Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2554/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. Natalia Berkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2020 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] września 2019 r., Nr [...] orzekł o uchyleniu decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2013 r., Nr [...]w całości oraz orzekł, że zespół dworsko-parkowy w [...] znajdujący się na działce [...] o pow. [...]ha i na części działki nr[...] (oznaczonej na mapie stanowiącej załącznik do decyzji jako "działka [...]część 2") o pow. [...]ha nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a pozostała część działki nr [...] (oznaczona na mapie stanowiącej załącznik do decyzji jako "działka [...] – część I") o pow. [...]ha podpadała pod działanie dekretu.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 8 stycznia 2003 r. B. J. oraz M. B. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej z [...] listopada 1946 r. wydanej w odniesieniu do majątku [...].

Decyzją z [...] stycznia 2004 r., znak: [...], Wojewoda [...] stwierdził, że dwór w [...] wraz z otaczającym go parkiem, wchodzący w skład majątku ziemskiego "[...]", stanowiącego uprzednio własność J. J. o ogólnym obszarze [...] ha, położony na terenie gminy [...], podlegał przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...]maja 2004 r., znak: [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wnioskodawcy złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 28 stycznia 2005 r., sygn. akt IV SA Wa 476/04, WSA w Warszawie orzekł o nieważności zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z [...] listopada 1946 r., natomiast nie złożyli wniosku, o którym mowa w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Pomimo to organy obu instancji wydały decyzję stwierdzającą, że dwór w [...] wraz z otaczającym go parkiem podlegał przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r.

Wnioskiem z 19 czerwca 2006 r. B. J. wystąpiła o wydanie decyzji, że dwór w [...], położony na terenie gminy [...], nie podlegał działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Decyzją z [...] lipca 2010 r., znak: [...], Wojewoda [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku B. J., powołując się na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08, stwierdzające, że § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. utracił moc obowiązującą w 1958 r. i organy administracji publicznej nie mają podstawy prawnej do orzekania czy dana nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r.

Wnioskiem z 10 stycznia 2011 r. B. J. oraz M. B. ponownie wystąpili o wydanie decyzji stwierdzającej, że dwór w [...], wchodzący w skład majątku ziemskiego "[...]", położony na terenie gminy [...], stanowiący byłą własność J. J. nie podlegał przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. Wnioskodawcy powołali się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10. NSA, uznał, że postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08, nie prowadzi do konieczności odmowy stosowania przez sądy i organy administracji publicznej § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. Postanowienie to nie jest bowiem orzeczeniem Trybunału, o którym mowa w art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz.483), a zatem nie posiada mocy powszechnie obowiązującej.

Decyzją z [...]czerwca 2013 r., znak: [...], Wojewoda[...]stwierdził, że zespół dworsko-parkowy, położony obecnie na działkach ewidencyjnych o numerach: [...] o powierzchni [...]ha oraz [...] o powierzchni [...] arów (KW nr [...]), stanowiący byłą własność J.J., położony w gminie [...] powiat [...]województwo [...], podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 6 września 1944 r. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] wnieśli wnioskodawcy B.J. oraz M.B..

Decyzją z [...] 2017 r[...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi:

1) uchylił zaskarżoną decyzję w części stwierdzającej, że zespól dworsko-parkowy w [...]oznaczony jako część działki nr [...]o powierzchni [...]ha oraz działka nr [...] o powierzchni [...] arów (KW nr [...]), stanowiący byłą własność J.J. położony w gminie [...], powiat [...] województwo [...], podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;

2) orzekł, że zespół dworsko-parkowy w [...], położony na obecnych działkach: nr [...] o powierzchni[...]ha, z wyłączeniem części tej działki o pow. [...]ha ograniczonej z trzech stron: działką nr [...], działką nr[...], drogą oznaczoną jako działka nr [...] oraz z czwartej strony przedłużeniem działki [...] łączącej się z drogą (działką nr [...]) oraz działce nr [...] o powierzchni [...] arów (KW nr [...]), stanowiący byłą własność J. J., położony w gminie [...], powiat [...]i, województwo [...], nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej,

3) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

Skargę na decyzję Ministra wniosła Gmina [...]. Wyrokiem z 11 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2086/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra z [...] września 2017 r., [...], wskazując że niemożność określenia położenia części działki nr [...] o pow. [...]ha na mapie oznacza, że stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony. Sąd wytknął również, że organ pomimo świadomości, że przedmiotowe działki są podzielone od 2002 r. nie posłużył się nowymi oznaczeniami geodezyjnymi. W ocenie Sądu organ powinien zlecić biegłemu geodecie naniesienie na mapę części działki nr[...] (podlegającą działaniu dekretu o reformie rolnej) i pozostałej części ze wskazaniem linii i punktów granicznych oraz z uwzględnieniem aktualnych numerów geodezyjnych działek. Brak takiej mapy nie pozwala na ustalenie położenia części działki podlegającej działaniu przepisów dekretu o reformie rolnej i części tym przepisów nie podlegającej, a następnie dokonanie merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., znak: [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił dowód z opinii biegłego w przedmiocie sporządzenia opinii dotyczącej podziału działki nr[...]według wskazań organu oraz obliczenia powierzchni poszczególnych części tej działki oraz powołał na biegłego geodetę uprawnionego L. P. do wydania pisemnej opinii.

Następnie wydał wskazaną na wstępie decyzję (z [...] września 2019 r., nr [...]), w której uzasadnieniu wyjaśnił, że istotna dla niniejszej sprawy kwestia rozumienia pojęcia "nieruchomość ziemska" nie została unormowana przez ustawodawcę, toteż należy zastosować jej wykładnię dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 19 września 1990 r., W3/89 (OTK z 1990 r., poz. 26). Trybunał wskazał, że przez pojęcie to należy rozumieć nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, a intencją ówczesnego ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej. Z przepisów o reformie rolnej nie wynika, aby na jej cele mogły być przeznaczone nieruchomości nie mające charakteru rolniczego, a więc np. inne nieruchomości, nie pozostające w funkcjonalnej łączności z gospodarstwem rolnym.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R.P. Nr 4, poz. 17 ze zm., dalej przywoływanego jako dekret PKWN lub dekret z 1944 r.) na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw [...][...] i [...], jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Przejęcie nieruchomości w trybie ww. dekretu możliwe było tylko wówczas, gdy nieruchomość miała charakter ziemski oraz nadawała się do wykorzystania do celów wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu, tj. upełnorolnienia istniejących gospodarstw karłowatych, małych i średniorolnych, tworzenia nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców, tworzenia w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczej, a także zarezerwowania odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego, zarezerwowania odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, kolonii mieszkaniowych i ogródków działkowych oraz terenów na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej lub melioracji. Jeśli takiego charakteru objęta wnioskiem nieruchomość nie posiada, organ jest zobowiązany do zbadania czy nieruchomość ta pozostaje w związku funkcjonalnym z pozostałą częścią nieruchomości o charakterze rolniczym/gospodarstwem rolnym.

Dalej Minister wyjaśnił, że "związek funkcjonalny", wg definicji zamieszczonej w słowniku języka polskiego, to wzajemna zależność (współzależność), zależność funkcjonalna, związek odpowiadający potrzebom, przydatny, użyteczny, związek z daną funkcją, odnoszący się do niej. W kontekście norm o podpadaniu określonej części nieruchomości pod działanie dekretu o istnieniu związku funkcjonalnego mówi się wówczas, gdy bez danej części majątku pozostała część majątku o charakterze stricte rolniczym nie mogłaby prawidłowo funkcjonować i odwrotnie.

Organ podkreślił także, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zasadniczo zespoły dworsko-parkowe nie podlegały przejęciu na cele reformy rolnej, ponieważ co do zasady przejmowanie siedzib mieszkalnych właścicieli nieruchomości ziemskich, tj. w szczególności pałaców i dworów, ewentualnie innych budynków mieszkalnych stanowiących takie siedziby, nie mogło mieścić się w celach reformy rolnej wyszczególnionych w art. 1 ust. 2 dekretu. Przejmowanie tychże siedzib przez Państwo następowało z naruszeniem przepisów dekretu.

Dalej organ wskazał, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (poświadczony odpis pisma [...] Urzędu Ziemskiego w [...]z [...] listopada 1946 r., Nr. [...]oraz zaświadczenie stanowiące załącznik do tego pisma), wynika że Skarbu Państwa nabył własność przedmiotowej nieruchomości z mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 1944 r. Nadto, z zachowanych dokumentów wynika, że powierzchnia ogólna majątku wynosiła [...]ha, z czego rozparcelowano i oszacowano [...]ha (w tym ornego [...] ha, łąk [...] ha), a wyłączono z szacunku [...]ha. W przypadku nieruchomości ziemskiej [...]została zatem spełniona norma obszarowa, umożliwiająca jej przejęcie na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 1944 r.

Organ wskazał także, że załączona przy piśmie [...] Urzędu Ochrony Zabytków w [...] Delegatury w [...] z [...]czerwca 2012 r., znak: [...], ewidencja parku wraz z mapą zawiera podstawowe wiadomości o historii parku i dworu w [...]. Dokumenty konserwatora zabytków charakteryzują stan nieruchomości na początek lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku oraz zawierają informacje o jego kształcie historycznym. Jak można się dowiedzieć z "Charakterystyki stanu aktualnego" – park dworski w [...] był dużym obiektem. Obecnie zachowała się tylko część dawnego założenia parkowego. Opisując granicę północno-wschodnią parku zauważono, że pozostałe fragmenty dawnego założenia parkowego zajmuje obecnie pole lub pastwisko. Ślady podziału poprzecznego są zatarte, oś widokowa za dworem zakryta samosiewami drzew. Część ogrodu ozdobnego blisko dworu została zamieniona na ogrody użytkowe. Z dwóch stron ogród ozdobny był otoczony sadem, obecnie na tym miejscu są pola. Pewien "ubytek" terenu na południe od wejścia do parku został spowodowany lokalizacją w tym miejscu gorzelni. Zewnętrzne granice całego założenia są utrwalone rzędowymi nasadzeniami drzew. Park nie podlegał przebudowie, wymieniano jedynie drzewostan, zapewne zmienił się układ alejek i dróg. Zgodnie z uzasadnieniem decyzji [...] Konserwatora Zabytków w [...] z [...] lipca 1983 r., L.dz [...]o wpisaniu do rejestru zabytków województwa [...] dworu – dwór murowany, zbudowany został pod koniec XIX w., otoczony dużym założeniem parkowym o geometrycznym układzie, jest przykładem adaptacji wzorów klasycystycznego budownictwa rezydencjonalnego na terenie Polski środkowej. Zgodnie z uzasadnieniem ww. decyzji, park powstały na początku XIX w., stanowi przykład regularnego kształtowania zieleni otaczającej dwór. Geometryczny kształt parku, usytuowanie dworu i podział wewnętrzny wskazują, że jest to ogród klasycystyczny oparty na planie starszego, regularnego założenia, posiadający wartość zabytkową.

Z mapy [...] Urzędu Ochrony Zabytków w [...] wiadomo, że zespół dworsko – parkowy oddzielały od wsi [...] oraz pozostałej części nieruchomości należącej do rodziny J. nasadzenia i szpalery drzew ogrodowego założenia klasycy stycznego, rozbudowywanego w XIX w. Dodatkowo na teren zespołu wjeżdżało się przez bramę, a zeznania świadków i protokół przejęcia potwierdzają, że przed wojną istniało drewniane ogrodzenie, parkan oddzielający zespół dworsko-parkowy i przyległą do niego część gospodarczą (gdzie znajdowała się chlewnia, kurnik, obora). Tak trwale oddzielone od zewnątrz założenie parkowe z dworem przetrwało w znacznej części do czasów obecnych i odróżnia się wyraźnie w okolicy zdominowanej przez pola.

Organ wskazał także, że jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz "Mapy z rozliczeniem działki nr [...]", będącej załącznikiem do niniejszej decyzji, centrum gospodarcze znajdowało się częściowo na obszarze działki nr [...] (oznaczonym na powołanej mapie jako "działka [...]część 1"), jego pozostała część poza obszarem objętym wnioskiem stron (działka [...]). Zdaniem świadków od lewej strony wjazdu znajdowała się rządcówka (mieszkał rządca – B. M.), po skosie od rządcówki ok. [...] m. znajdowała się nieistniejąca już gorzelnia, przy drodze dojazdowej do wsi [...] i przy drodze dojazdowej do dworu znajdowała się stajnia (obecnie nie istnieje). Po prawej stronie drogi dojazdowej do dworu znajdowała się chlewnia i kurnik (pozostały fragmenty murów), a w dalszej części była jedna duża stodoła. W pkt 5 protokołu przejęcia nieruchomości wymieniono, w oparciu o dane z polis ubezpieczeniowych, budynki: stajnię cugową i wozownię, dwór, rządcówkę i magazyn spir. [zdaniem organu prawdopodobnie spirytusu], gorzelnię i spichlerz, stajnię oraz spichrz. Dookoła zabudowań gospodarczych znajdował się parkan drewniany, a droga od bramy wjazdowej do obory i stajni była brukowana (pkt 5 protokołu). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (wydruki map z Archiwum Wojskowego Instytutu Geograficznego dostępne pod adresem http://maps.mapywig.org/, plany z zespołów Archiwum Państwowego w [...]: Starszy Inspektor Fabryczny [...] oraz Rząd Gubernialny [...] w aktach sprawy) potwierdza nadto, że na terenie objętym wnioskiem istniał zespół budynków gospodarczych tworzących odrębne centrum gospodarcze, w skład których wchodziły rządcówka, gorzelnia, stajnia, stodoły oraz kilka innych mniejszych budynków gospodarczych. W ocenie Ministra, odmiennie do pałacu i parku służyły one do obsługi prac związanych z produkcją rolną w majątku [...] i, jako takie, dzieliły los pozostałej części nieruchomości przeznaczonej na cele reformy rolnej, wypełniając dyspozycję art. 6 dekretu z 1944 r. Organ zauważył również, że w gorzelni wykorzystywane były płody pochodzące z produkcji rolnej, tj. różne owoce oraz ziemniaki, co wskazuje na związki działalności gorzelni z działalnością rolną i możliwość wykorzystywania powyższych zakładów do produkcji rolnej. Tym samym także gorzelnia mogła być przeznaczony na cele produkcji, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu PKWN. Dlatego orzekając w sprawie z wniosków B. J. oraz M. B. zasadne zdaniem organu było wyłączenie z obszaru zespołu dworsko-parkowego w [...] położonego na obecnych działkach: nr [...] o powierzchni [...]ha, z oraz działce nr [...] o powierzchni [...] arów (KW nr [...]), część działki nr [...] o pow. [...]ha, ze względu na znajdujący się na działce objętej wnioskiem, fragment ośrodka gospodarczego majątku, na którym znajdowała się gorzelnia i inne budynki gospodarcze.

Jednocześnie Minister uznał, że skoro zasadnicza część nieruchomości objętej wnioskiem B.J. oraz M. B. nie miała charakteru rolnego w rozumieniu przepisów nacjonalizacyjnych, zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym, należy zbadać czy określona we wniosku część nieruchomości ziemskiej należącej do rodziny J., pozostawała w związku funkcjonalnym z pozostałą jej rolniczą częścią. W judykaturze wyrażany jest przy tym pogląd, że "związek funkcjonalny" zachodzi, gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie.

Zdaniem organu fakt zamieszkania przez właściciela nieruchomości ziemskiej w pałacu i korzystanie przez niego z parku wskazuje, że obiekt ten pełnił funkcję mieszkaniowo-rezydencjalną (uzasadnienie wyroku NSA z 09.07.2013 r., sygn. I OSK 437/12). Okoliczność tę podnoszą wnioskodawcy oraz potwierdzają przesłuchani świadkowie. B. J. w oświadczeniu z 25 listopada 2006 r. stwierdziła, że dwór we wsi [...] gm. [...], służył jako dom mieszkalny rodziny [...]od 1857 r. Jako osoba pamiętająca wysiedlenie z majątku [...] w 1945 r. stanowczo oświadczyła, że we dworze nie było żadnej kancelarii związanej z majątkiem [...] ani mieszkania rządcy. Mieszkali w nim jej rodzice – Z. i J. J., jej starsza siostra i wnosząca oświadczenie B. J. jak również ich krewni, zwłaszcza w czasie okupacji [...]

Z protokołu przejęcia nieruchomości, szkicu nieruchomości na cele konserwatora zabytków, zeznań świadków, a także stanowiska wnioskodawców – następców prawnych byłych właścicieli majątku [...] wiadomo, że w rządcówce, nieopodal dworu mieszkał, określany przez świadków jako rządca – B. M.. Poza tym, z własnoręcznego życiorysu Z.J. załączonego do akt sprawy wynika jedynie, że w czasie okupacji dostał on posadę administratora w tym majątku (w związku z czym po zajęciu majątku w [...] przez wojska [...] został wywieziony, jak i pozostali okoliczni administratorzy [...], do [...] skąd powrócił po roku). Organ uznał, że ponieważ na cele związane z przejęciem nieruchomości na podstawie dekretu z 1944 r. miarodajny jest jej stan na dzień jego wejścia w życie, czyli 13 września 1944 r., nie bierze się pod uwagę zmian, jakim podlegała nieruchomość w okresie okupacji podczas drugiej wojny światowej. Okoliczność powierzenia pracy w charakterze administratora majątku w B. J. świadczy zatem w ocenie organu jedynie o tym, że w tak rozległym majątku potrzebny był rządca, mimo odmiennych twierdzeń zawartych w powołanym wyżej oświadczeniu B.J.. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych nie może mieć istotnego znaczenia podnoszona kwestia, gdzie zamieszkiwał faktycznie rządca majątku, lecz istotne są obiektywne cechy nieruchomości ziemskiej, tzn. czy bieżący zarząd mógł być skutecznie sprawowany inaczej niż z wykorzystaniem części rezydencjalnej. Związek obiektu (części nieruchomości) z prowadzeniem produkcji rolnej musi mieć charakter obiektywny i nie może być uzależniony od tego, kto w poszczególnych okresach zamieszkiwał dany zespół pałacowo-parkowy, względnie na ile właściciel nieruchomości interesował się zarządem gospodarstwem rolnym. Jak wynika z omówionej powyżej dokumentacji (powołany pkt 5 protokołu przejęcia), w majątku [...] była wydzielona część gospodarcza, z której w naturalny sposób można było skutecznie zarządzać zarówno pracownikami majątku, jak i jego zasobami. Wymienione przykładowo w pkt 6 protokołu elementy inwentarza wskazują też na to, że oprócz wyposażenia gospodarskiego, roboczego, istniała obsługa części mieszkalnej, rezydencjalnej (poprzez dostarczanie pojazdów, zwierząt pociągowych), co było niezbędne do normalnego funkcjonowania dworu, ale nie świadczyło o nierozerwalnej więzi dworu z częścią gospodarczą (folwarkiem). Dla zaistnienia natomiast związku funkcjonalnego między częścią pałacowo-parkową a częścią gospodarczą majątku ziemskiego, a tym samym dla przejęcia części pałacowej na reformę rolną nie wystarczają same: kryteria podmiotowe (tożsamość właściciela obu części majątku), kryteria ekonomiczne (finansowanie pałacu z dochodów pochodzących z części rolnej), kryteria zarządcze (właściciel pałacu miał decydujący głos w sprawach strategicznych dla gospodarki majątku). Przy ustaleniu, że część gospodarcza i pałacowa mogły funkcjonować odrębnie, uznać należy, że zespół pałacowy nie miał przeznaczenia rolnego. W rozpoznanej sprawie zespół dworsko-parkowy pełnił funkcje reprezentacyjne, mieszkalne i wypoczynkowe, a nie był przydatny do produkcji rolnej. Celom rekreacyjnym, związanym z zamieszkiwaniem na terenie zespołu dworsko-parkowego służyły: ogród kwiatowy, oranżeria, wreszcie czynne wówczas w części parkowej stawy. Brak jest informacji o tym, by stawy były wykorzystywane w celach innych niż ozdobne, związanych np. z hodowlą ryb.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że stosownie do zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z 22 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 731/18, przeprowadził dowód z opinii biegłego, geodety uprawnionego L.P. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że zalegający w aktach plan podziału tych działek nie został ostatecznie przeprowadzony i pozostano przy dotychczasowej ich numeracji, o czym świadczy kserokopia ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...]maja 2004 r., znak: [...], oraz najnowszy wypis z ewidencji dostarczony przez Starostę [...]. Do decyzji załączona jest mapa sporządzona przez biegłego, która ilustruje położenie i powierzchnię części 1 działki [...] o pow. [...]ha, pełniącej funkcję gospodarczą oraz części 2 działki [...] o pow. [...]ha, właściwej części rezydencjalnej nie podlegającej przepisom dekretu PKWN.

Z powyższych względów organ uznał odwołanie w części za zasadne. Orzekający kwestionowaną w odwołaniu decyzją z [...] czerwca 2013 r., znak: [...], Wojewoda [...]niesłusznie stwierdził, że zespół dworsko-parkowy, oznaczony jako działki o numerach: [...]o powierzchni [...] ha oraz[...]o powierzchni[...]arów (KW nr [...]), stanowiący byłą własność J.J., położony w gminie [...]powiat [...]i, województwo[...], podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 1944 r..

Organ wyjaśnił także, że nie ma znaczenia niewielka różnica w powierzchni zespołu dworsko-parkowego pomiędzy danymi zawartymi w ewidencji sporządzonej w latach 1948-1951 r., po przekazaniu polskiej administracji majątku w 1946 r. (6,4 ha), wielkością działek nr [...] i [...] ([...]ha) wykazywaną w dokumentach w aktach, a rzeczywistą powierzchnią zespołu dworsko-parkowego w oparciu o ustalenia wynikające z uzasadnienia niniejszej decyzji (część działki nr [...] i działka nr[...]-[...]ha). Granice zespołu są wyraźnie widoczne w granicach działek, o których mowa we wniosku B. J. i M. B. (działki nr [...] i [...]). Podobnie widoczny jest zarys szerszego, regularnego, klasycznego założenia (por. granica ochrony konserwatorskiej na szkicu).

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2019 r., [...] złożyła Gmina [...], zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie:

1) art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN oraz rozporządzenia wykonawczego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że zespół dworsko-parkowy w [...] nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e ww. dekretu oraz że przejmowany obszar nie stanowił w całości jednej nieruchomości ziemskiej, a także błędnym przyjęciu, że działki nie pozostawały w funkcjonalnej łączności z prowadzeniem gospodarstwa rolnego oraz że zespół dworsko-parkowy był prawnie i faktycznie wyodrębniony od majątku ziemskiego,

2) art. 1 ust. 2 dekretu PKWN poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu, że zespół dworsko-parkowy nie realizował celów reformy rolnej, pomimo przekazania resztówki na cele przemysłu rolnego, a dworu na cele oświatowe (utworzono szkołę podstawową),

3) prawa procesowego to jest art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, wybiórczy oraz nieustaleniu przedmiotu postępowania, powieleniu interpretacji wnioskodawców, z całkowitym pominięciem prawidłowych ustaleń wskazanych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji,

4) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, że zespół dworsko-parkowy w [...] nie służył prowadzeniu działalności wytwórczej w rolnictwie pomimo, iż z materiału dowodowego wynika, że był powiązany funkcjonalnie z częścią rolniczą majątku z którą stanowił jedną nieruchomość ziemską.

Mając na względzie wskazane zarzuty Gmina wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie dla strony kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnienie podano, że zespół dworsko-parkowy nie stanowił wyodrębnionej części majątku ziemskiego lecz wraz z pozostałym majakiem stanowił jedną całość gospodarczą i jedną nieruchomość ziemską. Zespół ten nie pełnił funkcji wyłącznie rezydencjalnej, lecz służył również do realizacji celów reformy rolnej i był funkcjonalnie połączony z pozostałą częścią majątku. Zdaniem skarżącej Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zbadał czy zespół dworsko-parkowy w [...]podlegał przejęciu na potrzeby realizacji celu określonego w art. 1 ust. 2 lit. d dekretu oraz pominął treść art. 15 dekretu, który stanowi, że pewna część ziemi zostaje niepodzielona dla utrzymania wzorowych gospodarstw w interesie podniesienia poziomu gospodarki rolnej, dla szkół rolniczych i powszechnych, dla rozbudowy miast i innych ważnych zadań użyteczności publicznej. Wymieniona regulacja koresponduje z celami reformy rolnej określonymi w art. 1 ust. 2 lit. c-e.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając zaskarżona decyzję nie wziął również pod uwagę zawartego w art. 2 dekretu zwrotu "w całości". Zestawienie słów "nieruchomość" i "w całości" prowadzi do oczywistego wniosku, że przejęciu podlegały – bez żadnych wyłączeń – części powierzchni ziemskiej, które stanowiły jedność prawną (odrębny przedmiot własności). Przedstawioną interpretację potwierdza brzmienie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, który rozróżniał "powierzchnię ogólną nieruchomości ziemskiej" i "powierzchnię użytków rolnych nieruchomości ziemskiej" i przewidywał przejęcie takiej nieruchomości w granicach powierzchni ogólnej. Dodatkowo skarżąca powołała artykuł 6 dekretu, który stanowił o objęciu zarządu państwowego nad nieruchomościami ziemskimi, wymienionymi w art. 2, wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym.

Wreszcie skarżąca przywołała § 11 rozporządzenia wykonawczego, który wskazywał składniki majątkowe niepodlegające przejęciu, a w którym nie wymieniono zabudowań np. rezydencji oraz § 44, który wymieniał szereg składników majątkowych, które nie podlegały podziałowi: m.in. określone rodzaje użytków (np. sady) oraz zabudowania dworskie i przemysłowe. Skarżąca wskazała, że mając na uwadze sposób przeprowadzenia reformy rolnej (odjęcie własności dotychczasowym właścicielom, a następnie parcelacja na rzecz uprawnionych), wskazanie określonych składników majątkowych jako niepodlegających podziałowi świadczy o tym, że rzeczy te podlegały uprzedniemu przejęciu, w przeciwnym razie przepis § 44 byłby zbędny.

Skarżąca zakwestionowała pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że pałace i dwory nie nadawały się na cele reformy rolnej wymienione w art. 1 ust. 2 lit. d-e, ponieważ mowa jest tam o zarezerwowaniu odpowiednich terenów na realizację określonych celów, a nie o zarezerwowaniu odpowiednich obiektów. W jej ocenie podział na tereny (niezabudowane części powierzchni ziemi) i obiekty nie znajduje oparcia normatywnego w przepisach dekretu. W języku polskim słowo "teren" używane jest na określenie części powierzchni ziemi, niezależnie od tego, czy są na niej budynki, a "obiekty" (budynki) stanowią część składowa "terenów" (gruntów) i jeśli grunt wchodzi w skład nieruchomości, która spełniała przesłanki z art. 2 ust. 1 dekretu, to przechodził on wraz z budynkami na własność Państwa.

Zdaniem skarżącej zgromadzone dowody oraz przeprowadzone postępowanie dowodzą, że istniał związek funkcjonalny między całym zespołem dworsko-parkowym a pozostałym majątkiem [...]W materiale dowodowym brak jest jednoznacznych podstaw do przyjęcia, że zespół mógł funkcjonować niezależnie od pozostałej części majątku. Na istnienie tego związku wskazywać może m.in. prowadzenie sadu w pobliżu dworu i jego wielkość, obecność budynków gospodarczych służących prowadzeniu działalności rolniczej, wspólny wjazd do części gospodarczej i do pałacu, brak całkowitego trwałego odgrodzenia oddzielającego zespół dworsko-parkowy od pozostałej części majątku oraz obecność rządcy i miejsce jego zamieszkania stanowiące o tym, iż na terenie zespołu było centrum zarządzania majątkiem funkcjonalnie połączone z całym majątkiem [...]Istnienie budynków gospodarczych wskazuje również na fakt, że w majątku pracowali pracownicy majątku.

Organ, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2020 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać, że nie jest ona uzasadniona.

Istotą postępowania prowadzonego przez organy administracji publicznej było stwierdzenie czy zespół dworsko-parkowy w [...], oznaczony jako działki o nr[...] (pow. [...]ha) oraz [...] (pow. [...]arów), podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U z 1945 r., Nr 3, poz. 13).

Należy zatem przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem na cele reformy rolnej podlegały przejęciu nieruchomości ziemskie, które miały charakter rolniczy, a więc mogły być wykorzystanej na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu, pod warunkiem, że stanowiły własność albo współwłasność osób fizycznych lub. prawnych i o ile ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich łączny rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wszystkie nieruchomości ziemskie, spełniające ww. cechy przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 dekretu.

Zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu zastosowania powyższych przepisów dekretu PKWN ma ustalenie znaczenia terminu "nieruchomość ziemska". Obecnie w orzecznictwie sądowym (np. uchwała składu 7 sędziów NSA z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt OPS 2/06, ONSAiWSA 2006/5 poz. 123; uchwała składu 7 sędziów NSA z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt OPS 3/10, ONSAiWSA 2011/2 poz. 23) ugruntował się pogląd, że na cele reformy rolnej mogły być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu. Nie może tu zatem chodzić o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 1 ust. 2 lit. a, b, c, d i e dekretu. Nie bez znaczenia pozostaje też pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w uchwale z 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/89 (OTK z 1990 r., poz. 26, s. 174), że pod pojęciem "nieruchomość ziemska" używanym w dekrecie, należy rozumieć nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, tzn. takie, które są lub mogą być wykorzystywane do produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej.

W sprawach dotyczących podpadania bądź niepodpadania określonych nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej organy muszą zatem ustalać, czy wszystkie nieruchomości wchodzące w skład konkretnej nieruchomości ziemskiej miały bezpośrednio charakter rolniczy bądź, w przypadku braku takiego stwierdzenia, były funkcjonalnie związane z taką nieruchomością ziemską. Z kolei tzw. związek funkcjonalny należy rozumieć jako możliwość (bądź jej brak) prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie. Pojęcie związku funkcjonalnego, jako warunku objęcia zespołu dworsko-parkowego przepisami dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie jest wprawdzie normatywnie definiowane, lecz należy powtórzyć, że w judykaturze wiąże się z tym pojęciem określone skutki. Wyrażany jest już ugruntowany pogląd, iż "związek funkcjonalny" zachodzi gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie. Przy tym, w orzecznictwie sądowym wielokrotnie podkreślano, iż powiązania podmiotowe, finansowe i terytorialne zespołów pałacowo – parkowych z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej nie mogą przesądzić o istnieniu związku funkcjonalnego. Dla ustalenia czy pomiędzy częścią dworsko-parkową a pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej istnieje związek funkcjonalny nie ma zatem znaczenia, czy owa część dworsko-parkowa została fizycznie oddzielona od zabudowań gospodarczych, ani czy park graniczył z częścią gospodarczą majątku. Żadnego znaczenia dla wykazania istnienia bądź nie związku funkcjonalnego nie przypisywano także okoliczności, czy część rezydencjonalna była utrzymywana z dochodów pochodzących z majątku rolnego. Istotne znaczenie dla istnienia związku funkcjonalnego przypisywano miejscu zamieszkiwania rządcy, na terenie części rezydencjonalnej lub poza nią. Stąd też w orzecznictwie przyjęto, że dla ustalenia związku funkcjonalnego pomiędzy dworem a częścią rolniczą majątku, badaniem objąć należało, czy w części gospodarczej bądź w mieszkalnej pałacu znajdował się np. kantor, biuro w którym przyjmowano interesantów i z których wykonywany był stały bezpośredni zarząd doraźnymi pracami, wykonywanymi w części gospodarczej; gdzie znajdowały się księgi rachunkowe; skąd dokonywano bieżących płatności pracownikom i dostawcom. Funkcjonalne architektoniczne dostosowanie części rezydencjonalnej do zarządzania pracami rolnymi, przy nieistnieniu na terenie majątku ziemskiego innego tego rodzaju miejsca, prowadzić musiało do wniosku, że część rezydencjonalna była funkcjonalnie związana z majątkiem ziemskim w takim znaczeniu, że nie mógł on bez niej prawidłowo funkcjonować.

Mając zatem na uwadze przywołane powyżej poglądy w zakresie definicji nieruchomości ziemskiej oraz związku funkcjonalnego łączącego część dworsko – parkową i część gospodarczą, Sąd uznał za prawidłową ocenę dokonaną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznanej sprawie zespół dworsko-parkowy oddzielony był od części gospodarczej. Okoliczność tę potwierdza zebrany przez organ materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy. Ze zgromadzonych dokumentów (wydruki map z Archiwum Wojskowego Instytutu Geograficznego dostępne pod adresem http://maps.mapywig.org/, plany z zespołów Archiwum Państwowego w [...], protokół przejęcia nieruchomości oraz zeznania świadków) wynika, że na terenie objętym wnioskiem istniał zespół budynków gospodarczych tworzących odrębne centrum gospodarcze, w skład których wchodziły rządcówka, gorzelnia, stajnia, stodoły oraz kilka innych mniejszych budynków gospodarczych. Sąd podziela ocenę wyrażoną przeze Ministra, że zabudowania te służyły do obsługi prac związanych z produkcją rolną w majątku [...] i, jako takie, dzieliły los pozostałej części nieruchomości przeznaczonej na cele reformy rolnej, wypełniając dyspozycję art. 6 dekretu z 1944 r. Stąd orzeczenie, że na części działki nr [...] o pow. [...] ha, objętej wnioskiem, istniał fragment ośrodka gospodarczego majątku, na którym znajdowała się gorzelnia i inne budynki gospodarcze, i że w związku z tym podpadał on pod działanie dekretu było prawidłowe. W tej części mieszkał również rządca majątku – B. M., co czyni prawidłowym ocenę, że bieżący zarząd mógł być skutecznie sprawowany inaczej niż z wykorzystaniem części rezydencjalnej.

W takiej zaś sytuacji, wbrew twierdzeniom skarżącej, brak jest podstaw aby stwierdzić, że pomiędzy zespołem dworsko-parkowym a pozostałą częścią majątku, istniał nierozerwalny związek funkcjonalny, który wyraźnie wskazywałby, że zespół dworsko-parkowy stanowił centrum zarządzania produkcją rolną, bez którego wytwórczość ta nie mogłaby prawidłowo funkcjonować.

Przypomnieć jeszcze raz trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wyjaśniano, że dla istnienia związku funkcjonalnego nie wystarcza związek podmiotowy przez osobę właściciela, ani też powiązania finansowe i terytorialne. Taka nieruchomość musiałaby pozostawać we wzajemnej łączności z nieruchomością ziemską, pełniąc funkcję usługową w stosunku do gruntów rolnych. (vide wyrok NSA z 3 października 2008 r., sygn. akt i OSK 1162/07, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak jednak wynika ze zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentach, z taką sytuacją w rozpoznanej sprawie, nie mamy do czynienia.

Z powyższych względów, Sąd uznał, że analizując wypracowane przez orzecznictwo kryteria wzajemnych powiązań dworu z resztą majątku oraz ustalony w sprawie stan faktyczny, prawidłowo uznał organ odwoławczy, że zespół dworsko-parkowy mógł funkcjonować niezależnie od majątku ziemskiego oraz że nie istniał związek funkcjonalny pomiędzy dworem a częścią gospodarczą.

Ponownie podkreślić należy, że w sprawach dotyczących podpadania bądź niepodpadania określonych nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej organy muszą ustalać, czy wszystkie nieruchomości wchodzące w skład konkretnej nieruchomości ziemskiej miały bezpośrednio charakter rolniczy bądź, w przypadku braku takiego stwierdzenia, były funkcjonalnie związane z taką nieruchomością ziemską. Z kolei tzw. związek funkcjonalny należy rozumieć jako możliwość (bądź jej brak) prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie. Przy tym dokonując tej oceny organ musi uwzględnić, że przepisy dekretu winny być interpretowane ściśle. Na podstawie powołanego dekretu właściciele ziemscy zostali pozbawieni własności majątku z mocy prawa bez jakiegokolwiek odszkodowania. Odczytywanie przepisów dekretu, z uwagi na ich nacjonalizacyjny charakter, ograniczający podlegające najszerszej ochronie prawo własności, nie powinno prowadzić do jeszcze głębszego pozbawienia tego prawa. (wyrok NSA z 7 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 200/17 oraz powołane tam orzecznictwo, dostępne jw.). Tym bardziej, że ugruntowana na tle dekretu w orzecznictwie definicja pojęcia "nieruchomość ziemska" i tak pozwala na uznanie, że działaniem dekretu objęto znaczne areały gruntów, które w dacie wejścia w życie dekretu tylko potencjalnie stanowiły nieruchomości o charakterze rolniczym. Zgodnie bowiem z poglądami wyrażanymi w judykaturze za nieruchomość ziemską winno uznawać się grunty, które były lub mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej. Powyższe pozwala do tego rodzaju nieruchomości zaliczać grunty, które potencjalnie mogły służyć działalności rolniczej (np. stawy, niezależnie od ich rzeczywistej funkcji w dniu wejścia dekretu w życie). W praktyce zatem, działaniem dekretu objęto także grunty, które na czas jego wejścia w życie, faktycznie nie były użytkowane rolniczo, ale grunty które potencjalnie mogły być zajęte na taką produkcję Niejednokrotnie także grunty objęte dekretem, to grunty, które – jak pokazują ich dalsze losy – chociaż zostały znacjonalizowane na cele reformy rolnej, następnie na te cele nie zostały spożytkowane. Chodzi głównie o takie grunty i zabudowania, które zostały w kolejnych latach wpisane do rejestru zabytków, jako tworzące przykłady zespołów historyczno-krajobrazowych. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera precyzyjne ustalenie istnienia związku funkcjonalnego w odniesieniu do gruntów, które nie mogły być zaliczone do grupy nieruchomości ziemskich w rozumieniu wypracowanym przez judykaturę. Przemawia za tym wspomniany nacjonalistyczny charakter dekretu i wypracowana w orzecznictwie definicja pojęcia "nieruchomości ziemskiej" oraz podkreślana powyżej konieczność ścieśniającej interpretacji przepisów dekretu.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd doszedł do przekonania, że całość argumentacji podniesionej w skardze jest chybiona. Przedstawiona interpretacja przepisów dekretu stoi w sprzeczności z ugruntowanymi a przedstawionymi powyżej oraz w zaskarżonej decyzji poglądami wyrażanymi w orzecznictwie, zaś odniesienie do przepisów rozporządzenia jako przepisów wykonawczych, pozbawione jest doniosłości prawnej. Nie można bowiem opierać oceny czy dana nieruchomość spełniała cechy określone w dekrecie (mającym do tego charakter nacjonalizacyjny), i w związku z tym mogła zostać przejęta na własność Państwa, od tego czy i w jakim zakresie przepisy wykonawcze do tego dekretu uwzględniały dany charakter nieruchomości. Podstawą do takiej oceny jest bowiem spełnienie przez nieruchomość cech z dekretu PKWN (z uwagi na jego charakter interpretowanego ściśle), nie z rozporządzenia wykonawczego do niego. Fakt zatem, że przepisy rozporządzenia wymieniając budynki dworskie jako nie podlegające podziałowi, nie zmienia oceny że dla uznania czy podlegały one pod przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, konieczne jest ustalenie że miały związek funkcjonalny z przejmowaną pod reformę nieruchomością ziemską. Nie jest również prawidłowy, wyrażony przez skarżącą pogląd, iż w rozpoznanej sprawie budynki dworskie podpadały pod przepis art. 1 ust. 2 lit. d) dekretu. Jak była wyżej mowa art. 1 ust. 2 dekretu wymieniał cele, na jakie dana nieruchomość mogła być przeznaczona. Natomiast to czy dana nieruchomość stanowiła nieruchomość, która mogła podlegać dekretowi ocenia się według kryteriów wymienionych w art. 2 dekretu. Stąd ocena skoncentrowana jest na zbadaniu czy dana nieruchomość stanowiła nieruchomość ziemską a w razie negatywnej weryfikacji czy tworzyła z nieruchomością ziemską nierozerwalny związek funkcjonalny. Ocena celu na jaki mogła być przejęta może być dokonywana dopiero po stwierdzeniu charakteru tej nieruchomości. Tym samym stwierdzenie, jak w rozpoznanej sprawie, że zespół dworsko-parkowy ani nie stanowił nieruchomości ziemskiej w rozumieniu dekretu, ani nie był z nieruchomością ziemską nierozerwalnie związany, czyni pozbawionym zasadności ustalenie na jaki cel mogła być przeznaczona.

Reasumując, organ odwoławczy rozpatrując sprawę niniejszą dokonał prawidłowej wykładni oraz właściwie zastosował przepisów prawa materialnego (art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r.) oraz przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a.) .

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.