Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1178/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2, § 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 59 ust. 1, art. 70, art. 74 ust. 1
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 23 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. T. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2019 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2020 r. (nr [...]) Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – po rozpatrzeniu odwołania skarżącego W. T. – uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z siedzibą w E. z dnia [...] kwietnia 2020 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami i nałożenia sankcji (ONW), odmawiając mu przyznania tych płatności i korygując wysokość sankcji.

Wskazane wyżej decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu [...] maja 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w L. wpłynął za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus wniosek W. T. o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2019. Następnie wniosek został poddany kontroli kompletności i kontroli administracyjnej.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. (Nr [...]) odmówił skarżącemu przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2019, w tym z tytułu płatność ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II i nałożył sankcję w wysokości 3.588,90 zł.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, które Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uwzględnił, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w całości i odmówił skarżącemu przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2019, w tym z tytułu płatność ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II i nałożył sankcję w nieznacznie mniejszej wysokości 3.570,21 zł.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrola administracyjna wniosku skarżącego w oparciu o dane zawarte w protokole z oględzin działek referencyjnych w zakresie powierzchni PEG i bazę referencyjną systemu LPIS wykazała nieprawidłowości w deklaracji powierzchni następujących działek ewidencyjnych:

. nr 67/4 (położona w województwie l. , powiat p. , gmina D. K., obręb ewidencyjny K.. K.), powierzchnia stwierdzona wyniosła 1,34 ha (pow. deklarowana we wniosku – 1,42 ha);

. nr 792/3 (położona w województwie l. , powiat p. , gmina D. K., obręb ewidencyjny K.. K.), powierzchnia stwierdzona wyniosła 9,77 ha (pow. deklarowana we wniosku – 16,04 ha);

. nr 792/4 (położona w województwie l. , powiat p. , gmina D. K., obręb ewidencyjny K.. K.), powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,02 ha (pow. deklarowana we wniosku – 10,69 ha).

Organ odwoławczy podniósł, że w wyniku ponownej weryfikacji maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) na podstawie informacji Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 18 czerwca 2020 r. (nr [...]) ustalił następujące powierzchnie działek ewidencyjnych:

. działka nr 67/4 (położona w województwie l. , powiat p. , gmina D. K., obręb ewidencyjny K.. K.), powierzchnia stwierdzona wyniosła 1,36 ha (pow. deklarowana we wniosku – 1,42 ha);

. działka nr 792/3 (położona w województwie l. , powiat p. , gmina D. K., obręb ewidencyjny K.. K.), powierzchnia stwierdzona wyniosła 9,78 ha (pow. deklarowana we Wniosku – 16,04 ha);

. działka nr 792/4 (położona w województwie l. , powiat p. , gmina D. K., obręb ewidencyjny K.. K.), powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,02 ha (pow. deklarowana we wniosku – 10,69 ha).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalenia powierzchni uzasadniającej przyznanie wnioskowanych przez rolnika płatności dokonano poprzez kontrolę administracyjną wniosku, czyli przy wykorzystaniu bazy danych zgromadzonych w systemie identyfikacji działek rolnych (LPIS) zawierających materiały kartograficzne (mapy i ortofotomapy) oraz przy wykorzystaniu geograficznego systemu informacji (GIS) zawierającego bazy danych referencyjnych dla ocen kwalifikowalności wniosków. Podkreślił, że dla ustalenia prawa do otrzymania płatności podstawowe znaczenie ma rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest określona uprawa. Powierzchnia ewidencyjna działki to jej powierzchnia całkowita, natomiast powierzchnia działki rolnej obejmuje tylko obszar faktycznie użytkowany rolniczo (utrzymany w dobrej kulturze rolnej). Działka rolna i działka ewidencyjna to zupełnie odrębne pojęcia, służące innym celom. Działka rolna to zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw. Działka ewidencyjna zaś to wyodrębniony geodezyjnie obszar ujawniony w ewidencji gruntów i budynków.

W odniesieniu do płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II organ wyjaśnił, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 wynosiła 28,15 ha. Natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania była mniejsza i wyniosła 11,16 ha. Wskazał, że powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/ 78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r. Nr 347, str. 549 z późn. zm. – dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 1306/2013"). W świetle § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364, z późn. zm. – dalej powoływanego jako "rozporządzenie ONW"), płatność ONW przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Stawka płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II została określona w rozporządzeniu ONW i wynosi 264,00 zł. W związku ze stwierdzoną różnicą pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną skarżącemu odmówiono przyznania płatności i na podstawie art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48, z późn. zm. – dalej jako "rozporządzenie nr 640/2014") – naliczono karę administracyjną w kwocie 3 570,21 zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że rozstrzygnięcie zostało oparte na wynikach przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku w oparciu o system LPIS, która stwierdziła nieprawidłowości. Przeprowadzając kontrolę administracyjną wniosku organ ocenił dostępne dane GIS tj.: poprawność wyznaczenia wektorowych granic odniesienia dla przedmiotowej działki ewidencyjnej w powiązaniu z obrazem ortofotomapy (mając na uwadze widoczne granice użytkowania, analizę powierzchni sąsiednich działek ewidencyjnych) oraz poprawność wyznaczenia pól zagospodarowania na ortofotomapie. Pomiar wykonany przez organ odwoławczy został wykonany na podstawie ortofotomapy (będącej elementem systemu LPIS), która stanowi podstawowy materiał wykorzystywany do oceny kwalifikowalności deklarowanych powierzchni, powstała ona ze zdjęć lotniczych lub satelitarnych przetworzonych do postaci metrycznej, co oznacza, że pomiary zarówno odległości jak i powierzchni można wykonywać tak jak na mapie.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż maksymalny kwalifikowalny obszar określony w systemie identyfikacji działek rolnych dla danej działki ewidencyjnej nie obejmuje wszystkich gruntów położonych na danej działce, a jedynie stanowią go grunty rolne spełniające określone kryteria. Maksymalny obszar kwalifikowany wyznaczany jest jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska mieszkalne, budynki, itp.). Zatem powierzchnia maksymalnego obszaru kwalifikowalnego wyznaczonego na danej działce ewidencyjnej jest powierzchnią uprawnioną do płatności. Organ podkreślił przy tym, że to na składającym wniosek spoczywa obowiązek podania faktycznie użytkowanej powierzchni uprawnionej do płatności. Wnioskodawca jest zobowiązany do deklarowania w złożonym wniosku działek rolnych zgodnie ze stanem faktycznym. Deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie upraw i rodzaj tych upraw muszą odpowiadać stanowi faktycznemu w danym okresie. Podstawowym zadaniem kontroli administracyjnej wniosku jest weryfikacja powierzchni i gatunków upraw deklarowanych przez wnioskodawców w danym roku gospodarczym. Z tego względu przy ustalaniu powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności uwzględnia się wynik kontroli wniosku dotyczącej roku referencyjnego, którego dotyczy kontrolowany wniosek.

Organ podniósł, że definicja gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności, na podstawie której wyznaczana jest powierzchnia PEG, różni się zarówno od definicji użytków rolnych, na podstawie której określane są powierzchnie użytków rolnych w Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB), jak i od powierzchni gruntów, na podstawie której wymierza się stawkę konserwacyjną (melioracja), w związku z czym powierzchnie użytków rolnych określone zarówno w systemie EGiB, jak i powierzchnie, za które opłacana jest melioracja nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla przedmiotowych płatności. Podstawą dla ustalania obszaru uprawnionego do poszczególnych typów płatności jest faktyczna powierzchnia działki użytkowanej rolniczo. Dane alfanumeryczne dotyczące obszaru działki ewidencyjnej i pochodzące z ewidencji gruntów i budynków są wykorzystywane jedynie w zakresie unikalnej identyfikacji działki ewidencyjnej w przestrzeni geograficznej oraz jako dane dodatkowe umożliwiające detekcję zmian w sposobie użytkowania gruntu. Ostatecznie różnice w określeniu wysokości sankcji nałożonych na producenta rolnego, przy uwzględnieniu stwierdzonych nieprawidłowości, zadecydowały o podjęciu przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję skarżący W. T. zarzucił jej naruszenie przepisów prawa poprzez nieuwzględnienie żądań, wyjaśnień i materiałów dowodowych prze niego przedstawionych, pochopne rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty z pominięciem przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, nieuwzględnienie dokumentacji dołączonej do wniosku o płatności na rok 2019, nieuwzględnienie wyników kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2019 r. na działkach rolnych przez jednostkę certyfikującą B. Sp. z o.o., nieuwzględnienie warunków atmosferycznych stanowiących podstawę ogłoszenia stanu klęski suszy w czerwcu 2019 r., nieuwzględnienie dokumentacji związanej ze złożonym wnioskiem o udzielenie pomocy z tytułu wystąpienia suszy.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł "o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie, co do istoty sprawy lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania", "zasądzenie prawa wypłaty świadczenia pieniężnego z wnioskowanych płatności na rok 2019 wraz z należnymi odsetkami" oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła zostać uwzględniona.

Skarga w tej sprawie została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów – na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) oraz w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 stycznia 2021 r. (k. 21 akt sądowych). Nie zmienia to jednak tego, że tryb rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym nie miał żadnego wpływu na zasadę, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega to, czy zaskarżony akt organu odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie było obciążone wadami prawnymi uzasadniającymi uchylenie zapadłego rozstrzygnięcia, bądź stwierdzenie nieważności takiego aktu.

Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowiła wydana w dniu [...] września 2020 r. decyzja, którą Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] kwietnia 2020 r., którą odmówił skarżącemu przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2019 i nałożył sankcję. Istotę sporu stanowiła zaś kwestia ustalenia powierzchni działek kwalifikujących się do płatności.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przede wszystkim przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364, z późn. zm.), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/ 78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r. nr 347, str. 549 z późn. zm. – dalej jako "rozporządzenie nr 1306/2013") oraz rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., str. 48, z późn. zm. – dalej jako "rozporządzenie nr 640/2014").

Stosownie do § 2 rozporządzenie ONW:

"1. Płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

2. Płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;

2) położonych na obszarach ONW.

3. Płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010 r., Dz. U. poz. 219), zwane dalej "5-letnim zobowiązaniem", wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

4. Elementy krajobrazu, o których mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L nr 181 z dnia 20 czerwca 2014, str. 48 – zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014"), określone w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341 – zwanej dalej "ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"), uznaje się za część działki rolnej, jeżeli ich szerokość nie przekracza szerokości określonej w tych przepisach (§ 2 ust. 4 rozporządzenia ONW).

5. W przypadku gdy na działce rolnej występują drzewa, płatność ONW może być przyznana do użytków rolnych, na których jest położona ta działka, jeżeli spełnia ona wymagania określone w art. 9 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014, a liczba drzew na hektar tych użytków nie przekracza maksymalnego zagęszczenia określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

6. W przypadku gdy użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności ONW są przedmiotem współposiadania w dniu 31 maja danego roku, płatność ONW przysługuje temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy."

Z § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW wynika, że przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W świetle powołanych przepisów, podstawowe znaczenie dla przyznania płatności ONW ma prawidłowe ustalenie powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Niewątpliwie obowiązkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie pomocy jest podanie rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawnionych do przyznania tej pomocy.

W rozpoznawanej sprawie skarżący we wniosku o przyznanie płatności ONW z dnia [...] maja 2019 r., zmienionym wnioskiem z dnia [...] czerwca 2019 r. (k. 25 i 33 akt adm.), zadeklarował do płatności działki o powierzchni 28,15 ha. W dniu [...] listopada 2019 r. przeprowadzono oględziny działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni MKO. W wyniku oględzin stwierdzono, że działka ewidencyjna nr 67/4 (położona w województwie l. , powiat p. , gmina D. K., obręb ewidencyjny K.. K.) ma powierzchnię 1,34 ha, podczas gdy powierzchnia deklarowana we wniosku wynosiła 1,42 ha; działka ewidencyjna nr 792/3 (położona w województwie l. , powiat p. , gmina D. K., obręb ewidencyjny K.. K.) ma powierzchnię 9,77 ha, a powierzchnia deklarowana we wniosku – 16,04 ha; zaś działka ewidencyjna nr 792/4 (położona w województwie l. , powiat p. , gmina D. K., obręb ewidencyjny K.. K.) ma powierzchnię 0,02 ha, a powierzchnia deklarowana we wniosku wynosiła 10,69 ha. W protokole z oględzin w terenie wyżej wymienionych działek referencyjnych (k.49 akt adm.) osoby przeprowadzające oględziny poczyniły w rubryce "Uwagi" następujące adnotacje: w odniesieniu do działki nr 792/3 stwierdzono "ściernisko oraz trawy na gruntach ornych na powierzchni 9,77 ha, obwód 2277 m, tolerancja 0,28 ha, działkę zmierzono w dwóch częściach: część 1 powierzchnia 9,39 ha, obwód: 1850 m, część 2 powierzchnia zmierzona: 0,38 ha, obwód: 427 m, wyłączenie 1 na części 1: powierzchnia zmierzona 0,18 ha, obwód 242 m (zakrzaczenia). Na pozostałej powierzchni działki referencyjnej stwierdzono głównie leżące na terenie podmokłym turzyce oraz trzciny w stanie wskazującym na zaniechanie przeprowadzania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych w okresie ocenianym na co najmniej 2 sezony wegetacyjne, poza tym zadrzewienia, zakrzaczenia oraz rowy - nie stwierdzono zmiany zasięgu pól zagospodarowania dla w/w zadrzewień, zakrzaczeń oraz rowów". Co do działki nr 792/4 stwierdzono "grunt orny zaorany i zasiany na powierzchni 0,02 ha, obwód 0,71 m, tolerancja 0,01 ha. Na pozostałej powierzchni działki referencyjnej stwierdzono głównie leżące na terenie podmokłym turzyce oraz trzciny w stanie wskazującym na zaniechanie przeprowadzania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych w okresie ocenianym na co najmniej 2 sezony wegetacyjne, poza tym zadrzewienia, zakrzaczenia oraz rowy – nie stwierdzono zmiany zasięgu pól zagospodarowania dla w/w zadrzewień, zakrzaczeń oraz rowów".

W ramach postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji dokonał kontroli administracyjnej złożonego przez skarżącego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 59 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Z kolei art. 74 ust. 1 cytowanego rozporządzenia stanowi, że państwa członkowskie za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Stwierdzona przez organ pierwszej instancji powierzchnia działek rolnych na obszarze ONW wynosiła 11,13 ha. Organ odwoławczy przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił powierzchnię uprawnioną do płatności na podstawie systemu informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Powołany przepis przewiduje, że system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali – 1: 10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000. Organ odwoławczy w oparciu o informację na temat wartości MKO dla działek z dnia 18 czerwca 2020 r. (nr [...]) – (k.109 akt adm.), opracowaną przez Wydział ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu L. Oddziału Regionalnego ARiMR, stwierdził powierzchnie MKO dla działek: działka ewidencyjna nr 67/4 – 1,36 ha (deklarowano – 1,42 ha); działka ewidencyjna nr 792/3 – 9,78 ha (deklarowano – 16,04 ha); działka ewidencyjna nr 792/4 – 0,02 ha (deklarowano – 10,69 ha). Stwierdzona powierzchnia działek rolnych na obszarze ONW – w wyniku porównania powierzchni zadeklarowanych działek rolnych z maksymalnym kwalifikowalnym obszarem działek ewidencyjnych – wynosiła 11,16 ha, podczas gdy skarżący deklarował do płatności powierzchnię 28,15 ha. W zaskarżonej decyzji wymieniono wszystkie działki i powierzchnie deklarowane przez skarżącego przyporządkowując jednocześnie do nich maksymalny kwalifikowalny obszar stwierdzony dla danej działki ewidencyjnej. Organ odwoławczy wyjaśnił w oparciu o jakie dowody i informacje ustalił powierzchnię uzasadniającą przyznanie wnioskowanych przez skarżącego płatności.

W ocenie Sądu, w oparciu o zebrane w sprawie dowody należało przyjąć, że organ rozpoznający sprawę dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydał decyzję zgodną z prawem. W szczególności zasadnie oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach dokonanych w kontroli administracyjnej przy wykorzystaniu bazy danych zgromadzonych w systemie identyfikacji działek rolnych (LPIS). Prawidłowości wyników tej kontroli nie może skutecznie podważyć żaden z zarzutów sformułowanych w skardze. Twierdzenia skarżącego zawarte w skardze nie znajdują należytego uzasadnienia, przez co nie są zasadne. Nie zasługiwał w szczególności na uwzględnienie zarzut dotyczący nieuwzględnienia wyników kontroli w gospodarstwie skarżącego w dniu [...] września 2019 r., przeprowadzonej przez jednostkę certyfikująca B. Sp. z o.o. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wskazać należy, celem kontroli na miejscu przeprowadzonej u skarżącego w dniu [...] listopada 2019 r. była weryfikacji MKO w gospodarstwie skarżącego. Przedmiot kontroli przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą, na którą powołuje się skarżący, jest całkowicie odmienny. Kontrole wykonywane przez jednostki certyfikujące mają przede wszystkim na celu stwierdzenie, czy produkty z gospodarstwa producenta rolnego mogą być wprowadzone do obrotu jako produkty rolnictwa ekologicznego i odnoszą się one wyłącznie do zakresu wymagań zawartych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L z dnia 20 lipca 2007 r., nr 189, str. 1). Natomiast ich celem nie jest, jak to ma miejsce podczas kontroli obszarowych i kontroli w ramach programów rolnośrodowiskowych, określenie rośliny uprawianej oraz sumy powierzchni działek rolnych w gospodarstwie w ramach poszczególnych grup płatności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 203/12 oraz orzeczenia tam powołane). Wyniki kontroli przeprowadzonej przez jednostkę certyfikującą w gospodarstwie skarżącego nie mogły mieć zatem wpływu na ustalenie powierzchni uprawnionej do przyznania płatności.

Odnośnie zarzutu nieuwzględnienia warunków atmosferycznych stanowiących podstawę ogłoszenia stanu suszy w czerwcu 2019 r. stwierdzić należy, że z akt sprawy nie wynika, aby rolnik składał stosowne oświadczenie w tym zakresie. Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, w odniesieniu do płatności bezpośrednich, gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (art. 4 ust. 2). W świetle zaś art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Skarżący nie wykazał, że zaistniała któraś z wyżej wymienionych okoliczności oraz, że zgłaszał na piśmie przypadek siły wyższej – suszy w czerwcu 2019 r. W zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, brak jest jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie stanowiska skarżącego. Zarzut nieuwzględnienia warunków atmosferycznych stanowiących podstawę ogłoszenia stanu suszy w czerwcu 2019 r. musiał zatem zostać uznany za bezzasadny.

W konsekwencji należało stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi organ w tej sprawie należycie rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Stwierdzenie ujawnionych nieprawidłowości skutkowało w konsekwencji odmową przyznania płatności i nałożeniem sankcji, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Zaskarżoną decyzję pod względem rachunkowym należało uznać za prawidłową. Sposób wyliczenia sankcji i jej wysokość nie były przez skarżącego kwestionowane. Skarżący nie zarzucał organom błędów w tym zakresie. Podkreślić należy, że płatności ONW przyznawane są zawsze na wniosek rolnika, który dobrowolnie zobowiązuje się przestrzegać rygorystycznych warunków przyznania płatności stanowiących pomocowe środki publiczne. Przez to, że przyznawane środki mają charakter publiczny i służą wsparciu prowadzenia działalności rolniczej, to beneficjent pomocy winien dołożyć należytej staranności, aby ubiegając się o przyznanie pomocy finansowej spełnić wszystkie przesłanki płatności określone w przepisach prawa. Dlatego w interesie skarżącego leżało szczegółowe zapoznanie się z zasadami przyznawania płatności. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatność oświadczył przecież, że zasady przyznawania pomocy są mu znane, a ponadto zobowiązał się do zawiadomienia Agencji o każdym zdarzeniu mającym wpływ na przyznanie płatności i jej wysokość, czego jednak w tej sprawie zaniechał.

Organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, który jest spójny i logiczny, a uzasadnienie przyjętego stanowiska znalazło należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zapewniono również skarżącemu czynny udział w postępowaniu.

Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Skarżący miał zapewnioną nieograniczoną możność wglądu w akta sprawy, analizy dowodów zebranych w sprawie oraz nieskrępowane uprawnienie do wypowiedzenia się co do tych dowodów, jak też możliwość zgłaszania innych. Pomimo dysponowania tymi uprawnieniami, strona skutecznie nie podważyła ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy, który zasadnie przyjęty został jak wiążący przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z przytoczonych względów uznając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – zobowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.