Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 729/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 3 i pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 142
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. w sprawie ze skargi "A" S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzewa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 90 ust. 1, art. 85 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 2, 3. 4, 5, 7, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.) art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz.U. z 2016 r., poz. 2249) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1354) i art. 402 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 519 ze zm.), wymierzył firmie "A" S.A. z siedzibą w K., Oddział w B., administracyjną karę pieniężną w wysokości 59.468,96 zł za zniszczenie 9 drzew rosnących w pasie czynnych linii elektroenergetycznych w obrębie pasa drogowego drogi publicznej ul. [...] w K. na działce nr 1, będącej własnością Gminy S. W kolejnych punktach decyzji zawarł wykaz zniszczonych drzew wraz z danymi do obliczenia administracyjnej kary pieniężnej i wysokością tej kary dla poszczególnych egzemplarzy oraz umorzył karę administracyjną za zniszczenie drzew wymienionych w tabeli pod poz. 3-9 w łącznej wysokości 45.621,72 zł, z uwagi na fakt, że drzewa te, pomimo iż stopień ich zniszczenia nie wykluczał zachowania przez nie żywotności, nie zachowały jej z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego. Podał też, że termin płatności kwoty równej 70% wysokości administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew wymienionych w tabeli pod pozycjami lp. 1-2 (świerk pospolity o obwodzie 77 cm, sosna czarna o obwodzie 58 cm, tj. 9.693,07 zł odracza się na okres 5 lat od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Z kolei kwotę równą 30% wysokości administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew wymienionych w tabeli pod pozycjami Lp. 1-2, tj. 4.154,17 zł należy wpłacić na podany w decyzji rachunek bankowy w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu podano m. in., że nastąpiło zniszczenie drzew rosnących w pasie drogowym, spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Zostało to potwierdzone dokumentacją fotograficzną przedstawiającą, że usunięto w zdecydowanej części korony drzew, pozostawiając tylko ich dolne fragmenty i fragmenty pni. W piśmie z dnia 19 listopada 2015 r. Prezes firmy "B" Sp. z o.o. przyznał, że na zlecenie "A" S.A. jego Spółka prowadziła w okresie miesiąca [...] r. prace związane z przycinką drzew na stacji transformatorowej nr [...] "K." OSP. Według informacji udzielonych przez świadka, obcięcia koron drzew dokonano prawdopodobnie na przełomie [...] r. Opinia dendrologiczna, stanowiąca dowód w sprawie, zweryfikowała gatunki i obwody pni 9 drzew mierzone na wysokości 130 cm. Wyjaśniono powody częściowego umorzenia orzeczonej kary oraz jej odroczenia na okres 5 lat.

Odwołania od powyższej decyzji złożyła zarówno "A" S.A. w K., jak i "B" Sp. z o.o. w S.

W pierwszym odwołaniu, reprezentowana przez pełnomocnika "A" S.A. zaskarżyła wydaną w sprawie decyzję w zakresie, w jakim kara pieniężna nie została umorzona przez organ i uznana jako należna do zapłaty w pkt 3 i 4 zaskarżonej decyzji. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji - jako wadliwej, naruszającej art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 i art. 12 oraz art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.0. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Z kolei w odwołaniu wniesionym przez spółkę "B", jej pełnomocnik wniósł i o uchylenie zaskarżonej decyzji w części (tj. dotyczącej nieumorzenia postępowania co do drzew wymienionych w punkcie 1 decyzji i wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości 13.847,24 zł) i umorzenie postępowania administracyjnego w całości. W motywach podniósł, że organ dokonał niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego bezpodstawnie przypisując stronie odwołującej się odpowiedzialność za zniszczenie drzew oraz uznając, że w wyniku przycinki doszło do zniszczenia dwóch drzew. W toku postępowania nadal nie rozstrzygnięto istotnej okoliczności, tj. kto dokonał przycięcia asymilacyjnego drzew wskazanych w decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej decyzją z dnia

[...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło powyższą decyzję w całości i orzekło o wymierzeniu firmie "A" S.A. z siedzibą w K., Oddział w B., administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 29.450 zł za zniszczenie 9 drzew rosnących w pasie czynnych linii elektroenergetycznych w obrębie pasa drogowego drogi publicznej ul. [...] w K. na dz. nr 1 będącej własnością Gminy S. Nadto w punktach orzeczono o umorzeniu części naliczonej kary oraz odroczeniu płatności pozostałej części kary na okres 5 lat od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu podano m. in., że w rozpatrywanej sprawie fakt wykonywania prac przez wyspecjalizowaną firmę nie wyłącza odpowiedzialności posiadacza nieruchomości bądź właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 §1 Kodeksu cywilnego, na której rośnie drzewo, jeżeli wiedział on o tych działaniach i się na nie godził. Dla tego rodzaju odpowiedzialności administracyjnej o charakterze obiektywnym nie jest konieczne osobiste działanie posiadacza nieruchomości, gdyż ponosi on także odpowiedzialność za takie czynności osób trzecich, na które się godził lub zlecał ich wykonanie. Karę za zniszczenie siedmiu drzew umorzono ze względu na to, że zostały zniszczone przez nieznanych sprawców w trakcie prowadzenia postępowania przez organ pierwszej instancji.

W wyniku skargi "A" S.A na powyższą decyzję, rozpatrujący sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 1100/17 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że administracyjna kara pieniężna została nieprawidłowo nałożona na firmę "A" S.A. z siedzibą w K., Oddział w B., gdyż oddział nie jest przedsiębiorcą i nie ma samodzielnego bytu prawnego, przez co nie może być adresatem obowiązków i nakładanych kar administracyjnych. Uznał przy tym, iż powyższe uchybienie nie jest przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego bowiem oddział mieści się w strukturze konkretnego przedsiębiorcy, którego dotyczyło postępowanie. Jest to jednak uchybienie dotyczące ustalenia i oznaczenia strony z art. 107 §1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Strona powinna być oznaczona prawidłowo, by można było wymagać od niej realizacji obowiązku wynikającego z decyzji oraz by można było decyzję ewentualnie wyegzekwować.

Wskazano ponadto, że decyzja organu pierwszej instancji była zaskarżona w części, wobec tego Kolegium winno precyzyjnie ustalić zakres swego orzekania i go uzasadnić. Uchylenie całej decyzji (i orzeczenie reformatoryjne) w pewnych sytuacjach jest możliwe, nawet gdy odwołanie kwestionuje ją jedynie częściowo, jednak wymaga to uzasadnienia i wskazania na niepodzielność rozstrzygnięcia. Zwrócono uwagę, że protokół oględzin drzew z dnia [...] r. zawiera dane takie jak np. gatunek zniszczonych drzew, obwód pnia, przybliżoną datę i okoliczności dokonania cięć. Wobec tego zarzut skargi, że informacji tych brakuje, jest nieuzasadniony.

Na marginesie Sąd stwierdził, według orzecznictwa "Jeżeli jeden podmiot wydał zlecenie usunięcia, czy zniszczenia drzew innemu podmiotowi, wtedy kara pieniężna nakładana jest na podmiot zlecający." (odwołano się w tym miejscu do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 29 stycznia

2015 r., sygn. akt II SA/Lu 348/14). Podkreślono, że wydanie takiego rozstrzygnięcia wymaga oczywiście spełnienia dalszych przesłanek, a przede wszystkim prawidłowych ustaleń faktycznych i prawidłowego dookreślenia strony postępowania. Kwestia oznaczenia podmiotu odpowiedzialnego będzie więc przedmiotem dalszych czynności wyjaśniających. Ewentualnie ukaranie takiego podmiotu zlecającego nie wyklucza roszczeń regresowych wobec wykonawcy.

W wyroku zaznaczono, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien na podstawie całokształtu materiału dowodowego ustalić wszystkie przesłanki wymierzenia kary, podmiot odpowiedzialny za naruszenie przepisów oraz prawidłowo go oznaczyć.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i ust. 4a, a także art. 87a ust. 5 i art. 89 ust.1 ustawy o ochronie przyrody uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekło o wymierzeniu firmie "A" S.A. z siedzibą w K. przy ul. [...], administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 29.450 zł za zniszczenie 9 drzew rosnących w pasie czynnych linii elektroenergetycznych w obrębie pasa drogowego drogi publicznej ul. [...] w K. na dz. nr 1 będącej własnością Gminy S. Nadto w punktach Kolegium wskazało:

1. wysokość zniszczonych drzew wraz z danymi do obliczenia administracyjnej kary pieniężnej i wysokością tej kary dla poszczególnych egzemplarzy przedstawia tabela (jak w decyzji);

2. administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzew wymienionych w tabeli pod pozycjami od 3-9 w łącznej wysokości 22.700 zł umarza się z uwagi na fakt, że drzewa te pomimo, iż stopień ich zniszczenia nie wykluczał zachowania przez nie żywotności nie zachowały jej z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego;

3. termin płatności kwoty za zniszczenie drzew wymienionych w tabeli pod pozycjami od 1-2 (świerk pospolity o obwodzie 77 cm i sosna czarna o obwodzie 58 cm), tj. 6.750 zł odracza się na okres 5 lat od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W przypadku niezachowania przez drzewa żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego karę należy wpłacić na podany rachunek bankowy.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że z zgodnie z ustaleniami zniszczenie drzew polegało na niewłaściwym wykonaniu prac w obrębie ich korony, wykonanych niezgodnie z normami wynikającymi z ustawy o ochronie przyrody, jak również naruszeniem warunków umowy (z dnia [...] r.) zawartej pomiędzy spółką "B" z firmą "A" SA Oddział w B.

Zdaniem organu odwoławczego fakt wykonania prac przez wyspecjalizowaną firmę nie wyłącza, określonej w art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody odpowiedzialności posiadacza nieruchomości bądź właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, na której rośnie drzewo, jeżeli wiedział on o tych działaniach i się na nie godził. W niniejszej sprawie, gdy na podstawie ustalonego stanu faktycznego wynika, że Spółka "B" działała na zlecenie "A" SA, zasadnym było zastosowanie wymienionego powyżej przepisu. Stosownie więc do wskazań zawartych w wyroku z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 1100/17 kara została wymierzona spółce akcyjnej "A" w K.

Organ wyjaśnił również, że mimo, iż odwołanie wniesiono jedynie w zakresie pkt 3 i pkt 4 decyzji organu pierwszej instancji, to organ odwoławczy obowiązany był uchylić ją w całości, ponieważ na skutek zmiany przepisów regulujących wymierzanie wysokości opłat w dacie orzekania przez Kolegium, zmieniła się także wysokość opłat za poszczególne drzewa wskazana w tabeli w pkt 1 uchylanej decyzji, będąca podstawą do wyliczenia kary w pkt 3 i pkt 4 decyzji.

Następnie organ zacytował regulację poszczególnych przepisów ustawy o ochronie przyrody określających wysokość kary pieniężnej, termin jej uiszczenia, oraz odroczenia płatności, odnosząc ją do stanu faktycznego sprawy. Wyjaśnił ponadto przyczynę umorzenia postępowania w pkt 2 decyzji.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach firma "A" S.A. z siedzibą w K., reprezentowana przez pełnomocnika. Wniosła o uchylenie tej decyzji oraz umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Alternatywnie zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze zawarte zostały zarzuty:

- wadliwego określenia danych strony skarżącej - wskazanie nieaktualnego adresu siedziby;

- naruszenie przepisów o doręczeniach poprzez doręczenie decyzji na adres prywatny pełnomocnika strony skarżącej, jakim nigdy w sprawie się nie posługuje oraz jego pozyskanie i użycie z naruszeniem dóbr tego pełnomocnika wedle regulacji rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE;

- wadliwe przyjęcie istnienia adekwatnego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy zawarciem umowy o wycinkę drzew, a szkodą, poprzez nieuprawnione przyjęcie, że podmiot dokonujący wycinki w zakresie zastosowanych sposobów wycinki działał zgodnie z umową stron, a nie z przekroczeniem jej zakresu oraz przyjęciem, że istnieje związek przyczynowo skutkowy pomiędzy zachowaniem się właściciela urządzeń, pod jakimi była prowadzona wycinka a zniszczeniem drzew;

- niewykonania zaleceń zawartych w wyroku z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt

II SA/Gl 1100/17 poprzez niedokonanie właściwych ustaleń faktycznych z udziałem stron i przyjęcie, że strona skarżąca wydała podmiotowi dokonującemu wycinki drzew polecenie ich zniszczenia. Zaakcentowano, że umowa stron wyraźnie nakłada obowiązek dokonania wycinki zgodnie z przepisami prawa, sztuką ogrodniczą

i wiedzą dendrologiczną, co nie może być utożsamianie z odpowiedzialnością zleceniodawcy za delikt zleceniobiorcy.

Nadto, wskazano na naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

- art. 84, art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody poprzez uznanie, że strona skarżąca wydała polecenie zniszczenia drzew;

oraz przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, art. 8, art. 11, art. 12, art. 77 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, braku zadziałania w sprawie wnikliwie szybko oraz zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego,

- a także naruszenie ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów poprzez niespełnienie wymogów wynikających z ustawy przez sporządzony w sprawie protokół oględzin miejsca wycinki, który stał się podstawą do wymierzenia kary.

Rozwijając treść zarzutów skargi pełnomocnik wskazał, że strona skarżąca nie powinna być adresatem zaskarżonej decyzji jako posiadacz służebności użytkujący urządzenia liniowe, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego. Wyłączenie odpowiedzialności ukaranego następuje bowiem, gdy wycinka czy usunięcie drzew nastąpiło bez jego wiedzy i zgody, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Zdaniem pełnomocnika, organ nie ustalił, kto faktycznie usunął drzewa, kto wydał polecenie przycięcia ich niezgodnie ze sztuką i na czyje zlecenie, a takowego nie składała strona skarżąca. Organ nie wskazał, którzy świadkowie zeznali, że czynności takich dokonała strona skarżącą lub podmiot działający na jej zlecenie. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że zawarta w dniu [...] r. umowa dotyczyła nie tylko robót pod liniami opisanymi decyzją, ale wszelkich prac tego rodzaju na obszarze działania Oddziału w B. Organ, zaś dowolnie, bez umocowania w materiale dowodowym przyjął, że to osoby działające na zlecenie strony skarżącej dokonały nieprawidłowej przycinki i zniszczenie drzew jest skutkiem prowadzenia tych prac. Wytknięto organowi, że pominął fakt, iż przedstawiciel wykonawcy przycinki drzew wnioskował do organu w trakcie oględzin w dniu [...] r.

o uwzględnienie, że przycinka drzew nie dotyczyła szeregu innych drzew okazanych na wizji, niekolidujących z linią i nie można im przypisać odpowiedzialności za przycinkę innych drzew i w innym terminie niż objętych pismem z dnia [...] r. nr [...]. Wskazano także na wnioskowany dowód z opinii biegłego. Zdaniem pełnomocnika nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem strony skarżącej lub podmiotu działającego w ramach zlecenia prac a wycinką drzew, a organ nadal nie ustalił, kto faktycznie dokonał zniszczenia drzew opisanych decyzją oraz czy żywotność drzew została zachwiana wskutek działania podmiotu dokonującego przycinki czy też jest skutkiem zmian środowiskowych, chorobowych drzew lub podmiotów, za jakie strona skarżąca nie ponosi odpowiedzialności.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i wskazując na niezasadność zawartych w niej zarzutów, podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Według organu, istnieje związek przyczynowoskutkowy pomiędzy zachowaniem właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, a zniszczeniem drzew, na co wykazuje umowa pomiędzy stroną skarżącą a podmiotem wykonującym przycinkę oraz opinia biegłego. Kolegium odniosło się również do kwestii doręczenia decyzji na adres nieoznaczony w odwołaniu, zwracając uwagę m.in., że adres ten figuruje w CEIDG i został on upubliczniony na innych stronach internetowych, gdzie widnieją informacje o działalności pełnomocnika, wobec tego prawa i wolności pełnomocnika jako osoby fizycznej w kontekście wskazanego przez niego rozporządzenia nie zostały naruszone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188), stanowiąc, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 tej ustawy sądy te rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Mając na uwadze powyższe trzeba stwierdzić, że kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku- Białej zgodna jest z prawem.

W ocenie Sądu organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy sprawy oraz zastosował i wyjaśnił zastosowanie właściwych przepisów prawa, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia kontrolowanej decyzji.

Materialnoprawną podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 88 ust. 1 pkt. 3 i pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 o ochronie przyrody (t.jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 142), który przewiduje kary za zniszczenie drzew lub krzewów (w znaczeniu nadanym tym pojęciom w przepisach dotyczących zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów), albo ich usunięcie bez wymaganego zezwolenia. W myśl tego przepisu wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu i za uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, Sąd uznał, że bezzasadnie strona skarżąca zarzuciła wadliwe ustalenie stron postępowania. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że do zniszczenia drzew doszło w wyniku niewłaściwego wykonania prac w obrębie korony drzew, w związku z prowadzeniem prac pod linią energetyczną należącą do skarżącej "A" S.A Oddział w B. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że spółka dokonywała tych czynności przez "B" Sp. z o.o. w S. na podstawie umowy zawartej w dniu [...] r. Zgodnie z tą umową firma "B" wykonywała usługę polegającą na wycince i przycince drzewostanu znajdującego się wokół linii elektroenergetycznej nN na obszarze działania "A" S.A. Oddział w B., w tym także w obrębie pasa drogowego drogi publicznej ulicy [...] w K., gdzie jak ustalono była kolizja drzew z linią energetyczną. Na podstawie przeprowadzonych oględzin biegły ustalił, iż wyniku dokonanych cięć w koronach drzew doszło do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, co według zapisowi art. 87a ust. 5 ustawy stanowi zniszczenie drzewa. Zakres dozwolonych prac w obrębie korony drzewa określa bowiem przepis art. 87a ust. 2, zgodnie z którym prace takie nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych czy utrzymać uformowanie kształtu korony drzewa, bądź przewrócenia statyki drzewa, czego w niniejszym przypadku nie stwierdzono.

Na podstawie art. 88 cytowanej ustawy wymierzana jest kara pieniężna za zniszczenie drzewa, a zgodnie z ust. 2 kara ta nakładana jest na posiadacza nieruchomości albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego albo na inny podmiot jeżeli działał bez zgodny posiadacza nieruchomości.

W ocenie składu orzekającego podzielić trzeba stanowisko organów, iż fakt wykonywania prac przez wyspecjalizowaną firmę nie wyłącza odpowiedzialności posiadacza nieruchomości bądź właściciela urządzeń o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli wiedział on o tych działaniach i się na nie godził.

W realiach niniejszej sprawy prowadząca przecinkę drzew po liniami energetycznymi Spółka "B" prowadziła je na podstawie umowy zawartej z firmą "A" SA. Działała zatem na zlecenie "A" S.A. Zasadnym zatem było zastosowanie w sprawie art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody i nałożenie kary pieniężnej na zlecającą usługę firmę. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie i doktrynie, gdzie podkreśla się, iż nie ma żadnych podstaw do wymierzania kar osobom lub podmiotom działającym w imieniu i na rachunek zlecającego. Jeżeli bowiem w praktyce zniszczenie drzew było efektem wadliwie przeprowadzonych zabiegów pielęgnacyjnych to zlecającemu przysługiwać będą ewentualne roszczenia regresowe do podmiotu naruszającego warunki umowy (jeżeli do tego doszło). Nie daje to jednak podstawy wymierzenia mu kary, gdyż podmiot ten nie działał we własnym imieniu i na własny rachunek (zob. Komentarz K Gruszeckiego do ustawy).

Wielokrotnie też podkreślano w orzecznictwie, że do tego rodzaju odpowiedzialności administracyjnej o charakterze obiektywnym nie jest konieczne osobiste działanie posiadacza nieruchomości czy właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, gdyż ponoszą oni także odpowiedzialność za czynności osób trzecich, na które się godziły lub zlecały ich wykonanie (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 329/08, czy z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 448/11).

Nie można też uznać za zasadny zarzutu nie wykonania zaleceń zawartych w wyroku tut. Sądu z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 1100/17. Stosując się bowiem do tych wiążących zaleceń organ odwoławczy wyjaśnił uchylenie w całości kwestionowanej tylko częściowo w odwołaniu decyzji organu pierwszej instancji. Skoro bowiem zmieniły się przepisy ustawy na podstawie której orzekał organ pierwszej instancji, organ drugiej instancji zobowiązany był uwzględnić ten fakt w swoim orzeczeniu. Zgodnie bowiem z przepisem przejściowym ustawy zmieniającej ustawę o ochronie przyrody od dnia 17 czerwca 2017 r. ustawodawca nakazał stosować przepisy ustawy zmienionej niezalenie do tego kiedy postępowanie zostało wszczęte. Dlatego też zasadnie orzekające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości, a to wobec zmiany przepisów regulujących wysokość wymierzanych opłat. Wysokość ta była bowiem podstawą do naliczenia kary w punktach 3 i 4 kwestionowanej przez stronę skarżącą decyzji. Przedmiotowa kara wyliczona została zgodnie art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z decyzją organ odwoławczy w punkcie 2 decyzji umorzył karę w wysokości 22.700 zł z uwagi na fakt, że wskazane w tabeli drzewa pomimo, iż stopień ich zniszczenia nie wykluczał zachowania przez nie żywotności, nie zachowały jej z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego, a w punkcie 3 decyzji odroczył karę w wysokości 6,750 zł na okres 5 lat od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, zgodnie z zapisem ust. 4 art. 88 ustawy. Jakkolwiek bowiem zasadą jest - w myśl ust. 3 cytowanego przepisu, że uiszczenie nałożonej kary następuje w terminie 14 dni od dnia ostateczności decyzji, to w punkcie 4 ustawodawca przewidział odroczenie tego terminu na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności. Zgodnie zaś z punktem 6 kara ta jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu lub braku żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego. Wobec ustalenia na podstawie opinii dendrologicznej oraz dokumentacji zdjęciowej, że w przypadku dwóch drzew - świerka pospolitego i sosny czarnej, wykonane zabiegi nie wykluczają zachowania przez nie żywotności zasadnie termin uiszczenia kary odroczona na okres 5 lat. Nie można też zakwestionować tego, że wobec zniszczenia w trakcie prowadzonego postępowania pozostałych siedmiu drzew przez nieznanych sprawców, karę w tym zakresie umorzono.

W zakresie zarzutu wadliwego określenia danych strony skarżącej poprzez wskazanie nieaktualnego adresu siedziby strony oraz naruszenia przepisów o doręczeniach decyzji pełnomocnikowi strony Sąd nie uznał ich za zasadne. Nawet jeśli doręczenie dla pełnomocnika skierowane zostało omyłkowo na adres kancelarii a nie oznaczony w odwołaniu adres do doręczeń, nie można uznać, iż było to istotne uchybienie uniemożliwiające stronie prawidłowe korzystanie z przysługujących jej praw. Strona została powiadomiona i prawidłowo skorzystała z przysługujących jej prawa, wnosząc odwołanie, a następnie skargę do sądu administracyjnego. Nie zostały też naruszone przepisy przytoczonego w skardze rozporządzenia. Wbrew stanowisku strony skarżącej przeprowadzone postępowanie nie naruszyło przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy przeprowadziły postępowanie w uwzględnieniem art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, podejmując wszelkie czynności prowadzące do zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego. Następnie wykorzystały zgromadzony materiał do sporządzenia wyczerpującego uzasadniani kwestionowanej decyzji, odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy przy tym podnieść, że już w poprzednim wyroku Sąd stwierdził, że kwestionowany przez skarżącą protokół oględzin drzew z dnia [...] r. zawiera wszystkie wymagane elementy, tzn. gatunek zniszczonego drzewa, obwód pnia, przybliżoną datę i okoliczności dokonania cięcia, stąd zarzut, iż informacji tych brakuje jest nieuzasadniony.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekła jak w sentencji