Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 920/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 30 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie NSA Janusz Furmanek,, p.o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie usunięcia towaru spod dozoru celnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. decyzją nr [...] z dnia 10 lutego 2003 roku wydaną na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku ordynacja podatkowa w zw. z art. 262 i na podstawie art. 35 § 3, art. 99 § 1 , art. 101 § 2, art. 211, art. 214 § 1 i 2 , art. 222 § 1, art. 242 § 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku Kodeks celny, art. 36 i 41 Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR) sporządzona w Genewie w dniu 14 listopada 1975 roku i art. 17 ust. 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego (CMR) sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 po przeprowadzeniu z urzędu postępowania celnego wszczętego postanowieniem z dnia [...] nr [...](dot. [...]) w sprawie usunięcia spod dozoru celnego części towaru przywiezionego na polski obszar celny za karnetem TIR nr [...]:

1. określił kwotę długu celnego, powstałego w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego w wysokości 269,20 PLN,

2. wezwał firmę [...]do uiszczenia kwoty cła wraz z odsetkami obliczonymi od dnia powstania długu celnego.

[...]w Warszawie złożył odwołanie od decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz umorzenie postępowania w sprawie.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] Nr [...]:

1. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej w zakresie przepisów ustawy Kodeks celny i orzekł co następuje :

- podano: art. 35 § 3 , art. 99 § 1 , art. 101 § 2, art. 211, art. 214 § 1 i 2 , art. 222 § 1, art. 242 § 3, art. 262 ustawy Kodeks celny,

- winno być: 35 § 3, art. 99 § 1, art. 101 § 2, art. 222 § 1, art. 242 § 3 , art. 262 ustawy Kodeks celny,

2. w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji .

W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy stwierdził :

W Urzędzie Celnym I w Ł. została zakończona procedura tranzytu towarów niekrajowych w postaci artykułów gospodarstwa domowego firmy, BRAUN Gmbh w Niemczech przywiezionych pod osłoną karnetu TIR nr [...], którego posiadaczem była firma [...]w W.

Zakończenie procedury tranzytu zostało zarejestrowane pod numerem ewidencyjnym [...]. W wyniku rewizji celnej przedmiotowego towaru przeprowadzonej w dniu [...] roku stwierdzono niedobór towaru – sprzętu gospodarstwa domowego w ilości 214 sztuk. Na powyższą okoliczność sporządzono w dniu [...] roku protokół rozbieżności nr [...] pomiędzy zawartością przesyłki a treścią zgłoszenia celnego .

W związku z niedoborem towarów operacja TIR nie została zakończona prawidłowo i karnet TIR został zwolniony z zastrzeżeniem. Niedobór towaru spowodowany został kradzieżą, która miała miejsce w dniu [...] na trasie [...]. Na powyższą okoliczność został wypełniony protokół zajścia, zgodnie z art. 25 Konwencji TIR.

Z uwagi na fakt, iż na towarze, który nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia ciążą należności celne i podatkowe wszczęto z urzędu postępowanie celne i podatkowe mające na celu uregulowanie sytuacji prawnej towaru. Zgodnie z art. 21 Konwencji TIR, w każdym przejściowym urzędzie celnym, jak również w docelowych urzędach celnych pojazd drogowy, zespół pojazdów lub kontener będą przedstawione władzom celnym w celu kontroli wraz ze swym ładunkiem i odnoszącym się do niego karnetem TIR. Zgodnie natomiast z treścią art. 28 tejże Konwencji po przybyciu ładunku do docelowego urzędu celnego i pod warunkiem, że towary będą następnie poddane procedurze celnej lub dokonana zostanie ich odprawa ostateczna, karnet TIR zostanie niezwłocznie zwolniony. Każde naruszenie postanowień konwencji naraża zaś naruszającego w państwie w którym naruszenie zostało dokonane na sankcje przewidziane przez ustawodawstwo tego państwa (art. 36 Konwencji).

Przedmiotowy towar, którego dotyczył karnet TIR nie został przedstawiony w całości w urzędzie celnym wskazanym w karnecie TIR, a w związku z tym jego posiadacz nie wywiązał się z obowiązku określonego w art. 21 cyt. Konwencji TIR.

W stosunku do towaru usuniętego spod dozoru celnego powstał dług celny a zobowiązanym do jego uiszczenia była firma [...]

Towar znajduje się pod dozorem celnym, jak stanowi art. 35 § 1 Kodeksu celnego, od momentu wprowadzenia go na polski obszar celny, a pozostaje pod tym dozorem w czasie niezbędnym do ustalenia jego statusu celnego, zmiany tego statusu lub zaistnienie jeszcze innych okoliczności wyliczonych w art. 35 § 1 Kodeksu celnego.

Towar w tym czasie może być poddany kontroli celnej w różnych formach. Fakt usunięcia towaru spod dozoru celnego jest przesłanką powstania długu celnego zgodnie z art. 211 § 1 Kodeksu celnego.

O powstaniu długu celnego związanego z usunięciem towaru spod dozoru celnego będzie można mówić wówczas, gdy organ celny rozpoczął już konkretne działania z zakresu dozoru celnego. W przedmiotowej sytuacji takie działanie było podjęte przez organ celny w dniu [...] roku kiedy przeprowadzono rewizję towaru przedstawionego organowi celnemu, w wyniku której stwierdzono brak towaru. Decyzja określająca kwotę wynikającą z długu celnego wydana na podstawie art. 211 Kodeksu celnego ma charakter deklaratoryjny. Stwierdza ona fakt, powstania długu celnego z chwilą wystąpienia określonych skutków prawnych .

Powyższe potwierdza wyrok Sądu Najwyższego sygn. akt. III RN 138/00 z dnia 8.03.2001 roku , stwierdzający że w razie powstania długu celnego w przewozie, w wypadku usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przewozowym (art. 211 § 1 w związku z art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego) osoba która zobowiązana jest do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej zawieszającej procedury celnej składu celnego, staje się z mocy prawa dłużnikiem i za powstały dług ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, niezależną od jej winy.

Pogląd wyrażony w ww. wyroku odnosi się także do obowiązków wynikających z tranzytu, gdyż procedura tranzytu, podobnie jak procedura składu celnego jest procedurą zawieszającą. Zgodnie z art. 99 Kodeksu celnego za wykonanie obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu odpowiedzialność ponosi główny zobowiązany. W sytuacji przewozu towarów pod osłoną karnetu TIR, głównym zobowiązanym jest posiadacz karnetu TIR, którym w przedmiotowej sprawie była firma [...]Odpowiedzialność ta wynika z samego faktu korzystania z procedury celnej, którą towar został objęty. Zgodnie z art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego w przypadku powstania długu celnego, dłużnikami są osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. Posiadacz karnetu TIR przewożący towar staje się więc dłużnikiem w związku z niewykonaniem obowiązku wynikającego z procedury tranzytu. Okoliczność braku winy posiadacza karnetu TIR przy niewykonaniu obowiązku dostarczenia towaru do urzędu celnego odbiorczego nie ma wpływu na obowiązek uiszczenia należności celnych powstałych w związku z usunięciem towaru spod dozoru celnego. Zapłata cła należnego za towar celny, nie dostarczony do urzędu celnego docelowego przez posiadacza karnetu TIR jest w świetle prawa polskiego sankcją za naruszenie obowiązków celnych w rozumieniu art. 36 Konwencji TIR. Nie znajduje uzasadnienia prawnego stanowisko, że pojęcie "zgłoszenie celne" użyte w treści art. 99 Kodeksu celnego odnosi się tylko i wyłącznie do jednej z form w jakiej zgłoszenie celne może być dokonane, tj. do złożenia zgłoszenia celnego w dokumencie JDA SAD.

Zgodnie bowiem z definicją legalną pojęcia " zgłoszenie celne", zawartą w art. 3 § 1 punkt 24 Kodeksu celnego, poprzez zgłoszenie celne rozumie się czynność, poprzez którą osoba wyraża, w wymaganej formie w określony sposób zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną. Wymagane formy, w jakich może być wyrażony zamiar objęcia towaru procedurą celną tranzytu zostały określone w § 31 rozporządzenia Ministra Finansów z 7 września 2001 roku. Wśród tych form wymienia się przedstawienie karnetu TIR, które jest uznawane za złożenie zgłoszenia celnego.

W przedmiotowej sprawie w polu 4 voletu karnetu TIR nr [...] (gdzie wpisuje się dane posiadacza karnetu TIR), została wpisana firma [...]z Warszawy, co dowodzi że była ona osobą uprawnioną do korzystania z procedury TIR. Również w polu 15 ww. karnetu, zatytułowanym "podpis posiadacza lub jego przedstawiciela" widnieje podpis i przystawiona jest pieczątka firmy [...]z W.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. należało uchylić w części dotyczącej podstawy prawnej z uwagi na okoliczność, iż przepis art. 214 Kodeksu celnego nie znajduje zastosowania w sytuacjach uregulowanych w art. 211 Kodeksu celnego. Obejmuje on swoim zakresem jedynie, wypadki o których mowa w art. 210 i 212 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego.

Zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kradzież towaru celnego nie jest równoznaczna z całkowitym zaginięciem czy też z jego bezpowrotną utratą w rozumieniu art. 41 Konwencji TIR (uchwała składu siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 maja 1999 r.). Kradzież towaru nie oznacza bowiem jego zniszczenia ani nie jest następstwem działania siły wyższej, ani też następstwem wypadku. Jest bowiem świadomym działaniem sprawcy kradzieży. Jak z powyższego wynika w przedmiotowym stanie faktycznym nie znajduje zastosowania przepis art. 41 Konwencji TIR. Tym samym nie ma podstaw do zwolnienia posiadacza karnetu od obowiązku zapłaty należności celnych.

[...] z siedzibą w W. zaskarżył w dniu [...] decyzję Dyrektora Izby Celnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucił decyzji naruszenie przepisu art. 99 Kodeksu celnego przez przyjęcie, że spółka [...]jako posiadacz karnetu TIR jest głównym zobowiązanym. Spółka nie zgłosiła towaru do odprawy celnej przez złożenie karnetu, bowiem nie będąc przewoźnikiem nie była również jego posiadaczem. W tej sytuacji, skoro brak jest podstaw do ustalenia, że spółka [...]jest w tej sprawie głównym zobowiązanym, to również brak jest podstaw do zastosowania wobec niej przepisu art. 211 § 3 punkt 4 Kodeksu celnego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie .

Przede wszystkim wyjaśnić należy , iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 169) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Oznacza to, że sąd administracyjny, bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja stosownie do art. 145 § 1 ustęp 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie prawa dającego podstawy do wznowienia postępowania;

3. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Celnej nie naruszył przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania.

Zgodnie z przepisem art. 36 Konwencji TIR konwencja celna dotycząca międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR) sporządzona w Genewie dnia 14.11.1975 r., Dz.U. z 1984 nr 17, poz. 76) każde naruszenie jej postanowień narazi naruszającego w państwie, w którym naruszenie zostało dokonane, na sankcje przewidziane przez ustawodawstwo tego państwa. Zgodnie z art. 19 Konwencji towary oraz pojazd drogowy, zespół pojazdów lub kontener będą przedstawione wraz z karnetem TIR w wyjściowym urzędzie celnym. Władze celne państwa wyjazdu podejmą niezbędne kroki w celu upewnienia się co do dokładności manifestu towarów oraz w celu nałożenia zamknięć celnych bądź w celu kontroli zamknięć celnych nałożonych w imieniu wymienionych władz celnych przez osoby należycie upoważnione. Przepis art. 21 konwencji stanowi natomiast, że w każdym przejściowym urzędzie celnym, jak również w docelowych urzędach celnych pojazd drogowy, zespół pojazdów lub kontener będą przedstawione władzom celnym w celu kontroli wraz ze swym ładunkiem i odnoszącym się do niego karnetem TIR.

Organ administracyjnym trafnie wywiódł , analizując zapisy pól 4 i 15 karnetu TIR nr [...], iż posiadaczem tego karnetu była skarżąca spółka. Przyjmując i podpisując karnet TIR posiadacz karnetu przyjmuje odpowiedzialność za prawidłowy przebieg operacji TIR. Skarżąca spółka ponosi zatem w ramach obowiązków wynikających z procedury tranzytu, odpowiedzialność za przewóz powierzonego towaru w stanie nienaruszonym.

Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku Kodeks celny (Dz.U. nr 23, poz. 117 ze zm.) towary wprowadzone na polski obszar celny podlegają dozorowi celnemu. Utrata towaru bądź jego części w wyniku kradzieży oznacza usuniecie utraconego towaru spod dozoru celnego i skutkuje powstaniem długu celnego (art. 211 § 1 Kodeksu celnego). Posiadacz karnetu TIR przewożący towar celny, staje się dłużnikiem w związku z nie wykonaniem obowiązku wynikającego z procedury tranzytu (art. 211 § 3 punkt 4 kodeksu celnego). Ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Zapłata cła należnego za towar celny, nie dostarczony do urzędu celnego docelowego przez posiadacza karnetu TIR, jest w świetle prawa polskiego sankcją za naruszenie obowiązków celnych w rozumieniu powyższego przepisu konwencji. W angielskim tekście konwencji używa się bowiem sformułowania "the penalties", które obejmuje nie tylko kary w rozumieniu prawa karnego, lecz także zapłaty sumy pieniężnej z tytułu niewykonanych obowiązków (por. wyrok SN z dnia 17 września 2001 r., III RN 212/2000, Monitor Podatkowy 2001/10 str. 3).

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.