Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3260/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7,77,80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 501/20 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na rzecz Rzecznika Praw Pacjenta kwotę 1800 (słownie: jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 września 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 501/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...], na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1-2, art. 65 ustawy z dnia 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 849 ze zm.), Rzecznik Praw Pacjenta uznał konkretnie opisane praktyki stosowane przez skarżącą Spółkę za naruszające zbiorowe prawa pacjenta i nakazał ich zaniechanie (pkt 1), jednocześnie zobowiązał Spółkę do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów poprzez wykonanie wymienionych w podpunktach od a) do c) konkretnych czynności (pkt 2), nakazał złożenie organowi w terminie 30 dni, informacji o stopniu realizacji działań polegających na usunięciu lub zmianie przepisów "Regulaminu udostępniania dokumentacji medycznej w [...] sp. z o.o.", które to działania są niezbędne do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów (pkt 3), nakazał złożenie Rzecznikowi Praw Pacjenta w nieprzekraczalnym trzydziestodniowym terminie, informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów (pkt 4); decyzji w zakresie jej pkt 1 został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Powyższa decyzja stała się ostateczna.

Po przeprowadzeniu z urzędu postępowania co do kwestii wykonania nałożonych wskazaną wyżej decyzją obowiązków, Rzecznik Praw Pacjenta decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] (zaskarżoną w tej sprawie), na podstawie art. 68 w zw. z art. 65, art. 70, art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, nałożył na skarżącą Spółkę karę pieniężną w wysokości 29 120 zł, płatną do budżetu państwa, za niepodjęcie:

1. działań niezbędnych do zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, które to praktyki polegały na: udostępnianiu dokumentacji medycznej na informatycznym nośniku pacjentom, przedstawicielom ustawowym pacjentów bądź osobom upoważnionym przez pacjentów i pobieraniu z tego tytułu kwoty przekraczającej maksymalną wysokość opłaty; pobieraniu od pacjentów, przedstawicieli ustawowych pacjentów bądź osób upoważnionych przez pacjentów wyższych niż maksymalne opłat za jedną stronę kopii, wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej oraz za udostępnienie jej na informatycznym nośniku danych - w wyniku doliczania do ww. opłat kosztów za usługę wysłania dokumentacji medycznej pocztą; udostępnianiu dokumentacji medycznej osobie notarialnie upoważnionej przez pacjenta bądź posiadającej pisemne upoważnienie złożone w obecności upoważnionego przez podmiot leczniczy pracownika; wymaganiu od pacjentów notarialnie potwierdzonego oświadczenia w zakresie prośby o przesłanie dokumentacji medycznej na wskazany adres z poświadczeniem tożsamości pacjenta, z podaniem danych osobowych w tym adresu i numeru PESEL oraz daty wykonania badania oraz

2. działań mających na celu usunięcie skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów poprzez:

a) zwrot różnicy pomiędzy pobraną opłatą za udostępnienie dokumentacji medycznej na informatycznym nośniku, a maksymalną opłatą określoną w art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy wszystkim pacjentom, przedstawicielom ustawowym pacjentów bądź osobom upoważnionym przez pacjentów, którzy uiścili tą opłatę w wysokości wyższej niż maksymalna określona w art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy;

b) zwrot kosztów za usługę wysłania dokumentacji medycznej pocztą wszystkim pacjentom, przedstawicielom ustawowym pacjentów bądź osobom upoważnionym przez pacjentów, którzy uiścili tą opłatę;

c) złożenie oświadczenia o wskazanej w decyzji treści, w formie pozwalającej na identyfikację autora tego oświadczenia poprzez jego umieszczenie:

• w formie pisemnej w lokalu należącym do Spółki w miejscu ogólnodostępnym dla pacjentów na okres trzydziestu dni od dnia otrzymania decyzji oraz

• na oficjalnej stronie internetowej Spółki, tj. na dzień wydania decyzji: https:// [...]/ w ten sposób, że powyższe informacje zostaną umieszczone na stronie głównej oraz będą utrzymywane na niej przez okres trzydziestu dni od dnia otrzymania decyzji,

- w terminie określonym w decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] września 2017r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że celem ustalenia czy obowiązki wynikające z decyzji z dnia [...] września 2017 r. zostały wykonane, podjął szereg czynności, o których Spółka była informowana. Wobec tego, że wymienione w decyzji obowiązki nie zostały wykonane, na Spółkę została nałożona kara pieniężna, stosownie do art. 68 powyższej ustawy. Ustalenie wysokości kary pieniężnej w sprawie miało charakter etapowy, uwzględniający okoliczności mające wpływ na jej wysokość. Ustalając wymiar kary w pierwszej kolejności Rzecznik dokonał oceny niepodjętych działań wskazanych w decyzji, określając stopień naruszenia przepisów ustawy i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie - na podstawie zaistniałych w sprawie okoliczności mających wpływ na wysokość kary - dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. Przy czym kwotę bazową organ ustala za każde niepodjęte działanie określone w decyzji o uznaniu stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka, zarzucając jej naruszenie art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zbadania czy Spółka wykonała obowiązki określone w decyzji Rzecznika z dnia [...] września 2017 r. oraz czy miała obiektywną możliwość ich wykonania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę jej oddalenia stanowił art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".

W uzasadnieniu Sąd wskazał na przepis art. 64 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz jej art. 69, a następnie wyjaśnił, że postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej jest zależne i wtórne od wcześniejszego postępowania dotyczącego uznania określonych praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów. Dopóki zatem w obrocie prawnym funkcjonuje podlegająca wykonaniu decyzja nakazująca podmiotowi leczniczemu zaprzestanie stosowania określonych praktyk i nie jest przez jej adresata respektowana (wykonywana), dopóty istnieje podstawa i obowiązek prowadzenia przez Rzecznika postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, celem wykonania decyzji.

Dalej Sąd wyjaśnił, że obowiązki nałożone na Spółkę w decyzji z dnia [...] września 2017 r. w pkt 1 lit. a - lit. d, w pkt 2 lit. a - lit. c, w pkt 3 i pkt 4 są aktualne i wymagalne, co wobec milczenia Spółki i korespondencji nadesłanej Rzecznikowi przez pacjentki, uzasadniało wszczęcie postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. W konsekwencji tego, karę pieniężną organ nałożył na Spółkę za niepodjęcie działań niezbędnych do zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

W ocenie Sądu Spółka nie podjęła żadnych działań, które zmierzałyby do odstąpienia od nieprawidłowej praktyki pobierania opłat niezgodnych z prawem (za dokumentację na elektronicznych nośnikach danych oraz za usługę przesyłki pocztą). Wskazuje na to korespondencja Rzecznika z pacjentkami, jak i stanowisko Spółki, która neguje powyższe obowiązki. Ponadto, organ słusznie wskazuje, że Spółka nie wycofała się z zapisów obciążających pacjentów dodatkowymi obowiązkami nieprzewidzianymi w ustawie, tj. przedkładania notarialnie potwierdzonych upoważnień do odbioru dokumentacji medycznej bądź upoważnień złożonych w obecności pracownika Spółki, jak i dalszego wymagania od pacjentów notarialnie potwierdzonego oświadczenia w zakresie prośby o przesłanie dokumentacji medycznej na wskazany adres z poświadczeniem tożsamości pacjenta, z podaniem danych osobowych, w tym adresu i numeru PESEL oraz daty wykonania badania. W tym zakresie Spółka w ogóle nie wyjaśnia, czy takie praktyki nadal stosuje, czy też są one przez nią zaprzestane. Organ miał zatem pełne podstawy by przyjąć, że Spółka nie wywiązuje się z nałożonego w pkt 1 decyzji z dnia [...] września 2017 r. obowiązku zaprzestania naruszeń w nim sprecyzowanych.

Spółka nie podjęła również działań zmierzających do usunięcia naruszeń oraz działań informacyjnych tj. zwrotu różnicy pomiędzy pobraną opłatą za udostępnienie dokumentacji medycznej na informatycznym nośniku danych, a maksymalną opłatą z tego tytułu, jak i zwrotu kosztów za usługę wysłania dokumentacji medycznej pocztą wszystkim tym podmiotom, które je uiściły oraz nie opublikowała w lokalu i na stronie stosownych oświadczeń. Organ dokonał przeglądu strony internetowej Spółki nie stwierdzając, aby odpowiednie ogłoszenie się na niej pojawiło, a Spółka nie wykazała, aby takie twierdzenie było nieprawdziwe

Spółka nie dokonała wszystkim podmiotom do tego uprawnionym zwrotu różnicy pomiędzy niezasadnie pobraną opłatą za udostępnienie dokumentacji medycznej na informatycznym nośniku danych, a maksymalną opłatą z tego tytułu, jak i zwrotu kosztów pobranych za usługę wysłania dokumentacji medycznej pocztą.

Końcowo Sąd wskazał, że Rzecznik przedstawił rozsądne i rzetelne wyjaśnienie (opisane szczegółowo w części historycznej) zarówno podstaw wymierzenia Spółce kary w wysokości 29 120 zł, jak i jej składowych oraz okoliczności przemawiających na korzyść, jak i na niekorzyść karanego podmiotu. Sąd nie dostrzegł powodów, aby powyższe ustalenia kwestionować, tym bardziej, że zarówno matematyczne wyliczenia kary są prawidłowe, jak również przyjęte przesłanki jej wymiaru, okoliczności łagodzące i zaostrzające jej wymiar odpowiadają idei przepisów ogólnych o karach administracyjnych, uregulowanych w art. 189a i nast. k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółka, zaskarżając go w całości i domagając się uchylenia tego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji organu mimo naruszenia przepisu art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, błędną ocenę materiału dowodowego i brak podjęcia przez organ wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak zbadania czy skarżąca wykonała obowiązki określone w decyzji z dnia [...] września 2017 r. i czy miała obiektywną możliwość ich wykonania.

Jednocześnie, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 192 p.p.s.a. w związku z toczącym się postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] września 2017 r., Spółka wniosła o zawieszenie niniejszego postępowania.

W uzasadnieniu zawarto argumenty mające uzasadniać podniesiony zarzut.

Pismem z dnia 21 grudnia 2020 r. Rzecznik Praw Pacjenta wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną, domagając się oddalenia skargi kasacyjnej i zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie godzi się wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej.

Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna Spółki nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Przede wszystkim nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. opisany w petitum skargi kasacyjnej.

Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia przedmiotowej skargi kasacyjnej zauważyć należy, iż nie jest sporne w tej sprawie, iż ostateczną decyzją z dnia [...] września 2017 r. Rzecznik Praw Pacjenta uznał praktyki stosowane przez [...] sp. z o.o. za naruszające zbiorowe prawa pacjentów. Jak słusznie podkreślił to Sąd pierwszej instancji, w decyzji z dnia [...] września 2017 r. Rzecznik uznał za niedozwolone pobieranie zbyt wysokich opłat za udostępnianie dokumentacji medycznej na nośniku elektronicznym (pkt 1 lit. a), doliczanie kosztów przesyłki Poczty Polskiej (pkt 1 lit. b), udostępnianie dokumentacji medycznej osobie notarialnie upoważnionej przez pacjentkę bądź posiadającej pisemne upoważnienie pacjentki złożone w obecności pracownika Spółki (pkt 1 lit. c), żądanie od pacjentów notarialnie potwierdzonego oświadczenia w zakresie prośby o przesłanie dokumentacji medycznej na wskazany adres z poświadczeniem tożsamości pacjenta, z podaniem danych osobowych w tym adresu i numeru PESEL oraz daty wykonania badania (pkt 1 lit. d).

Nadto w decyzji tej Rzecznik zobowiązał Spółkę do usunięcia skutków naruszeń poprzez zwrot różnicy pomiędzy pobraną opłatą za udostępnienie dokumentacji medycznej na informatycznym nośniku danych, a maksymalną opłatą określoną w przepisach (pkt 2 lit. a), zwrot kosztów za usługę wysłania dokumentacji medycznej pocztą wszystkim pacjentom, przedstawicielom ustawowym pacjentów bądź osobom upoważnionym przez pacjentów, którzy uiścili tę opłatę (pkt 2 lit. b), złożenie określonego oświadczenia (według wskazanego brzmienia) w lokalu Spółki i na jej oficjalnej stronie internetowej (pkt 2 lit. c). A dodatkowo organ zobowiązał do złożenia informacji o realizacji działań polegających na usunięciu lub zmianie przepisów "Regulaminu udostępniania dokumentacji medycznej w [...] sp. z o.o." uznanych za wadliwe (pkt 3). Także Rzecznik nakazał złożenie w terminie nieprzekraczalnym 30 dni licząc od daty otrzymania decyzji (doręczenie nastąpiło 25 września 2017 r. - dowód doręczenia decyzji) informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów (pkt 4).

Należy zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym wyroku, iż wszystkie powyżej opisane uchybienia podmiotu leczniczego i nałożone na niego obowiązki są aktualne i wymagalne. Natomiast lektura akt administracyjnych sprawy wskazuje jednoznacznie, iż w terminie (jak też po jego upływie) wskazanym w ww. decyzji uznającej praktyki stosowane przez [...] sp. z o.o. za naruszające zbiorowe prawa pacjentów, ww. Spółka nie wykonała nałożonych na nią obowiązków i nie podjęła jakichkolwiek działań w celu ich realizacji. W terminie do dnia 18 grudnia 2017 r., a więc dnia, w którym wszczęto niniejsze postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, nie wpłynęła do Biura Rzecznika Praw Pacjenta informacja z podmiotu leczniczego o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów oraz o usunięciu skutków naruszenia zbiorowych praw pacjenta. Także z informacji uzyskanych od pacjentów (dane w aktach sprawy) wynikało, że podmiot leczniczy nie zwrócił różnicy pomiędzy pobraną opłatą za udostępnienie dokumentacji medycznej na informatycznym nośniku, a maksymalną opłatą określoną w art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Zatem wobec wykazywanego wyżej milczenia Spółki i korespondencji nadesłanej Rzecznikowi przez pacjentki, uzasadnione było, w okolicznościach tej sprawy, wszczęcie postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej.

W konsekwencji tego, karę pieniężną organ nałożył na Spółkę za niepodjęcie działań niezbędnych do zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów (1. udostępnianie dokumentacji medycznej na informatycznym nośniku danych za opłatą przekraczającą maksymalną wysokość; 2. pobieranie wyższych niż maksymalne opłat za jedną stronę kopii, wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej oraz za udostępnienie jej na informatycznym nośniku danych poprzez doliczanie kosztów usługi wysłania dokumentacji medycznej pocztą; 3. udostępnianie dokumentacji medycznej osobie notarialnie upoważnionej przez pacjenta bądź posiadającej pisemne upoważnienie złożone w obecności upoważnionego przez podmiot leczniczy pracownika; 4. wymaganie od pacjentów notarialnie potwierdzonego oświadczenia w zakresie prośby o przesłanie dokumentacji medycznej na wskazany adres z poświadczeniem tożsamości pacjenta, z podaniem danych osobowych w tym adresu i numeru PESEL oraz daty wykonania badania).

Wskazana kara została także nałożona za: 1. niepodjęcie działań zmierzających do usunięcia naruszeń oraz działań informacyjnych tj. brak zwrotu różnicy pomiędzy pobraną opłatą za udostępnienie dokumentacji medycznej na informatycznym nośniku danych, a maksymalną opłatą z tego tytułu, wszystkim podmiotom, które ją niezasadnie uiściły; 2. niepodjęcie działań zmierzających do zwrotu kosztów za usługę wysłania dokumentacji medycznej pocztą wszystkim tym podmiotom, które ją uiściły; a także za niezłożenie oświadczenia o wskazanej w decyzji treści i formie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z akt sprawy wynika w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że Spółka nie podjęła żadnych działań, ani też nie stwierdza, aby takowe podjęła w celu wykonania decyzji z dnia [...] września 2017r. Spółka generalnie kontestuje tę decyzję z dnia [...] września 2017 r. nie zgadzając się z nią, niemniej jednak jest to decyzja ostateczna i jednocześnie wykonalna. Nie jest w tych okolicznościach sprawy usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji organu, mimo naruszenia przepisu art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, błędną ocenę materiału dowodowego i brak podjęcia przez organ wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak zbadania czy skarżąca wykonała obowiązki określone w ww. decyzji. Z akt sprawy w sposób niesporny, co już wyżej wykazano wynika, że Spółka nie wykonała obowiązków nałożonych decyzją z dnia [...] września 2017 r. Czyniony więc w tym zakresie zarzut jest oczywiście niezasadny.

Wbrew stanowisku zawartemu we wniesionym środku odwoławczym, Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił przedstawiony w sprawie materiał dowodowy i zasadnie podkreślił, iż Spółka nie podjęła działań zmierzających do usunięcia stwierdzonych naruszeń oraz działań informacyjnych. Nie odstąpiono od nieprawidłowej praktyki pobierania opłat niezgodnych z prawem (za dokumentację na elektronicznych nośnikach danych oraz za usługę przesyłki pocztą). Wskazuje na to korespondencja Rzecznika z pacjentkami, jak i stanowisko Spółki, która neguje powyższe obowiązki. Ponadto, organ słusznie zauważa, że Spółka nie wycofała się z zapisów obciążających pacjentów dodatkowymi obowiązkami nieprzewidzianymi w ustawie, tj. przedkładania notarialnie potwierdzonych upoważnień do odbioru dokumentacji medycznej bądź upoważnień złożonych w obecności pracownika Spółki, jak i dalszego wymagania od pacjentów notarialnie potwierdzonego oświadczenia w zakresie prośby o przesłanie dokumentacji medycznej na wskazany adres z poświadczeniem tożsamości pacjenta, z podaniem danych osobowych, w tym adresu i numeru PESEL oraz daty wykonania badania. W tym zakresie Spółka w ogóle nie wyjaśnia, czy takie praktyki nadal stosuje, czy też są one przez nią zaprzestane. Organ miał zatem pełne podstawy by przyjąć, że Spółka nie wywiązuje się z nałożonego w pkt 1 decyzji z dnia [...] września 2017 r. obowiązku zaprzestania naruszeń w nim sprecyzowanych.

W skardze kasacyjnej podnosi się zarzut, iż organ nie wziął pod uwagę, iż decyzja Rzecznika nie wskazuje jakie punkty Regulaminu udostępniania dokumentacji medycznej obowiązującego u skarżącej winny zostać zmienione lub usunięte. Twierdzenie takie pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na wynik niniejszej sprawy. Z analizy treści decyzji z dnia [...] września 2017 r. wyraźnie wynika, iż nakaz zmiany przepisów "Regulaminu udostępniania dokumentacji medycznej w [...] sp. z o.o." uznanych za wadliwe odnosił się do pobierania od pacjentów, przedstawicieli ustawowych pacjentów bądź osób upoważnionych przez pacjentów wyższych niż maksymalne opłat za jedną stronę kopii, wyciągu lub odpisu dokumentacji medycznej oraz za udostępnienie jej na informatycznym nośniku danych - w wyniku doliczania do ww. opłat kosztów za usługę wysłania dokumentacji medycznej pocztą, udostępniania dokumentacji medycznej osobie notarialnie upoważnionej przez pacjenta bądź posiadającej pisemne upoważnienie złożone w obecności upoważnionego przez podmiot leczniczy pracownika, wymagania od pacjentów notarialnie potwierdzonego oświadczenia w zakresie prośby o przesłanie dokumentacji medycznej na wskazany adres z poświadczeniem tożsamości pacjenta, z podaniem danych osobowych, w tym adresu i numeru PESEL oraz daty wykonania badania, a te kwestie jak zaznaczono w uzasadnieniu decyzji wynikały z wskazanego wyżej Regulaminu, precyzyjnie omówionego w motywach tej decyzji z [...] września 2017 r. Zatem właściwe odczytanie sentencji ww. decyzji wraz z jej uzasadnieniem w odniesieniu do treści Regulaminu pozwalało w sposób prawidłowy zidentyfikować uregulowania, które winny zostać zmienione. Spółka nie podjęła jednak żadnej próby dokonania takiej zmiany. Prawidłowe zatem odkodowanie treści decyzji (sentencja wraz z jej uzasadnieniem) pozwalało bez większej trudności ustalić punkty Regulaminu udostępniania dokumentacji medycznej obowiązującego u skarżącej, które winny zostać zmienione lub usunięte w odniesieniu do treści zawartych w pkt 1 pkt b-d i pkt 3 decyzji z dnia [...] września 2017 r. Zarzuty czynione zatem w tym zakresie również nie są usprawiedliwione.

Trafnie również Sąd pierwszej instancji uznał, że Spółka nie podjęła działań zmierzających do usunięcia naruszeń oraz działań informacyjnych tj. zwrotu różnicy pomiędzy pobraną opłatą za udostępnienie dokumentacji medycznej na informatycznym nośniku danych, a maksymalną opłatą z tego tytułu, jak i zwrotu kosztów za usługę wysłania dokumentacji medycznej pocztą wszystkim tym podmiotom, które je uiściły oraz nie opublikowała w lokalu i na stronie stosownych oświadczeń.

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że organ dokonał przeglądu strony internetowej Spółki (vide: akta sprawy) nie stwierdzając, aby odpowiednie ogłoszenie się na niej pojawiło. Spółka nie wykazała, aby takie twierdzenie było nieprawdziwe np. nie przedstawiła odpowiedniego zrzutu ekranu swojej strony internetowej bądź jej wersji archiwalnej. Poprzestała na kwestionowaniu działań Rzecznika, w tym notatki dotyczącej niestwierdzenia opublikowania ogłoszenia żądanej treści. Natomiast, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadą postępowania administracyjnego jest, że inicjatywa dowodowa spoczywa na organie prowadzącym postępowanie. Nie zwalnia do jednak strony postępowania od współdziałania z organem w ramach postępowania dowodowego, w szczególności w sytuacji, w której podnosi ona okoliczności z których wywodzi określone, korzystne dla siebie, skutki prawne. Przedstawienie dowodów uzasadniających podnoszone twierdzenie leży bowiem w jej interesie, gdyż może skutkować wydaniem pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Trafnie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z wynikającą z art. 77 § 1 k.p.a. zasadą koniecznego współdziałania strony i organu w wyjaśnieniu istoty sprawy, Spółka ma obowiązek współdziałać w ustaleniu, czy zrealizowała decyzję z dnia [...] września 2017 r. Brak działań w tym zakresie, tym bardziej widoczny jeżeli uwzględni się wielokrotne informowanie Spółki o toczącym się postępowaniu i gromadzonych dowodach, nie może świadczyć o wadliwości decyzji Rzecznika. Podobna sytuacja ma miejsce w odniesieniu do niewykazania, czy odpowiedniej treści oświadczenie zostało opublikowane w lokalu Spółki. Ten obowiązek powinna ona zrealizować bez większych problemów i go w odpowiedni sposób wykazać np. zdjęciem tablicy ogłoszeniowej, itp. Tymczasem Spółka nie podejmuje jakichkolwiek działań na tym tle, zarzucając brak ustalenia tej kwestii przez organ i "działanie zza biurka". Ważne jest również i to, że takich dowodów i twierdzeń Spółka nie przedstawiła wcześniej w złożonej skardze, jak i aktualnie w rozpoznawanej skardze kasacyjnej, natomiast w dalszym ciągu kontestuje wydaną w dniu [...] września 2017 r. decyzję.

Zasadnie także Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż Spółka nie dokonała wszystkim podmiotom do tego uprawnionym zwrotu różnicy pomiędzy niezasadnie pobraną opłatą za udostępnienie dokumentacji medycznej na informatycznym nośniku danych, a maksymalną opłatą z tego tytułu, jak i zwrotu kosztów pobranych za usługę wysłania dokumentacji medycznej pocztą. Skoro w obowiązującej w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] września 2017 r. nakazano podjęcie wobec wszystkich podmiotów, które niezasadnie uiściły kwoty za opisane wyżej "usługi" Spółki, nie precyzując ich z imienia i nazwiska, to nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że to na Spółce ciążył obowiązek ustalenia danych tych osób np. poprzez przegląd własnych rachunków bankowych i dokonywanych na nie wpłat, czy też otrzymanych przekazów pocztowych lub środków pieniężnych ewentualnie wpłaconych bezpośrednio Spółce i powiązanie ich z podstawą wpłaty (za dokumentację medyczną, itp.). Taka analiza pozwoliłaby Spółce wykonać ciążący na niej obowiązek, tym bardziej że prowadzi ona księgowość i jest zobowiązana ewidencjonować wszelkie przepływy pieniężne tak na rachunkach, jak i w gotówce, co słusznie przyznał Sąd pierwszej instancji w motywach kwestionowanego wyroku. W tym zakresie strona skarżąca też nie wykonała żadnych czynności zmierzających do wykonania decyzji o której wyżej mowa. Strona skarżąca została zobowiązana do rozliczenia się z nienależnie pobranych opłat, czego nie uczyniła nawet w najmniejszej części.

Nie można w okolicznościach tej sprawy podzielić stanowiska skarżącej Spółki kwestionującej prawidłowość decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] września 2017 r., ale przede wszystkim wskazującego na niewykonalność tejże decyzji. Kwestia ta pozostaje poza zakresem oceny sądu administracyjnego badającego legalność w rozpoznawanej sprawie decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] grudnia 2019 r. o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 29 120 zł, zatem czynienie zarzutu niewykonalności decyzji z dnia [...] września 2017 r. jawi się jako całkowicie chybione dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.

Dotychczasowe rozważania wskazują w realiach tej sprawy, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, która jest przecież konsekwencją ostatecznej decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] września 2017 r., nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 7, 77 w zw. z art. 80 k.p.a. Stąd też nie było uzasadnionych przesłanek do zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Natomiast skoro w ramach dokonanej oceny legalności zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej uznano, że nie narusza ona prawa, a wysokość wymierzonej kary grzywny odpowiada prawu, to słusznie zastosowano konstrukcję prawną z art. 151 p.p.s.a. i zasadnie oddalono wniesioną skargę. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji w tym zakresie, jak też aprobuje motywy, którymi ten Sąd kierował się podejmując zaskarżony wyrok.

W skardze kasacyjnej zamieszczono wniosek o zawieszenie postępowania w tej sprawie przed Naczelny Sądem Administracyjnym na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 192 p.p.s.a. w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] września 2017r. Nie jest kwestionowane, iż zawieszenie postępowania określone w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Merytoryczne powiązanie rozpoznawanej sprawy, jak i innych spraw, nie oznacza automatycznie zasadności wniosku o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zawieszenie postępowania nie jest instytucją prawną gwarantującą szybkie załatwienie sprawy. Zestawienie przesłanek zawieszenia postępowania z nakazem wynikającym z art. 7 p.p.s.a. oznacza, że zasadność zawieszenia postępowania powinna być w każdym przypadku wnikliwie oceniona w celu ustalenia, czy w danej sprawie uzasadnione jest odstąpienie od zasady szybkiego rozpoznania sprawy. W tej sprawie takich uzasadniających potrzebę przesłanek zawieszenia postępowania na ww. podstawie nie było. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż dla oceny legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o zarzuty skargi kasacyjnej, prowadzone postępowanie nieważnościowe nie stanowiło przesłanki do zawieszenia niniejszego postępowania sądowo-administracyjnego.

Natomiast jedynie informacyjnie zauważyć należy w tym zakresie, iż decyzją z dnia [...] marca 2020 r. Rzecznik Praw Pacjenta odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] września 2017 r., zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę Spółki na tę decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności wskazywanej wyżej decyzji, a uczynił to wyrokiem z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1998/20.

Dotychczasowe rozważania wskazują więc, iż zarzuty skargi kasacyjnej w tej sprawie nie zasługiwały na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wniesioną skargę kasacyjną oddalił. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego zapadło na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.