Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 839/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 87 ust 2
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Głowacki (spr.) SWSA Maja Chodacka SWSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi R.A. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego.z dnia 8 kwietnia 2016r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług za styczeń 2016r. I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2016r. nr [...], na podstawie art. 216 § 1 w zw. z art. 292 Ordynacji podatkowej i art. 87 ust. 2 zd. drugie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, przedłużył termin zwrotu R. A. kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2016r. w kwocie 3 204 599 zł do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia dokonywanego w ramach kontroli podatkowej oraz postępowania podatkowego.

W uzasadnieniu podano, iż w celu zbadania zasadności zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za styczeń 2016r. w zadeklarowanej wysokości, w dniu 1.04.2016r. wszczęta została w Firmie I.-U.-H. R. A. kontrola podatkowa, która nie została zakończona do dnia wydania niniejszego postanowienia.

Po wezwaniu przez skarżącego pismem z dnia 12 maja 2016r. do usunięcia naruszenia prawa, skarżony organ, pismem z dnia 3 czerwca 2016r. stwierdził, że brak jest podstaw do uznania wezwania za uzasadnione, wskazując na znaczną kwotę zwrotu, prowadzone wobec podatnika postępowania kontrolne za okres od stycznia 2011r. do grudnia 2012r. i od stycznia do marca 2016r. oraz wydanie przez Izbę Celną w 2015r. decyzji wymiarowych o obowiązku zapłaty należności podatkowych i celnych, co ma wpływ na ocenę rzetelności wywiązywania się przez skarżącego z obowiązków podatkowych.

R. A. w skardze na powyższe postanowienie złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucił naruszenie art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 217 § 2, art. 210 § 4 w związku z art. 219 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez brak dokonania zwrotu różnicy podatku VAT za styczeń 2016 r. mimo zakończenia 14 kwietnia 2016 r. weryfikacji rozliczeń strony w ramach kontroli podatkowej i brak wykazania zasadności przedłużenia terminu dokonania zwrotu różnicy podatku VAT.

W uzasadnieniu wskazano, iż w zaskarżonym postanowieniu organ przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku VAT do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia dokonywanego w ramach kontroli podatkowej oraz postępowania podatkowego. Zaakcentowano, że 14 kwietnia 2016 r. strona otrzymała protokół kontroli podatkowej w podatku VAT za styczeń 2016 r., lecz do dnia złożenia przedmiotowej skargi względem podatnika za przedmiotowy okres rozliczeniowy nie zostało wszczęte postępowanie podatkowe wskazane w petitum postanowienia. Nadto postanowienie zostało wydane mimo braku wykazania przez organ w jego uzasadnieniu zasadności przedłużenia terminu dokonania zwrotu różnicy podatku. Z brzmienia art. 87 ust. 2 ustawy o VAT wynika, że zasadą jest dokonywanie wnioskowanego przez podatnika zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w terminie wynikającym z art. 87 ust. 2, bądź 87 ust. 6 ustawy o VAT. Natomiast przedłużenie przez organ podatkowy terminu na zwrot podatku ma charakter jedynie wyjątkowy, stąd dla jego zastosowania muszą zaistnieć określone okoliczności, w tym konieczność dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu. W świetle bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych przyjmuje się, że w celu zastosowania przedłużenia terminu na zwrot nadwyżki podatku VAT naliczonego nad należnym, organ podatkowy winien zbadać, czy zaistniały w konkretnej sprawie takie okoliczności, które są kwalifikowane przez ustawodawcę, jako wzbudzające wątpliwości organu, co do zasadności zwrotu i wymagają dodatkowej weryfikacji rozliczenia podatnika w ramach m.in. czynności podejmowanych w trakcie kontroli podatkowej. Tym samym organ podatkowy powinien wskazać w uzasadnieniu postanowienia na powody odmowy dokonania zwrotu i przedstawić istniejące w tym przedmiocie co najmniej uprawdopodobnione wątpliwości. Ponadto uzasadnienie takiego postanowienia powinno zostać skonstruowane w taki sposób, aby podatnik otrzymał od organu podatkowego jasną informację, z czego wynika powód zakwestionowania zasadności zwrotu podatku.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.

Poddane sądowej kontroli postanowienie podlega uchyleniu z powodu niezachowania wymogów uzasadnienia przesłanek warunkujących wydanie zaskarżonego postanowienia, przez co naruszono art. 217 § 2, art. 210 § 4 w zw. z art. 219 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej, a które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z treści art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług wynika uprawnienie organu podatkowego do weryfikacji zasadności zwrotu podatku. Przepis ten statuuje przesłankę wątpliwości organu, co do zasadności zwrotu implikowaną zapisem "jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania".

W ocenie sądu przedmiotowe postanowienie nie zawiera należytego uzasadnienia tej przesłanki. Wymóg sporządzenia takiego uzasadnienia stanowiska organu wynika z charakteru postępowania weryfikacyjnego. Zastosowanie przepisu art. 87 ust. 2 zdanie drugie cyt. wyżej ustawy opiera się na uznaniu administracyjnym, przy czym jest ono limitowane okolicznością warunkującą możliwość skorzystania z przewidzianego w tym przepisie uprawnienia, w postaci stwierdzenia przez organ, że "zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania", a stwierdzenie to powinno być dokonywane, jak słusznie podkreśla skarżący, w oparciu o co najmniej uprawdopodobnione przesłanki. Art. 87 ust. 2 nie ogranicza zatem swej normatywnej treści do samego faktu wykazania przez podatnika nadwyżki do zwrotu, ale konieczności wystąpienia "istotnych wątpliwości" co do zasadności zwrotu. Skarżony organ oprócz powołania się na wszczęcie postępowania kontrolnego nie powołał w istocie żadnych okoliczności, jakie mają uprawdopodabniać przesłankę konieczności dodatkowego zweryfikowania deklaracji o wykazanym zwrocie. Uzasadnienie postanowienia ma tymczasem szczególnie istotne znaczenie dla ustalenia, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego w ramach dokonywanej kontroli sądowej. Kontrola legalności orzeczeń wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na wyrażone w przepisach ocenne przesłanki, warunkujące zastosowanie danej normy, oraz czy nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to, czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. Z tych względów postanowienie przedłużające termin zwrotu nie może być dowolnie uzasadniane. Organ podatkowy powinien wskazać na powody odmowy dokonania zwrotu i przedstawić istniejące w tym przedmiocie wątpliwości; wskazać dlaczego uznał, że takie wątpliwości wystąpiły. Podatnik w tym zakresie powinien otrzymać jasną informację, z czego wynika powód zakwestionowania zasadności zwrotu podatku. Należy przy tym zaznaczyć, że przepis wymaga uzasadnienia wątpliwości organu, a nie takiego stopnia pewności (konieczność posiadania mocnych argumentów), który nie jest już wymagającą sprawdzenia i wyjaśnienia wątpliwością, lecz oznaczałby udowodnienie uchybień skarżącego podatnika i w efekcie ograniczyłby stosowanie instytucji przedłużenia terminu zwrotu. O ile zatem przepis nie wymaga posłużenia się kompletnym materiałem dowodowym co do potwierdzenia lub zaprzeczenia, czy np. transakcje wykazane przez skarżącego faktycznie miały miejsce, to jednak brak wystarczającego uzasadnienia postanowienia niewątpliwie narusza ogólne zasady postępowania, w tym zasadę zaufania obywatela do organów podatkowych. Uzasadnione wątpliwości, uzasadniające przedłużenie terminu do zwrotu podatku, oparte winny być na obiektywnych racjach, powinny być słuszne i chociażby wstępnie usprawiedliwione. W kontrolowanym postanowieniu nie podano żadnych takich powodów, oprócz powołania się na wszczęcie postępowania kontrolnego. Postępowanie kontrolne bez podania w zaskarżonym postanowieniu przyczyn jego wszczęcia, jest tylko środkiem, a nie przesłanką dokonania weryfikacji. Zaś dalej idąca argumentacja dotycząca wątpliwości, co do zasadności zwrotu nadwyżki VAT zaprezentowana w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, czy w odpowiedzi na skargę, nie może być traktowana jako uzasadnienie zaskarżonego postanowienia.

Mając na uwadze powyższe sąd orzekł jak w wyroku, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy o p.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 tejże ustawy.