej było działaniem bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wyklucza to możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i obliguje do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa (uchylenie decyzji organu l instancji i umorzenie postępowania l instancji). Aprioryczne stanowisko organu, iż decyzja MEiN legitymuje go do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia odwołania jest zaś błędne.

W odpowiedzi na skargę D. Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Nadto m.in. dodał, że przywoływanie argumentacji z pisma Ministra Edukacji Narodowej i do tego z 2000r. jest bezprzedmiotowe choćby dlatego, iż w zakresie stanu faktycznego niniejszego sporu nigdy nie było wątpliwości interpretacyjnych. Zmiana w Karcie Nauczyciela związana z wprowadzeniem stopni awansu, w kwestii wymogu wyższego wykształcenia nie wzruszyła w żaden sposób tej podstawowej zasady.

Odnosząc się zaś do przywołanego w skardze wyroku z dnia 30 sierpnia 2005r., sygn. akt IV SA/Wr 148/04, znanego jednemu przynajmniej z adresatów skargi, stwierdził, że jego tezy nie mogą być wskazówką dla rozpoznawania odmiennego stanu faktycznego. Nauczyciel w tamtej sprawie miał niespornie dyplom wyższej uczelni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów /w tym wypadku decyzji administracyjnej/ zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego.

Skarga jest zasadna.

W myśl art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 56, poz. 357 ze zm.) stanowisko nauczyciela, z zastrzeżeniem ust. 1a, może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje.

Z kolei art. 9b ust. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-3, odbycie stażu, z zastrzeżeniem art. 9e ust. 1-3, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9c ust. 6, oraz w przypadku nauczyciela stażysty - uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie.

Po spełnieniu warunków określonych przepisami powoływanej ustawy, stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego nadaje dyrektor szkoły (pkt 1 ust. 4 art. 9b Karty Nauczyciela).

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy decyzja Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego Nr [...] we W. nadająca skarżącej stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Dokonana przez Sąd analiza jej akt wskazuje, że B. L. została zatrudniona w Liceum Ogólnokształcącym Nr [...] we W. na stanowisku nauczyciela informatyki na podstawie umowy o pracę na czas określony od dnia [...] r. do dnia [...] r. w wymiarze 1/2 tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć. Z dniem [...] r. dyrektor tego Liceum zawarł z nią ponownie umowę o pracę na okres jednego roku szkolnego, tj. do dnia [...] r., na tym samym stanowisku w wymiarze 15/18 tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć.

Na wniosek B. L. z dnia [...] r. dyrektor Szkoły wyraził zgodę na warunkowe rozpoczęcie przez nią stażu na stopień nauczyciela kontraktowego z dniem [...] r. Jednocześnie jednak zobowiązał ją do uzupełnienia kwalifikacji w zakresie pełnych studiów magisterskich i przygotowania pedagogicznego w terminie do dnia [...] r., gdyż w dniu nawiązania stosunku pracy legitymowała się ona świadectwem dojrzałości liceum ogólnokształcącego z dnia [...] r.

Z kolei, w dniu [...] r. B. L. (wówczas M. ) uzyskała dyplom (nr [...] ) ukończenia wyższych studiów magisterskich na Uniwersytecie W. na Wydziale Matematyki i Informatyki na kierunku Informatyka w zakresie zastosowań informatyki. W tym samym dniu otrzymała też Zaświadczenie (nr [...] ) o ukończeniu na Uniwersytecie W. Studium Przygotowania Pedagogicznego. Tak więc, w chwili ubiegania się o awans zawodowy skarżąca legitymowała się wszystkimi warunkami pozwalającymi dyrektorowi Szkoły na jego nadanie, co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie.

Jednakże, w związku z niespełnieniem przez skarżącą stosownych kwalifikacji w dniu rozpoczęcia stażu, organ I instancji stwierdził, że akt nadania nauczycielce stopnia awansu zawodowego z dnia [...] nr [...] został wydany niezgodnie z art. 9b ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz art. 10 ust. 8 ustawy – Karta Nauczyciela, a więc z rażącym naruszeniem prawa. Stanowisko to podtrzymał również organ odwoławczy.

Dokonując wykładni przepisu art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela nasuwa się jeden wniosek. Mianowicie w jego świetle ocena spełnienia przez nauczyciela ubiegającego się o awans zawodowy wymagań kwalifikacyjnych winna zostać dokonana na dzień złożenia wniosku, nie zaś na dzień rozpoczęcia przez niego stażu. Biorąc pod uwagę brzmienie tego przepisu, nie można założyć, iż nauczyciel ubiegający się o ten awans powinien spełniać odpowiednie wymagania kwalifikacyjne w dniu rozpoczęcia stażu.

W przypadku takim jak rozważany, gdy nauczyciel odbył staż, a w tym czasie posiadane przez niego kwalifikacje nie odpowiadały kwalifikacjom określonym w przepisach prawa, zaś w dniu złożenia wniosku o nadanie stopnia awansu zawodowego te wymagania spełniał, brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia, aby nałożyć na niego obowiązek odbycia kolejnego stażu.

Taki pogląd prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 sierpnia 2006r., sygn. akt I OSK 103/06. twierdząc, że konieczne, jest odrębne traktowanie przesłanek umożliwiających zatrudnienie danej osoby na stanowisku nauczyciela (bo te określa co do zasady przepis art. 9 Karty Nauczyciela), od przesłanek nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego, o których jest mowa w przepisach rozdziału 3a (tj. art. 9a i n.) Karty Nauczyciela.

W oparciu o wyżej wskazaną interpretację przepisu art. 9b ust. 1, nie można więc przyjąć, że wydając decyzję o nadaniu B. L. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego Dyrektor Liceum Ogólnokształcącego Nr [...] we W. dopuścił się, jak zarzuciły mu organy orzekające, rażącego naruszenia prawa. Podkreślić przy tym należy, iż dokonana przez nie interpretacja przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie jest błędna, a tym samym, wydane w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym decyzje, nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

Dodatkowo wskazać należy, iż od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2005r., sygn. akt IV SA/Wr 46/005, na który powołuje się D. Kurator Oświaty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, została wywiedziona skarga kasacyjna. Po jej rozpoznaniu Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 lutego 2007r., sygn. akt I OSK 541/06 uchylił kwestionowane orzeczenie oraz decyzję organu I i II instancji. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w tym wyroku, podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w orzekającym składzie.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, orzeczono jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast pkt III wyroku w art. 152 cytowanej ustawy.