Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2179/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 153, art. 184, art. 193
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28, art. 50, art. 64 par. 2, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2 lit. a)
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
article: art. 18 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 sierpnia 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 370/11 w sprawie ze skargi P. M. - wspólnika spółki cywilnej "M. A." na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 370/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. M. – wspólnika spółki cywilnej "M. A." (drugim jest R. M.) w B. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W. z [...] lutego 2011 r., nr [...], w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej i poprawy dobrostanu zwierząt: 1/ uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, 2/ stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku i 3/ zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

W dniu [...] maja 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek spółki cywilnej "M. A." o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2010 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z [...] grudnia 2010 r., działając na podstawie art. 104 i 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej powoływanej jako "k.p.a." i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.) dalej powoływanego jako "rozporządzenie RM z 20 lipca 2004 r.", umorzył postępowanie administracyjne w całości. Stwierdził, że spółka cywilna nie ma zdolności prawnej, a więc nie może być stroną w postępowaniu administracyjnym, ani adresatem decyzji. Ponadto każdy ze wspólników spółki cywilnej "M. A." jest oddzielnie zarejestrowany w ewidencji producentów rolnych jako producent rolny, dlatego też organ nie jest uprawniony do przyznania płatności, o którą wnosi spółka cywilna "M. A.", na rzecz jej wspólników. Oznacza to, że wniosek złożony w imieniu spółki cywilnej nie może być uznany za wniosek złożony faktycznie przez wspólników, a zatem nie ma możliwości wydania decyzji w przedmiocie przyznania płatności.

P. M., działając w imieniu spółki cywilnej "M. A.", wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji.

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. nie uwzględnił odwołania i decyzją z [...] lutego 2011 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Dyrektor podzielił stanowisko Kierownika Biura powiatowego i stwierdził, że powołana przez P. M. definicja rolnika używana w prawie Unii Europejskiej, z której miałoby wynikać uprawnienie spółki cywilnej (jako grupy osób, bez względu na status prawny takiej grupy w świetle prawa krajowego) do otrzymania wnioskowanych płatności – jest zbyt daleko posuniętą interpretacją prawa Unii ze względu na ogólność definicji rolnika (producenta rolnego). Zdaniem organu odwoławczego nadany spółce cywilnej numer indentyfikacyjny w ewidencji producentów rolnych nie czyni z niej producenta rolnego i został nadany błędnie. Numer taki nadaje się wyłącznie na wniosek jednego wspólnika spółki cywilnej, co do którego pozostali wyrazili zgodę. Sam numer jednak nie przesądza o tym, że spółka cywilna może skutecznie ubiegać się o płatności.

P. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniósł o uchylenie obu decyzji wydanych w tej sprawie, argumentując, że zgodnie z art. 2 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 9 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (...) (Dz. U. UE z dnia 29 września 2003 r. L 270, s. 1 ze zm., Polskie wydanie specjalne z 2004 r., rozdz. 3, t. 40, s. 296, sprostowanie: rozdz. 3, t. 44, s. 486) dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 1782/2003" spółka cywilna, jako grupa osób, bez względu na swój status prawny w świetle prawa krajowego, jest rolnikiem, producentem rolnym. Stosownie do art. 39 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE z dnia 21 października 2005 r. L 277, s. 1, ze zm.) dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 1698/2005" beneficjentami płatności rolnośrodowiskowych są rolnicy. Z mocy art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 86) dalej powoływanej jako "ustawa o ewidencji producentów" spółce cywilnej – jako jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej – która jest rolnikiem, przysługuje wpis do ewidencji producentów rolnych. W tej sytuacji bezpodstawnie umorzono postępowanie administracyjne.

Odpowiadając na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. podtrzymał dotychczas wyrażoną argumentację w tej sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 sierpnia 2011 r. uwzględnił skargę.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 12 ust. 5 ustawy o ewidencji producentów w przypadku producentów rolnych działających w formie spółki cywilnej nadaje się jeden numer ewidencyjny, to jest numer identyfikacyjny nadaje się temu wspólnikowi co do którego pozostali wyrazili pisemną zgodę. Poza sporem jest, że ARiMR nadała spółce cywilnej odrębny numer identyfikacyjny producenta rolnego. Konsekwentnie używała tego wadliwego numeru określając wnioskodawcę w "spersonalizowanym" wniosku przesłanym zainteresowanym, czyli z wpisanymi przez Agencję w formularzu wniosku danymi spółki cywilnej, w tym z wadliwie nadanym spółce numerem identyfikacyjnym. W ocenie Sądu działanie to wprowadziło w błąd zainteresowanych wspólników, bowiem błędnie uznali oni spółkę cywilną za podmiot uprawniony do otrzymania płatności. Zatem organ, pozbawiając wnioskodawców prawa do rozpatrzenia ich wniosku, naruszył zasadę zaufania obywateli do organów Państwa z art. 8 k.p.a.

Sąd pierwszej instancji uznał, że producentem rolnym w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1782/2003 i przepisów prawa krajowego są wspólnicy spółki cywilnej, którzy prowadzą gospodarstwo rolne na terenie Wspólnoty. To oni bowiem wypełniają definicję rolnika tworząc, związaną węzłem obligacyjnym, grupę osób.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy uznając, że spółka cywilna nie może być stroną w sprawie przyznania dopłat rolniczych i wydając decyzje o umorzeniu postępowania, dopuściły się naruszenia przepisów art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 2, art. 29 i art. 30 k.p.a., gdyż nie zastosowały procedury wezwania do usunięcia braków określonej w art. 64 § 2 k.p.a. Jednym z wymogów formalnych podania (w niniejszej sprawie – wniosku), zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. jest wskazanie, od kogo ono pochodzi, a więc wskazanie strony. Skoro spółka cywilna w myśl art. 29 i 30 k.p.a. oraz zgodnie z powstałym u organu w toku postępowania przekonaniem, stroną nie jest, to organ powinien dojść do przekonania, że wniosek niewskazujący strony nie czyni zadość wymogom formalnym określonym w art. 63 § 2 k.p.a. i powinien na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwać wnoszących do usunięcia braków przez wskazanie, kto jest wnioskodawcą. Gdyby takie naruszenie przepisów prawa nie miało miejsca i stosowne wezwanie do usunięcia braków nastąpiło (ewentualnie wezwanie do złożenia wyjaśnień z art. 50 k.p.a.), to wnioskujący mieliby możliwość wskazania właściwego podmiotu, który mógłby być stroną postępowania. Konsekwencją wskazanych naruszeń prawa było wadliwe zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w sytuacji, gdy nie stało się ono bezprzedmiotowe.

Sąd pierwszej instancji przyjął, że organ powinien wezwać wspólników spółki "M. A." do złożenia wyjaśnień (poprawienia wniosku) poprzez wskazanie jednego z nich jako osoby uprawnionej do otrzymania płatności. Tym bardziej, że wniosek został podpisany tylko przez P. M., jako pełnomocnika wspólników. W ocenie Sądu spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej i nie ma przepisu szczególnego, który by jej przyznawał zdolność prawną w rozumieniu art. 29 k.p.a., a przez to pozwalał ubiegać się o płatności rolnicze.

Formułując wskazania co do dalszego postępowania WSA zobowiązał organ I instancji, aby wezwał wspólników spółki (na podstawie art. 50 lub art. 64 § 4 k.p.a.) do wskazania jednego z nich jako osoby uprawnionej do otrzymania wnioskowanych płatności.

II

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wnoszący skargę kasacyjną organ powołując się na art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270) dalej powoływanej jako "p.p.s.a." zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z:

a) art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 29, art. 61 § 1, art. 64 § 2, art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1782/2003 oraz w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) dalej powoływanej jako "ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego" poprzez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie, polegającą na błędnym przyjęciu, iż postępowanie administracyjne w sprawie nie stało się bezprzedmiotowe, w sytuacji gdy spółka cywilna, która skierowała żądanie do organu o przyznanie płatności nie ma podmiotowości prawnej, nie może być stroną postępowania administracyjnego oraz nie jest i nie może być uznana za rolnika,

b) art. 29, art. 61 § 1, art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1782/2003 poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż postępowanie przed organem I instancji nie stało się bezprzedmiotowe, w sytuacji gdy stroną postępowania była spółka cywilna, a zatem zgodnie z ustaleniami poczynionymi w zaskarżonym wyroku, instytucja nieposiadająca osobowości prawnej w rozumieniu art. 29 k.p.a. oraz niemająca statusu rolnika,

c) art. 33 i art. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) dalej powoływanej jako "k.c." oraz w zw. z art. 30 i art. 61 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż płatność może być przyznana wspólnikowi spółki wskazanemu przez spółkę, a zatem osobie niewystępującej jako strona w postępowaniu,

d) art. 61 § 1, art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1782/2003 w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż płatność, o którą wnioskowała spółka cywilna może być przyznana wspólnikowi tej spółki wskazanemu przez wspólników, w sytuacji gdy zgodnie z powyższymi przepisami płatność może być przyznana jedynie na wniosek rolnika, który złoży wniosek o przyznanie takiej płatności, a nadto w sytuacji, gdy każdy ze wspólników spółki jest zarejestrowanym zgodnie z ustawą o krajowym systemie ewidencji producentów producentem rolnym "rolnikiem", a zatem zgodnie z powyższymi wskazaniami płatność zostałaby przyznana na rzecz podmiotu niewystępującego z żądaniem przyznania płatności, a zatem z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa,

e) art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 2 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1782/2003 w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez zobowiązanie organu do rozpoznania przedmiotu postępowania wobec strony, która nie złożyła wniosku o przyznanie płatności, to jest wspólnika spółki cywilnej, na którego pozostali wspólnicy lub pełnomocnik wyrażą zgodę,

f) art. 141 § 4 oraz art. 153 p.p.s.a poprzez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie polegające na błędnym wskazaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz błędne jej wyjaśnienie,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 2 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1782/2003 w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie na skutek przyjęcia, iż spółka cywilna jest rolnikiem – grupą osób fizycznych lub prawnych (wspólników spółki cywilnej) mającą zdolność administracyjnoprawną do ubiegania się o przyznanie płatności "OB.".

W uzasadnieniu zarzutów organ wnoszący skargę kasacyjną stwierdził przede wszystkim, że spółka cywilna nie ma podmiotowości prawnej, nie współposiada gruntów rolnych, nie może władać gospodarstwem rolnym i dlatego nie jest rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1782/2003. Skoro wniosek złożyła spółka cywilna, która nie może być rolnikiem, to organy nie musiały wzywać wspólników tej spółki do właściwego wskazania strony. Natomiast w sytuacji wskazywanej przez Sąd pierwszej instancji mogłoby dojść do niedopuszczalnej sytuacji, w której płatności otrzymywałby inny podmiot (wspólnicy spółki cywilnej) niż wskazany we wniosku o przyznanie płatności (spółka cywilna). Postępowanie wszczęte wnioskiem spółki cywilnej należało więc umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

III

Postanowieniem z 10 stycznia 2012 r. skład Sądu rozpoznający sprawę, w której wystąpił analogiczny problem prawny przedstawił składowi siedmiu sędziów NSA do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej, status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) przysługuje spółce cywilnej, wspólnikom spółki cywilnej, czy też wspólnikowi spółki cywilnej, o którym mowa w art. 12 ust. 5 tej ustawy?".

Naczelny Sąd Administracyjny 30 maja 2012 r. w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę (sygn. akt II GPS 2/12, publik. ONSAiWSA z 2012 r. nr 4, poz.63), że w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej, status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy o ewidencji producentów przysługuje spółce cywilnej.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż objęte nią orzeczenie Sądu pierwszej instancji, mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zgodnie bowiem z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, nie tylko wtedy, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, ale także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, sentencja nie uległaby zmianie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia

2004 r. sygn. akt FSK 207/04, ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 101; B. Gruszczyński

(w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009). Taka sytuacja, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaistniała w tej sprawie.

Przedmiotem kontroli legalności dokonanej przez Sąd pierwszej instancji była decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie płatności rolnośrodowiskowej i poprawy dobrostanu zwierząt w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a. Przepis ten, w stanie prawnym wiążącym dla sprawy, stanowił, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

W doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, który skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela, że bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. wówczas, gdy postępowanie zainicjował podmiot nieuprawniony. Wszczęcie postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy zgodnie z przepisami prawa administracja publiczna może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, oparte jest na zasadzie skargowości. Wymaga to wniosku strony – osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (zob. uchwała siedmiu sędziów NSA z 5 lipca 1999 r. sygn. akt OPS 16/98, ONSA 1999 r. nr 4, poz. 119; wyrok NSA z 24 maja 2001 r. sygn. akt. IV SA 599/99).

W tej sprawie Sąd pierwszej instancji w pełni zaaprobował pogląd organu, którego działanie kontrolował, że "wnioskodawcą o przyznanie płatności nie może być spółka cywilna". Różnica w stanowiskach organu odwoławczego i Sądu polega na tym, że według Sądu pierwszej instancji tę wadliwość podmiotową wniosku organ powinien konwalidować poprzez "wezwanie (na podstawie art. 50 lub 64 § 2 k.p.a.) wspólników spółki do wskazania jednego z nich, jako osoby uprawnionej do otrzymania płatności".

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pogląd prezentowany zarówno przez skarżący organ jak i Sąd pierwszej instancji, że spółka cywilna nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i poprawy dobrostanu zwierząt pozostaje w sprzeczności z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2012 r. sygn. akt II GPS 2/12. Zgodnie z podjętą uchwałą w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy o ewidencji producentów przysługuje spółce cywilnej.

Przenosząc treść uchwały na przepisy materialnoprawne mające zastosowanie w tej sprawie, wskazać należy, że zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatności obszarowe oraz płatność do krów i owiec są przyznawane na wniosek rolnika. Wniosek o przyznanie płatności obszarowych oraz płatności do krów i owiec składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Przepisy te zatem przesądzają, że wszczęcie postępowania następuje na wniosek, określają podmiot uprawniony do wystąpienia z wnioskiem (którym jest rolnik) oraz termin złożenia wniosku. W uzasadnieniu powołanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że spółka cywilna stanowi grupę osób w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1782/2003 i tym samym, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jest rolnikiem. Oznacza to, że spółka cywilna jako rolnik (producent rolny) mogła skutecznie ubiegać się o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W tej sprawie, o czym już była mowa, wniosek o przyznanie płatności złożyła spółka cywilna "M. A. s.c.". Z niekwestionowanych ustaleń wynika, że spółka zarejestrowana jest w ewidencji producentów rolnych, o której mowa w ustawie o ewidencji producentów. Była zatem uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i poprawy dobrostanu zwierząt w oparciu o art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. To z kolei oznacza, że nie było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Nie wystąpiła bowiem przesłanka jego bezprzedmiotowości, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a.

W kontrolowanym wyroku Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z wynikiem oceny legalności decyzji wyprowadzonym przez Sąd pierwszej instancji, aczkolwiek nie podziela argumentacji zawartej w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Ta wadliwość uzasadnienia nie mogła mieć wszakże wpływu na wynik postępowania kasacyjnego, gdyż nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, sentencja wyroku nie uległaby zmianie.

W sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, ale wyraża w uzasadnieniu wyroku inną oceną prawną niż Sąd pierwszej instancji, ocena ta jest wiążąca dla organów administracyjnych oraz wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 207/04, ONSA WSA 2005 nr 5, poz. 101, z glosą Z. Kmieciaka, OSP 2005 z. 2, poz. 18).

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.