Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1168/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowego świadczenia pieniężnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] czerwca 2021r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Wójt Gminy O. odmówił przyznania skarżącej I. M. jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, wnioskowanego na dziecko [...] M., powołując się na przepisy art. 10 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 3 oraz art. 10 ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wspieraniu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1329, dalej powoływanej jako "ustawa z dnia 4 listopada 2016 r."). Wójt Gminy O. podkreślił, że w następstwie skierowanych do skarżącej przez organ wezwań o przedłożenie dokumentu potwierdzającego przebywanie przez stronę pod opieką medyczną przed 10 tygodniem ciąży (wezwanie z dnia [...] maja 2021 r.) oraz zaświadczenia lekarskiego o przebywaniu przez stronę pod opieką medyczną do 10 tygodnia ciąży i zaświadczenia dotyczącego ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia albo nieuleczalnej choroby powstałych w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu bądź zaświadczenia o odmowie wydania ww. zaświadczeń na podstawie dokumentacji medycznej z czasu, kiedy strona była pod opieką medyczną poza RP (wezwanie z dnia [...] czerwca 2021 r.), skarżąca przedłożyła m.in. zaświadczenie lekarskie z dnia [...] czerwca 2021 r., w którym lekarz wskazał, że strona nie pozostawała pod opieką medyczną w Polsce. Organ podniósł jednocześnie, że choć z dokumentacji lekarskiej dołączonej do wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych wynika, iż skarżąca była pod opieką medyczną przed 10 tygodniem ciąży oraz, że dziecka F. M. ma zdiagnozowaną chorobę powstałą w prenatalnym okresie (co potwierdzają wizyty u lekarzy różnych specjalizacji i wypis szpitalny), to jednak organ nie jest właściwy do dokonywania interpretacji załączonych dokumentów, gdyż strona nie posiada oryginalnych zaświadczeń stanowiących niezbędny załącznik do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej.

W złożonym odwołaniu skarżąca wskazała, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji, wnosząc o przyznanie jej jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w T. decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. SKO podkreśliło, że przyznanie przedmiotowego świadczenia uwarunkowane zostało koniecznością przedłożenia dwóch zaświadczeń, tj. zaświadczenia lekarskiego lub wystawianego przez położną, o którym mowa w art. 10 ust. 6 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. potwierdzającego pozostawanie przez kobietę pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, oraz zaświadczenia określonego w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. stwierdzającego u dziecka ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, wystawionego przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, posiadającego specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w dziedzinie: położnictwa i ginekologii, perinatologii, neonatologii, neurologii dziecięcej, kardiologii dziecięcej lub chirurgii dziecięcej. Następnie SKO stwierdziło, że skoro w sprawie skarżąca przedłożyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] czerwca 2021 r., z treści którego jednoznacznie wynika, że skarżąca nie pozostawała pod opieką medyczną w żadnym z trzech trymestrów ciąży, to nie została spełniona przesłanka z art. 10 ust. 6 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r., podkreślając przy tym, że bez wpływu na powyższe stwierdzenie pozostaje przedłożona przez skarżącą (która przebywała w czasie ciąży i po porodzie w [...]) dokumentacja medyczna z brytyjskiej służby zdrowia. Ponadto SKO stwierdziło, że w aktach sprawy brak jest również drugiego z wymaganych zaświadczeń, gdyż skarżąca pomimo wezwania z dnia [...] czerwca 2021 r., przedłożyła kartę wizyty z dnia [...] maja 2021 r., na której wprawdzie widnieje podpis lekarza specjalisty neurologii dziecięcej, lekarza pediatry, neonatologa, to jednak z dokumentu tego nie wynika, że jest to lekarz ubezpieczenia zdrowotnego będącego świadczeniodawcą, z którym NFZ zawarł umowę o udzielanie świadczeń z opieki zdrowotnej (karta wizyty została sporządzona w podmiocie prywatnym – [...] Sp. z o.o. w T.), a z treści przedłożonej karty wizyty nie wynika wprost, że F. M. posiada ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu. Również w dokumentacji medycznej sporządzonej w [...] i przetłumaczonej przez tłumacza przysięgłego brak jest, jak zaznaczyło SKO, powyższego stwierdzenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję SKO, skarżąca podniosła, że F. M. urodził się poza [...], tj. w [...], gdzie pozostawała pod opieką medyczną, że u [...] M. zdiagnozowano [...] – chorobę nieuleczalną, że po powrocie do kraju, w marcu 2021 r. w trybie jak najszybszym zgromadziła dokumentację medyczną celem przedłożenia jej organowi, że w związku z pandemią oczekiwanie na wizytę u neurologa było wydłużone dlatego nie mogła dostarczyć organowi wymaganych załączników oraz, że w dniu [...] sierpnia 2021 r. ma wyznaczoną wizytę u neurologa i wówczas po otrzymaniu zaświadczeń – informacji o stanie zdrowia [...] M. prześle je do SKO.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. SKO wskazało, że skarżąca w ślad za skargą przesłała zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 2021 r. lekarza specjalisty neurologa dziecięcego, zawierające sformułowanie, że F. M. cierpi na ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu. Zaświadczenie to zostało jednak wystawione – jak podniosło SKO - przez lekarza w ramach praktyki prywatnej, tymczasem powinno być one wystawione przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego będącego świadczeniodawcą, z którym NFZ zawarł umowę o udzielanie świadczeń z opieki zdrowotnej. Jednocześnie SKO podkreśliło, że skarżąca nadal nie legitymuje się drugim obligatoryjnym zaświadczeniem lekarskim z którego wynikałoby, że pozostawała ona pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja SKO i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu.

Jednym z rodzajów wsparcia dla kobiet w ciąży i rodzin przewidzianych w ustawie z dnia 4 listopada 2016 r. jest wsparcie w postaci jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu. Świadczenie to przysługuje, w sytuacji gdy kobieta urodziła dziecko, mające zdiagnozowane ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu (art. 4 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r.), oraz jeżeli pozostawała ona pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r.). Oba wskazane warunki potwierdza się zaświadczeniami, o których mowa w art. 10 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 3 oraz art. 10 ust. 6 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do warunku dotyczącego pozostawania kobiety pod opieką medyczną wskazać należy, że zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r., jednorazowe świadczenie przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Z kolei stosownie do art. 10 ust. 6 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r., pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną; przepisy wydane na podstawie art. 9 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływanej jako "uśr") stosuje się odpowiednio. Uwzględniając odpowiednio przepisy wydane na podstawie art. 9 ust. 8 uśr należy wskazać, że forma opieki medycznej, o której mowa w ust. 5 oraz wzór zaświadczenia, o którym mowa w ust. 6, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (t.j. Dz.U. z 2021 poz. 199). W § 2 tego rozporządzenia określono, że formą opieki medycznej, sprawowanej nad kobietą nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka (odpowiednio też jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu - zgodnie z art. 10 ust. 6 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. w zw. z art. 9 ust. 8 uśr) są świadczenia zdrowotne udzielane w związku z ciążą w ramach: podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych, leczenia szpitalnego (ust. 1), że świadczenia zdrowotne, o których mowa w ust. 1, są udzielane kobiecie co najmniej raz w każdym trymestrze ciąży (ust. 2) oraz, że wzór zaświadczenia lekarskiego lub wystawionego przez położną, potwierdzającego pozostawanie kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, jest określony w załączniku do rozporządzenia (ust. 3).

Jak wynika z powyższego, jednym z wymogów przyznania przedmiotowego jednorazowego świadczenia jest pozostawanie kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r.), co zgodnie z art. 10 ust. 6 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. powinno być udokumentowane stosownym zaświadczeniem lekarskim lub wystawionym przez położną, określającym jak wynika ze stosowanego odpowiednio ww. rozporządzania - od którego tygodnia ciąży matka pozostaje pod opieką medyczną oraz terminy udzielenia jednego świadczenia zdrowotnego w każdym z trzech trymestrów ciąży.

Orzekające organy uznały, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona konieczna przesłanka z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. otrzymania wnioskowanego jednorazowego świadczenia, gdyż skarżąca przedłożyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] czerwca 2021 r., w którym lekarz wskazał, że strona nie pozostawała pod opieką medyczną. Jednocześnie organy podkreśliły, że na kwestię oceny prawa skarżącej do jednorazowego świadczenia nie ma żadnego wpływu przedłożona przez skarżącą i przetłumaczona na język polski przez przysięgłego tłumacza dokumentacja medyczna z brytyjskiej służby zdrowia, wskazująca – jak wprost stwierdził to organ I instancji – że skarżąca była pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży.

Z powyższym stanowiskiem organów nie można się, w okolicznościach niniejszej sprawy, zgodzić. Z treści wezwania organu I instancji z dnia [...] czerwca 2021 r. oraz uzasadnień wydanych decyzji wynika, że w sprawie organy przyjęły, że matka przebywająca w czasie ciąży za granicą może nabyć prawo do przedmiotowego świadczenia tylko w sytuacji, gdy uzyska od polskiego lekarza wystawione ewentualnie na podstawie przetłumaczonej brytyjskiej dokumentacji medycznej ww. zaświadczenie potwierdzające, że matka dziecka pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od dziesiątego tygodnia ciąży. Zauważyć jednak należy, że polski prawodawca nie uregulował w sposób odrębny kwestii wymagań jakie muszą spełnić polskie kobiety ubiegające się o przedmiotowe świadczenie, które całą ciążę przebywały za granicą i w związku z tym w trakcie ciąży były pod opieką nie polskiej, lecz zagranicznej służby zdrowia, czego efektem jest posiadanie przez nie wyłącznie zagranicznej dokumentacji medycznej potwierdzającej tą okoliczność. Ustawodawca nie wprowadził żadnych zasad ani trybu postępowania w takiej sytuacji, w tym dającego organom administracji wprost możliwość weryfikacji na podstawie zagranicznej dokumentacji medycznej czy matka dziecka faktycznie spełniała warunek z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od dziesiątego tygodnia ciąży do dnia porodu oraz poddawania się badaniom zdrowotnym w każdym trymestrze ciąży. Brak w ustawie o świadczeniach rodzinnych takich regulacji, nie oznacza jednak, że taka kobieta, powinna być automatycznie – niezależnie od okoliczności konkretnej sprawy – pozbawiona prawa do jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, oraz że organy nie mogą poczynić własnych ustaleń w zakresie spełnienia warunku z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. i zbadać przyczyny, dla których przebywająca za granicą całą ciążę matka, wnioskująca następnie po powrocie do Polski o przyznanie jednorazowego świadczenia, nie jest w stanie uzyskać zaświadczenia określonego w ww. rozporządzeniu (tj. potwierdzającego pozostawanie kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży), które przecież w swej istocie odnosi się do polskiej opieki medycznej i wystawiane jest przez polskiego lekarza lub położną w związku z udzielonymi kobiecie w ciąży świadczeniami zdrowotnymi w trzech trymestrach ciąży. Z faktu, że ustawodawca nie wprowadził do ustawy procedury weryfikacji spełnienia przesłanki z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. z uwzględnianiem indywidualnych okoliczności konkretnego przypadku, w tym i – zdaniem Sądu – dotyczących kobiet przebywających całą ciążę za granicą i poddających się zagranicznej opiece medycznej, nie należy wywodzić wniosku o istnieniu bezwzględnego zakazu przyznania takim kobietom prawa do przedmiotowego jednorazowego świadczenia.

W ocenie Sądu przy wykładni art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. należy uwzględnić ratio legis tego przepisu, rzeczywistą intencję ustawodawcy, którego wolą było – zdaniem Sądu - zmobilizowanie kobiet w ciąży do szczególnej dbałości o zdrowie, przejawiającej się w poddawaniu się systematycznej kontroli medycznej (opiece lekarskiej) w całym okresie ciąży. Posiłkując się zatem wykładnią funkcjonalną należałoby uznać za konieczne i decydujące przy stosowaniu przepisu art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. i ustalaniu na jego podstawie prawa do przedmiotowego jednorazowego świadczenia, dokonywanie przez organy ustaleń w zakresie dbałości kobiety o zdrowie w czasie ciąży (pozostawania w tym okresie pod opieką medyczną), czy też dołożenia przez kobietę należytej staranności w zakresie dochowania terminu poddania się tej opiece. Takie też stanowisko, na tle przepisu art. 15b ust. 5 uśr, a więc przepisu tożsamego w treści co art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r., wyraził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt SK 2/16, podkreślając że przepis art. 15b ust. 5 uśr służy przede wszystkim ochronie zdrowia matki i dziecka. Na tle ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego dopuszczalne jest na gruncie art. 15b ust. 5 uśr badanie przyczyn pozostawania przez kobietę pod opieką medyczną później niż od 10 tygodnia ciąży.

Zdaniem Sądu, w związku z tym, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z luką prawną, tj. brakiem przepisów szczególnych dotyczących kobiet przebywających całą ciążę za granicą i poddających się wówczas zagranicznej opiece medycznej, uwzględniając cel art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. jakim jest ochronie zdrowia matki i dziecka, oraz wyrażoną w Konstytucji RP zasadę uwzględniania dobra rodziny (art. 71) i wynikający z niej nakaz udzielania szczególnej pomocy ze strony władz publicznych rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej oraz kobietom zarówno w ciąży, jak i po urodzeniu dziecka, a także zasadę zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku (art. 68 ust. 3), należy przyjąć że stosowanie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. w takim przypadku jak w niniejszej sprawie powinno być poprzedzone dokonaniem przez organy administracji ustaleń odnośnie dbałości kobiety o zdrowie w czasie ciąży tj. pozostawania w tym okresie pod opieką medyczną, czego organy nie poczyniły w sprawie, w następstwie błędnej wykładni art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. Jednocześnie należy podkreślić, mając na względzie też to, iż art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. odsyła do art. 9 ust. 8 uśr i wydanych na jego podstawie przepisów, że ani w ustawy z dnia 4 listopada 2016 r., ani w ustawie o świadczeniach rodzinnych (która w art. 32 ust. 2 uśr stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego - "kpa") nie uregulowano kwestii przeprowadzania postępowania dowodowego. Określenie w załączniku do ww. rozporządzenia wzoru zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego pozostawanie kobiety pod opieką medyczną nie przesądza, że jedynym dowodem potwierdzającym powyższą okoliczność jest zaświadczenie lekarskie wystawione na tym druku. Nie wynika to bowiem wprost z treści ww. ustaw. Skoro tak to w sprawie, w tym zakresie, miał zastosowanie art. 75 § 1 kpa, a więc jako dowód należało dopuścić wszystko co mogło się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2017, sygn. akt I OSK 2537/15 dotyczący tożsamej kwestii na tle sprawy o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu urodzenia się dziecka - dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Takim dowodem mogła być więc przetłumaczona przez przysięgłego tłumacza brytyjska dokumentacja medyczna potwierdzająca dbałość i troskę skarżącej o zdrowie własne i dziecka w trakcie całej ciąży. Ponadto w niniejszej sprawie chodzi o sytuację, w której skarżąca nie była objęta polską opieką medyczną w czasie ciąży, zatem przewidziany w art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. w zw. z art. 9 ust. 8 uśr sposób dokumentowania pozostawania kobiety pod opieką medyczną nie mógł znaleźć wprost zastosowania do przedmiotowej sprawy.

Zauważyć też należy, że organy obu instancji nie podjęły się nawet próby wyjaśnienia, dlaczego skarżącej wystawiono zaświadczenie lekarskie, w którym wskazane zostało, że strona nie pozostawała pod opieką medyczną, tj. czy dlatego że polski lekarz ocenił brytyjską dokumentację medyczną i na jej podstawie stwierdził, iż skarżąca faktycznie nie spełniła wymogów do otrzymania zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, czy dlatego że przyjął on, iż skarżąca nie pozostawała pod opieką medyczną w Polsce (na co wskazał organ I instancji w wydanej decyzji nie wyjaśniając z czego wynika taki wniosek), czy że uznał on, iż nie ma uprawnienia i kompetencji do wydania zaświadczenia na podstawie zagranicznej dokumentacji medycznej, czy też z jeszcze jakichś innych powodów. Organy nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie, poprzestając jedynie na stwierdzeniu, że skarżąca przedłożyła zaświadczenie (nota bene zgodnie z przedstawioną alternatywą w wezwaniu organu z dnia [...] czerwca 2021 r.) wskazujące, że strona nie przebywała pod opieką medyczną, czym niewątpliwie w okolicznościach niniejszej sprawy uchybiły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem wyjaśnienie tej okoliczności mogło mieć istotne znacznie dla weryfikacji okoliczności pozostawania skarżącej pod opieką medyczna nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu oraz zakresu udzielonej jej opieki medycznej.

Wobec powyższego, Sąd uznał, że organy dokonały nieprawidłowej interpretacji art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r., tj. bez uwzględniana przede wszystkim dyrektyw wykładni funkcjonalnej i ratio legis przepisu, że nie wyjaśniły one wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz, że nie można w warunkach niniejszej sprawy podzielić stanowiska organów, że brytyjska dokumentacja medyczna nie może stanowić dowodu w sprawie, które zdaniem Sądu oparte jest na nadmiernym formalizmie i nie uwzględnia treści art. 75 kpa, który jako dowód dopuszcza wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem - w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (por. wyrok WSA z dnia 10 października 2019 r., sygn. tak VIII SA/Wa 440/19 – dostępny jw.).

Podstawy do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego jednorazowego świadczenia z tytułu urodzenia dziecka, u którego zdiagnozowano ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu nie mogła też stanowić, w okolicznościach sprawy, wskazana przez organy okoliczność nieprzedłożenia przez skarżącą zaświadczenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, posiadającego specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w dziedzinie: położnictwa i ginekologii, perinatologii, neonatologii, neurologii dziecięcej, kardiologii dziecięcej lub chirurgii dziecięcej - stwierdzającego u dziecka ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, a więc zaświadczenia potwierdzającego spełnienie wskazanego na wstępie warunku otrzymania przedmiotowego świadczenia dotyczącego zdiagnozowanego u dziecka ww. upośledzenia albo choroby.

Przede wszystkim zauważyć należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się dokument: karta wizyty z dnia [...] maja 2021 r., opatrzony pieczątką i podpisem lekarza specjalisty neurologii dziecięcej, lekarza pediatry, neonatologa, w którym jednoznacznie stwierdza się, że F. M. ma zdiagnozowany m.in. [...], co znajduje potwierdzenie również w przetłumaczonej przez tłumacza przysięgłego brytyjskiej dokumentacji medycznej. Zdaniem SKO ww. dokument z dnia [...] maja 2021 r. nie może być uwzględniony w sprawie, gdyż z jego treści, tak jak i z dokumentacji brytyjskiej, nie wynika wprost, że F. M. posiada "ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu". Organ I instancji wskazał zaś, że nie jest uprawniony do interpretacji załączonych przez skarżącą dokumentów, wskazując jednak, że wynika z nich, iż dziecko ma zdiagnozowaną chorobę powstałą w okresie prenatalnym. Ze stanowiskiem organów w tym zakresie nie sposób się zgodzić, gdyż także i ono oparte jest na nadmiernym formalizmie nieuwzględniającym celu przedmiotowego świadczenia i ww. zasad konstytucyjnych. Choć istotnie w ww. dokumencie z dnia [...] maja 2021 r. nie użyto "ww. formuły", to jest iż F. M. posiada ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, to jednak stwierdza się w nim wprost i jednoznacznie [...] u [...] M., a oczywistym jest, i wiedza ta jest powszechna, że [...], na który wskazano w dokumencie z dnia [...] maja 2021 r. stanowi jednostkę kwalifikującą się jako "ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu". Ponadto SKO zakwestionowało ww. dokument, jak również - w świetle informacji zawartych w odpowiedzi na skargę - przesłane przez skarżącą do SKO w ślad za skargą zaświadczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2021 r. (zaświadczenie to nie zostało dołączone i przesłane do akt przedmiotowej sprawy) wystawione przez lekarza specjalistę neurologa dziecięcego, które zawiera już w swojej treści wprost ww. sformułowanie, tj. iż "F. M. cierpi na ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu", wskazując że dokumenty te zostały wystawione przez lekarzy w ramach praktyki prywatnej, a nie (lub że okoliczność ta nie wynika z dokumentu) przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego będącego świadczeniodawcą, z którym NFZ zawarł umowę o udzielanie świadczeń z opieki zdrowotnej. W tym kontekście należy podkreślić po pierwsze, że organ wzywając pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. skarżącą o przedłożenie zaświadczenia określonego lekarza specjalisty potwierdzającego u dziecka ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, nie wskazał skarżącej, że dokument ten musi być wystawiony przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego będącego świadczeniodawcą, z którym NFZ zawarł umowę o udzielanie świadczeń z opieki zdrowotnej, a po drugie, że w sprawie w ogóle organy nie uwzględniły panującej w kraju pandemii covid-19 i okoliczności, że w okresie pandemii może być co najmniej bardzo utrudnione, czy wręcz niemożliwe umówienie wizyty w oczekiwanym przez organ terminie na dostarczenie zaświadczenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego będącego świadczeniodawcą, z którym NFZ zawarł umowę o udzielanie świadczeń z opieki zdrowotnej. Z powyższych względów Sąd nie uwzględnił stanowiska organów, że w sprawie zaistniała podstawa do odmowy przyznania skarżącej wnioskowego świadczenia, ze względu na niespełnienie wymogu z art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r.

W tym stanie rzeczy, mając na względzie przedstawioną argumentację i stwierdzone naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzekł jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów wyroku Sądu, w szczególności organy wyjaśnią przyczyny dla których wydane zostało zaświadczanie z dnia [...] czerwca 2021 r. o niepozostawaniu skarżącej pod opieką medyczną oraz dokonają weryfikacji przedłożonej przez skarżącą dokumentacji medycznej, w tym z uwzględnieniem ustaleń dotyczących przyczyn wydania zaświadczenia z dnia [...] czerwca 2021 r. o wskazanej treści. Przy ocenie zaś kwestii spełnienia w sprawie przesłanki z art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. organy wezmą pod uwagę rodzaj schorzenia stwierdzonego ww. dokumentami u [...] M. ([...]), a także panującą w Polsce pandemię, dołączą do materiału dowodowego sprawy zaświadczenie skarżącej z dnia [...] sierpnia 2021 r. oraz uwzględnią, że wobec osoby niereprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, w szczególności w sprawach pomocowych, wyciąganie negatywnych konsekwencji z braku dostarczenia określonego dokumentu, nie może mieć miejsca w sytuacji, gdy wezwanie organu o dany dokument nie zawierało jasnych informacji o oczekiwanych wymaganiach wobec dokumentu, których następnie niespełnienie stanowiło w sprawie podstawę do nieuwzględnienia przedłożonego na wezwanie organu dokumentu.

Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.