Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 461/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 159 § 1 i § 2,, art. 157a
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 33a, art. 33b
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 61 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędzia WSA Mirosław Trzecki Protokolant Specjalista Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2011 r. sprawy ze skargi A.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia 1. Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] grudnia 2010 r. nr [...]. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz A.M. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Go 461/11

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 18 oraz art. 159 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżącą A.M. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy uchylenia zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r., zmienionego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Rozstrzygnięcia organów zapadły na podstawie następującego stanu faktycznego sprawy.

W dniu [...] lutego 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję Nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku skarżącej zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od marca 2003 r. do lutego 2004 r. w łącznej kwocie 26.925,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 15.226,00 zł, naliczonymi według stanu na dzień [...] lutego 2008 r. Na podstawie ww. decyzji organ wystawił zarządzenie zabezpieczenia Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r.

W dniu [...] maja 2008 r. Sąd Rejonowy na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego, na podstawie ww. zarządzenia zabezpieczenia dokonał wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej do kwoty 42.151,00 zł w księdze wieczystej Nr [...].

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. organ egzekucyjny przedłużył termin zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2009r. dokonał zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu nadpłaty w podatku od towarów i usług w kwocie 7.010,00 zł.

Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, podaniem z dnia [...] grudnia 2009 r. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego o uchylenie zabezpieczeń dokonanych na podstawie zarządzenia zabezpieczenia Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. oraz bezzwłoczne zniesienie wszystkich skutków faktycznych i prawnych związanych z dokonanymi zabezpieczeniami, a w szczególności dokonanie zwrotu kwoty 7.010,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia [...] grudnia 2008 r. do dnia zwrotu oraz wystąpienie do Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych o wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej tj. doprowadzenie treści przedmiotowej hipoteki do stanu zgodnego z rzeczywistym stanem prawnym.

Uzasadniając żądanie skarżąca podniosła, że zarządzenie zabezpieczenia "wydane zostało na małżonków ", co oznacza, iż jest niezgodne z decyzją, tym bardziej, że małżeństwo A.M. i S.M. nie istnieje. Skarżąca kwestionując skuteczność przedłużenia zabezpieczenia dokonanego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. zarzucała, że nie został dotrzymany 30-dniowy termin do złożenia przez wierzyciela wniosku o przedłużenie zabezpieczenia, liczony od dnia dokonania zabezpieczenia, co w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia, po terminie.

Skarżąca wskazała ponadto, że w świetle art. 159 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji termin zabezpieczenia mógł zostać przedłużony tylko jednokrotnie, a w postanowieniu o przedłużeniu terminu organ egzekucyjny winien ostatecznie doprecyzować ten termin.

Skarżąca podniosła, że w dniu [...] grudnia 2008 r. uiściła kwotę w łącznej wysokości 7.010,00 zł. tytułem zapłaty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2003 r. wraz z odsetkami, określonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., która uchylona została następnie decyzją Dyrektora Izby Skarbowej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. zarzuciła, że ww. kwota, powiększona o należne odsetki nie została jej zwrócona, pomimo złożenia stosownego wniosku. Wskazała, że decyzja o zabezpieczeniu w zakresie podatku za miesiące od marca do listopada 2003 r. wygasła z dniem doręczenia decyzji określających wysokość zobowiązań podatkowych za ww. okresy. Zdaniem skarżącej okoliczność wyeliminowania z obrotu prawnego przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzji organu pierwszej instancji określających prawidłowe wysokości zobowiązań podatkowych za miesiące od maja do listopada 2003r. oraz umorzenie postępowania podatkowego za miesiąc marzec 2003r., a także uregulowanie przez skarżącą zobowiązania za miesiąc kwiecień i maj 2003 r. skutkowało obowiązkiem Naczelnika Urzędu Skarbowego "zniesienia uciążliwości związanych z decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] lutego 2008r. oraz wydanego na jej podstawie zarządzenia zabezpieczenia".

W wyniku rozpatrzenia podania w części dotyczącej uchylenia zabezpieczenia Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., działając na podstawie art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ograniczył zabezpieczenie do kwoty 10.101,00 zł poprzez zabezpieczenie kwoty 7.010,00 zł oraz obciążenie nieruchomości hipoteką. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że zmiana zakresu zabezpieczenia wynika bezpośrednio z faktu, że postępowanie podatkowe w zakresie VAT za miesiąc grudzień 2003 r., styczeń i luty 2004 r. jest w toku i w związku z powyższym postępowanie zabezpieczające w tym zakresie nie może zostać uchylone. Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w dniu [...] stycznia 2010 r., na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2010 r., ograniczył hipoteką przymusową wpisaną w księdze wieczystej Nr [...], do kwoty 3.091,00 zł.

Następnie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., wydanym w wyniku rozpatrzenia zażalenia na wskazane powyżej postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zmiany zakresu zabezpieczenia, uchylił zaskarżone postanowienie przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Ponownie rozpatrując kwestię zmiany zakresu zabezpieczenia organ egzekucyjny postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. ograniczył zabezpieczenie na podstawie zarządzenia zabezpieczenia Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. do należności z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2003 r. do lutego 2004 r. poprzez obciążenie hipoteką kaucyjną nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą Nr [...] do kwoty 3.091,00 zł.

Natomiast w wyniku ponownego rozpoznania złożonego przez skarżącą wniosku o uchylenie zabezpieczenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...] grudnia 2010 r. wydał postanowienie Nr [...], mocą którego odmówił uchylenia zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r., zmienionego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Organ egzekucyjny podkreślił, że w rozważanej sprawie termin zabezpieczenia został skutecznie przedłużony postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r., na które skarżąca nie wniosła zażalenia.

Skarżąca, nie godząc się z ww. rozstrzygnięciem, w dniu [...] grudnia 2010 r. wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. W złożonym środku zaskarżenia zarzuca, że "organ egzekucyjny wbrew przepisom obowiązującego prawa, stanowiska sądów administracyjnych oraz doktryny, stanął na stanowisku, iż dotychczasowe jego działanie w przedmiocie przedłużenia zabezpieczenia jest prawidłowe". W ocenie skarżącej termin zabezpieczenia dokonanego na podstawie ww. zarządzenia zabezpieczenia ustał ostatecznie z upływem 30 dni od daty dokonania pierwotnego zabezpieczenia, które nastąpiło w dniu [...] lutego 2008 r. Stanowisko swoje skarżąca wywiodła z brzmienia przepisu art. 159 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej. Natomiast odnosząc się do wydanego przez organ egzekucyjny postanowienia w przedmiocie przedłużenia zabezpieczenia wskazała, że niezłożenie zażalenia na ww. postanowienie nie przesądza o zgodności z prawem podjętego rozstrzygnięcia. Podkreśliła, że z uwagi na przekroczenie terminów ustawowych, w rozważanej sprawie nie nastąpiło skuteczne przedłużenie terminu zabezpieczenia.

Postanowieniem z [...] marca 2011 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z brzmieniem art. 159 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b ustawy - Ordynacja podatkowa lub w art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, lub zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym. W myśl § 2 powołanego artykułu termin określony w § l może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte, jednakże termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego co do obowiązku o charakterze niepieniężnym może być przedłużony tylko o okres do trzech miesięcy. Stosownie do § 1a cytowanego artykułu o uchyleniu zabezpieczenia organ egzekucyjny wydaje postanowienie, a na postanowienie to przysługuje zażalenie zobowiązanemu i wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym.

Dokonując oceny całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych rozważanej sprawy organ odwoławczy zauważył, że termin zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. został przedłużony do dna wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. w przedmiocie przedłużenia terminu ww. zabezpieczenia zostało doręczone skarżącej w dniu 8 grudnia 2008 r. i w dniu 16 grudnia 2008 r. stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej o braku skutecznego przedłużenia zabezpieczenia objętego zarządzeniem zabezpieczenia Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r., organ podkreślił, że kwestia przedłużenia zabezpieczenia dokonanego postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia [...] listopada 2008 r. została, jak już powyżej wskazano, ostatecznie rozstrzygnięta we właściwym trybie. W związku z powyższym rozpatrując wniosek z dnia [...] grudnia 2009 r. o uchylenie zabezpieczeń organ egzekucyjny zobligowany był uwzględnić stan prawny ukształtowany m.in. postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia. Organ podkreślił, że w świetle cytowanego powyżej art. 159 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji upływ terminu zabezpieczenia określonego w tym przepisie nie powoduje upadku zabezpieczenia z mocy prawa. Skutek w postaci uchylenia zabezpieczenia następuje bowiem na stosowny wniosek zobowiązanego i w myśl art. 159 § 1a powołanej ustawy, wymaga wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o uchyleniu zabezpieczenia. Wobec niezłożenia przez skarżącą wniosku o uchylenie zabezpieczenia zachowało ono moc. Z kolei jego przedłużenie do dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego stworzyło sytuację, w której zabezpieczenie to pozostaje nadal skuteczne w zakresie wskazanym w postanowieniu Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. o zmianie zakresu zabezpieczenia.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 159 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej. W myśl art. 159 § 2 w/w ustawy termin określony w § 1 może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte, jednakże termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego co do obowiązku o charakterze niepieniężnym może być przedłużony tylko o okres do trzech miesięcy. Przepis art. 159 ustawy egzekucyjnej wyraźnie określą ramy czasowe trwania zabezpieczenia i co wymaga podkreślenia ramy te określone są za pomocą tzw. terminów ustawowych. Termin dokonanego zabezpieczenia ustał ostatecznie z upływem 30 dni od daty dokonania pierwotnego zabezpieczenia, które nastąpiło w dniu [...].02.2008 r., co czyniło w pełni zasadnym wniosek skarżącej z dnia [...].12.2009 r.

Odnosząc się do kwestii przedłużenia terminu zabezpieczenia dokonanego przez organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela, skarżąca zwróciła uwagę, że powyższe nastąpiło wbrew przepisom obowiązującego prawa. Twierdzenie tym samym, iż kwestia ta została rozstrzygnięta ostatecznie we właściwym trybie jest nieporozumieniem, gdyż w stanie faktycznym przedłużenie to jest całkowicie nieskuteczne. Wyciąganie jakichkolwiek skutków przez organu egzekucyjne w oparciu o wadliwie przeprowadzone czynności, a tym samym o zupełnie nieskuteczne w świetle przepisów prawa jest oczywistym nadużyciem, nie ma nic wspólnego z zasadą legalizmu, budowania zaufania do organów Państwa, pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli.

Skarżąca podkreśliła, że organy Państwa mają obowiązek działać wyłącznie na podstawie przepisów prawa, nie zaś wyłącznie na zarzut zainteresowanego. Zainteresowany nie jest powołany do kontrolowania poczynań organów Państwa, przeciwnie ma w pełni zasadne prawo oczekiwać, iż działania tych organów pogłębiać będą jego zaufanie, świadomość i kulturę prawną, z czym w niniejszej sprawie niestety do czynienia nie mamy. Nie jest bowiem winą skarżącej, że organ egzekucyjny nie przestrzega terminów określonych ustawowo. Oczywistym też, jest, że w przypadku złożenia przez skarżącą stosownego zażalenia postanowienie w przedmiocie przedłużenia zostałoby wyeliminowane z obrotu prawnego, w konsekwencji czego zarówno organ egzekucyjny, jak i wierzyciel przeprowadziliby analizę przepisów obowiązującego prawa i w konsekwencji dokonali prawidłowego zabezpieczenia po raz kolejny, czym z oczywistych względów skarżąca nie musiała być zainteresowana, a czego też z pewnością nie miała świadomości działając na tym etapie sama. Trudno bowiem oczekiwać, by skarżąca działała na swoją niekorzyść, a tym samym wskazywała organom Państwa właściwe przepisy prawa i poprawny tok postępowania. Obowiązki te - zgodnie z zasadą praworządności i legalizmu - ciążą na organach Państwa.

Organ egzekucyjny nie był władny konwalidować postanowieniem o przedłużeniu zabezpieczenia spóźnionego o 8 miesięcy wniosku wierzyciela o to przedłużenie. Organ egzekucyjny nie mógł skutecznie przedłużyć zabezpieczenia na podstawie takiego wniosku. Organom obu instancji umyka oczywistość polegająca na tym, że nie można przedłużać czegoś, co już wygasło, coś co się skończyło, a wiec czegoś czego nie ma. W konsekwencji też skoro nie nastąpiło skuteczne przedłużenie, z przyczyn wskazanych powyżej (przekroczenie terminów ustawowych), to brak jest możliwości jakiejkolwiek modyfikacji czegoś co nie istnieje.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej rze wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z [...] czerwca 2011 r. pełnomocnik skarżącej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wskazał dodatkowo, polemizując ze stanowiskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę, że twierdzenie organu, jakoby na niniejszym etapie sprawy nie podlegała ocenie prawidłowość, a tym samym skuteczność przedłużenia terminu zabezpieczenia jest chybiona. W tym zakresie wskazano na treść art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów powszechnych (Dz. U nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość miedzy organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej ( § 1).

Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 ). Oznacza to, że w badaniu w postępowaniu sądowo-administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Dodać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwaną dalej P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności.

Dokonana w tak zakreślonych granicach kontrola zaskarżonego postanowienia wskazuje, że nie jest ono zgodna z prawem.

Wskazać na wstępie należy, że stosownie do art. 159 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( jednolity tekst Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm. ) organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b ustawy - Ordynacja podatkowa lub w art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Prawo celne, lub zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym. Natomiast zgodnie z art. 159 § 2 wskazanej ustawy, termin określony w § 1 może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte, jednakże termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego co do obowiązku o charakterze niepieniężnym może być przedłużony tylko o okres do trzech miesięcy.

Wskazany przepis nie ogranicza możliwości przedłużenia terminu trwania zabezpieczenia co do należności pieniężnej, termin ten powinien jednak być skorelowany z terminem rozpatrzenia sprawy przez organ podatkowy i nie może być od niego dłuższy. Przy przedłużeniu terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego , spełnione muszą zostać wszystkie przesłanki z art. 159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Innymi słowy, po pierwsze – przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego musi nastąpić na wniosek wierzyciela. Po drugie wierzyciel musi wskazać uzasadnioną przyczynę braku wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Po trzecie – organ egzekucyjny obowiązany jest przedłużyć termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w terminie trwania zabezpieczenia i po czwarte – termin zabezpieczenia należności pieniężnych może być przedłużony w sposób nieograniczony.

Na gruncie omawianego przepisu wskazać należy, że w orzecznictwie sadów administracyjnych panuje jednolity pogląd, że przedłużony przez organ może być tylko termin, który w momencie dokonywania przedłużenia jeszcze się nie skończył. Jeżeli natomiast termin już upłynął, to z oczywistych względów nie jest możliwe jego przedłużenie ( por. wyrok Z 17 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1248/08, LEX nr 515116; wyrok NSA z 10 lutego 2009 r. sygn. akt I FSK 222/08 LEX 119300 ).

Oznacza to, że organ egzekucyjny, działając na wniosek wierzyciela złożony po upływie terminu trwania zabezpieczenia nie może orzec o kolejnym przedłużeniu terminu zabezpieczenia.

Podkreślić również należy, że stosownie do art. 157a ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia. Wskazany przepis nie ustanawia żadnych uwarunkowań ani kryteriów, których wystąpienie może prowadzić do uchylenia zabezpieczenia, zatem wyłącznie od woli wierzyciela ustawodawca uzależnił podjęcie decyzji w tej kwestii.

Komentowany przepis określa uprawnienia organu egzekucyjnego w zakresie uchylenia lub zmiany sposobu lub zakresu zabezpieczenia. Brak jest wskazania w tym przepisie, czy rozstrzygnięcie w tym zakresie podejmowane jest na wniosek, czy z urzędu. Przy kierowaniu się zasadą odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu zabezpieczającym, uzasadnione jest przyjęcie, iż postanowienie może być wydane nie tylko z urzędu, lecz również na wniosek każdego, kto ma w tym interes prawny (art. 61 § 1 k.p.a.), w szczególności na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela. W konsekwencji zażalenie na postanowienie w sprawie zmiany lub uchylenia przysługuje osobie, na wniosek której wydano postanowienie, w tym zarówno zobowiązanemu, jak i wierzycielowi.

Ponadto z uwagi na brak kryteriów, od których uzależnione jest podjęcie przez organ egzekucyjny postanowienia o uchyleniu lub zmianie zabezpieczenia, należy przyjąć, że przesłanki do wydania postanowienia na podstawie art. 157a ustawy egzekucyjnej wyznaczane są przez zasady ogólne komentowanej ustawy, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz cele postępowania zabezpieczającego.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zarzuty skarżącej w zakresie naruszenia art. 159 § 2 ustawy egzekucyjnej okazały się zasadne. Bezsprzecznie organ egzekucyjny dokonując w dniu [...] listopada 2008 przedłużenia terminu zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczającego z [...] lutego 2008 r. uczynił to niezgodnie ze wskazanym przepisem, ponieważ wniosek o przedłużenie terminu został złożony 6 listopada 2008 r., czyli po upływie 8 miesięcy po upływie terminu zabezpieczenia wynikającego z pierwotnego zarządzenia zabezpieczającego z [...] lutego 2008 r.

Wbrew twierdzeniom organu ocena tego postanowienia nie pozostaje poza przedmiotem postępowania w sprawie uchylenia zabezpieczenia. W sytuacji bowiem, w której organ spostrzegł, że postanowienie w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia wydane zostało z naruszeniem art. 159 § 2 ustawy egzekucyjnej, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, winien skorzystać z uprawnień jakie daje mu art. 157a tej ustawy i uchylić wadliwe postanowienie. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ mając wiedzę o wadliwości postanowienia, wynikającą z wniosku skarżącej z [...] grudnia 2009 r. o uchylenie zabezpieczenia, usiłuje wywieść, że wadliwości takiej nie ma, ponieważ skarżąca nie wniosła zażalenia na to postanowienie. Podkreślić raz jeszcze należy, że obowiązkiem organu było w takim stanie faktycznym sprawy dokonanie oceny postanowienia o przedłużeniu terminu pod względem przesłanek zawartych w art. 159 § 2 ustawy egzekucyjnej z jednoczesnym uwzględnieniem obowiązku zastosowania art. 157a wskazanej ustawy. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 18 ustawy egzekucyjnej jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym maja odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym w sprawie zastosowanie mają zasady okólne postępowania administracyjnego, wyrażone w szczególności w art. 6 ( zasada praworządności ) i 8 ( zasada zaufania ) Kpa. Organ z przyczyn wskazanych powyżej naruszył obie wskazane zasady.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy rolą organu będzie uwzględnienie wniosków wypływających bezpośrednio z treści uzasadnienia orzeczenia.

Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, ponieważ stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Korzystając z uprawnień wynikających z art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił również postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.

/-/ J. Niedzielski /-/ A. Juszczyk-Wiśniewska /-/ M. Trzecki