Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 468/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6051 Dokumenty stwierdzające tożsamość
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 653
law: Ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych - t.j.
article: art. 23
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Habuda, Sędziowie Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 2 sierpnia 2021 r. Nr SOC.OP.622.27.2021.DT w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentacji związanej z dowodem osobistym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 16.06.2021 r. (nr SO.RDO.5345.10.15A.2021.XV), wydaną na podstawie art. 75 ust. 3 pkt 3 ustawy z 06.08.2010 r. o dowodach osobistych (Dz. U. z 2021 r., poz. 816), Prezydent Miasta Legnicy orzekł o odmowie J. C. udostępnienia dokumentacji związanej z dowodem osobistym z koperty dowodowej H. K. z powodu niewykazania interesu prawnego.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie zapadło na skutek rozpatrzenia wniosku J. C. z 14.05.2021 r. Wnioskodawczyni zwróciła się w nim do organu o udostępnienie dokumentacji związanej z dowodem osobistym, wnosząc o odszukanie i wykonanie kopii metryczek dowodowych z teczek dowodowych jej nieżyjących przodków, w tym H. K. Do pisma dołączyła odpowiedź z Archiwum Państwowego we Wrocławiu oddział w Legnicy, w którym została poinformowana, że Archiwum Państwowe oddział w Legnicy nie posiada w swoim zasobie jakichkolwiek dokumentów związanych z wydawaniem dowodów osobistych z terenu Legnicy. Rozpatrując złożony wniosek organ zobowiązał wnioskodawczynię m.in. do wykazania interesu prawnego w pozyskaniu wnioskowanych dokumentów poprzez dostarczenie aktualnego zobowiązania sądu lub innego organu, w którym to osoba wnioskująca o udostępnienie dokumentacji dowodowej zostanie wezwana o dostarczenie żądanej dokumentacji. W odpowiedzi wnioskodawczyni oświadczyła, że dokumenty, o które wystąpiła, potrzebuje do celów genealogicznych, do użytku domowego. Wobec uznania odpowiedzi za niewystarczającą organ ponownie zobowiązał wnioskodawczynię do uzupełnienia przesłanego wniosku poprzez wykazanie interesu prawnego w pozyskaniu dokumentów. W odpowiedzi skarżąca wskazała, że jej interes prawny wynika z art. 23 k.c.

W świetle przytoczonych okoliczności organ I instancji uznał, że J. C. nie posiada interesu prawnego w pozyskaniu żądanych dokumentów, a jedynie interes faktyczny. Zdaniem organu, przepis prawa, na który powołuje się wnioskodawczym nie stanowi podstawy prawnej do pozyskania wnioskowanych dokumentów. Dobra osobiste, zgodnie z art. 23 k.c., są ściśle związane z konkretną jednostką ludzką. Na tej podstawie organ wywiódł, że dobra osobiste są dobrami żywego człowieka. Nie mogą być one przeniesione na inną osobę ani w drodze czynności prawnych między żyjącymi, ani w drodze spadkobrania. Przysługują człowiekowi od chwili narodzin i gasną z chwilą jego śmierci. Dotyczy to także takich dóbr, jak cześć i prywatność zmarłego. Ponadto organ I instancji wskazał, że prawo do kultywowania pamięci osoby zmarłej, chociaż niewymienione w art. 23 k.c. jest jednak uznawane powszechnie za samoistne dobro osobiste. Wynikają z niego dla bliskiej osoby zmarłego, służące ochronie jej sfery uczuciowej, uprawnienia do pochowania zwłok, ich przeniesienia lub ekshumacji, wybudowania nagrobka i ustalenia na nim napisu, odwiedzania i pielęgnacji grobu, kontemplacji, odbywania ceremonii religijnych. W ocenie organu I instancji, pozyskanie dokumentacji dowodowej osoby zmarłej, o którą wnosi wnioskodawczyni, nie jest jednak wymienione w art. 23 k.c. i dlatego może być ona udostępniona jedynie po wykazaniu interesu prawnego.

W odwołaniu od wyżej opisanej decyzji J. C. wniosła o jej uchylenie jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa i uznanie, że żądane przez nią dokumenty zgromadzone w kopercie dowodowej jej babci w szczególności wnioski o wydanie dowodu osobistego, akty i wyciągi metrykalne, zdjęcia, karty meldunkowe, pokwitowania odbioru dowodu, karty osobowe, zgłoszenie zamieszkania i inne winny być jej bezwarunkowo udostępnione jako osobie posiadającej interes prawny. Odwołująca podtrzymała stanowisko, że wykazała interes prawny wymagany przez art. 75 ust. 2 i 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych. Wskazała, że na poparcie słuszności jej poglądów powołała się na orzeczenia, w których została wyjaśniona istota interesu prawnego oraz przytoczone i omówione przykłady istnienia takiego interesu. Odwołująca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji, który w sposób wskazany w decyzji, wykluczył możliwości uznania przepisu art. 23 k.c. jako podstawy prawnej do pozyskania wnioskowanych przez nią dokumentów. Wskazała, że w żadnym z pism nie powoływała się na ochronę dóbr osobistych babci, jako podstawy do wydania dokumentacji związanej z jej dowodem osobistym. Powołała się natomiast na swoje dobro osobiste jakim jest prawo do niezakłóconego kultywowania dobrej pamięci po zmarłych i powiązane z nim prawo do znajomości własnego pochodzenia, a nie na dobra osobiste osób zmarłych. Trudno bowiem przyjąć, że prawo do kultywowania pamięci osoby zmarłej jest prawem osobistym tego zmarłego. Ponadto odwołująca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji, który jej zdaniem zawęził formy kultywowania pamięci osoby zmarłej jedynie do uprawnienia dotyczących pochowania zwłok, ich przeniesienia lub ekshumacji, wybudowania nagrobka i ustalenia na nim napisu, odwiedzania i pielęgnacji grobu, kontemplacji, odbywania ceremonii religijnych. Jest to niczym nieuzasadnione, ponieważ art. 23 k.c. w ogóle nie zajmuje się, nawet przykładowym, ustaleniem w jakiej formie prawa z tego przepisu mogą być realizowane. Zatem każda forma, o ile nie narusza przepisów prawa, jest dopuszczalna. Ponadto zdaniem odwołującej, brak wymienienia jakiegoś dobra osobistego w art. 23 k.c., nie oznacza, że nie jest ono objęte przez ten przepis ochroną. Potwierdził to Sąd Najwyższy w wielu swoich orzeczeniach (m.in. w wyroku z 09.02.2011 r., V CSK 256/10). Odwołująca powołując się na konieczność rozróżnienia prawa osobistego jakim jest "prawo do kultywowania pamięci osoby zmarłej" od "formy kultywowania pamięci", wskazała, że prawo do żądania wydania dokumentów zgromadzonych w kopercie dowodowej jej babci jest jedną z "form kultywowania pamięci" zmarłej osoby, obok wymienionych przez organ "odwiedzin i pielęgnacji grobu, kontemplacji, odbywania ceremonii religijnych. Otrzymane dokumenty i zdjęcia pozwolą odwołującej się na opracowanie historii życia babci, przedstawienie jej rodzinie i zachowanie dla kolejnych pokoleń.

Wojewoda Dolnośląski decyzją z 02.08.2021 r. (nr SOC-OP.622.27.2021.DT) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że nie znalazł podstaw prawnych i faktycznych do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Wskazano, że materialnoprawną przesłanką rozstrzygnięcia w sprawie udostępnienia dokumentacji związanej z dowodem osobistym zmarłej H. K., stanowią przepisy ustawy o dowodach osobistych. Przepis art. 75 tej ustawy określa tryb, w jakim organy udostępniają znajdującą się w ich posiadaniu dokumentację związaną z dowodami osobistymi, czyli wskazują podmioty, które mogą taką dokumentację uzyskać i warunki, po spełnieniu których to udostępnienie może nastąpić. Zgodnie z ust. 3 pkt 3 powyższego artykułu do uzyskania dostępu do dokumentacji związanej z dowodami osobistymi są uprawnione inne podmioty niż wymienione w punktach 1 i 2 tego ustępu, jeżeli wykażą interes prawny, przy czym dla podmiotów nierealizujących zadań publicznych na podstawie ustaw szczególnych, udostępnienie to następuje odpłatnie (art. 75 ust. 5 ww. ustawy).

Wojewoda przyjął, że w niniejszej sprawie odwołująca jest podmiotem, któremu można udostępnić dokumentację związaną z dowodami osobistymi innej osoby jedynie wówczas, gdy wykaże ona w uzyskaniu tej dokumentacji interes prawny. Organ gminy - zgodnie z treścią powołanego przepisu - obowiązany jest istnienie interesu prawnego wnioskodawcy ocenić i udostępnić żądaną dokumentację tylko wówczas, gdy uzna ten interes za wykazany, natomiast wtedy, gdy taki interes nie zostanie wykazany - winien odmówić udostępnienia tej dokumentacji. Dokonana ocena okoliczności faktycznych, według organu II instancji, na tle przedstawionego stanu prawnego prowadzi do wniosku, że organ I instancji nie naruszył obowiązujących przepisów w istniejącym stanie faktycznym. Ustalono, że odwołująca domaga się udostępnienia jej kserokopii/fotokopii dokumentów i zdjęć, jakie zachowały się w kopercie dowodowej jej babci H. K. W związku z tym powołała się na art. 23 k.c. i ochronę dobra osobistego w postaci "kultu i pamięci" zmarłej, wskazując, że dokumenty te mają dla niej charakter pamiątkowy i będą wykorzystywane wyłącznie w celach genealogicznych, do użytku domowego. Odnosząc się do powyższej argumentacji organ II instancji wskazał, że art. 23 k.c. stanowi, iż "Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach". Wojewoda zauważył wobec tego, że pamięć o osobie zmarłej jako dobro osobiste nie wynika wprost z tego przepisu, który nie zawiera zamkniętego katalogu, lecz zostało ono wyinterpretowane w orzecznictwie sądowym (m.in. w wyroku SN z 09.02.2011 r., sygn. akt V CSK 256/10). Organ odwoławczy nie kwestionuje zatem prawa do kultu osoby zmarłej jako dobra osobistego. Wątpliwości organu budzi jednak to, jak szeroko można interpretować kult osoby zmarłej jako jedno z dóbr osobistych i czy można do niego zaliczyć chęć posiadania kopii dokumentacji związanej z dowodem osobistym osoby zmarłej będącej w posiadaniu organów administracji publicznej. W opinii organu II instancji, uzasadnienie potrzeby uzyskania kopii dokumentacji dowodowej podane przez osobę wnoszącą odwołanie, wskazuje jedynie na interes faktyczny, który nie mógł zostać uwzględniony w rozpatrywanej sprawie. Odwołująca się zbyt szeroko interpretuje uprawnienie do kultywowania pamięci o osobie zmarłej, gdyż zdaniem Wojewody trudno uznać, że prowadzenie badań genealogicznych i zbieranie pamiątek po kimś jest porównywalne z uprawnieniem, np. do pochowania zwłok bliskiej osoby czy odbywania ceremonii religijnych dotyczących zmarłej osoby. Sama deklaracja odwołującej się, że określone działanie, takie jak gromadzenie pamiątek i pisanie historii rodziny, stanowi dla niej kult pamięci osoby zmarłej, jest również niewystarczająca. Organ odwoławczy zgodził się przy tym z poglądem przedstawionym w wyroku SN z 23.09.2009 r., sygn. akt I CSK 346/08, w którym stwierdzono, że "Treść prawa osobistego związanego z kultem osoby zmarłej wykracza oczywiście poza uprawnienie urządzenia zmarłemu pogrzebu i kultywowania w różny sposób miejsca pochówku zmarłego; obejmuje także sferę uczuciową uprawnionych w postaci okazywania stosownego szacunku dla wspomnień i pamięci o zmarłym". W przekonaniu Wojewody w sprawie istotne jest jednak to, jak szeroko można interpretować tę sferę i co można do niej zaliczyć. W ocenie organu odwoławczego, domaganie się od organu gminy uzyskania kopii dokumentacji dowodowej zmarłej babci nie mieści się już w sferze uczuć. Odnosząc się do przywołanego przez odwołującą wyroku SN z 09.02.2011 r., sygn. akt V CSK 256/10, organ II instancji zauważył, że wskazuje się w tym orzeczeniu jedynie na prawo do kultywowania pamięci osoby zmarłej jako dobro osobiste. W żaden sposób SN nie wskazuje, że gromadzenie pamiątek po osobie zmarłej i opracowanie historii rodziny jest uznawane powszechnie za samoistne dobro osobiste na podstawie art. 23 k.c. W uzasadnieniu tego wyroku nie została w ogóle poruszona kwestia prowadzenia badań genealogicznych jako kultywowania pamięci osoby zmarłej i wyrok ten zapadł w innym stanie faktycznym i okolicznościach sprawy. Dotyczył on bowiem wydania tkanek pobranych w czasie sekcji zwłok osoby zmarłej.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na brak wykazania przez odwołującą pokrewieństwa łączącego ją ze zmarłą H. K. Zdaniem organu, z dołączonego do wniosku akt urodzenia i małżeństwa nie wynika, że faktycznie H. K. jest babcią J. C.

Ponadto Wojewoda wskazał, że we wnioskach o wydanie dowodu osobistego składanych wiele lat temu, znajduje się rubryka, w której wymienione są dzieci oraz inne osoby znajdujące się pod pieczą, ich data urodzenia i stopień pokrewieństwa. W kopertach dowodowych często znajdują się również dokumenty zawierające dane osobowe osób trzecich (np. akty urodzenia dzieci posiadacza dowodu). Zatem przy udostępnieniu całej żądanej zawartości koperty dowodowej, nawet osoby zmarłej, mogłoby dojść do naruszenia przepisów dotyczących ochrony danych osobowych w odniesieniu do osób żyjących bez ich zgody. Nadto Wojewoda zauważył, że dokumentacja związana z dowodem osobistym często zawiera także odpisy aktów stanu cywilnego przedkładanych przez osobę wnioskującą o wydanie dowodu osobistego i dotyczących tej osoby (jej aktu urodzenia, aktu małżeństwa), w związku z czym mogłoby dojść do udostępnienia tych odpisów z pominięciem właściwego trybu postępowania w tej kwestii wynikającego z przepisów ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego.

J. C. zaskarżyła decyzję Wojewody Dolnośląskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżąca wniosła o uchylenie wydanych sprawie decyzji oraz udostępnienie jej dokumentów znajdujących się w kopercie dowodowej jej zmarłej babci H. K. z domu B. Skarżąca podtrzymała argumentację przytoczoną na etapie postępowania administracyjnego. Podkreśliła, że posiada wiedzę, że zmarła H. K. jest jej babcią, wie kim są jej rodzice a tym samym nie musi niczego w tej materii ustalać ani badać. Celem dla którego wystąpiła z kwestionowanym wnioskiem było wyłącznie kultywowanie w rodzinie oraz w następnych pokoleniach pamięci osoby zmarłej babci. Odnosząc się do stanowiska Wojewody, że sama deklaracja, że określone działanie, takie jak gromadzenie pamiątek i pisanie historii rodziny, stanowi dla niej kult pamięci osoby zmarłej, jest niewystarczająca, ponieważ brak wnioskowanej dokumentacji w żaden sposób nie wpływa na jej sytuację prawną, skarżąca zauważyła, że również odbywanie czy nieodbywanie ceremonii religijnych dotyczących zmarłej babci, którą to formę wymienia i aprobuje Wojewoda, jako formę realizacji prawa do kultywowania pamięci osoby zmarłej, nie wpływa na jej sytuację prawną. Skarżąca podkreśliła, że gromadzenie pamiątek i pisanie historii rodziny, stanowi dla niej formę kultu pamięci zmarłej babci, tak samo ważną jak, zaakceptowane przez Wojewodę, ceremonie religijne, z niezrozumiałych powodów nieakceptowaną i uznaną przez organ za niepotrzebną. Przekazywanie wiedzy o życiu zmarłej H. K., o tym kim była, czym się w życiu zajmowała, gdzie pracowała jest największym hołdem i najlepszym sposobem kultywowania pamięci o niej. Dla swoich wnuków, prawnuków, praprawnuków itd. będzie bowiem postacią "żywą" a nie tylko jakąś krewną pochowaną w odwiedzanym grobie. Ale do tego aby skarżąca mogła opracować i przekazać krewnym i kolejnym pokoleniom rodziny wiarygodną i prawdziwą "historię" H. K. - zmarłej babci, musi opierać się na źródłach, które ma w ilości niewystarczającej.

Z przedstawionych powodów, zdaniem skarżącej, wykazała ona posiadanie interesu prawnego wymaganego przez art. 75 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych. Zasadność przedstawionego stanowiska znajduje potwierdzenie w powołanym wyroku SN z 09.02.2011 r., sygn. akt V CSK 256/10 (oraz w innych wyrokach SN oraz sądów administracyjnych). Potrzeba kultu i pamięci zmarłej babci, gromadzenia pamiątek po niej i opracowania historii rodziny, według skarżącej, jest uznawanym powszechnie za samoistne dobrem osobistym według art. 23 k.c. Przepis ten daje prawo podmiotowe do niczym niezakłóconego kultywowania dobrej pamięci po zmarłych i powiązane z nim prawo do znajomości własnego pochodzenia. Jest to prawo nienaruszalne, a jego poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.

Odnosząc się do twierdzenia Wojewody, że podczas postępowania skarżąca nie wykazała pokrewieństwa ze zmarłą H. K., autorka skargi wskazała, że złożyła szereg dokumentów, które wykazywały, że jest wnuczką zmarłej H. K. Na żadnym etapie postępowania przed organem I instancji jej pokrewieństwo z H. K. nie zostało przy tym zakwestionowane i nie została wezwana do złożenia dodatkowych dokumentów. Tym samym oznaczało to, że organ I instancji uznał jej twierdzenie o pokrewieństwie z H. K. za prawdziwe i nie wymagające dodatkowego udokumentowania. Ponadto skarżąca zauważyła, że na gruncie art. 75 ustawy o dowodach osobistych dokumenty z koperty dowodowej mogą być udostępnione każdej osobie trzeciej, nie tylko zstępnym albo wstępnym, jeżeli wykaże ona interes prawny.

Wojewoda Dolnośląski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 sędziów, zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej: p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy cytowanej już wyżej ustawy z 06.08.2010 r. o dowodach osobistych (Dz. U. z 2021 r., poz. 816). Zaskarżona decyzja zapadała w związku wystąpieniem J. C. o udostępnienia dokumentacji związanej z dowodem osobistym z koperty dowodowej H. K.

Zgodnie z art. 75 ust. 1 powołanej ustawy o dowodach osobistych organy gmin oraz konsulowie Rzeczypospolitej Polskiej udostępniają dokumentację związaną z dowodami osobistymi znajdującą się w ich posiadaniu, z wyjątkiem dokumentu, o którym mowa w art. 62 ust. 4 pkt 5 ustawy. Na podstawie ust. 2 art. 75 powyższej ustawy dokumentację związaną z dowodami osobistymi udostępnia się na uzasadniony wniosek złożony przez uprawniony podmiot na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, opatrzonym własnoręcznym podpisem lub w postaci elektronicznej, opatrzonym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zgodnie z art. 75 ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych do uzyskania dostępu do dokumentacji związanej z dowodami osobistymi są uprawnione inne podmioty - jeżeli wykażą interes prawny.

Skarżąca jest niewątpliwe "innym podmiotem" w rozumieniu art. 75 ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych, a wobec tego może uzyskać dostęp do dokumentacji związanej z dowodami osobistymi po wykazaniu interesu prawnego. Biorąc pod uwagę obszernie przedstawioną w historycznej części uzasadnienia argumentację skarżącej dla wykazania interesu prawnego w uzyskaniu dokumentacji dotyczącej dowodu osobistego zmarłej H. K., przedmiotem wymagającym oceny i rozstrzygnięcia przez Sąd jest to, czy orzekające w sprawie organy miał podstawy do tego, by odmówić skarżącej uczynienia zadość jej żądaniu (przyjąć, że posiada jedynie interes faktyczny), a w efekcie, czy zgodne z prawem jest decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Względem spornego zagadnienia dość wymownie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Krakowie w wyroku z 25.10.2021 r., sygn. akt III SA/Kr 706/21, podając, że interesu prawy o którym mowa w art. art. 75 ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych należy upatrywać w treści art. 23 i 24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1740). Zdaniem WSA w Krakowie osoba spokrewniona dysponuje samodzielnym dobrem osobistym jako osoba bliska zmarłego w postaci kultu osoby zmarłej. Kult pamięci osoby zmarłej, jest samoistnym, jurydycznie samodzielnym dobrem osobistym bliskich zmarłego, które występuje w pewnego rodzaju koincydencji z czcią, jaka zostałaby okazana zmarłemu za życia. Kult pamięci stanowi bowiem indywidualną wartość, silnie wiążącą się z osobowością człowieka, w szczególności sferą jego uczuć i pamięci. Właśnie ta pamięć o całokształcie życia osoby zmarłej, niezwykle charakterystyczna dla tego dobra osobistego, stanowi łącznik z czcią zmarłego, która zostałaby mu okazana za życia. Kult pamięci zmarłego - który jest odrębnym, chronionym prawnie dobrem osobistym, podobnie jak cześć człowieka, posiada dwa aspekty. Pierwszy wyrażający się w stricte osobistej więzi danej osoby z pamięcią o zmarłym, mowa tu o pamięci mającej swoje podstawy w osobistych wspomnieniach oraz uczuciach, jakimi była darzona osoba zmarła za życia. Drugi aspekt to cześć zewnętrzna mająca swoje przedłużenie w kulcie pamięci osoby zmarłej, która jest nakierowana na pielęgnację szeroko pojętej pamięci o zmarłym, w tym jego dobrego imienia, wobec społeczeństwa, a także ochronę tej dobrej pamięci" (tak Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 26.01.2021 r., sygn. akt I ACa 799/19, LEX nr 3121276). Dalej w powołanym orzeczeniu wskazuje się, że dobro osobiste w postaci kultu pamięci osoby zmarłej podlega ochronie na gruncie polskiego prawa cywilnego. Istota tego dobra osobistego sprowadza się do ochrony bliskiej relacji, szczególnej więzi emocjonalnej i uczuciowej, jaka istnieje pomiędzy osobą dochodzącą ochrony a osobą zmarłą, bliską uprawnionemu. Jednym z przejawów tego prawa przysługującego osobie bliskiej osoby zmarłego jest prawo do niczym niezakłóconego kultywowania pamięci o zmarłym. Z tak ogólnie określonego prawa podmiotowego WSA w Krakowie uznał za możliwe wywiedzenie dwóch zasadniczych uprawnień - prawa do "dobrej pamięci" o zmarłym oraz prawa do "pamięci prawdziwej", to jest niezafałszowanej i nieprzekłamanej. Pierwszemu z tych uprawnień odpowiada obowiązek osób trzecich respektowania dobrego imienia osoby zmarłej, drugiemu - obowiązek podawania prawdziwych informacji dotyczących zmarłego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 19.09.2018 r., sygn. akt. VI ACa 595/17, LEX nr 2593593).

Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela i przyjmuje za własne. Interes prawny w rozumieniu art. 75 ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych może wynikać z przepisu art. 23 kodeksu cywilnego, który gwarantuje osobie bliskiej prawo do kultywowania pamięci osoby zmarłej. Uprawnienie do kultywowania w rodzinie oraz w następnych pokoleniach pamięci zmarłej osoby, gromadzenia po niej pamiątek i pisania historii rodziny, stanowi element prawa związanego z dobrem osobistym, którym jest kult pamięci osoby zmarłej. Takie dobro osobiste przysługuje wszystkim osobom bliskim zmarłego. Dlatego skarżąca, o ile wykaże, że jest osobą spokrewnioną z H. K., winna być uznana za osobę nie tylko legitymującą się dobrem osobistym w postaci kultu pamięci osoby zmarłej, ale ze względu na powiązane z nim prawo do znajomości własnego pochodzenia, poznania historii rodziny, powinna być uznana za osobę legitymującą się interesem prawnym w rozumieniu art. 75 ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych. W przypadku dobra osobistego, jakim jest kult pamięci osoby zmarłej, przy jego ocenie, nie można ograniczać się do uprawnień związanych z szeroko rozumianymi ceremoniami religijnymi, czy też praktykami funeralnymi. W przypadku prawa osobistego do kultu pamięci osoby zmarłej w rzeczywistości nie chodzi o jedno prawo podmiotowe, ponieważ w zależności od sytuacji danej osoby, a zwłaszcza jej potrzeb i przekonań, składa się ono z uprawnień o różnym charakterze, których realizacji możne domagać się od organu administracyjnego.

W kontekście niniejszej sprawy należy uznać, że organy dokonały błędnej wykładni art. 75 ust. 3 pkt 3 ustawy o dowodach osobistych uznając, że dobro osobiste w postaci kultu pamięci osoby zmarłej nie obejmuje potrzeby osoby bliskiej do posiadania kopii dokumentacji związanej z dowodem osobistym osoby zmarłej będącej w posiadaniu organów administracji publicznej. W powtórzonym postępowaniu organ powinien zatem przyjąć, że skarżąca dysponuje interesem prawnym w udostępnieniu dokumentacji związanej z dowodem osobistym z koperty dowodowej H. K., o ile wcześnie potwierdzi się, że istotnie jest ona osobą bliską zmarłej, W tym ostatnim aspekcie należy pamiętać o tym, że organ dysponuje również możliwością samodzielnego zgromadzenia materiału dowodowego. Kwestia ta wymaga zatem uzupełnienia w odpowiedniej formie prawnej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 ww. ustawy.