Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 564/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 564/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 września 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr), Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Asesor: WSA Inga Gołowska, Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2008r., sprawy ze skargi M. Ś., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia i zawieszenia postępowania egzekucyjnego, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Dyrektor Wojewódzkiego Oddziału Ubezpieczeń [...] w K. wszczął egzekucję administracyjną wobec M. S. zam. S. , [...] Z. na podstawie tytułów wykonawczych o Nr [...] do [...] wystawionych w celu wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy oraz FGŚP.

Pełnomocnik zobowiązanej pismami z dnia [...].10.2007r. oraz [...].11.2007r. złożył do Dyrektora Z. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o Nr [...] do [...], zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] do [...], oraz wstrzymanie wykonania tytułów wykonawczych.

W odpowiedzi Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń [...] w K., postanowieniem znak [...], z dnia [...].12.2007r., zawiadomił, że wniosek strony w zakresie umorzenia i zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostanie rozpatrzony przez organ egzekucyjny, natomiast w przypadku wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego należy wnieść odrębne pismo do Dyrektora Izby Skarbowej .

Postanowieniem z dnia [...] znak [...] Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń [...] w K. odmówił zawieszenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułów wykonawczych.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] [...] utrzymał w mocy ww. postanowienie.

Zdaniem Dyrektora w złożonym zażaleniu pełnomocnik M. Ś. nie powołał żadnych okoliczności mieszczących się w ustawowym katalogu przesłanek obligujących organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawartym w art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z póż. Zm. ) . Natomiast konstrukcja tego przepisu uniemożliwia zastosowanie instytucji zawieszenia w przypadkach innych, niż wymienione w tym przepisie .

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 ww. ustawy .

Organ odwoławczy nie zgodził się również z ze stanowiskiem pełnomocnika strony odnośnie częściowego wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego a także wygaśnięcia obowiązku egzekucyjnego z powodu przedawnienia .

W postanowieniu podniesiono , iż stosownie do treści art. 29 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny, co prawda bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; nie jest on jednak uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Badanie zasadności istnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym zamieniłoby je bowiem w kolejną fazę postępowania orzekającego.

Skoro zatem organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, to oparcie zgłaszanych przez zobowiązaną zarzutów na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje (ze względu na przedawnienie, a także częściowe wykonanie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego) wywoła zamierzony efekt jedynie w razie przyznania tego faktu przez wierzyciela.

Wierzyciel w piśmie z dnia [..].02.2008r. znak: [...] stwierdził, że należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie przedawniły się, gdyż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przedawniają się z upływem 10 lat. Podniósł także, że wpłaty, o których mowa w zażaleniu obejmowały należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 02/1999-04/1999, 01/2001 i 08/2001, za który nie wystawiono tytułów wykonawczych. Zgodził się także ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonym postanowieniu, jak i w odpowiedzi organu egzekucyjnego na złożone zażalenie odnośnie kwestii prawidłowości rozliczania wpłat na poczet składek za sporne okresy.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca zarzuciła

-obrazę art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym przed l stycznia 2003 roku przez błędną wykładnię zmian do tej ustawy wprowadzoną ustawą z dnia 18 grudnia 2002 roku(Dz.U nr 241 póz. 2074) a także nadmierne i bezkrytyczne przyjęcie wykładni zastosowanej w wyroku SN z dnia 5 kwietnia 2005 roku sygn. I UK. 232/04 która w istocie jest zaprzeczeniem zasady nieretroakcji oraz ,

-obrazę art. 59 §1 pkt. l i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez odstąpienie od umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z częściowym spełnieniem obowiązku oraz wygaśnięciem obowiązków w zakresie składek z powodu ich przedawnienia.

W uzasadnieniu skargi podniosła , iż zaległe składki uległy przedawnieniu w dniu 10 stycznia 2007 r. albowiem w odniesieniu do nich powinien znaleźć zastosowanie, obowiązujący w dacie powstawania zobowiązania, 5 letni okres przedawnienia.

W jej ocenie nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wprowadzająca 10 letni termin przedawnienia należności z tytułu składek, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. może dotyczyć jedynie zobowiązań powstałych od tego dnia.

Wprawdzie cytowana przez wierzyciela teza wyroku SN z dnia 5 kwietnia 2005 roku stwierdza, że termin 10-letni przedawnienia ma zastosowanie do składek nieprzedawnionych przed l stycznia 2003 roku ale stanowisko to nie ma mocy wiążącej i jest jaskrawym zaprzeczeniem zasady nieretroakcyjności ustawy tym bardziej, iż motywacja uzasadnienia wyroku w tej części jest bardzo lakoniczna i nie wyjaśnia w ocenie skarżącej bliżej powodów oraz wywodów prawnych zajęcia takiego stanowiska.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji .

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi decyzja ta nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Na wstępie należy zgodzić się ze stanowiskiem organu , że art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z póż. Zm. ) zwanej dalej u.p.e.a. nie nakłada na organ egzekucyjny powinności zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Nie jest także upoważniony do badania zasadności i wymagalności istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ze względu na odmienność postępowania egzekucyjnego i postępowania prowadzonego w celu merytorycznego rozpoznania sprawy. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem i nie wydał on decyzji rozstrzygającej co do meritum, a więc nie występuje możliwość merytorycznego zbadania wymagalności obowiązku, podlegającego egzekucji..

Wniosek w przedmiocie egzekucji bada jedynie pod względem formalnym. Z drugiej jednak strony zgodnie z art. 33 pkt 1 czy art. 59 pkt 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest obowiązany badać, czy np. obowiązek nie wygasł, bo wtedy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Aczkolwiek więc organ egzekucyjny nie jest w zasadzie uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to jest obowiązany do chociażby sprawdzenia, czy wierzytelność jeszcze istnieje.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny w sposób prawidłowy wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków wykazując , iż brak jest podstaw prawnych i faktycznych do umorzenia bądź zawieszenia postępowania egzekucyjnego albowiem zarówno z treści kontrolowanej decyzji jak i ze stanowiska wierzyciela wynika , iż obowiązek objęty tytułami wykonawczymi istnieje . Podnoszone przez zobowiązaną kwestia dotycząca częściowego uregulowania składek na ubezpieczenie społeczne jest bezzasadne, gdyż załączone kserokopie wpłat obejmowały należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od lutego do kwietnia 1999 r. styczeń 2001 i sierpień 2001 r. . Przedmiotem wniosku były natomiast postępowanie egzekucyjne toczone w oparciu o tytuły wykonawcze , które obejmowały należności za inny okres . Niemniej jednak podkreślić należy ,iż w tej kwestii wiążące jest stanowisko wierzyciela.

Odnosząc się natomiast do kwestii przedawnienia należy uznać , iż zarzuty skarżącej nie znajdują uzasadnienia

Aktualnie obowiązujący przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) przewiduje, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przed nowelizacją tego przepisu, dokonaną od dnia 1 stycznia 2003 r. ustawą z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a jedynie w przypadku przerwania biegu przedawnienia po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Powołana wyżej ustawa nowelizująca nie uregulowała kwestii intertemporalnych, dotyczący kwestii przedawnienia należności z tytułu składek, wywołując przez to szereg rozbieżności w orzecznictwie sądowym .

Niemniej jednak ostatecznie orzecznictwo sądów w ty m zakresie unormowało się przyjmując jednolitą formułę czego odzwierciedleniem jest przytoczony przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń [...] w K. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 05.04.2005 r. sygn akt I UK 232/04 )

Ponadto podkreślić należy , iż wszelkie wątpliwości usuwa uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r. w której uznano , iż "dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074), znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych"

W uzasadnieniu uchwały sąd uznał , iż przedłużenie okresu przedawnienia nie stanowi naruszenia art. 42 ust. 1 Konstytucji RP. Treść art. 43 i 44 Konstytucji, choć dotyczy przedawnienia, nie pozwala również przyjąć, że istnieje konstytucyjne "prawo do przedawnienia", czy choćby ekspektatywa takiego prawa. Instytucja przedawnienia kształtowana jest przez ustawodawcę, który dysponuje swobodą w określaniu czasowego zakresu stosowania nowych okresów przedawnienia.

Nie może przy tym budzić wątpliwości, że do należności z tytułu składek, które uległy już przedawnieniu przed dniem 1 stycznia 2003 r. nie ma zastosowania znowelizowany od tej daty art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zasadą jest bowiem, że zobowiązanie pieniężne ma być wykonane i tylko ustawodawcy, a nie stronom, przysługuje prawo do modyfikacji terminu przedawnienia (art. 119 k.c.). Prawo zmiany terminów przedawnienia jest więc domeną ustawodawcy i wpływając na stosunki cywilnoprawne, obejmuje również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego. Zmierza to do lepszej realizacji długu, a w sprawach o składki na ubezpieczenie społeczne zapewnia szerszą gwarancję celu ubezpieczeniowego.

Mając na uwadze powyższą wykładnię , która sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni akceptuje, uznać należy , iż przepis art. 24 ust. 4 cyt. ustawy w nowym brzmieniu ma zastosowanie do tych tylko należności z tytułu składek wymagalnych przed dniem jego wejścia w życie, które nie były przedawnione w dniu 1 stycznia 2003 r.

Z uwagi na fakt , iż w przedmiotowej sprawie, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie uległy przedawnieniu z chwilą wejścia w życie znowelizowanych przepisów dotyczących przedawnienia ( co jest zresztą okolicznością przez skarżącą przyznaną ) , ma do nich zastosowanie dziesięcioletni okres przedawnienia .

Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).