Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 15/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2017-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1,
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 39 ust. 1a,
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, art. 80 par. 1, art. 84 par. 1,
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Chobian, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi D. R. i A. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Świętokrzyskiego na rzecz D. R. i A. R. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 listopada 2016r. znak: [...] Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję Starosty O. z dnia [...] r. o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości położonej w O. przy ul. W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] , stanowiącej własność A. i D. R., poprzez udzielenie [...] Sp. z o.o. w W., Oddział w Tarnowie, Zakład w Kielcach, zezwolenia na przeprowadzenie przez w/w nieruchomość, metodą przewiertu w rurze ochronnej DN 160 x 9,1 o dł. 27,5 m przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego, tj. gazociągu rozdzielczego niskiego ciśnienia PE 100 dn 110, MOP 10 kPa, na długości 30,9 mb, w odległości 1,0 m od granicy z pasem drogowym ul. W., zgodnie z mapą sytuacyjno-wysokościową do celów projektowych w skali 1:500, stanowiącą załącznik nr 1 do decyzji, jak również poprzez ustanowienie pasa strefy kontrolowanej gazociągu o pow. ok. 31 m kw. na czas jego eksploatacji o szerokości 1,0 m (po 0,5 m z każdej strony od osi gazociągu), jako trwałego ograniczenia praw rzeczowych na nieruchomości, a także poprzez zobowiązanie właścicieli do udostępnienia części nieruchomości w zakresie wskazanym w punkcie 1. decyzji w celu wykonania czynności związanych z założeniem, a następnie konserwacją oraz usuwaniem awarii, przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego.

W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że ostateczną decyzją z dnia [...] roku Prezydent Miasta O. ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego, polegającą na budowie gazociągu niskiego ciśnienia na działkach położonych przy ul. W. w O. Św. Decyzja ta objęła także działkę o nr [...] . Wobec braku porozumienia pomiędzy właścicielami tej działki i inwestorem, inwestor wystąpił do Starosty O. na podstawie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z w/w nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie przez nią przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu ziemnego. Po przeprowadzeniu postępowania Starosta O. wydał decyzję z dnia 8 czerwca 2014r., orzekającą o ograniczeniu korzystania z działki nr [...] . Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę Świętokrzyskiego decyzją z dnia 4 września 2014r. Na skutek skargi D. R., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, Sąd ten wyrokiem z dnia 19 grudnia 2014r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 960/14 uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując w uzasadnieniu, że w przypadku braku określenia przez inwestora jakie konkretnie warunki techniczne lub jakie konkretnie wymogi bezpieczeństwa nie pozwalają na umieszczenie gazociągu w sposób proponowany przez skarżącego, celowe może być w tej sprawie zasięgnięcie w tej kwestii opinii biegłego. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji powinien wyjaśnić w szczególności jaka jest szerokość pasa gruntu położonego pomiędzy ogrodzeniem działki skarżącego oznaczonej numerem [...] , a pasem drogowym ul. W., do kogo ten pas gruntu należy, a w razie potwierdzenia się w tym zakresie wersji skarżącego, czy na pasie tym możliwe jest usytuowanie projektowanego gazociągu niskiego ciśnienia. Starosta O. rozpatrując ponownie sprawę i stosując się do powyższego wyroku zwrócił się do biegłego z zakresu gazownictwa i inżynierii sanitarnej o wydanie opinii dotyczącej możliwości zlokalizowania gazociągu niskiego ciśnienia w ul. W. na działce ewid. nr [...] , ustalenia do kogo należy pas gruntu położony pomiędzy ogrodzeniem w/w działki a jezdnią ul. W. oraz jaka jest jego szerokość. W konsekwencji organ I instancji wydał decyzję z dnia 16 czerwca 2016r., orzekając

o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości.

Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w sposób wyczerpujący i pozwalający na zajęcie stanowiska, zgodnie z którym nie budzi wątpliwości, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a mianowicie nieruchomość została przeznaczona pod realizację celu publicznego – zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jak również zostały przeprowadzone nieskuteczne rokowania dotyczące dobrowolnego udostępnienia nieruchomości. Ponadto organ I instancji – w ocenie organu odwoławczego – zastosował się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 grudnia 2014r. Po pierwsze przeprowadzone zostały oględziny nieruchomości oraz pomiary szerokości pasa gruntu pomiędzy istniejącym ogrodzeniem a granicą pasa drogowego ul. W.. Pomiary te przeprowadził biegły z zakresu gazownictwa i inżynierii sanitarnej, powołany przez organ I instancji. W sporządzonej opinii biegły ten określił wprawdzie część działki nr [...] położoną pomiędzy ogrodzeniem a jezdnią ulicy W. mianem pasa drogowego, ale z opinii jednoznacznie wynika, że proponowane przez właściciela działki posadowienie gazociągu w tej części gruntu jest niemożliwe ze względu na znajdującą się tam podziemną infrastrukturę. Zdaniem biegłego trasa gazociągu powinna przebiegać między fundamentem ogrodzenia a istniejącym żywopłotem na działce [...] . W czasie rozprawy administracyjnej biegły wyjaśnił, że budowa gazociągu w tym miejscu nie spowoduje uschnięcia rosnących w pobliżu tui, a to dzięki zastosowanej technologii przewiertu w rurze ochronnej. W przypadku wystąpienia szkód, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, właścicielom nieruchomości przysługuje odszkodowanie.

Odnosząc się do braku powołania biegłego geodety organ II instancji wskazał, iż wyrok WSA w Kielcach nie określał specjalności biegłych, których winien był powołać organ I instancji. Z kolei powołany przez ten organ biegły posiada stosowne uprawnienia z zakresu gazownictwa i inżynierii sanitarnej. D. R. był obecny przy oględzinach i pomiarach, nie zgłaszając uwag do protokołu co do zastosowanej metody pomiarów, jak i ich dokładności.

Organ podniósł dalej, że przepisy art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych nie mają zastosowania albowiem gazociąg jest zlokalizowany na działce prywatnej, a nie w pasie drogowym. Z opinii biegłego wynika, że brak możliwości usytuowania gazociągu spowodowany jest nie tylko brakiem zgody zarządcy pasa drogowego ul. W., ale również wynika z faktu, iż istniejąca już infrastruktura wyklucza bezkolizyjne posadowienie gazociągu. Brak możliwości usytuowania gazociągu między ogrodzeniem działki a pasem drogowym ul. W. został potwierdzony w dodatkowych wyjaśnieniach biegłego z dnia 19 sierpnia 2016r. Ponadto zdaniem samego inwestora takie usytuowanie gazociągu pozostawałoby w sprzeczności z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie, z powodu występowania w strefie kontrolowanej obiektów terenowych i braku możliwości zachowania minimalnych odległości między nimi a siecią gazową.

Zdaniem organu odwoławczego Starosta O. podjął wystarczające czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego – po uprzednim ustaleniu, że pas gruntu między ogrodzeniem a jezdnią ul. W. jest częścią działki nr [...] . Fakt ten znajduje potwierdzenie w załączniku graficznym do decyzji, jak również został potwierdzony w piśmie Starosty O. z dnia 29 sierpnia 2016r., z którego wynika, że pas gruntu zlokalizowany między ogrodzeniem działki nr [...] a granicą działki [...], na której jest zlokalizowany pas drogowy drogi publicznej (ul. Wysoka) stanowi, zgodnie z danymi z ewidencji gruntów, własność A. i D. R.

Reasumując, w ocenie Wojewody [...] w toku postępowania zostało uprawdopodobnione, że przeprowadzenie gazociągu wg. trasy proponowanej przez D. R. jest niemożliwe, a zatem należało przychylić się do propozycji jego przebiegu przedstawionej przez inwestora, który jest podmiotem posiadającym wiedzę fachową, pozwalającą na zaprojektowanie przebiegu gazociągu wraz z przyłączami w sposób optymalny. Ponadto niniejsze postępowanie jest jedynie etapem przygotowania do realizacji przedmiotowej inwestycji, poprzedzając rozstrzygnięcie w przedmiocie pozwolenia na budowę.

W skardze na powyższą decyzję D. i A. R. zarzucili:

I. naruszenie przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na nieuwzględnieniu przez organ administracji wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w uzasadnieniu orzeczenia WSA w Kielcach z dnia 19 grudnia 2014r.;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

- art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 78 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez nieprzeprowadzenie w toku postępowania administracyjnego wszystkich niezbędnych dowodów oraz nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez skarżących dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu geodezji, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno zostać oparte rozstrzygnięcie – w szczególności nie ustalono dokładnej szerokości pasa gruntu położonego pomiędzy ogrodzeniem działki skarżących a pasem drogowym ulicy W. (do czego zobowiązane zostały organy w/w wyrokiem WSA w Kielcach);

- art. 107 § 3 kpa poprzez niedokonanie przez organ administracji analizy inwestycji pod kątem jak najmniejszej uciążliwości dla właściciela nieruchomości, a także poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji kluczowego elementu stanu faktycznego jakim jest dokładna szerokość pasa gruntu położonego pomiędzy ogrodzeniem działki skarżących a pasem drogowym ulicy W. (do czego zobowiązane zostały organy w/w wyrokiem WSA w Kielcach);

III. błąd w ustaleniach faktycznych polegający w szczególności na wskazaniu, iż brak jest wystarczającej przestrzeni na usytuowaniu gazociągu w pasie gruntu położonego między ogrodzeniem działki skarżących a pasem drogowym ulicy W., a także polegający na bezkrytycznym założeniu przez organ administracji, że przebieg gazociągu zaproponowany przez inwestora jest optymalny.

W konsekwencji skarżący wniósł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z powodu wskazanych naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że ich zdaniem w sprawie w pierwszej kolejności winien zostać powołany biegły geodeta, który sporządziłby mapę nieruchomości z uwzględnieniem stanu faktycznego, który jest sporny co do odległości od ogrodzenia do krawędzi jezdni wyznaczonej pasem asfaltu, który może nie przebiegać po granicy gruntu. Biegły geodeta mógłby wskazać także odległości, które skarżący wskazują jako nie odpowiadające rzeczywistości, a pomierzone bardzo niedokładnie przez biegłego opiniującego dotychczas. W związku z tym nie wiadomo czy nawierzchnia asfaltowa ulicy W. przekroczyła granicę ewidencyjną działki skarżących, a jeśli tak to nastąpiło to bezprawnie. Ten element stanu faktycznego nie może rzutować na tym, że gazociąg miałby przebiegać przez działkę skarżących za ogrodzeniem. Skarżący od początku godzili się na posadowienie gazociągu pomiędzy granicą prawną ich działki od strony ulicy W. a granicą części działki wyznaczoną trwałym ogrodzeniem od strony płotu. Obecnie stosowane technologie budowy takich gazociągów pozwalają wybudować taki gazociąg bez uszkodzenia nawierzchni asfaltowej. Skoro takie wykonanie gazociągu w pasie drogowym nie zniszczyłoby ani nie uszkodziło nawierzchni drogi, to jest możliwa lokalizacja gazociągu w tym miejscu, tym bardziej, że Gmina O. w piśmie z dnia 1 sierpnia 2013r. zgodziła się na ustanowienie strefy kontrolowanej gazociągu w pasie drogowym. Przepis art. 39 ust. 3 zd. 2 ustawy o drogach publicznych daje zarządcy drogi możliwość odmowy wydania zgody dotyczącej umieszczenia urządzeń i infrastruktury w pasie drogowym, a nie sytuowania w pasie drogowym strefy kontrolowanej, czyli obszaru wyznaczonego po obu stronach gazociągu, którego linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu. Zdaniem skarżących organ powinien, niezależnie od przyjętej wersji, ustalić jaka byłaby potencjalna szkoda w związku z sytuacją gdyby trzeba było prowadzić roboty w strefie kontrolowanej, które wiązałyby się np. z rozebraniem części ogrodzenia lub nawierzchni asfaltowej. Ponadto, w ocenie skarżących wola zarządcy drogi powinna w niniejszych okolicznościach zostać wyrażona w drodze decyzji administracyjnej.

Skarżący podnieśli dalej, że podstawą ograniczenia korzystania

z nieruchomości nie może być załącznik graficzny, który jest jedynie mapą dla celów projektowych, a nie mapą geodezyjną. Szkic ten nie odzwierciedla faktycznych miar i długości, których ustalenie jest niezbędne w niniejszej sprawie. Nie ma w nim miar początkowych ani końcowych, jak również punktów oznaczonych geodezyjnie, które wyznaczałyby pas działki. A. M., który przygotował szkic, nie jest geodetą, a wykonał ten szkic na zlecenie inwestora, co powinno wykluczyć go z opiniowania w sprawie.

Reasumując, zdaniem skarżących organ co prawda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołał zalecenie WSA w Kielcach, zgodnie z którym organ I instancji powinien wyjaśnić w szczególności jaka jest szerokość pasa gruntu położonego pomiędzy ogrodzeniem działki skarżącego a pasem drogowym ulicy W., jednocześnie jednak organ w tej samej decyzji nie wskazał jaka jest dokładna szerokość tego pasa gruntu.

Jako dodatkowy argument skarżący wskazali, że negatywne stanowisko Zarządcy Drogi Gminy O. odnosiło się do działki nr [...], tj. działki gminnej. Również późniejsze pisma i projekty przesłane Zarządcy dotyczyły umieszczenia gazociągu w pasie drogowym ulicy W.. To brak precyzji w formułowaniu twierdzeń powodował zatem, że Prezydent Miasta O. Św. odnosił się do umieszczenia gazociągu w drodze gminnej, podczas gdy faktycznie gazociąg miał być posadowiony na działce skarżących. Dopiero gdy skarżący z własnej inicjatywy zwrócił się do Prezydenta Miasta o zgodę na umieszczenie gazociągu w drodze gminnej ulicy W., taka decyzja została wydana i wyrażała ona zgodę na posadowienie gazociągu w postulowanym przez niego miejscu (pismo z dnia 1 sierpnia 2013r.).

Skarżący zarzucili także brak analizy inwestycji pod kątem jak najmniejszej uciążliwości dla nich jako właścicieli nieruchomości. Samo wskazanie na przepis pozwalający na zgłoszenie roszczeń odszkodowawczych nie pozwala na stwierdzenie, że organ dokonał takiej analizy. Co więcej, Wojewoda Świętokrzyski, wyrażając w uzasadnieniu decyzji opinię o prawidłowości i konieczności budowy gazociągu zgodnie z propozycją inwestora, ponownie stawia go w roli biegłego czy eksperta powołanego w sprawie, zamiast traktować go jako stronę postępowania. Inwestor niewątpliwie jest profesjonalistą, ale to nie może stawiać go w uprzywilejowanej pozycji.

Mając na uwadze powyższe okoliczności zdaniem skarżących materiał dowodowy winien zostać uzupełniony o stosowne, rzetelne opinie niezależnych biegłych z zakresu projektowania i wykonawstwa urządzeń gazowych, budownictwa i geodezji, ponieważ ustalenie możliwych przebiegów gazociągu oraz oddziaływania inwestycji na nieruchomość skarżących, ma kluczowe znaczenie dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności).

W niniejszym przypadku zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zapadły po wydaniu prawomocnego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach z dnia 19 grudnia 2014r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 960/14, w którym Sąd ten uchylił poprzednią decyzję Starosty O. i utrzymującą ją w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego w przedmiocie ograniczenia korzystania

z nieruchomości skarżących poprzez udzielenie zgody na przeprowadzenie gazociągu – w sposób analogiczny jak w decyzji z dnia 16 czerwca 2016r., utrzymanej w mocy zaskarżoną obecnie decyzją. Prowadząc postępowanie ponownie organy były zatem związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi we wspomnianym wyroku z dnia 19 grudnia 2014r. Mimo to, prowadząc sprawę ponownie, organy nie wykonały wytycznych Sądu co do dalszego postępowania, zawartych w uzasadnieniu powołanego orzeczenia.

Kluczowym, a zarazem bezspornym, jest w niniejszym przypadku założenie, że w przypadku decyzji wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 2147), uzasadniony interes właściciela nieruchomości wymaga, by przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum. Z tego względu, biorąc pod uwagę, że przebieg projektowanego gazociągu po zewnętrznej stronie ogrodzenia działki skarżących, za czym zresztą oni sami optują, może być dla ich nieruchomości mniej uciążliwy niż po wewnętrznej stronie ogrodzenia (w sposób dotychczas projektowany), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 grudnia 2014r. polecił ustalić, czy istnieje techniczna możliwość usytuowania przedmiotowego gazociągu w pasie gruntu pomiędzy krawędzią jezdni ulicy W., a ogrodzeniem działki skarżącego w sposób nie powodujący kolizji tego gazociągu, ani jego strefy kontrolowanej z pasem drogowym ulicy W., w tym także przy założeniu, że część strefy kontrolowanej gazociągu będzie jednak kolidować z pasem drogowym. W tym celu organ I instancji miał w szczególności wyjaśnić, jaka jest szerokość pasa gruntu położonego pomiędzy ogrodzeniem działki skarżącego oznaczonej numerem [...] a pasem drogowym ulicy W., do kogo ten pas gruntu należy, a w razie potwierdzenia się w tym zakresie wersji skarżącego, czy na pasie tym możliwe jest usytuowanie projektowanego gazociągu niskiego ciśnienia. Oceniając tę ostatnią kwestię organ miał rozważyć potrzebę zasięgnięcia opinii biegłego lub biegłych stosownych specjalności.

Organ I instancji dopuścił co prawda dowód z opinii biegłego z zakresu gazownictwa, który dokonał pomiaru szerokości przedmiotowego pasa gruntu, jednak ani powołany biegły w sporządzonej opinii, ani w konsekwencji organy zarówno I, jak i II instancji, nie przeprowadziły analizy sugerowanej przez Sąd w wyroku z dnia 19 grudnia 2014 roku i nie wyjaśniły, czy możliwe jest przeprowadzenie linii gazociągu pasem gruntu pomiędzy krawędzią jezdni ulicy W. a ogrodzeniem działki skarżących w sposób nie powodujący kolizji tego gazociągu ani jego strefy kontrolowanej z pasem drogowym ulicy W., w tym także przy założeniu, że część strefy kontrolowanej gazociągu będzie kolidować z pasem drogowym. Aktualnie organy za bezsporny uznają fakt, że przedmiotowy pas gruntu stanowi fragment działki skarżących o nr [...] , zostało to bowiem ustalone na podstawie m.in. danych z ewidencji gruntów i załącznika graficznego do decyzji. Niewątpliwe jest zatem, że tenże pas gruntu nie stanowi części pasa drogowego. Jak zaś zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w powoływanym wyroku, przepis art. 39 ust. 3 zd. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 1440), zwanej dalej ustawą o drogach publicznych, stanowi o tym, iż zarządca drogi może odmówić wydania zezwolenia na umieszczenie urządzeń i infrastruktury w pasie drogowym. W tym przypadku zatem odmowa zgody umieszczenia gazociągu w pasie drogowym ulicy W., wyrażona przez zarządcę drogi, tj. Prezydenta Miasta O. w decyzji z dnia 6 sierpnia 2012 roku, nie odnosi się do przedmiotowego pasa gruntu, stanowiącego fragment działki nr [...] , a nie fragment pasa drogowego. Z samej treści tej decyzji wynika zresztą, że pas drogowy ulicy W. posiada szerokość 3,50 mb do 4,50 mb i na całej jego szerokości położona jest nakładka asfaltowa. W tym kontekście za bezprzedmiotowe należy uznać stwierdzenie biegłego zawarte w opinii o tym, że projektowany gazociąg nie może być usytuowany w pasie drogowym wzdłuż działki nr [...] .

Według wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 grudnia 2014 roku, zadaniem biegłego było dokonanie oceny czy dopuszczalnym byłoby – ze względu na warunki techniczne lub wymogi bezpieczeństwa (w kontekście art. 39 ust. 1a ustawy o drogach publicznych) – usytuowanie w pasie drogowym (tj. w tym przypadku

w obrębie jezdni) nie samego gazociągu, ale jego strefy kontrolowanej. Linia gazociągu miałaby zaś przebiegać w pasie gruntu pomiędzy ogrodzeniem a krawędzią jezdni. Co więcej, jak zauważył Sąd w powyższym orzeczeniu, w sytuacji jeżeli nieutwardzony pas gruntu rozciągający się wzdłuż działki skarżącego nr [...] pomiędzy ogrodzeniem tej działki a krawędzią pasa drogowego ulicy W. rzeczywiście ma szerokość 60 – 70 cm, to może nie być potrzeby sytuowania w tym pasie drogowym nie tylko samego gazociągu, ale nawet jego strefy kontrolowanej, skoro ma ona mieć szerokość 50 cm od osi gazociągu. Należałoby jednak wówczas wyjaśnić, czy istnienie takiej strefy kontrolowanej nie będzie kolidować z wybudowanym już ogrodzeniem działki skarżącego, a w tym zakresie organ winien się kierować treścią przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 2013r., poz. 640), w tym zwłaszcza treścią § 10. Taki wariant, wbrew wyraźnemu zaleceniu Sądu, także nie został rozważony ani w opinii biegłego, ani w konsekwencji przez organy obu instancji. Jak słusznie przy tym zauważył Sąd, a jest to uwaga nadal aktualna, organy obu instancji nie widziały przecież przeszkód, aby w strefie kontrolowanej znajdowało się ogrodzenie działki skarżących. W decyzji organu I instancji z dnia 16 czerwca 2016 roku ponownie sytuuje się sporny gazociąg w odległości 1,0 m od granicy z pasem drogowym ul. W. Także zatem przy uwzględnieniu pomiarów przedmiotowego pasa gruntu dokonanych przez biegłego A. P., z których wynika, że – w zależności od miejsca – ma on szerokość 70 cm (na początku i w połowie działki), 55 cm (przy lewym słupku bramy wjazdowej na posesję) lub 42 cm (na końcu działki), przy usytuowaniu gazociągu zgodnie z dotychczasowym projektem inwestora strefa kontrolowana przynajmniej na części badanego odcinka (a w zasadzie jego większości) przebiegać będzie w miejscu, gdzie znajduje się ogrodzenie. Organy

w żaden sposób nie odniosły się do tej kwestii. Nie rozważyły przy tym ani wariantu, w którym strefa kontrolowana musiałaby przebiegać częściowo w pasie drogowym

(o ile jest to dopuszczalne, a co nie zostało ostatecznie wyjaśnione), ani też wariantu, w którym strefa kontrolowana nie przebiega w pasie drogowym, a jedynie na pasie gruntu pomiędzy tym pasem a ogrodzeniem działki skarżących i w miejscu, gdzie to ogrodzenie się znajduje. Ten wariant byłby przy tym możliwy jedynie w sytuacji gdyby szerokość wspomnianego pasa gruntu na to pozwalała.

Zaskarżona decyzja, w ślad za decyzją organu I instancji, opiera się

w zasadzie wyłącznie (poza wspomnianym już brakiem zgody zarządcy drogi) na stwierdzeniu zawartym w opinii biegłego o tym, że posadowienie gazociągu w części gruntu pomiędzy ogrodzeniem a jezdnią jest niemożliwe ze względu na kolizję ze znajdującą się tam podziemną infrastrukturą. Nie wiadomo jednak gdzie ta infrastruktura jest położona, opinia biegłego zawiera bowiem w tym zakresie istotne sprzeczności. W swej pierwotnej opinii biegły stwierdził (k. 180), że "w jezdni równolegle do ogrodzenia usytuowana jest kanalizacja sanitarna fi 200 mm, na głębokości 2,75-2,95 m, której pierwsza studzienka rewizyjna jest oddalona 80 cm od fundamentu ogrodzenia, a druga 90 cm". Z kolei w pisemnym uzupełnieniu opinii z dnia 19 sierpnia 2016r. (k. 19) biegły określił, że "w analizowanym pasie między ogrodzeniem wzdłuż działki [...] a jezdnią istnieje już sieć kanalizacyjna fi 200 mm ze studzienkami rewizyjnymi". Jak widać okoliczność ta, potraktowana przez biegłego, a w konsekwencji organy obu instancji, jako kluczowa dla ustalenia możliwości przeprowadzenia gazociągu w sposób sugerowany przez skarżących, została oparta na ewidentnie sprzecznych ustaleniach faktycznych dokonanych przez biegłego, który w jednym miejscu stwierdza, że istniejąca infrastruktura znajduje się w jezdni, a w innym, że w analizowanym pasie między ogrodzeniem a jezdnią. Co więcej, poza samym stwierdzeniem, że istniejąca infrastruktura uniemożliwia poprowadzenie gazociągu w pasie gruntu między jezdnią a ogrodzeniem, ani biegły ani organy nie przytaczają żadnych uwarunkowań technicznych w tym zakresie, jak choćby w kontekście przepisów wspomnianego rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie, w tym zwłaszcza zależności między ową istniejącą infrastrukturą a jej obecnością w strefie kontrolowanej gazociągu, o ile w ogóle taka obecność miałaby miejsce, bo tego organy nie ustaliły. Nawet zatem ustalenie, że w pobliżu ewentualnego miejsca usytuowania gazociągu znajduje się inna infrastruktura techniczna, nie zwalniało organów od analizy i wyjaśnienia okoliczności wskazanych przez Sąd w wyroku z dnia 19 grudnia 2014 roku.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że organy obu instancji naruszyły nie tylko dyspozycję przepisu art. 153 p.p.s.a. poprzez nie wykonanie wiążących je wskazań Sądu co do dalszego postępowania, ale także zasadny jest zarzut naruszenia art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1 kpa i art. 80 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, pozwalającego na ustalenie, czy jest możliwe przeprowadzenie gazociągu w sposób proponowany przez skarżących, jak i niewłaściwą ocenę zgromadzonych dowodów,

w szczególności poprzez oparcie ustaleń na niepełnej i zawierającej istotne sprzeczności opinii biegłego. W konsekwencji uzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera bowiem wyczerpującego wyjaśnienia powyższych kwestii.

Należy zwrócić uwagę, że podsumowując swoje rozważania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji uznał za "uprawdopodobnione", że przeprowadzenie gazociągu według trasy proponowanej przez D. R. jest niemożliwe, a zatem należało przychylić się do propozycji jego przebiegu przedstawionej przez inwestora. Organ odwołał się do wiedzy fachowej wnioskodawcy, pozwalającej na zaprojektowanie przebiegu gazociągu w sposób optymalny. Po pierwsze stwierdzeniem o tym, że dana okoliczność – kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy – została uprawdopodobniona, a nie udowodniona, organ sam dowodzi, że okoliczność ta nie została należycie wyjaśniona, a w szczególności nie wykluczono jednoznacznie wersji proponowanej przez skarżących. Po drugie, zasadnie zdaniem Sądu podniesiono w skardze, iż niedopuszczalnym jest odwoływanie się do wiedzy fachowej inwestora, zwłaszcza w sytuacji, gdy już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w przytaczanym uzasadnieniu wyroku z dnia 19 grudnia 2014 roku wskazał, iż ocena kwestii technicznych, należących do kompetencji biegłego powołanego na podstawie art 84 § 1 kpa, nie może być oparta na opinii inwestora, który mimo najpełniejszej nawet wiedzy co do powierzchni niezbędnej do zlokalizowania, eksploatacji gazociągu i zachowania warunków bezpieczeństwa, może być zainteresowany wyborem innego niż najkorzystniejszy dla właściciela nieruchomości wariantu przebiegu tego gazociągu przez jego działkę.

Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu geodezji należy podnieść, że uzasadnienie wyroku WSA w Kielcach z dnia 19 grudnia 2014r. nie zawierało wskazania co do przeprowadzenia takiego dowodu. Przeciwnie, z końcowych wytycznych zawartych w tym uzasadnieniu wynika, że organ "rozważy potrzebę zasięgnięcia opinii biegłego lub biegłych stosownych specjalności" dla oceny ostatniej z wymienionych kwestii,

tj. wyłącznie możliwości usytuowania na przedmiotowym pasie gruntu projektowanego gazociągu niskiego ciśnienia. Zalecenie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych o stosownych specjalnościach nie dotyczyło zatem ani wyjaśnienia, jaka jest szerokość pasa gruntu położonego pomiędzy ogrodzeniem działki skarżącego a pasem drogowym ulicy W. w O., ani tego do kogo ten pas gruntu należy. Także z wcześniejszej części uzasadnienia wyroku wynika, że biegły miałby zostać powołany na okoliczność stwierdzenia tego, czy usytuowanie strefy kontrolowanej przedmiotowego gazociągu w pasie drogowym ulicy W. w O. byłoby dopuszczalne ze względu na warunki techniczne lub wymogi bezpieczeństwa, a także jakie konkretnie warunki techniczne lub jakie konkretnie wymogi bezpieczeństwa nie pozwalają na umieszczenie gazociągu w sposób proponowany przez skarżącego. Nie sposób zatem stwierdzić, że organ, nie powołując biegłego z zakresu geodezji, naruszył dyspozycję art. 153 p.p.s.a. Zasadniczym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy zachodzi techniczna możliwość umiejscowienia gazociągu w pasie gruntu pomiędzy istniejącą jezdnią a istniejącym ogrodzeniem. W tym celu wiedza specjalna z zakresu geodezji nie jest niezbędna. W szczególności w razie ustalenia, że strefa kontrolowana gazociągu może przebiegać w pasie drogowym, tj. w obszarze, gdzie znajduje się jezdnia, nie ma istotnego znaczenia ustalenie dokładnego przebiegu granicy działki skarżących. Odmienna sytuacja może mieć miejsce jedynie w przypadku ustalenia, że strefa kontrolowana nie może znajdować się w pasie drogowym, a jednocześnie w sytuacji uznania, że mniej uciążliwe dla nieruchomości skarżących, a zarazem technicznie dopuszczalne, będzie przeprowadzenie gazociągu po zewnętrznej stronie ogrodzenia i umieszczenie strefy kontrolowanej w obszarze, gdzie obecnie znajduje się ogrodzenie. Wówczas dokładne ustalenie granic działki mogłoby pozwolić na stwierdzenie, czy strefa kontrolowana o szerokości 0,50 m mierzona od osi gazociągu w każdą ze stron w całości może zostać usytuowana właśnie w granicach nieruchomości skarżących, bez konieczności umieszczania jej w pasie drogowym. Wymaga to jednak uprzedniego dokonania szczegółowych ustaleń i rozważań dotyczących określonego sposobu przeprowadzenia gazociągu i jego strefy kontrolowanej, a także dokładnego rozważenia tego, który ze sposobów będzie najmniej uciążliwy dla nieruchomości skarżących. Dotychczasowe ustalenia organów są w tym zakresie, jak wykazano, niepełne i nie spełniają wymogów art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu

I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji publicznej I instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. W szczególności zwróci się do tego samego biegłego z zakresu gazownictwa, względnie do innego biegłego tej samej specjalności o sporządzenie opinii na okoliczność jak w postanowieniu z dnia 22 marca 2016r. (k. 170), z uwzględnieniem poczynionych wyżej uwag odnoszących się do zakresu opiniowania przez biegłego i wyeliminowania zaistniałych sprzeczności,

w tym dotyczących dopuszczalności usytuowania strefy kontrolowanej w obrębie pasa drogowego (jezdni) ze względu na warunki techniczne lub wymogi bezpieczeństwa oraz położenia istniejącej już infrastruktury technicznej, a także dokładnych uwarunkowań technicznych w zakresie wzajemnego wpływu tej infrastruktury i projektowanego gazociągu, z rozważeniem ewentualnych wariantów dotyczących położenia gazociągu i usytuowania strefy kontrolowanej, o których była mowa wyżej. Jeśli zajdzie taka potrzeba, organ rozważy powołanie także biegłego lub biegłych innych specjalności, jak również dokona wyczerpujących ustaleń, przy uwzględnieniu poczynionych wyżej uwag, co do tego czy jest możliwe przeprowadzenie linii gazociągu w sposób proponowany przez skarżących i czy takie jego usytuowanie byłoby najmniej uciążliwe dla należącej do skarżących nieruchomości. Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie organ uzasadni je zgodnie ze wskazaniami art. 107 § 3 kpa.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.