Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 383/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie: WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 06 października 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddalono skargę w całości.


UZASADNIENIE

M. S. (dalej również jako: "skarżący") pismem z dnia 19 maja 2022 r. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] ([...]) – decyzja organu I instancji dotyczy przyznania skarżącemu zasiłku celowego w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu brakującego opału na okres zimowy [...]; zakupu energii elektrycznej do licznika przedpłatowego wraz z opłatą abonamentową; na dopełnienie butli gazowej; opłacenie bieżącego rachunku za wodę i kanalizację; dofinansowanie do zakupu leków.

Zaskarżona decyzja SKO w K. (organ II instancji) [...] z dnia 19 kwietnia 2022 r. zapadła po ponownym rozpoznaniu sprawy w wyniku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1924/20, w którym Sąd uchylił decyzję organu II instancji – SKO w K. z dnia [...] października 2020 r., [...]

Zgodnie z treścią przepisu art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Dodać należy, że już poprzednio sprawa była przedmiotem rozpoznania przez WSA w Poznaniu (sygn. akt IV SA/Po 484/19). Wyrokiem z dnia 17 października 2019 r. Sąd uchylił decyzję SKO w K. w związku z brakiem należytego jej uzasadnienia.

Pismem z dnia 8 stycznia 2019 r. M. S. wniósł o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem "na potrzebę pilną i niezbędną", tj. zakup brakującego opału na okres zimowy [...]; zakupu energii elektrycznej do licznika przedpłatowego wraz z opłatą abonamentową; na dopełnienie butli gazowej; opłacenie bieżącego rachunku za wodę i kanalizację; wykupienia leków na receptę.

Dnia 23 stycznia 2019 r. przeprowadzono z wnioskodawcą aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz odebrano od niego oświadczenie o stanie majątkowym. Wynika z nich, że M. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe we własnym domu jednorodzinnym o powierzchni [...] m2; nie pracuje zawodowo ani dorywczo oraz nie jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy; posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Wysokość dochodu to [...] zł - nie przekroczono kryterium dochodowego; utrzymuje się z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K..

W stanie faktycznym sprawy decyzją z [...] lipca 2020 r. ([...]) Prezydent Miasta K. (dalej też jako "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji"), po ponownym rozpoznaniu wniosku M. S. z 08 stycznia 2019 r, i w związku z uchyleniem decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 2019 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu brakującego opału na okres zimowy [...]; zakupu energii elektrycznej do licznika przedpłatowego wraz z opłatą abonamentową; na dopełnienie butli gazowej; opłacenie bieżącego rachunku za wodę i kanalizację; dofinansowanie do zakupu leków.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że decyzją pierwszoinstancyjną z [...] lutego 2019 r. przyznano skarżącemu zasiłek celowy w kwocie [...]zł. W przyznanym zasiłku celowym kwota [...]zł to dofinansowanie do zakupu brakującego opału na sezon grzewczy [...]. Dofinansowanie do zakupu energii elektrycznej to kwota [...]zł, gdyż zgodnie z dokumentacją będącą w posiadaniu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (dalej w skrócie "MOPS") strona dokonała doładowania licznika energii elektrycznej w dniu [...] marca 2018 r. na kwotę [...]zł, w dniu [...] lipca 2018 r. na kwotę [...]zł, w dniu [...] sierpnia 2018 r. na kwotę [...]zł i w dniu [...] listopada 2018 r. na kwotę [...]zł – łącznie w 2018 r.: [...] zł, co w przeliczeniu na okres 12 miesięcy stanowi kwotę [...]zł miesięcznie. Dofinansowanie do zakupu napełnienia butli gazowej wynosi [...] zł, dofinansowanie do opłacenia bieżącego rachunku za wodę i kanalizację (przy uwzględnieniu, że decyzją Prezydenta Miasta z [...] września 2019 r. został stronie przyznany zasiłek na zakup opału i opłaty za wodę i kanalizację w wysokości [...] zł) – [...] zł, a dofinansowanie do zakupu leków – [...] zł. Dalej organ wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę ustalił, iż strona regularnie korzysta z pomocy opieki społecznej, od stycznia do grudnia 2018 r. na zasiłki przyznano stronie [...] zł (stałe), [...] zł (celowe), [...] zł na zakup posiłków (okresowy). Dochodem strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. grudniu 2018 r. był zasiłek stały – [...] zł.

Decyzją z [...] października 2020 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując w uzasadnieniu, że M. S. nie przekroczył kryterium dochodowego, w związku z czym organ I instancji zasadnie uznał, iż spełnia on przesłanki do przyznania przedmiotowej pomocy. Ponadto, zdaniem SKO, organ I instancji w pełni zebrał materiał dowodowy w sprawie oraz dokonał wszechstronnej oceny sytuacji materialno-zdrowotnej wnioskodawcy. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm.; dalej w skrócie "u.p.s.") pomoc ta jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nie ulega wątpliwości, że środki finansowe dostarczane na realizowanie przez organy administracji publicznej zadań z zakresu pomocy społecznej są niewystarczające w porównaniu ze stosunkowo dużą liczbą osób korzystających z tego typu wsparcia, Powyższe okoliczności – jak stwierdziło SKO, z powołaniem się na wyrok NSA z 23 marca 2017 r. o sygn. akt I OSK 2044/15 – są faktami powszechnie znanymi, podejmowane są bowiem często w prasie, radiu i telewizji. W konsekwencji tego organy pomocy społecznej nie są w stanie realizować wszystkich potrzeb swych beneficjentów, a w związku z tym zmuszone są ograniczyć, jak w przypadku niniejszej sprawy, do zabezpieczenia podstawowych potrzeb, i to w ograniczonej wysokości. Dalej SKO stwierdziło, że zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z przepisami prawa oraz jest w pełni słuszna i zasadna. Przy jej wydawaniu organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Materiał sprawy został bowiem zebrany w sposób prawidłowy, na jego podstawie dokonano całościowej oceny sytuacji materialno-bytowej M. S. oraz rozpatrzono pozytywnie jego wniosek, jednakże z uwagi na ograniczone możliwości finansowe przyznano wnioskowane świadczenie w niewielkiej – z punktu widzenia skarżącego – wysokości.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1924/20, Sąd uchylił decyzję organu II instancji – SKO w K. z dnia [...] października 2020 r., [...]

W uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. akt IV SA/Po 1924/20 WSA w Poznaniu wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie, organ II instancji powinien – zgodnie z właściwie rozumianą zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego – rozpoznać sprawę powtórnie merytorycznie w jej całokształcie, a nie przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Następnie winien dać temu należyty wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji, które powinno zawierać także odniesienie się do zarzutów i argumentów podniesionych przez skarżącego. Strony mają bowiem prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym.

Po przekazaniu prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu sygn. akt IV SA/Po 1924/20, SKO w K. wydało decyzję [...] z dnia 19 kwietnia 2022 r., w której utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję (decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 2020 r. ([...]).

W decyzji organu II instancji [...] podano, że Organ pierwszej instancji wskazał, że w roku poprzednim do złożonego wniosku (tj. 2018) M. S. otrzymał pomoc o łącznej wartości [...] zł (a więc ok. [...] zł miesięcznie). Wskazano ponadto, że w roku budżetowym 2019 budżet przeznaczony na zasiłki i pomoc w naturze wynosił [...] zł ([...] zł miesięcznie). Kwota ta pokryć musiała pomoc w formie zasiłków okresowych, celowych, gorącego posiłku dla dzieci i młodzieży, kosztów pogrzebów, zapewnienia schronienia oraz innych.

W uzasadnieniu objętej skargą decyzji wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się do organu pierwszej instancji o podanie informacji dotyczącej średniej wysokości zasiłku celowego. Jak wynika z odpowiedzi organu - w roku budżetowym 2018 średnia wysokość zasiłku celowego wynosiła ok. [...] zł, a więc pomoc przyznana M. S. znacznie przewyższa tę kwotę.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego pomocą społeczną należy objąć przede wszystkim osoby, których sytuacja materialno-bytowa jest nie tylko ciężka, ale które to osoby współpracują z pracownikami socjalnymi i nie prezentują jedynie roszczeniowej postawy. Tymczasem organ zaznaczył, iż postawę M. S. należy ocenić właśnie jako roszczeniową - odwołujący nigdy bowiem nie był zadowolony z przyznanej pomocy i każdorazową odwołuję się od wszelkiej otrzymanej kwoty.

SKO wskazało, że pomimo tego organ pierwszej instancji rozpoznał wniosek M. S. pozytywnie i przyznał mu wnioskowaną pomoc - chociaż z zbyt niskiej (z punkty widzenia skarżącego) kwocie. Wysokość ta jednak, zdaniem. Kolegium, odpowiada możliwościom budżetowym organu oraz jest adekwatna do celów, na jakie została przyznana. Wskazano, że w roku 2018 M. S. dokonał doładowania licznika energii elektrycznej w kwocie ok. [...] zł, co w przeliczeniu daje kwotę ok. [...] zł miesięcznie. Kwota [...]zł została przeznaczona na dofinansowanie do zakupu opału, [...] zł na dofinansowanie do zakupu leków, kwota [...]zł na dofinansowanie do bieżącego rachunku za wodę i kanalizację, natomiast kwota [...]zł na dofinansowanie dopełnienia butli gazowej.

Dodatkowo SKO zaznaczyło, że M. S. posiada dom własnościowy oraz ma przyznany stały dochód w kwocie [...]zł miesięcznie (w postaci zasiłku stałego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.), a więc wedle organu jego najpilniejsze potrzeby egzystencjalne nie są zagrożone. Pomimo tego każdego miesiąca występuje do organu pomocy społecznej o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie bieżących rachunków oraz zakup rzeczy materialnych (leków, odzieży, butów, pościeli, węgla i innych - zależnych od pory roku). Z tego względu według organu instytucję pomocy społecznej odwołujący traktuje jako źródło stałej pomocy.

SKO zaznaczyło także, iż skarżący nigdy nie jest zadowolony z rozstrzygnięć organu pierwszej instancji, chociaż każdorazowo jest informowany w uzasadnieniu decyzji organu, iż Ośrodek posiada ograniczony budżet, natomiast z prośbą o pomoc występuje wiele osób.

W konsekwencji SKO stwierdziło, iż zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa oraz jest w pełni słuszna i zasadna, a przy jej wydawaniu, według SKO, organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

W skardze skarżący wskazał, że wnoszoną skargą zaskarża w całości decyzje SKO i MOPS K. ([...]; [...]) z uwagi na naruszenie prawa materialnego przez organu I i II instancji o zasiłku celowym, w tym bezczynność SKO z naruszeniem terminów z art. 35 par. 1 i par. 3 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w postepowaniu odwoławczym.

Skarżący wniósł o uchylenie skarżonych decyzji organu I i II instancji, które noszą znamiona dowolności, arbitralności z pominięciem milczeniem ważnych faktów, z wykroczeniem poza ramy prawne.

W skardze zawarto również wniosek o przyznanie pomocy prawnej i zwolnienie z kosztów sądowych w całości.

Skarżący podał w skardze, że w związku z wyrokiem WSA w Poznaniu o sygn. akt IV/SA/Po 1924/20 przez okrągły SKO nie rozpatrzyło odwołania merytorycznie.

Według skarżącego wydana decyzja SKO jest tylko praktycznie przekopiowaniem swojego wcześniejszego uzasadnienia decyzji z dnia [...] październiak 2020 r. znak [...] itd.

Skarżący w skardze zarzucił, że rozpatrzeniem rzekomym w SKO zwrócono się z informacją do MOPS o średnią wysokość zasiłków celowych z roku 2018 (a wniosek skarżącego do MOPS – K. wpłynął na 2019 r. budżetowy), w SKO oceniono skarżącego, że prezentuje jedynie postawę roszczeniową i że nie współpracuje z pracownikiem socjalnym MOPS, co jest według skarżącego kłamstwem i w decyzji organu I instancji takowych twierdzeń nie ma, skarżący wniósł o to, by Sąd zwrócił na to uwagę.

Według oceny skarżącego, w SKO nie zadano sobie najmniejszego trudu w związku z wyrokiem WSA w Poznaniu do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i odwołania. W żaden sposób SKO nie zastosowało się do wytycznych Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku. Według skarżącego utrzymanie w mocy nie stanowi o rozpatrzeniu odwołania i interesu prawnego obywatela po raz kolejny. Rozpatrzenie sprawy o zasiłek celowy jest sprawą indywidualną a sytuacja każdej osoby jest inna, tzn. bytowa, finansowa czy zdrowotna związana z potrzebami takiej osoby.

Skarżący przedstawił w skardze, że według niego "w SKO bardzo wściekli się, że skarżący wnioskuje do MOPS o zasiłki celowe oraz na wnoszone odwołania". Skarżący wyraził sprzeciw w stosunku do oceniania skarżącego w SKO, że prezentuje postawę roszczeniową, co jest zdaniem skarżącego szkalowaniem jego osoby.

Skarżący zarzucił naruszenie zasady praworządności, w tym art. 6, 7, 8, 9 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 35 par. 1 k.p.a. art. 136 k.p.a., gdyż przez rok nie toczyło się żadne postępowanie wyjaśniające, co stanowi przewlekłość rzekomego rozpoznania odwołania.

W odpowiedzi na skargę pismem z dnia 15 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi w całości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po zapoznaniu się z argumentacją skarżącego stwierdziło, że podniesione zarzuty są bezzasadne. Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany własnej decyzji z dnia 19 kwietnia 2022 r., w związku z czym podtrzymało w całości swoje stanowisko w niej przedstawione.

Postanowieniem z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt IV SPP/Po [...] starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz umorzono postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienia od kosztów sądowych.

Pismem z dnia 12 września 2022 r. radca prawny T. B. podtrzymał w całości skargę wniesioną przez skarżącego oraz w uzupełnieniu skargi zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 par. 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie i zebranie materiału dowodowego i nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, co w efekcie skutkowało naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 3 w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i przyznanie zasiłku celowego w zaniżonej wysokości, nieadekwatnej do potrzeb M. S. i tym samym nieodpowiedniej do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego, słusznego interesu obywateli oraz prowadzenia postepowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa – czego przejawem było nieuczynienie jakichkolwiek ustaleń co do rzeczywistego pozimowe uzasadnionych potrzeb skarżącego z jednej strony, a z drugiej strony co do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy.

Naruszenie art. 138 par. 1 pkt 1 k.p.a. w związku z naruszeniem art. 107 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

Naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przez SKO do oceny i wskazań zawartych w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1924/20.

Mając na względzie powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w K. w całości

2) przyznanie na rzecz pełnomocnika skarżącego działającego z urzędu w postępowaniu administyracyjnym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu wedłuch norm przepisanych powiększonych o stawkę VAT 23 %.

3) o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

a) karty informacyjnej leczenie szpitalnego z dnia [...]

b) karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...]

obu na fakt pogarszającego się stanu zdrowia M. S..

W uzasadnieniu pisma z dnia 12 września 2022 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego wskazał, że po uchyleniu poprzedniej decyzji przez WSA w Poznaniu SKO w K. ponownie nie rozpoznało sprawy merytorycznie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania czym naruszyło art. 15 k.p.a. Ponadto, SKO w K. według pełnomocnika skarżącego nie zastosowało się do oceny i wskazań zawartych w przywołanym wyroku WSA, czym naruszyło według pełnomocnika skarżącego art. 153 p.p.s.a.

Pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że w obecnych czasach z uwagi na inflację, jak również wzrost wszelkich kosztów podstawowych towarów i usług kwota [...]zł miesięcznie ma charakter wyłącznie symboliczny i skarżący nie jest w stanie zaspokoić z tej kwoty najpilniejszych potrzeb.

Pełnomocnik skarżącego powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 2310/20.

Wskazano również, że skarżący nie rozumie dlaczego przyznane mu zostało jedynie dofinansowanie, a nie pełna kwota, która pozwoliłaby na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb (a więc wydanie decyzji w części odmownej) wymaga wskazania jakimi kryteriami kierował się organ, rozpoznając konkretną sprawę. Według pełnomocnika w zaskarżonej decyzji nie wskazano na żadne kryteria które przesądziłyby o przyznaniu skarżącemu pomocy w ustalonej wysokości przez organ.

Ponadto, pełnomocnik podkreślił, że wskazanie w decyzji SKO, iż postawę skarżącego należy traktować jako roszczeniową, pozostaje w oczywistej sprzeczności z faktem, że korzysta on z prawa do zaskarżenia decyzji administracyjnych zapadłych w jego sprawie, a to nie może być oceniane jako działanie negatywne i de facto mające obciążyć jego postępowanie. To bowiem obowiązkiem organu jest wszechstronne rozważenie zebranego materiału dowodowego, jego ocena aby można było mówić o uzasadnionej podstawie odmowy zasiłku celowego w konkretnej sprawie. Ponadto, pełnomocnik podtrzymał stanowisko skarżącego, który zarzucił organowi przewlekłość prowadzonego postepowania wraz z argumentami przytoczonymi w skardze z dnia 19 maja 2022 r.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił, że organ nie wyjaśnił dlaczego kwotę przyznaną w decyzji uznał za wystarczającą dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022, poz. 329 – dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021, poz. 735 ze zm. – dalej jako: k.p.a.) oraz ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2004 Nr 64, poz. 593 t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 dalej jako: u.p.s.).

Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] ([...]) utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji tj. decyzje Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 2020 r., znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu brakującego opału na okres zimowy [...], zakupu energii elektrycznej do licznika przedpłatowego wraz z kartą abonamentową, na dopełnienie butli gazowej, opłacenie bieżącego rachunku za wodę i kanalizację, dofinansowanie do zakupu leków.

Uprzedzając omówienie zasadniczych motywów podjętego rozstrzygnięcia - szczególnie zaakcentować trzeba, że Skarżącemu przyznano pomoc na częściowe pokrycie zgłoszonych potrzeb. Jak wynika z akt sprawy M. S. wnioskiem z dnia 08 stycznia 2019 r. wystąpił o zasiłek celowy, zasiłek ten został mu przyznany w kwocie [...]zł. Skarżący kwestionuje jednak wysokość udzielonej mu pomocy (por.: Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 05 maja 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 1047/21 – nieprawomocny dotyczący sprawy skarżącego w której kwestionowana była również wysokość przyznawanego zasiłku celowego i przedstawione tam rozważania, które Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela i powołuje się na nie w dalszej części uzasadnienia).

W następnej kolejności należy wskazać, że rozpoznając niniejsza sprawę Sąd miał na uwadze pełen jej kontekst, a mianowicie, że, jak Sądowi wiadomym jest z urzędu, M. S. pozostaje beneficjentem pomocy społecznej co najmniej od 2011 r. (por. np. sprawa o sygn. IV SA/Po 390/11).

Od 2011 r. Skarżący systematycznie otrzymuje pomoc w formie zasiłków (stałego, okresowego oraz zasiłków celowych na pokrycie kosztów zakupu żywności, zakupu opału, pokrycia rachunków związanych z utrzymaniem zamieszkiwanego lokalu oraz zakupu leków).

Niezależnie od tej (opisanej powyżej) pomocy Skarżący regularnie zwraca się - ponadto również - o inne zasiłki celowe, np. na: "zakup nowego okna do pokoju", "na zakup środków czystości" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 389/11), "środków czystości i higieny osobistej" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 504/13), "2 worków gładzi szpachlowej, 5l unigruntu, 2 kolanka i rury łączącej do pieca typu cyganek" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 879/15); "zakup bielizny pościelowej oraz 5 worków zaprawy cementowej" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 860/15); "dofinansowanie do zakupu odzieży jesienno-zimowej oraz rusztu do pieca typu "cyganek" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 1000/15); "uzupełnienie brakującego opału na sezon grzewczy [...]" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 439/16); "doładowanie telefonu komórkowego oraz kosztów związanych z zakupem biletów KLA" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 947/17, sygn. IV SA/Po 824/17); "zakup 5 rolek papy dachowej oraz środka do jej klejenia" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 26/18); "zakup kurtki, spodni i obuwia zimowego oraz środków czystości i higieny osobistej" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 331/18), "zakup odzieży jesienno-zimowej (tj. spodni, kurtki i obuwia)" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 63/19), "zakup talerzy, garnków, patelni, szklanek i sztućców" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 43/19), "zakup 3 rolek papy dachowej, 10 litrów kleju na zimno do klejenia papy, 1 paczki gwoździ, listew bocznych do obróbki dachu, na zakup obuwia" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 605/19), "zakupu węgla i drewna opałowego na sezon grzewczy [...]" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 1019/19), "odzieży jesienno-zimowej" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 141/19); "zakup 1 rolki papy dachowej asfaltowej, 2 kolanek oraz rury łączącej do pieca typu cyganek, linoleum - wykładziny do kuchni o powierzchni około 17 metrów kwadratowych" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 140/20), "obuwia zimowego oraz czajnika elektrycznego" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 740/20), "zakup talerzy, garnków, patelni, szklanek i sztućców" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 603/20); "dofinansowanie do zakupu brakującego opału na okres zimowy [...]" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 1924/20); "zakup bielizny pościelowej, zakup odzieży wiosennej, zakup 10 litrów farby emulsyjnej" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 1904/20), "zakup środków czystości" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 1926/20); "zakup obuwia jesienno zimowego lub zimowego, zakup spalinowej piły do cięcia drewna, dwóch poduszek pod głowę do spania" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 64/21); "zakup dwóch konwektorowych grzejników elektrycznych oraz piżamy" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 502/21); "zakup odzieży jesienno-zimowej" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 503/21), "zakup trzech kartonów płytek PCV na ścianę do kuchni, jeden worek kleju do płytek" (por. sprawa o sygn. IV SA/Po 535/21) – por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 05 maja 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 1047/21.

Reasumując od 2011 r. Skarżący pozostaje w stałym, nieprzerwanym i bezpośrednim kontakcie z organami świadczącymi pomoc społeczną. Organom tym, sytuacja Skarżącego jest doskonale znana (czego z resztą ani Skarżący, ani jego pełnomocnik nie kwestionują). Co więcej, dzięki bieżącemu monitorowaniu sytuacji Skarżącego (na skutek znacznej liczby składanych przez niego wniosków), ustalenia organów na okoliczność sytuacji Skarżącego są na bieżąco weryfikowane i aktualizowane.

Zaakcentować trzeba również, że - co do zasady - wnioski Skarżącego o przyznanie pomocy są uwzględniane, a kwestią sporną staje się jedynie wysokość zasiłku, jaką - w ocenie Skarżącego - należało mu przyznać.

Na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter tzw. decyzji uznaniowej. To oznacza, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia w żądanej wysokości. Organ przyznając świadczenia z pomocy społecznej kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru tych świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i możliwościom pomocy społecznej. Organ ma prawo, w ramach uznania administracyjnego, do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, prowadzonej w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na te świadczenia, które jako ograniczone muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia. Przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby ona zostać faktycznie zrealizowana. Niewątpliwie organ nie może zaspokoić wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych, potrzeb osób ubiegających się o pomoc, tym bardziej w żądanej przez nich maksymalnej wysokości.

Jak wyjaśniał już Naczelny Sąd Administracyjny M. S. (w sprawie o sygn. I OSK 1323/20) oddalając jego skargę kasacyjną, w innej sprawie (jednak również dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku celowego) "nawet spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami".

Natomiast oddalając inną skargę kasacyjną M. S. (o sygn. I OSK 588/21) Naczelny Sąd Administracyjny, wyjaśniał Skarżącemu również, że cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak roszczenia prawnego do świadczenia pomocy (por. wyrok NSA z dnia 21.10.2021 r. sygn. I OSK 588/21). Powołując się na Trybunał Konstytucyjny (wyrok TK z 20.11.2001 r. SK 15/01 (OTK 2001/8/252) NSA podkreślił, że zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (W. Łączkowski, Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych, RPEiS 2004/1/8 i n.). Celem pomocy społecznej nie jest stałe zastępowanie osobistej aktywności osób w zakresie dostarczania rodzinie środków utrzymania. Pomoc społeczna nie może bowiem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (wyrok NSA z 28.5.2013 r. I OSK 2132/12, Lex 1557129).

O subsydiarnym charakterze prawa pomocy świadczy m.in. art. 3 ust. 1 u.p.s. Stanowi on, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny - a nie je wyręcza. To, że Skarżący jest długotrwale chory, niepełnosprawny i niezdolny do pracy, stanowiło przesłanki przyznania skarżącemu zasiłku celowego (art. 39 u.p.s.). Pomoc ta nie może jednak zostać udzielona w oderwaniu od możliwości finansowych organu.

W badanej sprawie uzasadnieniu objętej skargą decyzji wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się do organu pierwszej instancji o podanie informacji dotyczącej średniej wysokości zasiłku celowego. Jak wynika z odpowiedzi organu - w roku budżetowym 2018 średnia wysokość zasiłku celowego wynosiła ok. [...] zł, a więc pomoc przyznana M. S. znacznie przewyższa tę kwotę. W ocenie Sądu organ zasadnie posłużył się danymi za rok 2018, a więc poprzedni rok kalendarzowy w stosunku do roku którego dotyczy wniosek z dnia 08 stycznia 2019 r.

W decyzji organu II instancji wskazano, że Organ pierwszej instancji podał, że w roku poprzednim do złożonego wniosku (tj. 2018) M. S. otrzymał pomoc o łącznej wartości [...] zł (a więc ok. [...] zł miesięcznie). Wskazano ponadto, że w roku budżetowym 2019 budżet przeznaczony na zasiłki i pomoc w naturze wynosił [...] zł [...] zł miesięcznie). Kwota ta pokryć musiała pomoc w formie zasiłków okresowych, celowych, gorącego posiłku dla dzieci i młodzieży, kosztów pogrzeby, zapewnienia schronienia oraz innych.

Organ I instancji wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę ustalił, iż skarżący regularnie korzysta z pomocy opieki społecznej, od stycznia do grudnia 2018 r. na zasiłki przyznano stronie [...] zł (stałe), [...] zł (celowe), [...] zł na zakup posiłków (okresowy). Dochodem skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. grudniu 2018 r. był zasiłek stały – [...] zł.

Zdaniem Sądu organ II instancji w wystarczającej mierze zrealizował wytyczne Sądu zawarte w poprzednim orzeczeniu tj. wyroku WSA w Poznaniu sygn. akt IV SA/Po 1924/20 z dnia 21 kwietnia 2021 r. odnośnie uzasadnienia decyzji i wskazania jej motywów. W decyzji objętej skargą organ wskazał, po zasięgnięciu danych z organu I instancji, że zasiłek celowy przyznany skarżącemu jest wyższy niż średnia wartość zasiłku celowego, podano również łączną wartość pomocy otrzymanej przez skarżącego, co oznacza, że organy nie pozostawiają skarżącego bez pomocy, jest mu ona udzielana, jednak w zasadzie za każdym razem skarżący kwestionuje jej wysokość. Nie bez znaczenia w tym kontekście pozostaje, w ocenie Sądu fakt, że Skarżący który otrzymał pomoc m.in. na zakup opału a, zamieszkuje w lokalu o powierzchni [...]. Powierzchnia wymagająca ogrzania jest zatem stosunkowo niewielka.

W ocenie Sądu, mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy i jej kontekst, SKO przedstawiło wystarczającą argumentację, związaną z tym, że wysokość przyznanego zasiłku celowego odpowiada możliwościom budżetowym organu oraz jest adekwatna do celów, na jakie została przyznana, biorąc pod uwagę to, że w roku 2018 M. S. dokonał doładowania licznika energii elektrycznej w kwocie ok. [...] zł, co w przeliczeniu daje kwotę ok. [...] zł miesięcznie. Kwota [...]zł została przeznaczona na dofinansowanie do zakupu opału, [...] zł na dofinansowanie do zakupu leków, kwota [...]zł na dofinansowanie do bieżącego rachunku za wodę i kanalizację, natomiast kwota [...]zł na dofinansowanie dopełnienia butli gazowej.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji Sąd wziął pod uwagę, że Skarżący od lat pozostaje stałym beneficjentem pomocy społecznej, a jego sytuacja (ustalenia faktyczne w sprawie) pozostaje niekwestionowana, jest udokumentowana w aktach sprawy i jest organom oraz Sądowi znana. Pomoc społeczna jest Skarżącemu udzielana regularnie, a Skarżący konsekwentnie skarży decyzje przyznające mu wnioskowaną pomoc, w niższych niż oczekiwałby kwotach. Analiza żądań kolejnych wniosków Skarżącego oraz składanych przez niego skarg prowadzi do wniosku, że Skarżący z biegiem lat błędnie zaczął wnioski o poszczególne zasiłki utożsamiać z przysługującym mu roszczeniem prawnym do świadczenia pomocy. Uwagę na to zwrócił Skarżącemu Naczelny Sąd Administracyjny, wyjaśniając M. S., że "brak roszczenia prawnego do świadczenia pomocy" (por. wyrok NSA o sygn. I OSK 588/21). Jednocześnie, jak Sądowi wiadomo z urzędu, Skarżący instrumentalnie niekiedy wykorzystuje pomoc państwa, np. podejmując zatrudnienie jako osoba posiadająca status bezrobotnego (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. I OSK 502/17), oraz sam podważa wiarygodność składanych przez siebie oświadczeń np. zatajając przed organami swoją rzeczywistą sytuację (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 lutego 2022 r. sygn. IV SA/Po 943/21), co z kolei generuje po stronie organów obowiązek prowadzenia postępowań w trybach nadzwyczajnych (por. np. sprawy o sygn. IV SA/Po 701/16, IV SA/Po 702/16, IV SA/Po 703/16, IV SA/Po 704/16).

Reasumując, mając na uwadze pełen kontekst badanej sprawy Sąd zaskarżoną decyzję uznał za prawidłową. Organ nie naruszył art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a.

Nie ulega wątpliwości, że uzasadnienie decyzji organu II instancji mogły być bardziej pogłębione (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.), lecz – zważywszy na konkretne okoliczności badanej sprawy - nie wpłynęło to na prawidłowość aktu subsumcji.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych i przedłożonych dokumentów w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego z dnia 12 września 2022 r., dotyczących sytuacji zdrowotnej skarżącego należy wskazać, że załączona dokumentacja medyczna dotyczy zdarzeń z roku 2022, natomiast wniosek w badanej sprawie został złożony w dniu 08 stycznia 2019 r.

Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego - które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji wyroku.