Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1493/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 155, art. 156
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. C., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]marca 2014 r., nr. [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1998 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Rady Gminy w P. z dnia [...] stycznia 1998 r., nr [...], wygaszającą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 1993 r. przyznającą K. G. zasiłek stały w wysokości [...] średniej płacy krajowej.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...]marca 1993 r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. odmówił przyznania K. G. zasiłku stałego – z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.

Następnie - po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji - Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 1993 r., nr [...] przyznał K. G. zasiłek stały w pełnej wysokości, tj. 28% średniej płacy krajowej oraz dodatek do zasiłku stałego w wys. 9% średniego wynagrodzenia od dnia 1 maja 1993 r. Organ stwierdził, że skarżący został uznany inwalidą I grupy przed 16 rokiem życia – dlatego też został mu przyznany zasiłek stały bez względu na dochody w rodzinie.

Zaś decyzją z dnia [...] sierpnia 1995 r., nr [...] Wojewoda [...] - na podstawie art. 155 kpa - zmienił własną decyzję z dnia [...] maja 1993 r., nr [...] w ten sposób, że od dnia 1 sierpnia 1995 r. zaprzestana została wypłata dodatku do zasiłku stałego, zgodnie z wybranym przez stronę zasiłkiem pielęgnacyjnym w wysokości 10% średniej płacy krajowej, który jest korzystniejszy dla zainteresowanego (ZUS).

Wnioskiem z dnia 30 grudnia 1996 r. K. G. zwrócił się do Ośrodku Pomocy Społecznej w P. o wypłatę zaległego zasiłku stałego (renty socjalnej).

Po rozpoznaniu tego wniosku W. T. decyzją z dnia [...] lutego 1997 r. nr [...] - działając m.in. na podstawie art. 163 kpa - w pkt 1 orzeczenia uchylił własną decyzję z dnia [...] maja 1993 r., nr [...], zaś w pkt 2 odmówił wypłaty K. G. renty socjalnej.

W uzasadnieniu podniósł, że ustawa z 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz zmianie niektórych ustaw ( DZ. U. Nr 147 poz. 687) zmieniła zasiłek stały dla inwalidów od dzieciństwa w rentę socjalną, jednakże tylko dla tych osób, które nie posiadają własnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Ponieważ skarżący pobiera własną rentę inwalidzko-uczniowską, dlatego też nie może otrzymać renty socjalnej.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej decyzją z dnia [...] maja 1997 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1997 r., nr [...].

W całości podzielił argumenty organu I instancji. Podniósł też, iż przedmiotowa decyzja powinna być wydana w oparciu nie o art. 163 kpa lecz art. 162 § 1 pkt 1 kpa - jednakże uchybienie to nie miało wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy Dodał, że wydanie decyzji w trybie art. 163 kpa powoduje, iż inny jest okres wypłacania zasiłku stałego.

Na powyższą decyzję K. G. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 3 listopada 1997 r., sygn. akt I SA 1030/97 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [..] lutego 1997 r., nr [...].

Uzasadniając zapadłe orzeczenie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie nie miał zastosowania przepis art. 163 kpa, lecz art. 162 § 1 pkt 1 kpa. Za błędne uznał też stanowisko Ministra, iż uchybienie to nie miało wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Wydanie decyzji w trybie art. 163 kpa powoduje, że inny jest okres wypłacania zasiłku stałego, niż w sytuacji wydania jej na podstawie art. 162 kpa. Ponadto w przypadku zastosowania przepisu art. 162 § 1 pkt 1 kpa organem właściwym do wydania decyzji byłby organ administracji, który wydał decyzję w I instancji, a więc Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P.. Ten ostatni organ jest też właściwy do rozpoznania wniosku K. G. o przyznanie mu renty socjalnej, jeżeli wniosek taki został złożony.

Sąd uznał, że Wojewoda [...], wydając decyzję z dnia [...] lutego 1997 r., błędnie zastosował przepis art. 163 kpa i naruszył przepisy o właściwości, zaś Minister - utrzymując w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności - rażąco naruszył prawo. Na zakończenie stwierdził, iż wobec powyższych ustaleń, nie zachodziła potrzeba odniesienia do merytorycznych zarzutów skargi, zwłaszcza, że przepis art. 7 ustawy z

z 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz zmianie niektórych ustaw ( DZ. U. Nr 147 poz. 687) jednoznacznie na nie odpowiada, nie wymagając wykładni.

Rozpoznając ponownie sprawę Rada Gminy w P. decyzją z dnia [...] stycznia 1998 r., nr [...] wygasiła z dniem [...] września 1996 r. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 1993 r. przyznającą K. G. zasiłek stały.

Z powyższą decyzją nie zgodził się K. G., odwołując się od niej.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1998 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Rady Gminy w P. z dnia [...] stycznia 1998 r., nr [...].

Zaś Naczelny Sąd Administracyjny - rozpoznając skargę K. G. od wskazanego uprzednio orzeczenia - postanowieniem z dnia [...] czerwca 1998 r., sygn. akt [...] odrzucił skargę.

Następnie K. G. złożył w dniu [...] października 1998 r. wniosek do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] stycznia 1998 r. oraz o wypłacenie zaległego zasiłku stałego.

We wniosku wskazał, że organ stwierdził wygaśnięcie decyzji Wojewody z dnia [...] maja 1993 r. z mocą wsteczną, tj. z dniem [...] września 1996 r. - przy czym mylnie zinterpretował treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 1997 r. Podniósł ponadto, że w żadnym razie kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. nie był umocowany do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wojewody, a więc organu nadrzędnego - organu II instancji.

Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1999 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji przyznającej K. G. zasiłek stały, zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1998 r., nr [...].

Uznał, że Ośrodek Pomocy Społecznej w P. działał zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 1997 r., sygn. akt I SA 1030/97 i w oparciu o jego uzasadnienie. W związku z tym żądanie stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] stycznia 1998 r. i przedstawione na tę okoliczność argumenty, stoją w rażącej sprzeczności z ustaleniami Sądu.

Po rozpoznaniu odwołania K. G. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] maja 2001 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 1999 r., nr [...].

K. G. złożył skargę na ww. decyzję.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 grudnia 2001 r., sygn. akt I SA 1603/01 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1999 r.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że właściwym organem do orzekania w niniejszej sprawie jest Minister Pracy i Polityki Społecznej - jako organ wyższego stopnia nad Wojewodą [...], którego decyzji z [...] marca 1998 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z 16 stycznia 1998 r. dotyczył zarzut nieważności. Zatem zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności – bowiem została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Dodał, że decyzje organów obu instancji są wadliwe również z uwagi na sposób rozstrzygnięcia.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1998 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 1998 r., nr [...], podpisaną przez Aspiranta Pracy Socjalnej w Ośrodku Pomocy Społecznej w P., działającego na mocy upoważnienia Rady Gminy, wygaszającą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 1993 r. przyznającą K. G. zasiłek stały wraz z dodatkiem na podstawie art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ II instancji).

Organ uzasadnił, że kwestie trybu wygaszenia decyzji, jak i ustalenie organu właściwego były już przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Biorąc zaś pod uwagę treść zaskarżonej decyzji, w zestawieniu z art. 156 kpa, organ nie stwierdził istnienia w decyzji przesłanek nieważnościowych.

K. G. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1999 r. dotknięta jest wadą o jakiej mowa w art. 156 pkt 1 kpa - wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Wniósł o zmianę decyzji, a także o stwierdzenie nieważności decyzji w całości i przyznanie odszkodowania w wysokości zasiłku stałego za okres bezdecyzyjny wraz z należnymi odsetkami za zwłokę

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Pracy i Polityki decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1998 r., powtarzając argumenty, które podniósł w decyzji wydanej w I instancji.

Na powyższą decyzję K. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2524/14 Sąd uchylił decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2014 r. - z uwagi na fakt, iż decyzja organu zawiera rozstrzygnięcie, którego nie przewiduje przepis art. 138 kpa.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2014 r., nr [...].

W uzasadnieniu podniósł, że decyzją z dnia [...] maja 1993 r. nr. [...] Wojewoda [...] (jako organ II instancji) przyznał K. G. zasiłek stały - na podstawie art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 1993.Nr 13, poz. 60). Zgodnie z ówczesnym art. 27 ust. 3 zasiłek stały przysługiwał także osobie, która nie mogła podjąć pracy z powodu inwalidztwa powstałego w okresie do 18 roku życia, niezależnie od sytuacji materialnej osoby zobowiązanej do alimentacji, jak również niezależnie od przysługujących alimentów i innych świadczeń oraz należności przypadających z tytułu cywilnoprawnego.

Następnie w dniu 14 września 1996 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 100, poz. 459), która zmieniła świadczenie przysługujące osobie niemogącej podjąć pracy z powodu inwalidztwa powstałego w okresie do 18 roku życia, niezależnie od sytuacji materialnej osoby zobowiązanej do alimentacji, jak również niezależnie od przysługujących alimentów i innych świadczeń oraz należności przypadających z tytułu cywilnoprawnego z art. 27 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej (zasiłek stały) na świadczenie, o którym mowa w nowopowstałym art. 27a, tj. zgodnie z treścią nadaną ustawą z dnia 14 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz o zatrudnieniu socjalnym i przeciwdziałaniu bezrobociu, na rentę socjalną.

W ówczesnym brzmieniu art. 27a ust. 1 renta socjalna przysługiwała osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu, z zastrzeżeniem, że renta socjalna nie przysługuje osobie za miesiąc, w którym osiągnęła wynagrodzenie z tytułu pracy przekraczające wysokość renty socjalnej. Prawo do renty socjalnej przysługiwało również osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego w trakcie nauki w szkole ponadpodstawowej lub w szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia, a także w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej, niezależnie od dochodu, z zastrzeżeniem, iż również w tym przypadku renta socjalna nie przysługuje osobie za miesiąc, w którym osiągnęła wynagrodzenie z tytułu pracy przekraczające wysokość renty socjalnej. Osobie, której przysługiwało prawo do renty socjalnej, zgodnie z powyżej wskazanymi warunkami, posiadającej równocześnie uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, przysługiwało tylko jedno świadczenie - wybrane przez tę osobę lub korzystniejsze.

Natomiast przepisy przejściowe do przedmiotowej ustawy wskazywały w zakresie uprawnień do zasiłku stałego, że osoby otrzymujące w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej (tj. na dzień 14 września 1996 r.):

1) zasiłek stały wyrównawczy na podstawie art. 27 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (w wersji sprzed nowelizacji), zachowują do niego prawo do dnia 31 grudnia 1997 r. w wysokości przysługującej przed dniem 14 września 1996 r. chyba, że dochód na osobę w rodzinie przekroczy wysokość najniższej emerytury,

2) zasiłek stały na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zachowują do niego prawo do dnia 31 grudnia 1998 r. w wysokości ustalonej niniejszą ustawą, chyba, że nie spełniają kryteriów przewidzianych w art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (w wersji sprzed nowelizacji), obowiązującej przed dniem 14 września 1996 r.

Przepisy przejściowe nie dotyczyły jednak osób, którym przyznano zasiłek stały na podstawie poprzednio obowiązującego art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, a więc nie dotyczyły K. G. - który z dniem 14 września 1996 r. utracił prawo do zasiłku stałego.

Jednocześnie K. G. nie dokonał wyboru pomiędzy dwoma przysługującymi mu świadczeniami, tj. rentą socjalną i rentą pobieraną z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu inwalidztwa (renta uczniowska). Biorąc pod uwagę, że osobie przysługuje tylko jedno świadczenie stwierdzono, iż K. G . przysługuje jedynie świadczenie z ZUS - jako korzystniejsze.

W związku ze zmianą stanu prawnego Rada Gminy w P. decyzją z dnia [...] stycznia 1998 r. stwierdziła wygaśniecie - z dniem 14 września 1996 r. -decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1993 r. przyznającej ww. osobie zasiłek stały, zaś Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1998 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Następnie organ powołał art. 156 § 1 kpa i wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ma wyłącznie na celu ustalenie, czy decyzja administracyjna została dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych w wyżej wskazanym artykule. Po ponownym przeanalizowaniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1998 r. - pod kątem każdej z przesłanek zawartych w art. 156 kpa, nie tylko tych wskazanych przez stronę – Minister nie znalazł podstaw do stwierdzenia jej nieważności.

Podniósł, iż decyzja z dnia [...] stycznia 1998 r. została wydana prawidłowo. Z uwagi na zmianę stanu prawnego po 14 września 1996 r. K. G. nie przysługiwał już zasiłek stały o jakim mowa w art. 27 ust. 3 ówczesnej ustawy o pomocy społecznej. Świadczenie to bowiem zostało zastąpione nowym świadczeniem, jakim była renta socjalna. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. prawidłowo wygasił więc z dniem [...] września 1996 r. - na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa - decyzję przyznającą zasiłek stały. Także decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1998 r. została wydana prawidłowo, w zgodzie z przepisami prawa.

Odnosząc się do kwestii właściwości organu rozstrzygającego o wygaszeniu decyzji przyznającej świadczenie Minister podkreślił, iż kwestia dotycząca trybu jak i właściwego organu była przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w orzeczeniu z dnia 3 listopada 1997 r. - w którym wskazano, że w przypadku zastosowania przepisu art. 162 § 1 pkt 1 kpa organem właściwym do wydania decyzji byłby organ administracji, który wydał decyzję w pierwszej instancji, a więc Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P.

Jeżeli zaś chodzi o termin wygaśnięcia decyzji to organ centralny stwierdził, że znajduje on oparcie w obowiązujących w dacie wydania decyzji przepisach prawa. Po [...] września 1996 r., z uwagi na brak przepisów przejściowych, zasiłek stały dla osoby, która nie mogła podjąć pracy z powodu inwalidztwa powstałego w okresie do 18 roku życia, niezależnie od sytuacji materialnej osoby zobowiązanej do alimentacji, jak również niezależnie od przysługujących alimentów i innych świadczeń oraz należności przypadających z tytułu cywilnoprawnego - przestał istnieć.

Odnosząc się do decyzji wskazanych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. decyzji Wojewody [...] z dnia [...]marca 1999 r. oraz z dnia [...] maja 2001 r., organ podniósł, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2001 r. organem właściwym do orzekania w sprawie z wniosku z dnia [...] października 1998 r. był Minister Pracy i Polityki Społecznej.

Ustosunkowując się do wniosku o przyznanie odszkodowania w wysokości zasiłku przypadającego za tzw. okres bezdecyzyjny, organ uznał, iż wniosek ten jest całkowicie bezzasadny. Również z treści wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można wywnioskować, że takie odszkodowanie się należy.

W ocenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej strona nie wykazała, aby kontrolowane decyzje dotknięte były jedną wad nieważności, określoną w art. 156 §1 kpa.

K. G. wystąpił ze skargą na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz decyzji Wojewody [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Strona skarżąca uzasadniła, że w zapadłych w sprawie wyrokach Sądy wskazały, iż postępowanie organów administracji od wydania decyzji z dnia 16 stycznia 1998 r. dotknięte były nieważnością z mocy art. 156 § 1 kpa i § 3 kpa oraz art. 163 kpa i art 162 kpa, a nadto art. 27 ust. 3 o pomocy społecznej z 1993 r. sprzed jej nowelizacji.

W przypadku zastosowania art. 162 §1 pkt 1 kpa organem właściwym do wydania decyzji byłby organ administracji, który wydał decyzję w pierwszej instancji, a więc Kierownik Ośrodka w P.

Następnie wywiodła, że zgodnie z art. 27a ust 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r., o pomocy społecznej, w związku z przepisem art.7 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r., o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, oraz o zmianie niektórych ustaw - zasiłek należał się stronie do dnia [...] grudnia 1998 r. (okres bezdecyzyjny).

Odpowiadając na skargę Minister Pracy o Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Przy czym, stosownie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzające ją orzeczenie, nie naruszają prawa.

W niniejszej sprawie Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2014 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1998 r., która utrzymała w mocy decyzję Rady Gminy w P. z dnia [...] stycznia 1998 r. Tym ostatnim orzeczeniem wygaszono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 1993 r. przyznająca K. G. zasiłek stały wraz z dodatkiem na podstawie art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.

Oceniane przez Sąd decyzje zostały wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania, tj. stwierdzenia nieważności decyzji, co stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji ostatecznych, które znajdują się w obiegu prawnym i podlegają domniemaniu legalności chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone.

Postępowanie takie stanowi formę nadzoru i prowadzone jest na podstawie art.156-158 kpa. Przy czym podlega ono takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, iż odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa.

Istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, aby przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji. Inaczej mówiąc, orzeczenie wydane zostało niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego wydania, przy czym niezgodność ta spełnia co najmniej jedną z przesłanek ustawowo określonych, jako przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji.

Jednocześnie, aby mogło dojść do przełamania zasady trwałości decyzji, wady prawne orzeczenia muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wad prawnych decyzji, wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Decyzja ostateczna korzysta bowiem z domniemania legalności - co ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych.

Wśród przyczyn skutkujących stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, ustawodawca wymienił także "rażące naruszenie prawa"- art.156 § 1 pkt 2 kpa. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest przy tym pogląd, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie.

Przechodząc zatem do oceny powyższych decyzji stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie orzekał już uprzednio Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 3 listopada 1997 r., sygn. akt I SA 1030/97 stwierdził nieważność decyzji Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia [...] maja 1997 r. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1997 r. - którymi organ, działając na podstawie art. 163 kpa, uchylił decyzję przyznającą K. G. zasiłek stały.

Sąd uzasadniając swoje rozstrzygnięcie przesądził, że w kontrolowanej nadzorczo sprawie nie miał zastosowania przepis art. 163 kpa, lecz art. 162 § 1 pkt 1 kpa - bowiem nie istniał przepis szczególny, który dawałby możliwość uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1993 r. Uznał także, iż skoro taka właśnie podstawa wydania decyzji jest właściwa w stanie faktycznym sprawy - to organem kompetentnym rzeczowo do wydania decyzji jest organ administracji, który wydał decyzję w I instancji, a więc Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P.

Dlatego też Rada Gminy w P. - wykonując zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie co do dalszego prowadzenia postępowania - decyzją z dnia [...] stycznia 1998 r. wygasiła z dniem 14 września 1996 r. decyzję Wojewody [...] przyznającą wskazany uprzednio zasiłek. Następnie Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję, zaś Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę na te decyzje.

Poczynione konstatacje mają dla niniejszej sprawy niezwykle istotne znaczenie, bowiem zgodnie z art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu (w niniejszym przypadku Naczelnego Sądu Administracyjnego) wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Powyższe oznacza, że ocena prawna zawarta w prawomocnym wyroku sądu (uchylającym decyzję organu administracji publicznej, czy też stwierdzającą nieważność orzeczenia, w wyniku czego dochodzi do ponownego rozpoznania sprawy przez organ administracji), ma istotne znaczenie, gdyż organ lub Sąd ponownie orzekające w sprawie naruszyłyby prawo, jeżeli przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym tej sprawy nie uwzględniłyby wiążącej oceny prawnej i wskazań, o jakich mowa w art. 153 ppsa (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt FSK 670/14 LEX nr 1794466).

Przy czym - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1409/13, LEX nr 1783556 - przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt, zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana.

Taka sytuacja występuje właśnie w niniejszej sprawie - bowiem wytyczne zawarte w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 1997 r. są jasne i nie pozostawiają żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest powołanym stanowiskiem, przy czym stan faktyczny sprawy w granicach tego związania nie uległ zmianie.

Podzielając zatem powołane uprzednio stanowisko, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że prawidłowo Minister Pracy i Polityki Społecznej uznał, iż nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w kontrolowalnej nadzorczo decyzji. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o wskazaną i uznaną za właściwą - przez Naczelny Sąd Administracyjny - podstawę prawną oraz przez wskazany za właściwy rzeczowo organ.

Przy czym za rażące naruszenie prawa, jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, można uznać jedynie takie naruszenie prawa, które wynika z oczywistej sprzeczności pomiędzy przepisem, a stanem faktycznym sprawy. Za takie naruszenie zaś nie może być uznana odmienna interpretacja przepisu prawa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 109/15, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 395/09).

Za powyższym poglądem przemawia także fakt, iż sądy administracyjne stoją na stanowisku, że jeśli skarga na decyzję wydaną w postępowaniu administracyjnym została oddalona prawomocnym wyrokiem, to nie można stwierdzić jej nieważności bowiem sąd administracyjny z urzędu bada przesłanki nieważności decyzji, określone w art. 156 § 1 kpa. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1400/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 346/09.

Skoro zatem Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 1997 r. - po zbadaniu kontrolowanej decyzji - nie wskazał na jeszcze inne podstawy nieważnościowe, to znaczy, że decyzja nie została nimi dotknięta.

W tej sytuacji wskazać należy, iż argumentacja strony skarżącej podważająca zarówno właściwość rzeczową organów, które w 1998 r. orzekały w sprawie, jak i podstawę prawną wygaszenia decyzji przyznającej zasiłek stały - z uwagi na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny - nie może znaleźć uzasadnienia, bowiem tym ostatnim stanowiskiem związane były zarówno organy administracji, jak i Sąd obecnie orzekający w sprawie.

Na marginesie poczynionych w niniejszej sprawie rozważań wskazać należy, że prawidłowo organ ustalił, iż decyzję przyznającą wskazany zasiłek wygaszono z dniem 14 września 1996 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 14 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 100, poz. 459). Powołany akt zmienił przepisy dotyczące świadczenia przysługującego osobie niemogącej podjąć pracy z powodu inwalidztwa powstałego w okresie do 18 roku życia na świadczenie, o którym mowa w art. 27a - w brzmieniu nadanym ww. ustawą z dnia 14 czerwca 1996 r. Przy czym w ust. 4 ww. art. 27a ustawodawca wyraźnie wskazał, że osobie, o której mowa w ust. 1 i 2, posiadającej równocześnie uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, przysługuje tylko jedno świadczenie - wybrane przez tę osobę lub korzystniejsze.

Powyższe powoduje, że osoby, którym przyznano zasiłek stały, na podstawie obowiązującego art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, a więc tak jak w przypadku skarżącego, utraciły z dniem 14 września 1996 r. prawo do zasiłku stałego, gdyż od tego dnia przysługiwało im tylko jedno świadczenie - a nie dwa. Skoro zatem skarżący był uprawniony do renty z ubezpieczenia społecznego (ZUS), która była dla niego korzystniejsza – to organ przyznał mu to świadczenie, gdyż uprawniony nie dokonał innego wyboru.

Podsumowując Sąd uznał, że Minister Pracy i Polityki Społecznej wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy. Szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu oraz przekonująco uzasadnił zajęte stanowisko, w sposób spełniający wymagania, określone w art. 107 § 3 kpa – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.