Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3639/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-09 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. art. 246 par. 2 pkt 2, 252 par. 1, 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: odmówić skarżącej Spółce – B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Skarżąca Spółka – B. Sp. z o.o. z siedzibą w W., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek

o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r.,

nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną odnotowaniem straty za ubiegły rok obrotowy w wysokości 206.720,83 zł oraz aktualny stan jej rachunku bankowego, na którym znajdują się środki w kwocie 448,06 zł.

W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 0 zł,

a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła się w kwocie 206.720,83 zł. Natomiast z dokumentów nadesłanych przez skarżącą przy piśmie z dnia

[...] marca 2014 r. wynika, że w roku 2012 spółka poniosła stratę w kwocie

206.720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310.354,30 zł. W sprawozdaniu

z działalności skarżącej za rok 2012 wskazano, że na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych, co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki w roku 2013. Zgodnie

z dodatkowymi informacjami i objaśnieniami złożonymi do sprawozdania

z działalności za 2012 rok, skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w marcu 2012 r., zatrudniła 265 osób, osiągnęła przychód netto ze sprzedaży usług ochrony

w wysokości 287.682,75 zł, a odnotowana strata finansowa netto w kwocie 224.462,53 zł jest związana z zakupem 273 sztuk kas fiskalnych za kwotę netto 109.473 zł.

Skarżąca przedstawiła również wyciągi z rachunku bankowego za okresy:

od [...] do [...] lipca 2013 r., od [...] do [...] sierpnia 2013 r. oraz od [...] do [...] września 2013 r,. na którym saldo końcowe wynosiło 237,17 zł.

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3639/13, odmówiono skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie.

W uzasadnieniu postanowienia podano, że Spółka nie wykazała, jakoby nie posiadała dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych.

W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że ocena jej możliwości finansowych została dokonana w sposób wadliwy, skutkujący błędnym przyjęciem co do braku po jej stronie przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W ocenie skarżącej, referendarz wykluczył możliwość pogorszenia

się jej kondycji finansowej, bazując jedynie na informacjach wzrostowych skarżącej

w 2012 r., ignorując jednocześnie wskazywane przez Spółkę aktualne problemy finansowe. Spółka, w celu prowadzenia rozpoczętej w marcu 2012 r. działalności, zmuszona była zakupić 273 sztuki kas fiskalnych, który to wydatek wpłynął na jej kondycję finansową. Jak dodała skarżąca, transakcje dokonywane na rachunku bankowym są próbą ratowania Spółki, z kolei wpłaty na konto dokonywane są przez jej jedynego udziałowca z jego środków własnych.

Skarżąca odniosła się również do ponoszonych kosztów obsługi prawnej ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym Spółki, stwierdzając, że środki przeznaczane na ten cel zostały w znacznym stopniu zmniejszone z uwagi na jej problemy finansowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U.

z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzenie niejawnym.

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Treść powołanego przepisu wskazuje, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową

i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych,

z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu i jej możliwości finansowych.

Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z faktu, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem

w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc

z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

W tym miejscu nadmienić należy, że koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych

i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych.

W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej,

z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 966/130).

Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. strona postępowania, która ubiega się

o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, jest ona zobowiązana na wezwanie złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów

(art. 255 p.p.s.a.). Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia we wnioskowanym zakresie.

Z tej przyczyny skarżąca była wzywana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy

z dnia [...] listopada 2013 r. (por. zarządzenie z dnia 21 lutego 2014 r.).

Z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca jest Spółką prawa handlowego, której przedmiotem działalności zgodnie z wpisem do rejestru jest rozpoczęta w 2012 r. działalność w sektorze usług ochrony mienia dla firm oraz dla osób fizycznych, reklama oraz wynajem i dzierżawa pojazdów samochodowych

(por. sprawozdanie z działalności skarżącej za rok 2012 oraz wprowadzenie

do sprawozdania finansowego za 2012 r.).

Co prawda w roku 2012 Spółka poniosła stratę w kwocie 206.720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310.354,30 zł, jednakże w sprawozdaniu z działalności firmy za rok 2012 podano, że "na przestrzeni poszczególnych miesięcy systematycznie rosła sprzedaż usług ochrony na rzecz osób fizycznych (rozliczana za pomocą kas fiskalnych), co jednoznacznie dobrze rokuje na działalność spółki

w następnym roku, tj. w 2013 r." (por. pkt 3 sprawozdania z działalności Spółki, karta

28 akt sądowych).

Skarżąca taką ocenę jej sytuacji finansowej uznała za dokonaną na wyrost, jednakże nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową na dzień wniesienia sprzeciwu, tj. [...] maja 2014 r.

Na ocenę sytuacji finansowej skarżącej w kontekście spełniania przesłanek

z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie pozwalają dane zawarte w wyciągach z rachunków bankowych (data wyciągów na dzień [...] lipca 2013 r., na dzień [...] sierpnia

2013 r. oraz na dzień [...] września 2013 r.), albowiem główną powtarzającą się wielokrotnie transakcją są przelewy dokonywane z konta Spółki na rzecz komorników sądowych, do których strona nie odniosła się w żadnym piśmie.

Ponadto analiza transakcji dokonywanych na rachunku bankowym skarżącej wskazuje, że regularnych wpłat na ten rachunek (w tym kilkukrotnych na kwotę 10.000 zł) dokonuje E. B. będący jedynym udziałowcem skarżącej,

co sugerowałoby, że wszelkie przychody Spółki pochodzące ze świadczonych usług wpłacane są na jego konto, ewentualnie, przekazywane są mu przez pracowników Spółki w formie gotówkowej. Powyższe czyni niejasnym faktyczny stan środków pieniężnych posiadanych przez Spółkę.

W świetle powyższego, nierozstrzygnięta pozostaje wątpliwość Sądu, co do rzeczywistego wpływu kosztów poniesionych przez Spółkę na zakup kas w ilości 273 sztuk, na jej kondycję finansową, w sytuacji, gdy aktywa na dzień [...] grudnia 2012 r. wyniosły 54.378,00 złotych.

Ponadto, jak wynika z przedstawionych dokumentów, Spółka ze środków zgromadzonych na rachunku pokrywa koszty obsługi prawnej wynoszące średnio około 3.000 – 4.000 zł w skali miesiąca. W ocenie Sądu, możliwość opłacania usług prawniczych wynika zazwyczaj z posiadania środków pieniężnych, które przedsiębiorca może przeznaczyć na taki właśnie cel. Bez znaczenia pozostaje przy tym, wskazywana przez Spółkę, okoliczność zmniejszenia środków przeznaczanych na ten cel z uwagi na jej problemy finansowe, skoro wyciągi z rachunków bankowych obrazują kwoty przeznaczane na obsługę prawną skarżącej oscylujące wokół podanych wyżej wartości.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, jakoby nie posiadała dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Spółka ani we wniosku, ani w sprzeciwie nie podniosła, że z uwagi na powstałą sytuację majątkową jest zmuszona zawiesić działalność gospodarczą, czy też liczy się

z całkowitym zaprzestaniem prowadzenia tej działalności. Jak wskazano

w postanowieniu Naczelnego sadu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt I FZ 97/13, takie okoliczności wskazując, że Spółka dysponuje środkami na bieżące wydatki.

Pomimo sugerowanych problemów Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, prowadzi działalność gospodarczą, odprowadzając świadczenia na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz należności na rzecz Urzędu Skarbowego. Brak jest informacji o zaciąganych przez Spółkę kredytach na pokrycie kosztów przychodów. Spółka nie wskazała na trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań. Przeciwnie, co podniesiono powyżej, konto Spółki zasilane jest wpłatami dokonywanymi przez jej jedynego udziałowca. Z powyższego wynika, że skarżąca dysponuje środkami i zamierza kontynuować swoją działalność, a koszty sądowe, które jest obowiązana ponieść w związku ze złożoną do Sądu skargą, winny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami Spółki, wynikającymi

z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191).

Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności

w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe

w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Samodzielna działalność gospodarcza prowadzona na własny rachunek wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmiot ją prowadzący, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] lipca 1992 r. [...]).

Należy podkreślić, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania,

a nie takich sytuacji, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt I FZ 323/10).

Przedstawione przez skarżąca Spółkę w niniejszej sprawie dokumenty finansowe oraz wyciągi bankowe, obrazując fiskalną stronę prowadzonej przez nią działalności, nie dają podstaw do przyjęcia, że występuje po stronie Spółki brak możliwości ponoszenia kosztów postępowania, wręcz przeciwnie stanowią

o płynności prowadzenia tej działalności. Prezentowane przez skarżącą wątpliwości co do możliwości uiszczenia kosztów sądowych, stanowiące uzasadnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy oceniać wyłącznie jako jej niczym nie uzasadnione, subiektywne, przekonanie o braku zdolności płatniczych.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.