Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 757/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 par.2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.134, art.151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.6 pkt 2, art.124 ust.1,2,3 i 4
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z dnia "[...]" , na podstawie art. 124 w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 518, ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku "[...]" sp. z o.o. Oddział w G. Zakład w O., orzekł w pkt 1 decyzji o ograniczeniu sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr "[...]" o powierzchni 26,95ha, położonej w obrębie M., gmina K., stanowiącej własność A. S., poprzez udzielenie "[...]" sp. z o.o. Oddział w G. Zakład w O. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez wskazaną wyżej nieruchomość odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia DN 300, 6,3 MPa relacji M. – M. na długości 31 mb. Określono, że powierzchnia zajęta na czas budowy gazociągu wynosi 465m² dla projektowanej sieci gazowej oraz 785m² dla śluzy na przedmiotowym gazociągu DN 300, zaś powierzchnia zajęta przez strefę kontrolowaną wynosi 186m², z czego 64m² to strefa kontrolowana pokrywająca się ze strefą istniejącego gazociągu. W decyzji tej zobowiązano także "[...]" sp. z o.o. Oddział w G. Zakład w O. do przywrócenia przedmiotowej nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu urządzeń. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia "[...]" Wójt Gminy M. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie gazociągu wysokiego ciśnienia DN 300, PN 6,3 MPa relacji M. – M., który ma być poprowadzony m.in. przez działkę nr "[...]" wzdłuż istniejącego już gazociągu wysokiego ciśnienia DN 100. Podniesiono, że z przedłożonej dokumentacji wynika, iż przedstawiciele wnioskodawcy, stosownie do treści art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przed złożeniem wniosku, przeprowadzili rokowania z właścicielem przedmiotowej nieruchomości w celu uzyskania zgody na wejście na teren działki i wybudowanie gazociągu, jednakże między stronami nie doszło do porozumienia ze względu na brak akceptacji wnioskodawcy dla żądań finansowych właściciela nieruchomości. W związku z powyższym wnioskodawca oświadczył, że wyczerpał możliwości negocjacyjne. Wskazano, że także w toku prowadzonego postępowania administracyjnego były prowadzone rokowania, które ostatecznie zakończyły się wynikiem negatywnym. W ocenie organu zostały spełnione przesłanki określone w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pozwalające na wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Zgodnie bowiem z tym przepisem wydanie decyzji w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest możliwe wówczas, gdy inwestycja jest realizowana jako cel publiczny, jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, a ponadto wydanie decyzji musi być poprzedzone rokowaniami z właścicielem, zaś zezwolenie na ograniczenie ze sposobu korzystania z nieruchomości może być udzielone z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. Ponadto zezwolenie wydaje się w formie decyzji administracyjnej, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Wskazano, że przedmiotowa inwestycja polegająca na założeniu i przeprowadzeniu przez działkę nr "[...]" położoną w obrębie M. odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia DN 300, 6,3 MPa relacji M.-M., w rozumieniu art. 6 pkt 2 jest celem publicznym. Jest ona zgodna z decyzją Wójta Gminy M. z dnia "[...]", a z wnioskiem o wydanie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości wystąpiła "[...]" sp. z o.o. Oddział w G. Zakład w O. W sprawie wszczęto postępowanie administracyjne, o którym strony zostały zawiadomione. Ponadto z zawartej w aktach sprawy dokumentacji wynika, iż przedstawiciele Wnioskodawcy przeprowadzili w okresie od 24 lutego 2012r. do 16 września 2013r. rokowania z A. S. w powyższej sprawie, podczas których zapoznano właściciela z warunkami budowy gazociągu, jednak do porozumienia między stronami nie doszło. Dodatkowo w czasie postępowania administracyjnego toczyły się także rokowania, które ostatecznie się zakończyły wynikiem negatywnym w dniu 21 stycznia 2014r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. S., który podniósł, iż negocjacje zakończyły się wynikiem negatywnym mimo jego dobrej woli, gdyż nie jest przeciwnikiem inwestycji prorozwojowych, które ostatecznie będą służyć mieszkańcom. Odwołujący zarzucił, iż przedstawiciele "[...]" oraz reprezentującej ich kancelarii prawnej nie byli przygotowani do negocjacji, bowiem nie znali zagadnienia, o którym mieli dyskutować, a zaproponowane odszkodowanie było w ocenie odwołującego rażąco niskie. Tym samym, nie została spełniona zasada określona w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którą wywłaszczenie może nastąpić jedynie za słusznym odszkodowaniem. Zasada ta znajduje również odzwierciedlenie w art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w którym stwierdza się, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości praw. Natomiast w myśl art. 134 ust. 1 i 2 powołanej ustawy jako podstawę ustalenia wysokości odszkodowania ustawodawca wskazał, co do zasady, wartość rynkową nieruchomości, przy określaniu której rzeczoznawca majątkowy zobowiązany jest uwzględnić w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. W ocenie odwołującego "[...]" przedstawiła wyceny bardzo zaniżone, na które odwołujący nie zgodzi się. Jeżeli jednak wnioskodawca zaproponuje rynkowe ceny odszkodowania za grunt zajęty pod budowę gazociągu oraz śluzy i zapłaci za bezumowne korzystanie z gruntu pod gazociągiem wybudowanym wcześniej (zgodnie z obowiązującym prawem za 10 lat wstecz), wówczas odwołujący podejmie rozmowy dotyczące budowy gazociągu DN 300.

Wojewoda decyzją z dnia "[...]" uchylił punkt 1 zaskarżonej decyzji i orzekł w tej części o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr "[...]" o powierzchni 26,95ha, położonej w obrębie M., gmina K., stanowiącej własność A. S., poprzez udzielenie "[...]" sp. z o.o. Oddział w G. Zakład w O. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez wskazaną wyżej nieruchomość odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia DN 300, 6,3 MPa relacji M. – M. na długości 31 mb. Określono, że powierzchnia zajęta na czas budowy gazociągu wynosi 465m² dla projektowanej sieci gazowej oraz 785m² dla śluzy na przedmiotowym gazociągu DN 300, zaś powierzchnia zajęta przez strefę kontrolowaną wynosi 186m², z czego 64m² to strefa kontrolowana pokrywająca się ze strefą istniejącego gazociągu. Jednocześnie ustalono termin prac związanych z budową gazociągu wraz z założeniem śluzy na okres 2 miesięcy od dnia rozpoczęcia prac i wskazano, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr "[...]" polega w szczególności na uprawnieniu inwestora do wstępu na teren działki w celu wykonania prac budowlano – montażowych związanych z budową nowej nitki gazociągu oraz wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją gazociągu wysokiego ciśnienia DN 300, 6,3 MPa relacji M. – M. Pozostałą część zaskarżonej decyzji organ odwoławczy utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż w niniejszej sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki uprawniające do zastosowania art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przedmiotowa inwestycja budowy gazociągu stanowi inwestycję celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i udokumentowana jest ostateczną decyzją nr "[...]" Wójta Gminy M. z dnia "[...]" ustalającą jej lokalizację. Spełniony został również obowiązek przeprowadzenia przez wnioskodawcę negocjacji z właścicielem nieruchomości, przez którą ma przebiegać planowana inwestycja, jednakże nie uzyskano zgody właściciela działki na budowę projektowanego gazociągu. Organ II instancji wskazał, iż przepisy prawne przewidują szczególny rodzaj wywłaszczenia, który jest możliwy wówczas, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zakłada dla danej nieruchomości realizację celu publicznego lub – z uwagi na brak tego planu – wydana została decyzja ostateczna o lokalizacji inwestycji celu publicznego na danej nieruchomości. Podniesiono, że wprawdzie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości stanowi ingerencję w chronione konstytucyjnie prawo własności, jednakże wbrew opinii odwołującego się nie jest to wywłaszczenie w rozumieniu art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami pozbawiające w ogóle prawa własności. Podkreślono, iż w niniejszej sprawie nie doszło do wywłaszczenia własności nieruchomości, przysługującej odwołującemu się do działki nr "[...]", lecz organ ograniczył sposób korzystania z omawianej nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na tej nieruchomości gazociągu wysokiego ciśnienia. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazano, iż przepisy regulujące postępowanie wywłaszczeniowe nie znajdują zastosowania do postępowania przewidzianego w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem wskazany przepis zawiera odrębne unormowania w stosunku do art. 112 ust. 2 powołanej ustawy, który stanowi, że wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Przepis art. 124 tej ustawy jest uregulowaniem szczególnym, posługującym się pojęciem ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Zatem pozostaje poza zakresem uregulowania art. 112 ust. 2 ustawy, a przepisy dotyczące przebiegu postępowania wywłaszczeniowego nie mają do niego zastosowania. Podkreślono, iż "[...]" sp. z o.o. nie nabywa prawa własności do przedmiotowej nieruchomości, lecz na mocy decyzji administracyjnej uzyskuje prawo do korzystania z części nieruchomości niezbędnej do prawidłowej eksploatacji i użytkowania urządzeń przesyłowych. W związku z powyższym nie znajduje uzasadnienia zarzut odwołującego o pozbawieniu go prawa własności do wskazanej nieruchomości, jak również bezzasadne jest żądanie ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z tytułu wywłaszczenia prawa własności do przedmiotowej nieruchomości. Wskazano, że w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości właścicielowi przysługuje odszkodowanie za szkody wynikłe z działań przewidzianych w art. 124 ust. 1 wskazanej ustawy, w sytuacji gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty. Zgodnie bowiem z art. 124 ust. 4 powołanej ustawy na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o którym to obowiązku orzeczono w decyzji. Przed zrealizowaniem przedmiotowej inwestycji nie jest jednak możliwe ustalenie, czy zaszły przewidziane w tym przepisie przesłanki do wypłaty odszkodowania, ani też określenie jego wysokości. Orzeczenie o odszkodowaniu następuje w odrębnym postępowaniu. Po wykonaniu zaplanowanej inwestycji i ewentualnym wystąpieniu szkody, "[...]" sp. z o.o. Oddział w G. Zakład w O. zostanie zobowiązana do zapłaty na rzecz właściciela działki nr "[...]" odszkodowania, którego wysokość określi starosta w drodze decyzji. Odszkodowanie to zostanie ustalone na podstawie wyceny rzeczywiście poniesionych szkód i kwoty, o którą ewentualnie zmniejszy się wartość nieruchomość. Natomiast jeżeli realizacja inwestycji uniemożliwia właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, to w myśl art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami właściciel może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej lub występujący z wnioskiem o zezwolenie nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy cywilnoprawnej, własność nieruchomości. Przy czym postępowanie prowadzone w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma na celu zarówno ochronę właściciela gruntu, jaki i uwzględnienie interesu publicznego. Organ odwoławczy zaznaczył, iż inwestor podejmował negocjacje z właścicielem nieruchomości i prowadził rokowania w celu ustalenia kwoty odszkodowania za zajęcie pasa gruntu pod projektowany gazociąg, jednakże strony nie doszły do porozumienia, a kwestią sporną, rzutującą na brak polubownego zakończenia sprawy była wysokość należnego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu już dla istniejących gazociągów DN 100 i DN 200 oraz projektowanego DN 300, zlokalizowanych na przedmiotowej działce. Wskazano, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie określa formy prowadzenia rokowań i że do ich zakończenia może dojść w dowolnym czasie. W związku z powyższym, w sytuacji, w której strony nie mogły dojść do porozumienia, organ pierwszej instancji był uprawniony do wydania decyzji, na podstawie której ograniczył sposób korzystania z prawa własności nieruchomości należącej do odwołującego się, słusznie stosując tryb przewidziany w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Natomiast w ocenie organu odwoławczego brak rozstrzygnięcia co do terminu rozpoczęcia i zakończenia prac związanych z założeniem i przeprowadzeniem gazociągu narusza przepis art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazano, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu ma umożliwić zrealizowanie określonego zamierzenia inwestycyjnego, stanowiącego cel publiczny. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest instytucją prawną ingerującą w prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego. Dlatego też ustawodawca określił przesłanki, które muszą być spełnione, aby decyzja taka mogła być wydana. Poza tym z brzmienia art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że omawiana decyzja, poza wskazaniem podmiotu, któremu udziela się zezwolenia, rodzaju inwestycji, która ma być realizowana, przedmiotu czasowego zajęcia (wskazanie nieruchomości) i terytorialnego zakresu zajęcia, czyli wskazaniem jakiego obszaru nieruchomości ograniczenie dotyczy, powinna ponadto określać termin, na który udziela się zezwolenia. Podano, że we wniosku Spółki o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, podany został termin zajęcia pasa gruntu na czas budowy gazociągu, który wnioskodawca określił maksymalnie na okres 2 miesięcy. Termin ten został potwierdzony przez Spółkę także w toku postępowania administracyjnego. W związku z tym organ II instancji uznał za celowe uzupełnienie rozstrzygnięcia decyzji Starosty K. w części dotyczącej terminu, na który udziela się zezwolenia na założenie i przeprowadzenie gazociągu. Jednocześnie, stosownie do art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ zobowiązał właściciela nieruchomości do udostępnienia jej części w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją gazociągu wysokiego ciśnienia. Nie ustalono natomiast okresu eksploatacji tego gazociągu, przyjmując, iż trudno jest przewidzieć w jakim okresie czasu inwestor będzie korzystał z urządzeń przesyłowych znajdujących się na przedmiotowej działce w normalnym trybie eksploatacji. Wydanie decyzji administracyjnej umożliwiającej przedsiębiorstwu przesyłowemu wstęp na cudzą nieruchomość w celu założenia, a potem eksploatacji i konserwacji urządzeń służących do przesyłu różnych postaci energii, stwarza nie tylko uprawnienie do wejścia na grunt w czasie zakładania tych urządzeń i konserwacji, ale także możliwość realizowania zadań i celów gospodarczych, którym te urządzenia służą. Ograniczenie własności nieruchomości będzie w każdym przypadku trwało tak długo jak długo urządzenie przesyłowe będzie potrzebne do celów, które spowodowały jego zainstalowanie i utrzymywanie. Ponadto uzupełniono rozstrzygnięcie decyzji Starosty w zakresie dotyczącym rodzaju realizowanej inwestycji. Zgodnie z pismem Spółki z dnia "[...]", stanowiącym sprostowanie wniosku z dnia "[...]" wnioskodawca poinformował, że omawiana inwestycja polegać będzie na założeniu i przeprowadzeniu przez ww. nieruchomość gazociągu wysokiego ciśnienia DN 300, 6,3 MPa relacji M.-M. oraz na założeniu śluzy na projektowanym gazociągu.

A. S. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, żądając jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji jako naruszających prawo. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości stanowi ingerencję w chronione konstytucyjnie prawo własności. Zaznaczył, że "[...]" S.A. od wielu lat próbuje nabyć grunty, które są jego własnością, za bardzo rażąco niską cenę. Spółka przedstawia bowiem zaniżone operaty szacunkowe określające wartość tych gruntów. Powołując się na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka skarżący podniósł, że zbyt duża różnica pomiędzy rzeczywistą, rynkową wartością danej nieruchomości a odszkodowaniem przyznanym za jej wywłaszczenie na cele publiczne stanowi naruszenie prawa do poszanowania własności. Zawsze musi być zachowana relacja proporcjonalności pomiędzy indywidualnymi prawami byłych właścicieli a realizowanym w drodze wywłaszczenia interesem publicznym. Ponadto jak wskazał skarżący po ostatnim założeniu i przeprowadzeniu gazociągu pozostała uszkodzona drenacja, która do dnia dzisiejszego nie została naprawiona, zaś po robotach ziemnych zostały wykopy, które także nie zostały dotąd zasypane, a w dużych pozostawionych dołach stoi woda. Zamontowane urządzenia gazowe wychodzą poza obręb działki, utrudniając prace polowe oraz stanowią zagrożenie dla zwierząt gospodarskich. Skarżący zaznaczył, iż do dnia złożenia skargi nikt ze Spółki nie zainteresował się opisaną wyżej sytuacją na jego nieruchomości. Zdaniem skarżącego Spółka zwlekała z wypłatą odszkodowania, gdyż czekała na wejście w życie nowych przepisów w zakresie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Jednocześnie skarżący podkreślił, iż nie jest przeciwnikiem inwestycji dla dobra społeczności lokalnych, jednak nie pozwoli traktować się przedmiotowo i żąda, aby jego prawa były respektowane, bowiem dotychczas zabierano mu jego własność lub korzystano z jego własności w świetle prawa i bez jego zgody, podczas gdy zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP ma prawo do wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ odwoławczy podkreślił, iż podnoszona przez skarżącego sprawa nieuregulowania kwestii związanych z przywróceniem do stanu poprzedniego gruntów przeznaczonych pod istniejące sieci gazowe DN 100 i DN 200 nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania. Na marginesie zauważono jednak, że Spółka w toku korespondencji ze skarżącym poinformowała wymienionego, że w zakresie żądań dotyczących stanu technicznego istniejących gazociągów oraz związanym z tym przywróceniem nieruchomości do stanu pierwotnego, właściciel nieruchomości winien zwrócić się na piśmie bezpośrednio do inwestora celem rozstrzygnięcia sprawy.

W piśmie z dnia "[...]" uczestnik postępowania - "[...]" Sp. z o.o. Oddział w G. Zakład w O. - wniósł o oddalenie skargi. Wskazano, że negocjacje ze skarżącym przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji trwały 1,5 roku. Podniesiono, że organ wydający decyzję w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest kompetentny do ustalania wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, a w związku z tym zarzuty co do wysokości wynagrodzenia są bezpodstawne, a inne zarzuty i wątpliwości skarżącego zostały już wyjaśnione w trakcie postępowania administracyjnego.

Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu "[...]" skarżący podtrzymał skargę. Wyjaśnił, że był zawiadomiony o toczącym się postępowaniu w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dotyczącego przedmiotowego gazociągu, ale nie podejmował żadnych czynności w tym postępowaniu z braku czasu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego. Przy tym w myśl art. 134 ustawy dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości należącej do skarżącego, poprzez udzielenie "[...]" sp. z o.o. Oddział w G. Zakład w O. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez tą nieruchomość odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia. Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z treścią art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 518 ze zm.) starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie powyższego zezwolenia następuje z urzędu lub na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej i powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac inwestycyjnych. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań (art. 124 ust. 2 i 3 powołanej ustawy).

Należy podkreślić, że wynikające z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami uprawnienie organu administracyjnego do ograniczenia prawa właściciela ma charakter wyjątkowy i może być realizowane tylko wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego nieruchomości niezbędnych prac związanych z realizacją określonej inwestycji infrastrukturalnej, a negocjacje między inwestorem, a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 lutego 2013r., sygn. akt II SA/Bk 692/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym, iż decyzje wydawane na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami naruszają interes właściciela nieruchomości poprzez ograniczenie prawa własności, ustawodawca dopuścił możliwość ich wydawania jedynie w celu umożliwienia uprawnionym jednostkom realizacji inwestycji celu publicznego, a więc takich, które są realizowane w interesie społecznym i mają służyć ogółowi ( por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 3 lutego 2011r., sygn. akt II SA/Ke 567/10,dostępny w Internecie). Jednocześnie zakres ograniczenia prawa własności musi być ściśle określony, a zatem należy wskazać jednoznacznie przebieg inwestycji przez nieruchomość, jak i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 lutego 2013r., sygn. akt II SA/Bk 692/12; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009r., sygn. akt I OSK 85/09, dostępne w Internecie).

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie wymienione powyżej przesłanki, warunkujące wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Bezsporny jest bowiem fakt, iż decyzją z dnia "[...]" Wójt Gminy M. ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie gazociągu wysokiego ciśnienia DN 300, PN 6,3 Mpa relacji M. – M. k/K. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia "[...]". Jak wynika z załączonej dokumentacji planowany gazociąg będzie prowadzony między innymi przez działkę nr "[...]", położoną w obrębie M., gmina K., której właścicielem jest skarżący. Należy przy tym wskazać, że z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie przed tut. Sądem wynika, że był on zawiadomiony o toczącym się postępowaniu w tej sprawie, lecz nie brał w nim udziału. Wyjaśnić zatem należy, że to w toku postępowania o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego rozstrzygane są wszystkie kwestie związane z przebiegiem projektowanej inwestycji, w tym przypadku gazociągu. Natomiast organ wydający decyzję w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest tą decyzją związany. Zatem w niniejszym postępowaniu organ nie mógł dokonywać żadnych ustaleń co do prawidłowości przebiegu gazociągu i urządzeń z nim związanych.

Nie ulega też wątpliwości, że "[...]"sp. z o.o. Oddział w G. Zakład w O., która wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości należącej do skarżącego, jest podmiotem realizującym cel publiczny. Przedmiotowa inwestycja polega bowiem na budowie gazociągu, a w myśl art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami budowa i utrzymanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji gazów jest inwestycją celu publicznego. Jak wynika z wniosku Spółki planowane przedsięwzięcie jest inwestycją ponadlokalną i ma istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania sieci gazowej w Polsce i utrzymania bezpieczeństwa energetycznego północno – wschodniej Polski. Priorytetem jest bowiem sprostanie wzrastającemu zapotrzebowaniu na gaz w regionie, co jest bezpośrednio związane z lokalizacją nowych inwestycji. Wskazano, że przy spadku temperatury otoczenia poniżej -20 stopni w istniejącej sieci następuje bardzo duży spadek ciśnień uniemożliwiający pełne pokrycie zapotrzebowania na gaz. W związku z tym istnieje pilna konieczność realizacji przedmiotowej inwestycji celem zapewnienia bezpiecznej i ciągłej dystrybucji gazu do odbiorców północno-wschodniej Polski.

Odnośnie przeprowadzonych rokowań między inwestorem a właścicielem nieruchomości należy wskazać, iż przepis art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie określa żadnych reguł prowadzenia rokowań, przy czym spełnienie obowiązku ich przeprowadzenia oznacza taką sytuację, w której pomimo prowadzonych rozmów, nie doszło do zawarcia umowy. Nie przewidziano bowiem w treści wskazanej normy prawnej jakiejś szczególnej formy zakończenia takich rokowań. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012r., sygn. akt I OSK 357/11, dostępny w Internecie). Niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza zaś stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 542/14, LEX nr 1510484). Z akt administracyjnych wynika, że skarżący, choć wyrażał zgodę na przeprowadzenie inwestycji, nie godził się na wysokość odszkodowania przedstawioną w propozycji przez inwestora, który z kolei warunki stawiane przez skarżącego uznał za zbyt wygórowane. Tym samym, nie było możliwości osiągnięcia porozumienia i zawarcia umowy regulującej warunki wejścia na teren nieruchomości należącej do skarżącego. Należy przy tym podkreślić, iż nie jest istotne z czyjej winy nie doszło do zawarcia ugody, bowiem przesłanka określona w art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest spełniona przez sam fakt podjęcia rokowań.

Skarżącemu należy wskazać, że decyzja oparta o art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi jedynie tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2003r., sygn. akt SA/Rz 1635/00), w rozumieniu art. 3 pkt 11 i art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r. poz. 1409 ze zm.), tylko w granicach określonych w decyzji ograniczającej sposób korzystania. Nie jest to zatem decyzja wywłaszczeniowa polegająca na pozbawieniu własności nieruchomości. W związku z tym także tryb ustalenia ewentualnego odszkodowania jest odmienny. Stosownie bowiem do art. 124 ust. 4 cytowanej ustawy na inwestorze ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu gazociągu. Natomiast w przypadku, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym przysługuje odszkodowanie za powstałe szkody. Przy czym roszczenie odszkodowawcze może być dochodzone dopiero po wybudowaniu przewodów lub urządzeń i nie można go określić w decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości. Nie wiadomo bowiem, czy sytuacja uzasadniająca zgłoszenie takiego roszczenia faktycznie wystąpi. Zatem starosta wydający decyzję w sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie ustala od razu odszkodowania, gdyż na jednostce organizacyjnej, która otrzymała zezwolenie na dokonanie określonych czynności, stosownie do powołanych przepisów ustawy, ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności czy znaczne koszty, to wtedy służy odszkodowanie z art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2007r., sygn. akt I OSK 1398/06, LEX nr 427507). Jeżeli natomiast założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości (art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nieuregulowania roszczeń skarżącego w związku z już posadowionym gazociągiem oraz nienaprawienia szkód powstałych w wyniku jego założenia wyjaśnić należy, ze kwestia ta pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. Organ orzekający w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami musi kierować się przesłankami określonymi w tym przepisie, które – jak wskazano wyżej – w niniejszej sprawie zostały spełnione. Do tych przesłanek nie należy jednak kwestia ustalenia, czy podmiot wnioskujący o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości dokonał rozliczenia za umieszczone wcześniej urządzenia przesyłowe, czy też czy dokonał przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. W związku z tym ani organ, ani Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie może ocenić zasadności zarzutów skarżącego w tym zakresie.

W świetle powyższych okoliczności należy zatem stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa, a tym samym, nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

-----------------------

13