Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 39/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2004-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
Teza: Za pośrednictwem zmian w operacie ewidencji gruntów organy administracji nie mogą rozstrzygać jakichkolwiek kwestii spornych dotyczących prawa własności działek gruntu będących przedmiotem ewidencji.

TEZY

Za pośrednictwem zmian w operacie ewidencji gruntów organy administracji nie mogą rozstrzygać jakichkolwiek kwestii spornych dotyczących prawa własności działek gruntu będących przedmiotem ewidencji.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA E. Trykoszko, Sędzia NSA S. Prutis (spr.), Asesor WSA W. Stachurski, Protokolant A. Bazydło, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów oddala skargę.-


UZASADNIENIE

W dniu 8.02.2003r. p. S. P. złożył wniosek o sprostowanie i uaktualnienie rejestru gruntów, dotyczącego działek gruntu należących do spadku po zmarłej matce wnioskodawcy - W. P. Wnioskodawca wyjaśnił, iż istotą jego wniosku jest skorygowanie wpisu wg stanu na dzień otwarcia spadku (9.06.1966r.), z podaniem statusu każdej z działek (rolna, czy nierolna), gdyż ma to wpływ na dział spadku.

Geodeta Powiatowy w K., działając z upoważnienia Starosty Powiatowego, decyzją z dnia [...].09.2003r. nr [...], wydaną na podstawie art. 22 ustawy z 17.05.1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn. t. Dz. U. z 2000r. nr 100, poz. 1086 ze zm.), odmówił ujawnienia w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta K., S. P. w 1/3 części własności do działek nr [...], [...] na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w K., sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 1966r., stwierdzającego prawo do dziedziczenia spadku po zmarłej W. P.

Decyzją z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, na skutek odwołania pana S. P., uchylił w całości decyzje organu I instancji i orzekł o odmowie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów miasta K. na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w K. sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 1966r., polegającej na ujawnieniu S. P. jako współwłaściciela do 1/3 części działek, stanowiących gospodarstwo rolne pozostałe po W. P., oznaczonych w postanowieniu Sądu Powiatowego w K. sygn. akt [...] z dnia [...] sierpnia 1965r. pod numerami: [...], [...] i [...]. Takie rozstrzygnięcie organu odwoławczego podyktowane było faktem pominięcia przez organ I instancji w wydanej decyzji jednej z działek ujętych we wniosku S. P. z dnia 8 lutego 2003r. Wspomniany wniosek dotyczył "uzupełnienia i zmiany w rejestrze gruntów działek: nr [...] (dawny nr [...], a wcześniej [...]), nr [...] (dawniej nr [...]) i nr [...] (dawniej nr [...])". Organ I instancji orzekł o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta K. co do działek nr [...] (stary nr [...]) oraz nr [...] (stary nr [...]) Organ I instancji w swojej decyzji nie ustosunkował się do ujętej w w/w wniosku działki nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził w szczególności, co następuje:

Wniosek S. P. o wpisanie go jako współwłaściciela 1/3 części działek oznaczonych starymi numerami: [...], [...] oraz [...], na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w K. sygn. akt Ns [...] z dnia [...] czerwca 1966r., nie może być uwzględniony. Powołane postanowienie określa:

- w p-kcie I osoby, które nabyły spadek po W. P. w drodze dziedziczenia ustawowego, w tym S. P. 1/3 część,

- w p-kcie II zaś osoby, które zachowują prawo do dziedziczenia gospodarstwa rolnego pozostałego po W. P. i tu S. P. nie figuruje.

Ewidencja gruntów, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne jest tylko zbiorem informacji. Rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego, dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności. Ewidencja nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości, zaistniały wcześniej.

W konkretnym przypadku spełnienie żądania S. P. byłoby rozstrzygnięciem sporu o prawa do gruntów, a organ nie jest kompetentny do nadawania tych praw. Przedłożone przez skarżącego dokumenty odnośnie przeznaczenia przedmiotowych gruntów w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta K. mogłyby być dowodem w dochodzeniu swoich praw przed sądem powszechnym, nie są jednak dokumentem skutkującym zmiany w ewidencji gruntów. Dokumentem takim natomiast jest cytowane wyżej postanowienie Sądu Powiatowego w K. o dział spadku.

Sprawa wpisania S. P. w KW [...], jako współwłaściciela 1/3 części gospodarstwa rolnego na mocy wymienionego wyżej postanowienia Sądu z dnia [...] czerwca 1966r. była przedmiotem rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w Ł., który - postanowieniem sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2002r. - wniosek zainteresowanego oddalił. Sąd wskazał również, że "Jeżeli kwestionuje zapis w dziale II kw [...], jako niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym, może to udowodnić na drodze procesu w trybie art. 10 ukwh."

Ewidencja gruntów, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne, ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Stąd przez żądanie wprowadzenia zmian ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich.

W skardze do Sądu administracyjnego p. S. P. zaskarża decyzję organu odwoławczego w pkt II - orzekającym o odmowie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów, wnosząc o uchylenie orzeczenia zawartego w części II decyzji, jako bezprzedmiotowego i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania zgodnie z wnioskiem. Skarżący podnosi, iż rozstrzygnięcie decyzji nie jest zgodne z jego wnioskiem i jest rozbieżne z istotą sprawy. Skarżący wyjaśnia, że przedmiotem jego wniosku było "tylko i wyłącznie uzupełnienie rejestru gruntów, przez określenie charakteru każdej działki oddzielnie, wg stanu na dzień otwarcia spadku. Był to po prostu wniosek o wprowadzenie korekty opisu dwóch działek z nieprawidłowego - rolnego, na prawidłowy - nierolny (budowlany), zgodnie z dołączonymi zaświadczeniami".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż zarzut niezgodności rozstrzygnięcia z żądaniami skarżącego, nie znajduje potwierdzenia w składanych przez skarżącego pismach. We wniosku z 8.02.2003r. skarżący pisze m.in., że "Rozpoznanie powyższych dokumentów pozwala na stwierdzenie, że cały spadek po Matce, jako nierolniczy, przypada na 3 spadkobierców po 1/3 części" i wnosi "o uzupełnienie i zmiany w rejestrze gruntów...". W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona również wnioskuje o "ujawnienie w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta K. S. P. w 1/3 części własności do działek nr [...] i [...]...".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga nie została uwzględniona.

Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, poprzez dokonywanie zmian w operacie ewidencji gruntów nie można rozstrzygać jakichkolwiek kwestii spornych, dotyczących prawa własności gruntów, czy przedmiotu własności (wyrok NSA z 17.02.1993r. IISA 1155/92, ONSA 1994 nr 2, poz. 61; wyrok NSA z 7.09.1992r. IISA 765/92, wyrok NSA z 27.10.1987r. IV SA 270/87, GAP 1988 nr 16, s.46).

W niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skarżącego, nie chodzi jedynie o odnotowania zmian co do rodzaju użytków gruntowych, jakie dokonały się na w/w działkach gruntu, lecz żądanie zmiany charakteru działek, z mocą wsteczną, na datę otwarcia spadku (9.06.1966r.) prowadzić ma w istocie do zmiany orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku. Uznanie, z mocą wsteczną, działek rolnych za działki zurbanizowane, prowadziłoby do wyłączenia tych działek ze szczególnego reżimu dziedziczenia ustawowego gospodarstw rolnych (art. 1059 i n. k.c.).

O tym, iż taki jest cel zmian wnioskowanych przez skarżącego świadczy dobitnie treść pisma skarżącego z dnia 9.09.2003r. adresowanego do Starostwa Powiatowego w K. Skarżący pisze: "Przedmiotem mojego wniosku... jest wyłącznie wprowadzenie do rejestru gruntów zmian i oznaczeń dla poszczególnych działek, która z nich na dzień otwarcia spadku (9.06.1966r.) była działką rolną, a która nosiła status nierolniczej (przeznaczona na cele nierolnicze), oraz przesłanie tych zmian do Wydziału Ksiąg Wieczystych". Skarżący przyznaje, iż Sąd oddalił jego wniosek o dokonanie zmian wpisu w księdze wieczystej. Informuje, że "... jednocześnie w postanowieniu tym Sąd pouczył, że niezgodnie z zapisem w dziale II KW, a stanem rzeczywistym może być rozstrzygnięta tylko w drodze procesu. Właśnie wszczęte postępowanie [...]jest takim procesem. Wydane orzeczenie stanowić będzie integralną część postanowienia [...], gdyż określi, która działka podlega nabycie z ustawy, a dla której zachowano prawo do dziedziczenia gospodarstwa rolnego".

Widać zatem, iż skarżący wybrał drogę "na skróty" i postępowanie administracyjne o dokonanie zmian w ewidencji [...] traktuje jako proces o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy z 6.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece, t.j.Dz. U. z 2001r. nr 124, poz. 1361 ze zm.), na potrzebę przeprowadzenia którego wskazywał Sąd Rejonowy w Ł. w postanowieniu z dnia [...].12.2002r. sygn. akt Dz.Kw. [...].

A zatem wniosek skarżącego jedynie werbalnie dotyczy zmiany charakteru działek (czego z mocą wsteczną i tak nie można dokonywać), a merytorycznie zmierza do zmiany układu stosunków własnościowych, dotyczącego tych działek. Organy administracji zasadnie odmówiły dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów, skoro zmiany te, pod pozorem zmiany stanu faktycznego, skutkowałyby zmianami w sferze prawa własności. Sporne kwestie w zakresie własności mogą być rozpoznawane nie przez organy geodezji, lecz przez sądy powszechne.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).