Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 297/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2017-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1, ust. 8 pkt 2, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2, art. 50, art. 37 ust. 1, 2,
journal: Dz.U. 2016 poz 217
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skargi E.L. na informację Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie nieuwzględnienia protestu oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Akt organu administracji publicznej

1.1. Zarząd Województwa Ś. wydał wobec E.L. rozstrzygnięcie z [...] nr [...] o odrzuceniu projektu. Rozstrzygnięcie dotyczyło projektu pn. "Utworzenie przychodni stomatologicznej A. w celu kompleksowego leczenia pacjentów z zaburzeniami pamięci i chorobą Alzheimera metodą ozonoterapii" (Projekt), złożonego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014 – 2020, Działanie 2.5, Wsparcie inwestycyjne sektora MŚP. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że na etapie oceny merytorycznej Projekt spełnił kryteria dopuszczające (ogólne i sektorowe) i otrzymał 56 punktów. Oznacza to, że projekt nie uzyskał wymaganego minimum, tj. co najmniej 60% maksymalnej możliwej liczby punktów. W związku z powyższym projekt został odrzucony na etapie oceny merytorycznej. Wynik oceny merytorycznej powyższego projektu wraz z uzasadnieniem przedstawiono w karcie informacyjnej będącej załącznikiem do rozstrzygnięcia. Z karty tej wynika, że w zakresie kryterium 1. Zgodność projektu z regionalnymi inteligentnymi specjalizacjami Projekt otrzymał maksymalną liczbę punktów (15), 2. Konkurencyjność – 3 (maks. - 12), 3. Stopień innowacyjności projektu – 8 (maks. - 16), 4. Projekt zakłada wdrożenie wyników badań prac badawczo – rozwojowych do działalności gospodarczej – 0 (maks. - 8), 5. Charakter wdrażanej innowacji – maks. 8, 6. Wpływ realizacji projektu na tworzenie nowych miejsc pracy – 12 (maks. 15), 7. Dodatkowe efekty projektu – maks. 7, 8. Rozwój działalności eksportowej – 0 (maks. 4), 9. Poziom bezrobocia na obszarze, na którym realizowany jest projekt – 0 (maks. 6), 10. Poziom przedsiębiorczości na obszarze, na którym realizowany jest projekt – 0 (maks. 6), 11. Wnioskodawca działa jako przedsiębiorstwo na wczesnym etapie rozwoju – maks. 3".

1.2. Na powyższe rozstrzygnięcie E.L. złożyła protest do Zarządu Województwa Ś. w zakresie kryteriów: nr 2 Konkurencyjność, nr 3 Stopień innowacyjności projektu. Zdaniem wnioskodawcy, punktacja w kryterium nr 2 powinna wynosić 9. Na potwierdzenie powyższego wnioskodawca wskazał na zapisy Biznes Planu, z których wynika, że wprowadzona innowacyjna usługa - leczenie pacjentów z zaburzeniami pamięci i chorobą Alzheimera metodą ozonoterapii nie jest dotąd w Polsce dostępna. W tym obszarze działalności wnioskodawca może konkurować z przychodniami, gabinetami i klinikami stomatologicznymi z całej Polski, bo żadna inna firma nie specjalizuje się w leczeniu metodą ozonoterapii tej grupy pacjentów. Wnioskodawca nawiązał kontakty biznesowe z przedsiębiorcami z terenu województwa ś., małopolskiego i podlaskiego, w celu pozyskania pacjentów spoza regionu. Wobec tego, skala oddziaływania projektu powinna być oceniona w skali rynek ogólnokrajowy. Zdaniem strony w tym kryterium brane pod uwagę powinno być także doświadczenie wnioskodawcy, tj. ukończenie studiów medycznych i uzyskanie prawa do wykonywania zawodu. Są to okoliczności gwarantujące posiadanie doświadczenia, uzyskanie odpowiednich kwalifikacji

i umiejętności do leczenia stomatologicznego pacjentów. Wnioskodawca od września 2014 r. pracuje jako lekarz dentysta. Realizacja projektu znacząco podnosi konkurencyjność przedsiębiorstwa wnioskodawcy, obecnie jest tylko usługodawcą, wykorzystując swoją wiedzę i umiejętności pracuje na rzecz innych podmiotów gospodarczych. W związku z powyższym, ocena punktowa w kryterium po zważeniu powinna wynosić 12 punktów, zamiast 3.

Z kolei ocena punktów w kryterium nr 3, w ocenie strony, powinna wynosić co najmniej 12 punktów. Wskazała przy tym na zapisy Biznes Planu, z których wynika, że innowacja produktowa - leczenie pacjentów z zaburzeniami pamięci i chorobą Alzheimera ozonoterapią - jest innowacją w skali kraju. Innowacyjność projektu

w skali kraju wynika z faktu, że innowacja produktowa jaką wprowadza, nie jest jak dotąd w Polsce dostępna. W naszym kraju nie ma ośrodków prowadzących kompleksowe leczenie stomatologiczne pacjentów z zaburzeniami pamięci i chorobą Alzheimera, o czym świadczą próby znalezienia takowych placówek przy użyciu wyszukiwarek internetowych zakończone niepowodzeniem. Wnioskodawca ponadto zamierza wprowadzić innowację procesową - wdrożenie unitu stomatologicznego Heka Dental serii Unie Linę S. Zgodnie z załączonej do wniosku o dofinansowanie opinii o innowacyjności, wynika, iż planowany do zakupu sprzęt nie jest stosowany

w Europie dłużej niż 3 lata. W związku z powyższym, projekt prowadzi do wdrożenia innowacji stosowanej w skali Europy w okresie do trzech lat. Ze względu na przedstawioną argumentację, ocena punktowa w tym kryterium, po zważeniu powinna wynosić 16 punktów.

1.3. Zarząd Województwa Ś. w rozstrzygnięciu z 12 kwietnia 2017 r., nr DPR.III-433.2.5.88.2017 nie uwzględnił protestu. Odnosząc się do zarzutów Spółki w zakresie kryterium nr 2 wskazał, że wnioskodawca niejednoznacznie określa w proteście poziom konkurencyjności który, według niego, spełnia Projekt. W jednym miejscu wnosi o 9 punktów, czyli rynek ogólnokrajowy, a w innym wnosi o przyznanie 12 punktów, czyli rynek zagraniczny. Zgodnie z definicją przedmiotowego kryterium, biorąc pod uwagę doświadczenie w prowadzeniu działalności na rynku (wnioskodawca nie posiada obecnie własnego gabinetu) oraz potencjał firmy, rozpatrujący Protest podtrzymał stanowisko, że realizacja Projektu będzie miała wpływ jedynie na rynek ponadlokalny. Jak sam wnioskodawca wskazał w proteście, obecnie pracuje na rzecz innych podmiotów gospodarczych. Organ stwierdził, że leczenie metodą ozonoterapii jest dostępne na terenie województwa ś.. Nie ma podstaw do przyjęcia założenia, że inne gabinety, oferujące ozonoterapię, nie są w stanie przeprowadzić leczenia u pacjentów

z chorobą Alzheimera. Wnioskodawca w punkcie 3-1.4 Biznes Planu wskazał, że zawarł umowy współpracy z podmiotami zajmującymi się leczeniem pacjentów

z zanikami pamięci i chorobą Alzheimera, a tym poradnią mieszcząca się

w sąsiedztwie przychodni wnioskodawcy. Psycholog i lekarz psychiatra będą mogli

w każdej chwili podjąć interwencję, jeśli podczas leczenia pacjenta z zaburzeniami pamięci i chorobą Alzheimera nastąpi taka potrzeba. Organ wskazał jednak, że

w przewidywanych przychodach ze sprzedaży nowych produktów/usług (punkt 3-6 Biznes Planu), wnioskodawca nie wskazał usługi ozonoterapii, ani żadnych innych usług dla pacjentów z zaburzeniami pamięci i chorobą Alzheimera, jako odrębnych pozycji. W ocenie organu analiza planowanych przychodów nie pozwala stwierdzić, że usługi dla pacjentów z zaburzeniami pamięci i chorobą Alzheimera będą stanowiły większą część przewidywanych przychodów. W związku z powyższym, zakłada się, że przewidywane przychody ze sprzedaży nowych usług/produktów dotyczyć będą standardowych usług, oferowanych już na rynku wojewódzkim, a leczenie pacjentów z zanikami pamięci i chorobą Alzheimera może być jedynie incydentalne.

Organ wziął pod uwagę, że do oceny przedmiotowego kryterium nie jest wystarczająca deklaracja wnioskodawcy, że jego projekt wpływa na podniesienie poziomu konkurencyjności do poziomu co najmniej krajowego. Zgodnie z definicją kryterium, ocenie podlega realne (odpowiednio uzasadnione) wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstwa, wynikające z realizowanej inwestycji.

Podsumowując organ wskazał, że realizacja przedmiotowego projektu nie wpłynie na znaczący wzrost poziomu konkurencyjności mikroprzedsiębiorstwa, gdyż zakup nowoczesnych środków trwałych nie spowoduje powstania nowych usług ani nowego ostatecznego produktu konkurencyjnych w stosunku do innych firm na poziomie wyższym niż ponadlokalny. Stąd podtrzymano punktację w tym kryterium.

Odnosząc się do zarzutów w zakresie oceny kryterium nr 3 organ wskazał, że wnioskodawca niejednoznacznie określa w proteście stopień innowacyjność projektu. W jednym miejscu wnosi o 12 punktów, czyli innowacja stosowana w skali kraju,

a w innym wnosi o przyznanie 16 punktów, czyli w skali Europy. Organ przyznał, że opinia o innowacyjności, przedstawiona przez wnioskodawcę świadczy, że unit stomatologiczny Heka Dental serii Unie Linę S jest innowacyjny w skali świata,

w okresie do 3 lat. Jednakże, zgodnie z definicją przedmiotowego kryterium, oceniana jest innowacyjność całego projektu czyli zakładanych rozwiązań i usług, które będą wynikały z wdrożenia proponowanych rozwiązań oraz ostatecznego produktu lub usługi, która powstanie w wyniku realizacji projektu, dlatego, o ile możemy mówić o innowacyjności zakupionego w ramach projektu sprzętu na światową skalę, o projekcie mówimy w skali regionalnej. Nowe, planowane do wdrożenia usługi są innowacyjne w skali regionu, w okresie do 3 lat. Organ stwierdził jednocześnie, że usługa ozonoterapii jest dostępna na terenie województwa ś.. Nie ma podstaw do przyjęcia założenia, że inne gabinety, oferujące ozonoterapię, nie są w stanie przeprowadzić leczenia u pacjentów

z chorobą Alzheimera. Zdaniem organu, mimo że gabinet zostanie wyposażony

w planowany do zakupu w ramach projektu innowacyjny sprzęt, ostatecznie nie będzie to miało odzwierciedlenia w powstaniu nowego produktu lub usługi na rynku krajowym, a tym bardziej europejskim, w stosunku do innych produktów lub usług firm już oferowanych. Biorąc pod uwagę powyższe, organ stwierdził, że projekt prowadzi do wdrożenia innowacji stosowanej w skali regionu w okresie do 3 lat. Podtrzymano więc punktację w tym kryterium.

2. Skarga do Sądu

2.1. Na powyższe rozstrzygnięcie Zarządu, E.L. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uwzględnienie skargi i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd. Zarzuciła naruszenie:

- art. 37 ust. 1 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2010 (Dz.U.2014.1146) dalej "ustawa wdrożeniowa", poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób wybiórczy nierzetelny i stronniczy z naruszeniem zasady zaufania do organu prowadzącego postępowanie, co miało istotny wpływ na wynik oceny;

- § 12 Regulaminu Konkursu w związku z kryterium nr 1, 2 i 4 Karty oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie realizacji projektu poprzez zaniechanie szczegółowej analizy dokumentacji aplikacyjnej i protestu skarżącej, a także błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie instrukcji dokonywania oceny punktowej.

2.2. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że organ dokonał wadliwej, małownikliwej i dowolnej oceny projektu. Brak należytego rozważenia zarzutów ujawnionych w proteście został ujawniony przez tendencyjny sposób odnoszenia się do zarzutów, a nawet przyjmowania sprzecznych zdań w zakresie oceny. W ocenie skarżącej natomiast wniosek wybiega swoją innowacyjnością do potrzeb związanych

z uwarunkowaniami środowiskowymi i społecznymi. Argumentacja ujawniona we wniosku, w sposób jasny opisuje zalety projektu i usługi jaka mogłaby powstać na terenie województwa ś., z której mogłyby korzystać również osoby

z innych regionów, ale także przyjezdne z zagranicy. Niesłusznie organ dopatruje się, że wnioskodawca w jednym miejscu wnosi o 12 punktów, czyli innowacja stosowana w skali kraju, a w innym wnosi o przyznanie 16 punktów czyli w skali Europy. Problem sprowadza się do tego, że organ miał wystarczający materiał dowodowy do przyjęcia zarówno maksymalnej punktacji krajowej jak i europejskiej

i nie powinien, w żaden sposób dyskredytować sposobu argumentacji wnioskodawczyni.

2.3. Zdaniem strony wnioskowanie organu, że nie ma podstaw do przyjęcia założenia, że inne gabinety, oferujące ozonoterapię, nie są w stanie przeprowadzić leczenia u pacjentów z chorobą Alzheimera, jest oczywiście dowolne, zupełnie bezdowodowe i sprzeczne. Jeżeli wnioskodawczyni ma konkretne dowody inicjowanej współpracy z odpowiednimi placówkami medycznymi to nie sposób przyjąć za trafna ocenę, że pacjenci z chorobą Alzhaimera będą marginalnymi pacjentami jednocześnie przy ustaleniu organu, że nikt dla tej grupy osób usług takich nie świadczy do tej pory. Jednocześnie organ odmówił punktacji z tego tytułu, że inne gabinety mogą świadczyć takie usługi. Problem sprowadza się do tego, że organ ustalił, że nie świadczą usług w tym zakresie. Stąd dowolność i arbitralność wnioskowania. W ocenie skarżącej przyjęte kryteria zmierzają wyłącznie do dyskredytacji wniosku tylko z tego powodu, że złożyła go osoba wykonująca wolny zawód. Przyjęte kryteria oceny budzą uzasadniony protest.

Strona wskazała, że wyjątkowość jej usług stomatologicznych polega na możliwości natychmiastowej asysty psychiatry i psychologa dla osoby o schorzeniu Alzheimera tym samym zapewnia komfort nade wszystko dla pacjenta wymagającego leczenia stomatologicznego. Nie sposób również zgodzić się, z argumentacją, że działalność dla osób będzie marginalna. Przeczy temu miejsce wyznaczone na lokal.

2.4. Skarżąca podniosła, że granice oceny projektu wyznaczają zasady: równego dostępu i przejrzystości reguł oceny wniosku. Wynik takiej oceny powinien zawierać uzasadnienie, ze szczególnym wyjaśnieniem okoliczności, które zadecydowały o takim, a nie innym rozstrzygnięciu np. o przyznanej ilości punktów w ramach tej oceny. W ocenie strony organ, w części obejmującej ocenę projektu i przyznanie punktacji wniosku w ramach kryteriów merytorycznych oparł swoje rozstrzygnięcie na błędnych ustaleniach faktycznych, wynikłych z niedokonania szczegółowej analizy wniosku, a w szczególności studium wykonalności projektu. Jednocześnie w przedmiotowych kryteriach organ dokonał błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania postanowień Regulaminu Konkursu, a w szczególności, stanowiącej załącznik do Regulaminu, Instrukcji dokonywania oceny punktowej w ramach kryteriów. Konsekwencją wskazanych naruszeń było przyznanie wnioskowi skarżącej mniejszej liczby punktów, niż rzeczywiście wynikająca ze spełnienia kryteriów oceny. Jednocześnie strona opisała na czym polega zasada równego dostępu do pomocy oraz zasada przejrzystości i rzetelności reguł oceny projektów. W konsekwencji skarżąca stwierdziła, że ocena Projektu została dokonana z naruszeniem ww. zasad.

2.5. Skarżąca zarzuciła ponadto zastosowanie niejasnego specyficznego kryterium dostępu nr 9. Przyznanie punktów tylko za to kryterium spowodowałoby zakwalifikowanie wniosku. Niejasność kryterium dotyczy obszaru, którego poziom bezrobocia ma dotyczyć oraz kryterium czasowego wskaźnika bezrobocia. Wynik oceny punktowej określa poziom bezrobocia w województwie bez precyzowania w jakim oraz poziom w "M. Kielce", podczas gdy w instrukcji dokonywania oceny punktowej projektu jest mowa "o poziomie bezrobocia w powiecie, w którym realizowany jest projekt" Także kryterium czasowe wskaźnika poziomu bezrobocia jest nieściśle określone jako "wartości wskaźnika bezrobocia zostaną ustalone na podstawie najbardziej aktualnych danych statystycznych (w ujęciu rocznym) na moment rozpoczęcia oceny merytorycznej". Nie jest wiadomo w związku z tym czy dotyczy to roku 2013, czyli roku poprzedzający okres działania dofinansowanego, czy rok 2014, początek tego okresu, czy też 2015 czy 2017 r., kiedy to rozpoczęto ostateczną ocenę. Z kryterium 9 związane jest także z kryterium 6 "wpływ projektu na tworzenie nowych miejsc pracy". W tym kryterium dokonano oczywistego błędu arytmetycznego, który również zaniżył wynik oceny wnioskodawcy.

2.6. Zdaniem skarżącej ponadto oczywiście niesłuszne jest negowanie przez oceniających Projekt stopnia innowacyjności projektu w skali światowej i nie przyznanie mu za to kryterium maksymalnej liczby punktów. Innowacyjność na skalę światową udowodniono złożoną przez wnioskodawcę opinią o innowacyjności wydaną przez samodzielnych pracowników nauki z danej dziedziny nauk technicznych wydaną przez Politechnikę Lubelską. Natomiast komisja oceniająca nie przedstawiła żadnych opinii negujących opinię przedstawioną przez wnioskodawcę. Podział na innowacyjność użytego sprzętu (czego nie neguje nawet sama komisja oceniająca) i innowacyjność samego projektu bez sprzętu razi swą arbitralnością

i dowolnością w świetle zasad doświadczenia życiowego nie znajduje również uzasadnienia w samej instrukcji dokonania oceny punktowej projektu, przy tym lakonicznie i wewnętrznie sprzecznie uzasadniając stanowisko w tym zakresie.

2.7. Podsumowując skarżąca powołała wyroki NSA odnoszące się do kwestii interpretacji zasad oceny projektów z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej.

2.8. W odpowiedzi na skargę Zarząd podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o odrzucenie skargi.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

3.1. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm.), dalej "ustawa p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje przede wszystkim orzekanie w sprawach skarg na rozstrzygnięcia, akty, czynności

i bezczynność określone w art. 3 § 2 powołanej ustawy. Stosownie do art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Taką regulację szczególną stanowi przepis art. 61 ust. 1 ustawy

z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (j. t. Dz. U. z 2016 r., poz. 217), dalej "ustawa wdrożeniowa". Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego. Powołana ustawa nie określa innego kryterium sprawowania kontroli sądowej niż przewidziane w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Dokonując kontroli sądowej zaskarżonego rozstrzygnięcia w tak zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena Projektu została bowiem dokonana bez naruszenia prawa.

3.2. Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że ustawa wdrożeniowa, określa zasady realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, podmioty uczestniczące w realizacji tych programów i polityki oraz tryb współpracy między nimi (art. 1 ust. 1). Zgodnie z przyjętymi w ustawie wdrożeniowej zasadami realizacji programów operacyjnych, wybór projektów do dofinansowania następuje w trybie konkursowym albo pozakonkursowym. Konkurs jest postępowaniem służącym wybraniu do dofinansowania projektów, które spełniły kryteria wyboru projektów i uzyskały największą liczbę punktów (art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2 ustawy wdrożeniowej).

Do postępowań w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy nie stosuje się przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłączenia pracowników organu, doręczeń i sposobu obliczania terminów (art. 50 ustawy wdrożeniowej). Podstawę sądowej kontroli zgodności

z prawem dokonanej oceny projektu przez Instytucję Zarządzającą (IZ) stanowią odpowiednie przepisy prawa powszechnie obowiązującego łącznie

z postanowieniami aktów, dokumentów, wchodzących w skład tzw. systemu realizacji programu (art. 6 ustawy wdrożeniowej). W tej materii podkreślić należy, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się w oparciu o przepisy powołanej ustawy oraz akty wydane przez Instytucję Zarządzającą, składające się na system realizacji programu operacyjnego, w tym m.in. Regulamin jednoetapowego konkursu zamkniętego nr RPSW.02.05.00-IZ.00-26-030/16, w ramach Osi Priorytetowej 2 - Konkurencyjna gospodarka, Działania 2.5. Wsparcie inwestycyjne sektora MŚP Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014 – 2020, uchwałę Komitetu Monitorującego RPOWŚ na lata 2014 – 2020 z 11 lutego 2016 r. nr 22/2016 przyjmującą Kryteria wyboru projektów w ramach RPOWŚ na lata 2014 – 2020 Działanie 2.5. ("Kryteria wyboru projektu").

Z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej wynika, że w procedurze wyboru projektów, w tym ich oceny, właściwe instytucje wiążą zasady przejrzystości, rzetelności, bezstronności i równego traktowania wszystkich beneficjentów. Projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów, zatwierdzonych przez komitet monitorujący, zgodnych z warunkami określonymi

w art. 125 ust. 3 lit. a rozporządzenia ogólnego.

Zasada przejrzystości reguł oceny projektów realizuje się przede wszystkim

w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów, pozostając w ścisłej korelacji z zasadą rzetelności, która związana jest

z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru, co odnosi się również do należytego umotywowania dokonanej oceny projektu, przyznanej mu liczby punktów. Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów. Równy dostęp do informacji, będący emanacją traktatowej zasady równości w dostępie do pomocy, nakłada na właściwą instytucję obowiązek publikowania informacji niezbędnych do realizacji równego dostępu do pomocy w zakresie ubiegania się o dofinansowanie projektów. Reguły i kryteria wyboru projektów powinny być jasne, jednoznaczne, określając w sposób przejrzysty i precyzyjny konsekwencje prawne określonego działania lub zaniechania uczestników konkursu.

Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się w tym przypadku do zbadania, czy dokonana ocena projektu nie narusza powyższych reguł. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej wniosku (projektu). Kontrola powinna zmierzać w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz Instytucji Zarządzającej w zaskarżonym rozstrzygnięciu protestu nie jest dowolna, to znaczy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca (kompletna), odpowiada generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, nie budzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru - dokonanej oceny, przyznanej punktacji. Tym samym, również rozstrzygnięcie protestu przez właściwą instytucję zarządzającą powinno zawierać szczegółową, jednoznaczną, rzetelną i przejrzystą analizę kwestionowanych przez wnioskodawcę ocen projektu,

z rozważeniem zarzutów oraz uwag zarówno osób oceniających projekt (ekspertów) w kartach oceny merytorycznej jak i argumentacji i zarzutów zamieszczonych

w proteście. Rozstrzygnięcie podlegające ocenie sądu musi zawierać powody, które zdecydowały o nieuwzględnieniu protestu wraz z ich uzasadnieniem.

3.3. W świetle powyższych wywodów Sąd stwierdza, że ocena projektu pn. "Utworzenie przychodni stomatologicznej A. w celu kompleksowego leczenia pacjentów z zaburzeniami pamięci i chorobą Alzheimera metodą ozonoterapii", nie uchybia przytoczonym, generalnym formułom postępowania, w szczególności, wbrew twierdzeniom skargi, nie doszło do uchybienia normom zawartym w art. 37 ustawy wdrożeniowej.

Spór w sprawie dotyczy przeprowadzonej przez Zarząd oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie Projektu w oparciu o kryteria punktowe w zakresie kryterium nr 2 i nr 3, a w konsekwencji zasadności odrzucenia Projektu na etapie oceny merytorycznej, z uwagi na nieuzyskanie przez Projekt wymaganego minimum tj. 60% maksymalnej możliwej liczby punktów. Projekt otrzymał bowiem 3 punkty (po zważeniu) za Konkurencyjność. Zarząd stwierdził bowiem, że Projekt prowadzi do wzrostu konkurencyjności na rynku ponadlokalnym (powiat). Według skarżącej, Projekt powinien otrzymać w tym zakresie co najmniej 9 punktów (po zważeniu), ponieważ prowadzi do wzrostu konkurencyjności na rynku ogólnokrajowym. Z kolei za stopień innowacyjności, Projekt otrzymał 8 punktów (po zważeniu). Zdaniem Zarządu bowiem Projekt prowadzi do wdrożenia innowacji na rynku stosowanej w skali regionu, w okresie do trzech lat. W ocenie skarżącej natomiast Projekt w tym zakresie powinien otrzymać co najmniej 12 punktów – innowacja stosowana w skali kraju.

Skarżąca wychodzi z założenia, że jej projekt jest innowacyjny oraz pozwoli na konkurowanie w zakresie oferowanych usług z gabinetami w całej Polsce, ponieważ oferowana przez nią usługa nie jest dotąd w Polsce dostępna, o czym mają świadczyć wyniki wyszukiwania w internecie. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca wskazuje również na zawarte umowy o współpracy, lokalizację gabinetu, zakup nowoczesnego unitu stomatologicznego.

3.4. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, że Projekt prowadzi do wzrostu konkurencyjności na rynku ponadlokalnym. Rynek ponadlokalny dotyczy obszaru powiatu. Z informacji podanych przez skarżącą we wniosku wynika m.in., że dotychczasowa oferta beneficjenta to szeroko rozumiana usługa stomatologiczna skierowana do placówek medycznym na terenie Kielc. Wnioskodawca wykonuje zabiegi ze stomatologii zachowawczej, estetycznej, protetyki, endodoncji oraz sporadycznie chirurgii stomatologicznej w przychodniach i gabinetach należących do zleceniodawców. Główna różnica nowych usług wnioskodawcy w stosunku do usług dotychczas oferowanych polega na zmianie usługobiorców z pomiotów medycznych na indywidualnych pacjentów. Ponadto przedsiębiorca rozszerza zakres świadczonych usług o usługi skierowane do konkretnej grupy odbiorców - osób

z zaburzeniami pamięci i chorobą Alzheimera. Szacuje się, że wysoko specjalistyczne usługi wprowadzone w wyniku realizacji projektu pozwolą przyciągnąć klientów także z poza regionu ś., w tym turystów medycznych (pkt 3-1 Biznes planu). Beneficjent poszerzy wachlarz oferowanych usług o nowości na rynku lokalnym, regionalnym i ponadregionalnym (pkt 3-1.3).

Z kolei w pkt 3-1.4 skarżąca wskazała, że na rynku nie ma wyspecjalizowanych placówek świadczących zabiegi stomatologiczne pacjentom z zaburzeniami pamięci

i chorobą Alzheimera. Zawarła umowy współpracy z podmiotami zajmującymi się leczeniem pacjentów z zanikami pamięci i chorobą Alzheimera, w tym poradnią mieszczącą się w sąsiedztwie przychodni wnioskodawcy. Ze względu na bliskość specjalistów - psycholog, lekarz psychiatra, ta współpraca dla wnioskodawcy jest niezwykle cenna. Psycholog i lekarz psychiatra będą mogli w każdej chwili podjąć interwencję, jeśli podczas leczenia pacjenta z zaburzeniami pamięci i chorobą Alzhaimera nastąpi taka potrzeba. Z wyników przeprowadzonej analizy rynku usług stomatologicznych w województwie świętokrzyskim i bezpośrednich rozmów ze specjalistami psychiatrii i geriatrii wnioskodawca zauważył, że nie ma w województwie gabinetów świadczących usługi stomatologiczne chorym na Alzheimera. Próby znalezienia takich usług w Polsce także zakończyły się niepowodzeniem. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca wskazała na wyniki przeszukiwania baz danych w internecie. Z kolei w pkt 3-6 Biznes Planu skarżąca określiła m.in. przewidywane przychody ze sprzedaży nowych produktów/usług w kolejnych latach. Podała ponadto, że główną barierą rozwoju przedsiębiorstwa jest obecnie brak własnego gabinetu i specjalistycznego sprzętu (pkt 4-2).

3.5. W dokumencie Kryteria wyboru projektu wskazano, że przy ocenie kryterium nr 2 Konkurencyjność, pod uwagę brana będzie skala oddziaływania projektu m.in. ze względu na potencjał firmy i rynku, przyczyniająca się do zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstwa. Przyznanie punktów w tym kryterium nastąpi w wyniku oceny oddziaływania projektu na dany obszar (rynek) wg następującej skali: rynek ponadlokalny (powiat) - 1 p; rynek regionalny (województwo) - 2 p.; rynek ogólnokrajowy - 3 p.; rynek zagraniczny - 4 p. Kryterium oceniane będzie na podstawie wskaźników rezultatu oraz szczegółowego opisu projektu w dokumentacji konkursowej m.in. w zakresie informacji o dotychczas obsługiwanych rynkach zbytu oraz poziomu wzrost udziału w sprzedaży na danym rynku w wyniku realizacji projektu. Premiowane będzie realne (odpowiednio uzasadnione) wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstwa. Ocena uwzględniać będzie również informacje dotyczące obecnej i prognozowanej sytuacji finansowo – ekonomicznej przedsiębiorcy oraz doświadczenie w prowadzeniu działalności na rynku.

Odnosząc informacje wskazane przez skarżącą w Biznes Planie do przywołanej definicji omawianego kryterium należy podzielić stanowisko organu w zakresie oceny omawianego kryterium. Organ prawidłowo wziął pod uwagę informacje o dotychczasowym doświadczeniu skarżącej w prowadzeniu działalności na rynku. Dotychczas bowiem wnioskodawczyni nie posiadała własnego gabinetu, lecz wykonywała zabiegi w gabinetach należących do zleceniodawców. Niewątpliwie więc posiadanie własnego gabinetu i specjalistycznego sprzętu przez skarżącą znacząco poprawi jej pozycję wobec konkurentów. Jednak poprawa ta nastąpi jedynie w skali rynku ponadlokalnego (powiatu).

Oceny nie zmienia okoliczność oferowania przez skarżącą usługi ozonoterapii, ponieważ aktualnie metoda ta jest już powszechnie stosowaną metodą w kraju.

W Polsce, w tym w województwie świętokrzyskim, istnieją gabinety wykorzystujące wspomnianą metodę. Wpływu na tak dokonaną ocenę nie ma przy tym kierowanie usługi objętej Projektem do konkretnej grupy odbiorców, a mianowicie pacjentów

z zaburzeniami pamięci i chorobą Alzheimera. Wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, że usługa ta będzie stanowić główny przedmiot jej działalności. Sama natomiast deklaracja o takim profilu działalności nie wystarczy. Wymaga przypomnienia, że z dokumentu Kryteria wyboru projektu wynika, iż omawiane kryterium oceniane będzie na podstawie wskaźników rezultatu oraz że premiowane będzie realne wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstwa. Informacje przedstawione przez skarżąca w Biznes Planie nie świadczą natomiast o realnym wzmocnieniu konkurencyjności jej działalności.

Po pierwsze, twierdzeń skarżącej nie urealniają załączone do wniosku

o dofinansowanie umowy o współpracy z Niepublicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej w Krakowie, Podlaskim Centrum Psychogeriatrii w Białymstoku, Centrum Zdrowia Psychicznego Biomem, Poradnia Leczenia Zaburzeń Pamięci i Choroby Alzheimera w Kielcach. W umowach tych w § 1 ust. 3 zawarto zapis: "Wykonawca stosownie do zapisów niniejszej umowy podejmie działania mające na celu polecanie swoim klientom obecnie i w przyszłości usług Zamawiającego (skarżącej) świadczonych w zakresie opieki stomatologicznej na rzecz osób, które mają problemy z zaburzeniami pamięci oraz chorują na Alzheimera". Zapis o takiej treści stanowi tylko ogólną, niezobowiązującą deklarację, nie oznacza natomiast, że tacy pacjenci w rzeczywistości będą, a przede wszystkim, że zdecydują się na usługi skarżącej. Umowy te nie zawierają żadnych konkretnych informacji w zakresie ilości pacjentów, których opieką obejmie wnioskodawczyni.

Po drugie, deklaracji skarżącej nie odzwierciedla informacja z pkt 3-6 Biznes Planu dotycząca przewidywanych przychodów ze sprzedaży nowych produktów/usług w kolejnych latach. W pozycji produkt/usługa skarżąca nie wykazała usługi leczenia ozonoterapią nie tylko osób mających być, według deklaracji strony, głównymi usługobiorcami usługi, ale nie wyszczególniono usługi ozonoterapii

w ogóle. W zestawieniu zawarto natomiast takie usługi jak: usługa stomatologiczna, stomatologia zachowawcza, endodoncja, stomatologia estetyczna, pedodoncja, protetyka, tj. usługi powszechne, podstawowe, oferowane w większości gabinetów stomatologicznych w Polsce.

Po trzecie, nie można mówić o realnym wzmocnieniu konkurencji Projektu

z uwagi na oferowaną usługę, z powodu lokalizacji gabinetu skarżącej w pobliżu poradni zajmującej się leczeniem pacjentów z zaburzeniami pamięci oraz chorych na Alzheimera, która oferuje usługi psychologa i lekarz psychiatry. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnej konkretnej umowy czy porozumienia, na podstawie których specjaliści ci będą obowiązani świadczyć usługi dla skarżącej, w zależności od jej potrzeb. Samo sąsiedztwo poradni nie gwarantuje możliwości skorzystania

z porad specjalistów w każdym czasie przez pacjentów skarżącej.

Z powyższego wynika, że wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych wiarygodnych, udokumentowanych informacji czy argumentów potwierdzających, że w swojej działalności będzie głównie zajmowała się leczeniem stomatologicznym pacjentów z zaburzeniami pamięci oraz chorych na Alzheimera. Uzasadnione zatem jest stanowisko organu, że leczenie pacjentów z zaburzeniami pamięci oraz chorych na Alzheimera może być w działalności prowadzonej przez skarżącą jedynie incydentalne. Z drugiej strony nie ma również podstaw do przyjęcia założenia, że inne gabinety oferujące usługę ozonoterapii, nie są w stanie przeprowadzić leczenia u pacjentów z ww. dolegliwościami. Wyniki wyszukiwania w internecie, przedstawione przez skarżącą, nie stanowią takiej podstawy. Zdaniem Sądu, w tym zakresie skarżąca również nie przedstawiła wiarygodnych, udokumentowanych informacji.

W konsekwencji organ prawidłowo stwierdził, że nie ma podstaw do uznania, iż w wyniku realizacji Projektu wnioskodawczyni uzyska pozycję na rynku dającą możliwość do konkurowania z innymi podmiotami o zasięgu wojewódzkim, a tym bardziej krajowym.

Z tych względów zarzuty skargi w zakresie kryterium nr 2 wyboru projektu (Konkurencyjność) są nieuzasadnione.

3.6. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo również ocenił, że projekt prowadzi do wdrożenia innowacji stosowanej w skali regionu w okresie do 3 lat. Nie przyznał natomiast Projektowi cechy innowacyjności w skali światowej, jak chce tego skarżąca. Organ wykazał bowiem, że Projekt nie cechuje się taką innowacyjnością.

Uzasadniając kryterium w pkt 3-1.5 Biznes Planu skarżąca wskazała, że z wyników przeprowadzonej analizy rynku usług stomatologicznych

w województwie świętokrzyskim i bezpośrednich rozmów ze specjalistami psychiatrii

i geriatrii wynika, że nie ma w naszym województwie gabinetów świadczących usługi stomatologiczne chorym na Alzheimera. Próby znalezienia takich usług w Polsce także zakończyły się niepowodzeniem (dowód: wyniki przeszukiwania baz danych i informacji w Internecie w załączeniu). Do wniosku dołączono publikacje na temat ozonoterapii. O innowacyjności Projektu w skali światowej miał ponadto świadczyć planowany przez wnioskodawczynię zakup nowoczesnego sprzętu, tj. unitu stomatologicznego Heka Dental serii UNIC LINE S skale Europa. Skarżąca wskazała, że innowacyjne rozwiązania technologiczne zastosowane w tym unicie są stosowane na świecie nie dłużej niż 3 lata, a ich stopień rozprzestrzeniania w branży jest znikomy, ponieważ premiera tego sprzętu miała miejsce w lutym 2016 r.

w Kopenhadze. Powyższe potwierdza, załączona do wniosku, opinia

o innowacyjności.

Zgodnie z definicją kryterium punktowego nr 3 Stopień innowacyjności Projektu: Projekt prowadzi do wdrożenia innowacji: stosowanej w skali ponadlokalnej, w okresie do trzech lat – 1 p., w skali regionu, w okresie do trzech lat – 2 p., w skali kraju, w okresie do trzech lat – 3 p., w skali Europy w okresie do trzech lat – 4 p.

W ramach Działania 2.5 innowacja ma miejsce, gdy nowy lub ulepszony produkt/usługa zostaje wprowadzony/a na rynek albo nowy lub ulepszony proces zostaje zastosowany w produkcji, przy czym ów produkt/usługa lub proces są innowacyjne przynajmniej w skali ponadlokalnej, tj. stosowane w danym powiecie nie dłużej niż 3 lata. Weryfikacja nastąpi w oparciu o zapisy wniosku o dofinansowanie, opinię o innowacyjności oraz dodatkowe dokumenty i dane potwierdzające innowacyjność projektu (np. dokumenty patentowe, publikacje naukowe, dostępne badania, wynik przeszukiwania baz danych, literatura fachowa).

Z istoty Projektu skarżącej wynika, że ma zamiar wprowadzić na rynek nową usługę (leczenie metodą ozonoterapii pacjentów z zaburzeniami pamięci i chorobą Alzheimera). Oceniając projekt pod kątem kryterium innowacyjności, organ zobowiązany jest więc przyznać skarżącej punkty za Projekt - usługę, ocenioną kompleksowo.

Zdaniem Sądu ocena kryterium nr 3 dokonana w niniejszej sprawie została dokonana w wyżej wskazany sposób. Organ prawidłowo uznał, że Projekt - usługa nie stanowi innowacji w skali nie tylko świata, ale i kraju, jak sugeruje skarżąca. Wpływ na tak dokonaną ocenę miały niewątpliwie ustalenia i wnioski poczynione

w toku oceny kryterium nr 2 Konkurencyjność (pkt 3.5.), a przede wszystkim okoliczność niewykazania przez skarżącą, że usługa taka będzie stanowić główną, zasadniczą część prowadzonej przez nią działalności. W kontekście kryterium innowacyjności Projektu, wymaga powtórzenia, że sama nazwa usługi oferowanej przez skarżącą, na tle ofert innych gabinetów stomatologicznych w kraju, nie świadczy o innowacyjności tej usługi. Przede wszystkim dlatego, że jak już wyżej wskazano (pkt 3.5.) metoda ozonoterapii nie stanowi metody nowej, lecz jest metodą już powszechnie stosowaną. Z pewnością skierowanie oferty do konkretnej grupy pacjentów (jak w niniejszej sprawie do osób z zaburzeniami pamięci i chorobą Alzheimera) mogłoby stanowić innowację o skali wnioskowanej przez skarżącą, ale przy spełnieniu pewnych warunków. Takim warunkiem byłoby podjęcie działalności

z myślą głównie o wskazanej grupie pacjentów, uwzględniając ich potrzeby.

Z danych wykazanych przez skarżąca we wniosku nie wynika natomiast, że skarżąca chce stworzyć taką kompleksową usługę. Analiza wniosku uzasadnia natomiast wprost odwrotne stwierdzenie, tj. że wskazani pacjenci będą leczeni przez skarżącą przy okazji. Tym bardziej, że unit stomatologiczny, który zamierza nabyć w ramach Projektu skarżąca, wprawdzie ułatwia "obsługę" takich pacjentów, to przede wszystkim może być wykorzystywany do leczenia wszystkich innych grup pacjentów, a nawet także ułatwiać leczenie niektórych, np. dzieci. W tym zakresie należy powtórzyć argumentację przedstawioną w pkt 3.5. Oznacza to, że Projekt skarżącej nie jest innowacyjny w skali kraju. Nie ma bowiem podstaw do stwierdzenia, że inne gabinety stomatologiczne wykorzystujące w swojej działalności metodę ozonoterapii, nie leczą incydentalnie pacjentów z zaburzeniami pamięci, czy chorych na Alzheimera.

Wpływ na tak dokonaną ocenę kryterium nr 3 nie ma zamiar zakupu przez skarżącą nowoczesnego sprzętu w postaci unitu stomatologiczne Heka Dental serii UNIC LINE S, którego nowość jest niezaprzeczalna w skali świata (por. przedłożoną przez stronę opinię o innowacyjności wydanej przez prof. dr hab. inż. M. W. z Politechniki Lubelskiej). Zakup takiego sprzętu przez skarżącą nie świadczy jednak o innowacyjności całego jej Projektu, inaczej mówiąc

o innowacyjności oferowanej przez nią usługi.

Podsumowując, w kontekście Projektu skarżącej, niezaprzeczalna nowość unitu w skali świata nie przekłada się na innowacyjność całego Projektu w tej skali.

3.7. Powyższe uprawniało Zarząd do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia

o odrzuceniu przedmiotowego wniosku. Sąd nie dopatrzył się w tym względzie naruszenia przywołanych w skardze przepisów art. 37 ustawy wdrożeniowej. Przejrzystość, rzetelność i bezstronność ocenianych przez Sąd działań nie budzi wątpliwości. Motywy działania organu, w ocenie Sądu, zostały w sposób dostatecznie przejrzysty wyeksponowane w uzasadnieniu odrzucenia wniosku i odmowy uwzględnienia protestu. Stąd zarzuty ich naruszenia nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia.

3.8. W skardze zakwestionowano ponadto ocenę kryterium nr 6 Wpływ projektu na ocenę nowych miejsc pracy oraz nr 9 Poziom bezrobocia na obszarze, na którym realizowany jest projekt. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że

w proteście z 8 marca 2017 r. skarżąca nie wniosła zastrzeżeń w zakresie oceny ww. kryteriów. W świetle zaś art. 61 ust. 1 i ust. 5 ustawy wdrożeniowej wnioskodawca może wnieść skargę do sądu administracyjnego w zakresie nieuwzględnienia protestu, a sąd w tym zakresie rozpoznaje skargę. W konsekwencji kontrola sądowa zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem oceny tych kryteriów jest wyłączona. Dodatkowo kwestionując ocenę kryterium nr 6 skarżąca nie sprecyzowała zarzutu wskazując ogólnie, że w tym kryterium dokonano oczywistego błędu arytmetycznego. Informacyjnie jedynie należy wskazać, że podstawą przyznania punktów w tym kryterium był koszt utworzenia jednego miejsca pracy. W Biznes Planie skarżąca wskazała natomiast, że koszt ten to kwota 192.913,72 zł. Z kolei z definicji omawianego kryterium wynika, że jeżeli koszt ten wynosi powyżej 100 tysięcy złotych i nie więcej niż 200 tysięcy złotych projekt otrzymuje 4 punkty (przed ważeniem). Tyle też punktów za kryterium nr 6 otrzymał Projekt skarżącej.

Ocena kryterium nr 9 natomiast była dokonywana na podstawie wskaźnika poziomu bezrobocia w powiecie na terenie, którego realizowany jest Projekt. Istotnym parametrem przy dokonywaniu oceny omawianego kryterium był ponadto współczynnik bezrobocia na terenie województwa. Z karty oceny merytorycznej wynika, że przyznając punkty za wskazane kryterium organ uwzględnił wymienione parametry: wskaźnik bezrobocia w M. Kielce (tj. w mieście na prawach powiatu) oraz w województwie. Logicznym przy tym jest, że skoro wskaźnik bezrobocia dotyczy powiatu na terenie, którego realizowany jest Projekt, to również wskaźnik bezrobocia w województwie dotyczy województwa na terenie, którego realizowany jest Projekt,

tj. województwa ś.. Wbrew też twierdzeniom skargi organ wskazał, że wskazane parametry stanowią dane za 2015 r. W definicji kryterium wskazano bowiem, że wartości wskaźnika bezrobocia zostaną ustalone na podstawie najbardziej aktualnych danych statystycznych (w ujęciu rocznym) na moment rozpoczęcia oceny merytorycznej, tj. 2016 r.

3.9. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, oddalił skargę.