Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 131/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140  ust.  2 i 3;  art. 143 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1064
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] o nr [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, po rozpatrzeniu odwołania J. S. (dalej: Strona, Skarżący) od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. (dalej: OUG) z dnia [...] r., znak: [...], ustalającej opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny tj. piasku – utrzymał w mocy tę decyzję .

W podstawie prawnej wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 140 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2020 r. poz. 1064 ze zm.; zwanej dalej: P.g.g).

W uzasadnieniu wskazując okoliczności faktyczne sprawy wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] r., organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił Stronie opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - piasku, na działkach nr: [...], [...], [...] i [...], w S. przy DK [...] (w rejonie skrzyżowania z ul. [...]), gmina B., powiat [...], w okresie od dnia [...] 2016 r. do [...] 2016 r., w wysokości [...]zł uznając ją za podmiot, który dokonał wydobycia.

Odwołanie od tej decyzji wniosła Strona kwestionując jej zasadność i zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niedostateczne rozważenie i błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji ustalenie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, iż to odwołujący się prowadził wydobycie kopaliny - piasku z nieruchomości położonych w S. przy DK [...] gmina B., powiat [...], działki nr [...], [...], [...], [...] w okresie od dnia [...] 2016 r. do dnia [...] 2016 r., podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób wyprowadzić takich okoliczności, w szczególności mając na uwadze fakt, iż odwołujący się nie dysponował i nie dysponuje sprzętem niezbędnym do wykonywania prac ziemnych oraz nie zlecał dodatkowych prac na tym terenie; a nadto, iż z zeznań świadków, którzy brali udział w czynnościach faktycznych polegających na wydobywaniu i przewożeniu piasku, wynika jednoznacznie, iż prace były prowadzone na polecenie M. F. i E. F.;

2) naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 K.p.a. w związku z art. 77 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób ukierunkowany na z góry określony cel, ignorujący stan faktyczny oraz zgromadzone w sprawie, wskazane przez odwołującego się dowody, w szczególności w postaci dokumentów potwierdzających zakres zleconych przez niego robót ziemnych oraz zeznań świadków, a także przedłożonej przez nich dokumentacji fotograficznej wskazującej jednoznacznie, iż odwołujący się nie prowadził wydobycia kopalin (prace były prowadzone przez inny podmiot), jak również roboty te nie były prowadzone na jego zlecenie, a w konsekwencji wydanie decyzji na podstawie wybranych faktów z pominięciem faktów istotnych, co narusza zasadę praworządności i zasadę zaufania obywateli do organów państwa;

3) naruszenia art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnych, a nie swobodnych ustaleń stanu faktycznego w zakresie ustalenia, iż to odwołujący się prowadził wydobycie kopalin z nieruchomości położonych w S. przy DK [...], gmina B., powiat [...], działki nr [...], [...], [...], [...], podczas gdy wydobycie prowadził inny podmiot;

4) naruszenie art. 75 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: kierowców samochodów i operatorów maszyn budowlanych lub nieuwzględnienie dopuszczonych przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego dowodów z dokumentów zawierających zeznania świadków: M. F., J. T., K. C. oraz K. K. złożonych w postępowaniu karnym prowadzonym przez Komendę Powiatową Policji w B. nadzorowanym przez Prokuraturę Rejonową w B. w sprawie: [...], co organ bezpodstawnie i w sposób dowolny zignorował doprowadzając do wydania decyzji niezgodnej ze stanem faktycznym i w sposób naruszający obowiązek realizacji zasady prawdy materialnej;

5) naruszenie art. 78 K.p.a. w zw. z art. 75 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych odwołującego się złożonych w piśmie z dnia [...]r., dotyczących w szczególności zobowiązania A Sp. z o.o. do wskazania sprzętu jakim dysponowała spółka w okresie maj - wrzesień 2016 r., wskazania danych personalnych pracowników wykonujących prace na działkach nr [...], [...], [...], [...]; przesłuchanie świadków: M. F., J. T., T. W., K. C., K. K.;

6) naruszenie art. 28 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie wobec pominięcia wniosku odwołującego się w przedmiocie wezwania w charakterze strony M. F., E. F., T. F. (każda z ww. osób jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność m.in. w zakresie budowy dróg i autostrad);

7) naruszenie art. 107 K.p.a., albowiem uzasadnienie decyzji nie odpowiada stawianym wymogom, a w szczególności poprzez niesprostanie wymogom sporządzenia wnikliwego i logicznego uzasadnienia oraz zaniechanie wyjaśnienia, dlaczego oparł się na dowodach, którym jednocześnie odmówił wiarygodności;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 143 ust. 2 P.g.g. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieustaleniu przedsiębiorców albo podmiotów prowadzących działalność na działkach nr [...], [...], [...] i [...] w S. przy DK [...] bez wymaganej koncesji i przypisanie tej działalności na rzecz odwołującego, który w okresie od dnia [...] 2016 r. do dnia [...] 2016 r. był jedynie dysponentem tego terenu wobec zawarcia umów dzierżawy terenu, z którego pozyskiwano kopalinę;

2) art. 143 ust. 3 P.g.g. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie, że działalność na działkach nr [...], [...], [...] i [...] w S. przy DK [...] była prowadzona przez odwołującego się, albowiem w okresie od dnia [...] 2016 roku do dnia [...] 2016 roku dzierżawił on teren, z którego pozyskiwano kopalinę oraz dokonał odbioru robót ziemnych wykonanych przez A Sp. z o.o. w zakresie objętym zleceniem, a tym samym odpowiada jako inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości.

W konsekwencji zażądała uchylenia decyzji organu I instancji w całości i umorzenia postępowania; ewentualnie uchylenia w całości wobec odwołującego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji w sytuacji, gdyby organ odwoławczy uznał, iż ustalenie opłaty podwyższonej i osób zobowiązanych do jej wniesienia wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego albowiem konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Prezes WUG nie podzielił powyższych zarzutów i utrzymał decyzje w mocy. Przytaczając regulacje prawne p.g.g. podkreślił, że bezspornym jest, że na terenie nieruchomości gruntowych nr ewid. [...], [...], [...] i [...], położonych w S. przy DK [...], niezależnie od motywów jakimi kierował się odwołujący, doszło do odłączenia kopaliny (piasku) od złoża, a zatem do jej wydobycia. Słusznie organ I instancji ustalił sporną opłatę podwyższoną Stronie bowiem to ona zawarła z właścicielami działek nr ewid. [...], [...], [...] i [...], położonych w S., umowy dzierżawy, na podstawie których uzyskała - jako dzierżawca, prawo do używania i pobierania pożytków z ww. nieruchomości oraz prawo swobodnego dostępu do nich przez okres obowiązywania umowy (tj. przez okres 2 miesięcy od dnia podpisania umowy, czyli od dnia [...] r.); jednocześnie zobowiązała się w umowach do wymiany gruntu na tych nieruchomościach. Jak wynika z zeznań właścicieli działek, w czasie prowadzenia prac ziemnych, wyłącznym dysponentem terenu był dzierżawca działek - czyli odwołujący się. Wprawdzie pomiędzy odwołującym się a spółką A Sp. z o.o. w T. została w dniu [...] r. zawarta "umowa zlecenie" ale organ II instancji także stanął na stanowisku, że strona postępowania została określona właściwie i nie doszło do naruszenia art. 28 K.p.a. Zdaniem organu II instancji wskazana w przepisie art. 143 ust. 2 i ust. 3 P.g.g. kolejność w określeniu strony postępowania w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej w stanie faktycznym niniejszej sprawy, popartym zebranym materiałem dowodowym, nie może mieć zastosowania, bowiem: faktu zawarcia umowy nie kwestionuje ani odwołujący się, ani spółka A Sp. z o.o. w T.; z treści umowy wynika, że odwołujący się zlecił "zadanie polegające na wykonaniu wyrównania terenu na działkach [...], [...], [...], położonych w miejscowości S. i będących własnością: E. S., G. Z., E. S." - pkt 1 umowy, a w pkt 4 umowy wskazano: “zakres prac obejmuje ściągnięcie humusu z całej powierzchni działki"; wydobywanie kopaliny - piasku odbywało się za przyzwoleniem i przy akceptacji samego odwołującego się, będącego jednocześnie dzierżawcą tych działek. Nie zasługują więc na uznanie zawarte w uzasadnieniu odwołania argumenty, iż odwołujący się nie dysponował i nie dysponuje sprzętem niezbędnym do wykonywania prac ziemnych i nie zlecał dodatkowych prac na przedmiotowych nieruchomościach, polegających na eksploatowaniu kopaliny oraz nie czerpał z tego tytułu pożytków. Co do przekroczenia zakresu umowy, organ II instancji wskazał, iż odwołującemu się przysługuje prawo wystąpienia na drogę postępowania sądowego i dochodzenia roszczeń z tytułu nienależytego wykonania łączącego go ze spółką A Sp. z o.o. w T. umowy. Wskazał organ także na wyroki WSA w Gliwicach o sygn. akt III SA/Gl 262/18 i sygn. akt III SA/Gl 13/19.

Również Prezes WUG za niezasadne ocenił pozostałe argumenty stwierdzając, że nie mają znaczenia dla ustalenia opłaty podwyższonej, bowiem w interesie odwołującego się było interesowanie się tym, co dzieje się na działkach, których był dzierżawcą. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uzasadnione wątpliwości budzi, zdaniem organu II instancji, twierdzenie odwołującego się, że prace na działkach nr: [...], [...], [...], [...] nie były wykonywane na jego zlecenie.

W ocenie organu II instancji protokół technicznego odbioru robót z dnia [...] 2016 r., podpisany przez obie strony umowy, nie odzwierciedlał faktycznego stanu nieruchomości w dniu jego podpisania, tj. wykonania wyłącznie prac polegających na "ściągnięciu humusu z całej powierzchni". Podkreślił, że podczas rozpoznania w dniu [...] r., pracownicy organu I instancji stwierdzili występowania na przedmiotowych działkach dwóch wkopów o pow. [...] m3 i [...] m3, w skarpach i spągach wkopów stwierdzono piasek, w rejonie wkopów nie stwierdzono urządzeń i instalacji, wzdłuż wschodniej krawędzi wkopów składowano pięć pryzm ziemi (o średnicy u podstawy około 3-4 m i wysokości ok. 1,5 m) oraz dwie nieforemne pryzmy kamieni z ziemią. Z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, iż wykonywanie wkopów, tj. pozyskiwanie piasku zakończono w czerwcu 2016 r., a wszystkie maszyny i urządzenia zostały z tego terenu wywiezione (przesłuchanie G. Z. z dnia 5 października 2016 r., przesłuchanie I. S. z dnia 6 grudnia 2016 r., przesłuchanie E. S. z dnia 5 października 2016 r.). Zatem w świetle zeznań świadków - właścicieli dzierżawionych przez odwołującego się nieruchomości – nie dał organ wiary, źe odwołujący się nie posiadał wiedzy na temat faktycznego zakresu robót ziemnych wykonywanych na dzierżawionych przez siebie działkach w dniu podpisania ww. protokołu technicznego, mimo że jak twierdzi "nie eksploatował kopaliny".

Organ II instancji zaakcentował, że z materiału dowodowego wynika, że odwołujący się nie prowadził faktycznie (fizycznie) prac, w wyniku których pozyskiwano kopalinę, ale prace te wykonywano za jego wiedzą i przyzwoleniem oraz że w pierwszej połowie czerwca 2016 r. na przedmiotowych działkach już "znajdowały się głębokie wkopy" (por. przesłuchanie I. S. z dnia 6 grudnia 2016 r., przesłuchanie G. Z. z dnia 5 października 2016 r., przesłuchanie Z. K. z dnia 3 października 2016). Wprawdzie T. S. w przesłuchaniu z dnia 3 października 2016 r. wskazał, iż po dniu 22 czerwca 2016 r. nie prowadzono już jakichkolwiek prac. Świadek E. S. podczas przesłuchania w dniu 5 października 2016 r. wyjaśniła: "monitowałam telefonicznie Pana S. o zasypanie powstałego wkopu ziemią i usunięcie nawiezionych odpadów. Pan S. zapewniał, ze wkopy zostaną zasypane, a teren doprowadzony do stanu określonego w umowie dzierżawy. W związku z przedłużającym się terminem wykonywanych prac, został zawarty aneks do umowy dzierżawy przedłużający jej termin do dnia 31.08.2016 r.". W aktach sprawy znajduje się kopia tego aneksu (bez wskazanej daty jego zawarcia) podpisana przez odwołującego się, a także kopia aneksu do umowy dzierżawy zawartej z E. S.. Podczas przesłuchania w dniu 12 października 2017 r. Z. K. wyjaśnił: "w moim przekonaniu wiedział [odwołujący się o wydobywaniu piasku i lokowaniu mas ziemnych z gruzem w powstałym wykopie], on twierdził, że ma pozwolenie na takie wkopy. Pan S. powiedział, że co do gruzu musi się skontaktować z firmą, która wykonuje te roboty"'. I. S. podczas przesłuchania w dniu 13 października 2017 r., oświadczył: “przyjechał T. F., który poinformował, że nie będzie ze mną rozmawiał [o wykonywaniu prac niezgodnie z umową dzierżawy]. Zlecenie na te roboty dostał od S. (...). Zadzwonił do mnie S. i oświadczył, ze na działce mojej żony może robić co chce, ponieważ posiada umowę dzierżawy". Nadto organ podkreślił, że w protokole z dnia [...] 2016 r. wskazano zaś, iż zamawiający (czyli odwołujący się) nie wnosi uwag do zakresu wykonanych prac przez spółkę A Sp. z o.o. w T..

Organ II instancji wyjaśnił także, źe nie neguje, iż z zeznań świadków wskazanych w odwołaniu, tj.: E. S., E. S. oraz I. S., a także przedłożonej przez nich dokumentacji fotograficznej wynika, że prace ziemne nadzorował T. F. Potwierdziła to także Prezes Zarządu A Sp. z o.o. – S. F. (por. przesłuchanie z dnia 15 marca 2017 r.), ale zdaniem organu II instancji, nie ma to znaczenia w przedmiotowej sprawie z uwagi na treść zawartej umowy z dnia [...] r. Dlatego za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 75 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: kierowców samochodów i operatorów maszyn budowlanych wykonujących prace na przedmiotowych działkach.

Wskazał, iż dowód z zeznań ww. świadków złożonych w sprawie o sygn.: [...] - prowadzonej przez Komendę Powiatową Policji w B. został przeprowadzony przez ten organ - na wniosek odwołującego się, postanowieniem z dnia [...]r. Na niekorzyść odwołującego się przemawiają także próby wykazania, iż w czasie prowadzenia robót eksploatacyjnych, działki zostały poddzierżawione A. F., który rzekomo rozpoczął na nich inwestycję budowlaną. Faktycznie, jak wskazał w swoim zeznaniu M S. (por. przesłuchanie z dnia 13 lipca 2017 r.), chodziło o znalezienie tzw. "słupa", który weźmie na siebie winę za wykonanie na wydzierżawionych przez niego [odwołującego się] działkach za dużych wykopów. Wyjaśnił: “J. S. wymyślił, że poddzierżawi dzierżawione przez niego działki rolne w S. właśnie F. i zrzuci na niego odpowiedzialność za wykonane tam prace". Także w projekcie porozumienia trójstronnego (w aktach spraw) pomiędzy S. S., J. S. i A. F. - por. § 4, wskazano, źe "restrykcje finansowe nałożone w wyniku ewentualnej decyzji administracyjnej Wyższego Urzędu Górniczego zostaną poniesione przez poddzierżawiającego" - czyli A. F. (przesłuchanie T. S. z dnia 12 października 2017 r.).

Organ II instancji przeanalizował treść zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym: umów dzierżawy nieruchomości z dnia [...] r., zawartych pomiędzy właścicielami gruntów a odwołującym się w kontekście wyjaśnień stron tych umów złożonych w przedmiotowej sprawie, a także treść umowy zlecenia z dnia [...] r., zawartej pomiędzy odwołującym się a A Sp. z o.o., umowy poddzierźawy, zawartej w dniu [...] r. pomiędzy J. S. a A. F. oraz umowy o roboty budowlane z dnia [...] r. zawartej pomiędzy A. F. a B Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B., a także zeznań odwołującego się; zeznań S. F. i T. F., zeznań kierowców złożonych w postępowaniu karnym prowadzonym przez Komendę Powiatową Policji w B. nadzorowanym przez Prokuraturę Rejonową w B. w sprawie: [...]. Dokonał analizy dowodów zgromadzonych w sprawie, mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 13/19, w celu ustalenia podmiotu/podmiotów odpowiedzialnego za wydobycie piasku z działek nr: [...], [...], [...] i [...] bez wymaganej koncesji, a także okoliczności towarzyszących wydobyciu kopaliny i okresu, w którym miało miejsce to wydobycie.

W konsekwencji powyższego podsumował, że Dokumenty i zeznania świadków zgromadzone w toku postępowania jednoznacznie wskazują podmiot odpowiedzialny za prowadzenie bez wymaganej koncesji eksploatacji piasku z działek o nr ewideneyjnyeh [...], [...], [...], [...] w miejscowośei S.; prace prowadzone były przez A Sp. z o.o. z siedzibą w T., na zlecenie dzierżawcy działek J. S.. W związku z powyższym, organ I instancji prawidłowo przyjął, że opłatą podwyższoną za wydobywanie kopaliny powinien zostać obciążony zlecający te roboty - dzierżawca nieruchomości.

Organ II instancji nie dał bowiem wiary twierdzeniom odwołującego się, że nie miał świadomości o prowadzonej eksploatacji i jej rozmiarze, gdyż przeczą temu liczne zeznania świadków i dokumenty zgromadzone w toku postępowania. Organ I instancji prawidłowo uznał, że odwołujący się, jako zleceniodawca, zobowiązany był do zorganizowania prac na przedmiotowych działkach w sposób zapewniający legalne ich prowadzenie, zobowiązany był także do skutecznego sprawowania nadzoru nad zleconymi pracami osobiście, bądź poprzez inne podmioty, czego zaniechał.

Zdaniem organu II instancji, organ I instancji dokonał oceny dowodów zgromadzonych w sprawie w sposób prawidłowy; jako dowód dopuścił wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy; wyczerpująco ustalił okoliczności faktyczne i prawne niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia; uzasadnienie decyzji sporządzono zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

Kwestionując powyższą decyzję ostateczną Strona wniosła skargę żądając uchylenia decyzji obu instancji i zasądzenia kosztów. Podtrzymała zarzuty odwołania.

Zaskarżanej decyzji zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu i zebraniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym przede wszystkim nierozważenie i nieuwzględnienie wszystkich ustaleń faktycznych, mających istotne znaczenie dla prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, w szczególności:

1. pominięcia okoliczności, że nie Skarżący prowadził wydobycie kopaliny — piasku z nieruchomości położonych w S. przy DK [...], gmina B., powiat [...], działki nr [...], [...], [...], [...] w okresie od dnia [...] 2016 roku do dnia [...] 2016 roku, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy z którego płyną wnioski przede wszystkim takie, że powyższe prace były prowadzone przez E. F. i T. F. (na zlecenie M. F.), lub przez kontrolowaną przez w/w spółkę A Sp. z o.o.;

2. niezweryfikowaniu w A Sp. z o.o. jakim sprzętem dysponowała w okresie od maja do września 2016 roku oraz kto (jacy pracownicy rzeczonej Spółki) wykonywań pracę na działkach [...], [...], [...] i [...]; co doprowadziło do sytuacji w której organ dał wiarę wyjaśnieniom S. F. i świadkowi T. F., iż dokonań wyrównania terenu,

3. pominięcia okoliczności, iż Skarżący nie był dysponentem działki nr [...];

b) art. 80 K.p.a., polegające na rażącym przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów w kierunku dowolnej z pominięciem zasad doświadczenia życiowego oraz logiki, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji Organu I instancji, który to ustalił Skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - piasku z nieruchomości położonych w S. przy DK [...], gmina B., powiat [...], działki nr [...], [...], [...], [...] w okresie od dnia [...] 2016 roku do dnia [...] 2016 roku;

c) art. 28 K.p.a. poprzez niewezwanie i nieprzyznanie statusu strony M. F., E. F. i T. F., którzy w zakresie prowadzonej przez nich działalności zajmują się budową dróg i autostrad, a na budowę, którą w tym czasie realizowali był transportowany, zgodnie z zeznaniami świadków, wydobyty z działek o nr: nr [...], [...], [...], [...] piasek oraz przyznanie Skarżącemu statusu strony w przedmiotowym postępowaniu, podczas gdy to nie on był odpowiedzialny za prowadzenie prac polegających na wydobyciu bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny oraz nie on eksploatował piasek;

d) art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a, poprzez nienależyte uzasadnienie skarżonej Decyzji, z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwiło realizację zasady zaufania pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej Decyzji, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego Organ jako stronę i podmiot, dla którego należy ustalić opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymagalnej koncesji jest Skarżący, podczas gdy nie prowadzi on działalności w zakresie prowadzenia takich robót jak wydobycie kopalin oraz nie prowadzi działalności, w której korzysta z kopaliny w postaci piasku,

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 143 ust. 2 P.g.g. poprzez błędne przyjęcie, że to Skarżącemu należy przypisać status strony, a to wyłącznie z tego powodu, że był on dysponentem działek o nr [...], [...], [...] i [...], podczas gdy to nie on wykonywał pracę wydobycie kopaliny — piasku z nieruchomości położonych w S. przy DK [...]; nadto nie był dysponentem działki o nr [...] oraz pominięcie w charakterze Strony M. F., E. F. i T. F., którzy pracę polegające na wydobyciu kopalin na spornym terenie wykonywali;

b) art. 143 ust. 3 P.g.g. poprzez błędne przyjęcie, że to Skarżącemu należy przypisać odpowiedzialność (na zasadzie dysponenta działek nr [...], [...], [...] i [...]), podczas gdy to nie on wykonywał pracę wydobycie kopaliny — piasku z nieruchomości położonych w S. przy DK [...]; a także nie był dysponentem działki [...];

c) art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g. poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji błędne przyjęcie, że podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie kopalin jest Skarżący (który tych prac nie wykonywał), podczas gdy z interpretacji tego przepisu wprost wynika, że wydobywającym jest podmiot odłączający kopalinę od złoża;

d) art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., poprzez zastosowanie wobec Skarżącego przepisów prawa geologicznego i górniczego, w sytuacji, gdy nie prowadził on wydobycia kopalin piasku z nieruchomości położonych w S. przy DK [...], gmina B., powiat [...], działki nr [...], [...], [...], [...] w okresie od dnia [...] 2016 roku do dnia [...] 2016 roku;

e) art. 4 ust. 3 w zw. z art. 140 ust. 3 P.g.g. poprzez pozbawione podstaw prawnych i faktycznych ustalenie Skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny na działkach nr [...], [...], [...], [...] (nieruchomości położone w S. przy DK [...], gmina B., powiat [...]) w okresie od dnia [...] 2016 roku do dnia [...] 2016 roku w kwocie [...] zł.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż zakres nielegalnie wydobytej kopaliny określony został na podstawie oględzin oraz pomiarów geodezyjnych wykonanych w dniu [...] r. i obejmuje on działki nr: [...], [...], [...] (których dzierżawcą był skarżący) oraz fragment bezpośrednio z nimi sąsiadującej działki nr [...] (skarpy wschodnie brzeżne, stanowiący ok. 10% całości powierzchni wyrobisk). Prace związane z wydobyciem kopaliny na całym objętym wykopami terenie (także na fragmencie działki [...]) prowadzone były w tym samym czasie, w ramach tego samego procesu, wyrobiskami wgłębnymi, których front rozwijał się z działek [...], [...] i [...] na położoną w sąsiedztwie działkę nr [...]. Dlatego naliczenie opłaty podwyższonej za całość nielegalnie wydobytej kopaliny z przedmiotowego terenu jest uzasadnione. Jak wynika z całości zgromadzonego materiału podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie piasku z nieruchomości położonych w S. przy DK [...] był skarżący; właściciele działki [...] (co wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie) nie byli świadomi naruszenia granic podczas nielegalnej eksploatacji na sąsiednich działkach i nie wyrazili zgody na prowadzenie jakichkolwiek prac na tej nieruchomości. Tym samym, trudno mówić o jakiejkolwiek ich odpowiedzialności za wydobycie kopaliny i tym samym braku odpowiedzialności skarżącego w tym zakresie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia norm procesowych organ wskazał, iż w zaskarżonej decyzji zostały przedstawione bardzo szczegółowo argumenty i przesłanki podjęcia decyzji przez organ odwoławczy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z powyższego wynika, ze jedynym kryterium rozpoznania sprawy jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie prawem, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Za podstawę niniejszego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął jako prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego skład orzekający Sądu w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska, a podniesione w skardze zarzuty za całkowicie chybione.

W niniejszej sprawie Strona podnosi zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego wskazując, że skarżący nie był podmiotem, który wydobył kopalinę bez koncesji. Natomiast zarzuty naruszenia prawa procesowego dotyczą braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i naruszenia naczelnych zasad procedury skutkujących wadliwością zaskarżonej decyzji.

Na wstępie należy wskazać na zaistniałe w tej sprawie związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku z 3 czerwca 2019 r. o sygn. akt III SA/Gl 13/19. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast tut. Sąd w wyroku z 3 czerwca 2019 r. o sygn. akt III SA/Gl 13/19, badał legalność pierwotnej decyzji Prezesa WUG z dnia [...] r., nr [...], którą ustalono solidarnie J. S. i A Sp. z o.o. w T. opłatę podwyższoną w kwocie [...] zł za wydobycie bez wymaganej koncesji [...]ton kopaliny tj. piasku na działkach nr [...], [...], [...], [...] położonych w S., gmina B. powiat [...] za okres od [...] do [...] 2016 r. WSA w Gliwicach uchylił w/w decyzję z uwagi na to, że – zdaniem wówczas orzekającego składu tut. Sądu - w art. 140 P.g.g. ustawodawca nie przewidział odpowiedzialności solidarnej, a zapis art. 143 p.g.g. jednoznacznie wskazuje kto może być stroną postępowania i w jakiej kolejności. I w tym zakresie Sąd wskazał, że “organ, w ustalonym stanie faktycznym sprawy określi prawidłowo stronę postępowania i adresata decyzji, mając na uwadze ustalenia faktyczne oraz treść art. 143 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 P.g.g.". Natomiast w dalszej części swoich rozważań Sąd, analizując stan faktyczny sprawy, jednocznacznie przesądził, że - cyt: "zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie strony postępowania i adresata decyzji. Organ prawidłowo i przekonująco odmówił wiary tym dowodom przedstawionym przez dzierżawcę, z których miałoby wynikać, że dysponentem terenu w czasie nielegalnych działań w terenie był poddzierżawca, który rzekomo miał rozpocząć w tym samym czasie inwestycję budowlaną. W jaskrawy sposób widać, że usiłowanie przerzucenia odpowiedzialności na rzekomego poddzierżawcę stanowi jedynie nieudolną linię obrony dzierżawcy działek. Rzeczą organu będzie zatem określenie w stanie faktycznym sprawy jednej strony postępowania i wydanie decyzji, której adresatem będzie ta strona. Wzajemne zobowiązania i relacje pomiędzy skarżącymi mogą być przedmiotem postępowania cywilnoprawnego. W ocenie Sądu bezzasadne są zarzuty skarżących, co do wykonanych pomiarów i wyliczenia ilości kopaliny wydobytej bez koncesji. Wysokość opłaty podwyższonej jest wynikiem obmiarów wyrobiska opisanych w sprawozdaniu z [...] r. Dokumentacja z października 2016 r. i z października 2017 r. jest pełna i miarodajna oraz fachowo sporządzona przez uprawnione osoby. Organ prawidłowo stwierdził brak potrzeby powoływania w tej sprawie biegłego."

Poza tym Sąd ten przesądził wówczas, że: "wysokość ustalonej opłaty podwyższonej to została ona wyliczona prawidłowo w kwocie [...] zł, wg stawek właściwych dla kopaliny i w wysokości obowiązującej w dacie wszczęcia postępowania w sprawie. Obmiary wyrobiska zostały dokonane przez uprawnionego mierniczego i nie budzą wątpliwości. Nie wymagają tym samym w żadnym zakresie weryfikacji przez biegłego." Podsumowując stwierdził, że nielegalna eksploatacja kopaliny została prawidłowo wykazana co do miejsca, czasu i ilości wizjami w terenie opisanymi w stosownych protokołach; prowadząc postępowanie administracyjne organ podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa) oraz załatwienia sprawy oraz w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 kpa). W trakcie postępowania w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony został cały materiał dowodowy (art. 77 kpa). Ustalenia te zostały zaakceptowane przez organ odwoławczy, który dokonał wtórnej oceny poszczególnych dowodów z osobna oraz wszystkich zgromadzonych dowodów we wzajemnej ich łączności, w celu jednoznacznego ustalenia okoliczności istotnych w sprawie.

Tym samym powyższe rozważania, ocena prawna czyli dokonana analiza przepisów prawnych regulujących kwestię prowadzenia robót wydobywczych bez dokumentacji koncesyjnej oraz sankcji za nieprzestrzeganie obowiązujących w tym zakresie rygorów przesadziły ponowny tok procedowania przez organ w niniejszej sprawie. Norma z art. 1 P.g.g. określa zakres przedmiotowy ustawy i stanowi, że akt ten określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie m.in: prac geologicznych, wydobywania kopalin ze złóż. Z ustawowej definicji z art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g. kopaliną wydobytą - jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Z kolei działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., wykonywana jedynie na podstawie udzielonej koncesji.

Natomiast zgodnie z art. 4 P.g.g., który reguluje zastosowanie tej ustawy do wydobywania piasków i żwirów – ust. 1 - przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:

1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;

2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;

3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

Jednakże w myśl ust. 2 - ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania. Natomiast z mocy ust. 3 - w przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3.

W przypadku zatem niedochowania powyższych wymogów z mocy art. 140 Pgg ust. 3 pkt 3 - nakładana jest opłata podwyższona za wydobywanie kopalin i ustalana w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny. Status strony w tym postępowaniu ma osoba, która prowadzi taką działalność.

Nastomiast z mocy art. 143 Pgg określającego strony postępowania wynika, że decyzja w sprawach określonych niniejszym działem tj. VII – opłaty - nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie (ust. 1). Zgodnie z jego ust. 2 - w sprawach określonych niniejszym działem stroną postępowania jest odpowiednio:

1) przedsiębiorca albo

2) podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, albo

3) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne z rażącym naruszeniem warunków określonych w zatwierdzonym albo podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych, albo

4) podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych.

Jednakże w przypadku braku podmiotu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 i 4, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne (ust. 3).

Przenosząc zatem powyższe uregulowania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd zauważył, że organy górnicze obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, wszechstronnie zebrały i wyjaśniły materiał dowodowy, i w oparciu o poczynione ustalenia skonkludowały, że działalność polegająca na wydobywaniu kopalin ze złóż na działkach objętych postępowaniem odbywała się za przyzwoleniem i przy akceptacji samego Skarżącego, będącego jednocześnie dzierżawcą przedmiotowych działek. Zgodzić należy się ze stwierdzeniem zawartym w poprzednim wyroku tut. Sądu, że organ prawidłowo i przekonująco odmówił wiary dowodom przedstawionym przez dzierżawcę, z których miałoby wynikać, że dysponentem terenu w czasie nielegalnych działań w terenie był poddzierżawca, który rzekomo miał rozpocząć w tym samym czasie inwestycję budowlaną. W jaskrawy sposób widać, że usiłowanie przerzucenia odpowiedzialności na rzekomego poddzierżawcę stanowi jedynie nieudolną linię obrony dzierżawcy działek. Natomiast wzajemne zobowiązania i relacje pomiędzy Skarżącym a Spółką A - wykonującą prace na zlecenie Strony - mogą być przedmiotem postępowania cywilnoprawnego.

Konkludując więc przedstawione w części opisowej ustalenia faktyczne i cytowane zeznania świadków zauważyć należy, że organ jednoznacznie wykazał, iż zasadnie uznał Stronę postępowania jako podmiot odpowiedzialny za wykonywanie konkretnie zarzucanych przez organ robót, a poczynione konstatacje należy uznać za prawidłowe. Tym samym chybione są zarzuty skargi naruszenia prawa materialnego. Podważanie przez stronę skarżącą ustalonych przez organ okoliczności faktycznych oraz zarzucane naruszenie zasad procesowych nie znajduje żadnego uzasadnienia, skoro jak Sąd już stwierdził fakt wydobycia określonej ilości kopaliny bez stosownego zezwolenia został udowodniony i wykazany prawidłowo przez organ. Natomiast polemika z tymi ustaleniami zawarta w twierdzeniach Strony nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, sprowadza się bowiem do odmiennej oceny stanu faktycznego i zaprzeczania oraz podważania poczynionych ustaleń, a tut. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko zajęte przez organy górcznicze, które związane były w/w wyrokiem III SA/Gl 13/19. Tut. Sąd w pełni podziela także argumenty organu odwoławczego co do wielkości wydobycia i w konsekwencji wysokości naliczonej opłaty bowiem materiał zebrany, na którym oparł się organ, jest pełny, spójny i wyczerpuje nakazy zasad procesowych, nadto okoliczność ta została przesądzona w w/w wyroku.

Wobec powyższego w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewniony czynny udział w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Nadto organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.

Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Skoro zaskarżona decyzja nie zawiera uchybień o charakterze procesowym, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy oraz nie narusza przepisów prawa materialnego, to tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi.

Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

-----------------------

13