Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 593/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 2, art. 13
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Protokolant asystent sędziego Wojciech Latocha, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 365/11 w sprawie ze skargi J. P., D. G. i D. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz J. P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. G., J. P. i D. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania D. G., J. P., D. G. od decyzji Wojewody Ł. z dnia [...] sierpnia 2010 r., potwierdzającej skarżącym prawo do [...] części rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości D., powiat O., dawne województwo w. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa podał, że pismem z dnia [...] sierpnia 1988 r. J. G. wystąpił do Urzędu Dzielnicowego W. z wnioskiem o przyznanie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez jego ojca P. G.

Z postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] czerwca 1975 r., [...] wynika, iż spadek po P. G. zmarłym w dniu [...] lipca 1969 r. w G. ostatnio stale zamieszkałym w K. nabyły dzieci: H. S. i J. G. po [...] części każde z nich. Natomiast z postanowienia dla [...] z dnia [...] października 2007 r., [ wynika, iż spadek po J. G. nabyły: żona D. G. i córki: J. P. i D. G. po 1/3 części każda z nich.

Z orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w Ł. z dnia [...] maja 1947 r. wynika, iż P. G. pozostawił w miejscowości D., powiat O. [...] ha ziemi, w tym [...] ha użytków, dom drewniany [...] - izbowy o wymiarach [...], dom - oficyna drewniana [...] izbowy o wymiarach [...] budynków gospodarczych, ogród, [...] małe sadzawki i [...]stawy rybne o powierzchni około [...] ha.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Prezydent W. przekazał wniosek wraz z aktami sprawy Wojewodzie Ł.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. Wojewoda Ł. potwierdził spełnienie przez D. G., D. G. i J. P. wymogów warunkujących otrzymanie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Z operatu szacunkowego sporządzonego w dniu [...] marca 2010 r. przez rzeczoznawcę majątkowego wynika, iż wartość pozostawionych nieruchomości w miejscowości D., powiat o., dawne województwo w., wynosiła [...] zł. Zgodnie z aneksem - korektą do tego operatu szacunkowego z dnia [...] czerwca 2010 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego - wartość pozostawionych nieruchomości wyceniono na [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa stwierdził, że stosownie do art. 13 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości. Zgodnie z operatem szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego wartość nieruchomości pozostawionej przez P. G. wynosiła [...] zł. Wartość tej nieruchomości zwaloryzowanej na dzień wydania decyzji przez Wojewodę Ł. wynosiła [...] zł, a 20% tej wartości wynosi [...] zł.

Minister Skarbu Państwa podniósł również, że z materiału dowodowego sprawy (z decyzji Urzędu Miejskiego w G. z dnia [...] grudnia 1978 r.) wynika, iż spadkobierczyni P. G. – H. zrealizowała w części przysługujące prawo do rekompensaty poprzez nabycie lokalu mieszkalnego w G. przy ul. D. Zgodnie z operatem szacunkowym z dnia [...] lutego 2010 r. sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego, wartość tej nieruchomości wynosiła [...] zł, zaś po waloryzacji na dzień wydania decyzji przez Wojewodę Ł. [...] zł. Stosownie zaś do art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3. W związku z powyższym przysługującą spadkobiercom P. G. kwotę rekompensaty, tj. [...] zł należy pomniejszyć o wartość nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego nabytych przez H. S., tj. o kwotę [...] zł, co daje kwotę [...] zł. Ponieważ D. G., J. P. i D. G. są spadkobierczyniami J. G., którego udział spadkowy wynosił 1/2 części spadku po P. G. - przypada im 1/6 części spadku; 1/6 z kwoty [...] zł wynosi [...] zł, a zatem, zdaniem organu, Wojewoda Ł. prawidłowo obliczył wysokość przyznanej skarżącym rekompensaty.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Skarbu Państwa - w części dotyczącej błędnie i niekorzystnie dla skarżących obliczonej rekompensaty – D. G., J. P. i D. G. podniosły zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 i art. 13 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 922 i 931 kc, poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż w ustalonym stanie faktycznym, skarżącym przysługuje rekompensata jedynie po 1/6 części, zamiast po 1/3 w stosunku do połowy całej rekompensaty, wynoszącej w przedmiotowej sprawie [...] zł, co skutkowało bezpodstawnym obniżeniem rekompensaty o kwotę [...] zł, tj. na rzecz każdej ze skarżących w kwotach po [...] zł. Wobec powyższego strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej poprzez przyznanie rekompensaty każdej ze skarżących po 1/3 części w stosunku do połowy całej rekompensaty - w kwotach po [...] zł.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona, jak również poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa.

Sąd I instancji wskazał, że istota sporu dotyczy interpretacji art. 13 ust. 3 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, które na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa lub takie nieruchomości nabyli jej poprzednicy prawni.

Jak wynika z akt sprawy, spadkobierczyni P. G. – H. S.zrealizowała w części przysługujące prawo do rekompensaty poprzez nabycie lokalu mieszkalnego w G. przy ul. D. Zgodnie z operatem szacunkowym z dnia [...] lutego 2010 r. sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego, wartość tej nieruchomości wynosiła [...] zł, zaś po waloryzacji na dzień wydania decyzji przez Wojewodę Ł. [...] zł.

Prawidłowo zatem Minister Skarbu Państwa uznał, że w związku z powyższym, przysługującą spadkobiercom P. G. kwotę rekompensaty tj. [...] zł należy pomniejszyć o wartość nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego nabytych przez H. S., tj. o kwotę [...] zł, co daje kwotę [...] zł. Ponieważ D. G., J. P. i D. G. są spadkobierczyniami J. G., którego udział spadkowy wynosił 1/2 części spadku po P. G. - przypada im 1/6 części spadku - 1/6 z kwoty [...] zł wynosi [...] zł.

Ponadto Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. P., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, podniosła zarzut naruszenia:

1) prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 2 i art. 13 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 922 i art. 931 kc poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w ustalonym stanie faktycznym skarżącym przysługuje rekompensata jedynie po 1/6 części, zamiast po 1/3 części w stosunku do połowy całej rekompensaty, co skutkowało bezpodstawnym obniżeniem rekompensaty z należnych 20% do niespełna 18%, czyli o kwotę [...] zł;

2) przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skarżących, dotyczących pozbawienia ich części rekompensaty, tj. kwoty [...] zł, bezpodstawnie przekazanej na rzecz Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że H. S. nabyła lokal mieszkalny w G. w roku 1978 r. i tym samym wyczerpała (z nadwyżką) swój udział w dziedziczeniu omawianej rekompensaty. W związku z tym ona sam jak i jej spadkobiercy zrezygnowali z dochodzenia prawa do dalszej rekompensaty, uważając, że w tym stanie rzeczy pozostała rekompensata przysługuje wyłącznie J. G. i jego następcom prawnym. Skarżąca kasacyjnie podniosła, że prosty rachunek wskazuje, że skoro obojgu spadkobiercom P. G. przyznano rekompensatę w wysokości [...] zł, a jeden z nich wyczerpał swój udział z nadwyżką, to jedynie pozostałe spadkobierczynie mogą partycypować w pozostałej części przedmiotowej rekompensaty. Oznacza to, że decyzja Wojewody Ł. i Ministra Skarbu Państwa jest błędna i narusza przepisy ustawy zabużańskiej w zw. z art. 922 i art. 931 kc nakazującymi równe traktowanie pierwszej grupy ustawowej spadkobierców. Sąd I instancji nie wyjaśnił przy tym przyczyn krzywdzącego skarżącą obliczenia jej udziału w rekompensacie, w szczególności nie odniósł się do podstawowego zarzutu skargi, streszczającego się w pytaniu, na jakiej podstawie Skarb Państwa partycypuje w części rekompensaty przyznanej spadkobiercom P. G. w kwocie [...] zł, a więc w kwocie, jakiej pozbawiono spadkobierczynie. Tymczasem nie jest dopuszczalne bagatelizowanie prawa strony do otrzymania wyczerpującej informacji o przyczynach rozstrzygnięcia sporu.

Podnosząc takie argumenty w ramach podstaw kasacyjnych skarżąca kasacyjnie wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i poprzedzających go decyzji Ministra Skarbu Państwa i Wojewody Ł. poprzez przyznanie rekompensaty każdej skarżącej po 1/3 części w stosunku do połowy całej rekompensaty, więc w kwotach po [...] zł, zamiast po [...] zł, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostawała natomiast zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.

Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, zatem w pierwszej kolejności ustosunkowania wymagają zarzuty powołane w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten nie jest pozbawiony racji, jako że uzasadnienie zaskarżonego wyroku, z uwagi na swoją lakoniczność nie pozwala na odtworzenie toku myślowego Sądu I instancji. Sąd Wojewódzki skonstatował bowiem jedynie, że organ administracji prawidłowo określił kwoty rekompensaty przysługujące poszczególnym osobom, nie posługując się przy tym żadną jurydyczną argumentacją.

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że przedmiotem skargi do sądu administracyjnego była decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości D., powiat O., dawne województwo w. Zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określa zaś ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.) – dalej ustawa, wskazując podmioty, którym to prawo ma służyć i tryb postępowania, mający służyć wykonaniu ich uprawnień.

Jak wynika z art. 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1;

2) posiada obywatelstwo polskie.

Natomiast stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Zgodnie z art. 13 ust 2 ustawy zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości.

Zgodnie zaś z art. 6 ust. 3 ustawy osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, dołącza do wniosku dokumenty urzędowe poświadczające nabycie. Na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy, w przypadku o którym mowa w art. 6 ust. 3, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ust. 2 — pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali — przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3 przedmiotowej ustawy.

Powyższa regulacja oznacza zatem, że za konkretną nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uprawnieni nie mogą otrzymać świadczenia przewyższającego wysokość 20% jego wartości. Jeżeli więc za dany majątek została już poprzednio przyznana rekompensata, to – stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy – wysokość aktualnie zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego winna być pomniejszona o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali.

Jak podkreślał już Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 września 2012 r., I OSK 1494/11 prawo do rekompensaty stanowi jedną całość i przysługuje za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W konsekwencji częściowa realizacja przez jedną z osób uprawnionych prawa do rekompensaty (do zaliczenia) wpływa na zakres rekompensaty przysługujących pozostałym uprawnionym.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że – jak wynika z akt administracyjnych – w rozpoznawanej sprawie nastąpiła już częściowa realizacja prawa do rekompensaty poprzez nabycie przez H. S. lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. D.

Skoro zaś rekompensatę za pozostawione mienie przyznaje się jako całość za pozostawione mienie dla wszystkich osób uprawnionych, to w świetle art. 13 ust. 3 ustawy wysokość świadczenia pieniężnego powinna zostać i prawidłowo została pomniejszona o wartość nabytej nieruchomości.

Wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, na gruncie rozpoznawanej sprawy, budzi jednak sposób, w jaki ustalona została wartość części rekompensaty przypadająca na każdego z wnioskodawców.

Otóż, poza sporem pozostaje fakt, iż zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczyna się na wniosek współwłaściciela lub spadkobiercy, lub wskazanej osoby uprawnionej do rekompensaty.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że możliwość wystąpienia o przyznanie rekompensaty jest prawem konkretnej osoby uprawnionej, a nie jej obowiązkiem. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się jego potwierdzenie złożony do dnia 31 grudnia 2008r. Oznacza to, że nie wszystkie osoby uprawnione muszą jednocześnie żądać potwierdzenia tego prawa. Natomiast obowiązkiem organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie jest ustalenie wszystkich osób, które są uprawnione do wystąpienia o rekompensatę i uznanie ich za stronę postępowania, a także pouczenie o przysługującym im prawie. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, jedynie takie działanie może doprowadzić do prawidłowego i pełnego zrealizowania prawa do rekompensaty. Wypowiedzenie się przez każdy uprawniony podmiot co do tego, czy zgłasza on w danej chwili żądanie potwierdzenia rekompensaty dla siebie, czy też zgłosi je w innym czasie – ta sytuacja mogła mieć miejsce przed upływem terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy, czy też przenosi swoje uprawnienie na wskazaną osobę, która jest również uprawniona, stanowi punkt wyjścia do rozdzielenia rekompensaty na podmioty zainteresowane. Dokonując potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz współwłaścicieli lub spadkobierców organ administracji orzekający w sprawie, powinien uwzględniać wielkości udziałów we współwłasności lub udziałów w spadku. Wynika to z treści art. 3 ust. 1 i 2 ustawy. W odniesieniu do spadkobierców należy także uwzględnić wolę spadkodawcy, bowiem dowodem potwierdzającym fakt spadkobrania jest zgodnie z art. 6 ust. 2, pkt 1 ustawy postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku. Oznacza to, że nie tylko spadkobiercy ustawowi ale także dziedziczący spadek na podstawie testamentu będą uprawnieni do rekompensaty. Ponieważ prawo do rekompensaty jest prawem przysługującym wspólnie wszystkim współwłaścicielom lub spadkobiercom stosownie do wielkości ich udziałów we współwłasności czy spadku i istniała możliwość realizacji tego prawa w różnym czasie, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, przy potwierdzeniu prawa do rekompensaty, należy uwzględnić nie tylko wielkość udziałów we współwłasności czy w spadku, ale również fakt, że niektóre z osób uprawnionych zrealizowały już przysługujące im prawo do rekompensaty. Wartość częściowo zrealizowanego w różnych formach prawa do rekompensaty, jak już wyżej powiedziano, stosownie do treści art. 13 ust. 3 ustawy skutkuje pomniejszeniem wartości całego prawa. W sytuacji, gdy prawo do rekompensaty zostało zrealizowane tylko przez część osób uprawnionych, wartości zrealizowanego przez nich prawa powinny zostać zaliczone na poczet ich udziałów w prawie do rekompensaty ustalonych według udziałów we współwłasności lub w spadku. Postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty nie jest oczywiście postępowaniem o zniesienie współwłasności czy dział spadku. W przypadku zrealizowania prawa do rekompensaty przez niektórych ze współwłaścicieli czy spadkobierców ponad przysługujące im udziały, organ nie może wyrównywać różnic przez dopłaty pieniężne, nie mniej jednak, nie może pozostałej wartości przysługującej rekompensaty dzielić ponownie na wszystkie osoby uprawnione, bez uwzględnienia faktu, że część z nich zrealizowała już w całości przysługujące im prawo. Takie działanie jest sprzeczne z istotą uprawnienia do rekompensaty, które jak wyżej powiedziano jest prawem wspólnym przysługującym co do zasady wszystkim osobom uprawnionym, które są współwłaścicielami lub spadkobiercami, a udziały ich mogą być ustalone tylko według udziałów we współwłasności czy w spadku.

Ubocznie należy zauważyć, że spadkobiercy H. S., która zrealizowała prawo do rekompensaty, zostali z powołaniem się na art. 50 § 1 k.p.a. wezwani jedynie do wypowiedzenia się, czy przystępują do postępowania w sprawie o przyznanie rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP przez P. G. Jednocześnie organ poinformował adresatów wezwania, iż w przypadku braku odpowiedzi w terminie miesiąca postępowanie będzie toczyło się bez ich udziału w sprawie. W rezultacie organy administracji, a następnie Sąd Wojewódzki uznały, że stroną postępowania w sprawie rekompensaty są jedynie D. G., J. P. i D. G.

Reasumując, zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za uzasadnione. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. jak w pkt 2.