Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 39/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano organ do dokonania czynności w części
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Dalej idącą skargę oddalono
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 i ust. 2, art. 15 ust. 1, ust. 2, ust. 3; art. 16 ust. 1 i ust. 2, art. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 283
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lipca 2020 r. sprawy ze skargi T. H. na Dyrektora Zarządu Zlewni w Nysie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie bezczynności w sprawie udostępnienia informacji o środowisku 1) zobowiązuje Dyrektora Zarządu Zlewni w Nysie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie do załatwienia punktu 1 wniosku T. H. z dnia 18 lutego 2020 r. w zakresie żądania udostępnienia operatu wodnoprawnego wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności oraz oceny wodnoprawnej, jeśli była wymagana - w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) dalej idącą skargę oddala, 4) zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w Nysie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego T. H. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga T. H., zwanego dalej również "skarżącym", na bezczynność Dyrektora Zarządu Zlewni w Nysie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku.

Stan prawny i faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Skarżący wnioskiem z dnia 18 lutego 2020 r., wniesionym drogą elektroniczną na adres PGW Wody Polskie - RZGW Wrocław wystąpił o udzielenie informacji dotyczących postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego dla A Sp. z o.o., prowadzonego pod sygn. akt [...], tj;

"1. Kopii wniosku inwestora o udzielenie pozwolenia wodno prawnego, operatem wodno prawnym, wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności oraz ocenę wodno prawną, jeżeli była wymagana.

2. Kopii pisma kończącego postępowanie w sprawie, w szczególności udzielonego pozwolenia.

3. Kopii metryki sprawy o sygn. akt [...]."

Skarżący we wniosku wskazał nadto adres mailowy, na który należy udzielić żądaną informację publiczną.

Pismem z dnia 2 marca 2020 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Nysie PGW Wody Polskie, zwany dalej także "organem", poinformował skarżącego, że żądane w pkt 1 wniosku dokumenty nie stanowią informacji publicznej, gdyż zostały one wytworzone przez stronę postępowania oraz, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 oraz art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie organ przesłał skarżącemu żądane w pkt 2 i 3 wniosku dokumenty.

W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 5 marca 2020 r. skarżący podniósł, że wniosek inwestora jest informacją publiczną o szczególnym charakterze, gdyż dotyczy informacji o środowisku (art. 21 ust. 23 lit. k tiret trzecie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko). Wobec powyższego wezwał organ, na podstawie art. 74 ust. 3 Konstytucji RP do udostępnienia wniosku inwestora oraz pisma stanowiącego jego uzupełnienie.

Pismem z dnia 10 marca 2020 r. organ poinformował skarżącego, że nadal podtrzymuje stanowisko co do pkt 1 wniosku. Zdaniem organu, wnioskowane informacje z pkt 1 nie stanowią informacji o środowisku, o której mowa w art. 21 ust. 2 pkt 23 lit. k tiret trzecie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Pozwolenie wodnoprawne dotyczy wprowadzania ścieków przemysłowych do kanalizacji będącej własnością innego podmiotu, a nie wprowadzania ścieków do wód lub ziemi. Skarżącemu przesłane zostało pozwolenie wodnoprawne, które stanowi podstawę praw i obowiązków. Pozostałe zaś dokumenty nie mają charakteru szczególnego z uwagi na miejsce odprowadzania ścieków i tym samym brak jest podstaw prawnych do ich udostępnienia.

Skarżący nie zaakceptował stanowiska Dyrektora Zarządu Zlewni w Nysie PGW Wody Polskie i wniósł skargę na bezczynność organu. Działając na podstawie art. 50 § 1 i art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 74 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez nieprawidłową ich wykładnię i uznanie, że informacja w postaci wniosku inwestora o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego z operatem wodnoprawnym i opisem zamierzonej działalności oraz oceną wodnoprawną, jeśli była wymagana nie ma charakteru informacji o środowisku i nie podlega udostępnieniu; art. 14 ust. 1 i 2 ww. ustawy poprzez ich niezastosowanie i nieudostępnienie informacji o środowisku w terminie miesiąca od otrzymania wniosku, jak też i nieprzedłużenie terminu udzielenia informacji. Wskazując na powyższe skarżący domagał się m.in. zobowiązania organu do dokonania czynności lub wydania aktu w terminie 14 dni od dnia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zgodnie z pkt 1 wniosku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, zasądzenia na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych, doręczanie pism drogą elektroniczną oraz doręczenia odpowiedzi organu na skargę. W uzasadnieniu skarżący dowodził, że prawo do uzyskiwania informacji środowisku jest gwarantowane konstytucyjnie, a jego potwierdzeniem jest art. 4 ww. ustawy. Powyższe oznacza, że regułą jest udostępnianie informacji o środowisku, a odmowa jej udzielenia ma charakter wyjątkowy i winna wynikać wprost z przepisów. Katalog wyłączeń nie może być natomiast rozszerzany w drodze interpretacji. Zarzucił nadto organowi, że dokonał nieprawidłowej interpretacji art. 9 ust. 1 ustawy oraz wadliwie uznał, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji o środowisku, gdyż szkodliwe substancje nie będą wprowadzane do wód, ani gleby. Odnośnie do wskazanej pierwotnie podstawy prawnej swojego wniosku wskazał, że jako wnioskodawca nie miał obowiązku powoływania podstawy prawnej i to organ zobowiązany był nadać wnioskowi bieg biorąc pod uwagę treść żądania.

Dyrektor Zarządu Zlewni w Nysie PGW Wody Polskie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że nie podziela stanowiska skarżącego odnośnie do naruszenia przepisów ustawy zasadniczej, jak i ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Wyjaśnił, że organ udostępnił skarżącemu dokumentację wytworzoną przez organ, tj. pozwolenie wodnoprawne, jak i metrykę dokumentacji w sprawie przedmiotowego pozwolenia, które to dokumenty stanowią informację publiczną oraz informację o środowisku. Zwrócił jednocześnie uwagę, że wnioskowane informacje z pkt 1 wniosku nie są wytworzone przez organ i nie stanowią dokumentacji kreującej określone prawa i obowiązki, gdyż dopiero pozwolenie wodnoprawne je ustanawia. Wnioskowane w pkt 1 wniosku informacje nie stanowią informacji o środowisku, a zatem organ nie pozostawał w bezczynności.

W piśmie procesowym z dnia 5 lipca 2020 r. skarżący ustosunkowując się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę stwierdził, że wyjaśnienia w niej zawarte nie zasługują na aprobatę. Argumentował, że ograniczenie dostępu do informacji o środowisku wyłącznie do informacji i dokumentów wytworzonych przez organ stanowiłoby nieuprawnione ograniczenie prawa do informacji o środowisku i naruszeniem zasady subsydiarności, o której mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz powodowałoby, że prawo dostępu do tej informacji miałoby charakter fasadowy, a kontrola społeczna byłaby ograniczona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej nadal jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Uwzględniając skargę na bezczynność sąd, o czym stanowi art. 149 § 1 p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W niniejsze sprawie przedmiotem oceny Sądu była bezczynność Dyrektora Zarządu Zlewni w Nysie PGW Wody Polskie w zakresie rozpoznania pkt 1 wniosku skarżącego z dnia 18 lutego 2020 r., złożonego w trybie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U z 2020 r. poz. 283), zwanej dalej także ustawą.

Na podstawie art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a., rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi podkreślić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Mająca w sprawie zastosowanie ustawa reguluje w sposób kompleksowy dostęp do informacji o środowisku i nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b p.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść trzeba do bezczynności organu w zakresie spraw rozpoznawanych w trybie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), zwanej dalej k.p.a. Stosownie zaś do art. 20 ust. 1 ustawy odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie następuje w drodze decyzji, co oznacza, że przepisy k.p.a. stosuje się wyłącznie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji o środowisku. W art. 20 ust. 2 ustawy prawodawca wskazał natomiast, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że: przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi (pkt 1); skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę (pkt 2). Powyższe oznacza, że przepisy k.p.a. nie mają zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji o środowisku brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a. (tak też NSA w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 1391/16).

Z podanych wyżej przyczyn wniesiona skarga w niniejszej sprawie była dopuszczalna, spełniała warunki formalne i tym samym podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.

Udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie następuje w jeden z następujących sposobów:

1) poprzez udzielenie informacji jako czynności o charakterze materialno-technicznym (art. 15 ust. 1 ustawy);

2) jeżeli wniosek dotyczy informacji nieznajdującej się w posiadaniu organu administracji, niezwłocznym, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku:

• przekazaniu wniosku podmiotowi, w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja i powiadomienie o tym wnioskodawcy;

• zwróceniu wniosku wnioskodawcy, jeżeli nie można ustalić takiego podmiotu (art. 19 ust. 2 ustawy);

3) jeżeli wniosek jest sformułowany w sposób zbyt ogólny, niezwłocznym, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku, wezwaniu wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku, z jednoczesnym udzieleniem stosownych wyjaśnień oraz niezbędnej pomocy i wskazówek co do właściwego sformułowania wniosku, w szczególności dotyczących informacji o możliwości skorzystania z publicznie dostępnych wykazów, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy;

4) w przypadku braku możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie w sposób lub w formie określonych we wniosku, powiadomienie pisemne podmiotu żądającego informacji w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazaniem, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona; jeżeli w terminie 14 dni od dnia otrzymania takiego powiadomienia podmiot żądający informacji nie złoży wniosku w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, wydaniu decyzji o odmowie udostępnienia informacji w sposób lub w formie określonych we wniosku (art. 15 ust. 2 i 3 i art. 20 ust. 1 ustawy);

5) jeżeli wystąpiły okoliczności o których mowa w art. 16 ust. 1 i 2 ustawy - wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie (art. 20 ust. 1 ustawy).

Z lektury akt administracyjnych wynika, że organ w ustawowych terminach określonych ustawą udzielił skarżącemu odpowiedzi (pisma z dnia 2 marca 2020 r. i z dnia 10 marca 2020 r.), że informacja, o którą wystąpił wnioskodawca w pkt 1 wniosku nie stanowi informacji publicznej, ani informacji o środowisku, gdyż wytworzona została przez podmiot prywatny, a odprowadzanie ścieków przemysłowych nie nastąpi do wód, ani gleby.

Istota sporu zatem w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do oceny czy wniosek inwestora o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, operat wodnoprawny, wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności oraz ocena wodnoprawna, jeżeli była wymagana stanowią informację o środowisku, którą organ winien udostępnić skarżącemu, a w dalszej konsekwencji czy organ pozostaje w bezczynności w zakresie rozpoznania tej części wniosku, czy też nie.

Na wstępie zauważyć należy, że art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, z późn. zm. - zwanej dalej u.di.p.) stanowi, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji, będących informacjami publicznymi. Istota tej normy kolizyjnej, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oznacza, że jeśli istnieją odmienne regulacje dotyczące udostępniania informacji, to będą one miały pierwszeństwo przed u.d.i.p. W przedmiotowej sprawie taką szczególną regulacją są przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Tryb bowiem udostępniania informacji publicznej dotyczącej środowiska i jego ochrony jest trybem szczególnym w stosunku do udzielania informacji publicznej uregulowanym w u.d.i.p. i dotyczy jedynie udzielania informacji, która spełnia warunki określone w art. 9 ustawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 20 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 2451/11).

Zgodnie z art. 4 ustawy każdy ma prawo do informacji o środowisku i jego ochronie na warunkach określonych ustawą. Władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej (art. 8 ust. 1 ustawy). Stosownie natomiast do art. 9 ust. 1 ustawy, udostępnieniu, o którym mowa w art. 8, podlegają informacje dotyczące:

1) stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami;

2) emisji, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1;

3) środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów;

4) raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska;

5) analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3;

6) stanu zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi, oraz stanu obiektów kultury i obiektów budowlanych - w zakresie, w jakim oddziałują na nie lub mogą oddziaływać:

a) stany elementów środowiska, o których mowa w pkt 1, lub

b) przez elementy środowiska, o których mowa w pkt 1 - emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, oraz środki, o których mowa w pkt 3.

Ustalając zatem zakres informacji o środowisku, które mają być udostępnione, należy także uwzględnić, że prawo do tych informacji jest gwarantowane konstytucyjnie, co potwierdza art. 4 ustawy, wprowadzając powszechny dostęp do tej informacji (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2020 r.; sygn. akt I OSK 3483/18). Dodać należy również, że ustawa o udostępnianiu informacji o ochronie środowiska nie zawiera własnej definicji pojęcia "środowiska". Pojęcie to zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 39 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z tym przepisem poprzez środowisko rozumie się ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami. Tak więc "wiodącym w definicji jest rozumienie środowiska w sensie środowiska przyrodniczego, jednak z wzięciem pod uwagę jego stanu aktualnego (środowisko przyrodnicze to nie środowisko pierwotne), stanu wynikającego z faktu korzystania ze środowiska przez człowieka". Ustawa o udostępnianiu informacji o ochronie środowiska dotyczy zatem informacji o elementach środowiska o charakterze przyrodniczym i ewentualnych działaniach władz w zakresie utrzymania właściwego stanu środowiska przyrodniczego (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2158/17).

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy oraz uwzględniając, że przepisy o dostępie do informacji o środowisku mają zastosowanie do zjawisk związanych z funkcjonowaniem elementów o charakterze przyrodniczym, przyjąć należało, iż informacje o udostępnienie, których zwracał się skarżący w pkt 1 wniosku co do zasady mają charakter informacji o środowisku (art. 9 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy). Żądane w pkt 1 wniosku dokumenty, z wyłączeniem wniosku strony postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, dotyczą emisji przez podmiot składający wniosek substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, co wynika z treści a tym samym i zanieczyszczeń, które mogą wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w art. 9 pkt 1 ustawy oraz stanowią działania wpływające lub mogące wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa art. 9 p ust. 1 pkt 1 oraz na emisję zanieczyszczenia, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy. Operat wodnoprawny, na podstawie którego organ wydaje pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń kanalizacyjnych oprócz danych wymaganych przepisem art. 407 ust. 1 i 2 Prawa wodnego zawiera m.in. obligatoryjnie określenie stanu i składu ścieków lub minimalnego procentu redukcji substancji zanieczyszczających w ściekach lub, w przypadku ścieków przemysłowych, dopuszczalnych ilości substancji zanieczyszczających, w szczególności ilości substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, wyrażone w jednostkach masy przypadających na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu oraz przewidywany sposób i efekt ich oczyszczania (art. 407 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne – Dz. U. z 2020 r. poz. 310). Operat wodnoprawny stanowi zatem istotną informację o emisji i zanieczyszczeniach, które będą wprowadzane do środowiska, substancjach szczególnie dla niego szkodliwych, charakterystykę odbiornika ścieków, określenie w m3 maksymalnego sekundowego zrzutu ścieków z wyszczególnieniem ich parametrów (art. 407 ust. 4 pkt 2 Prawa wodnego). Operat wodnoprawny z uwagi, że to na podstawie danych w nim przedstawionych wydawana jest decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym pozwala zatem nie tylko na ocenę wystąpienia zagrożenia dla środowiska, ale również na prześledzenie procesu decyzyjnego organu. Podobna sytuacja dotyczy opinii wodnoprawnej, która przedstawia wpływ określonej we wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego działalności podmiotu na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych. W tym zakresie organ nie wskazał jednak czy przedłożenie oceny wodnoprawnej było wymagane dla wniosku podmiotu składającego wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Wskazać należy, że objęte wnioskiem dokumenty winny być dołączone do wniosku o pozwolenie wodnoprawne. Stosownie do art. 407 ust. 2 Prawa wodnego do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dołącza się m.in. operat wodnoprawny z oznaczeniem daty jego wykonania wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności niezawierającym określeń specjalistycznych (pkt 1); ocenę wodnoprawną, jeżeli jest wymagana (pkt 4). To na podstawie tych dokumentów sporządzonych przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną organ dokonuje oceny wpływu działalności na środowisko i potencjalnego powstania dla niego zagrożeń. Dokumenty te, niewytworzone wprawdzie przez podmioty publiczne, lecz będące w posiadaniu organu i przez nie wykorzystywane w realizowanej działalności, zgodnej z posiadanymi kompetencjami obrazują potencjalny lub rzeczywisty wpływ emisji szkodliwych substancji z prowadzonej przez podmioty działalności na środowisko i pozwalają na przeciwdziałanie zagrożeniom bezpieczeństwa i warunków życia przyrodniczego oraz ludzkiego. Informacje zawarte w ww. dokumentach dotyczą stanu środowiska, jak i działań lub środków, które mogą mieć na nie niekorzystny wpływ.

Przyjęcie, że objęta pkt 1 wniosku z dnia 18 lutego 2020 r. informacja stanowi informację o środowisku oznacza, że organ zobowiązany był do załatwienia przedmiotowego wniosku w trybie przewidzianym przepisami ustawy.

Celem skargi na bezczynność organu jest zwalczanie zwłoki w załatwieniu sprawy. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy w prawem określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził on postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności w prawem przewidzianym terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich przyczyn określona czynność czy akt nie zostały podjęte Wyjaśnić należy również, że celem skargi na bezczynność w przypadku wniosku o udostępnienie informacji o środowisku jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania wynikającego z przepisów. Wniesienie skargi na bezczynność organu jest nie tylko uzasadnione w przypadku odmowy wydania aktu, pomimo istnienia w tym względzie obowiązku ustawowego, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu, ale także w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy. Dla uznania przez Sąd stanu bezczynności organu konieczne jest jednak ustalenie, że organ administracji zobowiązany był, na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo podjęcia określonych czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 28/17; wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2733/15; wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2020 r.; sygn. akt I OSK 3483/18).

W tych okolicznościach organ zobowiązany był do załatwienia pkt 1 wniosku skarżącego poprzez ewentualne udzielenie informacji jako czynności o charakterze materialno-technicznym (art. 15 ust. 1 ustawy); bądź jeżeli wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 16 ust. 1 i 2 ustawy - wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie (art. 20 ust. 1 ustawy) lub podjęcie czynności, na które wskazano powyżej. W sytuacji zatem, gdy dany podmiot będąc właściwym i zobowiązanym do "zareagowania" na złożony wniosek o udostępnienie informacji o środowisku w sposób przewidziany przepisami ustawy, wbrew tym przepisom nie udostępnił w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydał decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 20 ust. 1 ustawy, dopuszcza się bezczynności w udostępnieniu informacji o środowisku.

Wskazać należy nadto, a to wobec prezentowanego przez organ stanowiska, że rację ma skarżący, iż wnioskodawca nie ma obowiązku wykazywania podstawy prawnej swojego wniosku. Jeśli więc, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, wnioskodawca nieprawidłowo uzasadnił podstawę prawną swojego wniosku (żądania) wskazując pierwotnie na ustawę o dostępie do informacji publicznej zamiast na ustawę o udostępnianiu informacji o środowisku, to organ powinien nadać temu wnioskowi bieg uwzględniając treść żądania. Materialna bowiem treść żądania determinuje postępowanie w sprawie i wskazuje, jakie przepisy mają w niej zastosowanie ( tak wyrok NSA z 20 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2451/11).

Na tle poczynionych uwag, uznać należało, że w przedmiotowej sprawie organ uchybił ustawowemu terminowi do udostępnienia wnioskowanej przez skarżącego w pkt 1 informacji, z wyłączeniem wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, o czym poniżej. W związku z powyższym, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a zobowiązano organ do załatwienia pkt 1 wniosku skarżącego z dnia 18 lutego 2020 r., w zakresie wskazanym w pkt 1 wyroku. Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd zobowiązany był do dokonania oceny, czy zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając stopień naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W tej kwestii Sąd przyjął, że rażące naruszenie prawa związane jest z jego naruszeniem w sposób oczywisty. W przedmiotowej sprawie natomiast, choć odmówiono skarżącemu udostępnienia informacji o środowisku, to jednak nie zachodzi przypadek oczywistego braku rozpoznania wniosku, jego lekceważenia i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego (kwalifikowanego) naruszenia prawa. Z akt sprawy wynika, że organ przesłał skarżącemu informację, z jakich przyczyn uznał, że wnioskowane przez niego informacje nie mają przymiotu informacji o środowisku. Ponadto, nie można przypisać organowi złej woli i stwierdzić, aby przyczyną bezczynności organu było zamierzone uniemożliwienie stronie skarżącej dostępu do informacji, skoro do bezczynności doszło z uwagi na odmienną ocenę prawna treści pkt 1 wniosku. Z tych też przyczyn, Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 wyroku.

Sąd oddalił skargę skarżącego w części dotyczącej udostępnienia wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, o czym orzekł w pkt 3 wyroku. Zdaniem Sądu, wniosek osoby fizycznej lub prawnej jest dokumentem prywatnym, skierowanym do organu administracji i stanowi postulat wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego. Nie zawiera on informacji na temat stanu elementów środowiska, dotyczących działań wpływających lub mogących wpłynąć na środowisko i tym samym brak jest podstaw prawnych do uczynienia zadość tej części wniosku.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., w pkt 4 wyroku Sąd orzekł natomiast o kosztach postępowania. Na wysokość tych kosztów składa się zwrot uiszczonego przez skarżącego wpisu od skargi, który został ustalony w kwocie 100 zł.

Wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).