Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1669/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Asesor WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz E. W. kwotę 10 /słownie: dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. - zwany dalej Kierownik Urzędu, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" i art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 Nr 142, poz. 950 z póź. zm./ odmówił przyznania E. W. przyznania uprawnień przysługujących wdowie pozostałej po kombatancie i innej osobie uprawnionej.

W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż E. W. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień przysługujących wdowie po zmarłym kombatancie, który uzyskał uprawnienia kombatanckie z dnia [...]r. na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD we W. i został ich pozbawiony prawomocną decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...]r. nr [...].

Z zaświadczenia WUSW we W. nr [...] z dnia [...]r. oraz akt sprawy wynika, że w okresie od [...]r. do [...]r. mąż E. W. był zatrudniony w Organach Bezpieczeństwa Publicznego.

W sytuacji tej ma zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 4 lit. "a" cyt. ustawy, który stanowi, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która "pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej". Zaś na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" cyt. ustawy osoby te są pozbawione uprawnień kombatanckich.

W tym stanie rzeczy nie przysługują uprawnienia osobom wskazanym w art. 20 ust. 3 ustawy tj. wdowom i wdowcom pozostałym po tych kombatantach.

W postępowaniu weryfikacyjnym Urząd działał zgodnie z art. 10 i 73 § 1 kpa.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. W. podniosła, iż ustawa na którą powołuje się Kierownik Urzędu w decyzji pozbawiającej męża uprawnień kombatanckich została uchwalona w 1991r. Natomiast dopiero w [...]r. Kierownik Urzędu wszczął postępowanie wyjaśniające aby w [...]r. wydać powyższą decyzję z dnia [...]. Przez okres od [...]r. do [...]r. mąż opłacał składki na rzecz ZBoWiD W. W [...]r. gdy została wydana ta decyzja mąż był już człowiekiem chorym, czego następstwem była jego śmierć [...]r. Wnioskodawczyni wyraża zdziwienie, iż potrzeba było sześciu lat na weryfikację uprawnień kombatanckich. Nie rozumie także dlaczego sam fakt pracy w Organach Bezpieczeństwa Publicznego został zaliczony do działalności "zbrodniczej". Na mężu nie ciążył żaden prawomocny wyrok z tego tytułu. Okres zatrudnienia wypadł w czasach gdy mąż oraz miliony Polaków zostały "zaprzedane przez Układ Jałtański Związkowi Radzieckiemu". Te fakty umknęły tym, którzy uchwalali tę ustawę. Z uwagi na chorobę mąż nie miał siły walczyć o swoje dobre imię. Zmarł w przeświadczeniu, że została mu wyrządzona krzywda. Ponadto E. W. dodała, iż jest inwalidką pierwszej grupy, uprawnienia kombatanckie po mężu ułatwiłyby jej dalsze życie.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]- wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy - Kierownik Urzędu, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" i art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz art. 20 ust. 3 ustawy utrzymano w mocy decyzję z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień przysługujących wdowie pozostałej po kombatancie i innej osobie uprawnionej.

W motywach decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, że wniosek E. W. nie wniósł nic nowego do sprawy. Strona nie nadesłała żadnych dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany decyzji. Decyzja z dnia [...]r. Nr [...] została wydana zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 24.01.91r. W postępowaniu weryfikacyjnym Urząd postępował zgodnie z art. 10 i 73 § 1 kpa.

W dniu 15.09.2000r. E. W. wystąpiła, do Kierownika Urzędu, z wnioskiem o przywrócenie uprawnień kombatanckich zmarłemu mężowi T. W. w świetle nowych dowodów spełniających warunki art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. /Dz.U. Nr 17, poz. 15/. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż poszukując dowodów pracy przymusowej męża podczas II wojny światowej zwróciła się do Komendy Policji we W. o wydanie poświadczonego życiorysu męża, z roku [...].

Decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji uzyskała zgodę na odtajnienie akt. W dniu [...]r. otrzymała uwierzytelnione dokumenty. Z życiorysu wynika, że mąż był represjonowany przez okupanta hitlerowskiego, poprzez więzienie w B. i M. a później we W. /S. G./.

Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...], Kierownik Urzędu, na podstawie art. 134 w zw. z art. 16 § 1 kpa stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie odmowy przyznania E. W. uprawnień wdowy po kombatancie T. W.

Uzasadniając swoje stanowisko Kierownik Urzędu podniósł, iż do Urzędu wpłynęło pismo E. W. z dnia [...]r., które zostało zakwalifikowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...]r. o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...]r. o odmowie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie.

Zgodnie z art. 16 § 1 kpa od decyzji z dnia [...]r. nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji. Ponadto w decyzji zainteresowana została pouczona o możliwości odwołania się do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. Ponieważ p. W. z możliwości tej nie skorzystała /decyzja stała się prawomocna/ i w związku z tym postanowiono jak w osnowie.

W skardze na powyższe postanowienie E. W. zarzuciła Kierownikowi Urzędu błędne zakwalifikowanie jej wniosku z dnia [...]r. ponieważ w świetle dołączonych do niego dowodów wynika, że należało go potraktować jako całkowicie nowy wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich w związku ze spełnieniem warunków ich uzyskania o których mówi ustawa z dnia 24.01.1991r. Z uzasadnienia decyzji z dnia [...]r. wynika, że dotyczy ona przyznania uprawnień wdowie po zmarłym, natomiast we wniosku z [...]r. jest jasno sformułowane żądanie - przywrócenie uprawnień kombatanckich T. W.

Należy zwrócić również uwagę na fakt, iż nowe dowody zostały uzyskane dopiero po [...]r. kiedy to skarżąca zwróciła się do Naczelnika Wydziału Komendy Woj. Policji we W. z wnioskiem o wydanie poświadczonej kserokopii życiorysu męża. Wobec powyższego a także wobec faktu, iż skarżąca jest osobą w podeszłym wieku i inwalidką I kategorii wnosi o merytoryczne rozpatrzenie skargi w świetle dowodów dołączonych do skargi oraz akt sprawy będących w posiadaniu Kierownika Urzędu.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie. Wyjaśniono, że pismo skarżącej zatytułowane "wniosek o przywrócenie uprawnień memu zmarłemu mężowi" z dnia [...]r. zostało uznane za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie uprawnień wdowy zaś w myśl art. 127 § 3 kpa stronie przysługuje jednorazowe prawo do złożenia takiego wniosku. Odnośnie zarzutów podniesionych w skardze Kierownik Urzędu stwierdził, iż nie jest możliwe przywrócenie uprawnień osobie, która już nie żyje. Dlatego też wniosek strony został załatwiony w trybie art. 127 § 3 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./,.

Ustawa ta jednakże utraciła moc z chwilą wejścia w życie, z dniem 1 stycznia 2004r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1271 /art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1271/.

Art. 97 § 1 tych Przepisów wprowadzających /.../ stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".

W świetle przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, chyba że wynika to z przepisu prawa.

Skarga jest zasadna.

W niniejszej sprawie organ orzekający naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy. "W przypadku wszczęcia postępowania na wniosek niezbędnym jest dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj będącej przedmiotem postępowania, organ administracji związany jest tym żądaniem, nie mogąc z urzędu dokonywać zmiany jego kwalifikacji. Treść żądania strony wyznacza stosowna norma prawa materialnego lub procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania dowodowego, /B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2000, s. 56/".

Skarżąca wystąpiła z wnioskiem "o przywrócenie uprawnień kombatanckich zmarłemu mężowi T. W. w świetle nowych dowodów spełniających warunki art. 3 § 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. /Dz.U. nr 17, poz. 75/."

W uzasadnieniu żądania skarżąca podniosła, iż z życiorysu męża, który otrzymała z Komendy Wojewódzkiej Policji we W., wynika, że był represjonowany przez okupanta hitlerowskiego, poprzez więzienie w B. i M. a później we W. /S. G./.

Na potwierdzenie zawartych we wniosku twierdzeń skarżąca dołączyła:

- kserokopię decyzji nr [...]

- kserokopię pisma Komendy Policji

- uwierzytelnioną kopię życiorysu.

Tymczasem Kierownik Urzędu powyższy wniosek zakwalifikował jako żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie T. W.

Z analizy akt sprawy wynika, że w toku toczącego się postępowania strona nie zreformowała swojego wniosku.

W zaistniałych okolicznościach, nie ulega wątpliwości fakt, iż Kierownik Urzędu rozstrzygnął sprawę w innym zakresie niż oczekiwała tego skarżąca.

Jeśli organ orzekający, rozpatrując sprawę, powziął wątpliwości co do treści żądania skarżącej powinien był wówczas wnikliwie wyjaśnić tę kwestię /art. 7 kpa i art. 77 kpa/. Natomiast niedopuszczalnym było dokonać dowolnej interpretacji złożonego wniosku czym naruszono obowiązujący porządek prawny.

Godzi się zauważyć, iż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 kpa organy administracji publicznej z urzędu zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego /.../.

Ponieważ Kierownik Urzędu dopuścił się w sposób istotny naruszenia wyżej wskazanych norm prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu /.../ orzec jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ w zw. z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających /.../.

Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia gdyż jako orzeczenie negatywne nie ma on przymiotu wykonalności /art. 152 - Prawo o postępowaniu /.../.