Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1359/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 88 ust. 5, art. 80, art. 81, art. 83, art. 84, art. 87, art. 35 ust. 2, art. 58 ust. 1, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 697
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
article: art. 578 par. 1, art. 579, art. 577
journal: Dz.U. 2016 poz 1822
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.),, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną

z upoważnienia Prezydenta Miasta S., na podstawie art. 41 ust. 1 i ust. 3, art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 87 ust. 1 i ust. 4, art. 88 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2015 r., poz. 332), przyznano E. i A. S. jako osobom prowadzącym rodzinny dom dziecka pomoc pieniężną na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego M. W. za okres pobytu dziecka w rodzinnym domu dziecka od dnia 29 czerwca

2015 r. do dnia osiągnięcia pełnoletniości przez małoletniego lub faktycznego opuszczenia rodzinnego domu dziecka, w wysokości [...] zł w tym: za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. w kwocie [...]zł, zaś począwszy od miesiąca [...] r. w kwocie [...]zł do dnia osiągnięcia pełnoletniości przez małoletniego, tj. do dnia [...] lub faktycznego opuszczenia rodzinnego domu dziecka.

Powyższa decyzja została następnie, na podstawie art. 41 ust. 3, art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 87 ust. 1 i ust. 4, art. 88 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, uchylona decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S.. Jednocześnie we wspomnianej decyzji ustalono, że od dnia 26 lipca 2017 r. opisane wyżej świadczenie nie przysługuje.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 88 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, stanowiącego podstawę zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka m.in. w wypadku zmiany sytuacji osobistej, dochodowej lub majątkowej "umieszczonego dziecka". Wyjaśnił, że decyzją Sądu Rejonowego w K. P. z dnia [...] r., w sprawie o sygn. akt III Nsm [...] orzeczono o powrocie małoletniego do domu rodzinnego, zaś w dniu 26 lipca 2017 r. został on przekazany pod opiekę matki i tym samym obwiązek sprawowania pieczy zastępczej w ramach prowadzonego przez E. i A. S. rodzinnego domu dziecka ustał.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy, świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodzinnego domu dziecka. Z uwagi na powyższe, zdaniem organu, należało uchylić decyzję z dnia [...] r. przyznającą świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka oraz ustalić, że od dnia 26 lipca 2017 r. świadczenie to nie przysługuje.

W odwołaniu z dnia 30 września 2017 r. E. S. wniosła o uchylenie opisanej wyżej decyzji i jej zmianę poprzez stwierdzenie, że świadczenie nie przysługuje od 18 sierpnia 2017 r.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz rażące naruszenie przepisów k.p.a., a w szczególności przyjęcie, że obowiązek sprawowania pieczy zastępczej ustał z dniem 26 lipca 2017 r. a także pominięcie dowodów potwierdzających, że skarżąca do dnia 17 sierpnia 2017 r. sprawowała pieczę nad M. W. pod postacią monitorowania środowiska, w którym przebywał jak i ponoszenia częściowych kosztów utrzymania dziecka.

Zdaniem strony, okoliczność przekazania dziecka w dniu 27 lipca 2017 r. matce nie oznacza, że ustał obowiązek sprawowania pieczy zastępczej wobec dziecka ze strony prowadzących rodzinny dom dziecka, a wręcz przeciwnie, byli oni zobowiązani jako strona prowadzonego postępowania sądowego do chwili uprawomocnienia postanowienia sądowego, do dalszego monitorowania sytuacji dziecka, w celu m.in. stwierdzenia czy otoczone jest właściwą opieką a tym samym, czy nie istnieją powody do wniesienia odwołania. Ponadto nieprawomocne postanowienie sądowe w żadnej mierze nie stanowi jakiejkolwiek podstawy do stwierdzenia ustania obowiązku pieczy zastępczej z wyjątkiem sytuacji, gdy został mu nadany rygor natychmiastowej wykonalności co nie nastąpiło w przedmiotowym wypadku – przekazanie dziecka odbyło się na zasadzie porozumienia pomiędzy prowadzącymi rodzinny dom dziecka a M. W. w ramach prawa rodziców do realizowania kontaktów z dziećmi, zdefiniowanych w art. 1131 k.r. i o. W omawianym okresie, tj. do dnia 17 sierpnia 2017 r. prowadzący rodzinny dom dziecka nadal sprawowali pieczę zastępczą poprzez kontrolowanie warunków, w jakich przebywa dziecko, utrzymywanie z nim kontaktów oraz częściowe pokrywanie jego kosztów utrzymania poprzez zakup i przekazywanie M. W. artykułów spożywczych i materiałów edukacyjnych przeznaczonych dla M. W..

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a, art. 81 przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, lub rodzinnego domu dziecka. Przepis ten w sposób wyraźny określa, w jakim okresie przysługuje sprawującym pieczę zastępczą świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, jakie przewidziano w art. 80 ust. 1 ustawy. Przepis art. 87 ust. 1 ustawy nie ma charakteru uznaniowego, a zatem organ jest związany jego treścią, co oznacza, że przyznaje się świadczenie zgodnie z jego brzmieniem na ściśle określony czas, i żadne inne okoliczności poza wymienionymi w tym przepisie, nie mają wpływu na okres jego przysługiwania. Zatem również okoliczność monitorowania sytuacji dziecka po jego przekazaniu pod opiekę matki, nieprawomocny wyrok sądu czy wydatkowania jakichkolwiek kwot na potrzeby dziecka - nie mają wpływu na prawo strony do przedmiotowego świadczenia.

Okolicznością powodującą ustanie prawa do świadczeń przyznanych uchylaną decyzją było faktyczne opuszczenie przez dziecko rodziny zastępczej, a nie formalno-prawne ustanie pieczy zastępczej. Jak sama odwołująca stwierdza, bezspornym jest, że M. W. w dniu 26 lipca 2017 r. został przekazany matce, M. W.. Przy ustaleniu, do kiedy przysługuje przedmiotowe świadczenie sprawującym pieczę zastępczą, zastosowanie ma przepis art. 87 ust. 1 ustawy, czyli istotna jest okoliczność, kiedy dziecko faktycznie opuściło rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, niezależnie od tego, kiedy formalnie ustała piecza zastępcza.

Kolegium zaznaczyło, że dla uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r. przyznającej E. i A. S. jako osobom prowadzącym rodzinny dom dziecka świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, M. W.,

z powodu powrotu dziecka do domu rodzinnego w oparciu o przepis art. 88 ust. 5

w związku z art. 87 ust. 1 ustawy istotny jest sam fakt zmiany sytuacji osobistej dziecka, czyli fakt opuszczenia rodziny zastępczej, który powoduje konieczność uchylenia ww. decyzji.

E. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., domagając się jej uchylenia i zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że nie kwestionuje samego faktu uchylenia decyzji o przyznaniu środków a jedynie określenie terminu, od którego świadczenie to, zdaniem organów administracyjnych, nie przysługuje. W jej ocenie, organ II instancji słusznie, przytoczył art. 88 ust. 5 i art. 87 ust 1 ustawy o wspieraniu rodziny, a kwestią sporną pozostaje jedynie interpretacja sformułowania "faktyczne opuszczenie przez dziecko rodzinnego domu dziecka". Zdaniem strony, wymienione sformułowanie należy rozumieć jako ostateczne wyjęcie dziecka spod pieczy rodzinnego domu dziecka, a nie jako kwestię fizycznej obecności czy nieobecności dziecka w miejscu prowadzenia domu dziecka. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że M. W. w dniu 26 lipca 2017 r. został przekazany matce (tak jak kilkukrotnie wcześniej), co nie oznacza jednakże faktycznego opuszczenia domu dziecka a jedynie realizację prawa rodzica do kontaktów z dzieckiem na podstawie art. 1131 § 1 k.r.i.o., który stanowi, że jeśli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, ustalają oni wspólnie, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego rodzica, biorąc pod uwagę dobro dziecka i jego rozsądne życzenia. W braku porozumienia o sposobie kontaktów rozstrzyga sąd opiekuńczy. Z kolei § 2 stanowi, że odpowiednio powyższą regulację stosuje się, gdy dziecko nie przebywa u żadnego z rodziców, a pieczę sprawuje nad nim opiekun lub gdy zostało umieszczone w pieczy zastępczej. Nie ulega zatem wątpliwości, że rodzice zwracać się powinni do kierującego rodzinnym domem dziecka o zgodę na kontakty, których formę zaproponują, co też nastąpiło w omawianym przypadku. Zdaniem skarżącej, ani nie ustał, w tym terminie, obowiązek sprawowania pieczy zastępczej ani też, zgodnie z art. 579 k.p.c. nie nastąpiło przywrócenie pełni władzy rodzicielskiej matce dziecka. W rezultacie prowadzący rodzinny dom dziecka w dalszym ciągu, jak dotychczas, byli zobowiązani tak do monitorowania sytuacji osobistej dziecka pod kątem zaspokajania jego potrzeb emocjonalnych, bytowych i społecznych jak i do ingerencji w przypadku zagrożenia interesów dziecka - podobnie jak w przypadku przebywania dziecka w np. w szpitalu.

W świetle przytoczonej argumentacji faktyczne opuszczenie rodzinnego domu dziecka przez M. W., zdaniem skarżącej, nastąpiło w dniu 17 sierpnia 2017 r., w którym to dniu matka odzyskała pełnię praw rodzicielskich jak również ustał obowiązek skarżącej zaspokajania potrzeb i ochrony dziecka a zatem od tej daty należało uchylić decyzję o przyznaniu świadczeń na dziecko.

Strona dodała, że nawet w przypadku gdyby Sąd nie podzielił przekonania skarżącej co do jej dotychczasowych zastrzeżeń w kwestii rozstrzygnięcia decyzji, to bezprawnym jest określenie w decyzji, iż "od dnia 26 lipca 2017 r. świadczenie nie przysługuje" (i to nawet przy przyjęciu, że istotnie w tym dniu nastąpiło, opuszczenie, przez M. , rodzinnego domu dziecka). W przedmiotowym przypadku podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zgodnie z którą sporne świadczenia i dodatki, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia ich przez dziecko. W przypadku gdy przysługują za niepełny miesiąc kalendarzowy, świadczenia oraz dodatki wypłaca się

w wysokości proporcjonalnej do liczby dni pobytu dziecka w danym miesiącu kalendarzowym. Zgodnie z kodeksem cywilnym termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia. Termin pobierania świadczeń przez rodzinny dom dziecka określa się "od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej do dnia faktycznego opuszczenia". A skoro tak, to mamy do czynienia z terminem określonym w dniach, a ten kończy się z upływem ostatniego dnia, w którym dziecko przebywało jeszcze w rodzinnym domu dziecka. Biorąc powyższe pod uwagę, nawet przyjmując, że dziecko opuściło faktycznie dom dziecka w dniu 26 lipca 2017 r., co najwyżej można rozstrzygnąć, iż świadczenie nie przysługuje od dnia [...] r. a nie [...] r.

Strona zakwestionowała ponadto, stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wyrażone w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z którym "Kwestia daty, od której świadczenie nie przysługuje nie ma dla rozstrzygnięcia tej sprawy, rozstrzygającego znaczenia".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko

i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a.- zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje rozstrzygające w sprawie zostały wydane

z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu E. i A. S. jako osobom prowadzącym rodzinny dom dziecka świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka M. W. i ustalenia, że od dnia 26 lipca 2017 r., świadczenie to nie przysługuje.

Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2017 r., poz. 697).

Zgodnie z art. 88 ust. 5 tej ustawy, w przypadku zmiany przepisów regulujących prawo do świadczeń, dodatków i dofinansowania do wypoczynku, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a, art. 81, art. 83 i art. 84, oraz w przypadku zmiany sytuacji osobistej rodziny zastępczej, rodziny pomocowej lub prowadzącego rodzinny dom dziecka, a także w przypadku zmiany sytuacji osobistej, dochodowej lub majątkowej umieszczonego dziecka, organ właściwy do wydania decyzji może bez zgody rodziny zastępczej, rodziny pomocowej lub prowadzącego rodzinny dom dziecka zmienić lub uchylić decyzję, o której mowa w ust. 4.

Rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania, nie niższe niż kwota:

1) 660 zł miesięcznie - w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej spokrewnionej;

2) 1000 zł miesięcznie - w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka (art. 80 ust. 1 ustawy).

Z kolei w myśl art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy, świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a oraz art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, a w przypadku dodatku wychowawczego nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku, o którym mowa w art. 88.

Organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...] r. o przyznaniu E.

i A. S. jako osobom prowadzącym rodzinny dom dziecka świadczenia

na pokrycie kosztów utrzymania dziecka M. W. i ustalił, że od dnia 26 lipca 2017 r., świadczenie to nie przysługuje.

Kolegium powyższą decyzję utrzymało w mocy, uznając, że dla uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r. przyznającej wymienionym świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka M. W. z powodu powrotu dziecka do domu rodzinnego w oparciu o przepis art. 88 ust. 5 w zw. z art. 87 ust. 1 ustawy, istotny jest sam fakt zmiany sytuacji osobistej dziecka, czyli fakt opuszczenia rodziny zastępczej, który powoduje konieczność uchylenia rzeczonej decyzji. W ocenie organu odwoławczego, kwestia daty, od której świadczenia nie przysługują "nie ma dla rozstrzygnięcia tej sprawy rozstrzygającego znaczenia", zaś orzeczenie organu I instancji jest prawidłowe.

W ocenie Sądu z takim stanowiskiem Kolegium nie sposób się jednak zgodzić. Sposób w jaki sformułowana została decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. – tj. uchylenie w całości decyzji z dnia

[...] r. przyznającej E. i A. S. jako osobom prowadzącym rodzinny dom dziecka świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania M. W.

z powodu powrotu dziecka do domu rodzinnego z jednoczesnym ustaleniem, że od dnia 26 lipca 2017 r. świadczenie nie przysługuje – nie pozwala na jednoznaczne odczytanie intencji organu I instancji. Nie wiadomo bowiem czy zamiarem organu było określenie innej daty końcowej okresu na jaki świadczenie przysługuje (niż data zawarta w decyzji z dnia [...] r.) czy też ewentualnie uchylenie tej decyzji z datą 26 lipca 2017 r. Kwestia ta nie może być przy tym uznana za nieistotną, bowiem art. 88 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej nie przewiduje sytuacji uchylenia decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, a zatem uchylenie decyzji z dniem 26 lipca 2017 r. należałoby uznać za wadliwe. Co prawda w decyzji nie wskazano wprost, że decyzja podlega uchyleniu z taką datą, jednak zawarte w niej sformułowanie: "od dnia 26 lipca 2017 r. świadczenie nie przysługuje" może sugerować, że intencją organu było właśnie takie rozstrzygnięcie.

Niewątpliwie kwestia ta wymagała wyjaśnienia, czego Kolegium nie uczyniło, uznając przy tym za prawidłowe ustalenie organu I instancji, że okolicznością powodującą ustanie prawa do świadczeń przyznanych uchylaną decyzją było faktyczne opuszczenie przez dziecko rodziny zastępczej (w dniu 26 lipca 2017 r.), a nie formalno-prawne ustanie pieczy zastępczej. Kolegium uznając kwestię daty, od której świadczenia nie przysługują za nieistotną dla rozstrzygnięcia, jednocześnie przedstawiło szeroką argumentację co do prawidłowości stanowiska organu I instancji, zgodnie z którym faktyczne opuszczenie przez dziecko rodziny zastępczej nastąpiło w dniu przekazania go matce tj. 26 lipca 2017 r. Kolegium nie zgodziło się z poglądem skarżących, co do możliwości przyjęcia innej daty opuszczenia rodziny przez dziecko (na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w K. P. z dnia [...] r.). Nie sposób przy tym stwierdzić z jakich względów Kolegium dokonało ustaleń i rozważań w omawianym zakresie skoro uważało, że istotne dla wydania decyzji z dnia [...] r. było jedynie opuszczenie domu przez dziecko nie zaś data kiedy to nastąpiło.

Zdaniem Sądu nie można się też zgodzić z poglądem Kolegium, że datą opuszczenia rodzinnego domu dziecka w rozumieniu art. 87 ust. 1 ustawy była data

26 lipca 2017 r., bowiem w tym właśnie dniu dziecko faktycznie opuściło rodzinny dom dziecka.

Zdaniem Sądu, stanowisko organów jest nieprawidłowe i narusza art. 87 § 1 oraz art. 88 ust. 5 ustawy, które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. miało wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 87 § 1 ustawy wynika bowiem wprost, że świadczenie z art. 80 ust. 1 ustawy przyznaje się do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej. Skoro jednak do przyznania tego świadczenia nie wystarcza jedynie faktyczne umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej, tylko musi być ono poprzedzone orzeczeniem sądu lub zdarzeniami określonymi w art. 35 ust. 2, art. 58 ust. 1 i art. 103 ust. 2 ustawy, to tak samo faktyczne opuszczenie przez dziecko rodziny zastępczej poprzedzone musi być stosownym orzeczeniem sądu lub wskazanymi zdarzeniami. W przypadku zaś umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej na podstawie orzeczenia sądu, jak to miało miejsce w sprawie niniejszej, piecza zastępcza ustaje także na podstawie stosownego orzeczenia sądu o ustaniu pieczy zastępczej.

W niniejszej sprawie, małoletni M. W. został umieszczony w rodzinnym domu dziecka na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego S. - Centrum w S. VIII Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. wydanego w sprawie o sygn. akt VIII Nsm [...], ograniczającego wykonywanie władzy rodzicielskiej nad wymienionym małoletnim poprzez umieszczenie w rodzinnym domu dziecka lub instytucjonalnej pieczy zastępczej.

W tak określonej pieczy zastępczej pozostawał on do dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w K. P. III Wydział Rodzinny

i Nieletnich z dnia [...] r. (sygn. akt III Nsm [...]). Na mocy tego postanowienia wykonywanie władzy rodzicielskiej przez M. W. nad małoletnim M. W. zostało poddane stałemu nadzorowi kuratora sądowego i w ten sposób został zmieniony punkt I postanowienia Sądu Rejonowego S. Centrum w S. z dnia [...] r. Ponadto – w pkt II opisanego wyżej postanowienia z dnia [...] r. – zwolniono małoletniego M. W. z Rodzinnego Domu Dziecka w W. prowadzonego przez E. i A. S..

Jak słusznie zauważyła skarżąca, nieprawomocne postanowienie sądowe nie może stanowić podstawy do stwierdzenia ustania obowiązku pieczy zastępczej chyba że zostałby mu nadany rygor natychmiastowej wykonalności, co jednak w tym wypadku nie miało miejsca.

Należy podkreślić, że chociaż zgodnie z treścią art. 578 § 1 ustawy z dnia

17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 1822), postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z chwilą ich ogłoszenia,

a gdy ogłoszenia nie było, z chwilą ich wydania, to jednak w analizowanym przypadku zastosowanie ma art. 579 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem postanowienia w sprawach o powierzenie wykonywania, ograniczenie, zawieszenie, pozbawienie i przywrócenie władzy rodzicielskiej, ustalenie, ograniczenie albo zakazanie kontaktów z dzieckiem mogą być wydane tylko po przeprowadzeniu rozprawy. Dotyczy to także zmiany rozstrzygnięć w tym przedmiocie, zawartych w wyroku orzekającym rozwód, separację, unieważnienie małżeństwa albo ustalającym pochodzenie dziecka. Postanowienia takie stają się skuteczne i wykonalne po uprawomocnieniu się. Zaznaczenia wymaga przy tym, że w orzecznictwie przyjmuje się (m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1970 r., III CRN 275/70), iż art. 579 k.p.c. dotyczy również zmiany prawomocnych postanowień wydawanych w tym przedmiocie na podstawie art. 577 k.p.c., (zgodnie z którym sąd opiekuńczy może zmienić swe postanowienie nawet prawomocne, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy).

Nie ulega zatem wątpliwości, że do czasu uprawomocnienia się postanowienia

z dnia [...] r., nie można mówić o ustaniu obowiązku sprawowania pieczy zastępczej wobec dziecka ze strony prowadzących rodzinny dom dziecka. Mieli oni bowiem obowiązek kontrolowania warunków w jakich przebywało dziecko, utrzymywania z nim kontaktów a także częściowego pokrywania kosztów jego utrzymania co realizowali, m.in. poprzez zakup i przekazywanie M. W. artykułów spożywczych i materiałów edukacyjnych przeznaczonych dla małoletniego. Na powyższe nie miała wpływu okoliczność, że na podstawie porozumienia między prowadzącymi rodzinny dom dziecka oraz M. W. w ramach prawa rodziców do realizowania kontaktów z dziećmi zdefiniowanych w art. 1131 k.r.i.o. – dziecko zostało przekazane w dniu 26 lipca 2017 r. matce. Do czasu uprawomocnienia się tego postanowienia, dziecko nadal pozostawało w pieczy zastępczej, w ramach rodzinnego domu dziecka prowadzonego przez E. i A. S., którzy mieli obowiązek zabezpieczyć do tego czasu miejsce na jego ewentualny powrót, a co za tym idzie obowiązani byli ponosić związane z tym koszty. W tej mierze Sąd podziela stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 października 2013 r. (sygn. akt II SA/Po 742/13), a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 września 2017 r. (sygn. akt II SA/Bk 433/17).

Wobec powyższego należy uznać, że nie sam fakt ponoszenia przez rodzinę zastępczą kosztów utrzymania dziecka jest podstawą do żądania przyznania świadczenia na pokrycie kosztów jego utrzymania. Podstawą jest bowiem umieszczenie dziecka w takiej rodzinie na czas trwania pieczy zastępczej, rozumianej nie tylko jako faktyczne, ale i jako prawne (w rozumieniu art. 35 ust. 1 ustawy) przebywanie tego dziecka w tej rodzinie.

W tej sytuacji, organy nietrafnie przyjęły, że w zaistniałym stanie faktycznym

i prawnym decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia miało wyłącznie faktyczne przebywanie małoletniego w rodzinie zastępczej do dnia przekazania go matce.

Nie rozważyły one bowiem znaczenia okoliczności uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w K. P. z dnia [...] r. dopiero z dniem [...] r., a co za tym idzie nie badały, czy do tej daty skarżąca faktycznie sprawowała pieczę nad małoletnim i ponosiła koszty jego utrzymania na co wskazywała w odwołaniu z dnia 30 września 2017 r. Wspomniane uchybienia procesowe stanowią zaś naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., jak również art. 87 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w stopniu który miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy wezmą pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązane będą uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.