Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 784/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus - sprawozdawca Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant: asystent sędziego Małgorzata Szymańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 lipca 2019 r. sprawy ze skargi T. P. i R. P. na decyzję Wojewody D. z dnia (...) sierpnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z infrastrukturą towarzyszącą I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją (Nr [...] z dnia [...]), wydaną po rozpatrzeniu odwołań wymienionych przez: M. K., T. P., R. P., D. H. i S. H. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółdzielni A we W. pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z lokalem biurowym, garażami podziemnymi oraz zagospodarowaniem terenu wraz z infrastrukturą techniczną obejmującą instalacje zewnętrzne kanalizacji teletechnicznej, oświetlenia terenu oraz przebudowę sieci niskiego i średniego napięcia, będącej w kolizji z planowaną inwestycją przy ul. [...],[...],[...] i [...],[...] i [...] we W., działki nr [...],[...],[...], obręb M., Wojewoda D., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z części wstępnej uzasadnienia wynika, że orzeczenie stanowiące przedmiot skargi jest procesową konsekwencją wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2017 r., wydanego w sprawie o sygnaturze

II SA/Wr 292/17, uchylającego poprzednio podjętą w tej sprawie decyzję Wojewody D. z dnia [...] [...], również utrzymującą w mocy opisaną powyżej decyzję Prezydenta W. z dnia [...] Nr [...].

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w toku ponownie prowadzonego postępowania do akt sprawy złożone zostało przez inwestora pismo z dnia 5 czerwca 2018 r. odnoszące się do uwag Sądu dotyczących projektu budowlanego oraz pismo

z dnia 17 lipca 2018 r., w którym szczegółowo opisano zagadnienie rozbieżności pomiędzy pierwotną i aktualna wersją projektu budowlanego w zakresie dotyczącym leja depresyjnego oraz odniesiono się do zarzucanego przez skarżących przedłożenia przez inwestora organowi pierwszej instancji "dwóch oświadczeń o przeciwstawnych treściach".

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda D. motywując podjętą

w sprawie decyzję przywołał przepis art. 35 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, określający zakres sprawdzeń, do dokonania których zobowiązany jest właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę oraz przepis art. 35 ust. 4 tej ustawy, stanowiący że w razie spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 (złożenia oświadczenia

o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane), właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Następnie organ odwoławczy – uwzględniając katalog przedmiotowy zawarty

z powołanym powyżej przepisie art. 35 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane – wskazał, że obszar potencjalnego zainteresowania zlokalizowany jest na terenie objętym obowiązującymi ustaleniami planistycznymi, przyjętymi uchwałą Rady Miejskiej W. z dnia [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego M. we W. Wyjaśnił jednocześnie, że inwestycja została zaprojektowana na terenie oznaczonym symbolem [...] oraz [...] (budynki [...] i [...] znajdują się w całości na terenie oznaczonym jako [...]). Zgodnie z § 48 ust. 1 uchwały symbol [...] oznacza: zabudowę mieszkaniową wielorodzinną; handel detaliczny małopowierzchniowy; gastronomię; biura; usługi drobne; poradnie medyczne; place zabaw; terenowe urządzenia sportowe; infrastrukturę drogową; urządzenia infrastruktury technicznej. Zgodnie z § 68 ust. 1 uchwały podstawowym przeznaczeniem terenu oznaczonego jako [...] jest: zieleń parkowa, place zabaw, terenowe urządzenia sportowe, łąki rekreacyjne i wody powierzchniowe, natomiast przeznaczenie uzupełniające to infrastruktura drogowa, urządzenia infrastruktury technicznej. Inwestycja obejmuje 2 budynki mieszkalne wielorodzinne ([...] i [...], odpowiednio 43 i 40 mieszkania), z funkcją usługową w części parterowej budynku [...] (1 lokal biurowy o powierzchni 79 m²) i garażami podziemnymi, zatem spełnione zostały przez inwestora warunki dotyczące funkcji planowanej inwestycji.

Organ orzekający wskazał też, że zgodnie z zapisami § 48 ust. 2 pkt 1 omawianego aktu planistycznego, w którym przyjęto ustalenia dotyczące kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu liczba kondygnacji nadziemnych budynków mieszkalnych wielorodzinnych nie może być większa niż cztery (przy czym czwartą kondygnację dopuszcza się wyłącznie w formie poddasza). Projektowane budynki mają cztery kondygnacje, ostatnie w formie poddasza. Zgodnie z § 48 ust. 2 pkt 2 uchwały wysokość budynków mieszkalnych wielorodzinnych nie może być większa niż 16 m. Wymiar pionowy planowanych budynków mierzony od poziomu terenu istniejącego (między 113,72 m n.p.m. a 114,33 m n.p.m. dla budynku [...] i między 113,80 m n.p.m.

a 114,17 m n.p.m. dla budynku [...]) do najwyższego punktu pokrycia dachu (kominy wentylacyjne) wynosi 15,86 m dla budynku [...] i 15,97 m dla budynku [...]. Zgodnie

z projektem kalenica ma znajdować się na wysokości: 129,60 m n.p.m. w budynku [...]

i 129,76 m n.p.m. w budynku [...]. Zgodnie z § 48 ust. 2 pkt 3 uchwały co najmniej 40% powierzchni działki budowlanej zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej należy przeznaczyć na zieleń. Powierzchnia terenu biologicznie czynnego stanowi 3003,33 m², tj. 48,53% powierzchni działki budowlanej. Na całym tym terenie przewiduje się wegetację roślin, w tym istniejących dotychczas drzew. Zgodnie z § 48 ust. 2 pkt 4 uchwały obowiązuje ciąg pieszy lub pieszo-rowerowy łączący teren [...]

z ul. [...]. Inwestor zaprojektował ciąg pieszo-rowerowy łączący teren [...]

z obydwiema nitkami ul. [...]. Zgodnie z § 68 ust. 2 pkt 2 uchwały na terenie, oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] obowiązują ciągi piesze i pieszo-rowerowe jak na rysunku planu. Wojewoda D. ustalił, że w części graficznej uchwały, na przedmiotowym terenie, nie zaznaczono przebiegu ani ciągu pieszego ani pieszo-rowerowego. Ponadto stwierdzono, że planowane budynki nie zostały usytuowane z naruszeniem nieprzekraczalnych linii zabudowy - ponieważ takich linii część graficzna uchwały dla przedmiotowych działek nie zawiera.

W ocenie organu odwoławczego istotne są również "ustalenia dla całego obszaru objętego planem" zawarte w rozdziale 2 uchwały. Zgodnie z § 6 pkt 1 obowiązują następujące ustalenia dotyczące ochrony i kształtowania środowiska i krajobrazu oraz ochrony przyrody: na powierzchniach niezabudowanych i nieutwardzonych obowiązuje urządzenie zieleni. Na terenie inwestycji zaprojektowano: 2 budynki, drogę, zjazdy do garaży, miejsca postojowe dla samochodów, plac zabaw, ciąg pieszo-jezdny, chodniki, dostępne dla osób niepełnosprawnych śmietniki wolnostojące z pełnymi ścianami

i utwardzonymi dojściami, odrębne dla każdego budynku kotłownie oraz urządzenia infrastruktury technicznej - kanalizacji deszczowej z separatorem substancji ropopochodnych i oświetlenia terenu. Cały pozostały teren, w sumie 6188 m², czyli 48,53 % powierzchni działek nr: [...] i [...], jest w projekcie przeznaczony na zieleń.

W § 13 ust. 1 uchwały przewidziano, że dojazd do terenu inwestycji odbywać się będzie wyłącznie od terenów przyległych ulic lokalnych, dojazdowych i wewnętrznych. Dojazd do działki nr [...] zaprojektowano z drogi wewnętrznej oznaczonej w uchwale jako [...], poprzez ul. [...] i ul. [...]. Proponowany przez inwestora sposób skomunikowania inwestycji z drogą publiczną został pozytywnie zaopiniowany przez zarządcę drogi publicznej. Organ zwrócił też uwagę, że stanowisko. Jakie przyjął zarządca drogi, w piśmie z dnia 2 grudnia 2016 r. odnośnie bilansu miejsc postojowych nie może być podstawą do dokonania oceny niezgodności odpowiedniej ilości miejsc postojowych dla samochodów.

W § 13 ust. 2 pkt 1 uchwały zawarto ustalenia dotyczące wymaganej ilości miejsc postojowych. Obowiązują miejsca postojowe dla samochodów osobowych towarzyszące poszczególnym kategoriom przeznaczenia terenu co najmniej w liczbie ustalonej zgodnie z następującymi wskaźnikami: dla zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej – 1,1 miejsca postojowego na 1 mieszkanie (ppkt b), natomiast dla biur – 15 miejsc postojowych na 1000 m² powierzchni użytkowej (ppkt i). Ponadto w § 13 ust. 2 pkt 4 i 5 uchwały unormowano, iż na działkach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej parkingi samodzielne jednopoziomowe dopuszcza się wyłącznie jako podziemne. Inwestycja obejmuje 83 mieszkania (43 w budynku [...] i 40 w budynku [...]). Zaprojektowano 90 miejsc postojowych w parkingach podziemnych (49 miejsc postojowych w budynku [...] i 41 miejsc postojowych w budynku [...]). Dodatkowo zaprojektowano 4 terenowe miejsca postojowe: 1 dla osoby niepełnosprawnej, dwa dla lokalu biurowego pow. 79 m², zlokalizowanego na parterze w budynku [...] oraz jedno dodatkowe. Minimalna ilość miejsc parkingowych dla przedmiotowej inwestycji wg uchwały to 93,3 miejsc postojowych, a zaprojektowano ich 94.

W dalszej argumentacji organ odwoławczy przedstawił analizę zgodności rozwiązań projektowych z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia

12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422).

Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia minimalna odległość dla sytuowania budynków ze ścianami z otworami okiennymi względem granicy działki wynosi 4 m.

Z projektu zagospodarowania terenu wynika, że odległość budynków od granic

z sąsiednimi działkami budowlanymi wynosi 6 m (do granicy z działką [...]) i 12 m

(do granicy z działką [...]).

Zdaniem Wojewody d. dalsza ocena projektu zagospodarowania działki pozwala stwierdzić, że planowana inwestycja nie będzie wpływała negatywnie na zapewnienie naturalnego oświetlenia w pomieszczeniach znajdujących się w istniejących sąsiednich budynkach (przy ul. [...] oraz ul. [...] nr: [...],[...]i [...]).

W odniesieniu do tej kwestii organ przedstawił w uzasadnieniu szczegółowe rozważania w kontekście treści § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2, ust. 2 oraz § 60 powoływanego wcześniej rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W konkluzji organ stwierdził, że analiza projektu budowlanego wykazała, że planowane sytuowanie budynków respektuje przepisy dotyczące zapewnienia nasłonecznienia pokojów mieszkalnych zarówno w budynkach projektowanych jak

i sąsiednich: przez co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 7:00-17:00 (zgodnie z § 60 rozporządzenia), a ponadto pozwala przyjąć, że realizacja spornego zamierzenia nie spowoduje pogorszenia standardów nasłonecznienia lokali mieszkalnych w sąsiednich budynkach przy ul. [...] nr [...] oraz ul. [...] nr: [...],[...] i [...], poniżej normatywu wynikającego z § 60 rozporządzenia. Czas zapewnienia nasłonecznienia lokali mieszkalnych w potencjalnie najmniej korzystnie położonym budynku przy ul. [...] będzie wynosił około

6 godzin w dniach 21 marca oraz 21 września. Odnośnie budynków przy

ul. [...] nr: [...],[...] i [...], z przedłożonych dokumentów wynika, że wobec realizacji planowanej inwestycji, ww. budynki będą zacieniane w dniach 21 marca oraz 21 września po godzinie 16.00 (Projekt budowlany - Tom [...] - Plan zagospodarowania terenu str. [...] rys. [...]).

Odnosząc się do zarzutów merytorycznych stron zawartych w odwołaniach, organ orzekający wyjaśnił, że wysokość projektowanych budynków mieszkalnych wielorodzinnych [...] i [...] mierzona od poziomu gruntu istniejącego nie jest większa niż

16 m przewidziane uchwałą. Teza o tym, że projekty budynków i bilans terenu zieleni powinny być opracowane dla każdego budynku oddzielnie nie znajduje uzasadnienia

w przepisach prawa, ponadto budynek [...] znajduje się w całości na terenie

o przeznaczeniu planistycznym pod zabudowę. Hipotezy dotyczące cyrkulacji powietrza i zagadnień geologicznych, w tym szczególnie powstania leja depresyjnego, nie są poparte wiarygodnymi analizami (sporządzonymi przez osoby posiadające specjalistyczne uprawnienia), które skutecznie podważyłaby ustalenia autorów projektu budowlanego oraz opinię geotechniczną sporządzoną przez zespół uprawnionych geologów w oparciu o badania polowe podłoża gruntowego, przeprowadzone w dniach [...] września 2016 r. W oparciu o tę opinię, w projekcie budowlanym stwierdzono, że dzięki zastosowaniu grodzic stalowych wykop budowy zostanie zabezpieczony, lej depresji nie wystąpi poza teren prowadzenia prac budowlanych, w efekcie czego poziom wód w rejonie projektowanej inwestycji nie ulegnie zmianie a tym samym wykop nie będzie bezpośrednio oddziaływał na istniejące budynki.

Ponadto Wojewoda D. – stosując się do zaleceń Sądu, zawartych

w kasacyjnym wyroku z dnia 19 grudnia 217 r. wskazał, że nie ma podstaw do sporządzania osobnych dokumentacji dla każdego obiektu. Przedmiotowa inwestycja obejmuje budowę dwóch budynków wielorodzinnych (budynek [...] i budynek [...]). Inwestor nie planował i nie planuje etapowania inwestycji (oświadczenie inwestora w piśmie z dnia 5 czerwca 2018 r.).

Inwestycja spełnia wymagania co do wysokości zabudowy określonej w planie miejscowym. Wysokość budynków nie jest liczona od sztucznego wyniesienia skarpy, tylko od poziomu terenu istniejącego. Usypanie skarpy przy górnej części kondygnacji podziemnej, a także sposób liczenia wysokości nie mają znaczenia wobec podstawowego faktu: wymiar pionowy, planowanych budynków (odległość od poziomu terenu istniejącego do kalenicy) mieści się w limicie ustalonym w uchwale. Poziom terenu istniejącego wynosi między 113,72 m n.p.m. a 114,33 m n.p.m. dla budynku [...]

i między 113,80 m n.p.m. a 114,17 m n.p.m. dla budynku [...]. Kalenice mają znajdować się na wysokości: 129,60 m n.p.m. w budynku [...] i 129,76 m n.p.m. w budynku [...].

Odnośnie nieprzedłożenia przez inwestora decyzji: zatwierdzającej projekt prac geologicznych oraz zezwalającej na wykonanie robót geologicznych, organ wskazał, że Projekt budowlany - Tom [...] - Plan zagospodarowania terenu, na str. [...] zawierał decyzję Prezydenta W. z dnia [...] Nr [...] zatwierdzającą projekt robót geologicznych dla rozpoznania warunków geologiczno-inżynierskich dla przedmiotowej inwestycji oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] Nr [...] zatwierdzającą dokumentację geologiczno-inżynierską dla rozpoznania warunków geologiczno-inżynierskich.

Odnośnie nieprzedłożenia przez inwestora pozwolenia wodnoprawnego, Wojewoda wskazuje, że nałożony przez organ pierwszej instancji obowiązek był warunkowy: inwestor miał przedłożyć pozwolenie wodnoprawne, jeżeli okazałoby się, iż lej depresji wykracza poza teren zainwestowania. Ponieważ inwestor postanowił zastosować metodę, która ograniczy lej depresji do granic terenu inwestycji, nie wystąpił o pozwolenie wodnoprawne.

Odnośnie rozbieżności pomiędzy pierwotną i aktualną wersją projektu budowlanego w zakresie zagadnienia leja depresyjnego oraz zarzutu przedłożenia organowi pierwszej instancji przez inwestora "dwóch oświadczeń o przeciwstawnych treściach" w tym zakresie, Wojewoda wskazuje, że kwestie te były przedmiotem szczegółowych badań w powtórnym postępowaniu odwoławczym. Analiza całości materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że w toku postępowania inwestor nie złożył oświadczeń o przeciwstawnych treściach, ponieważ konsekwentnie twierdził, że lej depresyjny nie wystąpi, a rozbieżności pomiędzy pierwotną i aktualną wersją projektu budowlanego były pozorne: wynikały z wprowadzenia dodatkowego zabezpieczenia wykopu. W pierwotnej wersji projektu budowlanego planowano wykop szerokoprzestrzenny oraz jego odwodnienie. Zakładano, że "nie wystąpi wykroczenie leja depresji poza teren prowadzonych prac budowlanych i poza granicę własności".

Z postanowieniem Prezydenta W. z dnia [...] Nr [...], wydanym w trybie art. 35 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane inwestor zmienił sposób zabezpieczenia wykopu na szczelną obudowę. Takie rozwiązanie techniczne ma zapewnić, że lej depresji nie wystąpi.

Odnośnie rzekomych naruszeń uchwały co do ogródków lokatorskich, należy wskazać, że zarzuty stron podnoszone w tym zakresie nie znajdują uzasadnienia. Zgodnie z § 68 ust. 2 pkt 2 uchwały na terenie, oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] obowiązują ciągi piesze i pieszo-rowerowe jak na rysunku planu. Wojewoda D. ustalił, że w części graficznej uchwały, na przedmiotowym terenie, nie zaznaczono przebiegu ani ciągu pieszego ani pieszo-rowerowego. Z treści projektu zagospodarowania terenu wynika jednoznacznie, że ogródki lokatorskie umiejscowiono na terenie, oznaczonym na rysunku planu symbolem [...], a nie na terenie, oznaczonym na rysunku planu symbolem [...]. Nie sposób się zatem zgodzić, że ogródki lokatorskie zostały przewidziane na terenie ogólnodostępnym.

Co do różnicy poziomów poprzez usypanie skarpy, która miałaby skutkować wymuszeniem nowego kierunku spływu wód opadowych z terenu zainwestowania na naturalnie płaską działkę skarżących, należy wskazać, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza tej hipotezy. W projekcie budowlanym zaprojektowano skarpę jako chłonną. Skarpę tę zaprojektowano w taki sposób, że ulega ona wypłaszczeniu w kierunku granicy pomiędzy działką zainwestowania a działką skarżących. Dodatkowo przy granicy pomiędzy działką zainwestowania a działką skarżących zaprojektowano miejscowo opaskę żwirową.

Nie można się także zgodzić z argumentem skarżących, że wbrew ustaleniom miejscowego planu w projekcie nie przewidziano bezpośredniego skomunikowania terenu inwestycji z ul. [...] przez ul. [...]. Sugestie skarżących, że naruszono uchwałę wskutek skomunikowania terenu inwestycji przez "nie tranzytowe uliczki osiedlowe naszego osiedla domów jednorodzinnych", co do których ZDiUM

w piśmie z dnia 2 grudnia 2016 r. zawarł "krytyczne stanowisko" - są bezpodstawne.

Zdaniem organu z uchwały nie da się wyprowadzić nakazu skomunikowania terenu inwestycji z ul. [...] przez ul. [...], a ponadto w § 13 ust. 1 uchwały przesądzono, że dojazd do terenu inwestycji odbywać się będzie wyłącznie od terenów przyległych ulic lokalnych, dojazdowych i wewnętrznych. W projekcie budowlanym dojazd do działki nr [...] zaprojektowano z drogi wewnętrznej oznaczonej w uchwale jako [...], poprzez ul. [...] do ul. [...]. Zgodnie § 48 ust. 2 pkt 4 uchwały obowiązuje ciąg pieszy lub pieszo-rowerowy łączący teren [...] z ul. [...]. W projekcie budowlanym droga wewnętrzna oznaczona w uchwale jako [...] o szerokości 5 m, tuż za wjazdami do garaży podziemnych budynków [...] i [...] kończy się i styka z mającym 2 m szerokości ciągiem pieszo-rowerowym, który jest połączony z obydwiema odnogami ul. [...]. Taka infrastruktura wyklucza ruch samochodowy pomiędzy terenem zainwestowania, a osiedlem domów jednorodzinnych.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że proponowany przez inwestora sposób skomunikowania inwestycji z drogą publiczną został pozytywnie zaopiniowany przez zarządcę drogi publicznej.

Ponadto stwierdził, że przedłożony projekt budowlany jest w pełni kompletny, posiada wymagane opinie (w zakresie ochrony konserwatorskiej, geotechniczna, obsługi komunikacyjnej), uzgodnienia (przebudowy sieci elektroenergetycznej), pozwolenia (decyzja zatwierdzająca projekt robót geologicznych, decyzja zatwierdzająca dokumentację geologiczno-inżynierską, zezwolenie na trwałe wyłączenie z produkcji użytków rolnych), informację dotyczącą bezpieczeństwa

i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1 b, a także zaświadczenia,

o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego.

Projekt budowlany wykonały i sprawdziły osoby, które posiadają wymagane uprawnienia budowlane i legitymują się aktualnymi (na dzień opracowania

i sprawdzania projektu) zaświadczeniami potwierdzającymi wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego. W projekcie znajduje się także oświadczenie projektantów i sprawdzających o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie

z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej.

W zakończeniu uzasadnienia Wojewoda D. przedstawił argumentację wykazującą zachowanie w toku postępowania wszystkich wymagań procedury administracyjnej, a ponadto wskazał na przepis art. 4 ustawy – Prawo budowlane, stanowiący, że każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami.

Opisana powyżej decyzja odwoławcza została zakwestionowana przez T. P. i R. P., którzy wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Zaskarżając powyższą decyzję w całości skarżący zarzucili:

– naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 7, 10, 77, 15, 107 § 2, § 3,

§ 4, 136 i 138 kpa, gdyż organ drugiej instancji pomimo związania wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (II SA/Wr 292/17)

i rozpatrując po raz kolejny odwołanie nadal nie dopatrzył się oczywistych naruszeń prawa przez organ pierwszej instancji i nie uchylił decyzji organu pierwszej instancji, a ponadto nie odniósł się do zarzutu dotyczącego śladów widocznego poprawiania treści projektu architektoniczno-budowlanego (wymazania, podskrobania istotnych

w sprawie treści zawartych w graficznej części planu), których to "poprawień" nie było wprowadzonych w tym projekcie architektonicznym - budowlanym przed zamknięciem przez organ pierwszej instancji, zbierania materiału dowodowego.

Ponadto pomimo potwierdzenia w uzasadnieniu skarżonej decyzji trafności zarzutów strony, że na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji nie zapewniono stronom czynnego udziału na każdym jego etapie, to jednak została w nim wyrażona nieprawidłowa ocena, iż uchybienie proceduralne zostało naprawione na etapie postępowania odwoławczego - zarówno pierwszego jak i powtórnie przeprowadzonego po wyroku WSA II SA/Wr 292/17 z dnia 19.12.2017 r. pomimo, że na tym etapie postępowania, stronie nie okazano pełnej dokumentacji treści projektu budowlanego jaką zawierał ten projekt przed zamknięciem postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie zbadał i nie ustalił kto dokonał zmiany w treści graficznej projektu ani nie ustalił jednoznacznie co w projekcie zostało zmienione;

– naruszenie prawa materialnego, a to:

art. 82 ust. 3 ustawy prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (tekst jednolity: Dz. U.

z 2018 r., poz.1202 z późn. zmianami, w związku z § 48 i § 68 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego M. we W. uchwalonego Uchwałą Rady Miejskiej W. z dnia [...] Nr [...] poprzez to, że organ drugiej instancji pomimo zapewnienia w treści uzasadnienia skarżonej decyzji, że objął kontrolą zarzut niezgodności projektu budowlanego z planem zagospodarowania przestrzennego, wadliwie ocenił, iż: zostały spełnione przez inwestora warunki dotyczące przeznaczenia i funkcji planowanej inwestycji w całym obszarze inwestowania; nie stwierdził niezgodności z planem zagospodarowania przestrzennego projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją organu pierwszej instancji; nie dostrzegł naruszenia prawa w tym, że zaprojektowano usypanie budowli ziemnej tzw. "skarpy" na gruncie rodzimym w pasie szerokim na ok. 10 m od strony pł.-wsch. projektowanego budynku oznaczonego lit. [...], oznaczonego jako dz. [...], w pasie obszaru gruntu oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego o symbolu [...] przeznaczonego na place zabaw, terenowe urządzenia sportowe, łąki rekreacyjne, wody powierzchniowe, ogólnodostępną zieleń parkową z uzupełniającą funkcją cyt. "obowiązuje ciąg pieszy i pieszo-rowerowy jak na rysunku planu. Organ nie zauważył, że powyższe przeznaczenie gruntu wyklucza ten grunt z obszarze o symbolu [...] spod zabudowy, nie wywiódł dalej idącego wniosku, iż skoro zaprojektowano usypanie na obszarze o symbolu [...] budowli ziemnej, potocznie nazywaną "skarpą", to projekt jest niezgodny z planem zagospodarowania przestrzennego. Zaprojektowano obsypanie tego budynku i budynku [...] zwałem ziemi tzw. "skarpą" sięgającą od budynku [...] do granicy z naszą posesją, czyli mającą być wzniesioną na terenie [...] od linii oddzielającej teren [...] od terenu [...] wzdłuż granicy z działką skarżących nr [...] i posesji sąsiadów z naprzeciwka.

Zdaniem skarżących te zarzuty są wystarczającymi dla stwierdzenia wadliwości zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej;

– naruszenie § 25 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia

12 kwietnia 2002 r. (Dz.U. Nr 75, poz. 690 tj. z dnia 17 lipca 2015 r. Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) z późn. zmianami, który zakazuje dokonywania zmian poziomów gruntów, a organ drugiej instancji nie zauważył niespójności w decyzji organu pierwszej instancji, który pomimo ustalenia/przyznania że projekt budowlany dokonuje zmiany poziomu gruntów [...] M. w obszarze oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego symbolem [...], a sąsiednim gruntem pozostającym we własności skarżących, to jednak zatwierdził projekt budowlany obarczony i taką wadą. Zdaniem skarżących błędna jest ocena Wojewody D., dotycząca projektowanej opaski żwirowej, gdyż żadna opaska żwirowa nie niweczy zakazu dokonywania zmian poziomów gruntów, który stanowi przywołany wyżej przepis prawa;

zaprojektowanie budowli ziemnej tzw. "skarpy" w obszarze terenu ogólnodostępnego stanowi naruszenie art. 5 ust. 1 pp. 4 prawa budowlanego, gdyż taka "skarpa" wykluczałaby poruszanie się po niej osobom niepełnosprawnym, poruszających się na wózkach inwalidzkich, wózków dziecięcych, itp.;

naruszenie art. 3, art. 4, art. 5 ust. 1 pkt. 4, art. 20 ust.4 , art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 3, 35 ust. 1, ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz naruszenia warunków technicznych stanowionych Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury

w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz.U. Nr 75, poz. 690 tj. z dnia 17 lipca 2015 r. Dz. U. z 2015 r. poz.1422) z późn. poprzez:

nie stwierdzenie wadliwości decyzji organu pierwszej instancji, którą zatwierdzono projekt budowlany niezgodny przepisami prawa budowlanego, zaprojektowano wzniesienie budynków mieszkalnych w wysokości większej niż 16 m (taką wysokość budynków dopuszcza p.z.p.), o większej liczbie kondygnacji nadziemnych - większej niż cztery, (taką dopuszcza p.z.p.). W ocenie skarżących organ drugiej instancji wbrew zaleceniom jakie płynęły z treści uzasadnienia wyroku Sądu Wojewódzkiego sygn.

II SA/Wr 292/12 nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie, w tym nie skontrolował poprawnie czy organ pierwszej instancji zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, nie odniósł się wyczerpująco do zarzutów skarżących o wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, pomimo iż inwestor nie wypełnił wszystkich nałożonych na niego obowiązków Postanowieniem Prezydenta W. nr [...] z dnia [...];

organ pomija milczeniem zarzut niezauważenia przez organ pierwszej instancji zaprojektowania budynków pięciokondygnacyjnych, (garaż nie jest kondygnacją podziemną zagłębioną zgodnie z par. 3 pkt. 16, 17, 18 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury albowiem przyjęto do obliczeń wysokości budynków poziom gruntu projektowanego, czyli rzędną wysokości mieszczącą się w poziomie gruntu projektowanej usypanej skarpy, obsypującej budynek, to jest powyżej rzędnej wskazującej poziom terenu istniejącego. Nie ustosunkowuje się do zarzutu, że skoro część kondygnacji garażowej ponad poziomem gruntu istniejącego jest wyższa od połowy wysokości garażu w świetle, to nie sposób przyjąć, iż kondygnacja garażowa jest kondygnacją podziemną;

organ nie odniósł się do zarzutu, iż uzyskano w projekcie budowlanym obniżenie budynku do wysokości niższej o 3 cm (słownie trzy centymetry) od dozwolonej wysokości w planie zagospodarowania przestrzennego, tylko poprzez posłużenie się do obliczeń wysokości budynków inną rzędną wysokości niż to obrazował projekt przedłożony organowi pierwszej instancji przy wniosku o zatwierdzenie projektu;

organ drugiej instancji nie objął właściwą kontrolą projektu budowlanego, skoro nie dostrzegł niekompletności w zebraniu informacji o środowisku i jego ochronie. Zaniechano też oceny zachowania prawidłowego przepływu powietrza opartego na korytarzach napływu powietrza na teren domów jednorodzinnych o niskiej zabudowie Osiedla M., projekt przyjęto i zatwierdzono bez badania i analizy czy nie osłabi to wymiany powietrza, nie zamknie korytarza przewietrzającego, nie spowoduje zalegania smogu w obrębie niskiej zabudowy;

nie jest też przekonującą argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu skarżonej decyzji odnosząca się do nieprzyznania racji zarzutowi niesporządzenia oddzielnie projektów budowlanych dla budynku [...] i budynku [...] jako obiektów budowlanych

z których każdy stanowi niezależną pod względem konstrukcyjnym całość składającą się z architektury, konstrukcji, instalacji wewnętrznych; w realiach niniejszej sprawy redakcja projektu budowlanego ma znaczenie dla skontrolowania, czy nadal po dokonaniu "poprawienia" w części graficznej już po zamknięciu postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji (to jest po wymazaniu linii zakreślającej przewidywane ogródki działkowe w obszarze gruntu oznaczonego w p.z.p. symbolem [...]) projekt spełnia warunek p.z.p. co do terenu przeznaczonego na zieleń

w obszarze inwestowania oznaczonym symbolem [...].

Ponadto zdaniem skarżących nie jest też przekonującą argumentacja przedstawiona

w uzasadnieniu skarżonej decyzji odnosząca się do nieprzyznania racji zarzutowi naruszenia art. 124 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, albowiem do projektu nie dołączono decyzji pozwolenie wodnoprawne, lub stanowiska Wydziału Środowiska

i Rolnictwa UM, wymaganej w sytuacji, gdy w wyniku wykonania wykopów zasięg leja depresyjnego wykracza poza granice terenu, którego inwestor jest właścicielem

w wykonaniu obowiązku nałożonego Postanowieniem Prezydenta W.

[...]. Powołując się na tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji w całości i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 61 § 2 i § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiona została szczegółowa argumentacja stanowiąca rozwinięcie zarzutów.

W doręczonej Sądowi w dniu 18 października 2018 r. odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej i odwołał się do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podał też, że postanowieniem z dnia [...] Nr [...] odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 grudnia 2018 r. również odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 marca 2019 r. oddalił zażalenie skarżących wniesione na postanowienie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy udzielenia odmowy tymczasowej.

Ponadto w toku postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnik uczestnika postępowania – Spółdzielni A złożył do akt sprawy wniosek dowodowy z dnia 15 lipca 2019 r., w którym zwrócił się o dopuszczenie dowodu z załączonej do wniosku oceny stanu technicznego i przydatności do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego we W. przy ul. [...], działka nr [...], [...], obręb M., sporządzonej przez uprawnioną osobę na okoliczność jej treści, a w szczególności stwierdzonego przez autora tej oceny braku negatywnego oddziaływania zamierzonej inwestycji na segment jednorodzinny, stanowiący własność skarżących.

Na rozprawie wyznaczonej na dzień 30 lipca 2019 r. T. P. – działająca jako skarżąca oraz jako pełnomocnik R. P. przedstawiła stanowisko w sprawie podtrzymując twierdzenia i wnioski skargi.

Pełnomocnik Spółdzielni A wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania.

Obecna na rozprawie M. M. przedłożyła kserokopię wypisu z aktu notarialnego z dnia [...] Repertorium [...] o powierzeniu zarządu nieruchomością przy ul. [...] we W. Spółce B Sp. Z o.o.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Stosownie do art. 184 (in limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym

w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, oznaczonych konstytucyjnie jako inne sądy administracyjne wskazane zostały m.in. w treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302)

i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładani norm prawa materialnego.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja (postanowienie) została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto - zgodnie z treścią art. 135 powołanej powyżej ustawy procesowej, Sąd może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala - odpowiednio - w całości albo w części (art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Przedmiotem przeprowadzonej przez Sąd kontroli legalności była decyzja Wojewody D. z dnia [...] (Nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] Nr [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca Spółdzielni A we W. pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z lokalem biurowym, garażami podziemnymi oraz zagospodarowaniem terenu wraz z infrastrukturą techniczna obejmującą instalacje zewnętrzne kanalizacji teletechnicznej, oświetlenie terenu oraz przebudowę istniejącej siei niskiego i średniego napięcia, będącej w kolizji z planowana inwestycją przy ul. [...], [...], [...] i [...] [...], [...], [...] we W., działki nr [...], [...], [...], obręb M.

W ocenie Sądu dokonanej przy zastosowaniu wskazanego wcześniej kryterium, zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy też zwrócić uwagę, że orzekając w rozpoznawanej sprawie Sąd zobowiązany był zastosować się do dyspozycji ustawodawcy zawartej w art. 153 powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W judykaturze administracyjnej nie budzi przy tym wątpliwości bezwzględnie obowiązujący charakter wskazanego powyżej przepisu procesowego, który powoduje, że ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie może powiązać oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej

w orzeczeniu Sądu (np. wyroki: WSA w Olsztynie z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt

II SA/Ol 388/19, Lex nr 2698371; WSA w Bydgoszczy z dnia 2 lipca 2019 r., sygn. akt

I SA/Bd 275/19, Lex nr 2699654; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 lipca

2019 r., sygn. akt II SA/Go 273/19, Lex nr 2699732; WSA w Łodzi z dnia 11 lipca

2019 r., sygn. akt II SA/Łd 288/19, Lex nr 2700382).

W tak określonych warunkach prawnych należy wyjaśnić, że warunek związania w tej sprawie odnosi się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 19 grudnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Wr 292/17), wcześniej powołanego w uzasadnieniu.

Istotne tez jest, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w konkretnej sprawie. Ocena prawna dokonana przez Sąd może dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania w nich określonych regulacji prawnych. Wskazania, co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Związanie oceną prawną i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami co do dalszego postępowania powoduje, że determinują one działania organu w postępowaniu prowadzonym w danej sprawie aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Istotą zasady "związania ocena prawną" jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego

i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego (np. wyroki WSA: z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt

I GSK 311/15, z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 491/15, CBOSA).

Należy też wskazać, że wobec bezwzględnego charakteru "związania", o którym mowa w art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumpcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa, a nawet nieakceptowania oceny prawnej sądu przez organ administracji publicznej, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu ewentualnego wznowienia wyroku w przewidzianym trybie a obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co czyni nieaktualnym pogląd prawny (np. wyroki: WSA w Białymstoku z dnia lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 470/08; WSA w Bydgoszczy z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 249/19, WSA z 26 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2409/98 CBOSA).

Zdaniem Sądu w składzie obecnie orzekającym nie zaistniały w rozpoznawanej sprawie opisane powyżej okoliczności wyłączające obowiązek uwzględnienia zasady "związania", określonej w art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem kontrola prawidłowości orzeczenia odwoławczego, wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy po kasacyjnym wyroku sądu administracyjnego wymaga przede wszystkim dokonania oceny w zakresie podporządkowania się organu wskazanej powyżej zasadzie, gdyż jest to pierwszorzędne kryterium legalności zaskarżonej decyzji.

W uznaniu sądu zawarte w poprzednio wydanym w sprawie wyroku wskazanie dotyczące konieczności wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy

i ustosunkowania się do wszystkich zarzutów odwołania odczytane zostało przez organ odwoławczy jako powinność rozbudowania przedstawionej poprzednio argumentacji.

W obszernym, szczegółowym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda D. mimo dezaprobaty dla stanowiska sądu poprzednio orzekającego w sprawie wyjaśnił przesłanki podjętej decyzji, co nie jest jednak równoznaczne z zaleconą przez sąd koniecznością wyjaśnienia w sposób nie budzący wątpliwości wszystkich istotnych

w sprawie okoliczności.

Zdaniem Sądu w składzie obecnie orzekającym w sprawie w kwestiach poniżej wskazanych organ odwoławczy nie zadośćuczynił zasadzie wynikającej

z powoływanego wcześniej przepisu art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Motywując podjęte w sprawie rozstrzygnięcie Wojewoda D. nie odniósł się w ogóle do wskazywanej w poprzednim wyroku i zarzucanej w odwołaniu kwestii wykonania przez inwestora wszystkich obowiązków orzeczonych postanowieniem Prezydenta W. z dnia [...] Nr [...], wydanym w trybie art. 35 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane. Sąd w toku dokonywanych w sprawie czynności zwrócił uwagę, że jednym z obowiązków orzeczonych tym prawomocnym postanowieniem było wykonanie projektu budowlanego dla każdego obiektu budowlanego oddzielnie z jednoczesnym wskazaniem, że w tym wypadku projekt powinien składać się z trzech tomów: I tom – zagospodarowanie terenu, II tom – budynek [...], III tom – budynek [...] (pkt I ppkt 13 oraz pkt II ppkt c postanowienia).

Z materiału sprawy nie wynika, aby postanowienie to zostało wyeliminowane

z obrotu prawnego lub zweryfikowane w części, zatem – w ocenie Sądu – nieuprawnione jest twierdzenie Wojewody D. zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że brak jest podstaw prawnych dla zobowiązywania inwestora do opracowania i przedłożenia projektu budowlanego w takiej formie.

Poza zakresem dokonywanej w sprawie oceny organ odwoławczy pozostawił również konsekwentnie zarzucaną przez skarżących i objętą zaleceniami sądu poprzednio orzekającego kwestię niezgodności zamierzonej inwestycji z ustaleniami zawartymi w § 48 ust. 2 pkt 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

w którym w obszarze potencjalnego zainwestowania oznaczonego w uchwale planistycznej symbolem [...] (zabudowa wielorodzinna) dopuszczalną liczbę kondygnacji nadziemnych budynków mieszkalnych wielorodzinnych określono jako nie większa niż cztery, przy czym czwartą kondygnację dopuszcza się wyłącznie w formie poddasza.

W poprzednio wydanym w sprawie wyroku Sąd w uzasadnieniu przywołał

w pełnym brzmieniu przepis § 3 pkt 16 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, definiujący pojęcie "kondygnacja" oraz przepisy § 3 pkt 17 i pkt 18 tego aktu wykonawczego, zgodnie

z którymi przez kondygnację podziemną należy rozumieć kondygnację zagłębioną poniżej poziomu przylegającego do niej terenu, co najmniej połowie jej wysokości

w świetle, a także każdą usytuowaną pod nią kondygnację (pkt 17), a przez kondygnację nadziemna każdą kondygnacje niebędącą kondygnacją podziemną (pkt 18). W ich kontekście sąd uznał wówczas, że "ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda powinien wyjaśnić dogłębnie i przeanalizować przepisy rozp. techn. i odnieść je do planowanej inwestycji.".

Kwestia zgodności przedłożonego do zatwierdzenia projektu budowlanego

i przedstawionej w nim koncepcji projektowej z omawianym ustaleniem planistycznym jest istotna także z tego względu, że skarżący w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego (w odwołaniu), przedstawiając konkretne dane pomiarowe kwestionują możliwość uznania – w aktualnych warunkach prawnych – za kondygnację podziemną tak określoną w projekcie kondygnację o funkcji garażowej.

W zaskarżonej decyzji Wojewoda D. przedstawił wprawdzie szczegółowe dane liczbowe dotyczące wysokości projektowanych budynków, liczonej od poziomu terenu istniejącego do najwyższego punktu pokrycia dachów wykonując stosowne zalecenie sądu, formułowane również w kontekście zgodności z ustaleniem planistycznym, przyjętym w § 48 ust. 2 pkt 2 uchwały, ale to nie eliminowało powinności rozważenia, czy w przedmiotowym projekcie budowlanym zachowano obowiązującą na terenie zamierzonego zainwestowania dopuszczalną liczbę kondygnacji w planowanej zabudowie.

Ponadto Wojewoda D. realizując kolejne wskazanie Sądu poprzednio orzekającego w sprawie, odniósł się do zarzucanego nieprzedłożenia przez inwestora decyzji zatwierdzającej projekt prac geologicznych oraz zezwalającej na wykonanie robót geologicznych i wskazał na zamieszczone w Projekcie budowlanym – Tom [...] – Plan zagospodarowania terenu (str. [...] ) decyzje prezydenta W.: z dnia [...] Nr [...] zatwierdzającą projekt robót geologicznych dla rozpoznania warunków geologiczno-inżynierskich dla przedmiotowej inwestycji oraz z dnia [...] Nr [...] zatwierdzającą dokumentację geologiczno-inżynierską dla rozpoznania warunków geologiczno-inżynierskich.

Należy jednak zwrócić uwagę, że opisana powyżej decyzja Prezydenta W.

z dnia [...] zawiera klauzulę określającą okres jej ważności do

[...] sierpnia 2017 r. (str. [...] projektu). Wymagało zatem wyjaśnienia, czy decyzja prezydenta W. z dnia [...] również opisana powyżej zatwierdzała dokumentację geologiczną zestawiającą wyniki prac wykonanych na podstawie decyzji z dnia [...], bowiem z treści decyzji zatwierdzającej dokumentację takiego wniosku wyprowadzić nie można, tym bardziej, że w decyzji zatwierdzającej projekt robót geologicznych zakresem robót objęto 7 otworów badawczych do głębokości 10,0 m każdy i 7 otworów badawczych do głębokości 7 m każdy, natomiast z opinii geotechnicznej wynika, że podczas badań geologicznych wykonano 6 otworów do głębokości 7,0 m oraz 8 otworów do głębokości 10,0 m.

Jeżeli zatwierdzona dokumentacja stanowiła zestawienie innych prac geologicznych, to organ orzekający nie mógł w uzasadnieniu powoływać się na decyzję zatwierdzająca projekt robót geologicznych z dnia [...].

Sąd rozpoznający obecnie sprawę negatywnie ocenił również – w kontekście obowiązku organu wynikającego z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sposób potraktowania przez organ odwoławczy kwestii

o szczególnym znaczeniu tj. zasięgu leja depresyjnego i ewentualnego obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego oraz kierunku spływu wód opadowych

z projektowanej w zakresie inwestycji skarpy wzdłuż granicy m.in. z działką skarżących.

Wojewoda D. uznając prawidłowość rozwiązań projektowych w tym zakresie posługuje się argumentem o braku wiarygodnego przeciwdowodu w formie analiz sporządzonych przez osoby, posiadające uprawnienia specjalistyczne, które mogłyby podważyć stanowisko autorów projektu budowlanego.

W ocenie Sądu orzekającego taki argument można zaakceptować tylko wówczas, gdy materiał sprawy uprawnia do stwierdzenia, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w konkretnej sprawie z wymaganą starannością zastosował się do obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 kpa), a prawidłowość ustaleń faktycznych dokonanych przez organ w świetle zebranego materiału dowodowego nie budzi żadnych wątpliwości.

Rozpoznając sprawę Sąd zwrócił uwagę, że organ odwoławczy odnosząc się do omawianych kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. [...]) wskazuje, że

"w projekcie budowlanym stwierdzono, że dzięki zastosowaniu grodzic stalowych wykop budowy zostanie zabezpieczony, lej depresji nie wystąpi poza teren prowadzenia robót budowlanych", natomiast z motywów przedstawionych na str. [...] uzasadnienia wynika, że inwestor zmienił sposób zabezpieczenia wykopu na szczelną obudowę, a takie rozwiązanie techniczne ma zapewnić, że lej depresyjny nie wystąpi.

Takie stwierdzenie powoduje wątpliwość co do tego, który wariant projektanta odnoszący się do przedmiotowej kwestii stanowił podstawę oceny przyjętej w tym zakresie przez Wojewodę D.

Niezależnie od powyższego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono w jaki sposób w zatwierdzonym projekcie budowlanym uwzględniono wskazywane jednoznacznie w dokumentacji badań podłoża gruntowego (opinia geotechniczna) skomplikowane warunki gruntowe w miejscu lokalizowania przedmiotowej inwestycji ze względu na obecność iłów i wody gruntowej w poziomie posadowienia budynków oraz stwierdzenie wykonawcy badań (autorów opinii), że naruszenie naturalnej struktury występujących gruntów spoistych może łatwo doprowadzić do pogorszenia parametrów podłoża spoistego.

W ocenie Sądu brak podstaw – na obecnym etapie postępowania do zaaprobowania oceny Wojewody D. przyjętej w odniesieniu do leja depresji i zasięgu jego oddziaływania potwierdza przedłożone na etapie postępowania sądowoadministracyjnego opracowanie techniczne zespołu rzeczoznawców z dnia [...] kwietnia 2019 r., sporządzone wprawdzie po zakończeniu postępowania odwoławczego, ale dotyczące okoliczności analizowanych – w zasadzie – od wszczęcia postępowania jurysdykcyjnego prowadzonego w tej sprawie.

W opracowaniu tym jego autorzy podają, że inwestor rozważa odstąpienie od wykonywania ścianek szczelnych na rzecz wykopów nieuszczelnionych szerokoprzestrzennych przy jednoczesnym obniżeniu zwierciadła wody gruntowej i taką możliwość przewidziano w dokumentacji projektowej (nie wskazuje jej jednak Wojewoda D. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołując się wyłącznie na zabezpieczenie wykopu poprzez szczelną obudowę zastosowaną przez projektanta).

Autorzy opracowania przedstawili też zalecenia, których przestrzeganie nakazuje zabezpieczenie budynku skarżących (ul. [...]) przed oddziaływaniem planowanej inwestycji (rozdział [...] opracowania).

Formułując jedno z zaleceń stwierdzili, że wybór sposobu wykonania wykopu pod budynkiem [...] (posadowiony na działce nr [...], sąsiadującej z działką [...]) powinien zostać poprzedzony opracowaniem opinii hydrogeologicznej, celem określenia zasięgu leja depresji i w zależności od wymiarów zdecydować się na jeden z podanych przez autorów opinii wariantów. W opracowaniu wskazano też na potrzebę monitorowania poziomu wód gruntowych przy granicy działek nr [...] i [...] oraz uwzględniono możliwość przekroczenia granicy tych działek przez lej depresji przy wykopie nieuszczelnionym, zalecając w takim przypadku wykonanie wykopu o ścianach uszczelnionych.

Zdaniem Sądu oznacza to, że w odniesieniu do budynku [...], posadowionego na działce nr [...], nie można przyjąć – bez jednoczesnego odwołania się do wyników badań hydrologicznych, że wykop o ścianach uszczelnionych w każdym przypadku gwarantuje ograniczenie zasięgu leja depresji do granicy tej działki.

Tym samym za przedwczesne uznać należy twierdzenie organu odwoławczego

o braku podstaw dla wymagania od inwestora przedłożenia pozwolenia wodnoprawnego.

Ponadto – w uznaniu Sądu – prawidłowa ocena przedłożonego projektu budowlanego w kontekście § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wobec zarzutu, że projektowana skarpa ukierunkuje spływ wód opadowych na działkę skarżących wymagała zobowiązania inwestora do przedłożenia informacji dotyczącej bilansu wód opadowych, chłonności gruntu i obliczenia jego miąższości przy uwzględnieniu projektowanej przy granicy działki [...] opaski żwirowej dla wykonania, że działka zainwestowana przejmie

w całości wody opadowe i nie nastąpi ich spływ na sąsiednią nieruchomość. Powinny też zostać porównane rzędne tej działki i działki zainwestowania dla wykluczenia obaw, że różnica poziomów obu terenów i ich ukształtowania może spowodować spływ wód deszczowych z projektowanej skarpy mimo jej wypłaszczenia w kierunku działki nr [...] na tą działkę.

Zdaniem Sądu orzekającego obie kwestie postrzegać należy poprzez regulację zawartą w art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania projektować i budować w sposób określony

w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, w ty zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Działalność budowlana unormowana przez przepisy prawa budowlanego realizuje się w sferze określonego istniejącego stanu faktycznego i zwykle wywiera wpływa na jego zmianę, a jednocześnie dokonuje się w sferze istniejących stosunków prawnych, dotyczących przeważnie prawa do rzeczy i może powodować naruszenie tych stosunków, czy tego prawa. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane ma charakter zasady ogólnej i wynika z niego, że ochronie (poszanowaniu) podlegają uzasadnione (kwalifikowane) interesy osób trzecich, a zatem nie obejmują one wszystkich utrudnień, jakie może powodować zamierzona inwestycja, a jedynie takie, które mogą dotyczyć naruszeń interesów prawnych np. możliwości korzystania

z uprawnień właścicielskich (np. wyrok WSA z dnia 14 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 643/05, Lex nr 198341).

Szczególnego podkreślenia wymaga wskazanie, że ograniczenia własności należy rozumieć jako "wynikające z przepisów prawa (bezpośrednio lub z rozstrzygnięć organów władzy publicznej) uwarunkowania ograniczające treść lub sposób korzystania z własności, w tym nakładające określone obowiązki na właściciela wobec przedmiotu własności lub też zobowiązujące go do znoszenia określonego oddziaływania na przedmiot własności" (zob. J. Sommer, Ochrona środowiska a prawo własności, Wrocław 2000, s. 7-8).

Uzasadnione interesy osób trzecich, o których mowa w tym przepisie art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, to nie interesy prywatne będące pod ochroną prawa prywatnego (cywilnego), lecz publiczno-prywatne leżące w sferze zainteresowania prawa publicznego. O ile nie jest dopuszczalne, aby organ administracji publicznej rozstrzygał kwestie o charakterze cywilnoprawnym należące do właściwości sądów powszechnych, to okoliczność, iż właściciel nieruchomości sąsiedniej planuje dokonać jej zabudowy na podstawie decyzji administracyjnej, nie wyklucza możliwości wyrządzenia przez taką budowę ograniczenia prawa własności sąsiedniej nieruchomości.

Wprawdzie zakres kontroli projektu budowlanego przez organ architektoniczno- budowlany ma ograniczony charakter, ale nie zwalnia to organu od obowiązku czuwania nad zachowaniem praw osób trzecich, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane. Dotyczy to szczególnie sytuacji, w których właściciele sąsiedniej w stosunku do objętej zamierzeniem inwestycyjnym, nieruchomości zgłaszają konkretne zastrzeżenia dotyczące przyjętych rozwiązań projektowych.

Ochrona interesów osób trzecich w zasadzie konkretyzuje się w konieczności przestrzegania nie tylko warunków technicznych ale i innych przepisów prawa, w tym prawa miejscowego. Regułę tę w przekonaniu Sądu należy rozumieć w ten sposób, że ocena zgodności przedstawionego projektu budowlanego, z przepisami dokonywana winna być także w odniesieniu do możliwości korzystania z uprawnień właścicielskich nieruchomości sąsiedniej. Podobnie, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 28 lutego 2017 r. II OSK 1629/15), który wskazał, że prawa do zabudowy nie należy rozumieć w ten sposób, że przepis art. 4 ma pierwszeństwo przed innymi przepisami ustawy - Prawo budowlane. Ochrona prawa własności dotyczy wszystkich podmiotów prawa w równym stopniu i wolność zabudowy nie upoważnia do lekceważenia uzasadnionych interesów prawnych innych podmiotów. Dlatego inwestor chcący realizować przysługujące mu prawo do zabudowy musi mieć na względzie analogiczne prawa innych. W związku z tym, że własność i inne prawa majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej, każdy właściciel nieruchomości ma prawo dokonać budowy, rozbudowy w taki sposób, by nie utrudniać właścicielom nieruchomości sąsiednich realizowanie uprawnień właścicielskich.

W judykaturze administracyjnej zwrócono też uwagę, że nie można przez wydanie decyzji administracyjnej aprobować powstania nowej substancji budowlanej

w warunkach istnienia ewentualnego zagrożenia bezpieczeństwa użytkowników innych obiektów lub obniżenia przydatności ich użytkowania (np. wyrok WSA w Bydgoszczy

z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 908/12).

Z tych względów Sąd uznał, że przyjęte przez organ odwoławczy stanowisko co do zakresu leja depresyjnego nie znajduje potwierdzenia w zebranym sprawie materiale dowodowym, a kwestia zmiany kierunku spływu opadowych spowodowana planowaną skarpą została oceniona przez organ pobieżnie z ograniczeniem się do argumentu związanego z projektowaną opaską żwirową.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie akceptuje przy tym pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym poprawność złożonej dokumentacji budowlanej nie może być sprawdzona przez organ tylko i wyłącznie od strony formalnej, w oderwaniu się od jej treści, bowiem o wartości dokumentacji projektowej decydują nie werbalne oświadczenia projektanta, ale to co rzeczywiście zostało w niej wyrażone (np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 908/12, Lex nr 1351594).

W uzupełnieniu Sąd uznał za właściwe wyjaśnić, że w pozostałych kwestiach, nieopisanych powyżej, podziela stanowisko Wojewody D. przyjęte przy orzekaniu w sprawie i przedstawioną w odniesieniu do tych kwestii argumentację.

Wobec wskazanych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 wskazanej ustawy, z którego wynika, że w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Za tak określone koszty Sąd uznał kwotę wpisu uiszczonego od skargi.

Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy powinien uwzględnić uwagi Sądu zawarte w uzasadnieniu.