Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3260/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-06 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art 260 par 1-3
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3260/16.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 15 października 2016 r. A. K. wniósł za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 50.000,-zł będącego odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie, bez wymaganego zgłoszenia.

Na skutek wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od powyższej skargi w kwocie 1.500,-zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wskazał, że jedyne źródło utrzymania dwuosobowej rodziny stanowi dochód z dzierżawionego gospodarstwa rolnego, którego wysokość określił na 1.500,-zł miesięcznie. Jako jedyny posiadany majątek wykazał dom o powierzchni [...] m2, usytuowany na działce o powierzchni [...] m2. Oświadczył, że nie ma oszczędności, innych zasobów pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów. Stwierdził, że żona nie osiąga dochodu i pracuje w dzierżawionym gospodarstwie.

Wśród zobowiązań i stałych wydatków miesięcznych wymienił: energia elektryczna - 75 zł, woda - 40 zł, gaz - 40 zł, podatek - 100 zł, telewizja i internet - 100 zł, telefony - 70 zł, wyżywienie - 700–800 zł), środki higieniczne - 120 zł, leki i suplementy - 50 zł, odzież i obuwie - 100 zł.

W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ ich wysokość to kwota jego miesięcznych dochodów. Powtórzył, że utrzymuje się z dzierżawy i prowadzenia gospodarstwa rolnego wraz z dwiema innymi osobami.

Ponieważ oświadczenie zawarte w formularzu wniosku było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego oraz budziło wątpliwości referendarza, w piśmie z dnia 9 marca 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych potwierdzających stan majątkowy i dochody, to jest:

a) wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego oraz przez jego żonę K. K. rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,

b) kopii decyzji właściwego organu administracji określającej wysokość zobowiązań A. K. oraz K. K. z tytułu podatku od nieruchomości/podatku rolnego/podatku leśnego,

c) kopii umowy, na podstawie której dzierżawi gospodarstwo rolne,

d) kopii dokumentów wskazujących wysokość niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący przy piśmie z dnia 27 marca 2017 r. nadesłał:

1. wydruk historii płatności dokonanych za pomocą konta osobistego w okresie od 8 października 2016 r. do 21 marca 2017 r.;

2. wyciągi z rachunku bankowego K. K. w [...] za okresy: od 17 grudnia 2016 r. do 16 stycznia 2017 r., od 17 stycznia do 16 lutego 2017 r. i od 17 lutego do 16 marca 2017 r.;

3. decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego A. K. za 2017 r. z tytułu podatku rolnego, podatku od nieruchomości i podatku leśnego, z której wynika, że powierzchnia gospodarstwa rolnego (w miejscowości [...]), należącego do skarżącego, wynosi [...] ha, zaś powierzchnia lasów 1,08 ha;

4. decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie wymiaru podatku rolnego za 2017 r., z której wynika, że A. K. jest jednym z czterech współwłaścicieli gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha (w miejscowości [...]);

5. decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości dla A. K. i K. K., z której wynika, że powierzchnia należącej do nich działki rolnej wynosi [...] ha, powierzchnia budynku mieszkalnego [...] m2, zaś powierzchnia budynku gospodarczego (lub budynków gospodarczych) związanych z gospodarstwem domowym - [...] m2;

6. kserokopię wypisu z umowy darowizny z dnia [...] marca 2016 r., na podstawie której R. K. darował swojemu synowi A. K. nieruchomość o powierzchni [...] ha (stanowiącą grunty orne, łąki trwałe, lasy i tereny mieszkaniowe), zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym i oborą (oba budynki do kapitalnego remontu). Strony umowy oszacowały wartość nieruchomości na kwotę 140.000,00 zł;

7. kserokopie trzech faktur za olej napędowy z dnia 6, 7 i 28 października 2016 r. na łączną kwotę 3.087 zł.

W piśmie z dnia 27 marca 2017 r., przy którym skarżący nadesłał wymienione dokumenty, wskazał on, że wysokość ponoszonych przez niego stałych opłat wynika z załączonego wyciągu z rachunku bankowego. Podał następujące zestawienie tych opłat:

1) październik: a) telewizja - 49 zł, b) internet - 36,90 zł, c) energia elektryczna - 175,79 zł;

2) listopad: a) telewizja - 49 zł, b) internet - 43,05 zł, c) energia elektryczna - 27,95 zł;

3) grudzień: a) telewizja - 49 zł, b) internet - 36,90 zł, c) energia elektryczna - 188,24 zł; 4) styczeń: a) telewizja - 58,52 zł, b) internet - 36,90 zł;

5) luty: a) telewizja - 54,90 zł, b) internet - 36,90 zł, c) energia elektryczna - 19,89 zł;

6) marzec: a) telewizja (- 4,91 zł, b) internet - 36,90 zł.

Wskazał, że poza tymi wydatkami opłaca ubezpieczenie KRUS, ponosi wydatki na gaz (butla), wodę, telefon, wyżywienie, środki higieniczne i inne niezbędne rzeczy.

Ponadto w rzeczonym piśmie skarżący stwierdził, że omyłkowo wskazał, że dzierżawi gospodarstwo rolne. Faktycznie jest jego właścicielem, a "wypadło mi z głowy, że był akt notarialny".

Przedmiotowy wniosek został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2017 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia referendarz stwierdził, że skarżący nierzetelnie i wybiórczo przedstawia sytuację dochodową i majątkową gospodarstwa domowego prowadzonego wspólnie z żoną i nie wykazał sytuacji finansowej w sposób pełny i wyczerpujący. Skarżący i jego żona osiągają dochody z gospodarstwa rolnego i wynagrodzenia od [...] sp. z o.o. Wynagrodzenia K. K., wypłacone w lutym i marcu bieżącego roku, wynosiły ponad 1.700 zł miesięcznie. Na rachunek skarżącego wpływały natomiast nie tylko środki stanowiące dochód z działalności rolniczej, ale także płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W okresie ujętym na nadesłanym zestawieniu suma uznań rachunku bankowego wnioskodawcy wyniosła 22.288,81 zł, a więc ponad dwukrotnie przekroczyła sumę jego obciążeń w kwocie 9.308,13 zł.

Od orzeczenia referendarza skarżący wniósł sprzeciw w ustawowym terminie, wnosząc o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W treści sprzeciwu podał, że z gospodarstwa rolnego położonego w Kłosowie nie osiąga żadnych dochodów, jest tylko jednym ze współwłaścicieli, ale faktycznie nie czerpie z tego tytułu żadnych dochodów. Do sprzeciwu załączył oświadczenie, w którym podaje, że "całym tym gospodarstwem zarządza i uprawia je moja szwagierka". W dalszej części sprzeciwu skarżący oznajmił, że jest rolnikiem i zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Podniósł też, że nie ma wglądu do dochodów żony, które żona przeznacza na własne potrzeby oraz oświadczył, że to on uiszcza wszelkie opłaty miesięczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, wobec czego postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2017 r. należało utrzymać w mocy.

Zgodnie z treścią art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jednocześnie, zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie. Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w nowym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia.

Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swoich spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej i w art. 214 § 1 tej ustawy, w świetle którego do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie wyjątkowe traktowanie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04, niepubl.).

Należy zgodzić się z przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia referendarza argumentacją, że wskazana we wniosku sytuacja finansowa skarżącego nie wypełnia hipotezy art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Należy w tym miejscu podkreślić, że przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymana następnie decyzją z dnia [...] października 2016 r. o nałożeniu na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 50.000,-zł za nielegalne przywiezienie z [...] odpadów bez uprzedniego dokonania zgłoszenia, zaś wszczęcie postępowania administracyjnego w tej sprawie nastąpiło przed [...] kwietnia 2016 r. Skoro zatem postępowanie administracyjne wszczęte zostało ponad rok temu, to tym bardziej skarżący powinien się liczyć z możliwością prowadzenia przyszłego postępowania sądowoadministracyjnego, a co za tym idzie, gromadzić na ten cel niezbędne środki. Rozporządzając swoim majątkiem strona powinna liczyć się bowiem z konsekwencjami swojego działania, szczególnie powinna mieć na uwadze, że w ten sposób świadomie pozbawia się środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87, LEX nr 3372).

Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza bowiem konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści przepisów art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 252 § 1 powyższej ustawy wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie jej pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy argumentację strony we wskazanym wyżej zakresie należy uznać za oczywiście bezzasadną, gdyż skarżący nie przedstawił wszystkich okoliczności swojej sytuacji majątkowej.

W ocenie Sądu w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy słusznie uznał, że kształtująca się sytuacja dochodowa i majątkowa skarżącego i jego żony nie pozwala przyjąć, że wygospodarowanie 1.500 zł na wpis od skargi, czy też środków niezbędnych do uiszczenia innych, ewentualnie należnych w dalszym toku postępowania, opłat sądowych, spowoduje uszczerbek w ich koniecznym utrzymaniu. Wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Po pierwsze, jakkolwiek skarżący odpowiedział na wezwanie z dnia 9 marca 2017 r. do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów, to jednak nie wykazał sytuacji finansowej w sposób pełny i wyczerpujący. Otóż w formularzu wniosku wnioskodawca jednoznacznie wskazał, że jedyne źródło utrzymania gospodarstwa domowego, prowadzonego wspólnie z żoną, stanowi dochód z dzierżawionego gospodarstwa rolnego. Skarżący wprost stwierdził też, że żona K. K. nie osiąga dochodu i pracuje w dzierżawionym gospodarstwie. Podniósł, że koszty sądowe w przedmiotowej sprawie, stanowią równowartość jego miesięcznego dochodu, który określił na 1.500 zł. Nadesłane przy piśmie z dnia 27 marca 2017 r. dokumenty źródłowe wskazują tymczasem, że dochód z pracy w dzierżawionym gospodarstwie domowym nie jest jedynym źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny, a środki, jakimi dysponują Państwo K., przewyższają kwotę 1.500 zł miesięcznie. Ponadto, posiadany przez nich majątek nieruchomy ma znacznie większe rozmiary, niż wykazano w oświadczeniu z dnia 23 stycznia 2017 r. Z wyciągów z rachunku bankowego K. K. wynika bowiem, że otrzymuje ona środki od [...] sp. z o.o. tytułem wynagrodzenia. Wynagrodzenie za styczeń bieżącego roku wyniosło 1.746,17 zł, natomiast wynagrodzenie za luty kształtowało się w wysokości 1.736,88 zł. Wyciąg za okres od 17 lutego do 16 marca bieżącego roku wskazuje ponadto, że skarżący nie wykazał rzetelnie i całościowo sytuacji finansowej żony. W dniu 10 marca 2017 r. dokonała ona bowiem przelewu kwoty 1.545 zł na inne należące do niej konto pod tytułem "przelew własny". Wnioskodawca nie przedstawił wyciągu z tego rachunku. W tym samym dniu K. K. wykonała także przelew w wysokości 200 zł na rachunek [...] tytułem nabycia jednostek uczestnictwa, co może wskazywać, że gromadzi ona oszczędności lub inne zasoby pieniężne. Skarżący nie wykazał jakichkolwiek zasobów pieniężnych. Ponadto, poza wykazanymi we wniosku domem i działką, na której jest on usytuowany, w skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha w miejscowości [...], podarowana przez ojca w marcu ubiegłego roku. Skarżący jest także jednym z czterech współwłaścicieli drugiej nieruchomości rolnej (w miejscowości [...]), której powierzchnia wynosi [...] ha. Jak zaś wynika z nadesłanego wydruku historii płatności, na rachunek skarżącego wpływają świadczenia wypłacane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W dniu 2 marca 2017 r. przekazano płatność w wysokości 2.051,34 zł, a w dniu 9 marca 2017 r. w wysokości 3.093,42 zł. W dniu 14 listopada 2016 r. przelew z ARiMR wyniósł 7.217,45 zł.

Powyższe wskazuje, że skarżący nierzetelnie i wybiórczo przedstawia sytuację dochodową i majątkową gospodarstwa domowego prowadzonego wspólnie z żoną. Nie usuwa też wątpliwości, co do tej sytuacji, pomimo zobowiązania nałożonego w piśmie z dnia 9 marca 2017 r. Powyższe wyklucza uwzględnienie przedmiotowego wniosku. Po drugie, biorąc pod uwagę wysokość wpisu od skargi (1.500 zł), a także uwzględniając, że jest to najwyższa opłata sądowa należna w przedmiotowej sprawie (wysokość wpisu od skargi kasacyjnej, o ile skarżący ją wniesie, wyniesie połowę tej kwoty, czyli 750 zł, zaś inne opłaty, jak ewentualnie należne wpisy od zażaleń, czy opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem, o ile będzie ono sporządzone na wniosek, wyniosą 100 zł), należy stwierdzić, że jakkolwiek skarżący nie przedstawił pełnej i wyczerpującej informacji o swoich możliwościach płatniczych, to nadesłane przez niego dokumenty pozwalają uznać, że jest on w stanie tak zaplanować wydatki gospodarstwa domowego, aby uiszczenie opłat sądowych na wskazanym poziomie nie spowodowało uszczerbku koniecznego utrzymania dwuosobowej rodziny. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że zarówno skarżący, jak i jego żona osiągają dochody (z gospodarstwa rolnego i wynagrodzenia od [...] sp. z o.o.). Wynagrodzenia K. K., wypłacone w lutym i marcu bieżącego roku, wynosiły ponad 1.700 zł miesięcznie. Na rachunek skarżącego wpływały natomiast nie tylko środki stanowiące dochód z działalności rolniczej, ale także płatności z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W okresie ujętym na nadesłanym zestawieniu suma uznań rachunku bankowego wnioskodawcy wyniosła 22.288,81 zł, a więc ponad dwukrotnie przekroczyła sumę jego obciążeń w kwocie 9.308,13 zł.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Obowiązek dostępu do sądu nie oznacza bowiem konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy w sytuacji, w której dysponują możliwościami uiszczenia kosztów. Nie można promować sytuacji, w której podmioty będą prowadziły spory z organami państwa kosztem Skarbu Państwa. Osoba nosząca się z zamiarem wniesienia skargi do sądu administracyjnego winna zabezpieczyć środki na ewentualne prowadzenie spraw przed sądami. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonujący.

W ocenie Sądu, uiszczenie przez skarżącego należnego wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i żony, w związku z czym powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego zainicjowanego jego skargą, związanych ze swym udziałem w sprawie, traktując koszty priorytetowo, z uwagi na ich publicznoprawny charakter.

Całokształt przeanalizowanej sytuacji finansowej wskazuje, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by stan majątkowy pozwalał zaliczyć wnioskodawcę do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonywujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Referendarz sądowy prawidłowo odmówił skarżącemu udzielenia prawa pomocy i w sposób właściwy stanowisko to uzasadnił. Wnioskodawca nie zdołał wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. Stanowiska tego również nie zdołał obalić wniesionym sprzeciwem.

Odnosząc się zaś do podnoszonej w sprzeciwie okoliczności, że to skarżący uiszcza wszelkie opłaty miesięczne, zaś żona swoje dochody przeznacza na własne potrzeby, wyjaśnić należy, że dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy nie ma znaczenia podnoszona przez niego okoliczność. Dla oceny zdolności finansowych wnioskodawcy ma znaczenie okoliczność pozostawania w związku małżeńskim i ocena sytuacji majątkowej małżonka. Stosownie bowiem do art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Należy mieć również na względzie przepis art. 23 kro, który stanowi, że małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Stąd też w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej, czy nawet prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych, małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny. Potwierdza to również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 395/11; z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11; z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11 – dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej).

W tych okolicznościach należy wnioskować, że podane w sprawie przez wnioskodawcę informacje w zakresie rzeczywistych dochodów i możliwości płatniczych są niepełne. Sąd uznał zatem, że wnioskodawca nie wskazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Podkreślić ponadto należy, że Sąd nie jest uprawniony do wystosowania do strony wezwania mającego na celu wyjaśnienie powstałych wątpliwości, gdyż zgodnie z regulacją art. 260 § 1 i § 2 powołanej ustawy, Sąd, po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia, nie rozpoznaje natomiast wniosku o przyznanie prawa pomocy na nowo.

W tym stanie rzeczy okoliczności sprawy nie uzasadniały uwzględnienia zgłoszonego żądania i dlatego należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 260 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.