Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1993/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Marian Ekiert /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 20 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. W. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [....] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego C. W. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu wniosku C. W. s. F. zam. [...], działając na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a i b oraz art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [ t.jedn. z 1997 r. Dz.Ust. Nr 142 poz. 950 z późn.zm. ] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].09.2000 r. Nr [...] odmówił przyznania uprawnień kombatanckich wnioskodawcy, wobec nie spełniania przez niego warunków określonych w art. 21 wyżej powołanej ustawy.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ podniósł, iż C. W. domagał się przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu przymusowej pracy w ZSRR od marca 1949 r. do października 1949 r. oraz służby w Armii Radzieckiej od października 1954 r. do listopada 1957 r. , dokumentując powyższe zaświadczeniem Komisariatu Wojskowego w S. oraz oświadczeniami świadków będących obywatelami ukraińskimi, którzy twierdzili, że do pracy przymusowej został on zabrany przez NKWD z powodów polityczno – narodowościowych w związku z tym, że ojciec jego przed wojną pełnił służbę w polskiej policji.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a i b powołanej wyżej ustawy za represje uważa się okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 MWD ZSRR lub na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. Tych wymogów wnioskodawca nie spełnił. Służba zaś wojskowa w armii sojuszniczej w ZSRR, po zakończeniu działań wojennych, zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 4 cyt. ustawy nie może być uznana za działalność kombatancką. Z tych właśnie względów Zarząd Główny Związku Kombatantów RP i B Więźniów Politycznych odmówił wnioskodawcy rekomendacji.

W związku z tą decyzją C. W. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wywodząc iż w uprzednim postępowaniu brak było dokumentów potwierdzający jego uprawnienia do nabycia statusu kombatanta. Obecnie otrzymał on z archiwum ukraińskiego dokumenty potwierdzające fakt pozbawienia go jako młodocianego wolności na okres 4 lat i zesłanie go w związku z tym do dalekich rejonów Związku Radzieckiego. Do wniosku dołączył on " zaświadczenie archiwalne " Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej dotyczące wyroku wydanego przez Sąd Ludowy Rejonu C.

Po rozpatrzeniu tegoż wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 kpa decyzją z dnia [...].08.2002 r. nr [....] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...].09.2001 r.

W uzasadnieniu tej ostatniej decyzji organ podniósł, iż art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a i b powołanej wyżej ustawy stanowi, iż represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych, w przypadku regulacji zawartej w lit " a " w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, zaś w przypadku regulacji zawartej w lit. " b " na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. W wyniku postępowania wyjaśniającego ustalono, że C. W. w dniu 6.03.1949 r. został skazany przez Sąd Ludowy Rejonu Chyrowskiego na karę pozbawienia wolności w wymiarze 4 lat na podstawie art. 70 Kodeksu Karnego Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, a przepis ten dotyczy chuligaństwa i udziału w bójce. Oznacza to, że C. W. nie był represjonowany z przyczyn politycznych, religijnych lub narodowościowych. Po rozpoznaniu wniosku C. W. Zarząd Główny Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych w oparciu o art. 22 cyt. ustawy odmówił wydania rekomendacji. W tych okolicznościach brak jest podstaw do zmiany zakwestionowanej decyzji.

Tę ostatnią decyzję zaskarżył skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego C. W. bez precyzyjnego wskazania kierunku jej weryfikacji.

W motywach skargi polemizuje on z ustaleniami organu tyczącymi się przyczyn pozbawienia go wolności, twierdząc iż upatrywać je należy w fakcie, że ojciec jego przed wybuchem II wojny światowej pracował w Polskiej Policji Państwowej i po wojnie został aresztowany przez NKWD w związku z ukrywaniem dokumentów z okresu przedwojennego. On zaś został " zabrany " za spalenie tych właśnie dokumentów.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do zapisu zawartego w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ Dz.Ust. Nr 157 poz. 1269 ] , który w sprawie znajduje zastosowanie w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo p postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust, Nr 163 poz. 1271 z późn.zm. ] Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż swoim zakresem obejmuje ona legalność m. innymi aktów administracyjnych z punktu widzenia zgodności tak z przepisami prawa materialnego jak i przepisami normującymi postępowanie administracyjne. Owa dyrektywa normatywna obliguje Sąd również w badanej sprawie do dokonania oceny pod katem czy zaskarżona decyzja wydana została po uprzednim przeprowadzeniu postępowania zgodnie z prawem przewidzianymi regułami i czy samo rozstrzygnięcia odpowiada wymogom prawa materialnego.

Odnosząc się do pierwszej z zasygnalizowanych kwestii na wstępie zauważyć wypadnie, iż nie do końca zrealizowane zostały wymogi zawarte w art. 7 i 77 kpa zobowiązujące organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez zebranie w sprawie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego rozpatrzenia z uwzględnieniem całokształtu zgromadzonych dowodów.

Otóż kluczową dla wyniku sprawy pozostaje kwestia czy skarżący, który jako 15 letni chłopak został zesłany w r. 1946 na odległe obszary byłego Związku Radzieckiego z mocy wyroku wydanego przez Ludowy Sąd Rejonu Chyrowskiego, w związku z uznaniem go za winnego popełnienia przestępstwa pospolitego o charakterze chuligańskim, jak przyjmuje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, dopuścił się tego rodzaju przestępstwa, czy też wyrok ten był następstwem dopuszczenia się przez niego czynu mającego na celu ochronę interesów ojca, byłego policjanta polskiego, którego istota sprowadzała się do zniszczenia polskich dokumentów z okresu międzywojennego, poszukiwanych przez NKWD i czy z uwagi na to wymierzona skarżącemu kara może być kwalifikowana jako represja w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Dokonane przez organ ustalenia w oparciu o wspomniany wyrok { zaświadczenie archiwalne } i znajdujący się w aktach sprawy tekst Kodeksu Karnego Socjalistycznej Republiki Radzieckiej z 1942 r. o tyle budzą wątpliwości, iż we wspomnianym wyroku jako podstawę prawną skazania przyjęto art. 70 c II KKUSRR, podczas gdy kserokopia fragmentu tekstu zawierającego regulacje objęte tym aktem normatywnym { nie potwierdzono jej autentyczności } operuje oznaczeniem powołanego przepisu jako " 70. " bez indywidualizacji literowej. Rodzi się zatem wątpliwość, czy w r. 1946 na terenie Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej obowiązywał kodeks karny w wersji zilustrowanej kserokopią czy też została ona poszerzona o dalsze normy, które oznaczono stosownymi literami alfabetu i czy właśnie ów art. 70 c nie stanowił o bycie przestępstwa charakteryzującego się innymi znamionami niż " art. 70 " w wariancie zamieszczonym w przedłożonym tekście. Znamiennym przy tym jest, iż organ dowolnie i zamiennie posługuje się tym oznaczeniem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę. Dalszym uchybieniem organu pozostaje brak odniesienia się, a mówiąc konkretnej, oceny oświadczeń świadków O. S. i A. P. które korespondowały bezpośrednio z twierdzeniami skarżącego, w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji. Stanowi to o uchybieniu wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Wymogom tym nie do końca czyni również zadość brak kwalifikacji czynu jakiego dopuścił się skarżący, w wersji przez niego zaprezentowanej, w kontekście regulacji zawartej w powołanym już art. 4 ust. 1 pkt 3 lit a i b ustawy kombatanckiej, a to stanowić może ewentualnie o naruszeniu przepisów prawa materialnego.

Uchybienia te miały i mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

W dalszym zatem postępowaniu organ zobowiązany będzie do ustalenia w oparciu o obowiązujący w dniu 6.03.1946 r. tekst kodeksu karnego Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej znamion przestępstwa za jakie skarżący został skazany na 4 lata pozbawienia wolności " w dalekich rejonach Związku Radzieckiego " i czy kara za dopuszczenie się tego czyny kwalifikowana być może jako represja związana z przebywaniem z przyczyn politycznych czy narodowościowych w poprawczych koloniach pracy podległych NKWD czy MWD ZSRR, a poza tym do dokonania oceny oświadczeń powołanych wyżej świadków pod tym właśnie kątem. W toku postępowania sądowego skarżący uzupełnił materiał dowodowy dołączając do akt tym razem tłumaczenie oryginału wyroku, tłumaczenie kopii archiwalnej protokółu przesłuchania oskarżonego z dnia 3.03.1946 r. , w ramach którego przyznał się on do { winy } spalenia dokumentów i książek ukrytych przez ojca i kolejne oświadczenie świadka K. K. Dowody te ocenić również należy w dalszym postępowaniu, które ponadto ewentualnie uzupełnione być powinno dowodem z przesłuchania skarżącego. Niezależnie od tego zwrócić należy także uwagę na fakt, iż w samym wyroku jako podstawę prawną skazania skarżącego powołano art. 70 lit. g II KK USRR podczas gdy w " zaświadczeniu archiwalnym " , którym dysponował organ mowa jest o art. 70 c II KK USRR. Rodzą się zatem obiekcje czy nie jest to wynikiem omyłki pisarskiej przy tłumaczeniu tekstu dokumentu z języka ukraińskiego, która to kwestia także powinna podlegać wyjaśnieniu. Dodać przy tym należy, iż brak rekomendacji ze strony Zarządu Głównego Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych sam przez się nie przesądza negatywnie o możliwości nabycia przez skarżącego uprawnień kombatanckich i okoliczność ta jak każdy inny dowód podlega ocenie.

Po dokonaniu zatem ustaleń faktycznych w oparciu o uzupełniony we wskazanym kierunku materiał dowodowy organ zobowiązany będzie do dokonania wspomnianej wyżej kwalifikacji nałożonej na skarżącego kary jako ewentualnej represji w rozumieniu powołanych wyżej przepisów ustawy kombatanckiej i winien dać temu wyraz w uzasadnieniu mającej być wydanej decyzji.

W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej w skrócie p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 powołanej już ustawy z dnia 30.08.2002 r. o -Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o .......... należało orzec jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 p.s.a.