Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 709/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 53 par. 2 b, art. 149
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2021 r. sprawy ze skargi W.S. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku W.S. z dnia [...] marca 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. przyznaje od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz W.S. sumę pieniężną w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] marca 2017 r., który wpłynął do organu w dniu [...] marca 2017 r., W. S. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 708 z późn. zm.) – zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, o wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. organ, powołując się na art. 36 K.p.a., poinformował wnioskodawcę, że jego sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 K.p.a., co wynika z konieczności dokonania wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, a to z kolei wymaga podjęcia szeregu czynności wyjaśniających.

Organ podniósł przy tym, że musi wystąpić do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o stosowne informacje dotyczące wnioskodawcy. Ponadto ustalenia wymaga, czy wnioskodawca podlega regulacjom ustawy zaopatrzeniowej (art. 15c, art. 22a, art. 24a), a w przypadku potwierdzenia powyższego konieczne będzie wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Ponadto niezbędne będzie wystąpienie do formacji, w których pełnił służbę, lub jej następcy prawnego, z prośbą o weryfikację okresów służby pod kątem ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W związku z powyższym organ podał, że rozpatrzenie wniosku będzie możliwe po zebraniu ww. dowodów, co powinno nastąpić do dnia [...] września 2017 r.

Jednocześnie pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. organ zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o stosowne informacje dotyczące wnioskodawcy.

Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA odpowiedział na powyższe wystąpienie organu pismem z dnia [...] maja 2017 r., w którym poinformował, że W.S. ma ustalone prawo do emerytury, został zwolniony ze służby w Komendzie Miejskiej Policji w [...] w dniu [...] września 2012 r. Do emerytury zaliczono okresy wymienione w załączniku do ww. pisma. Jednocześnie poinformowano, że w przypadku wydania przez ZER MSW decyzji o zmianie wysokości świadczenia na podstawie art. 15c lub 22a ustawy zaopatrzeniowej, jej kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem wraz z poświadczoną kopią Informacji IPN o przebiegu służby, zostaną bezzwłocznie przekazane na potrzeby prowadzonego postępowania w trybie art. 8a ww. ustawy.

Następnie, przy piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. ZER MSWiA przesłał organowi potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury, w związku z otrzymaną z IPN informacją, o pełnieniu przez W. S. służby na rzecz totalitarnego państwa w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej wraz z poświadczoną kopią Informacji IPN o przebiegu służby wnioskodawcy.

Przy kolejnym piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. ZER MSWiA przesłał organowi kopię zestawienia wysługi lat W. S.

W związku z otrzymaniem powyższych informacji, organ pismami datowanymi na [...] września 2017 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji oraz do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby wnioskodawcy.

Jednocześnie pismem z dnia [...] września 2017 r. organ, powołując się na art. 36 K.p.a., poinformował wnioskodawcę, że jego sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w poprzednim piśmie. Organ poinformował ponadto wnioskodawcę o podjętych czynnościach wyjaśniających wskazując, że rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do dnia 26 stycznia 2018 r.

Przy piśmie z dnia [...] listopada 2017 r., Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu przekazał organowi kopie z akt osobowych dotyczące przebiegu służby W. S. Jednocześnie poinformował, że w aktach odnaleziono dokumenty dotyczących służby po dniu 12 września 1989 r. (w załączeniu).

Pismem z [...] grudnia 2017 r. W. S. wniósł do organu ponaglenie na podstawie art. 37 § 1 K.p.a. zarzucając, że pomimo upływu terminu do rozpoznania wniosku, o którym mowa w art. 35 § 3 K.p.a. Minister nie odniósł się do jego treści.

W odpowiedzi na to wystąpienie, organ pismem z [...] stycznia 2018 r. poinformował wnioskodawcę, że sprawa z jego wniosku powinna zostać załatwiona w terminie przewidzianym w poprzednim piśmie oraz, że organ obecnie nadal oczekuje na informacje z Policji dotyczące przebiegu służby wnioskodawcy.

Komenda Głowna Policji, przy piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r., przedstawiła informacje dotyczące przebiegu służby wnioskodawcy. Na podstawie zebranego materiału Komendant Główny Policji ocenił, że W. S. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji na co wskazują opinie służbowe oraz wnioski o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe.

Jednocześnie poinformowano, że w analizowanych materiałach nie stwierdzono kar dyscyplinarnych, brak jest również dokumentów potwierdzających udział wnioskodawcy w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Pismem z [...] stycznia 2018 r. ZER MSWiA poinformował organ, że W. S. złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. o ponownym ustaleniu emerytury oraz, że akta emerytalno-rentowe wraz z odwołaniem zostały skierowane na drogę postępowania sądowego.

Pismem z [...] lutego 2018 r. organ poinformował wnioskodawcę, że w sprawie została zebrana dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, a w celu realizacji uprawnień strony z art. 10 i art. 81 K.p.a. może zapoznać się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma.

Kolejnym pismem z [...] marca 2019 r. organ, powołując się na art. 36 K.p.a., poinformował wnioskodawcę, że jego sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w poprzednim piśmie, co wynika z konieczności dokonania wszechstronnej i wnikliwej analizy przedmiotowej sprawy. Jednocześnie, stosownie do treści art. 36 § 1 K.pa. organ poinformował wnioskodawcę, że rozpatrzenie przedmiotowego wniosku powinno nastąpić do 30 września 2019 r.

Następnym pismem z [...] kwietnia 2020 r. organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie kopii kompletnych akt osobowych o sygn. akt [...] dotyczących przebiegu służby W. S.

W odpowiedzi na powyższe wystąpienie Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu przesłał organowi przy piśmie z dnia [...] maja 2020 r. płytę CD zawierającą kopię akt osobowych o sygn. akt [...] dotyczących W. S.

W piśmie z dnia [...] września 2020 r. W. S. skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie rozpoznania jego wniosku złożonego na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu skargi przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie podkreślając, że mimo, iż organ zakreślał kolejne terminy załatwienia sprawy, to do dnia wniesienia skargi skarżący nie otrzymał decyzji organu będącej odpowiedzią na jego wniosek. Jednocześnie zaznaczył, że w dniu [...] grudnia 2017 r. skierował do organu ponaglenie na które organ odpowiedział, że nie dopuścił się w sprawie naruszeń prawa.

Skarżący zaznaczył, że pomimo poinformowania go przez organ pismem z [...] lutego 2018 r. o zebraniu dokumentacji niezbędnej do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, czyli wydania decyzji kończącej postępowanie oraz rezygnacji przez niego z prawa zapoznania się z aktami postępowania, postępowanie nie zostało zakończone wydaniem decyzji ,a pismem z [...] marca 2019 r. organ poinformował go, że rozpatrzenie jego wniosku powinno nastąpić do [...] września 2019 r. Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. organ zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o przedstawienie jego kompletnych akt osobowych o sygn. [...], powołując się na swoje wcześniejsze pismo z dnia [...] listopada 2017 r. sygn. [...]. Skarżący dodał, że nie otrzymał kopii ww. pisma nawet do wiadomości. Natomiast postępowanie organu uznał za niezrozumiałe w sytuacji, gdy organ dysponował informacjami o przebiegu jego służby uzyskanymi także z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA, a przesłanymi pismem z dnia [...] lipca 2017 r.

Skarżący zarzucił więc organowi nieuzasadnioną bezczynność oraz bezpodstawne przedłużenie terminu dla prowadzenia postępowania. Podkreślił, że od dnia wpłynięcia wniosku minęły 42 miesiące, stąd też uchybienie przepisowi art. 35 § 3 K.p.a. jest oczywiste i nie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy. W ocenie skarżącego organ działał w sposób wyjątkowo opieszały, pomimo że był zobowiązany rozpatrzyć sprawę wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Zdaniem skarżącego, nie stanowią natomiast żadnego usprawiedliwienia kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt, ponieważ wykonywano je w sposób opieszały.

Podnosząc powyższe zarzuty W. S. wniósł o:

1) wydanie wyroku zobowiązującego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpoznania jego wniosku z dnia [...] marca 2017 r. w terminie miesiąca od daty jego wydania po uprzednim uprawomocnieniu się,

2) wymierzenie organowi grzywny w wysokości 500 zł,

3) przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 21 000 zł (dwadzieścia jeden tysięcy złotych) jako adekwatnej do poniesionych strat z tytułu zaniechania w zakresie wydania decyzji i możliwości stosowania środków odwoławczych,

4) zasądzenie od organu kwoty przewidzianej odrębnymi przepisami z tytułu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie w całości.

Uzasadniając swoje stanowisko organ podkreślił, że aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy, co wymaga podjęcia szeregu czynności wyjaśniających.

Organ wyjaśnił, że w pierwszej kolejności ma obowiązek wystąpienia do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z zapytaniem, czy skarżący pobiera świadczenie emerytalne/rentowe/rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Następnie ustalenia wymaga, czy skarżący podlega (ewentualnie za jakie okresy, służba w jakich formacjach) regulacjom ww. ustawy (art. 15c, art. 22a, art. 24a). Natomiast w przypadku potwierdzenia powyższego konieczne jest wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto niezbędne jest wystąpienie do formacji, w których skarżący pełnił służbę, lub jej następcy prawnego, z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącego pod kątem ww. ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych oraz biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny (wynikający z ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym) organ podniósł, że wydłużenie terminu załatwienia sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/rentowego/rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin.

Dodatkowo Minister zaznaczył, że do organu wpłynęła znaczna ilość spraw (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę około 4 900 spraw) wniesionych na podstawie ww. art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, zatem w sprawie nie można mówić o rażącym naruszeniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a obiektywnie weryfikowalnych czynnikach, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji.

Organ zakwestionował nadto żądanie wymierzenia grzywny wskazując, za orzecznictwem sądów administracyjnych, że grzywna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Odnosząc się natomiast do żądania skarżącego zasądzenia sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. organ wskazał, że jest to uprawnienie dyskrecjonalne sądu, zatem możliwość, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Samo ujęcie wskazanego przepisu jednoznacznie potwierdza, że zasądzanie grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności, a to oznacza, że w każdym przypadku sąd musi rozważyć zasadność takich żądań w kontekście działań organ. Ponadto ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu, a skoro tak to strona powinna taką stratę konkretnie wykazać.

W odpowiedzi na skargę organ przywołał nadto szereg orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z lat 2017-2018, którymi Sąd odrzucił skargi na bezczynność oraz orzeczeń oddalających skargi na decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydane na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Pismem procesowym z dnia [...] marca 2021 r. organ poinformował Sąd, że sprawa z wniosku W. S. z dnia [...] marca 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy została rozpoznana decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]. Do pisma załączona została kopia ww. decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej zwana jako "P.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.

W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy.

W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w załatwieniu wniosku W. S. z dnia [...] marca 2017 r.

Zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z kolei w myśl art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie określonym w art. 36 § 1 (bezczynność). W niniejszej sprawie skarżący dopełnił ww. formalnoprawnej przesłanki do wniesienia skargi, bowiem pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. wniósł ponaglenie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Z materiału aktowego wynika, że wnioskiem z dnia [...] marca 2017 r. skarżący wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ gromadził materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia przez okres prawie 11 miesięcy. Następnie, pismem z [...] lutego 2018 r. poinformował skarżącego, że w sprawie została zebrana dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznej decyzji oraz pouczył go o uprawnieniach wynikających z art. 10 i art. 81 K.p.a. Jednak do wydania decyzji nie doszło, a kolejnym pismem z [...] marca 2019 r. (a więc po upływie roku) organ, powołując się na art. 36 K.p.a., poinformował wnioskodawcę, że jego sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w poprzednim piśmie, co wynika z konieczności dokonania wszechstronnej i wnikliwej analizy przedmiotowej sprawy. Jednocześnie, stosownie do treści art. 36 § 1 K.pa. organ poinformował wnioskodawcę, że rozpatrzenie przedmiotowego wniosku powinno nastąpić do [...] września 2019 r.

Następnym pismem z [...] kwietnia 2020 r. organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie kopii kompletnych akt osobowych o sygn. akt [...] dotyczących przebiegu służby W. S.

Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu przesłał organowi przy piśmie z dnia [...] maja 2020 r. płytę CD zawierającą kopię akt osobowych o sygn. akt [...] dotyczących W. S.

Z powyższego wynika, że mimo, iż w piśmie [...] lutego 2018 r. organ poinformował skarżącego, że w sprawie została zebrana dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznej decyzji to przez okres ponad 2 lat nie zakończył sprawy i nie podejmował żadnych innych czynności w tej sprawie. Dopiero pismem z [...] kwietnia 2020 r. zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie dodatkowych materiałów dotyczących służby skarżącego. Decyzja administracyjna w tej sprawie została wydana natomiast dopiero w dniu [...] marca 2021 r., a więc po upływie czterech lat od złożenia przez skarżącego wniosku.

Sposób procedowania organu w niniejszej sprawie wskazuje na naruszenie zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego. Nie można bowiem zaaprobować stanu, w którym organ, podejmując określone czynności procesowe w dużych odstępach czasowych, nie załatwia wniosku strony przez okres 4 lat.

Należy zaznaczyć, że ustawa zaopatrzeniowa nie zawiera odrębnych od K.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów K.p.a. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają z zarzutu bezczynności. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów, czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zarzut bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego jest uzasadniony. Przy czym zarówno czas trwania postępowania z wniosku skarżącego w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, tj. 4 lata, jak i brak po stronie organu w toku postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, powodują, iż konieczne stało się stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie nie chodzi tylko o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 K.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy przepisu art. 12 K.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 K.p.a. wyrażającego zasadę pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do organu władzy publicznej.

Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji w sprawie należącej do właściwości rzeczowej organu musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego. Tym niemniej, czasu opóźnienia w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwić, bowiem organ przez wiele miesięcy nie kończył postępowania i w efekcie nie wydawał decyzji administracyjnej. Uczynił to dopiero w dniu [...] marca 2021 r., a więc po wniesieniu skargi, lecz przed datą wyrokowania w niniejszej sprawie. Ta okoliczność powoduje, iż Sąd nie miał podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego w myśl art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., stwierdził jednak, że organ dopuścił się bezczynności - stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd uwzględnił też wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny oraz o przyznanie od organu sumy pieniężnej.

Zgodnie z treścią art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Takie uprawnienie orzecznicze przysługuje sądowi administracyjnemu w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania niezależnie od tego, w jakim stopniu organ administracji naruszył prawo. Użycie zaś w tym przepisie spójnika "lub" dowodzi, że sąd może wymierzyć organowi grzywę i jednocześnie przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1905/16; publ. CBOSA).

Grzywna, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny. Ustalając wysokość nałożonej grzywny (500 złotych) Sąd wziął pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności sprawy, a w szczególności brak dołożenia przez organ należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby bez zbędnej zwłoki wydać w sprawie rozstrzygnięcie. Wymierzając grzywnę, poza oceną stopnia rażącej bezczynności, Sąd wziął również pod uwagę pozycję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w systemie organów Państwa i to jaka jest jego rola w kształtowaniu świadomości poszanowania prawa w społeczeństwie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie wydawanych przez siebie decyzji jest naczelnym organem administracji rządowej, a powinności organu w zakresie terminowego załatwiania spraw są oczywiste.

Jednocześnie Sąd przyznał od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 1000 złotych uznając, iż w realiach niniejszej sprawy jest to kwota adekwatna. Przyznanie sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy oraz wszelkiego rodzaju niedogodności, jakich strona doznała na skutek przewlekłego prowadzenia postępowania lub bezczynności organu administracji (por. wyrok NSA z dnia: 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 2156/17; 22 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1905/16; 1 sierpnia 2018 r. sygn. akt II OSK 1216/18; 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt II OSK 532/19; 25 października 2019 r. sygn. akt II OSK 1360/19; publ. CBOSA). Ustalając wysokość sumy pieniężnej w niniejszej sprawie Sąd wziął pod uwagę bardzo długi okres oczekiwania przez skarżącego na rozstrzygnięcie w sprawie, która niewątpliwie pozostaje w bezpośrednim związku z jego sytuacją bytową.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. O wymierzeniu organowi grzywny oraz o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej Sąd orzekł, w oparciu o art. 149 § 2 P.p.s.a, jak w punktach 3 i 4 sentencji wyroku.