Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt SA/Lu 1490/95
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 1996-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 10
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Podatnik ma prawo współdziałania z organem celem wyjaśnienia prawdy obiektywnej. Jeżeli podatnik nie korzysta z tego prawa i nie zgłasza się mimo wezwań organu podatkowego celem złożenia wyjaśnień i przedłożenia dowodów lub posługuje się w tym celu inną osobą, która nie ma dostatecznych wiadomości co do spornych między stronami faktów, nie może w późniejszym postępowaniu powoływać się na fakt naruszenia art. 10 Kpa.

2. Zasadą prawidłowo przeprowadzonej kontroli jest jej przypadkowość w tym znaczeniu, że ustalenie rzeczywistego stanu zapasu towarów, stanu księgi i dokumentów następuje w terminie kontroli, który nie jest znany podatnikowi. Zawiera on nieunikniony element losowości. Skarżąca nie podnosiła w toku postępowania podatkowego, iż ustalona struktura zakupu towarów w dniu kontroli różniła się diametralnie od innych okresów roku i nie przedstawiła na te okoliczności żadnych argumentów.

TEZY

1. Podatnik ma prawo współdziałania z organem celem wyjaśnienia prawdy obiektywnej. Jeżeli podatnik nie korzysta z tego prawa i nie zgłasza się mimo wezwań organu podatkowego celem złożenia wyjaśnień i przedłożenia dowodów lub posługuje się w tym celu inną osobą, która nie ma dostatecznych wiadomości co do spornych między stronami faktów, nie może w późniejszym postępowaniu powoływać się na fakt naruszenia art. 10 Kpa.

2. Zasadą prawidłowo przeprowadzonej kontroli jest jej przypadkowość w tym znaczeniu, że ustalenie rzeczywistego stanu zapasu towarów, stanu księgi i dokumentów następuje w terminie kontroli, który nie jest znany podatnikowi. Zawiera on nieunikniony element losowości. Skarżąca nie podnosiła w toku postępowania podatkowego, iż ustalona struktura zakupu towarów w dniu kontroli różniła się diametralnie od innych okresów roku i nie przedstawiła na te okoliczności żadnych argumentów.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak wynika z treści decyzji podstawą materialnoprawną jej wydania był przepis art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych i art. 45 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.

Zgodnie z art. 45 ust. 3 podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok, chyba że urząd skarbowy wyda decyzję, w której określi inną wysokość podatku.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji w trybie ww. przepisu prawa były ustalenia kontroli przeprowadzonej w firmie "K." s.c., w której skarżąca była wspólnikiem.

Stwierdzone w toku tej kontroli nieprawidłowości w zakresie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów polegające na nie zaewidencjonowaniu zakupu towarów handlowych oraz nie wykazaniu przychodów w okresie od 12 do 20 października 1993 r. poprzez nie wykazanie utargów stanowiło podstawę do uznania, że księga jest prowadzona nierzetelnie, co wprost wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - powołane przepisy par. 10 i par. 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1992 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów /Dz.U. nr 99 poz. 496 ze zm./.

W tym miejscu podnieść należy, że wbrew zarzutom skargi skarżąca nie była pozbawiona możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu podatkowym, lecz nie brała go, jak to wskazuje Izba Skarbowa wskutek zaniechania.

Wskazane przez organ podatkowy fakty świadczące o wielokrotnym bezskutecznym wzywaniu skarżącej do przedłożenia dokumentów i złożenia wyjaśnień znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.

Na organie podatkowym ciąży obowiązek rzetelnego i obiektywnego przeprowadzenia postępowania.

Podatnik zaś ma prawo współdziałania z tym organem celem wyjaśnienia prawdy obiektywnej. Jeżeli podatnik nie korzysta z tego prawa i nie zgłasza się mimo wezwań organu podatkowego celem złożenia wyjaśnień i przedłożenia dowodów lub posługuje się w tym celu inną osobą, która nie ma dostatecznych wiadomości co do spornych między stronami faktów nie może w późniejszym postępowaniu powoływać się na fakt naruszenia art. 10 Kpa.

Wprawdzie organy podatkowe powoływały się na ustalenia poczynione w postępowaniu dotyczącym podatku obrotowego, lecz z całym materiałem dowodowym stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie skarżąca została zapoznana w toku niniejszego postępowania, co wynika wprost z jej podpisu złożonego w dniu 10.XII.1994 r. - bez żadnych zastrzeżeń.

Podzielić należy pogląd zaskarżonej decyzji, iż momentem wszczęcia postępowania był moment wszczęcia kontroli. Należy podzielić również pogląd zaskarżonej decyzji, iż nieobecność w pracy głównej księgowej, zwłaszcza w tak długim okresie, nakładała na skarżącą obowiązek takiego zorganizowania pracy, by nie dopuścić do stwierdzonych w toku kontroli uchybień.

Stwierdzone zaś uchybienia, wobec braku obiektywnych dowodów stanowiły, jak to wskazuje Izba Skarbowa, podstawę do nieuznania podatkowej księgi przychodów i rozchodów za dowód /art. 169 par. 1 Kpa/ i szacunkowego ustalenia podstawy opodatkowania, na podstawie powołanego w treści decyzji art. 11 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Wybór metody szacowania mieści się w zakresie działania organu podatkowego. Sądowej kontroli podlega więc nie wybór metody, lecz czy stosowane w tej metodzie dane znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym i czy wniosek końcowy, w postacie ustalenia dochodu jest prawidłowy.

Nie można więc podzielić poglądu skarżącej, iż organ podatkowy nie uzasadnił dlaczego wybrał taką, a nie inną metodę szacunku.

Nie można też zgodzić się z argumentem, że sporządzona w pierwszym dniu kontroli inwentaryzacja była "przypadkowa", co powoduje, że przypadkowe są również ustalone na jej podstawie marże.

Zasadą prawidłowo przeprowadzonej kontroli jest jej przypadkowość w tym znaczeniu, że ustalenie rzeczywistego stanu zapasu towarów, stanu księgi i dokumentów następuje w terminie kontroli, który nie jest znany podatnikowi.

Zawiera on nieunikniony element losowości.

Skarżąca nie podnosiła w toku postępowania podatkowego, iż ustalona struktura zakupu towarów w dniu kontroli różniła się diametralnie od innych okresów roku 1993 i nie przedstawiła na te okoliczności żadnych argumentów.

Marża na lody została zaś w toku postępowania skorygowana zgodnie z wyjaśnieniami podatniczki, co spowodowało obniżenie przychodu za okres przez nią wskazany /VII-IX/ od 5.07.1993 r. do 30.09.1993 r. z kwoty 1.019.163.000 zł do kwoty 914.625.652 st. zł.

Kwestii zastosowania metody ustalania marży na inne towary, w toku postępowania podatkowego skarżąca nie podnosiła, kwestionując jedynie ich wielkość, co czyni zarzut spóźnionym.

Brak jest zaś podstaw do przyjęcia, że zastosowana przez organ podatkowy metoda jest nieprawidłowa. Również niezasadny jest zarzut, że przychód oszacowany przyjęty do określenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym jest przychodem z podatkiem VAT. Przeczą temu ustalenia faktyczne sprawy. Podzielić zaś należy zarzut skargi, iż nieprawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano przepis art. 169 par. 1 i 2 Kpa, bowiem jak wynika z okoliczności sprawy i treści uzasadnienia przepis par. 2 w ogóle nie był stosowany w niniejszym postępowaniu.

Nie stanowi to jednak takiego naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałoby przyjęcie, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Z tych względów, skoro w ostateczności zaskarżona decyzja odpowiada prawu zgodnie z art. 207 par. 5 Kpa w zw. z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w wyroku.