Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 168/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: par. 6 ust. 5, par. 10, par. 11, par. 13 ust. 1, par. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b
journal: Dz.U. 2004 nr 286 poz 2870
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstw niskotowarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 22 marca 2005 r. H. S. złożył w Biurze Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. wniosek o pomoc finansową na działanie: wspieranie gospodarstw niskotowarowych. We wniosku H. S. zobowiązał się m. in. do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla tego gospodarstwa. W dniu 31 marca 2005 r. wnioskodawca złożył zmianę do wniosku oraz dostarczył Plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w którym wskazał jako przedsięwzięcie, do zrealizowania w roku docelowym, zakup zwierząt gospodarskich oraz zakup maszyn rolniczych.

Decyzją z [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał H. S. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W decyzji zawarte zostało zastrzeżenie, iż zgodnie z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, warunkiem płatności w czwartym i piątym roku będzie realizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej raty.

W dniu 20 marca 2006 r. H. S. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej, w którym jako przejmującego gospodarstwo rolne wskazał syna - A. S. Postanowieniem z [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. stwierdził spełnienie przez wnioskodawcę niezbędnych warunków do uzyskania renty strukturalnej.

Dnia 20 czerwca 2006 r. H. S. umową darowizny sporządzoną w formie aktu notarialnego przekazał A. S. nieruchomości oraz zwierzęta, maszyny i urządzenia rolnicze, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. A. S. w dniu 29 czerwca 2006 r. poinformował Biuro Powiatowe ARiMR w B. o przejęciu od ojca H. S. gospodarstwa rolnego. Jednocześnie zobowiązał się do realizacji planu gospodarstwa niskotowarowego oraz nieprzenoszenia własności tego gospodarstwa do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela tego gospodarstwa.

Decyzją z [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał H. S. rentę strukturalną.

Decyzją z [...] nr [...], doręczoną 3 października 2008 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wstrzymał H. S. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, powołując jako podstawę wydanej decyzji przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.), zgodnie z którym "płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, z zastrzeżeniem § 11".

Odwołaniem z 7 października 2008 r. H. S. nie zgodził się z przedmiotową decyzją, podnosząc, iż narusza ona § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r., zgodnie z którym, w przypadku gdy w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tego gospodarstwa złoży oświadczenie, w którym zobowiąże się do:

1) realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz

2) nieprzenoszenia własności tego gospodarstwa

- do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela tego gospodarstwa.

Decyzją z [...] Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że H. S. składając wniosek o pomoc finansową na działanie "wspieranie gospodarstw niskotowarowych" oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności dla gospodarstw niskotowarowych, jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych" oraz zobowiązał się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego - co potwierdził własnoręcznym podpisem na 5 stronie wniosku. Poza tym organ wskazał, że nie doszło do naruszenia § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r., gdyż syn wnioskodawcy A. S. nie był następcą prawnym w rozumieniu § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750, ze zm.). Zgodnie bowiem z § 2 pkt 3 tego rozporządzenia, przez "następcę" rozumie się "osobę fizyczną, która rozpoczyna działalność rolniczą po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną i nie ukończyła 40. roku życia w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną", natomiast A. S. rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej w dniu 12 października 2005 r., a zatem wcześniej niż nastąpiło przejęcie gospodarstwa od ojca – H. S.

Pismem z 27 stycznia 2009 r. H. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której podniósł, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie zapoznała go z definicją następcy producenta rolnego, natomiast skarżący przyjął, iż z ogólnie przyjętym rozumieniem pojęcia "następca", jest nim ktoś, kto obejmuje sprawy po kimś i wówczas w tym znaczeniu mieści się jego syn, który przejął gospodarstwo rolne skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że definicja następcy producenta rolnego została określona w § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007-20013. Przesłanek z tej definicji nie wypełnił jednak syn skarżącego – A. S., gdyż na dzień składania wniosku nie był następcą producenta rolnego, ponieważ rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej wcześniej, tzn. 12 października 2005 r., z momentem wydzierżawienia od innego producenta działki nr 781.

Pismem z 8 czerwca 2009 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący podniósł, iż organy obu instancji błędnie przyjęły, że A. S. z chwilą przejęcia w dzierżawę gruntu w 2005 r. stał się producentem rolnym, bowiem producentem takim – zdaniem skarżącego – stał się dopiero w momencie przejęcia gospodarstwa od skarżącego (tj. w czerwcu 2006 r.), wtedy też uzyskał numer producenta rolnego, natomiast jako dzierżawca nie prowadził osobiście gospodarstwa rolnego i nie był producentem. Gospodarstwo na dzierżawionym gruncie prowadził skarżący wraz z małżonką, a A. S. był jedynie pomocnikiem w tym gospodarstwie. Zdaniem skarżącego, producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym, położonym na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, natomiast A. S. nie prowadził działalności rolniczej na własny rachunek. Ponadto A. S. objęty był ubezpieczeniem w KRUS właśnie jako domownik, stale pracujący w gospodarstwie, a nie jako rolnik prowadzący osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym.

W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania.

Odpowiadając na pismo skarżącego, organ II instancji wyjaśnił, że A. S. w dniu 3 listopada 2005 r. złożył w Biurze Powiatu o ARiMR wniosek o wpis do ewidencji producentów i w tym samym dniu został mu nadany numer identyfikacyjny. Po otrzymaniu tego numeru, tj. od 3 listopada A. S. stał się producentem rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Ponadto przekazanie gospodarstwa na powiększenie gospodarstwa (a taki cel zaznaczył H. S. we wniosku o przyznanie renty strukturalnej) wiąże się z przyznaniem zwiększonego świadczenia, w związku z czym A. S. w dniu 20 marca 2006 r. przedłożył organowi I instancji umowę dzierżawy, z której wynikało, że w dniu 12 października 2005 r. zawarł on umowę dzierżawy działki nr 781. W umowie tej stwierdzono, że "dzierżawca będzie korzystał z przedmiotu dzierżawy zgodnie z przeznaczeniem". Również H. S. w oświadczeniu z 20 marca 2006 r. oświadczył, że dzierżawa działki nr [...] została przekazana na syna dnia 12 października 2005 r. Wskazując na te sprzeczności w oświadczeniach H. S., organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut skarżącego, jakoby A. S. stał się producentem rolnym dopiero w momencie przejęcia gospodarstwa rolnego skarżącego w zamian za rentę strukturalną. Do pisma organ odwoławczy dołączył akta dotyczące wpisu A. S. do ewidencji producentów rolnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Po dokonanej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, bowiem nie istnieją podstawy do stwierdzenia, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż podstawą do wydania decyzji przez organ I instancji był art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273, ze zm.) oraz § 6 ust. 6 i § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870, ze zm.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 wskazanej ustawy. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ II instancji natomiast błędnie powołał rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) - bowiem w spornej sprawie przyznane środki pochodziły z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a nie z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a poza tym, stan faktyczny będący podstawą do dokonania subsumcji normy prawnej zaistniał w 2006 r., kiedy to doszło do zawarcia umowy darowizny nieruchomości rolnych skarżącego, natomiast organ odwoławczy zastosował normę z rozporządzenia wydanego później, tj. w roku 2007 r.

Powyższy błąd wynikał zapewne z faktu, iż podstawą do wydania ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej było rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), którego część postanowień została uchylona ze skutkiem na dzień 1 stycznia 2007 r. rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.05.277.1). Mimo tego, przepisy rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 stosuje się jednak nadal do działań zatwierdzonych przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2007 r.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR powinien zatem powołać w podstawie prawnej wydanej decyzji § 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191, ze zm.), zgodnie z którym, przez następcę producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, rozumie się "osobę fizyczną, rozpoczynającą działalność rolniczą po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną, która nie ukończyła 40 roku życia w dniu złożenia wniosku". Porównanie tego przepisu z przepisem błędnie przywołanym w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że oba przepisy są tożsame, a zatem przywołanie prawidłowej normy prowadziłoby do takiego samego rozstrzygnięcia, jakie jest obecnie przedmiotem sporu. W związku z tym stwierdzić należy, że powyższe uchybienie organu odwoławczego nie stanowi istotnego naruszenia przepisów postępowania – tj. art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, ze zm.), nakazującego w decyzji podać podstawę prawną rozstrzygnięcia, a konsekwencji nie może być ono powodem uchylenia decyzji. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2001 r. sygn. akt I SA 1425/99 wskazał, iż błędne powołanie podstawy prawnej w decyzji administracyjnej nie prowadzi automatycznie do uchylenia decyzji w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jeżeli podstawa taka w rzeczywistości istnieje w przepisach prawa.

Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, iż następstwo prawne (sukcesja) w ogólnie przyjętym znaczeniu w doktrynie prawa oznacza wstąpienie w ogół praw i obowiązków przez nabywcę ogółu praw (sukcesja uniwersalna) lub w część praw i obowiązków (sukcesja syngularna). Z sukcesją uniwersalną mamy do czynienia jedynie w przypadkach w ustawie wskazanych, np. przy dziedziczeniu, natomiast w wypadku sukcesji syngularnej z jednego podmiotu przechodzi na drugi tylko jedno ze ściśle oznaczonych praw. Tak właśnie jest przy sprzedaży, zamianie, darowiźnie.

Jednakże ustawodawca w odniesieniu do płatności dla gospodarstw niskotowarowych udzielanych rolnikom w ramach pomocy finansowej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, wprowadził pojęcie "następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną" (§ 11 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych ...), i uregulował je w sposób szczególny, w stosunku do ogólnego pojęcia następcy prawnego.

Wprawdzie w rozporządzeniu tym nie podano definicji "następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną", jednakże – w ocenie Sądu - takie określenie czyni zasadnym poszukiwania definicji tego pojęcia w przepisach regulujących tryb przyznawania renty strukturalnej. Zasadnie więc w zaskarżonej decyzji powołano się na takie przepisy (z ww. zastrzeżeniem, iż należało wskazać przepis rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r., a nie z 19 czerwca 2007 r.). Zgodnie z § 2 pkt 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych (...), "ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o następcy – rozumie się przez to osobę fizyczną, rozpoczynającą działalność rolniczą po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną, która nie ukończyła 40. roku życia w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną". Taka regulacja wyłącza stosowanie w rozpoznawanej sprawie ogólnego pojęcia "następca prawny". Co więcej, regulacja ta jest zgodna z prawem wspólnotowym, tj. rozporządzeniem Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), którego przepisy, jak już wyżej wspomniano, stosuje się nadal do działań zatwierdzonych przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2007 r. W art. 11 ust. 2 tego rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 wskazano bowiem, iż przejmujący gospodarstwo:

- zastępuje przekazującego gospodarstwo i staje się kierownikiem tego gospodarstwa lub przejmuje całość lub część przekazywanego gruntu; żywotność ekonomiczna przekazywanego gospodarstwa musi ulec poprawie w czasie i zgodnie z warunkami, które zostaną określone, uwzględniając w szczególności wiedzę i umiejętności zawodowe przejmującego gospodarstwo, wielkość areałów, nakład pracy lub dochód, zależnie od regionu i rodzaju produkcji,

- posiada odpowiednią wiedzę i umiejętności zawodowe, oraz

- podejmuje się prowadzić działalność rolniczą w gospodarstwie przez co najmniej 5 lat.

Zgodnie z ustępem 5 tegoż przepisu, warunki określone w niniejszym artykule mają zastosowanie przez okres, w którym osoba przekazująca gospodarstwo otrzymuje wsparcie w postaci wcześniejszej emerytury.

Należy jednak zaznaczyć, iż zgodnie z art. 37 ust. 4 cytowanego rozporządzenia, Państwa Członkowskie mogą ustanowić dalsze lub bardziej restrykcyjne warunki przyznawania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, pod warunkiem jednak, że te będą zgodne z celami i wymaganiami ustanowionymi w niniejszym rozporządzeniu.

Analiza powyższych przepisów wskazuje zatem, że bardziej restrykcyjne określenie w krajowym porządku prawnym "następcy producenta rolnego" poprzez uznanie, iż musi on rozpoczynać działalność rolniczą po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną, jest dopuszczalne i zgodne z prawem wspólnotowym, gdyż nie pozostaje w kolizji z celem rozporządzenia Rady. Podobnie co do zasady orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 461/08.

Należy także zauważyć, że w myśl § 6 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych (...), "warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 4, uważa się za spełniony, jeżeli przekazanie nastąpiło:

a) przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy albo

b) na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez odpłatne lub nieodpłatne przeniesienie własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego lub

c) na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez przekazanie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego użytków rolnych w dzierżawę, na podstawie zawartej na okres co najmniej 10 lat pisemnej umowy zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków albo umowy w formie aktu notarialnego.

Należy więc stwierdzić, że przepisy prawa w sposób wyraźny i jednoznaczny rozróżniają przypadek przekazania (przeniesienia własności) gospodarstwa rolnego "na rzecz następcy" producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną od przypadku przekazania (przeniesienia własności) takiego gospodarstwa (użytków rolnych wchodzących w jego skład) "na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw". Podmiot nabywający takie gospodarstwo na powiększenie własnego gospodarstwa nie jest jednak uznawany za następcę producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną.

Odnosząc przytoczone przepisy prawa do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, wskazać należy, że we wniosku o przyznanie renty strukturalnej, w poz. 75 wskazującej "cel przejęcia" użytków rolnych, wykreślony został uprzedni zapis o "przekazaniu gospodarstwa następcy" i zakreślono punkt wskazujący na "powiększenie gospodarstwa". Zmiana ta została potwierdzona czytelnym podpisem wnioskodawcy oraz opatrzona datą 20.03.2006 r. Oznacza to zarazem, że wnioskodawca również rozróżniał te dwie odrębne sytuacje przekazania gospodarstwa i świadomie wskazał, iż gospodarstwo zostanie przekazane na powiększenie gospodarstwa osoby przejmującej, tj. A. S., a nie na rzecz "następcy". Ponadto w części XV wniosku, opatrzonej podpisem A. S. (i datą 23.03.2006), złożył on oświadczenie, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni użytków rolnych 1,67 ha.

Stwierdzić też przy tym należy – na co zwracał uwagę organ odwoławczy - że wskazane wyżej sposoby przekazania gospodarstwa rolnego przez osobę ubiegającą się o rentę strukturalną mają istotne znaczenie przy przyznawaniu takiej renty. Zgodnie bowiem z § 12 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych (...), wysokość renty strukturalnej zwiększa się "po 3 % kwoty najniższej emerytury za każdy przekazany na własność pełny hektar użytków rolnych przekazywanego gospodarstwa powyżej 3 ha użytków rolnych na powiększenie innego gospodarstwa rolnego i dodatkowo po 3 % kwoty najniższej emerytury za każdy tak przekazany pełny hektar użytków rolnych, jeżeli przekazanie nastąpiło na rzecz rolnika będącego w wieku poniżej 40 lat, ale nie więcej niż za 20 ha użytków rolnych powyżej 3 ha tych użytków". Jak wynika z decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, H. S. uwzględniono te zwiększenia renty, tak więc fakt przekazania gospodarstwa na powiększenie innego gospodarstwa (jak to wnioskodawca określił we wniosku o przyznanie renty strukturalnej) miał bezpośrednie przełożenie na zwiększenie wysokości tej renty.

Uznać więc należy, że w zaskarżonej decyzji zasadnie stwierdzono, iż przejmujący gospodarstwo rolne syn skarżącego – A. S. - nie spełnił w dniu 20 czerwca 2006 r., tj. w dniu przekazania umową darowizny gospodarstwa rolnego, warunku rozpoczynania działalności rolniczej po raz pierwszy, w konsekwencji nie mógł być uznany za następcę producenta rolnego. Został on bowiem w dniu 12 października 2005 r. na podstawie umowy dzierżawy posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych 1,67 ha. Na tej też podstawie w dniu 3 listopada 2005 r. złożył on wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych (potwierdzając w nim, iż jest posiadaczem ww. gospodarstwa) i z tym dniem został wpisany do tej ewidencji oraz został mu nadany numer identyfikacyjny producenta rolnego. Wprawdzie w kierowanych do Sądu pismach procesowych skarżący kwestionował fakt prowadzenia działalności rolniczej przez A. S. w tym gospodarstwie rolnym, wskazując m. in., że jako dzierżawca nie prowadził on osobiście tego gospodarstwa i nie był producentem, gdyż gospodarstwo na dzierżawionym gruncie prowadził skarżący wraz z małżonką, a A. S. był jedynie pomocnikiem w tym gospodarstwie, z tego też powodu objęty był ubezpieczeniem w KRUS właśnie jako domownik, stale pracujący w gospodarstwie, a nie jako rolnik prowadzący osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą, jednak – w ocenie Sądu – argumentacja taka nie jest zasadna. Stwierdzić należy, że wobec faktu, iż A. S. w dniu 12 października 2005 r. został posiadaczem gospodarstwa rolnego (zawierając w tym celu umowę dzierżawy) i potwierdził zamiar prowadzenia w tym gospodarstwie działalności rolniczej m. in. poprzez złożenie wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych (prowadzonej właśnie w celach związanych z płatnościami rolnymi i rentami strukturalnymi), potwierdzając także w dniu 20.03.2006 r. fakt posiadania ww. gospodarstwa we wniosku H. S. o przyznanie renty strukturalnej, a równocześnie skarżący producent rolny w tym wniosku wskazał, że zamierza przekazać gospodarstwo rolne na powiększenie gospodarstwa posiadanego przez A. S., zasadnie organ odwoławczy uznał, że w dniu 20 czerwca 2006 r. A. S. nie był osobą rozpoczynającą z tym dniem działalność rolniczą po raz pierwszy, nie był więc następcą H. S. w rozumieniu przepisu § 2 pkt 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. Potwierdził to H. S. we wniosku o rentę strukturalną, wskazując, iż nie przekazuje gospodarstwa następcy, lecz na powiększenie gospodarstwa A. S.

Dodatkowo należy zauważyć, że fakt prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym A. S. nie był kwestionowany przez skarżącego. Podnoszony przez skarżącego zarzut, iż tę działalność prowadził skarżący wraz z małżonką, a A. S. jedynie im w tym pomagał, nie może być uwzględniony także z tego powodu, że nie będąc posiadaczem tego gospodarstwa skarżący nie mógł prowadzić w nim działalności rolniczej. Wykonywane w tym gospodarstwie przez skarżącego prace rolne mogą być jedynie uznane za świadczenie pomocy (lub usług) posiadaczowi gospodarstwa, tj. A. S. Jak wynika z akt sprawy, A. S. w omawianym okresie, tj. pomiędzy 12 października 2005 r. a 20 czerwca 2006 r., nie przeniósł na rodziców, ani nie utracił w inny sposób, posiadania gospodarstwa rolnego (działki nr [...]), w umowie dzierżawy nie przewidziano też możliwości poddzierżawy tej działki, nie zgłaszał również faktu przekazania posiadania gospodarstwa do ewidencji producentów rolnych, zatem należy uznać, że wykonywane w jego gospodarstwie prace rolne prowadzone były w jego imieniu i na jego rachunek, niezależnie od tego, czy wykonywał je osobiście, czy przy pomocy innych osób - prowadził więc w tym gospodarstwie działalność rolniczą.

Wobec uznania, że A. S. nie był następcą producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną - w rozumieniu przepisu § 2 pkt 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r., zatem skarżący H. S. naruszył warunek określony w § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych (...), zakazujący producentowi rolnemu otrzymującemu taką pomoc przenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla takiego gospodarstwa. W takiej sytuacji zasadnie - na podstawie § 13 ust. 1 w zw. z § 10 tego rozporządzenia - wstrzymano płatności dla gospodarstwa niskotowarowego H. S., w związku z przeniesieniem w dniu 20 czerwca 2006 r. własności tego gospodarstwa przed upływem 5 lat od przyznania płatności. Należy też stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie miało zastosowania zastrzeżenie przewidziane w ww. § 10 rozporządzenia Rady Ministrów – odsyłające do § 11 - przewidującego możliwość "przeniesienia" takich płatności na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, bowiem jak wskazano powyżej, A. S. nie spełniał przewidzianych prawem wymogów dla uznania go za takiego następcę.

Uregulowanie prawne przewidziane w wymienionym § 11 rozporządzenia Rady Ministrów w sposób logiczny zagwarantowało, iż płatności przyznane dla gospodarstwa niskotowarowego mogą być "przejęte" jedynie przez osobę, która stała się właścicielem tego (tożsamego) niskotowarowego gospodarstwa, a więc prowadzącego działalność rolniczą w takim samym gospodarstwie jak jego poprzednik, któremu przyznano takie płatności (czyli przez "następcę" poprzedniego właściciela), a nie przez producenta rolnego posiadającego już własne gospodarstwo, przejmującego gospodarstwo producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, na powiększenie własnego gospodarstwa - bowiem warunki gospodarowania w tym powiększonym gospodarstwie nie są już tożsame z warunkami, które brane były pod uwagę przy przyznawaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

Odnosząc się do zarzucanego przez skarżącego braku pouczenia przez pracowników ARiMR o warunkach wymaganych dla uznania osoby przejmującej gospodarstwo rolne za następcę producenta rolnego, Sąd zauważa, iż co prawda skarżący oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności dla gospodarstw niskotowarowych i jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych", jednakże z akt sprawy nie wynika, aby był on szczególnie informowany o tej spornej kwestii. Ponadto z analizy postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr [...] z [...] wynika, iż wśród zawartych tam pouczeń nie znajduje się pouczenie, iż przekazanie gospodarstwa rolnego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności nie będzie skutkowało wstrzymaniem płatności, jeżeli nabywca spełni przesłanki przewidziane dla następcy producenta rolnego określone w § 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej (...). Zauważyć jednak należy, że ewentualne stwierdzenie, iż doszło do naruszenia zasady informowania oraz czuwania by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 K.p.a.), nie stanowi okoliczności pozwalającej na odstąpienie w przedmiotowej sprawie od wynikających ze wskazanych rozporządzeń wymogów przewidzianych dla przyznawania płatności dla gospodarstw niskotowarowych. Jedynie na marginesie można zauważyć, że jeżeli skarżący uważa, że w wyniku nienależytego pouczenia poniósł on szkodę majątkową, to ewentualnego odszkodowania z tego tytułu może dochodzić w odrębnym postępowaniu przed sądami powszechnymi orzekającymi w sprawach cywilnych - okoliczności takie nie mogły być brane pod uwagę w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Uznając w tych warunkach, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa procesowego lub materialnego w podanym wyżej stopniu, na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.