Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 637/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 27 pkt 8
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
article: art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia lutego 2006 r. J. Ł. złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci A., M., P., R. i K. Ł. (k. 18 – 20 akt adm.). Do wniosku J. Ł. dołączył kserokopię odpisu postanowienia Sądu Okręgowego z dnia kwietnia 2003 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I C 235/03 zwalniającego pozwaną A. Ł. od obowiązku łożenia na utrzymanie rodziny od dnia kwietnia 2003 r. (k. 17 akt adm.).

W aktach administracyjnych znajdują się również złożone przez J. Ł. wraz z wnioskiem z dnia lipca 2005 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego: kserokopia wyroku Sądu Rejonowego z dnia maja 1999 r. wydanego w sprawie o sygn.akt III RC 181/99 oddalającego powództwo J. Ł. przeciwko A. Ł. o alimenty (k. 7 akt adm.), kserokopia postanowienia Sądu Okręgowego z dnia października 2002 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I Ns 28/02 ubezwłasnowolniającego A. Ł.k (k. 6 akt adm.) oraz kserokopia wyroku Sądu Okręgowego Wydziału I Cywilnego z dnia grudnia 2003 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I C 235/03 rozwiązującego przez rozwód małżeństwo J. Ł. z A. Ł. i powierzającego wykonywanie władzy rodzicielskiej nad A. Ł., M. Ł., P. Ł., R. Ł. i K. Ł. J. Ł. a władzę rodzicielską A. Ł. nad wyżej wymienionym dziećmi ograniczającą poprzez podanie sposobu jej wykonywania nadzorowi kuratora sądowego (k. 5 akt adm.).

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając na podstawie upoważnienia Wójta Gminy decyzją z dnia marca 2006 r., Nr [...] rozpoznając wniosek Nr [...] J. Ł. z dnia lutego 2006 r. o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci A., M., P., R. i K. Ł. działając na podstawie art. 20 ust. 3, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 11a, art. 12, art. 23, art. 24, art. 26, art. 47 i art. 49 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) w związku z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881) oraz art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił J. Ł. przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci A. Ł., M. Ł. P. Ł., R. Ł. i K. Ł. (k. 21 akt adm.).

Uzasadniając powyższą decyzję z dnia marca 2006 r., Nr [...] organ pierwszej instancji, przytaczając treść art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych podniósł, że mimo tego, iż J. Ł. samotnie wychowuje dzieci A. Ł., M. Ł., P. Ł., R. Ł. i K. Ł. zaś matka dzieci A. Ł. żyje i ma ograniczoną władzę rodzicielską to nie zasądzono od niej świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci z powodu całkowitego jej ubezwłasnowolnienia. Dlatego też wnioskodawca nie spełnia przesłanek unormowanych w art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania dodatku do zasiłku z tytułu samotnego wychowania dzieci.

Od decyzji powyższej odwołanie złożył J. Ł. wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy. W odwołaniu J. Ł. podniósł, że jest ojcem samotnie wychowującym pięcioro dzieci, którym nie zasądzono alimentów od matki z powodu jej całkowitego ubezwłasnowolnienia w związku, z czym nie należy mu się zaliczka alimentacyjna zaś dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci nie należy mu się ze względu na to, że drugie z rodziców żyje i jest znane. Dlatego też nie może skorzystać ani z dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci, gdyż nie spełnia wymogów art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani też nie spełnia przesłanek do przyznaniu mu zaliczki alimentacyjnej, gdyż nie ma zasądzonych alimentów od ubezwłasnowolnionej matki dzieci. Dlatego wraz z dziećmi znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie J.Ł. decyzją z dnia czerwca 2006 r., Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i art. 8 pkt 3a oraz art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy decyzję z dnia marca 2006 r., Nr [...] wydaną przez działającego na podstawie upoważnienia Wójta Gminy Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (k. 28 – 29 akt adm.).

Motywując swoje rozstrzygnięcie Skład Orzekający Kolegium przytaczając brzmienie art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 6 ust. 1 oraz art. 11a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych podniósł, że bezspornym w sprawie jest, iż J. Ł. spełnia w części warunki do przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. J. Ł. jest ojcem pięciorga nieletnich dzieci, jest rozwiedziony i ma przyznaną władzę rodzicielską nad małoletnimi dziećmi, a więc zgodnie z unormowaniem art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest on osobą samotnie wychowującą dzieci. Rodzina J. Ł. w roku 2004 uzyskała dochód z uprawy posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,54 ha w kwocie 3.632,84 złotych, co w przeliczeniu na jedną osobę daje miesięczny dochód w kwocie 50,46 złotych, tym samym spełnia on kryterium dochodowe. J. Ł. nie spełnia jednak warunku unormowanego w art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych niezbędny do uzyskania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a mianowicie nie zasądzono na rzecz dzieci świadczeń alimentacyjnych od drugiego z rodziców w sytuacji gdy on żyje.

Skład Orzekający Kolegium podniósł również, że na gruncie obowiązujących regulacji prawnych dotyczących rodziców samotnie wychowujących dzieci można wyodrębnić podział na dwie grupy rodziców samotnie wychowujących dzieci w zależności od przysługujących im uprawnień. Pierwszą z nich wyodrębnić można na gruncie unormowań ustawy o świadczeniach rodzinnych i stanowią ją rodzice samotnie wychowujący dziecko, którzy uprawnieni są do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka po spełnieniu kryterium dochodowego. Dodatek ten wypłacany jest w przypadku, gdy świadczenie alimentacyjne nie zostało zasądzone, gdyż drugie z rodziców nie żyje lub ojciec dziecka nie jest znany. Drugą grupę stanowią rodzice samotnie wychowujący dziecko uprawnieniu do zaliczki alimentacyjnej na gruncie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Uprawnienie to przysługuje jedynie tym osobom samotnie wychowującym dziecko, które nie mogą wyegzekwować alimentów od osób do ich płacenia zobowiązanych, przy równoczesnym spełnieniu kryterium dochodowego. J. Ł. nie wystąpił o świadczenie alimentacyjne na rzecz dzieci, dlatego nie spełnił podstawowego obok kryterium dochodowego warunku dotyczącego nabycia uprawnienia do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Unormowanie art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych enumeratywnie wymienia przypadki, w których świadczenie alimentacyjne nie może być przyznane. Mają one miejsce wówczas, gdy jedno z rodziców nie żyje oraz wówczas, gdy ojciec dziecka nie jest znany. W obu tych przypadkach dochodzenie świadczeń alimentacyjnych jest niemożliwe i bezprzedmiotowe z uwagi na brak osoby zobowiązanej do świadczenia alimentacyjnego. Tylko te dwie okoliczności pozwalają na przyznanie samotnemu rodzicowi dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W przypadku J. Ł. okoliczności te nie zachodzą. Dlatego J. Ł. mógł wystąpić do sądu z powództwem o ustalenie świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci od byłej żony i następnie, w zależności od rozstrzygnięcia sądu, podjąć stosowne działanie. W przypadku gdyby sąd zasądził alimenty, a ich egzekucja okazała się bezskuteczna, J. Ł. uzyskałby możliwość ubiegania się – zgodnie z ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej – o zaliczkę alimentacyjną. Gdyby zaś oddalono jego powództwo o alimenty, J. Ł. mógłby ubiegać się o nabycie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek do jego przyznania.

Skład Orzekający Kolegium zauważył także, że stosownie do § 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka do wniosku dołącza kopię skróconego aktu zgonu drugiego z rodziców dziecka lub odpis zupełny aktu urodzenia dziecka w przypadku, gdy ojciec dziecka jest nieznany albo kopię odpisu wyroku sądu orzekającego o oddalenie powództwa o ustalenie świadczeń alimentacyjnych.

Na zakończenie wywodów poczynionych przez Skład Orzekający Kolegium w uzasadnieniu decyzji z dnia czerwca 2006 r., Nr [...] podniesiono, że w przedmiotowej sprawie wystąpienie z powództwem o ustalenie świadczenia alimentacyjnego na rzecz dzieci jest niezbędnym działaniem pozwalającym na spełnienie koniecznego warunku do nabycia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, ponieważ w przypadku oddalenia powództwa zostałaby usunięta jedyna przeszkoda uniemożliwiająca przyznanie J. Ł. świadczenia.

Na rozstrzygnięcie organu odwoławczego skargę złożył J. Ł. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie czy i jaka pomoc należy mu się jako osobie samotnie wychowującej dzieci (k. 9 – 10 akt sądowoadministracyjnych).

W uzasadnieniu skargi J. Ł. zarzucił organowi odwoławczemu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w rozpoznanej sprawie nie wystąpił on o świadczenia alimentacyjne na rzecz dzieci, gdyż do dokumentów zgromadzonych w jego sprawie dołączył kopię wyroku Sądu Rejonowego z dnia maja 1999 r., sygn. akt [...] oddalającego jego powództwo o alimenty. Skarżący zarzucił również organowi odwoławczemu błąd w ocenie prawnej polegający na tym, że przytaczając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji § 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych nie uwzględnił tego, iż na mocy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 58, poz. 401) uchylono punkt 3 paragrafu 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych, który nakazywał dołączenie do wniosku kopii odpisu wyroku sądu orzekającego o oddaleniu powództwa o ustalenie świadczenia alimentacyjnego. Skarżący podniósł również, że przesłanki przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka zostały zmienione w dniu 28 lipca 2005 r., gdy Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił zmiany do ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Nowelizacja tej ustawy zawarta została w punkcie 8 literze a) artykułu 11 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1366) i polegała na uchyleniu punktu 3 w ustępie 1, który mówił o oddaleniu powództwa o ustalenie świadczenia alimentacyjnego. Dlatego wystąpienie z powództwem o ustalenie świadczenia alimentacyjnego na rzecz dzieci nie jest niezbędnym działaniem w celu spełnienia koniecznego warunku do nabycia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i oddalenie powództwa nie zmienia w przedmiotowej sprawie sytuacji skarżącego, gdyż w świetle obowiązujących przepisów dodatek nadal nie będzie mu przysługiwał.

Skarżący podniósł także, że mimo tego, iż zadaniem ustawodawcy było uregulowanie sytuacji osób samotnie wychowujących dzieci, jego przypadek nie został objętym żadnym z obowiązujących przepisów prawa, na co wskazuje Skład Orzekający Kolegium wyodrębniając w oparciu o obowiązujące w tym zakresie unormowania dwie grupy rodziców samotnie wychowujących dzieci.

W zakończeniu uzasadnienia skargi J. Ł. wskazał, że jest on osobą samotnie wychowującą pięcioro nieletnich dzieci, których matka została całkowicie ubezwłasnowolniona i któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (k. 3 – 8 akt sądowoadministracyjnych).

Ponadto organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę odniósł się do zgłoszonego w skardze zarzutu błędnej oceny stanu prawnego obowiązującego w zakresie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.

Odnosząc się do powyższego zarzutu Skład Orzekający Kolegium stwierdził, że zmiany, na które powoływał się w skardze J. Ł. nigdy nie weszły w życie. Korzystną dla skarżącego zmianę przewidywała nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych zawarta w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, opublikowana w pierwotnym brzmieniu w Dzienniku Ustaw nr 86, pod pozycją 732. Artykuł 27 tej ustawy – nowelizującej ustawę o świadczeniach rodzinnych – przewidywał dodanie do ówczesnego art. 12 dodatkowych przesłanek. Według znowelizowanego brzmienia dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługiwałby samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu (...), jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ drugi z rodziców dziecka nie żyje; ojciec dziecka jest nieznany; powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Oprócz tej zmiany, na mocy ustępu 2a, uprawnionymi do tego dodatku mieli być ci rodzice, którzy wprawdzie nadal pozostają w związku małżeńskim, ale współmałżonek jest pozbawiony władzy rodzicielskiej, jest ubezwłasnowolniony albo też przebywa w areszcie lub w więzieniu powyżej 3 miesięcy i dzieci nie mają zasądzonych świadczeń alimentacyjnych od niego.

Artykuł 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych w znowelizowanym brzmieniu, na mocy unormowania art. 30 pkt 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej miał wejść w życie z dniem 1 września 2005 r.

W skutek kolejnej nowelizacji uchwalonej w okresie vacatio legis pierwszej nowelizacji został on zmieniony ponownie. Zmianę tę przyniosła ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 164, poz. 1366). Artykuł 11 tej nowelizacji zmienia ustawę o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w ten sposób między innymi, że w art. 27. ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej na mocy art. 11 pkt 9 nowelizacji w punkcie 8 w literze a) w ustępie 1 uchylono punkt 3 i literę b.

Punkt 3 dawał prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w razie oddalenia powództwa o alimenty, zaś litera b) dawała to prawo nie rozwiedzionym rodzicom, jeśli drugi rodzic był pozbawiony władzy rodzicielskiej, ubezwłasnowolniony, albo osadzony w areszcie lub więzieniu na okres powyżej 3 miesięcy.

O wejściu w życie ustawy o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw stanowił jej art. 22 pkt 4 zgodnie z którym ustawa weszła w życie z dniem 1 września 2005 r. Tego samego dnia miała wejść w życie nowelizacja art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawarta w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

Artykuł 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2005 r. na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt K 16/04. W dniu 1 stycznia 2006 r. weszła w życie nowela do ustawy o świadczeniach rodzinnych – ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 267, poz. 2260). Na mocy art. 1 pkt 7 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych po art. 11 w ustawie o świadczeniach rodzinnych dodano art. 11a obowiązujący do dziś w niezmienionym brzmieniu. Sprawa skarżącego rozpoznawana była w oparciu o art. 11a wprowadzony art. 1 pkt 7 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem wniosek swój złożył on w dniu lutego 2006 r.

Jak wynika więc z powyższego korzystny dla skarżącego stan prawny nigdy nie wszedł w życie i pośrednio potwierdza trafność rozstrzygnięcia organu odwoławczego, że zgodnie z obowiązującym prawem skarżącemu nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci z tytułu ich samotnego wychowywania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego stosownie do unormowania art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych norm prawnych, czy normy te właściwie zinterpretował i nie naruszył zasady ustalania określonych faktów za udowodnione.

W toku postępowania administracyjnego w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, że skarżący jest ojcem samotnie wychowującym pięcioro dzieci, który jest rozwiedziony z matką dzieci A. Ł., która żyje i jest całkowicie ubezwłasnowolniona a od której nie zasądzono świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci. Bezspornym jest również, że rodzina skarżącego spełnia kryterium dochodowe uprawniające do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.

Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do tego czy organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan prawny i faktyczny sprawy oraz czy na gruncie obowiązujących w zakresie przyznawania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przepisów prawa skarżącemu dodatek ten się należy.

Przed przystąpieniem do oceny postępowania organów administracji obu instancji zakończonego zaskarżoną decyzją wyjaśnienia wymaga, w związku z wnioskiem skarżącego zgłoszonym w skardze, aby wojewódzki sąd administracyjny rozstrzygnął czy i jaka pomoc należy mu się jako osobie samotnie wychowującej dzieci.

W przypadku kontroli działalności administracji publicznej wykonywanej przez sąd administracyjny, sprawa, której przedmiot związany jest z działalnością określonego organu administracji publicznej, nie przestaje być sprawą administracyjną, podlegającą załatwieniu przez właściwy organ administracji publicznej. Zadaniem sądu administracyjnego jest poddanie kontroli (ocenie) działalności organu administracji publicznej. Na skutek zaskarżenia aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia) lub czynności organu administracji publicznej sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność organu administracji. Dlatego sąd administracyjny, co do zasady nie zastępuje organu administracji w rozstrzyganiu spraw administracyjnych, czyli nie wydaje końcowego rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Z tych to powodów zgłoszony w skardze wniosek o rozstrzygnięcie czy i jaka pomoc należy się skarżącemu jako osobie samotnie wychowującej dzieci nie będzie mogła być bezpośrednim przedmiotem orzeczenia sądu.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan prawny sprawy.

Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu, że wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił zmian wprowadzonych ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1366).

Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw artykułem 11 pkt 9 lit. b) uchyliła korzystne dla skarżącego zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych wprowadzone ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732). Otóż art. 27 pkt 8 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nadawał art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych następujące brzmienie: "Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: drugie z rodziców dziecka nie żyje (pkt 1); ojciec dziecka jest nieznany (pkt 2); powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone (pkt 3)". Artykuł 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przytoczonym powyżej brzmieniu zgodnie z unormowaniem art. 30 pkt 3 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej miał wejść w życie z dniem 1 września 2005 r.

Jednak w dniu 1 września 2005 r. obowiązywać zaczęły na mocy art. 22 pkt 4 ustawy o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw zmiany wprowadzone na mocy art. 11 pkt 9 lit b) do ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Na mocy art. 11 pkt 9 lit b) ustawy o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw w art. 27 pkt 8 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w lit. a ust. 1 uchylono pkt. 3 to jest punkt art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu znowelizowanym ustawą o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej.

Po dokonanej w ten sposób kolejnej nowelizacji art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych od dnia 1 września 2005 r. obowiązywał w brzmieniu: "Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: drugie z rodziców dziecka nie żyje (pkt 1); ojciec dziecka jest nieznany (pkt 2)". Tym samym korzystna dla skarżącego nowelizacja brzmienia art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie weszła w życie, gdyż nowelizacja ta przewidywana art. 27 pkt 8 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej została znowelizowana przepisem art. 11 pkt 9 lit. b) ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw.

Na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt K 16/04 przepis art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych tracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2005 r.

Przed utratą mocy obowiązującej przez art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych na mocy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych artykułem 1 pkt. 7 ostatniej z wymienionych ustaw po art. 11 w ustawie o świadczeniach rodzinnych dodano art. 11a.

Zgodnie z unormowaniem art. 11a dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ drugi z rodziców dziecka nie żyje bądź ojciec dziecka nie jest znany (ust. 1). Dodatek przysługuje również osobie uczącej się, jeżeli oboje rodzice osoby uczącej się nie żyją. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio (ust. 2). Dodatek przysługuje w wysokości 170,00 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 340,00 zł na wszystkie dzieci (ust. 3). W przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności kwota dodatku zwiększa się o 80,00 zł na dziecko, nie więcej jednak niż 160,00 zł na wszystkie dzieci (ust. 4). W przypadku, gdy dochód rodzica nie przekracza 50% kwot, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2, kwotę dodatku zwiększa się o 50,00 zł na dziecko, nie więcej jednak niż o 100,00 zł na wszystkie dzieci (ust. 5). W przypadku wyboru dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, dodatek o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje na żadne dziecko w rodzinie (ust. 6). Przepis ust. 6 obowiązuje od dnia 31 sierpnia 2006 r. (ust. 7).

W przytoczonym powyżej brzmieniu art. 11a obowiązuje na mocy unormowania art. 2 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych od dnia 1 stycznia 2006 r. a więc miał on zastosowanie do oceny wniosku skarżącego, który zgłoszony został w dniu 14 lutego 2006 r.

Sąd podziela podniesiony przez skarżącego zarzut błędnego przyjęcia przez organ odwoławczy za nieudowodniony fakt, iż skarżący nie wystąpił o świadczenia alimentacyjne, gdy z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że powództwo skarżącego wniesione przeciwko A. Ł. o alimenty na rzecz dzieci A. Ł., M. Ł., P. Ł., R. Ł. i K. Ł. oddalone zostało wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia maja 1999 r., sygn. akt IIIRC 131/99 (k. 7 akt adm.).

Błąd powyższy w świetle mającego jak wykazano powyżej zastosowanie w sprawie niniejszej przepisu art. 11a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł mieć i nie miał wpływu na końcowe rozstrzygnięcie gdyż fakt, że skarżący wystąpił z powództwem o zasądzenie świadczeń alimentacyjnych, które następnie zostało oddalone jest obojętny dla prawidłowego stosowania art. 11a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Stosownie do unormowania art. 11a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka - po spełnieniu pozostałych warunku do jego nabycia przewidzianych w ustawie o świadczeniach rodzinnych - przysługuje, jeżeli świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców nie zostało zasądzone ze względu na to, że drugie z rodziców dziecka nie żyje bądź ojciec dziecka nie jest znany. Dlatego na gruncie art. 11a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych fakt, że powództwo skarżącego o świadczenia alimentacyjne zostało oddalone nie uprawnia skarżącego do otrzymania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Nie zasądzenie świadczeń alimentacyjnych jedynie wówczas uprawnia do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka po spełnieniu pozostałych warunków ustawowych, gdy jest ono związane ze śmiercią drugiego z rodziców dziecka bądź tym, iż ojciec dziecka nie jest znany.

Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w kontekście poczynionych rozważań nie mógł stwierdzić niezgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.