Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 510/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119, art. 121 par. 1, 2 i 4, art. 122
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: WSA Mariola Jaroszewska WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 czerwca 2016 r., Nr [..], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 marca 2016 r. o nałożeniu na A. P. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki w wysokości 5.000 zł.

Zaskarżone postanowienie podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją nr [..] z dnia 2 września 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał A. P. rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 4,90m x 5,95m + 1,00m x 2,00m + taras, oraz rozbiórkę obiektu budowlanego - sanitariatu (w.c.) o wymiarach 0,80m x 1,15m, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..] położonej w K., gmina miasta W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w trybie odwoławczym decyzją z dnia 2 listopada 2005r. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji z dnia 2 września 2005r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 1008/05 odrzucił skargę A. P. na decyzję z dnia 2 listopada 2005r.

Wobec niewykonania obowiązku rozbiórki Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie egzekucyjne w administracji po uprzednim doręczeniu w dniu 21 grudnia 2005r. upomnienia z zagrożeniem nr [..] z dnia 13 grudnia 2005r.

Następnie w dniu 24 stycznia 2006r. organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy nr [..]. W związku z otrzymanym tytułem wykonawczym A. P. pismem z dnia 6 lutego 2006r. wniósł zarzut, który organ I instancji oddalił postanowieniem nr [..] z dnia 14 marca 2006r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [..] z dnia 25 maja 2006r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu I instancji o oddaleniu zarzutów.

W dniu 19 maja 2014r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał oględzin działki nr [..] w K. i stwierdził, że zobowiązany A. P. nie wykonał nakazu rozbiórki obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej z tarasem oraz sanitariatu, dlatego kontynuując postępowanie egzekucyjne organ I instancji postanowieniem z dnia 27 maja 2014r. nałożył na A. P. grzywnę w wysokości 10.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektów na działce nr [...] w K. bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w trybie odwoławczym postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015r. uchylił powyższe postanowienie z dnia 27 maja 2014r. w części dotyczącej terminu do uiszczenia grzywny i terminu do wykonania przedmiotowego obowiązku i wyznaczył nowy termin wykonania tych obowiązków do dnia 30 maja 2015r., natomiast w pozostałej części utrzymał postanowienie z dnia 27 maja 2014r. w mocy, nie znajdując podstaw do jego uchylenia lub zmiany.

Prawomocnym wyrokiem w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 153/15 z dnia 16 września 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił powyższe postanowienie organu z dnia 26 stycznia 2015r. oraz poprzedzające je postanowienie PINB z dnia 27 maja 2014r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, sąd administracyjny stwierdził, że treść powołanego przepisu została wprowadzona do porządku prawnego na mocy art. 94 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2007 r., nr 89, poz. 589), przy czym stosownie do treści art. 112 tej ustawy do egzekucji wszczętych na podstawie ustawy, o której mowa w art. 94, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 116 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej powołana nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji weszła w życie z dniem 1 lipca 2007 r., a w kontrolowanej sprawie, jak wynika to z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych, postępowanie egzekucyjne wszczęto wraz z doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego z dnia 24 stycznia 2006 r. tj. w dniu 1 lutego 2006 r. z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika bowiem, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 13 kwietnia 2007 r. art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji miał natomiast następującą treść: Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4 (§ 1). Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 5 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 25 000 zł (§ 2). Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa (§ 4). I właśnie te przepisy miały zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Orzekające w sprawie organy nie mogły więc nałożyć na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów prawa, na A. P., grzywny w wysokości 10.000 zł. Maksymalna wysokość grzywny nie mogła bowiem przekraczać 5 000 zł.

W warunkach związania powyższym wyrokiem sądu administracyjnego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [..] z dnia 7 marca 2016r. nałożył na A. P. grzywnę w wysokości 5.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku nakazu rozbiórki obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 4,90m x 5,95m + 1,00m x 2,00m z tarasem, oraz rozbiórkę obiektu budowlanego - sanitariatu (w.c.) o wymiarach 0,80m x 1,15m, wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..] w K. gmina miasta W., określonego w tytule wykonawczym nr [..] z dnia 24 stycznia 2006r.

Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że wysokość wymierzonej grzywny nie przekracza granic wyznaczonych przez zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i zasady niezbędności (art. 7 § 3 tej ustawy). Wynika z nich obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. Organ uznał, że powyższa grzywna jest zasadna, gdyż zobowiązany uporczywie uchyla się od wykonania rozbiórki, gdyż obowiązku tego nie wykonuje od 14 lat i nie okazuje woli rzeczywistego i dobrowolnego wykonania tego obowiązku.

W zażaleniu na powyższe postanowienie A. P. zarzucił brak spełnienia przesłanek umożliwiających nałożenie grzywny oraz brak prawomocnego zakończenia sprawy wniesionych przez niego zarzutów wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co czyni niemożliwym uznanie obowiązku wynikającego z nakazu rozbiórki za wykonalny.

Rozpoznając zażalenie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 17 czerwca 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że A. P. nie wywiązał się z nałożonego na niego ostateczną decyzją z dnia 2 września 2005r. obowiązku. Stosując przepisy art. 121 § 1, § 2 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r. poz. 599) organ I instancji zasadnie w tej sytuacji ustalił wysokość grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku przymusowej rozbiórki przedmiotowych obiektów budowlanych na kwotę 5.000 zł, a wysokość nałożonej grzywny w celu przymuszenia ustalona została na podstawie art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy.

Kwotę nałożonej grzywny ustalono w maksymalnej wysokości przewidzianej w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w celu przymuszenia właściciela do niezwłocznego wykonania orzeczonej rozbiórki przy zastosowaniu środka egzekucyjnego -grzywny w celu przymuszenia, chcąc uniknąć w ten sposób dalszego uchylania się zobowiązanego od obowiązku wykonania rozbiórki i jednocześnie doprowadzić do skutecznego wykonania nakazanego obowiązku rozbiórki. W ocenie organu odwoławczego wysokość kwoty nałożonej na zobowiązanego nie przekracza granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i zasady niezbędności (art. 7 § 3 ustawy). Wynika z nich obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeśli obowiązek zostanie spełniony.

Organ wyjaśnił, że nałożenie na A. P. obowiązku uiszczenia grzywny w maksymalnej wysokości miało na celu skuteczne przymuszenie zobowiązanego do realizacji nakazanego obowiązku, biorąc pod uwagę fakt, że przez okres niemal 11 lat (tj. po tym jak Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w trybie odwoławczym decyzją z dnia 2 listopada 2005r. utrzymał w mocy decyzję nakazową organu I instancji) nie rozpoczęto rozbiórki. To skłoniło organ odwoławczy do stwierdzenia, że jeżeli zobowiązany nie zostanie przymuszony grzywną w ustalonej wysokości do wykonania ciążącego na nim obowiązku rozbiórki, sam dobrowolnie go nie wykona.

W tej sytuacji w ocenie organu odwoławczego nałożenie na zobowiązanego zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 marca 2016r. grzywny w wysokości 5.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektów na działce nr [...] w K., bez wymaganego pozwolenia na budowę, było prawnie uzasadnione, a wyznaczony termin na jej uiszczenie był wystarczający. Podkreślono przy tym, że istotą postępowania egzekucyjnego nie jest samo zapłacenie grzywny, a przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim nakazu rozbiórki. Dlatego należy podkreślić że sam fakt zapłacenia grzywny nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku dokonania rozbiórki obiektów budowlanych pobudowanych na terenie działki nr [..] w K. gmina miasta W. bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 września 2014r. oddalające zarzut wniesiony pismem z dnia 4 września 2014r. przez A. P. w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji a dotyczącego tytułu wykonawczego nr [..] z dnia 24 stycznia 2006r. Prawomocnym wyrokiem z dnia 16 września 2015r. sygn. akt II SA/Gd 154/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. P. na postanowienie z dnia 26 stycznia 2015r. W konsekwencji wniesione przez stronę zarzuty do tytułu wykonawczego zostały ostatecznie oddalone. Stwierdzono, że podnoszone przez odwołującego się argumenty o braku podstaw do nakładania grzywny, ponieważ zobowiązany wniósł zarzuty do tytułu wykonawczego, są niezasadne i nie mają wpływu na rozstrzygnięcie. Ponadto podkreślić należy, że w obiegu prawnym pozostaje prawomocna decyzja nakazująca rozbiórkę obiektów zlokalizowanych na terenie działki nr [..] w K. gmina miasta W. bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Odnosząc się do poruszanej w zażaleniu kwestii braku umożliwienia stronie czynnego udziału w postępowaniu stwierdzono, że w toku postępowania zażaleniowego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomieniem z dnia 6 maja 2016 r. przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia poinformował A. P. o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym, w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego zawiadomienia. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, A. P. odebrał zawiadomienie w dniu 24 maja 2016r., zaś do dnia wydania niniejszego postanowienia nie skorzystał z prawa zapoznania się z aktami sprawy ani też nie złożył żadnych uwag i wniosków. Stwierdzić zatem należy że organ umożliwił stronie czynny udział w postępowania, z czego zobowiązany nie skorzystał.

W skardze na powyższe postanowienie zarzucono:

1. naruszenie art. 119 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016, poz. 599), zwanej dalej u.p.e.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie, w świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy, ziściły się przesłanki określone w przepisie przy jednoczesnym błędnym uznaniu niecelowości zastosowania innego środka egzekucji, a przez to uznanie istnienia podstaw do nałożenia grzywny na skarżącego;

2. naruszenie art. 121 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie, w świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy, iż istniały podstawy do nałożenia na skarżącego grzywny w jej pełnym ustawowym wymiarze, a przez to naruszenie zasady uznania administracyjnego,

3. naruszenie art. 121 § 5 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i w świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy ustalenie wysokości grzywny nałożonej na skarżącego z pominięciem obowiązku jej wyliczenia w oparciu o normę prawną określoną w art. 121 § 5 u.p.e.a.

W tych okolicznościach skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organów, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające nałożenie grzywny. W pierwszej kolejności skarżący powołał się na wniesione wobec prowadzonej egzekucji zarzuty, które nie zostały prawomocnie rozstrzygnięte, oraz na okoliczność, że nałożenie grzywny nie zostało poprzedzone zbadaniem, czy możliwe jest zastosowanie innych środków egzekucyjnych. Organ nie podjął próby ustalenia, czy zasadnym nie byłoby zastosowanie innych środków egzekucyjnych. Poza tym skarżący zakwestionował wysokość nałożonej grzywny, która jest najwyższą możliwą wymierzaną na podstawie ustawy. Według skarżącego organ nadużył swoich uprawnień naruszając tym samym zasadę uznania administracyjnego. Organ nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy, które powinny zostać uwzględnione przy ustalaniu wysokości grzywny i nie dał temu wyrazu w uzasadnieniu postanowienia. Zakwestionowano również brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sposobu wyliczenia wysokości grzywny zgodnie z art. 121 § 5 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2016, poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie ich wydania. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwany dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzut. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Wbrew zarzutom skargi organy egzekucyjne obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w oparciu o poczynione ustalenia sformułowały prawidłowe wnioski i zastosowały właściwe przepisy prawa.

Kontroli legalności w niniejszym postępowaniu poddano postanowienie o nałożeniu na A. P. grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektów budowlanych zlokalizowanych na działce nr [..] w K. Podstawą prawną zakwestionowanych w skardze rozstrzygnięć był przepis art. 119 oraz art. 121 § 1, 2 i 4 oraz art. 122 u.p.e.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w warunkach związania oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania określonymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 153/15, mocą którego uchylono zaskarżone poprzednio postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 stycznia 2015 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji o wymierzeniu grzywny. Z uzasadnienia wyroku wynikało, że organy egzekucyjne rozpoznające sprawę wymierzenia grzywny zastosowały błędnie przepisy przewidujące możliwość nałożenia grzywny w wysokości 10.000 zł, podczas, gdy przepisy przewidujące taką wysokość grzywny wprowadzone zostały do porządku prawnego na mocy art. 94 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2007 r., nr 89, poz. 589), przy czym stosownie do treści art. 112 tej ustawy do egzekucji wszczętych na podstawie ustawy, o której mowa w art. 94, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 116 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej powołana nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji weszła w życie z dniem 1 lipca 2007 r., a rozpoznawanej sprawie, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych, postępowanie egzekucyjne wszczęto wraz z doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego z dnia 24 stycznia 2006 r., tj. w dniu 1 lutego 2016 r., z art. 26 § 5 u.p.e.a. wynika bowiem, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 13 kwietnia 2007 r. art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji miał natomiast następującą treść: Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4 (§ 1). Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 5 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 25 000 zł (§ 2). Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa (§ 4). I właśnie te przepisy miały zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

W konsekwencji organy ponownie orzekające w toku postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania obowiązku rozbiórki obiektów zlokalizowanych na działce nr [..] w K. objętego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia 2 września 2005 r. powinny były orzekać zgodnie z przepisami wskazywanymi przez przepisy przejściowe, które dopuszczały w takiej sytuacji wymierzenie grzywny w maksymalnej wysokości 5.000 zł.

Oceniając wykonanie powyższych wskazań sądu administracyjnego uznać należało, że organy uwzględniły wskazania sądu i procedowały zgodnie z treścią art. 121 u.p.e.a. sprzed zamiany dokonanej ustawą z dnia 13 kwietnia 2007 r., który przewidywał maksymalną kwotę grzywny w wysokości 5.000 zł, a nie jak wcześniej orzeczono – 10.000 zł.

Przystępując natomiast do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika z art. 1 u.p.e.a. Obowiązek ten wynika z kolei z tytułu wykonawczego. Podkreślenia wymaga, że postępowanie egzekucyjne nie jest tym etapem postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze. Takie kwestie rozstrzygają się na etapie postępowania administracyjnego, które w niniejszej sprawie zostało ostatecznie zakończone, a decyzja rozstrzygająca o rozbiórce wydana w 2 września 2005 r. przez organ pierwszej instancji nadal pozostaje w obrocie prawnym, i co więcej jest nadal niewykonana. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jak stanowi o tym art. 29 § 1 u.p.e.a. Jest to przepis o kluczowym znaczeniu dla określenia uprawnień organu egzekucyjnego.

Zadaniem organu egzekucyjnego jest stosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie (art. 7 § 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny nie może natomiast podejmować żadnych działań ingerujących w treść decyzji, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

Z całokształtu zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że podstawą egzekwowanego obowiązku jest decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 września 2005 r., która stała się ostateczna z dniem 2 listopada 2005r., czyli z dniem wydania przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia 2 września 2005r. Skarżący nie zakwestionował tej decyzji skutecznie na drodze postępowania sądowoadmnistracyjnego, dlatego też decyzja ta jako ostateczna funkcjonuje w obrocie prawnym i mogła stanowić podstawę wszczęcia egzekucji administracyjnej.

Warunki do podjęcia takich czynności egzekucyjnych zaistniały, albowiem zobowiązany nie wykonał nałożonego na niego obowiązku rozbiórki, co potwierdziły oględziny działki nr [..] przeprowadzone w dniu 19 maja 2014 r. W tych okolicznościach organ egzekucyjny podjął decyzję o zastosowaniu jednego ze środków egzekucyjnych zmierzających do przymusowego wykonania nałożonego obowiązku. Przy czym należy zwrócić uwagę, że zaskarżone postanowienie wydane zostało po prawomocnym oddaleniu zarzutów skarżącego w sprawie prowadzonej egzekucji wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 154/15. W tym zakresie zarzuty skargi są bezpodstawne.

Zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a., w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, a takimi środkami w postępowaniu dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym są grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni (art. 1a pkt 12 lit. b). Z uwagi na charakter obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie organ egzekucyjny miał możliwość zastosowania jedynie dwóch środków egzekucyjnych spośród wymienionych wyżej: grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego.

Zgodnie z dyspozycją art. 119 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji o charakterze niepienieżnym (§ 2). W tej sytuacji organ egzekucyjny winien był rozważyć zasadność zastosowania środków przewidzianych w ustawie w celu przymuszenia zobowiązanych do wykonania obowiązku rozbiórki.

Mając powyższe regulacje na uwadze sąd nie dopatrzył się zasadności wskazanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego. W ocenie sądu w toku postępowania organy podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a postępowanie było prowadzone w sposób, który pogłębiał zaufanie do organów państwa, a także świadomość i kulturę prawną obywateli. Organy działały w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Organy przeprowadziły wszystkie konieczne do wyjaśnienia sprawy dowody. Zebrały w sposób wyczerpujący i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, który został całościowo oceniony, czemu dano wyraz w uzasadnieniu prawnym i faktycznym, które odpowiada wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Tym samym w sprawie brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego pomimo tego, że został określony w najwyższej wysokości przewidzianej przez ustawę. Dopiero brak skuteczności grzywny w celu przymuszenia winien być podstawą do zastosowania innego środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku przewidzianego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Nadto, zgodnie z art. 126 u.p.e.a., uiszczona lub ściągnięta grzywna może być w uzasadnionych przypadkach zwrócona w części lub całości. Unormowania te wskazują, że środek egzekucyjny w postaci grzywny jest, co do zasady, środkiem o charakterze łagodniejszym od wykonania zastępczego. W przypadku zastosowania tego drugiego środka, zobowiązany do dokonania rozbiórki zostaje bowiem zgodnie z art. 127 i 133 § 1 u.p.e.a., obciążony pełnymi kosztami wykonania zastępczego.

Według sądu organy administracji prawidłowo określiły wysokość grzywny kierując się przede wszystkim w okolicznościach przedmiotowej sprawy zapewnieniem skuteczności tego środka egzekucyjnego oraz charakterem nałożonego obowiązku. Wysokość wymierzonej grzywny mieści się w granicach wskazanych przez art. 121 § 2 ustawy i została prawidłowo uzasadniona w zaskarżonym postanowieniu. Według sądu dokonana przez organy ocena nie nosi cech dowolności. Grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku, powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość zmobilizowała zobowiązanego do realizacji nakazu rozbiórki. Celem nałożenia grzywny jest między innymi uniknięcie konieczności sięgania do następnego dolegliwszego środka egzekucyjnego, jakim jest wykonanie zastępcze. Zgodnie z art. 121 § 4 ustawy, w przypadku egzekucji dotyczącej spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Wymierzając grzywnę organ musi zatem uwzględnić, iż środek ten, z uwagi na jednokrotność zastosowania, musi być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić jego skuteczność. Organ egzekucyjny ustalając wysokość grzywny uwzględnił prawidłowo długotrwałe powstrzymywanie się skarżącego od wykonania rozbiórki (11 lat). Decyzja nakazująca rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego wydana została bowiem już w dniu 2 września 2005 r., a utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia 2 listopada 2005 r. Wskazane okoliczności uprawniają do wniosku, że skarżący uporczywie i długotrwale uchylał się od wykonania nałożonego na niego obowiązku, co uzasadniało zastosowanie przez organy egzekucyjne skutecznego środka motywującego dłużnika do wykonania obowiązku.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonego postanowienia z obowiązującym prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., albowiem przedmiotem zaskarżenia uczyniono postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.