Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 859/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 10 i 15
journal: Dz.U. 2020 poz 1947
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję nr 5/2022 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr 5/2022 znak NK.906.5.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: MPWIS) decyzją nr 5/2022 z dnia 8 kwietnia 2022 r. znak: NK.906.5.2022 na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735) i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2021, poz. 195) po rozpatrzeniu odwołania E. M. (dalej: skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej: PPIS) z dnia 21 lutego 2022 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zezwolenia na przeprowadzenie ekshumacji szczątków.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 30 grudnia 2021 r. (uzupełnienie: 31 grudnia 2021 r.) skarżąca, zwróciła się do PPIS w K. z wnioskiem o wydanie zezwolenia na ekshumację szczątków M. W. zmarłego w dniu 18 października 1975 r., szczątków I. G. zmarłej w dniu 30 sierpnia 1970 r., zwłok J. G. zmarłej w dniu 15 marca 2005 r., szczątków W. W. zmarłej w dniu 2 października 1939 r. oraz szczątków A. G. zmarłego w dniu 26 listopada 1969 r. pochowanych w grobie murowanym na Cmentarzu Parafialnym B. zlokalizowanym przy ul. [...] w K., celem ich przeniesienia do grobowca rodzinnego zlokalizowanego na Cmentarzu Parafialnym J. przy ul. [...].

Po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku PPIS w K., decyzją z dnia 21 lutego 2022 r., umorzył postępowanie.

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że z przedłożonych dokumentów w toku postępowania wynika, iż skarżąca nie jest spokrewniona ani spowinowacona ze zmarłym A. G., a zatem nie mieści się w kręgu osób uprawnionych w sprawie wydania zezwolenia na ekshumację szczątków tych osób ze względu na brak pokrewieństwa, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt. 1-5 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. 2020, poz. 1947), tj.: pozostały małżonek, krewni zstępni (syn/córka, wnuk/wnuczka, prawnuk/prawnuczka), krewni wstępni (ojciec/matka, dziadek/babcia, pradziadek/prababcia), krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa (brat/siostra, siostrzeniec/siostrzenica, bratanek/bratanica, brat ojca/brat matki, siostra ojca lub matki, brat cioteczny (kuzyn)/siostra cioteczna (kuzynka), oraz brak powinowactwa - powinowaci w linii prostej do 1 stopnia (teść/teściowa, zięć/synowa). Z akt sprawy wynika (adnotacja służbowa z dnia 31 grudnia 2021 r), iż skarżąca, osobiście poinformowała, iż nie dokonała pochówku zmarłego A. G.; ponadto nie posiada oświadczenia woli ww. zmarłego.

W tych okolicznościach, organ I instancji ocenił negatywnie status skarżącej w kontekście osoby dobrowolnie zobowiązującej się do pochówku/ekshumacji szczątków A. G. o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych . PPIS wywiódł, iż niewystarczające jest dobrowolne zobowiązanie się do ekshumacji i ponownego pochowania zwłok lub szczątków. Koniecznym jest dysponowanie "umotywowaną prośbą" - oświadczeniem woli - osób zmarłych (złożone za ich życia) lub osób im najbliższych. Wnioskodawczyni nie wykazała, że pochowała zmarłego A. G. (wręcz wskazała w wiadomości e-mail z dnia 17 lutego 2022 r., iż nie dokonała pochówku ww. zmarłego ze względu na fakt, iż była wtedy osobą niepełnoletnią) i nie dysponuje złożonym przez tą osobę oświadczeniem woli, bądź oświadczeniem złożonym przez osoby mu najbliższe, za jego życia, z których by wynikało upoważnienie do pochowania wraz z ewentualną ekshumacją zwłok lub szczątków tej osoby. Nie dysponuje też uprzednio wydanym, stosownym konstytutywnym orzeczeniem sądu takie oświadczenie zastępującym. Tym samym skarżąca nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w domaganiu się zezwolenia na dokonanie ekshumacji wyżej wskazanej osoby. Oznacza to zaistnienie przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania, co wiąże się z bezprzedmiotowością postępowania i koniecznością jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Od powyższej decyzji odwołanie do Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosła skarżąca. W swoim odwołaniu wskazała, iż jest dysponentem grobowca, w którym spoczywają szczątki A. G., ponadto podczas ostatniego pochówku w przedmiotowym grobowcu, wspólnie z grabarzem stwierdzono, że szczątki wszystkich w nim spoczywających leżą wymieszane na dnie grobowca. Skarżąca wskazała, iż jest świadoma obowiązujących przepisów, niemniej, z uwagi na wyjątkowe okoliczności związane z kultem pamięci zmarłych, wniosła o potraktowanie jej odwołania w kategorii wyjątkowych okoliczności i dobra społecznego związanego z kultem pamięci.

Opisaną we wstępie decyzją Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Na wstępie organ odwoławczy wyjaśnił, że prawo do pochowania zwłok osoby zmarłej wraz z prawem do ekshumacji, pamięć o zmarłym (prawo kultu osoby zmarłej) są prawnie chronionymi dobrami osobistymi każdego człowieka (art. 23 i 24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny). Prawo to przysługuje osobom najbliższym zmarłego, ale także osobom, które do tego się dobrowolnie zobowiążą (art. 10 ust. l in fine ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych). Jak zaznaczył PPIS w K., że jeżeli chodzi o osoby, które się dobrowolnie zobowiązały do pochowania zwłok, nie mogą to być jakiekolwiek osoby, lecz tylko te, do których została skierowana umotywowana prośba innych uprawnionych do pochowania zwłok. Muszą to być osoby, co do których jest pewne, że to one są "wykonawcami" złożonego uprzednio oświadczenia woli przez określone w art. 10 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych podmioty.

W kontekście tego uregulowania nie można wykluczyć, że pochować zwłoki może także inna osoba niż wskazana w art. 10 ust. 1 zd. 1 ww. ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, a co za tym idzie również krąg osób legitymowanych do wystąpienia z wnioskiem o ekshumację na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, nie jest ograniczony w każdej sytuacji do osób najbliższych, zwłaszcza wobec wykazania braku istnienia takich osób.

W ocenie organu odwoławczego, PPIS w K. prawidłowo dokonał negatywnej oceny statusu w kontekście "osoby dobrowolni zobowiązującej się do pochówku, ekshumacji ", o której mowa w art. 10 ust. l ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Nie wystarczy bowiem dobrowolne zobowiązanie się do ekshumacji i ponownego pochowania zwłok lub szczątków, ale konieczne jest dysponowanie ową "umotywowaną prośbą". Inaczej mówiąc dysponowanie oświadczeniem woli złożonym przez osoby pochowane lub złożonym przez osoby najbliższe, w stosunku do każdego z pozostałych pochowanych i z którego by wynikała prośba do dokonania ekshumacji ich zwłok lub szczątków

Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie wykazała, że pochowała osobę, o ekshumację zwłok której teraz wnioskuje (wręcz wskazała inne osoby, które dokonały pochówku) oraz że dysponuje złożonym przez tę osobę oświadczeniem woli, bądź oświadczeniem złożonym przez osoby jej najbliższe, za jej życia, z którego by wynikało upoważnienie do pochowania wraz z ewentualną ekshumacją zwłok lub szczątków tych osób. Nadto skarżąca nie dysponuje też uprzednio wydanym, stosownym konstytutywnym orzeczeniem sądu. Stąd też w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, jeżeli za życia wszystkie pochowane w przedmiotowym grobowcu wskazane we wniosku, a następnie w decyzji organu I instancji, osoby lub ich najbliżsi, nie złożyły stosownego oświadczenia woli - owej umotywowanej prośby - przy braku w chwili obecnej innych osób im najbliższych spokrewnionych i spowinowaconych - skarżąca nie nabyła uprawnienia do ekshumacji zwłok lub szczątków osób pochowanych w przedmiotowym grobowcu osób.

MPWIS, podkreślił, że prawo do grobu ma charakter złożony, nie istnieje legalna definicja tego prawa, a jego treść oraz znaczenie zostały ukształtowane przez judykaturę i doktrynę. Do uprawnień składających się na treść tego prawa należą w szczególności uprawnienia do urządzenia pogrzebu oraz nagrobka i decydowania o jego wystroju, załatwiania spraw z zarządem cmentarza, ochronie przed naruszeniami, składania wieńców, palenia zniczy, decydowania lub współdecydowania o przeznaczeniu wolnych miejsc w grobie dla pochowania dalszych zmarłych. Na prawo do grobu składają się zatem zarówno uprawnienia o charakterze osobistym jak i majątkowym. Elementy osobiste prawa do grobu mają charakter przeważający i są związane z określoną osobą; jako prawa osobiste są niezbywalne i niedziedziczne. Z tego względu w zasadzie prawo do grobu jest tylko jednym z samoistnych praw majątkowych, co do którego nie ma zakazu ustawowego jego zbywalności ani wyłączenia od dziedziczenia tylko wtedy, gdy miejsce na cmentarzu zostało nabyte i grób został urządzony przez osobę pozostającą przy życiu i jest wolny, tj. nikt nie został w nim pochowany. Jeżeli natomiast w grobie spoczywają już zwłoki określonej osoby uprawnionej do pochowania, to na skutek pochówku następuje zdominowanie uprawnień niemajątkowych, w związku z czym dopuszczalność rozporządzenia prawem do grobu wygasa. Z tą chwilą nie jest już możliwe rozdzielenie uprawnień majątkowych od osobistych i z tego względu prawa majątkowe tracą swoją odrębność w tym sensie, że nie mogą być przedmiotem wyłącznego korzystania i rozporządzania ze strony dotychczasowego ich podmiotu, a to ze względu na prawa do grobu przysługujące pozostałym uprawnionym, których źródłem jest fakt powiązań rodzinnych z osobą pochowaną w grobie

Na powyższe rozstrzygnięcie strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 zdanie ostatnie i art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych ( Dz. U . z 2020 r., poz. 1947) "w części dot. osób które miałyby prawo do występowania z wnioskiem o ekshumację."

W uzasadnieniu skargi, skarżąca przedstawiła uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów i wniosła uchylenie zaskarżonych decyzji w części, w której odmówiono ekshumacji zwłok zmarłego A. G. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wydania zgody na ekshumację spopielenie i przeniesienie prochów wraz z pozostałymi członkami rodziny z grobowca na cmentarzu w K. [...] do grobowca rodzinnego na cmentarzu parafialnym w J. przy ul. [...].

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 kwietnia 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 21 lutego 2022 r., w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zezwolenia na przeprowadzenie ekshumacji szczątków, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1947)., zwana dalej "ustawą o cmentarzach".

Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o cmentarzach ekshumacja zwłok i szczątków może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok, za zezwoleniem właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Przepis ten należy jednak stosować w przypadku ekshumacji z uwzględnieniem treści art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach. Powołany przepis stanowi, że prawo pochowania zwłok ludzkich ma najbliższa pozostała rodzina osoby zmarłej, a mianowicie:

1) pozostały małżonek (ka);

2) krewni zstępni;

3) krewni wstępni;

4) krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa;

5) powinowaci w linii prostej do 1 stopnia.

Prawo pochowania zwłok osób wojskowych zmarłych w czynnej służbie wojskowej przysługuje właściwym organom wojskowym w myśl przepisów wojskowych. Prawo pochowania zwłok osób zasłużonych wobec państwa i społeczeństwa przysługuje organom państwowym, instytucjom i organizacjom społecznym. Prawo pochowania zwłok przysługuje również osobom, które do tego dobrowolnie się zobowiążą.

W niniejszej sprawie uprawnienie do ekshumacji zwłok wynika z treści art. 15 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 10 ust. 1 zdanie ostanie ustawy o cmentarzach.

Uprawnienie do pochowania zwłok osoby bliskiej, jak również uprawnienie do żądania ekshumacji, są uznawane za element szerszego prawa związanego z dobrem osobistym, którym jest kult pamięci osoby zmarłej. Takie dobra osobiste służą wszystkim osobom bliskim zmarłego, w związku z czym konieczne jest uzgodnienie zakresu, w jakim związane z nimi prawa przysługujące poszczególnym uprawnionym mogą być wykonywane (Wyrok SN z 19.11.2020 r., II CSK 30/19, LEX nr 3082395). Możliwość pojawienia się sprzeczności między dobrami osobistymi osób bliskich zmarłego sprawia, że konieczne staje się znalezienie kryteriów ich usuwania, co z reguły oznacza konieczność określenia pierwszeństwa dóbr jednych osób w stosunku do drugich. W odniesieniu do uprawnienia do pochowania zmarłego wyrażony został pogląd, zgodnie z którym o pierwszeństwie tym decyduje art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach., który ustala kolejność osób uprawnionych do pochowania zwłok, przy czym prawo pochowania zwłok danej osoby przysługuje osobie wymienionej w dalszej kolejności (np. krewnym w linii bocznej) dopiero wtedy, gdy brak jest osoby wymienionej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta prawa tego nie chce lub nie może wykonać (zob. wyr. SN z 25 września 1972 r. II CR 353/72, OSNC 1973, Nr 6, poz. 109; podobnie wyr. SN z 11 listopada 1976 r. II CR 415/76). Z drugiej strony, w orzecznictwie reprezentowane jest także stanowisko, zgodnie z którym wymieniony przepis nie zastrzega na rzecz pewnych osób prawa pochowania zwłok z pierwszeństwem przed prawem innych osób, a stanowi jedynie o tym, komu przysługuje prawo (wyr. SN z 7 czerwca 1966 r., I CR 346/65). Zgodnie z innym poglądem kolejność określona w art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach. ma pewne znaczenie, jednak okoliczności faktyczne sprawy, a w szczególności relacje zmarłego przed śmiercią z poszczególnymi osobami wymienionymi w tym przepisie, a także wyrażona przez niego wola co do miejsca i rodzaju pochówku mogą przemawiać za przyznaniem pierwszeństwa prawom innym członków rodziny niż ci, którzy zostali wymienieni w przepisie w pierwszej kolejności (zob. wyr. SN z 23 maja 1975 r., II CR 193/75).

Zgodnie z ustawą o cmentarzach ekshumacja zwłok może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok, a jedną z osób uprawnionych jest osoba, która się do tego dobrowolnie zobowiąże. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 621/20, Baza NSA, w kontekście regulacji art. 10 ust. 1 zdanie ostatnie ustawy nie można wykluczyć, że także inne osoby mogą być uprawnione do pochowania zwłok, a co zatem idzie legitymowane również do wystąpienia z wnioskiem o ich ekshumację, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Okoliczność ta musi każdorazowo podlegać wnikliwej ocenie organu administracji.

Trafnie przy tym Sąd Najwyższy stwierdził (wyrok SN z 19.11.2020 r., II CSK 30/19, LEX nr 3082395), iż ekshumacja jest środkiem bardzo daleko idącym, gdyż w powszechnym odczuciu może pozostawać z konflikcie z potrzebą niezakłócania spokoju zmarłych oraz ich najbliższych, dla których ekshumacja może stanowić trudne przeżycie. W związku z tym korzystanie z tego środka, aczkolwiek nie jest całkowicie wykluczone, to może następować jedynie w szczególnych okolicznościach, gdy przemawiają za tym wyjątkowo istotne względy (zob. wyroki SN: z 16 czerwca 1998 r., I CKN 729/97; z 29 stycznia 2003 r., I CKN 1453/00; z 6 lutego 2008 r., II CSK 474/07; z 17 lutego 2016 r., III CSK 84/15, OSNC-ZD 2017, Nr 3, poz. 51; post. SN z 11 czerwca 2019 r., I CSK 779/18). Może to nastąpić w szczególności, gdy przeniesienie zwłok w inne miejsce jest jedynym sposobem pozwalającym na sprawowanie kultu pamięci osoby zmarłej przez uprawnionego (uprawnionych), które jest zupełnie niemożliwe w dotychczasowym miejscu złożenia zwłok.

Niewątpliwie zarówno prawo do pochowania zwłok, jak i prawo do ich ekshumacji przysługuje także osobom, które do tego się dobrowolnie zobowiążą (art. 10 ust. 1 in fine ustawy). Trafnie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA w Poznaniu z 10.02.2021 r., IV SA/Po 1601/20, LEX nr 3125753) podkreśla się, że przepis, zgodnie z którym prawo pochowania zwłok przysługuje również osobom, które do tego dobrowolnie się zobowiążą uzmysławia, że ustawodawca przewidział uprawnienie, którego kreacja zależy wyłącznie od przejawu woli osoby, która chce to uprawnienie uzyskać, pomijając jednocześnie uprawnienie tego, kogo jako uprawnionego wskazał zmarły. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie należy bowiem pamiętać o tych, że ekshumacja może odnosić się do osób, które zmarły dawno temu, jak również w tych, które nie mają żadnych krewnych i powinowatych w odpowiednim stopniu o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach w punktach 1-5 ustawy o cmentarzach. Jest to więc zdroworozsądkowa regulacja ułatwiająca rozwiązywanie problemów, które powstają w związku ze znacznym upływem czasu. Nie ma przy tym znaczenia wobec kogo dana osoba zobowiąże się dobrowolnie do pochowania zwłok, czy też do ich ekshumacji. Nie musi to być zobowiązanie się wobec zmarłego. Zresztą byłoby to nie do przyjęcia w odniesieniu do tych zmarłych, którzy odeszli dawno temu, aby na przykład wymagać zobowiązania się ich wobec niemowlęcia, czy małego dziecka, co zresztą mogłoby być podważane i wymagałoby zezwolenia przedstawiciela ustawowego, a więc dalszych komplikacji prawnych. Zgodnie bowiem z art. 17 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.

Należy również przyjąć, że w pewnym zakresie może powstać swoiste następstwo prawne w zakresie decydowania o ekshumacji zwłok, które będzie decydować także o interesie prawnym.

W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o ekshumację zwłok kilku zmarłych. Wniosek jej odnosił się do szczątków M. W. zmarłego w dniu 18 października 1975 r., szczątków I. G. zmarłej w dniu 30 sierpnia 1970 r., zwłok J. G. zmarłej w dniu 15 marca 2005 r., szczątków W. W. zmarłej w dniu 2 października 1939 r. oraz szczątków A. G. zmarłego w dniu 26 listopada 1969 r. pochowanych w grobie murowanym na Cmentarzu Parafialnym B. zlokalizowanym przy ul. [...] w K., celem ich przeniesienia do grobowca rodzinnego zlokalizowanego na Cmentarzu Parafialnym J. przy ul. [...]. Jedynie w odniesieniu do szczątków A. G. organ I instancji umorzył postępowanie, gdyż skarżąca nie dokonała jego pochówku a ponadto nie posiadała oświadczenia woli ww. zmarłego, co wiązało się z brakiem interesu prawnego po stronie skarżącej.

Nie można się zgodzić z takim tokiem rozumowania, który wymaga na potrzeby ekshumacji oświadczenia woli osoby zmarłej, że ta się na to zgadza i przekazuje tę dyspozycję określonej osobie. Jak z powyższych rozważań wynika byłoby to nieceowe i stanowi nadmierny formalizm, który nie jest zgodny z ustawą o cmentarzach i wolą ustawodawcy. O ekshumacje może wystąpić bowiem każdy, kto się do tego dobrowolnie zobowiąże.

W niniejszej sprawie należy podkreślić, że A. G. był mężem I. G. zmarłej w dniu 30 sierpnia 1970 r., a ojcem J. G. zmarłej w dniu 15 marca 2005 r. Nie był przy tym spokrewniony ze skarżącą, chociaż już zarówno I., jak i J. G. były. Jak wynika z pism skarżącej, J. G. była jedynym dzieckiem A. i zmarła bezpotomnie. Spadek po niej odziedziczyła właśnie skarżąca, jak również zostało jej przekazane prawo do grobu. Okoliczności te są istotne dla sprawy w kontekście stwierdzenia, iż mamy do czynienia ze swoistym następstwem prawnym w przypadku prawa do grobu i ekshumacji, a więc i interesem prawnym skarżącej do wystąpienia z wnioskiem o ekshumacje szczątków. Skarżąca bowiem jest jedyną osobą, która może podejmować takie decyzje na podstawie swoistego, domniemanego upoważnienia przekazanego przez córkę A. G. Skoro bowiem skarżąca odziedziczyła po niej prawa majątkowe, jak i prawo do grobu, które ma charakter mieszany (majątkowo-osobisty), to również ma ona prawo do zajmowania się szczątkami zmarłych pochowanych w tymże grobie i podejmowania ewentualnie decyzji co do ich ekshumacji, jako osoba, która dobrowolnie się do tego zobowiązała. Co więcej skarżąca posiada względem A. G. dobro osobiste w postaci kultu czci zmarłego, którego pamięta z dzieciństwa. Niewątpliwie więc zdaniem Sądu skarżąca ma interes prawny w występowaniu z wnioskiem o dokonanie ekshumacji szczątków A. G.

Należy także podkreślić, że w niniejszej sprawie wystąpienie z wnioskiem przez skarżąca nastąpiło w wyjątkowych okolicznościach. Zamierza ona bowiem pochować wszystkich swoich zmarłych w jednym grobowcu w miejscowości, w której mieszka, a w związku z tym może się opiekować tymże grobem. Skarżąca wskazuje, że jest osobą starszą i trudno już jej jest dojeżdżać do K. i zajmować się grobem zlokalizowanym na cmentarzu parafialnym w K., przy ul. [...]. Co więcej, skarżąca chciałaby, aby cała rodzina leżała w jednym miejscu i nie była rozdzielona. Na podstawie decyzji organu I instancji natomiast zezwolono na ekshumację szczątków całej rodziny z wyjątkiem jednej zmarłej osoby A. G., który zdaniem organu, powinien pozostać samotnie pochowany w K., podczas, gdy jego żona i jedyna córka będą pochowane w innym miejscu. Taka decyzja jest również nie do przyjęcia w kontekście stwierdzenia skarżącej, że szczątki wszystkich osób, które leżą w grobie na cmentarzu parafialnym w K., przy ul. [...], są ze sobą pomieszane. Należy również podkreślić, że z akt sprawy wynika, że przeniesienie zwłok A. G. w inne miejsce jest jedynym sposobem pozwalającym na sprawowanie kultu pamięci osoby zmarłej przez uprawnionego (uprawnionych), które jest zupełnie niemożliwe w dotychczasowym miejscu złożenia zwłok. Niewątpliwie powyższe okoliczności należy potwierdzić w przeprowadzonym ponownie przez organ I instancji postępowaniu dowodowym.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że organy obu instancji nie tylko naruszyły dyspozycje art. 15 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy, ale także nie wyjaśnił istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, co stanowi naruszenie zasad postępowania wyjaśniającego wyrażonej w art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji ma bowiem obowiązek wyjaśnić, kto jest spadkobiercą po ostatniej zmarłej krewnej A. G., kto ma prawo do grobu i czy istnieją oprócz skarżącej inne osoby uprawnione, które maja prawo dobrowolnie zobowiązać się do ekshumacji zwłok. Organy również zastosują się do interpretacji zaprezentowanej w niniejszej sprawie, iż nie jest konieczne posiadanie specjalnego upoważnienia od zmarłej osoby do dokonania ekshumacji jej zwłok, w sytuacja, gdy mam do czynienia z osobą, która się do tego dobrowolnie zobowiąże, a która jednocześnie ma w tym interes prawny.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądzając zwrot uiszczonego wpisu od skargi.