Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 638/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6,  art. 7,  art. 122
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia NSA Halina Kremis (sprawozdawca) Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. N. we W. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem obowiązku polegającego na usunięciu nieprawidłowości w przewodach kominowych i wentylacji nawiewno-wywiewnej budynku oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] we W., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] r. nr [...], którym nałożono na skarżącą, jako członka zarządu [...] sp. z o.o. sprawującego zarząd nieruchomością wspólną przy ul. [...] we W., grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 500 zł (słownie: pięćset złotych) w związku z niewykonaniem ciążącego na Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] we W. obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] nr [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że w wyniku postępowania wszczętego w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] we W., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. W. decyzją z dnia [...] nr [...] nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej, stanowiącej ogół współwłaścicieli nieruchomości zabudowanej wielorodzinnym budynkiem mieszkalnym, usunięcie w terminie do dnia 30 listopada 2012 r. nieprawidłowości w przewodach kominowych i wentylacji nawiewno-wywiewnej w budynku poprzez realizację następujących robót budowlanych: 1) w pomieszczeniu łazienki w lokalu nr 2 wykonać wlot do wolnego przewodu kominowego wentylacyjnego nr 17, na wlocie do przewodu zamontować kratkę wentylacyjną PCW, 2) uszczelnić ww. przewód kominowy nr 17 wkładem elastycznym, 3) w pomieszczeniu łazienki w lokalu nr 2 zamurować wlot do przewodu kominowego nr 16, 4) w pomieszczeniu kuchni w lokalu nr 2 wykonać w ścianie zewnętrznej (poza obrębem szafki podokiennej) otwór wentylacji nawiewnej o przekroju min. 200 cm2, po obu stronach otworu zamontować kratki PCW.

Na okoliczność sprawdzenia wykonania obowiązków wynikających z decyzji organ I instancji przeprowadził w dniu 15 lipca 2013 r. w przedmiotowym budynku oględziny, które wykazały, że decyzja zrealizowana została jedynie w zakresie dotyczącym uszczelnienia przewodu kominowego nr 17. W takim stanie rzeczy organ I instancji wystosował w dniu [...] r. do zobowiązanej wspólnoty upomnienie nr [...], wzywając ją do wykonania pozostałych ciążących na niej obowiązków, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W upomnieniu zobowiązana została pouczona, że o wykonaniu przedmiotowych obowiązków należy zawiadomić organ I instancji pisemnie. Powyższe nie odniosło jednak skutku. W konsekwencji, organ I instancji postanowił o podjęciu w stosunku do zobowiązanej postępowania egzekucyjnego - w dniu [...] r. wystawiony został tytuł wykonawczy nr [...].

Dalej podano, że następnie postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. organ I instancji nałożył na zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych). Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. organ I instancji nałożył grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych) na M. D. prezesa zarządu [...] sp. z o.o., tj. spółki sprawującej zarząd nieruchomością wspólną, jako na osobę odpowiedzialną za czuwanie nad wykonaniem obowiązków nałożonych na Wspólnotę Mieszkaniową wspomnianą decyzją. Również postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. organ I instancji nałożył grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych) na B. J.- członka zarządu [...] sp. z o.o., , jako na osobę odpowiedzialną za czuwanie nad wykonaniem obowiązków nałożonych na Wspólnotę Mieszkaniową.

Postanowienie nr [...] z dnia [...] r. zostało oprotestowane w terminie przewidzianym na skuteczne wniesienie środka zaskarżenia przez Wspólnotę Mieszkaniową, która zarzucając organowi I instancji błędne przyjęcie, iż zobowiązana wspólnota uchyla się od wykonania wynikających z decyzji obowiązków, jak również zastosowanie uciążliwego dla niej środka egzekucyjnego, który faktycznie nie prowadzi do wykonania obowiązków. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Rozpatrując sprawę jako organ II instancji D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. orzekł, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r, o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, "w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych". W kontekście powołanej regulacji prawnej stwierdzić należy, iż powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, działający jako organ egzekucyjny, po stwierdzeniu niewykonania wynikającego z ostatecznej decyzji obowiązku, każdorazowo winien podjąć działania dopingujące zobowiązanego do zadośćuczynienia ciążącym na nim powinnościom.

Zdaniem DWINB, w zaistniałym w przedmiotowej sprawie stanie faktycznym zastosowanie przez organ I instancji grzywny w celu przymuszenia, stanowiącej jeden z przewidzianych przez ustawodawcę środków egzekucyjnych, jest zatem jak najbardziej uzasadnione prawnie. Pomimo wyraźnie przeciwnego przekonania skarżącej. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika mianowicie bezspornie, że Wspólnota Mieszkaniowa, będąc zobowiązaną z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wynikających z niej obowiązków w całości nie wykonała. Jakkolwiek bowiem jeszcze przed wszczęciem przez organ I instancji postępowania egzekucyjnego zobowiązana wspólnota podjęła, za pośrednictwem zarządcy, pewne czynności mające służyć realizacji ciążących na niej z mocy ww. decyzji obowiązków (zwracając się mianowicie do właścicieli lokalu nr 2 o jego udostępnienie celem wykonania tychże obowiązków), tym niemniej do całościowej realizacji adresowanej do niej decyzji nie doprowadziła. Fakt ten potwierdziły dokonane przez organ I instancji w dniu 15 lipca 2013 r. oględziny przedmiotowej nieruchomości, jak również sama zobowiązana wspólnota, przedkładając w inspektoracie powiatowym w odpowiedzi na upomnienie nr [...] kopię pisma właścicieli lokalu nr 2 z dnia 8 listopada 2013 r., w którym odmówili oni udostępnienia lokalu.

Według organ, do przystąpienia do wykonania ciążących na niej obowiązków nie zmobilizowały zatem zobowiązanej wspólnoty ani czynności sprawdzające organu I instancji, ani wystosowane przez ten organ upomnienie, ani, ostatecznie, fakt wszczęcia w sprawie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca podnosi w zażaleniu, że organ I instancji błędnie przyjął, że zobowiązana wspólnota uchyla się od wykonania ciążących na niej obowiązków, jako że faktycznie to nie brak woli zobowiązanej stanowi przyczynę niewykonania przedmiotowych obowiązków, lecz obstrukcja ze strony właścicieli lokalu nr 2, odmawiających jego udostępnienia.

Zauważyć w odniesieniu do powyższego należy, że zobowiązana wspólnota miała świadomość braku po stronie właścicieli lokalu nr 2 woli współpracy już w roku

2012, jako że wyżej wymienieni zignorowali już pierwsze ze skierowanych do nich wezwań do udostępnienia lokalu. Pomimo tego, wbrew twierdzeniu skarżącej, że podejmowane były wszelkie kroki, aby wykonać egzekwowane obecnie obowiązki, nie przedsięwzięto w związku z powyższym żadnych innych działań, ograniczając się wyłącznie do wystosowania do właścicieli lokalu nr 2 w przeciągu całego następnego roku dwóch kolejnych wezwań. Co więcej, jak świadczy postawa zobowiązanej wspólnoty, reprezentowanej przez zarządcę, jaką ta zajęła w reakcji na skierowane do niej przez organ I instancji upomnienie, nie zamierzała ona podjąć dalszych działań celem uzyskania dostępu do lokalu nr 2. Wobec tak kształtującego się stanu faktycznego sprawy podnoszony przez skarżącą argument, iż nie zachodzi konieczność przymuszania zobowiązanej wspólnoty do realizacji decyzji nie może zostać przez DWINB uwzględniony. Wyjaśnić mianowicie należy, że w przypadku postępowania egzekucyjnego, tym, co organ zobligowany jest brać pod uwagę, są efekty działań strony, te bowiem stanowią wymierną podstawę rozliczenia zobowiązanego z wykonania ciążących na nim obowiązków. Tym samym utrudnienia, jeśli zobowiązany takowe napotkał przy realizacji wynikających z decyzji ostatecznej obowiązków, pozostają poza zainteresowaniem organu egzekucyjnego. Obstrukcja ze strony właścicieli lokalu nr 2, na jaką napotkała zobowiązana wspólnota w związku z realizacją ciążących na niej z mocy decyzji obowiązków, a która, jak skarżąca podnosi w zażaleniu, przeszkodziła wspólnocie w wywiązaniu się z tych obowiązków, pozostaje wobec powyższego na gruncie postępowania egzekucyjnego okolicznością prawnie indyferentną.

Na marginesie tylko w związku powyższym nadmienić należy, że nie można zgodzić się z podnoszoną przez skarżącą argumentacją, że z uwagi na tę okoliczność, iż mamy w niniejszym przypadku do czynienia z daleko idącą ingerencją w prawo własności i życie prywatne właścicieli lokalu nr 2, postępowanie sądowe przeciwko właścicielom lokalu nr 2, którzy odmawiają do niego dostępu, jest ostatecznością, a najpierw należy dążyć do ugodowego rozwiązania problemu. DWINB zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 140 Kodeksu cywilnego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, i w tych też granicach może rzeczą rozporządzać. Odmowa ze strony właścicieli lokalu nr 2 jego udostępnienia celem realizacji wynikających z decyzji obowiązków nie może zatem zostać uznana za uprawniony przejaw korzystania z prawa własności do tego lokalu, powodując utrzymywanie budynku w stanie technicznym nieodpowiadającym przepisom prawa w stopniu rodzącym zagrożenie bezpieczeństwa zdrowia i życia mieszkańców budynku poprzez uniemożliwianie właścicielowi budynku, czyli wspólnocie mieszkaniowej, której wyżej wymienieni sami są również członkami, realizację ciążącego na niej z mocy ustawy Prawo budowlane obowiązku utrzymywania przedmiotowego budynku w odpowiednim stanie technicznym, tj. zapewniającym możliwość bezpiecznego użytkowania budynku, co w sposób oczywisty pozostaje wbrew zasadom współżycia społecznego. Powyższe potwierdza art. 142 Kc.

Następnie organ stwierdził, że podkreślenia wymaga, iż brak realizacji wynikających z decyzji obowiązków, mających na celu usunięcie zaistniałych w budynku nieprawidłowości w zakresie wentylacji, rodzi zagrożenie dla mieszkańców całego budynku, w tym właścicieli lokalu nr 2. Jednocześnie wskazano, że ugodowego rozwiązania, postulowanego przez skarżącą, nie udało się w niniejszym przypadku osiągnąć pomimo upływu już niemal dwóch lat od momentu wydania egzekwowanej obecnie decyzji, co wraz z całokształtem okoliczności sprawy nie rokuje na przyszłość. Wykluczone jest zaś uzależnianie realizacji wnikających z decyzji obowiązków, stanowiących faktycznie konkretyzację ciążącego na zobowiązanej wspólnocie obowiązku ustawowego, który winien być realizowany na bieżąco, od zdarzenia przyszłego i niepewnego, zwłaszcza, że charakter tych obowiązków wymaga niezwłocznego działania. Organ przypomniał również, że w umowie powierzenia zarządu nieruchomością wspólną z dnia 30 stycznia 2002 r. właściciele lokali zobowiązali się na mocy § 7 pkt 4 - m.in. do współdziałania w ochronie wspólnego dobra, a na mocy § 7 pkt 7 - do zezwalania na wstęp do lokalu na żądanie zarządcy, ilekroć jest to niezbędne do przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomości wspólnej, a także w celu wyposażenia budynku, jego części lub innych lokali w dodatkowe instalacje.

Przechodząc z kolei do argumentacji zażalenia dotyczącej zastosowanego przez organ I instancji w niniejszym przypadku środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, DWINB stwierdził, że błędne jest przekonanie skarżącej, jakoby zastosowanie przez organ I instancji w niniejszym przypadku grzywny w celu przymuszenia było nieuzasadnione z uwagi na fakt, iż wynikające z decyzji obowiązki mogą spełnić za zobowiązaną wspólnotę właściciele lokalu nr 2, a nawet, jak podkreśla skarżąca, powinni - wobec odmowy udostępnienia lokalu. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się natomiast w sytuacji, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Zdaniem organu w art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca użył zwrotu "w szczególności", a zatem środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia organ egzekucyjny może stosować również w innych sytuacjach niż ta, kiedy obowiązku za zobowiązanego nie może wykonać inna osoba. Przede wszystkim zaś zauważyć należy, że to Wspólnotę Mieszkaniową jako zobowiązaną wskazuje decyzja PINB i to na tej wspólnocie właśnie, jako właścicielu budynku mieszkalnego, ciąży z mocy ustawy Prawo budowlane obowiązek utrzymywania ww. budynku w odpowiednim stanie technicznym. Brak tym samym podstaw do żądania realizacji wynikających z tej decyzji obowiązków od innego podmiotu.

Dalej organ wyjaśnił, że w zakresie, w jakim podniesiona przez skarżącą argumentacja dotyczy zastosowania przez organ I instancji, spośród przewidzianych ustawą środków egzekucyjnych, środka zbyt uciążliwego, argumentacja ta nie może zostać wzięta przez organ II instancji pod uwagę, jako że okoliczność w postaci zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego może stanowić wyłącznie podstawę zarzutu, o czym organ I instancji prawidłowo pouczył w tytule wykonawczym. Otóż zarzuty są odrębnym od zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny środkiem prawnym służącym zobowiązanemu do zwalczania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego - zgodnie z przepisem art. 122 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i art. 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. W zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia można podnosić jedynie te okoliczności, których strona nie mogła zaskarżyć na wcześniejszym etapie postępowania, tj. przez złożenie zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu, skoro zobowiązana wspólnota nie skorzystała ze wzmiankowanej możliwości, podnoszenie okoliczności wypełniających znamiona zarzutów, o których mowa w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na dalszym etapie postępowania egzekucyjnego jest działaniem spóźnionym.

Natomiast odnośnie do wysokości nałożonej na skarżącą grzywny stwierdzić należy, że jej kwota nie narusza wytycznych określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że ustalenie kwoty grzywny ustawodawca pozostawił w zasadzie uznaniu organu egzekucyjnego, zakreślając jedynie górną jej granicę. Zgodnie mianowicie z art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, każdorazowo nałożona grzywna w stosunku do osób fizycznych nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł. Organ egzekucyjny jest zatem tym, który decyduje o wysokości grzywny w konkretnym postępowaniu. Uznanie to nie oznacza jednak całkowitej dowolności, gdyż organ egzekucyjny musi trzymać się granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza zaś zapisaną w art. 7 § 2 ustawy zasadę racjonalnego działania, w myśl której organ egzekucyjny winien posłużyć się wyłącznie dolegliwością niezbędną do realizacji ciążącego na stronie obowiązku, co oznacza, że wysokość grzywny w celu przymuszenia musi uzasadniać stan faktyczny konkretnej sprawy.

Zdaniem DWINB, w świetle okoliczności sprawy będącej przedmiotem rozpatrzenia uznać należy, iż przesłanki, jakimi, wydając zaskarżone postanowienie, kierował się organ I instancji w odniesieniu do kwoty grzywny, w pełni uzasadniają podjęte rozstrzygniecie, zwłaszcza z uwagi na znaczny upływ czasu od momentu wydania egzekwowanej decyzji, od którego upłynęły już blisko 2 lata oraz fakt, iż pomimo tak znacznego upływu czasu, zobowiązana do realizacji egzekwowanych obowiązków faktycznie nawet nie przystąpiła. Nadto przez wzgląd na charakter wynikających z egzekwowanej decyzji obowiązków - zaniedbanie ze strony właściciela realizacji ciążącego na nim z mocy prawa obowiązku utrzymywania należącego do niego obiektu budowlanego w odpowiednim stanie technicznym powoduje degradację obiektu skutkującą stanem zagrożenia bezpieczeństwa zdrowia, a nawet życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia.

Według organu, nałożona na skarżącą grzywna niewątpliwie nie przewyższająca kosztów wykonania ciążących na wspólnocie obowiązków, stanowiąc jednak dolegliwość niemałą, choć jednocześnie znacznie odbiegającą od górnej granicy wyznaczonej ustawą, powinna skutecznie zmobilizować wspólnotę do realizacji decyzji PINB, już choćby z uwagi na możliwość przeznaczenia jej na poczet zadośćuczynienia egzekwowanym obowiązkom. W ostatecznym rozrachunku nałożona zaskarżonym postanowieniem grzywna w celu przymuszenia nie musi wcale wpływać na sytuację finansową wspólnoty. Podkreślić bowiem należy za organem I instancji, że zgodnie z art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego, natomiast grzywny uiszczone lub ściągnięte, zgodnie z art. 126 ustawy, mogą zostać w uzasadnionych przypadkach zwrócone na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, w wysokości 75% lub nawet w całości.

W odniesieniu do argumentacji zażalenia organ stwierdził, że wbrew przekonaniu skarżącej, uzasadniały nałożenie w niniejszym przypadku grzywny w celu przymuszenia, obok osób wchodzących w skład zarządu spółki sprawującej zarząd nieruchomością wspólną, również na zobowiązaną wspólnotę - stosownie do regulacji art. 120 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym, gdy zobowiązanym jest osoba fizyczna działająca przez ustawowego przedstawiciela, przedsiębiorstwo państwowe lub inna państwowa jednostka organizacyjna, organizacja spółdzielcza, samorządowa, zawodowa lub inna społeczna osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, grzywnę nakłada się na ustawowego przedstawiciela zobowiązanego lub na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju, jakim jest egzekwowany obowiązek, przy czym jednocześnie może być nałożona grzywna na zobowiązaną osobę prawną lub jednostkę organizacyjną, jeżeli jest to niezbędne dla przymuszenia do wykonania obowiązku. Przede wszystkim, wobec treści art. 120 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, prawidłowe było ze strony organu I instancji nałożenie grzywny w celu przymuszenia na członków zarządu [...] sp. z o.o. Zauważyć bowiem należy, że na podstawie umowy z dnia 30 stycznia 2002 r., zawartej w związku ze zmianą sposobu zarządzania nieruchomością wspólną, o której wspólnota zadecydowała w drodze uchwały właścicieli lokali zaprotokołowanej przez notariusza, zarząd ten powierzony został przez wspólnotę właśnie wskazanej spółce. Jak stanowi § 2 wzmiankowanej umowy, zarządca kieruje sprawami wspólnoty i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. W myśl z kolei art. 201 § 1 Kodeksu spółek handlowych, sprawy spółki prowadzi zarząd i to zarząd reprezentuje ją na zewnątrz. Zgodnie z informacją ujawnioną w Krajowym Rejestrze Sądowym, uprawniony do reprezentowania spółki jest zarząd, przy czym do składania oświadczeń i podpisywania w imieniu spółki uprawniony jest prezes zarządu - samodzielnie, jak również członek zarządu - samodzielnie. Jako prezes zarządu spółki w KRS figuruje M. D., jako zaś członek zarządu – B. J.. Obie zatem uprawnione są na równi do prowadzenia spraw spółki, a taką jest niewątpliwie, na mocy wzmiankowanej wyżej umowy z dnia 30 stycznia 2002 r., zarządzanie nieruchomością wspólną, obejmujące zgodnie z § 3 umowy m.in.: umożliwienie użytkowania budynku i lokali oraz instalacji i urządzeń wentylacyjnych, instalacji ciepłej wody użytkowej, instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej, instalacji i urządzeń centralnego ogrzewania, instalacji i urządzeń gazowych, instalacji elektrycznej, instalacji piorunochronnej, kanałów i przewodów spalinowych oraz dymowych, wewnętrznych urządzeń do usuwania odpadów i nieczystości stałych, zgodnie z wymogami przepisów Prawa budowlanego. Tym niemniej tak znaczny upływ czasu od momentu, na który egzekwowane obowiązki winny być wykonane, jak również prezentowane przez zobowiązaną wspólnotę stanowisko w sprawie, wskazują na duże prawdopodobieństwo nieefektywności ograniczenia wynikającej z zastosowanego środka egzekucyjnego dolegliwości wyłącznie do osób, do których należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem przez wspólnotę obowiązków tego rodzaju, jakim są egzekwowane obowiązki. Mobilizująca rola owej dolegliwości niewątpliwie natomiast wzrośnie w przypadku, gdy odczuje ją cała wspólnota.

Następnie organ wskazał, że chybiony na gruncie postępowania egzekucyjnego, w ramach którego zapadło zaskarżone postanowienie, jest zarzut braku interwencji organu I instancji w zakresie zaniechania realizacji obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] nr [...], jako że postępowanie, w którym zapadło zaskarżone postanowienie, dotyczy egzekucji obowiązków wynikających z innej decyzji organu I instancji, a mianowicie decyzji nr [...] z dnia [...] Kwestia realizacji obowiązków nałożonych decyzją nr [...] z dnia [...] pozostaje tym samym zupełnie bez wpływu na egzekucję obowiązków wynikających z decyzji nr [...] z dnia [...] Analogicznie - bez znaczenia dla egzekucji obowiązków wynikających z decyzji nr [...] z dnia [...] pozostaje zaistniała w związku z wnioskiem S. i L. K. ewentualność uchylenia przez organ I instancji decyzji nr [...] z dnia [...]

Odnośnie z kolei złożonego przez S. i L. K. w inspektoracie powiatowym w dniu 17 grudnia 2013 r. wniosku o uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...], wbrew przekonaniu skarżącej, okoliczność ta nie czyniła wszczętego przez organ I instancji wobec zobowiązanej wspólnoty postępowania egzekucyjnego bezzasadnym i zbędnym. Wzmiankowany wniosek nie zmieniał faktu, iż decyzja nr [...] z dnia [...] jest decyzją ostateczną, a tym samym podlega w przypadku braku jej realizacji egzekucji. Wniosek ten nie skutkował też wstrzymaniem wykonania decyzji, umożliwiającym zobowiązanej wspólnocie czasowe odstąpienie od jej wykonania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przytoczone postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. wniosła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] we W..

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na treść decyzji, a mianowicie art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że skarżąca uchyla się od obowiązku nałożonego decyzją PINB z dnia [...] nr [...], podczas gdy spółka zarządzająca nieruchomością podejmowała liczne kroki bezpośrednio zmierzające do wykonania nakazanego obowiązku. Dalej zarzucono naruszenie przepisu postępowania, które miało wpływ na treść decyzji, a mianowicie art. 119 § 1 u.p.e.a., polegające na uznaniu, że istnieje konieczność przymuszenia skarżącej do wykonania nakazanego obowiązku, podczas gdy stale podejmowała ona kroki bezpośrednio zmierzające do jego wykonania, przy czym za częściowe niewykonanie przedmiotowych robót nie ponosi ona odpowiedzialności; co więcej, nałożone obowiązki charakteryzują się tym, że do ich spełnienia niezbędna była (a w odniesieniu do jednego z nich wciąż jest) czynna współpraca właścicieli lokalu nr 2, tj. jego udostępnienie. Następnie zarzucono naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na treść decyzji, a mianowicie art. 7 § 3 u.p.e.a. poprzez wymierzenie skarżącej grzywny w celu przymuszenia, podczas gdy jest to bezprzedmiotowe ze względu na brak konieczności przymuszania skarżącej do wykonania przedmiotowego obowiązku, z uwagi na fakt wykonania przez spółkę zarządzającą przedmiotową nieruchomością większości nakazanych robót, co stanowi z kolei naruszenie zasady niezbędności w postępowaniu administracyjnym. Zarzucono również naruszenie przepisu postępowania, które miało wpływ na treść decyzji, a mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z 77 § 1 k.p.a. poprzez ocenę okoliczności uniemożliwiania przez właścicieli lokalu nr 2 wstępu do lokalu celem wykonania nakazanych robót jako indyferentnej na gruncie prowadzonego postępowania, podczas gdy ma ona kluczowe i decydujące znaczenie z uwagi na brak faktycznej możliwości wykonania całości robót remontowych wywołany oporem właścicieli lokalu nr 2.

Skarżąca, w celu ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, wniosła o dopuszczenie dowodów, które powstały się już po wydaniu zaskarżonego postanowienia: 1) kserokopii oświadczenia złożonego w dniu 31 lipca 2014 r. przez T. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], 2) kserokopii opinii kominiarskiej - informacji nr [...] - z dnia 31 lipca 2014 r. wydanej przez mistrza kominiarskiego S. L., 3) kserokopii pisma złożonego w dniu 1 sierpnia 2014 r. w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dla miasta W. zawierającego prezentatę - na okoliczność wykonania pierwszego i trzeciego obowiązku, o których mowa w ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...]

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto na zasadzie art. 135 p.p.s.a. wniosła o usunięcie naruszenia prawa poprzez uchylenie postanowienia PINB.

Na uzasadnienie skargi podano, że w dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej: "PINB") wydał decyzję nr [...], w której nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] we W. zrealizowanie zaleceń wskazanych w "Informacji o stwierdzonych brakach - usterkach - uchybieniach występujących przy urządzeniach kominowych w budynku przy ul. [...]/2 we W." z dnia 21 grudnia 2009 r., a także zaleceń wskazanych w "Informacji dotyczącej nieprawidłowej pracy wentylacji łazienki w pomieszczeniu nr 2 przy ul [...] we W." z dnia 29 maja 2012 r. przez mistrza kominiarskiego T. C., tj.: a) w pomieszczeniu łazienki w lokalu nr 2 wykonać wlot do wolnego przewodu kominowego wentylacyjnego (oznaczonego w opinii kominiarskiej jako nr 17); na wlocie do przewodu zamontować kratkę PCW, b) uszczelnić murowany przewód kominowy, do którego podłączona jest wentylacja grawitacyjna łazienki mieszkania nr 2 (tj. przewód nr 17) wkładem elastycznym, c) w pomieszczeniu łazienki w lokalu nr 2 zamurować wlot do przewodu kominowego (oznaczonego w w/w opinii kominiarskiej jako przewód nr 16), d) w pomieszczeniu kuchni w lokalu nr 2 w ścianie zewnętrznej (poza obrębem szafki podokiennej) wykonać otwór wentylacji nawiewnej o przekroju min. 200 cm2 po obu stronach otworu zamontować kratki PCW.

W związku z tym PINB w dniu 25 czerwca 2013 r. zawiadomił Wspólnotę Mieszkaniową o wyznaczeniu kontroli wykonania obowiązku. Przedmiotowa kontrola została przeprowadzona w dniu 15 lipca 2013 r., w trakcie której ustalono, że nie wykonano wlotu do wolnego przewodu kominowego w pomieszczeniu łazienki lokalu nr 2, a w kuchni nie wykonano otworu wentylacji nawiewnej o przekroju min. 200 cm2. Wykonano natomiast uszczelnienie murowanego przewodu kominowego, do którego podłączona jest wentylacja grawitacyjna łazienki mieszkania nr 2 wkładem elastycznym. W konsekwencji powyższego PINB upomnieniem dnia [...] r. wezwał Wspólnotę Mieszkaniową do zrealizowania nakazu, który doręczony został w siedzibie [...] sp. z o.o. w dniu 23 października 2013 r. W związku z tym upomnieniem spółka, jako zarządca budynku niezwłocznie przesłała PINB pismo, które zostało przez nią uprzednio skierowane do S. i L. K. - właścicieli lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku – z prośbą o udostępnienie lokalu celem wykonania robót nakazanych decyzją PINB. W dniu 29 listopada 2013 r. spółka przesłała do PINB odpowiedź właścicieli lokalu nr 2 na wskazane wyżej pismo. Wyraźnie zaznaczyli oni w niej, że nie zamierzają udostępnić swojego lokalu do czasu rozpatrzenia sprawy skierowanej przez nich do Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich z uwagi na poczucie niesprawiedliwości, stronniczość urzędów, zakładów kominiarskich, brak rzetelności podczas wykonywanych czynności oraz poczucie nękania ludzi starszych.

Co istotne, decyzją z dnia [...] nr [...] PINB nakazał właścicielom lokalu nr 2 usunięcie nieprawidłowości w wentylacji należącego do nich lokalu poprzez wykonanie otworów nawiewnych w dolnej części drzwi do łazienki o przekroju czynnym min. 220 cm2 (lub osadzenie typowej kratki nawiewnej o przekroju czynnym minimum 220 cm2). PINB przyznaje, że otrzymał informację, jakoby obowiązek ten został wykonany, jednakże do dziś nie zostało to potwierdzone przez osobę do tego uprawnioną. W dniu 16 grudnia 2013 r. właściciele lokalu nr 2 skierowali do PINB pismo z prośbą o uchylenie ostatecznej decyzji PINB z dnia [...] nr [...]. W reakcji na to dniu [...] r. PINB wydał decyzję nr [...], doręczoną spółce [...] sp. z o.o. w dniu 7 kwietnia 2014 r., w której odmówił uchylenia tej decyzji.

W dniu [...] r. PINB wydał postanowienie nr [...], którym nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł. Zobowiązana kwestionując zasadność nałożonej na nią grzywny w dniu 19 maja 2014 r. wniosła zażalenie do D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "DWINB"). W dniu [...] r. wydał on postanowienie nr [...], którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PINB.

Skarżąca stwierdza, że z takim rozstrzygnięciem organu II instancji nie sposób się zgodzić. W pierwszej kolejności wskazać należy na wystąpienie nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i dowodów. W dniu 29 lipca 2014 r. przedsiębiorstwo [...] podłączyło kratkę wentylacyjną do sprawnego przewodu kominowego a następnie zdemontowało starą kratkę i zamurowało otwór niesprawnego przewodu. Fakt ten został potwierdzony przez uprawnionego mistrza kominiarskiego S. L. w informacji nr [...] z dnia 31 lipca 2014 r., która została przedłożona w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dla miasta W. w dniu 1 sierpnia 2014 r. W rezultacie dokonanych w dniu 29 lipca 2014 r. robót wykonano obowiązki wskazane w ostatecznej decyzji PINB nr [...] z dnia 10 września 2012 polegające na wykonaniu wlotu do wolnego przewodu kominowego wentylacyjnego (oznaczonego w opinii kominiarskiej jako nr 17) w pomieszczeniu łazienki lokalu nr 2 i zamontowaniu na wlocie do tego przewodu kratki PCW oraz zamurowaniu w pomieszczeniu łazienki lokalu nr 2 wlotu do niedrożnego przewodu kominowego (oznaczonego w opinii kominiarskiej jako przewód nr 16).

Jeśli chodzi natomiast o cel wykonania czwartego obowiązku, dotyczącego wykonania w ścianie zewnętrznej otworu wentylacji nawiewnej o przekroju min. 200 cm2 w pomieszczeniu kuchni lokalu nr 2, został on w pełni osiągnięty poprzez zamontowanie w oknach nawiewników zapewniających odpowiednią wentylację pomieszczenia. Mając na uwadze wskazane okoliczności, z punktu widzenia art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego pozostawanie w obrocie prawnym postanowienia PINB oraz postanowienia DWINB jest bezprzedmiotowe i narusza słuszny interes skarżącej. Jako uzasadnienie wniosku o przeprowadzenie wymienionych dowodów wskazać należy, że przeprowadzenie dowodów z trzech jednostronicowych dokumentów z całą pewnością nie jest w stanie doprowadzić do nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, natomiast będzie w stanie wyjaśnić istotne wątpliwości co do stopnia zrealizowania nakazanego obowiązku oraz istnienia podstaw co do pozostawania w obrocie prawnym postanowienia PINB i postanowienia DWINB.

Następnie należy ustosunkować się do przedstawionej w postanowieniu DWINB wykładni art. 6 § 1 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Ze szczególnym naciskiem podkreślić należy, że w przepisie tym mowa jest o uchylaniu się. W przedmiotowej sprawie natomiast zobowiązany uchylałby się od wykonania obowiązku, gdyby już po jego wymagalności nie podjął żadnych kroków zmierzających do jego wykonania. W tym przypadku jednak już sam organ wprost przyznaje, że Wspólnota Mieszkaniowa za pośrednictwem zarządcy podjęła kroki bezpośrednio zmierzające do wykonania robót remontowych, które -co należy podkreślić - na dzień dzisiejszy w większości zostały już wykonane. Co istotne, opóźnienie w przystąpieniu do wykonywania tych robót w żadnym razie nie wynikało ze złej woli czy opieszałości zarządcy, lecz jedynie z uporczywego nieudostępniania lokalu nr 2 przez jego właścicieli. W takim stanie rzeczy to właściciele lokalu nr 2, którzy w istocie przez długi czas uniemożliwiali wykonanie jakichkolwiek robót, ponosić powinni wyłączną odpowiedzialność za zaistniałe opóźnienia.

Wskazać należy również, że organ administracyjny błędnie wskazuje na art. 142 k.c. jako podstawę do podjęcia potencjalnych działań przez zarządcę w rozpatrywanym przypadku. W przepisie tym bowiem nacisk położony jest na odparcie bezpośredniego niebezpieczeństwa, które powinno mieć charakter faktyczny i obiektywny. Nie można jednak utożsamiać stanu niebezpieczeństwa, o jakim mowa w art. 142 k.c. ze stanem, w którym dana nieruchomość nie odpowiada pewnym normom określonym w przepisach prawa. W obliczu wielości przepisów określających wymogi w stosunku do nieruchomości oczywistym jest, że w dużej części wypadków ich naruszenia nie można wiązać z sytuacją, w której to właściciel nie mógłby się sprzeciwić użyciu a nawet uszkodzeniu lub zniszczeniu rzeczy przez inną osobę. Podkreślić w tym miejscu należy, że zarządca nie dysponuje żadnymi szczególnymi uprawnieniami ani jakimikolwiek środkami przymusu, które mogłyby posłużyć do przyspieszenia wykonania nakazanych obowiązków pomimo oporu właścicieli. Przedmiotem działalności zarządcy jest tylko część wspólna nieruchomości, przy czym na właścicielach poszczególnych lokali ciąży obowiązek korzystania z nieruchomości wspólnej w sposób nieutrudniający korzystania z niej przez innych współwłaścicieli, jak również współdziałania z nimi w ochronie wspólnego dobra. Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali na żądanie zarządu właściciel lokalu jest obowiązany zezwalać na wstęp do lokalu, ilekroć jest to niezbędne do przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomości wspólnej, a także w celu wyposażenia budynku, jego części lub innych lokali w dodatkowe instalacje. Mając to na uwadze, w zaistniałej sytuacji zarządca mógł zachować się tylko na dwa sposoby: skierować sprawę na drogę postępowania sądowego i na podstawie przytoczonego przepisu wnieść o nakazanie udostępnienia lokalu celem wykonania robót remontowych, bądź też podjąć negocjacje z właścicielami lokalu nr 2 w celu ugodowego załatwienia sprawy. Oczywiste jest, że wystąpienie przez zarządcę na drogę postępowania sądowego powinno stanowić ostateczność. Co więcej, na działanie takie właściciele lokali muszą wyrazić zgodę w formie uchwały, co najprawdopodobniej by nie nastąpiło z uwagi na specyfikę stosunków sąsiedzkich i niechęć właścicieli do egzekwowania obowiązków w taki sposób. Stąd też nie chodzi w tym miejscu jedynie o ingerencję w prawo własności, ale również o interes całej wspólnoty mieszkaniowej. Nie należy zapominać, że postępowania sądowe narażają wszystkich członków wspólnoty na koszty oraz są długotrwałe, co może dodatkowo powodować konieczność wstrzymania już rozpoczętych robót. Nawet jednak po uzyskaniu nakazu sądowego wątpliwe jest to, że zarządca dysponowałby realnymi narzędziami do jego wyegzekwowania.

W następnej kolejności zaznaczenia wymaga, zdaniem skarżącej, że sam organ administracyjny wskazuje na to, iż zarządca stale podejmował kroki bezpośrednio zmierzające do wykonania orzeczonego obowiązku. Wobec tego niezasadne jest przypisywanie odpowiedzialności za zaistniały stan rzeczy podmiotom innym niż właściciele lokalu (przy całkowitym ich pominięciu), a w szczególności członkom zarządu spółki zarządzającej nieruchomością. Wskazania przy tym wymaga, że grzywna w celu przymuszenia, przewidziana w art. 119 u.p.e.a. nie stanowi kary, ale jest formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Przenosząc powyższe rozważania na grunt zaistniałych okoliczności zauważyć należy, że skłonienie skarżącej do określonego zachowania się w istocie nigdy nie było konieczne. W końcu zaś wymaga podkreślenia, że na dzień dzisiejszy nakazane prace remontowe zostały w przeważającej mierze wykonane, wobec czego nałożoną grzywnę w celu przymuszenia należy uznać za bezprzedmiotową i naruszającą słuszny interes strony.

Odnosząc się natomiast do "fundamentalnej okoliczności" w przedmiotowej sprawie, jaką jest faktyczna niemożność wykonania nakazanych robót przez zarządcę wobec braku udostępnienia przez właścicieli lokalu nr 2 zauważyć należy, że w żadnym razie okoliczności takiej nie można uznać za indyferentną, jak uczynił to organ. Takie ustalenie niewątpliwie stanowi naruszenie przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z 77 § 1 k.p.a., jak również przeczy zasadom logiki. Nie sposób bowiem uznać, że okoliczność nieudostępniania lokalu, w którym miały zostać (i ostatecznie w większości zostały) wykonane roboty remontowe jest indyferentną na gruncie niniejszego postępowania.

Reasumując, zdaniem skarżącej nałożenie grzywny w celu przymuszenia w niniejszej sytuacji było i w dalszym ciągu jest niezasadne, jednakże na dzień dzisiejszy wobec wykonania większości nakazanych prac remontowych nałożona dolegliwość pieniężna jest bezprzedmiotowa i narusza jej słuszny interes. Skoro więc nie jest zasadne nałożenie grzywny w celu przymuszenia na Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] we W., to tym bardziej nie znajduje ona uzasadnienia w stosunku do członków zarządu spółki zarządzającej nieruchomością.

Odpowiadając na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 11 grudnia 2014 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kontrola legalności zaskarżonego postanowienia D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W.. Przy czym wskazać należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności omawianego postanowienia sąd rozpatrujący skargę stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Powiedzieć bowiem należy, że instytucja grzywny w celu przymuszenia jest środkiem stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym, którego celem jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jako środek przymuszający, ma na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego określonego obowiązku. Dopiero niewykonanie obowiązku przez zobowiązanego może być podstawą do ewentualnego zastosowania wykonania zastępczego.

W badanej sprawie źródłem obowiązku nałożonego na Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] we W. jest decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] nr [...]. Decyzja ta jest ostateczna i w myśl art. 130 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego podlega wykonaniu. Nie ulega więc wątpliwości, że dopóki istnieje w obrocie prawnym wymieniona decyzja, wynikające z niej obowiązki muszą być wykonane, a w razie bezczynności zobowiązanego wierzyciel obowiązany jest, na mocy art. 6 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonych obowiązków. Kluczowe przy tym jest, że obowiązek, choć jest w sensie faktycznym i prawnym wykonalny, nie został – obiektywnie – wykonany, mimo licznych i niekwestionowanych prób i starań podejmowanych przez wspólnotę mieszkaniową i jej zarządcę. W tym stanie rzeczy – zdaniem sądu – organy egzekucyjne w postępowaniu nie naruszyły art. 6 § 1 i art. 7 u.p.e.a.

Następnie należy powiedzieć, że sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie pierwszoinstancyjne nie naruszają prawa, ponieważ prawidłowo organy zastosowały przepis art. 120 § 2 u.p.e.a. Przepis ten wyraźnie określa, na kogo nakłada się grzywnę w celu przymuszenia, gdy zobowiązanym do wykonania obowiązku jest jednostka organizacyjna taka jak wspólnota mieszkaniowa. Według tego przepisu grzywnę nakłada się na zobowiązanego albo na ustawowego przedstawiciela zobowiązanego lub na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju, jakim jest egzekwowany obowiązek. Tak więc te podmioty powinny być adresatami postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

Zdaniem sądu prawidłowe było zatem ustalenie podmiotów, do których organ skierował postanowienia o nałożeniu grzywien w celu przymuszenia. Do wspólnoty mieszkaniowej skierowano decyzję PINB z dnia [...] r. W tym stanie rzeczy należy powiedzieć, że wspólnota jest zobowiązana do wykonania obowiązków nałożonych tą decyzją. Nadto – jak wynika z akt administracyjnych – członkinie zarządu spółki związanej ze wspólnotą stosunkiem umownym, którego treścią jest sprawowanie zarządu sprawami wspólnoty są osobami, do których należy bezpośrednie czuwanie nad wykonaniem obowiązków nałożonych decyzją PINB. Dalej należy powiedzieć, że organ I instancji prawidłowo zastosował procedurę nakładania grzywny, ponieważ do zobowiązanej skierowano najpierw upomnienie (zgodnie z art. 15 u.p.e.a.). Prawidłowo wystawiono tytuł wykonawczy, precyzyjnie określając w nim niewykonane obowiązki (stosownie do art. 27 § 1 u.p.e.a.). Dalej trzeba powiedzieć, że prawidłowo zawarto w postanowieniu o nałożeniu grzywny wezwania do zapłaty grzywny i do wykonania obowiązków nałożonych decyzją ostateczną (zgodnie z art. 122 § 2 u.p.e.a.). Wobec tego, zaskarżonemu postanowieniu nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia norm proceduralnych.

Kolejnym aspektem rozpatrywanej sprawy jest kwestia wyboru przez organ egzekucyjny środka, który będzie najodpowiedniejszy w danej sytuacji. W myśl ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do środków egzekucji zobowiązań niepieniężnych zalicza się: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości i opróżnienie lokalu oraz przymus bezpośredni. Organ egzekucyjny dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego winien kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego, a w szczególności zasadą określoną w art. 7 § 2 u.p.e.a., który stanowi, iż organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Jeżeli zatem organ egzekucyjny ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze, powinien rozważyć, który z tych środków należało zastosować w świetle wskazanej zasady. Brak wyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się organ przy ustalaniu grzywny oznaczałby całkowitą dowolność w tym zakresie i wyłączałby możliwość dokonania przez sąd administracyjny kontroli legalności postanowienia w tym przedmiocie.

W rozpatrywanej sprawie organy egzekucyjne poczyniły w uzasadnieniach postanowień w przedmiocie nałożenia grzywny stosowne rozważania i wykazały zasadność nałożenia grzywny, czym wypełniono wymóg art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a. Z aprobatą sądu rozpatrującego skargę spotkało się twierdzenie organu, że grzywna jest w realiach niniejszej sprawy odpowiednia do przymuszenia zobowiązanej wspólnoty mieszkaniowej do wykonania obowiązku i stanowi wystarczającą dolegliwość, by spełnić swoje zadanie, polegające na skutecznym zmobilizowaniu zobowiązanej do zintensyfikowania działań faktycznych i ewentualnie środków prawnych skuteczniejszych niż dotychczas stosowane, które prowadziłyby wykonania obowiązku nałożonego decyzją administracyjną. Trzeba bowiem pamiętać, że grzywna nakładana w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest świadczeniem bezzwrotnym. Jak na to zwrócił uwagę organ II instancji, w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte, grzywny podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.), a po drugie na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.). Z przepisów tych należy wyprowadzić wniosek, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą pieniężną w ścisłym sensie, a jedynie środkiem zmierzającym do wywarcia presji na zobowiązanego. Szerokie możliwości uniknięcia jej zapłaty lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego mniej uciążliwy od wykonania zastępczego, które to ma charakter bezwzględnie obciążający zobowiązanego. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zarzuty strony skarżącej w tym zakresie nie były zasadne.

Przechodząc do kolejnych argumentów podniesionych w skardze, należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie wydano w dniu [...] r. a dokumenty przedłożone wraz ze skargą zostały sporządzone w dniu 31 lipca 2014 r., a zatem nie mogą podważyć legalności zaskarżonego postanowienia. Sąd bada bowiem dane rozstrzygnięcie według stanu prawnego i faktycznego z daty jego podjęcia. Natomiast strona skarżąca nie podważyła i nie kwestionuje, że części obowiązków z decyzji PINB na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie wykonała. To – zdaniem sądu – w sposób dostateczny uzasadniało wydanie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

Odnosząc się natomiast do eksponowanego wątku sporu wspólnoty mieszkaniowej z właścicielami lokalu mieszkalnego nr 2, trzeba zauważyć, że jest to kwestia, która tylko pośrednio odnosi się do kwestii legalności zaskarżonego postanowienia. Zdaniem sądu jest to owszem element stanu faktycznego sprawy (w zakresie faktycznych możliwości wykonania decyzji PINB o nałożeniu obowiązków na wspólnotę), jednak spór sąsiedzki nie jest okolicznością, która tamowałaby możliwość nałożenia grzywny w celu przymuszenia na podmiot wskazany w art. 120 § 2 u.p.e.a. W sposób wystarczający organ odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a więc zarzuty zawarte w skardze w tym zakresie były nietrafne.

Podkreślić przy tym wypada, że na etapie postępowania egzekucyjnego w administracji organ nadzoru budowlanego nie działa już jako organ meriti, ale wyłącznie jako organ powołany do doprowadzenia do wykonania przez stronę określonych obowiązków. Trzeba więc pamiętać, że dopóki w obiegu prawnym pozostaje decyzja ostateczna stanowiąca tytuł wykonawczy, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania tej decyzji i nie ma możliwości negowania prawidłowości nałożenia obowiązków (w tym na przykład prawidłowego określenia ich adresata).

Informacyjnie wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokami z dnia 11 grudnia 2014 r. oddalił skargi B. J. i M. D. na postanowienia D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. w przedmiocie wymierzenia grzywny tym osobom (sygn. akt II SA/Wr 637/14 i II SA/Wr 639/14).

Reasumując należy powiedzieć, że sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.