Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1028/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-01-05 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego /art. 260 par. 1 ustawy - PoPPSA/
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 73
journal: Dz.U. 2015 poz 658
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
article: art. 199, art. 245 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2, art. 252 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 24 listopada 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z dnia [...]r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w całości.

W uzasadnieniu tego wniosku wskazała, że nie posiada środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie wpisu od skargi, jak i przyszłych opłat. Nie dysponuje środkami trwałymi, które w tym celu mogłaby spieniężyć. Jedynymi takimi środkami są automaty do gier, w znacznej części zatrzymane przez Urzędy Celne w toku prowadzonych przez nie postępowań, przez co spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania. Spółka nie posiada zdolności kredytowej. Jedyny jej wspólnik wykluczył możliwość dokapitalizowania. Trudności te trwają od dłuższego czasu, co uniemożliwiło spółce poczynienie jakichkolwiek oszczędności na poczet zabezpieczenia ewentualnych kosztów sądowych.

W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 5 000,00 zł, a wartość jej środków trwałych to 500 850,02 zł. Spółka w ubiegłym roku obrotowym wykazała stratę w kwocie 167 360,10 zł. Stan posiadanych przez nią rachunków bankowych jest zerowy. Wymagalne zobowiązania spółki wynoszą: z tytułu kar pieniężnych, wymierzonych na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych – 540 000,00 zł, wobec kontrahentów, w szczególności z tytułu umów najmu i dzierżawy – ponad 100 000 zł. Do wniosku dołączone zostały kserokopie: sprawozdań finansowych za 2013 i 2014 r.; upomnień Dyrektora Izby Celnej w T z dnia [...]r. i Dyrektora Izby Celnej w W z dnia[...] i[...]r., zawiadomień o zajęciach należności objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Dyrektora Izby Celnej w z dnia [...], [...] i [...], [...], [...], [...] i [...]r.

Odpowiadając na wezwanie Referendarza Sądowego do uzupełnienia dokumentów i informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca spółka złożyła: kserokopię zeznania podatkowego CIT-8 za 2014r., deklaracji VAT-7 za I i II kwartał 2015r., wydruk z rachunku bankowego z informacją o saldzie 0,00 zł i blokadzie na kwotę 544,37 zł, oświadczenie Prezesa Zarządu skarżącej spółki, że rachunek bankowy, którego dotyczył wydruk stanowi jedyny rachunek bankowy spółki, w ciągu ostatnich dwóch lat spółka nie otrzymała pomocy publicznej i nie ustaliła obowiązku dopłat przez wspólników, nieruchomość stanowiąca siedzibę spółki jest przedmiotem zawartej umowy najmu.

Postanowieniem z dnia 24 listopada 2015r. Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy.

W ocenie Referendarza Sądowego przekazane przez skarżącą spółkę dokumenty były skompletowane w sposób co najmniej niepełny, o czym świadczy przykładowo fakt przekazania jedynie ogólnej informacji o saldzie na rachunku bankowym, bez jakichkolwiek wyjaśnień, co do dokonywanych operacji na tym rachunku. Biorąc pod uwagę skalę prowadzonej działalności (obroty, podstawa opodatkowania VAT) nie ulega wątpliwości, że rachunek spółki winien wykazywać istotne obroty bieżące. Już zatem sam brak przedłożenia poszczególnych dokumentów, jak również sposób w jaki skarżąca wypełniła wystosowane do niej wezwanie, przedkładając tylko wybrane dokumenty i to nie zawsze w pełni, czyni uprawnionym wniosek, że nie wykazała zaangażowania w wyjaśnienie swojej sytuacji materialnej tak, aby składane oświadczenia nie budziły wątpliwości. Dokumenty i oświadczenia, które zostały przedłożone, nie przemawiają za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedłożone za dwa ostatnie lata obrotowe sprawozdania finansowe wykazują, co prawda stratę, niemniej trudno je traktować jako wyznacznik bieżącej kondycji spółki, gdyż ostatnie z nich dotyczy okresu prawie 8 miesięcy wcześniejszego niż wniesienie skargi i wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strata sama w sobie nie może też być utożsamiana z wynikiem finansowym spółki, gdyż stanowi wyliczoną dla potrzeb podatkowych różnicę przychodów oraz kosztów ich uzyskania i sama w sobie nie przesądza o wynikach prowadzonej działalności. Według rachunku zysków i strat za lata 2013 i 2014 spółka dokonała chociażby odpisów amortyzacyjnych w wysokości 283 418 zł i 519 316 zł, a więc znacznie przekraczających wysokość wykazanych strat. Mimo straty za 2013r., w 2014r. znacząco wzrosły wydatki na wynagrodzenia (do 42 000 zł, z poziomu 3 500 zł w 2013r.). Nawet brak bieżących dochodów, czy strata wykazywana w formularzu PPPr nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez spółkę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą i nie zgłosiła wniosku o upadłość. Tym samym przyjąć należy, iż prowadzona działalność jej się opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przypadku skarżącej spółki braku środków finansowych nie można także wywodzić z oświadczenia o braku środków trwałych, które mogłyby być ewentualnie w tym celu spieniężone. Ich deklarowana wartość według bilansu za 2014r. wynosiła ponad 500 tys. zł i tu również, mimo straty za 2013r., nastąpił znaczny wzrost ich wartości w stosunku do okresu poprzedniego (z poziomu 298 934 zł). Potwierdzenia nie znajduje twierdzenie, że skarżąca spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i zarobkowania w wyniku zatrzymania przez Urzędy Celne automatów do gier, mających stanowić jej jedyne środki trwałe. Z deklaracji na poczet podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2015r. wynika m.in., że spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi na kwoty odpowiednio 679 992 zł i 548 733 zł. Świadczy to o tym, że nawet mimo ewentualnych problemów z bieżącym regulowaniem zobowiązań i wbrew temu co mają poświadczać podniesione we wniosku argumenty, nie utraciła płynności finansowej i w dalszym ciągu faktycznie funkcjonuje w obrocie prowadząc działalność gospodarczą. Ponadto spółka działa w sprawie przez pełnomocnika – adwokata, co z natury rzeczy jest związane z określonymi wydatkami, z pokryciem których również bez wątpienia musiała się liczyć i zabezpieczyć na to odpowiednie środki, zapewne znacznie większe niż wpis od skargi. Brak jest w tej sytuacji przesłanek, by wydatki związane z jego wynagrodzeniem traktowane były w sposób priorytetowy względem kosztów sądowych. Nie ma przeszkód, pomimo braku obowiązku wynikającego z treści umowy spółki, do podjęcia odpowiednich kroków celem poprawy jej kondycji finansowej, np. poprzez podjęcie decyzji o dopłatach przez wspólników. Podjęcie takich działań oznaczałoby wyczerpanie wszelkich możliwości zmierzających do pozyskania niezbędnych środków na pokrycie działalności spółki. Wspólnicy, decyzją których spółka powstała nie mogą pozostawać bierni w sytuacji trudności finansowych i żądać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, stwierdzić należy, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę.

W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca spółka zaskarżyła je w całości oraz wniosła o jego zmianę w całości poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 245 § 1, 3 i art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Zdaniem skarżącej spółki obecna sytuacja finansowa uzasadniała przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Spółka od dwóch lat wykazuje w swoich sprawozdaniach finansowych znaczne straty finansowe. W 2013r. strata spółki wyniosła 149 368,31 zł, zaś w 2014r. – 167 360,10 zł. Stan ten ma zatem charakter trwały i pogłębia się. Skala prowadzonej przez skarżącą spółkę działalności gospodarczej i przychód z niej uzyskiwany nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji majątkowej spółki. Przychód jest kategorią bilansową. Co najwyżej jest jednym z elementów, obrazujących kondycję podmiotów gospodarczych. Spółka, co prawda posiada majątek ruchomy (ujęty w wykazie środków trwałych), jednak składa się on niemal wyłącznie z urządzeń do gry, które z uwagi na obecne uwarunkowania prawne, jest trudno zbyć. Część majątku widniejącego w zestawieniu środków trwałych spółki została zatrzymana przez urzędy celne lub zajęta w toku prowadzonych egzekucji, wobec czego pozostaje poza sferą władania skarżącej spółki, przez co nie tylko nie może ich spieniężyć, lecz również prowadzić na nich działalności gospodarczej. Zajęciu uległ jedyny rachunek bankowy spółki, co w istocie może oznaczać zaprzestanie prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej. W toku egzekucji administracyjnej zajmowane są urządzenia stanowiące jedyny majątek spółki, służący do prowadzenia działalności gospodarczej. Łączna kwota samych wpisów od skarg na decyzje w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych wynosi 34 000 zł, zaś sama kwota wymagalnych kar pieniężnych 1 140 000 zł. Ustanowienie przez spółkę pełnomocnika, a więc skorzystanie z gwarancji procesowych nie może być poczytywane na niekorzyść spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo.

Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi wyjątek od powyższej zasady. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.

W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę obowiązek wskazania obiektywnie istniejących przesłanek uwzględnienia takiego wniosku. Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa zatem na stronie, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. To strona powinna zatem poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 19 stycznia 2010r., I GZ 1/10; z dnia 21 października 2015r., II GZ 622/15; z dnia 14 stycznia 2014r., II FZ 1355/14, II FZ 1435/13 – II FZ 1438/13; z dnia 20 lutego 2014r., II FZ 145/14; z dnia 1 kwietnia 2014r., II FZ 380/14 – II FZ 382/14; z dnia 12 czerwca 2014r., II FZ 731/14 – II FZ 745/14; z dnia 1 lipca 2014r., II FZ 1362/13 – II FZ 1369/13, II FZ 1381/13 – 1382/13, II FZ 1414/13 – II FZ 1427/13; z dnia 10 lipca 2014r. II FZ 1472/14 – II FZ 1475/14; z dnia 1 sierpnia 2014r., II FZ 1189/14, II FZ 1234/14 – II FZ 1235/14; z dnia 21 sierpnia 2014r. II FZ 1283/14; z dnia 10 października 2014r., II FZ 1336/14 – II FZ 1337/14; z dnia 14 października 2014r., II GZ 646/14; z dnia 4 listopada 2014r., II FZ 1720/14 – II FZ 1734/14; z dnia 5 listopada 2014r., II FZ 1750/14 – II FZ 1755/14).

W ocenie Sądu, podniesione w sprzeciwie od postanowienia Referendarza Sądowego, odmawiającego skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom skarżącej spółki Referendarz Sądowy dokonał prawidłowej oceny sytuacji majątkowej i finansowej spółki i w konsekwencji zasadnie uznał, że przedłożone przez skarżącą spółkę dokumenty oraz jej oświadczenia nie przemawiają za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wyniki analizy znajdują potwierdzenie w przedłożonych wybiórczo na wezwanie Referendarza niekompletnych dokumentach. Jak bowiem wynika z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy kapitał zakładowy skarżącej spółki wynosi 5 000 zł, zaś wartość środków trwałych to 500 850,02 zł. Za ostatni rok obrotowy spółka miała ponieść stratę w wysokości 167 360,10 zł. Z porównania bilansów oraz rachunków zysków i strat za 2013 i 2014r. wynika, że pomimo zwiększenia straty z 149 368,31 zł (według stanu na dzień 31 grudnia 2013r.) do 167 360,10 zł (według stanu na dzień 31 grudnia 2014r.), skarżąca spółka zwiększyła wartość aktywów trwałych z 298 934,35 zł do 500 850,02 zł. Pomimo akcentowania przez spółkę straty w prowadzonej działalności, co wynika z powyższych danych, nie można przyjąć, jak to zasadnie uczynił Referendarz, że okoliczność ta dowodzi złej kondycji finansowej i materialnej spółki, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wbrew przekonaniu spółki sam fakt poniesienia straty nie jest wymiernym czynnikiem oceny rzeczywistej sytuacji spółki, na co wskazują pozostałe wskazane dane liczbowe. Pomimo bowiem odnotowania straty spółka jednocześnie zwiększyła wartość aktywów. To zaś wskazuje jednak na dysponowanie przez spółkę wolnymi środkami finansowymi. Akcentowana tak mocno przez spółkę strata jest zapewne efektem czynionych przez spółkę wydatków, stanowiących koszty uzyskania przychodu. Strata powstaje wszak wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad tym przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. postanowienia NSA z dnia 19 grudnia 2013 r., I GZ 567/13 i I GZ 568/13). Słuszne jest też spostrzeżenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wedle którego jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy (tak postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011r., II GZ 112/11 i z dnia 19 listopada 2004r., I FZ 436/04). Wysokie koszty działalności gospodarczej mogą mieć nadto bardzo różne źródło, np. w czynionych przez przedsiębiorcę inwestycjach, odpisach z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, różnicach kursowych i nie świadczą jeszcze o jego trudnej sytuacji finansowej. Wywodom spółki, opartym na starcie, przeczy natomiast to, że skarżąca spółka pomimo straty zwiększyła prawie dwukrotnie wartość aktywów trwałych, którymi dysponuje. Chociaż, jak stwierdziła w sprzeciwie, część środków trwałych miała zostać zajęta w toku postępowań egzekucyjnych, to z deklaracji VAT-7K za I i II kwartał 2015r. wynika, że skarżąca spółka kontynuuje prowadzenie działalności gospodarczej i dokonuje transakcji handlowych. W I kwartale 2015r. skarżąca spółka dokonała dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT o wartości 679 992 zł. W II kwartale 2015r. podstawa opodatkowania wyniosła: z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług 548 733 zł, z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów 67 749 zł. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego skarżącą spółkę obciąża jedynie obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1 080 zł. Według informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2014r. spółka utworzyła rezerwę na koszty w wysokości 25 590,89 zł. Nawet jeżeli obecnie obciąża ją obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w łącznej wysokości 34 000 zł, to skarżąca spółka - powołując się na tę okoliczność dopiero w sprzeciwie od postanowienia z dnia 24 listopada 2015r. - nie wskazała nawet spraw, w których zobowiązana jest ponieść koszty sądowe. Skarżąca spółka pomimo powoływania się na trudności finansowe dokonuje obrotów środkami wielokrotnie przewyższającymi wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności przez skarżącą spółkę na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Ponadto, nawet jeżeli spółka obecnie nie prowadzi działalności w zakresie gier hazardowych lub ze wskazanych przez nią w sprzeciwie przyczyn jest ona ograniczona, trudno przyjąć, że zabezpieczone przez właściwe organy czy to w toku egzekucji i postępowań celnych urządzenia do gier wyczerpują cały jej majątek i nie dysponuje ona innymi jego składnikami. Okoliczność zabezpieczenia automatów do gier przez organy celne, nie świadczy jeszcze o tym, że były to wszystkie automaty do gier, którymi dysponowała skarżąca spółka. Faktem powszechnie znanym jest to, że istnieje możliwość przeprogramowania tego typu urządzeń i innego ich wykorzystywania. Liczne prowadzone postępowania co sąd uwzględnia z urzędu wykazały stosowaną na szeroką skalę przez spółki hazardowe praktykę przeprogramowywania automatów o niskich wygranych w sposób umożliwiający ich wykorzystywanie z naruszeniem warunków gry na tego rodzaju automatach, czyli uzyskiwania wygranych wyższych niż dozwolone. Skarżąca spółka nie wykazała poza tym, że sporne automaty do gry stanowią jej jedyne środki trwałe. Także mając na uwadze przedmiot działalności spółki określony w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (pozostała działalność rozrywkowa i rekreacyjna, badanie rynku i opinii publicznej, wynajem i dzierżawa pozostałych maszyn, urządzeń oraz dóbr materialnych, gdzie indziej nie sklasyfikowane, działalność portali internetowych, naprawa i konserwacja komputerów i urządzeń peryferyjnych, pozostała działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana) trudno dać wiarę, że aktualnie nie prowadzi ona żadnej działalności gospodarczej, która z natury rzeczy zawsze wymaga odpowiedniego zaangażowania materialnego i finansowego. Działalność spółki nie została zawieszona, nie znajduje się ona w fazie upadłości czy też likwidacji.

Co równie ważne a na co też zwrócił uwagę Referendarz skarżąca spółka nie w pełni wykonała wezwanie do wykonania zarządzenia z dnia 28 października 2015r. Załączony do pisma z dnia 2 listopada 2015r. wydruk z rachunku bankowego z dnia 22 października 2015r., mającego stanowić jedyny rachunek bankowy spółki (według oświadczenia P K – Prezesa Zarządu skarżącej spółki z dnia 2 listopada 2015r.), nie obejmuje okresu ostatnich 6 miesięcy i nie można na jego podstawie stwierdzić, jakimi środkami spółka faktycznie dysponuje, jakimi środkami pieniężnymi dokonuje obrotu. Skarżąca spółka nie udokumentowała wydatków związanych z nieruchomością stanowiącą jej siedzibę, która ma być przedmiotem umowy najmu. Tym samym skarżąca spółka nie w pełni przedstawiła swoją rzeczywistą sytuację finansową i uniemożliwiła jej ocenę. Tymczasem w orzecznictwie wskazuje się, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienia NSA z dnia 29 marca 2011r., I OZ 191/11; z dnia 20 lutego 2014r., II FZ 145/14; z dnia 12 czerwca 2014r., II FZ 731/14 – II FZ 745/14; z dnia 1 lipca 2014r., II FZ 1362/13 – II FZ 1369/13, II FZ 1381/13 – 1382/13, II FZ 1414/13 – II FZ 1427/13; z dnia 1 sierpnia 2014r., II FZ 1189/14, II FZ 1234/14 – II FZ 1235/14; z dnia 21 sierpnia 2014r. II FZ 1283/14; z dnia 10 października 2014r., II FZ 1336/14 – II FZ 1337/14; z dnia 4 listopada 2014r., II FZ 1720/14 – II FZ 1734/14; z dnia 5 listopada 2014r., II FZ 1750/14 – II FZ 1755/14). W postanowieniach tych Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie bowiem z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r., nr 94, poz. 1037 ze zm.), umowa spółki może – jak wskazał NSA - zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 w A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2013). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. W tym zakresie spółka ograniczyła się do ogólnego stwierdzenia, że jedyny wspólnik spółki wykluczył możliwość dokapitalizowania spółki. Nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dowodów, ani też nie uprawdopodobniła tej okoliczności odpowiednią argumentacją. Niezależnie od tego zauważy trzeba, że fakt nie ustalenia obowiązku dokonania dopłat przez wspólników skarżącej spółki jest jej sprawą wewnętrzną i nie może uzasadniać uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym (np. z tytułu najmu, dzierżawy), które akcentuje spółka, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe (vide np.: postanowienia NSA: z dnia 7 stycznia 2014r. II FZ 1362/13 – II FZ 1369/13; II FZ 1381/13, II FZ 1382/13, II FZ 1414/13 – 1427/13; z dnia 14 stycznia 2014r., II FZ 1355/14, II FZ 1435/13 – II FZ 1438/13; z dnia 20 lutego 2014r., II FZ 145/14; z dnia 12 czerwca 2014r., II FZ 731/14 – II FZ 738/14, II FZ 745/14). Skoro skarżąca spółka osiąga przychody, jest kwestią jej wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych.

Okoliczności sytuacji finansowej spółki nie pozwalają uznać za wiarygodne twierdzenia zawarte we wniosku oraz sprzeciwie, że spółka znajduje się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie wniosku, tym bardziej, że nie wykazała ona, że zmaga się z groźbą niewypłacalności. Ponadto przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., I OZ 208/08). Brak jest zatem podstaw do uznania, że istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez skarżącą spółkę postępowania sądowoadministracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011r., I FZ 344/11). Ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013r., I GZ 567/13 i I GZ 568/13). Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zatem kryterium majątkowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009r., II OZ 140/09). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., I SA/Po 1433/07, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008r., I FZ 236/08, z dnia 1 kwietnia 2008r., I OZ 208/08 i postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004r., I SA/Gd 269/04). Rozstrzygnięcie zatem przez Sąd o przyznaniu prawa pomocy z przyczyn innych niż sytuacja materialna wnioskodawcy byłoby rozstrzygnięciem niedopuszczalnym i pozbawionym podstaw prawnych.

W tych okolicznościach faktycznych przyznanie prawa pomocy skarżącej spółce stanowiłoby nadużycie tej instytucji i naruszałoby nie tylko przepisy p.p.s.a., ale również art. 84 Konstytucji RP, ponieważ stanowiłoby nieuzasadnione odstąpienie od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (vide np.: postanowienia NSA: z dnia 7 października 2014r., II FZ 1472/14 – II FZ 1475/14; z dnia 10 października 2014r., II FZ 1472/14 – II FZ 1475/14; z dnia 4 listopada 2014r., II FZ 1720/14 – II FZ 1734/14; z dnia 5 listopada 2014r. II FZ 1750/14 – II FZ 1755/14). W konsekwencji nie można przyjąć, iż odmowa przyznania prawa pomocy skarżącej spółce poprzez zwolnienie z wpisu sądowego w wysokości stanowiącej zaledwie znikomy procent osiąganych przez spółkę przychodów i czynionych nakładach na środki trwałe prowadzi do naruszenia prawa podstawowego - prawa do sądu. W ocenie Sądu, skarżąca spółka jest bowiem w stanie we własnym zakresie wygospodarować środki na pokrycie wpisu sądowego, choćby poprzez zmianę sposobu lokowania pozyskiwanych środków finansowych. Natomiast pozbawienie prawa do drogi sądowej ma miejsce jedynie wówczas, gdy odmawia się wnioskodawcy zwolnienia z kosztów sądowych i jednocześnie nie ma on obiektywnych możliwości pozyskania środków finansowych na poczet tychże kosztów.

W związku z powyższym sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 zw. z art. 245 § 3 i art. 260 § 1, 2 i 3 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.

k.p.