Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 84/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 81c
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś, sędzia WSA Andrzej Siwek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia dokumentów oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2020 r., znak [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ odwoławczy", organ II instancji) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") - po rozpatrzeniu zażalenia Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. (dalej: "skarżący", "ZDK w K."), utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB", "organ I instancji") z [...] maja 2020 r., nr [...], w przedmiocie nakazu przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego mostu.

Postanowienie organu odwoławczego zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Pismem z 9 stycznia 2020 r. T. S.A., mając na uwadze bezpieczeństwo w komunikacji tramwajowej, wniosły do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stanu technicznego wiaduktu nad torami kolejowymi i mostu nad rzeką P. w B. w ciągu al. K. (droga wojewódzka DW [...]), po których prowadzona jest komunikacja tramwajowa i które są w ciągu drogi publicznej.

Zawiadomieniem z 30 stycznia 2020 r., sprawę przekazano do [...] WINB w K.

W dniu 24 lutego 2020 r. pracownicy [...] WINB przeprowadzili kontrolę stanu technicznego mostu drogowego w km 1+521 drogi wojewódzkiej nr [...] (al. K.) w B., nad rzeką C. (P.), strona Lewa i Prawa, w km 36+020 rzeki C. (P.).

[...] WINB, pismem z 3 marca 2020 r., zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego mostu.

Ww. postanowieniem z [...] maja 2020 r., [...] WINB nałożył na ZDW w K. obowiązek dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego mostu, w km 1+521 drogi wojewódzkiej nr [...] (al. K.) w B., nad rzeką P., na którym znajduje, się torowisko tramwajowe, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia ww. postanowienia, zawierającej:

1. określenie stanu technicznego i bezpieczeństwa ww. wiaduktu w zakresie zgodnym z wymaganiami art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 - dalej: "p.b."), w tym określenie aktualnej nośności obiektu;

2. w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w ww. zakresie, wskazanie zakresu robót budowlanych wraz z terminem ich realizacji, niezbędnych do wykonania, w celu doprowadzenia przedmiotowego obiektu do właściwego stanu technicznego i bezpieczeństwa.

Z rozstrzygnięciem organu I instancji z [...] maja 2020 r. nie zgodził się skarżący, wnosząc w ustawowym terminie zażalenie.

GINB, utrzymując w mocy postanowienie [...] WINB, wskazał na ustalenia kontroli z 24 lutego 2020 r., podczas której stwierdzono nieprawidłowości przedmiotowego mostu w postaci m.in. uszkodzonych ciosów podłożyskowych (ubytki betonu, zarysowania), uszkodzonych łożysk - korozja wżerowa, widoczne zacieki na żelbetowych elementach przyczółków, co świadczy o uszkodzonej i nieszczelnej izolacji, ubytków betonu i odsłoniętych i skorodowanych zbrojeń płyt pomostu, stojącej wody i wychlapach na torowisku znajdującym się na obiekcie. Dalej zaznaczył, że stwierdzono brak możliwości oceny stanu technicznego poprzecznicy. W trakcie kontroli przedstawiciele Spółki T. S.A., Wód Polskich oraz przedstawiciel Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. oświadczyli, że nie są właścicielem ani zarządcą przedmiotowego obiektu. Przedstawiciele T. S.A. oświadczyli, że zarządcą przedmiotowego obiektu jest Zarząd Dróg Wojewódzkich w K., natomiast pozostali przedstawiciele stron uczestniczących w trakcie kontroli powołali się na brak wiedzy, kto na dzień kontroli jest właścicielem lub zarządcą. Dalej podniesiono również, że nie było przeprowadzonych okresowych kontroli przedmiotowego obiektu.

GINB przytoczył art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470, dalej jako u.d.p.) i wyjaśnił, że przez drogę należy rozumieć budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Art. 4 pkt 1 u.d.p., stanowi, że pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Natomiast w art. 4 pkt 4 przywołanej ustawy wskazano, że przez torowisko tramwajowe należy rozumieć część ulicy między skrajnymi szynami wraz z zewnętrznymi pasami bezpieczeństwa o szerokości 0,5 m każdy.

W związku z powyższym, zdaniem organu II instancji, torowisko tramwajowe stanowi część drogi (ulica to bowiem część drogi, a obejmuje ona torowisko tramwajowe), które może być zlokalizowane także w drogowym obiekcie inżynieryjnym (moście, wiadukcie).

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że jak wynika z projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 2004 r., nr [...], most składa się z trzech niezależnych konstrukcji oddzielonych dylatacjami podłużnymi. Obiekty zewnętrzne są mostami drogowymi, obiekt wewnętrzny jest mostem tramwajowym nie podlegającym przebudowie. Każdy z mostów jest jednoprzęsłowy, wolnopodparty, o konstrukcji nośnej z 9 belek WBS zespolonych z monolityczną płytą pomostu.

GINB przywołał art. 5 ust. 2 p.b., zgodnie z którym obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7.

Dalej wskazał, że z akt sprawy wynika, iż zarządcą przedmiotowej drogi wojewódzkiej - zgodnie z § 2 pkt 1 załącznika do uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] - jest skarżący. Z kolei zgodnie z wypisem z rejestrów gruntów oraz księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla działki nr [...], na której usytuowane jest przęsło mostu, działka ta znajduje się we władaniu Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G.

Zdaniem organu II instancji, nieodpowiedni stan techniczny obiektu potwierdzony podczas czynności kontrolnych oraz okoliczność, że nie było przeprowadzonych okresowych kontroli uzasadnia nałożenie obowiązków w rozumieniu art. 81c ust. 2 p.b. Z ww. protokołu kontroli wynika, że doszło do wielu zaniedbań po stronie zarządcy lub właściciela. Brak jest jakichkolwiek dokumentów formalnoprawnych związanych z utrzymaniem oraz informacji na temat przeprowadzanych okresowych kontroli na podstawie art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 p.b., a więc przeprowadzanych raz w roku oraz co najmniej raz na 5 lat.

GINB podkreślił, że sam skarżący nie kwestionuje ustaleń kontroli co do nieodpowiedniego stanu mostu nad rzeką P. w B., w km 36+020 rzeki, zlokalizowanym w km 1+521 drogi wojewódzkiej nr [...] (al. K.), na którym znajduje się torowisko tramwajowe.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 28a u.d.p. budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona torowiska tramwajowego umieszczonego w pasie drogowym należy do podmiotu zarządzającego torowiskiem tramwajowym. Przywołana regulacja pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, bowiem torowisko tramwajowe stanowi część drogi, które może być zlokalizowane także w drogowym obiekcie inżynieryjnym. Torowisko tramwajowe nie stanowi zatem elementu konstrukcji nośnej obiektu inżynierskiego, bowiem jest jedynie jego elementem wyposażenia. Obowiązki zarządcy torowiska tramwajowego zostały jasno wskazane w art. 28a u.d.p. i zostały ograniczone wyłącznie do torowiska tramwajowego przy czym zarządca torowiska musi przy podejmowaniu tego rodzaju czynności uzgadniać z zarządcą drogi. Podniósł, że obowiązki zarządcy torowiska tramwajowego nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej. W ocenie organu II instancji to na skarżącym spoczywa obowiązek zapewnienia odpowiedniego stanu technicznego mostu, na którym znajduje się torowisko tramwajowe, stanowiące jeden z elementów przedmiotowej drogi.

GINB przywołał także stanowisko zaprezentowane przez Sąd Okręgowy i Apelacyjny w K. (wyroki: z [...] października 2017 r., sygn. akt [...] i z [...] grudnia 2018 r., sygn. akt [...], dołączone przez T. S.A.), według którego - torowisko tramwajowe stanowi część drogi, które może być zlokalizowane także w obiekcie drogowym inżynieryjnym, stanowi własność właściciela danej drogi publicznej, a nie podmiotu zarządzającego torowiskiem tramwajowym.

Dalej organ II instancji przytoczył także art. 212 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (Dz. U. 2020 r. poz. 310) i wyjaśnił, że prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonują Wody Polskie (Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie) - w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych, z wyłączeniem śródlądowych dróg wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym. Jednakże stosownie do art. 216 ust. 5 tej ustawy, urządzenia wodne lub ich części oraz budowle i ich części, znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności. Art. 226 ust. 3 Prawa wodnego stanowi natomiast, że obowiązek utrzymywania tworzących brzeg wody budowli lub murów niebędących urządzeniami wodnymi należy do ich właścicieli, a w kosztach utrzymania tych budowli lub murów właściciel wód uczestniczy proporcjonalnie do odnoszonych korzyści. Tym samym ciężar usunięcia nieprawidłowości spoczywa na zarządcy obiektu, a więc na Zarządzie Dróg Wojewódzkich w K., bowiem Wody Polskie nie są ani właścicielem ani zarządcą ww. mostu.

Podsumowując, organ odwoławczy podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z mostem usytuowanym nad rzeką P., po którym przebiega droga wojewódzka oraz torowisko tramwajowe. Powinny więc tu mieć zastosowanie przepisy o drogach publicznych i akty wykonawcze w tym zakresie. Przedmiotowa droga (al. K.) zaliczona jest do dróg wojewódzkich, zgodnie więc z art. 19 u.d.p. zarządcą tej drogi jest Zarząd Województwa. Stosownie do art. 20 u.d.p. do niego należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą, z wyjątkiem części pasa drogowego, o których mowa w art. 20f pkt 2.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu – organ II instancji wyjaśnił, nie jest zasadnym uznanie torowiska tramwajowego jako "inne urządzenia podobne" w rozumieniu art. 49 k.c., bowiem jak wskazał wcześniej torowisko jest elementem wyposażenia obiektu inżynierskiego.

Skargę na postanowienie GINB z [...] listopada 2020 r. złożył ZDW w K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o: 1) uchylenie postanowień organów obu instancji; 2) stwierdzenie nieważności postanowień organów obu instancji a na wypadek uznania przez sąd, że nie ma takich podstaw, o ich uchylenie; 3) stwierdzenie wydania postanowień obu instancji z naruszeniem prawa; 4) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania to jest:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c k.p.a. poprzez, błędne ustalenie podmiotu odpowiedzialnego, na którym spoczywa obowiązek utrzymywania, obiektu mostowego;

2) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

3) art. 7, art. 8 art. 9, art 77 § 2 i art. 80 k.p.a., w zakresie wskazanym w zażaleniu (poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, zebrania i rozpatrzenia całościowo nie wybiórczo materiału dowodowego, nieudowodnienia okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a także nieprzeprowadzenia dowodu ze słuchania świadków, którzy mają wiedzę z zakresu wykonywania prac na obiektach mostowych zarówno z imienia skarżącego i strony, obecnie występującej jako T. S.A., a to M. H. - adres świadka: ul. J. , [...]);

4) art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 81c p.b., także w zakresie opisanym w zażaleniu.

5) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;

6) art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na błędne przyjęcie zakresu odpowiedzialności za torowisko tramwajowe i zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia, w szczególności niewyjaśnianie dlaczego w trakcie nierzetelnie prowadzonego postępowania brak jest zweryfikowania kwestii prawidłowego oznaczenia właściciela obiektu poprzez uwzględnienie map sytuacyjnych, wypisów z ksiąg wieczystych, a podnoszonych przez skarżącego, a także błędnego uznania, że skarżący jest odpowiedzialny w zakresie utrzymania torowiska tramwajowego, które mogło mieć znaczący wpływ na wydanie postanowienia o odpowiedzialności skarżącego za obiekt mostowy;

7) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji;

8) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia z dnia [...] listopada 2020 r. utrzymującego w mocy postanowienie wydane w dniu [...] maja 2020 r. w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowego postanowienia i orzeczenie o przeprowadzeniu dogłębnej analizy stanu właścicielskiego;

II. naruszenie przepisu prawa materialnego, to jest:

1) art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 i art. 81 k.p.a., poprzez przeprowadzenie czynności kontrolnych bez udziału strony skarżącej oraz przez uniemożliwienie jej przed wydaniem postanowienia, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz możliwości zgłoszenia wyjaśnień, czym naruszył jej prawo do czynnego uczestnictwa w każdym stadium;

2) art. 5 ust 2 p.b., poprzez błędne zastosowanie i uznanie, iż obiekt mostowy, na którym znajduje się torowisko tramwajowe w B. (al. K.) pozostaje w zarządzie skarżącego i to na nim spoczywa odpowiedzialność za prawidłowe utrzymanie obiektu;

3) art. 61 w zw. z art. 62 ust 1 piet 1 i 2 p.b., poprzez błędne zastosowanie i uznanie, iż obiekt mostowy na którym znajduje się torowisko tramwajowe stanowi obiekt należący do skarżącego;

4) art. 81c p.b., poprzez błędne zastosowanie i uznanie, iż obiekt mostowy, na którym znajduje się torowisko tramwajowe w B. (al. K.) pozostaje w zarządzie skarżącego i to na nim spoczywa odpowiedzialność za prawidłowe utrzymanie obiektu;

5) art. 4 pkt 13 w zw. z art. 4 pkt 12 w zw. z art. 19 ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r. (tj. Dz.U. 1985 nr 14 poz. 60 z późn. zm. - dalej jako "u.d.p."), poprzez błędne zastosowanie i uznanie, iż obiekt mostowy, na którym znajduje się torowisko tramwajowe w B. (al. K.) pozostaje w zarządzie skarżącego i to na nim spoczywa odpowiedzialność za prawidłowe utrzymanie obiektu;

6) art. 20 w zw. z art. 20f pkt 2 w zw. z art. 28a u.d.p., poprzez błędne zastosowanie i uznanie, iż obiekt mostowy, na którym znajduje się torowisko tramwajowe w B. (al. K.) pozostaje w zarządzie skarżącego i to na nim spoczywa odpowiedzialność za prawidłowe utrzymanie obiektu jako należącego do drogi;

7) art. 212 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 216 ust 5 w zw. z art. 226 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (tj. Dz.U. 2020 r. poz. 310), poprzez błędne zastosowanie i uznanie, iż obiekt mostowy jest niezależnym obiektem, na którym znajduje się torowisko tramwajowe w B. (al. K.) i pozostaje w zarządzie skarżącego i to na nim spoczywa odpowiedzialność za prawidłowe utrzymanie obiektu jako odrębny przedmiot własności.

Rozwinięcie zarzutów i przebieg postępowania skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi. Przede wszystkim zarzucił, że organy obu instancji nie brały pod uwagę struktury właścicielskiej. Według wiedzy skarżącego działka nr [...], na której zlokalizowany jest obiekt stanowi własność Skarbu Państwa – Wody Polskie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując zaprezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm. dalej "p.p.s.a.".) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie organu I instancji, na które służy zażalenie.

Postanowienie [...] WINB z [...] maja 2020 r. utrzymane w mocy postanowieniem GINB z [...] listopada 2020 r. zostało wydane na podstawie art. 81c ust. 2 oraz art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Zgodnie z art. 81c ust. 2 "Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia." Krąg podmiotów wymienionych w art. 81c ust. 1 p.b., do których kierowany jest nakaz - na podstawie ust. 2 tego przepisu - to uczestnicy procesu budowlanego (np. inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant, kierownik budowy lub kierownik robót) oraz właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.

Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 p.b. ma charakter dowodowy i jest to regulacja szczególna w stosunku do przepisu kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego dowodu z opinii biegłego (art. 84 k.p.a.). Przepis ten może mieć zastosowanie w toku postępowania administracyjnego jak również postanowienie takie może być wydane w celu sprawdzenia czy w ogóle zaistniała podstawa do wszczęcia takiego postępowania.

W przedmiotowej sprawie postanowienie organu I instancji zostało wydane w związku z wszczęciem postępowania przez [...] WINB w sprawie stanu technicznego mostu, w km 1+521 drogi wojewódzkiej nr [...] (al. K.) w B., nad rzeką P., na którym znajduje się torowisko tramwajowe.

Rolą Sądu w przedmiotowym postępowaniu była ocena czy nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego i bezpieczeństwa ww. mostu było zasadne, ale przede wszystkim ocena czy nakaz ten został skierowany do prawidłowego adresata. Do tego bowiem ostatniego zagadnienia sprowadza się spór w sprawie.

W orzecznictwie podkreśla się, że z uwagi na użycie w art. 81c ust. 2 p.b. nieostrych pojęć "uzasadnione wątpliwości" oraz "odpowiednie ekspertyzy", zarówno określenie zakresu żądanej przez organ oceny technicznej czy ekspertyzy, jak i uzasadnienie podjętych działań w trybie tego, przepisu muszą być oparte na szczegółowej analizie stanu faktycznego konkretnej sprawy i wymagają wyczerpującego uzasadnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 865/10, CBOSA). Skorzystanie z rozwiązania zawartego w powyższym przepisie musi być powodowane uzasadnionymi wątpliwościami, a ponadto organ powinien precyzyjnie wskazać, jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć. Rozwiązanie to daje organowi uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc nie jakiekolwiek, lecz o charakterze kwalifikowanym. Ponadto przepis art. 81c ust. 2 p.b. powinien być stosowany wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego nie jest wystarczająca do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt II OSK 917/12, CBOSA). Tak więc nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy służy wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego. Ma ono dostarczyć materiału dowodowego niezbędnego do dokonania porównania stanu faktycznego z wzorcem wynikającym z przepisów prawa budowlanego i wystarczającego do podjęcia jednej z decyzji przewidzianej przez te przepisy.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w dniu 24 lutego 2020 r. została przeprowadzona kontrola ww. obiektu inżynieryjnego (mostu), w km 36+020 rzeki P., zlokalizowanego w km 1+521 drogi wojewódzkiej nr [...] (al. K.), na którym znajduje się torowisko. W protokole (str. 18 akt administracyjnych) podkreślono, że brak jest danych dotyczących obiektu oraz brak protokołów okresowych kontroli (raz w roku albo co najmniej raz na 5 lat). Ustalone nieprawidłowości w stanie technicznym mostu to: 1) uszkodzone ciosy podłożyskowe (ubytki betonu, zarysowania); 2) uszkodzenia łożyska - korozja wżerowa; 3) widoczne zacieki na żelbetonowych elementach przyczółków, co świadczy o uszkodzonej i nieszczelnej izolacji; 4) ubytki betonu i odsłonięte i skorodowane zbrojenie płyty pomostu; 5) stojąca woda i wychlap na torowisku znajdującym się na obiekcie.

Tak jak Sąd wskazał wcześniej, w sprawie nie ma sporu pomiędzy stronami co do ustaleń powyższej kontroli z 24 lutego 2020 r. w zakresie nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego obiektu, na którym znajduje się torowisko tramwajowe. Prawidłowo GINB wywiódł (za organem I instancji), że brak jakichkolwiek dokumentów związanych z utrzymaniem mostu dodatkowo uzasadnia nałożenie obowiązku na podstawie art. 81c ust. 2 p.b. Kwestia sporną jest natomiast ocena, który z podmiotów wymienionych w art. 81c ust. 1 p.b. powinien ekspertyzę przedłożyć. Punktem wyjścia dla rozważań jest więc kwalifikacja obiektu.

I tak, art. 4 pkt 2 u.d.p. definiuje pojęcie drogi jako budowli wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi (...) stanowiącą całość techniczną-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Z kolei drogowy obiekt inżynieryjny oznacza obiekt mostowy, tunel, przepust i konstrukcje oporową (art. 4 pkt 12 u.d.p.). Obiekt mostowy to budowla przeznaczona do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo-rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową, w szczególności: most, wiadukt, estakada, kładka (art. 4 pkt 13 u.d.p.). Jak wynika z kolei z art. 4 pkt 1 u.d.p., pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Natomiast w art. 4 pkt 4 u.d.p. wskazuje się, że przez torowisko tramwajowe należy rozumieć część ulicy między skrajnymi szynami wraz z zewnętrznymi pasami bezpieczeństwa o szerokości 0,5 m każdy. Ulica to droga na terenie zabudowy lub przeznaczonym do zabudowy zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym, w której ciągu może być zlokalizowane torowisko (art. 4 pkt 3 u.d.p.). Zgodnie z art. 28a ust. 1 u.d.p. budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona torowiska tramwajowego umieszczonego w pasie drogowym należy do podmiotu zarządzającego torowiskiem tramwajowym, który tego rodzaju czynności niewątpliwie musi uzgadniać z zarządcą drogi (art. 28a ust. 2 u.d.p.). Jednakże - co istotne w sprawie - na tym etapie postępowania nie został jeszcze sprecyzowany zakres robót budowlanych, ten etap dotyczy określenia w ekspertyzie stanu technicznego i bezpieczeństwa obiektu inżynieryjnego (mostu), usytuowanego nad rzeka P., w ciągu którego przeprowadzono tory tramwajowe. Uzyskanie ekspertyzy umożliwi organowi określenie dalszego sposobu postępowania.

Sąd podziela więc ocenę organów, że skoro częścią drogi jest także most (co wykazano wyżej) stanowiący obiekt inżynierski - budowlę wraz z torami tramwajowymi, to nie jest on odrębnym od tej drogi obiektem. Stosownie do art. 20 pkt 4 u.d.p. do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą, z wyjątkiem części pasa drogowego, o których mowa w art. 20f pkt 2. Jak prawidłowo ustalono droga publiczna - al. K. - zaliczana jest do dróg wojewódzkich, a więc zgodnie z art. 19 u.d.p. zarządcą tej drogi – jest zarząd województwa.

Nie ma znaczenia także dla sprawy (wbrew zarzutom skargi), że most ten usytuowany jest nad rzeką P. (działka nr [...], na której znajduje się przęsło mostu jest we władaniu Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., który wykonuje zadania Wód Polskich). Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nie jest jednak ani właścicielem ani zarządcą przedmiotowego mostu stanowiącego obiekt inżynieryjny do przeprowadzenia drogi.

Odnosząc się do naruszenia przez GINB art. 10 § 1 k.p.a., zauważyć należy, że wprawdzie na organach administracji publicznej ciąży obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania a przed wydaniem decyzji powinny one umożliwić stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, ale by uczynić skutecznym zarzut oparty na tym przepisie, skarżący winien wskazać, jakiej dokładnie czynności procesowej organ odmówił mu dokonania i wykazać, jaki wpływ na rozstrzygnięcie sprawy miało to uchybienie. W przedmiotowej sprawie warunek ten nie został spełniony.

Zdaniem Sądu w zaistniałym stanie faktycznym nie nastąpiło naruszenie powołanych w skardze przepisów prawa. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia czy stwierdzenia nieważności.

Podsumowując, organy właściwie oceniły cały zebrany materiał dowodowy, prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy, a powyższej oceny nie zdołała skutecznie podważyć argumentacja podniesiona w skardze.

W zawiązku z powyższym, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.