Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 264/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. nr ...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości po rozpoznaniu odwołania pana M. G. od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Okręgowej Rady Adwokackiej w L. nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r.

I. uchylił § 1 zaskarżonej uchwały nr [...] Komisji Egzaminacyjnej i ustalił, iż M. G. uzyskał podczas egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] lipca 2006 r. 188 punktów;

II. w pozostałym zakresie zaskarżoną uchwałę nr [...] utrzymał w mocy.

Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 75j ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.)

W dniu [...] lipca 2006 r. M. G. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną działającą na obszarze Okręgowej Rady Adwokackiej w L.

Uchwałą tej Komisji nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. ustalony został wynik jego egzaminu na 187 punktów.

Pan M. G. złożył odwołanie od uchwały ustalającej wynik egzaminu.

W odwołaniu zwrócił się o zmianę zaskarżonej uchwały i stwierdzenie pozytywnego wyniku egzaminu. Podniósł, iż w pytaniach nr: 54, 102, 116, 129, 162, 181 prawidłowa była więcej, niż jedna odpowiedź, a pytanie 138 zawierało błąd pisarski.

Minister Sprawiedliwości rozpoznając odwołanie stwierdził, że zarzut w części dotyczącej punktacji jest uzasadniony, bezzasadny jest natomiast w zakresie ustalenia pozytywnego wyniku egzaminu.

Analizując zawarty w aktach osobowych skarżącego test, kartę odpowiedzi oraz całość dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem ustalił, iż egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy - Prawo o adwokaturze i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. z 2005 r., Nr 258, poz. 2160 z późn. zm.).

Z przebiegu egzaminu sporządzono protokół, z którego – a także z treści uchwały – wynika, że skarżący złożył egzamin testowy, z którego uzyskał wynik 187 punktów Minister Sprawiedliwości uznał, że podniesione przez skarżącego zarzuty odnoszące się do pytań: 129, 162 oraz 181 są bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że na te pytania skarżący udzielił prawidłowych odpowiedzi, za które otrzymał po jednym punkcie. W tej sytuacji uznał za bezcelowe odnoszenie się do przytoczonej w odwołaniu argumentacji.

Odnośnie zarzutu błędu w pytaniu nr 138, polegającego na użyciu we wspomnianym pytaniu testowym oczywiście niewłaściwego sformułowania "zmianie" zamiast "zamiarze" także ma wpływ na wynik sprawy, ponieważ skarżący udzielił na pytanie właściwej odpowiedzi i uzyskał za nie 1 punkt.

W zakresie pozostałych zarzutów uznał, że nie znajdują potwierdzenia wątpliwości skarżącego odnośnie pytania nr 54, które brzmiało:

"Spółdzielnia powstaje jako osoba prawna z chwilą:

A. podpisania statutu przez wszystkich członków założycieli,

B. uprawomocnienia się postanowienia sądu rejestrowego o wpisie spółdzielni do Krajowego Rejestru Sądowego,

C. zamieszczenia danych w Krajowym Rejestrze Sądowym na podstawie natychmiast wykonalnego i skutecznego postanowienia sądu rejestrowego."

Wskazał, że jedyną właściwą odpowiedzią w pytaniu była odpowiedź "C", a nie jak twierdzi skarżący również odpowiedź "B". Podkreślił, że skarżący na to pytanie udzielił odpowiedzi "A". Uzasadniając swoje stanowisko podnosił, że prawo spółdzielcze jest częścią prawa cywilnego materialnego. Zawiera również normy prawne o charakterze proceduralnym, podobnie jak ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym. W pytaniu chodziło przede wszystkim o precyzyjne ustalenie chwili powstania osoby prawnej, a instytucji "spółdzielni" użyto jedynie w charakterze przykładu. Identyczna bowiem sytuacja występuje w przypadku innych osób prawnych, co powinno ułatwić rozwiązanie tego pytania. Jedynie właściwą jest odpowiedź "C", a inne są chybione.

Odnośnie pytania nr 116 kwestionowanego przez odwołującego brzmiało:

"Prokura wygasa:

A. wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru,

B. wskutek utraty przez przedsiębiorcę zdolności do czynności prawnych,

C. wskutek odwołania."

Prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "A", i nie ma racji skarżący, że również odpowiedź "C" jest prawdziwa. Podkreślił, że art. 1097 k.c. wyraźnie przewiduje dwa sposoby ustania prokury. Zgodnie z § 1 tego przepisu prokura może być w każdym czasie odwołana. Wątpliwości skarżącego wynikają z braku rozróżnienia przez niego instytucji wygaśnięcia prokury od jej ustania. Szczegółowo odniósł się, że w pytaniu chodzi o doprowadzenie do ustania prokury w drodze czynności prawnej jaką są oświadczenia woli członków zarządu lub wspólników spółek osobowych.

Art. 1097 k.c. w § 2 przewiduje drugi sposób ustania prokury, a to jej wygaśnięcie z mocy prawa na skutek określonych w tym przepisie zdarzeń stanowiąc, że prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy. Natomiast w myśl § 3 prokura wygasa ze śmiercią prokurenta. Z punktu widzenia teorii prawa cywilnego odwołanie prokury w drodze czynności prawnej oraz jej wygaśnięcie z mocy prawa na skutek wymienionych enumeratywnie w ustawie zdarzeń są zupełnie różnymi sposobami ustania prokury. Okoliczność, że praktycznie rzecz biorąc, prowadzą one do tego samego skutku, polegającego na tym, że prokurent przestaje pełnić swoją funkcję, nie ma decydującego znaczenia.

Wskazywał, że celem tego pytania było sprawdzenie wiedzy zdającego odnośnie znajomości tych dwóch odrębnych instytucji prawnych. Z tego powodu tylko odpowiedź "A" wskazująca na wykreślenie przedsiębiorcy z rejestru, jako ustawowy sposób "wygaśnięcia" prokury, była prawidłowa.

Odnosząc się do zawartych w odwołaniu uwag, iż część pytań testowych zawierała więcej niż jedną poprawną odpowiedź, pogląd taki podzielił wyłącznie w odniesieniu do pytania nr 102.

Zostało ono bowiem sformułowane w taki sposób, iż możliwym było udzielnie dwóch poprawnych odpowiedzi tj. "B" i "C". Dla pytania nr 102 w kluczu odpowiedzi wskazana była odpowiedź "C".

Jednak z powodu błędu drukarskiego w odpowiedzi "B" zamiast "dłużnik (spółka)" wydrukowano "dłużnik spółki". Wobec czego odpowiedź "B", okazała się również prawdziwa. Skarżący udzielił na powyższe pytanie odpowiedzi "B", w związku z czym winien uzyskać za nią dodatkowy 1 punkt.

Odpowiadając na podnoszone w odwołaniu argumenty wykraczania zakresu egzaminu konkursowego poza problematykę określoną w ustawie - Prawo o adwokaturze stwierdził, iż zakres testu egzaminacyjnego był zgodny z art. 75a ust. 3 ustawy p.o.a. Prawo karno-skarbowe objęte jest zakresem prawa karnego, które wymienione jest w przytoczonym przepisie ustawy - Prawo o adwokaturze.

Jeżeli chodzi o umieszczenie w teście pytań z zakresu Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia to należy dokonać oceny pojęcia "postępowania karnego" użytego w art. 75a ust 3 ustawy - Prawo o adwokaturze. Z całą pewnością postępowanie w sprawach o wykroczenia nie mieści się w pojęciu "postępowania karnego" użytego w art. 1 Kodeksu postępowania karnego.

W art. 75a ust 3 ustawodawca nie posłużył się jednak nazwą tego ostatniego kodeksu. Gdyby wolą ustawodawcy było ustalenie zakresu egzaminu tylko z Kodeksu postępowania karnego, to wprost by to wyraził. W tej sytuacji należy dokonać oceny tego pojęcia niejako autonomicznie na gruncie ustawy - Prawo o adwokaturze. Za tym, że w przedmiotowym pojęciu mieści się również postępowanie w sprawach o wykroczenia, przemawiają:

- po pierwsze, we wspomnianym przepisie ustawodawca tuż po posłużeniu się pojęciem "prawa cywilnego" posłużył się pojęciem "postępowania cywilnego". W dalszej kolejności zaś wymienione zostało: "prawo gospodarcze", "prawo pracy i ubezpieczeń społecznych", "prawo rodzinne". Nie ulega wątpliwości, że ustawodawcy chodziło również o możliwość zamieszczania w teście pytań z procedury dotyczącej prawa gospodarczego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz procedury dotyczącej prawa rodzinnego. Samo posłużenie się pojęciem "postępowania cywilnego" we wcześniejszej fazie przepisu wcale nie oznacza, że nie odnosi się on i do innych dziedzin prawa użytych w dalszej części. Ten sam sposób rozumowania należy odnieść do pojęć: "postępowanie karne i wykroczeń",

- po drugie, w piśmiennictwie od lat prezentowane są poglądy, że w pojęciu postępowania karnego, czy procesu karnego mieszczą się również przepisy regulujące postępowanie w sprawach o wykroczenia. Tak stwierdził prof. Wiesław Daszkiewicz w Prawo karne procesowe. Zagadnienia ogólne - Oficyna Wydawnicza Branta 1999, strona 42.

Minister Sprawiedliwości na tej podstawie stwierdził, iż M. G. uzyskał podczas egzaminu konkursowego łącznie 188 punktów. Skoro z treści uchwały Komisji Egzaminacyjnej wynikało, iż uzyskał wynik 187 (sto osiemdziesiąt siedem) punktów, wobec tego prawidłowo orzekł o uchyleniu § 1 zaskarżonej uchwały i ustaleniu liczby uzyskanych punktów na 188.

Uzyskana przez skarżącego liczba 188 punktów stanowi jednak przesłankę negatywną w zakresie ubiegania się o wpis na listę aplikantów adwokackich, iż § 2 zaskarżonej uchwały winien zostać utrzymany w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pan M. G. zarzucił zaskarżonej decyzji:

1. rażące naruszenie norm formalnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj:

a) art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z póź. zm.) poprzez niewyjaśnienie przez organ wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy i zaniechania prowadzenia w tym zakresie postępowania administracyjnego, dotyczy to przede wszystkim okoliczności, iż Minister Sprawiedliwości kontrolując wynik i przebieg egzaminu konkursowego ograniczył się jedynie do zbadania jego prawidłowości w perspektywie zgłoszonych żądań i zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego w sytuacji, gdy zgodnie z regułami przewidzianym przez te normy miał obowiązek badać zgodność uchwały z prawem również w zakresie nie objętym zarzutami strony;

b) art. 11 k.p.a. z uwagi na brak wyjaśnienia zasadności przesłanek stanowiących podstawę rozstrzygnięcia;

c) art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 128 k.p.a. - poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia decyzji, które nie zawiera w ogóle analizy pod kątem ewentualnej niezgodności przeprowadzonego egzaminu z prawem w zakresie wykraczającym poza zarzuty sformułowane przez skarżącego w jego odwołaniu w sytuacji, gdy składający odwołanie nie musiał zgodnie z art. 128 k.p.a. żaden sposób bliżej uzasadniać swojego stanowiska;

2. rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności:

a) art. 75a ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 z póź. zm.) przez wadliwą wykładnię tej normy polegającą na przyjęciu, iż postępowanie karne skarbowe i postępowanie w sprawie o wykroczenia zostały wymienione w tej normie jako dziedziny prawa, których znajomość może być kontrolowana w trakcie egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, gdy właściwa wykładnia tej normy wskazuje, że ustawodawca dokonał enumeratywnego wyliczenia dziedzin prawa, których znajomość podlega kontroli w takcie egzaminu konkursowego, a więc zgodnie z tą normą pytania testowe nie mogły obejmować sprawdzania wiedzy kandydata w tym zakresie,

b) art. 75i ust. 1 ustawy p.o.a. zarzucając, iż trafne były przynajmniej dwie propozycje odpowiedzi, co jest sprzeczne z regułą wprowadzoną przez tę normę; gdzie wyraźnie wskazano, że egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa;

c) art.75j ust. 1 ustawy p.o.a. przez wadliwe ustalenie wyniku egzaminu konkursowego kandydatowi.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wnosił o uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości i poprzedzającej jej uchwały Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w L. w części zaskarżonej niniejszą skargą i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi zarzucił, że Minister Sprawiedliwości nie odniósł się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu. Błędnie metodologicznie założył, że bezpośredni wpływ na wynik konkretnego egzaminu mają jedynie te pytania, które spełniają dwie przesłanki: zawierają co najmniej dwie poprawne odpowiedzi i zdający zakreślił jedną z nich jako właściwą. W takiej dopiero sytuacji organ administracji widział potrzebę weryfikacji ustaleń poczynionych przez Komisję Egzaminacyjną. Wskazywał, że zgodnie z art. 78i ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze warunkiem uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego jest uzyskanie przez zdającego co najmniej 190 punktów z testu, który składa się z 250 pytań, przy czym każde pytanie zawiera po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa (ust. 1). Oznacza to, że w oparciu o tę normę tylko jedna z odpowiedzi jest prawidłowa. Jego zdaniem każde odstępstwo od zasady jednej prawidłowej odpowiedzi niweczy tok egzaminu i nie jest tak, że może być taka sytuacja naprawiona przez proste dodanie punktu w przypadku, gdy kandydat poda jedną z nich. Taka sytuacja ma znaczenie niezależnie od tego czy kandydat udzielił właściwej odpowiedzi czy też nie, bowiem koncentrując się na odpowiedzi kandydat niepotrzebnie absorbuje upływający czas i pogłębia zmęczenie, co musi przekładać się na jakość udzielonych później odpowiedzi.

Stąd ponowił zarzuty co do tego, że test zawierał pytania, gdzie możliwe były 2 odpowiedzi prawidłowe i dotyczyło to m.in. pytania 116. W skardze strona ponowiła prezentowaną w odwołaniu argumentację w przedmiocie prawidłowości odpowiedzi A i C, choć zgodnie z kluczem była to jedynie odpowiedź A. Zarzuciła, że opinia Ministra opiera się na wiedzy kodeksowej i pomija zasady ogólne, bowiem wygaśnięcie prokury obejmuje także jej odwołanie. Odpowiedział dobrze na pytanie 129, ale wywodził, że są prawidłowe dwie odpowiedzi. Zgodnie z kluczem właściwa jest jedynie odpowiedź B, a jego zdaniem prawidłowa jest także odpowiedź C.

Zakwestionował stanowisko Ministra w zakresie odpowiedzi na pytanie 54, gdzie właściwe są odpowiedzi Bi C, a klucz uznaje za trafną jedynie odpowiedź C. Wskazał na opinię jednego z komentatorów.

Odpowiedział prawidłowo na pytanie nr 162, zgodnie z kluczem odpowiedzi właściwa jest odpowiedź c. Według jego opinii również prawidłowa jest propozycja odpowiedzi oznaczona literą B. Problem dotyczył sposobu odliczania darowizn na cele przewidziane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. czy odlicza się je jedynie od dochodu, czy też od podatku i dochodu. Ustawa zna oba sposoby obniżenia daniny publicznej w związku z poczynionymi datkami.

Zgłosił zastrzeżenie co do odpowiedzi na pytanie 181 chociaż odpowiedział na nie dobrze. Zgodnie z kluczem odpowiedzi właściwa jest propozycja odpowiedzi oznaczonej literą A, ale również prawdziwa jest odpowiedź oznaczona literą B. Obie odpowiedzi zatem mają rację bytu i mogą być w sposób przekonywujący umotywowane.

Inną naturę ma zarzut dotyczący pytania nr 138 przy czym zasadność rozpatrywania tego zarzutu wbrew zdaniu Ministra istnieje i opiera się na rozumowaniu wskazanym w ust. 1 skargi. Pytanie to, prawdopodobnie wskutek błędu pisarskiego, zostało sformułowano w sposób niezgodny z brzmieniem ustawowym, co doprowadziło do zupełnego wypaczenia jego sensu. Błąd polegał na tym, iż w tym artykule mowa jest nie o zamianie wypowiedzenia, a zamiarze wypowiedzenia, co zmienia diametralnie sens pytania.

Ponowił zastrzeżenia w zakresie obecności w teście pytań z postępowania w sprawie o wykroczenia i postępowania karno-skarbowego, jako że obie te dziedziny nie zostały wymienione przecież jako podlegające egzaminowaniu w trakcie naboru na aplikację. Zdaniem skarżącego jest to katalog zamknięty i wyliczenie to ma charakter enumeratywny. Ta okoliczność ta między innymi przyczyniła się do tego, iż składający skargę uzyskał tylko 188 punktów podczas tego egzaminu.

Zarzucił, że Minister Sprawiedliwości podejmując w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie pominął podstawowe reguły postępowania administracyjnego, bowiem w oparciu o art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. organ administracyjny miał obowiązek zebrać i wszechstronnie rozważyć zgromadzony materiał dowodowy, czyli zbadać prawidłowość zaskarżonej uchwały niezależnie od zgłoszonych przez skarżącego zarzutów i wniosków. Odbicie takich działań powinno znajdować swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.) W zaskarżonej decyzji nie ma nawet śladu próby wykroczenia przez organ poza treść odwołania i jakiejkolwiek analizy jej ewentualnej zgodności z prawem.

Organ ograniczył się jedynie do zbadania zasadności zarzutów zawartych w odwołaniu, a z własnej inicjatywy nie podjął żadnych kroków w celu wyjaśnienia wszystkich jej aspektów (dotyczy to zbadania przede wszystkim prawidłowości innych pytań). Zasadne jest więc postawienie organowi zarzutu wadliwego sporządzenia uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), a także naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. Już same te wady dają podstawę do uchylenia obu rozstrzygnięć organów.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. odnosząc się do argumentów strony wskazał, że Minister Sprawiedliwości wskazał że, rozpoznając odwołanie skarżącego od uchwały Komisji Egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, dokonał wnikliwej analizy akt osobowych skarżącego, zwłaszcza zawartego w nich testu i karty odpowiedzi oraz całości dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem i uznał, że egzamin konkursowy na aplikację adwokacką, którego skarżący był uczestnikiem przeprowadzony został zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, szczegółowo zaś odniósł się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu. Podkreślił, iż rozpoznanie zarzutów skarżącego dotyczących konkretnych pytań testowych polegało na prawnej interpretacji zakwestionowanych pytań i wyjaśnieniu, dlaczego odpowiedź wskazana w kluczu odpowiedzi jest prawidłowa, a odpowiedź udzielona przez skarżącego nie. W tym więc zakresie działanie organu administracyjnego ograniczało się do powoływania przepisów prawa, których znajomość sprawdzał test konkursowy. Tok rozumowania organu i poczynione przez niego ustalenia, a także przepisy, na których oparł się przy wydaniu zaskarżonej decyzji, zostały całościowo przedstawione w uzasadnieniu zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. wyrażającego zasadę przekonywania, zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 75a ust. 3 Ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze poprzez wadliwą wykładnię tej normy polegającą na przyjęciu, iż postępowanie karne skarbowe i postępowanie w sprawach o wykroczenia zostały wymienione w tej normie jako dziedziny prawa, których znajomość może być kontrolowana w trakcie egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, podtrzymać należy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji twierdzenie, iż umieszczenie w teście egzaminacyjnym pytań z zakresu postępowania karnego skarbowego i postępowania w sprawach o wykroczenia uzasadnione było treścią powołanego wyżej przepisu.

Art. 75a ust. 3 Ustawy - Prawo o adwokaturze stanowi, że egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu prawa m.in. także karnego skarbowego. Podstawowym aktem prawnym z zakresu prawa karnego skarbowego jest Kodeks karny skarbowy, który obejmuje zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy proceduralne, wobec czego zupełnie niezrozumiałe i nieuzasadnione byłoby wyłączanie z zakresu prawa karnego skarbowego przepisów dotyczących postępowania karno-skarbowego. W kwestii zaś pytań dotyczących postępowania w sprawach o wykroczenia podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wywodził także, że pytania konkursowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Pytania spełniały zatem kryteria określone treścią przepisu art. 75i ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, zgodnie z którym egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, kandydat zaś może wybrać jedną odpowiedź. Jedynym wyjątkiem było pytanie nr 102, w tym jednakże przypadku możliwość udzielenia dwóch poprawnych odpowiedzi wynikła nie z wadliwej konstrukcji pytania, ale z błędu drukarskiego.

Uznał, że brak jest interesu prawnego i kwestionowano pytania o numerach129, 162 i 181, na które skarżący udzielił odpowiedzi prawidłowych, za co otrzymał punkty. Podnoszenie zarzut wadliwego sformułowania tychże pytań jest zatem niezrozumiałe. Gdyby – hipotetycznie - uznać, że pytania te zostały sformułowane wadliwie, to w żaden sposób nie zmieniłoby to otrzymanego przez skarżącego wyniku egzaminu konkursowego.

Odnośnie zaś kwestionowanych pytań o numerach 54 i 116 podtrzymał przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentację, iż kwestionowane przez skarżącego pytania zostały sformułowane w sposób nie budzący wątpliwości, że tylko jedna z trzech zaproponowanych odpowiedzi była prawidłowa i odpowiedzią tą była odpowiedź zgodna z kluczem. Podkreślił, że zadaniem osoby egzaminowanej podczas rozwiązywania testu konkursowego było wybranie spośród trzech zaproponowanych odpowiedzi tej, która jest prawdziwa w oparciu o dane zawarte tylko i wyłącznie w pytaniu bez czynienia dodatkowych założeń. Pytania oparte były na przepisach prawa, z kontekstu treści pytania i zaproponowanych odpowiedzi osoba egzaminowana mogła i powinna była wywnioskować, jaki jest sens pytania i czego ono dotyczy. Dlatego też zawarte w skardze zarzuty dotyczące niejednoznaczności kwestionowanych pytań uznał za nieuzasadnione, wynikające z niewłaściwego zrozumienia pytań i poszukiwania odpowiedzi poza ich treścią.

Co do zarzutu do pytania nr 138, że wskutek błędu pisarskiego zostało sformułowane w sposób niezgodny z brzmieniem ustawowym, co doprowadziło do zupełnego wypaczenia jego sensu, to stwierdził, że skarżący pomimo zaistniałego faktycznie w tym pytaniu błędu pisarskiego (omyłkowo zamiast sformułowania "o zamiarze wypowiedzenia" znalazło się "o zmianie wypowiedzenia") udzielił zgodnej z kluczem odpowiedzi, za co otrzymał punkt. W tej sytuacji kwestionowanie tego pytania i wnoszenie o nie branie go pod uwagę przy ustalaniu punktacji jest niezrozumiałe, brak jest bowiem w tym zakresie interesu prawnego po stronie skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

W rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości odpowiada prawu.

I. Egzamin konkursowy w którym brał udział skarżący, odbył się w roku 2006, co oznacza, że w stosunku do skarżącego miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych – dalej u.r.p. (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 ze zm.) w jej ostatecznym kształcie nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361).

Należy przede wszystkim stwierdzić, że postępowanie konkursowe jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, którego wynik ma bezpośredni wpływ na możliwość wszczęcia kolejnego postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich. Wynika to z brzmienia art. 33 ust. 1 u.r.p. stanowiącego, iż nabór na aplikację radcowską przeprowadza się w drodze egzaminu konkursowego na tę aplikację, a uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu, zgodnie z ust. 3 cyt. artykułu, uprawnia kandydata do złożenia, w przeciągu 2 lat od dnia ogłoszenia wyników konkursu, wniosku o wpis na listę aplikantów. Samo postępowanie konkursowe w stosunku do określonej osoby rozpoczyna zgłoszenie o przystąpieniu do egzaminu konkursowego na aplikację (art. 333 ust. 1 u.r.p.). Zgłoszenie nieodpowiadające warunkom formalnym określonym w ust. 2 cyt. wyżej artykułu, wymaga od przewodniczącego komisji konkursowej wezwania do usunięcia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 k.p.a. a w dalszej konsekwencji skutkuje pozostawieniem zgłoszenia bez rozpoznania – art. 333 ust. 4 i ust. 5. O tym, iż w przypadku postępowania konkursowego mamy do czynienia z samodzielnym postępowaniem administracyjnym, decyduje również możliwość uruchomienia przez kandydata faktycznej weryfikacji raz ustalonego wyniku egzaminu. Jak stanowi art. 3310 ust.1 u.r.p. wynik egzaminu konkursowego kandydata ustala, w drodze uchwały specjalnie do tego celu powołany, na podstawie art. 331 ust. 1 u.r.p. przez Ministra Sprawiedliwości, organ - komisja egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej, od uchwały której to komisji przysługuje zainteresowanemu odwołanie dotyczące wyników egzaminu do Ministra Sprawiedliwości; Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji (art. 3310 ust. 2 i art. 331 ust. 2 u.r.p.). Jak już wyżej zaznaczono, pozytywny wynik egzaminu konkursowego daje kandydatowi uprawnienie do skutecznego złożenia przez niego wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich, który to wniosek zostanie rozpatrzony pod względem spełniania przez kandydata warunków, o których mowa w art. 33 ust. 2 u.r.p. Przywołane wyżej przepisy w sposób jednoznaczny wskazują, że postępowanie konkursowe jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, w którym decyduje się czy stronie wszczynającej to postępowanie (zgłoszeniem o przystąpieniu do egzaminu) przyznane zostanie uprawnienie złożenia wniosku o wpisanie na listę aplikantów radcowskich, czy też nie. O uprawnieniu tym decyduje powołany w tym celu przez organ państwowy inny organ, od którego rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej przysługuje odwołanie. Równocześnie przepisy ustawy o radcach prawnych ani nie określają wprost tego rozstrzygnięcia jako decyzji, ani też nie precyzują trybu składania odwołania (nie ma terminu do złożenia odwołania). Tym niemniej z przywoływanych przepisów wynika, że mamy tu do czynienia z rozstrzygnięciem o charakterze decyzji administracyjnej, a w konsekwencji zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego bez konieczności stwierdzania tego w akcie prawnym.

Tak więc dla ubiegania się przez osobę zainteresowaną o wpis na listę aplikantów radcowskich, możliwość dochodzenia, w odrębnym postępowaniu administracyjnym (w drodze odwołania od uchwały komisji) ponownego ustalenia wyniku egzaminu ma kapitalne znaczenie, zważywszy iż w tak rozumianym postępowaniu od decyzji Ministra Sprawiedliwości przysługuje skarga do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. Skarżący w niniejszej sprawie skorzystał z obu tych możliwości.

II. Stosownie do art. 339 ust. 3 u.r.p. pozytywny wynik egzaminu otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 pkt.

1. Jak stanowi art. 331 ust. 3 u.r.p. egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu radców prawnych i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Skarżący zarzuca, że przepis nie obejmuje postępowania w sprawach o wykroczenia.

Po pierwsze, należy wskazać, że lektura przepisu wskazuje na to, iż jest on choć niekonsekwentnie, lecz jednak sformułowany dość jasno poprzez wyliczenie dyscyplin, gałęzi prawa, z których wiedza kandydatów na aplikantów radcowskich będzie podlegała sprawdzeniu. Ustawodawca nie wymienia dyscypliny prawa - "postępowania w sprawach o wykroczenia" jako dyscypliny odrębnej, kierując się prawdopodobnie brakiem dostatecznego teoretycznego uzasadnienia dla wydzielenia tej części prawa wykroczeń w osobną gałąź, jak też brakiem na ogół rozróżnienia tych dwóch aspektów prawa o wykroczeniach (materialnego i procesowego) w dydaktyce akademickiej.

Po drugie, wydaje się zupełnie pozbawione uzasadnienia, twierdzenie że od kandydata na aplikanta radcowskiego wymaga się wiedzy szerszej tj. umiejętności procedury karnej czyli postępowania w sprawach przestępstw – zbrodni i występków, a nie wymaga się wiedzy z zakresu postępowania w sprawach mniejszej wagi w sprawach wykroczeń, wymagając znawstwa samej problematyki wykroczeń.

2. Wypada podkreślenia, że sąd administracyjny nie może być i nie jest trzecią instancją, która władna jest dokonać sprawdzenia testu. Jak na wstępie uzasadnienia podkreślono, sąd uprawniony jest jedynie do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym. W przypadku dokonywania kontroli decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanych na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 3310 ust. 2 u.r.p. Sąd ma w pierwszym rzędzie zbadać, czy organ uczynił zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc czy dokonał powtórnej analizy akt sprawy pod kątem ustalonego, a kwestionowanego przez stronę postępowania (kandydata) wyniku egzaminu. Sąd ma za zadanie sprawdzić, czy to powtórne rozpatrzenie sprawy nie ma charakteru pozornego, skrótowego, pobieżnego, czy nie zawiera sprzeczności albo oczywistych błędów, gdy idzie o ocenę zgromadzonych dowodów.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organowi nie można postawić zarzutu, że sprawę załatwił z naruszeniem norm procesowych. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organ przeanalizował całość dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem i nie stwierdził, iż w sprawie miały miejsce uchybienia, które zaważyły na indywidualnym wyniku konkursu. Nie można mieć zastrzeżeń do organu, że w obszernych wyjaśnieniach odniósł się wyłącznie do kwestii wskazywanych przez skarżącego jako wadliwych i działających na jego niekorzyść, bowiem skarżący w sposób jednoznaczny postawił zarzuty w złożonym organowi odwołaniu, czym ukierunkował jego działania.

Co do warstwy merytorycznej zarzutów, wypada zauważyć, że mimo iż brak jest podstaw do dokonania zbadania przez sąd, czy prawidłową jest odpowiedź zakreślona w kluczu odpowiedzi, czy też odpowiedź udzielona przez skarżącego, to jednak z uwagi na to, że skarga oparta jest na takich właśnie zarzutach, nie może być Sądowi obojętna pod względem treści. Oznacza to, że odpowiedź, która jest oczywiście wadliwa, choć ujęta jest we wzorniku odpowiedzi jako prawidłowa, nie może być akceptowana przez organ sprawdzający test egzaminacyjny i nie może konsekwentnie być honorowana przez Sąd w razie pominięcia przez organ tej wadliwości.

Skarżący twierdzi, że przepis ten nie może mieć zastosowania, natomiast przeciwnego zdania jest Minister Sprawiedliwości, który szczegółowo uzasadnia swoje stanowisko. W sytuacji szczegółowego uzasadnienia przez organ (z powołaniem się na przepisy K.s.h. i komentarz do nich) stanowiska, iż to właśnie odpowiedź oznaczona numerem "B" jest prawidłowa, brak jest podstaw do zakwestionowania przez sąd administracyjny takiej odpowiedzi jako wadliwej procesowo, bo wyłącznie z tego powodu można byłoby uwzględnić skargę w tej części.

3. Sąd nie podzielił również przekonania skarżącego, co do tego że wskazane pytania zawierają dwie możliwe prawidłowe odpowiedzi zamiast jednej, a pytanie nr 109 nie zawiera żadnej prawidłowej odpowiedzi, albo prawidłowa jest odpowiedź "A". Stosownie do art. 339 ust. 1 u.r.p. test podlegający rozwiązaniu na egzaminie konkursowym składać się ma z 250 pytań, zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Skarżący stwierdził, iż we wskazanych przypadkach przepis ten został naruszony, przez co nie uznane zostały skarżącemu odpowiedzi tak samo prawidłowe, jak te wskazane we wzorniku. Podkreślił, że na udzielenie prawidłowej odpowiedzi zasadniczy wpływ ma uważna lektura pytania. Pytania sformułowane są sposób ogólny, nie podając sytuacji szczególnej regulowanej tym aktem, odpowiedź musi być dostosowana do pytania i odnosić się ma do takiej sytuacji ogólnej. Organ w sposób w miarę jasny wyjaśnił stronie dlaczego wskazane w kluczu odpowiedzi są jedynymi prawidłowymi odpowiedziami. Jeśli więc odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji, nie opisanej w danym pytaniu testu konkursowego to znaczy, że nie będzie to odpowiedź prawidłowa na pytanie nr 202 i wcale nie oznacza to, że test został sformułowany w sposób naruszający przepis art. 339 u.r.p.

Należy zwrócić uwagę, że dwie z trzech odpowiedzi na pytanie testowe są zazwyczaj częściowo poprawne, natomiast trzecia z nich wyczerpuje dopiero pełną poprawność. Gdyby test zawierał dwie całkowicie niepoprawne odpowiedzi, a jedynie trzecia odpowiedź byłaby poprawna, to nie spełniłby swojej roli polegającej na sprawdzeniu zarówno wiedzy kandydata jak i umiejętności logicznego myślenia, właściwego wykorzystania zdobytej wiedzy.

Stąd Sąd podzielił argumentacje organu zawartą w zaskarżonej decyzji także co do dalszych zarzutów związanych np. z pytaniem nr 109 ("W cywilnym postępowaniu uproszczonym, powództwo wzajemne: A. jest dopuszczalne, B. jest dopuszczalne, pod warunkiem, że zgłoszone zostało w odpowiedzi na pozew, C. Jest dopuszczalne, jeżeli roszczenia nadają się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym"), gdzie prawidłową odpowiedzią, jak wskazuje organ, zgodnie zresztą z kluczem odpowiedzi, jest odpowiedź "C" znajdująca swoje uzasadnienie wprost w treści art. 5054 § 2 k.p.c. Organ jednoznacznie wyjaśnił, że odpowiedzi udzielonej przez skarżącego nie można uznać za poprawną, ponieważ powództwo wzajemne w postępowaniu uproszczonym nie jest dopuszczalne bez żadnych ograniczeń, a jedynie pod pewnym warunkiem określonym w kluczu odpowiedzi . Również w przypadku tego pytania stanowisko skarżącego uzasadnione może być jedynie nie dość dokładną analizą pytania postawionego w teście. Wyjaśnienie organu co do prawidłowości odpowiedzi nr "C" nie budzi wątpliwości natury procesowej.

III. Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zaskarżoną decyzją, a już w żadnym razie nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, jak to utrzymuje skarżący. Uzasadnienie decyzji Ministra spełnia, w ocenie Sądu, wymogi art. 107 § 3 k.p.a. w szczególności w części odnoszącej się do podniesionych konkretnych zarzutów i w tej mierze braki uchwały Komisji Egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu pana M. G. zostały naprawione przez organ odwoławczy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.