Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 191/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1, art. 151 par. 1 pkt 1, art. 146 par 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej "Żywiec Zdrój" S. A. z siedzibą w Cięcinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 142/11 w sprawie ze skargi "Żywiec Zdrój" S. A. z siedzibą w Cięcinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. prostuje z urzędu sentencję wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w ten sposób, że w komparycji wyroku po słowach "ze skargi" w miejsce "Żywiec Zdrój" S.A. w Węgierskiej Górce" wpisuje "Żywiec Zdrój S.A. w Cięcinie".


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Żywiec Zdrój S.A w Cięcinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Wójt Gminy Jeleśnia umorzył postępowanie w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Jeleśnia-Kiełbasów sieć wodociągowa ETAP I". Powyższa decyzja nie została zaskarżona i uzyskała przymiot ostateczności.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. Wójt Gminy Jeleśnia wznowił postępowanie w sprawie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Wójt Gminy Jeleśnia odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej wskazując na brak faktycznych podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. oraz fakt, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca decyzji dotychczasowej - art. 146 § 2 k.p.a.

Odwołanie od decyzji organu I instancji wnieśli J.W., J.S., T.C., S.W., Z.S., R.B., J.B. Podnieśli między innymi, że należące do nich działki graniczą z planowaną inwestycją, stąd też powinni oni mieć przymiot stron w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 24 listopada 2009 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że właściciele oraz wieczyści użytkownicy nieruchomości sąsiadujących z miejscem planowanej inwestycji mogą być uznani za strony postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jeżeli mają interes prawny w postępowaniu. Kolegium podkreśliło, że w toku postępowania przed organem I instancji wnioskodawcy wykazywali, że ich przymiot stron w postępowaniu wynika z faktu bycia spadkobiercami osób wymienionych w odpisie z księgi wieczystej nr 15903. W ocenie Kolegium, wypis z księgi wieczystej nie jest dokumentem, z którego wynika interes prawny wnioskodawców, ponieważ według obowiązującego wypisu z rejestru gruntów władającym działką nr 11095 jest Gmina Jeleśnia. Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że stronami postępowania w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji środowiskowej są tylko właściciele działek leżących w miejscu planowanej inwestycji. Takie rozumowanie prowadziło by bowiem do sytuacji, że stroną w postępowaniu byłby tylko inwestor. Zdaniem Kolegium, krąg stron w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej wyznacza między innymi położenie nieruchomości osoby, która ubiega się o przymiot strony względem nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja. Rozpatrując ponownie sprawę organ powinien w oparciu o mapę ewidencyjną i wypisy z rejestru gruntów ustalić, czy w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji nie znajdują się żadne z nieruchomości należących do wnioskodawców. Jest to szczególnie istotne wobec twierdzenia odwołujących, że są właścicielami działek sąsiadujących z nieruchomością, której dotyczy postępowanie. Kolegium podkreśliło także, że w sytuacji gdy organ stwierdzi brak przymiotu strony, odmawia uchylenia decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt. 1 k.p.a. W sytuacji gdy organ I instancji stoi na stanowisku, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej wówczas organ powinien na podstawie 151 § 2 k.p.a. stwierdzić, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W ocenie Kolegium, niedopuszczalne jest "mieszanie" obu powyższych trybów postępowania w jednej decyzji. Kolegium zaakcentowało ponadto, że przyczyną uchylenia decyzji jest brak odniesienia się w jej uzasadnieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt. 1 i 5 k.p.a. wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania.

Skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Kolegium domagając się jej uchylenia.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że zarówno z przyczyn podniesionych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej, jak i z powodów przez organ ten nie dostrzeżonych, rozważonych przez Sąd I instancji z urzędu, decyzja Wójta Gminy Jeleśnia z dnia [...] sierpnia 2010 r. nie mogła pozostać w obrocie prawnym.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji zarzucił, że postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. Wójt Gminy Jeleśnia wznowił postępowanie w sprawie decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2009 r. wskazując, że postępowanie wznawia z urzędu. Jednocześnie w uzasadnieniu organ wskazał, że do jego siedziby wpłynął w dniu [...] maja 2010 r. wniosek o wznowienie od niewskazanych przez organ z imienia i nazwiska "mieszkańców" z uwagi na to, że "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Ponadto akta sprawy nie zawierają wniosku, który mógłby odpowiadać temu, o którym wspomniał organ w postanowieniu. Zawarty w aktach wniosek o wznowienie postępowania z 14 maja 2010 r. podpisany przez T.C., J.S., S.W., J.W. i Z.S., opatrzony pieczątką potwierdzającą datę wpływu 18 maja 2010 r., odnosi się bowiem do postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, nie zaś środowiskowych uwarunkowań zgody na realizacje przedsięwzięcia.

Sąd I instancji zarzucił ponadto, że decyzja Wójta Gminy Jeleśnia z dnia [...] sierpnia 2010 r. wskazuje, że zapadła po rozpoznaniu wniosku T.C., J.S., S.W., J.W. i Z.S., których to osób, jak wynika z uzasadnienia, organ nie uznał za strony, odmawiając im tym samym prawa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Sąd I instancji podkreślił, że choć organ tego nie zaakcentował, to w konsekwencji ustalenia, że skarżącym nie przysługiwał status strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie byli oni także podmiotami uprawnionymi do domagania się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Pomimo takiej oceny organ I instancji nie umorzył postępowania wznowionego (co powinien był uczynić gdyby postępowanie zostało wznowione na wniosek osób nie będących stronami), lecz wydał decyzję w przepisach prawa nie przewidzianą. W ocenie Sądu I instancji, podjęte przez Wójta Gminy Jeleśnia rozstrzygnięcie myli przewidziane w art. 151 k.p.a. możliwe formy zakończenia wznowionego postępowania. Po pierwsze stwierdza, że wnioskodawcy nie mają statusu strony, a pomimo to bada ich wniosek w kontekście art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., który to przepis odnosi się jedynie do sytuacji, w której to strona złożyła podanie o wznowienie jednak w wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że nie znalazł potwierdzenia zarzut, iż strona bez swojej winy nie wzięła udziału w postępowaniu. Po drugie zaś, art. 146 § 2 k.p.a. znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, w której istnieją przesłanki wznowieniowe z art. 145 § 1 k.p.a., jednak z uwagi na okoliczność wyłączającą nie uchyla się badanej w postępowaniu decyzji ostatecznej, lecz stwierdza jej wydanie z naruszeniem prawa. Wbrew brzmieniu wskazanej normy Wójt Gminy Jeleśnia nie stwierdził istnienia przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a., a tym samym zastosowanie w sprawie art. 146 § 2 k.p.a. nie było dopuszczalne. Ponadto wskazana wyżej osnowa, jak też uzasadnienie decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej, odnoszące się do obu wskazanych w osnowie okoliczności, dowodzą, że z jednej strony organ I instancji uznał, że wnioskodawcy nie byli stronami postępowania zwyczajnego i tym samym nie przysługiwało im prawo do złożenia podania o wznowienie, z drugiej jednak podanie to merytorycznie rozpatrzył uznając, że w sprawie mogłaby zostać wydana ponownie jedynie decyzja odpowiadająca decyzji pierwotnej.

Sąd I instancji podzielił ponadto pogląd organu odwoławczego, że organ I instancji nie dokonał jednoznacznych ustaleń w zakresie interesu prawnego wnioskodawców. Przymiot strony w sprawie powinien wykazać wnoszący podanie, jednak do organu należy zbadanie czy dysponuje wystarczającymi dowodami by jednoznacznie przesądzić kwestie interesu prawnego wnioskodawcy, a jeśli dowody przedstawione przez osobę żądającą wznowienia postępowania nie pozwalają na taką ocenę, powinien zażądać od wnioskodawców stosownych dodatkowych dokumentów bądź informacji. Sąd I instancji ocenę w zakresie braku przymiotu stron postępowania uznał za przedwczesną.

Sąd I instancji wskazał także, że z decyzji Wójta Gminy Jeleśnia nie wynika czy badając podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wniesienia podania o wznowienie postępowania rozważana była kwestia terminowości złożenia wniosku.

Sąd I instancji wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ rozważy czy w istocie prowadzi postępowanie wznowione z urzędu czy też na wniosek wskazanych w decyzji osób, a w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek jednoznacznie ustali kwestie przymiotu stron w odniesieniu do każdego z wnioskodawców. Ponadto z uwagi na fakt, że jak podał w trakcie rozprawy pełnomocnik strony skarżącej, w sprawie zapadły już kolejne decyzje administracyjne, uwzględni aktualny stan prawny sprawy po rozważeniu jaki wpływ na postępowanie wznowieniowe mają inne, później wydane decyzje lub później prowadzone postępowania.

Sąd I instancji podkreślił przy tym, że kontroli podlegały w niniejszej sprawie jedynie rozstrzygnięcia odnoszące się do wznowienia postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu I instancji, oznacza to, że będąc związanym przedmiotem zaskarżenia, Sąd ten nie mógł badać ani pod względem formalnym ani merytorycznym zgodności z prawem decyzji ostatecznej Wójta Gminy Jeleśnia z dnia [...] listopada 2009 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła spółka Żywiec – Zdrój.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Spółka podniosła zarzuty naruszenia prawa procesowego:

Po pierwsze, art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez wadliwe wykonanie ustrojowego obowiązku kontroli zaskarżonego aktu i brak prawidłowego rozpoznania zarzutów przytaczanych przez skarżącą spółkę.

Po drugie, art. 134 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że Sąd I instancji związany jest przedmiotem zaskarżenia, a nie granicami sprawy administracyjnej.

Po trzecie, art. 153 p.p.s.a. poprzez skierowanie wytycznych co do dalszego postępowania do Wójta Gminy Jeleśnia, podczas gdy przedmiotem zaskarżenia była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej.

Po czwarte, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo, że w aktach sprawy brak jest wniosku, na podstawie którego wszczęte zostało postępowanie administracyjne.

Po piąte, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 2 i art. 136 k.p.a. poprzez uznanie, że Kolegium było uprawnione do uchylenia decyzji Wójta Gminy Jeleśnia, podczas gdy to w przypadku powzięcia wątpliwości co do ustaleń organu I instancji w zakresie legitymacji prawnej stron postępowania, Kolegium powinno było przeprowadzić własne postępowanie dowodowe i rozstrzygnąć sprawę co do istoty.

Po szóste, art. 149 k.p.a. poprzez uznanie, że badanie przymiotu strony po stronie wnioskodawców i prowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego powinno nastąpić zawsze etapie rozstrzygania o wznowienia postępowania.

Po siódme, art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, że w przypadku gdy po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania okaże się, że składający wniosek o wznowienie postępowania nie wykazali przymiotu strony, to powinno nastąpić umorzenie postępowania, a nie wydane decyzji stwierdzającej odmowę uchylenia rozstrzygnięcia dotychczasowego.

Po ósme, art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji, w której Sąd I instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję z uwagi na wskazane uchybienia proceduralne na etapie postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. - skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać co następuje.

Po pierwsze, na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 p.p.s.a. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną obowiązkiem Sądu I instancji było sprawdzenie poprawności formalnej procedowania przez organy administracji przez ustalenie, czy w ogóle doszło do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz w jakim terminie to uczyniono. Pogląd ten jest oczywiście błędny. To nie Sąd I instancji zobowiązany jest prowadzić postępowanie dowodowe w tym zakresie, lecz organ administracji. Sąd I instancji wskazane przez skarżącego kasacyjnie braki dostrzegł, podobnie jak dostrzegł je organ odwoławczy, czego skutkiem było uchylenie w postępowaniu administracyjnym decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Po drugie, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Oczywistym jest, że wojewódzki sąd administracyjny związany jest granicami sprawy, a nie przedmiotem zaskarżenia, co w wyjątkowych sytuacjach oznaczać by mogło objęcie kontrolą wojewódzkiego sądu administracyjnego nie tylko decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania (czy innych trybach nadzwyczajnych jak stwierdzenie nieważności, zmiana bądź uchylenie decyzji), lecz także decyzji wydanych w trybie zwykłym. Oznacza to oczywiście również badanie nie tylko poprawności formalnej, ale także zasadności wszczęcia postępowania wznowieniowego. Nie było to jednak możliwe w niniejszej sprawie, bowiem jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, postępowanie prowadzone przez organ I instancji wymagało uzupełnienia w znacznej części. Stąd też prawidłowa była zarówno decyzja kasacyjna organu odwoławczego, jak i oddalenie wniesionej przez skarżącą spółkę skargi.

Po trzecie, na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez skierowanie wytycznych, co do dalszego postępowania do Wójta Gminy Jeleśnia, podczas gdy przedmiotem zaskarżenia była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie kierował wytycznych do organu I instancji, tylko stwierdzał jakie są skutki uchylenia decyzji tego organu przez organ odwoławczy. Związanie wytycznymi co do dalszego postępowania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. nie oznacza przy tym, że Sąd I instancji pozbawiony jest możliwości oceny skutków wydanych w sprawie decyzji również w odniesieniu do organu I instancji, bowiem taka możliwość jest konsekwencją orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny w granicach danej sprawy (art. 134 p.p.s.a.).

Po czwarte, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo, że w aktach sprawy brak jest wniosku, na podstawie którego wszczęte zostało postępowanie administracyjne. Brak wniosku nie mógł stanowić podstawy uchylenia decyzji organu odwoławczego, bowiem brak ten stanowi o wadliwości decyzji I instancji, która została na mocy zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej uchylona. Stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Sąd I instancji nie miał więc obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie istnienia bądź nie wniosku stron o wznowienie postępowania, skoro brak ten będzie uzupełniony podczas ponownego rozpatrywania sprawy przez organ I instancji. Nie sposób więc na tym etapie postępowania przesądzać, czy postępowanie powinno się toczyć, czy też powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Przeprowadzenie ustaleń w tym zakresie będzie obowiązkiem organu I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Po piąte, na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 2 i art. 136 k.p.a. poprzez uznanie, że Kolegium było uprawnione do uchylenia decyzji Wójta Gminy Jeleśnia, podczas gdy to w przypadku powzięcia wątpliwości co do ustaleń organu I instancji w zakresie legitymacji prawnej stron postępowania, Kolegium powinno było przeprowadzić własne postępowanie dowodowe i rozstrzygnąć sprawę co do istoty. Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Ustalenie kręgu stron postępowania, szczególnie w kontekście przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jest niewątpliwie przeprowadzeniem postępowania w znacznej części, a więc uzasadniało wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Ponadto, samodzielnie ustalając krąg stron postępowania i prowadząc na tej podstawie postępowanie, Kolegium mogło narazić się na zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.).

Po szóste, łącznego odniesienia się wymagają zarzuty naruszenia art. 149 k.p.a. oraz zarzut naruszenia art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (zarzut szósty i siódmy skargi kasacyjnej).

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia postępowania, w przeciwieństwie do pozostałych trybów nadzwyczajnych, a także trybu zwykłego, regulują kwestię formy wszczęcia postępowania wznowieniowego. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 k.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Natomiast stosownie do treści art. 149 § 3 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji), odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Jedną z przesłanek odmowy wznowienia postępowania jest przeszkoda o charakterze podmiotowym, która będzie miała miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży podmiot niebędący stroną w sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiła się rozbieżność na gruncie tej przeszkody w odniesieniu do wniosków o wznowienie postępowania składanych na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Wątpliwości wzbudziło, czy w przypadku oparcia wniosku na tej podstawie, organ powinien badać status prawny wnioskodawcy jeszcze przed wszczęciem postępowania wznowieniowego i w przypadku ewentualnego stwierdzenia, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania odmawiać wznowienia postępowania, czy też przy spełnieniu pozostałych warunków formalnych w każdym przypadku wznawiać postępowanie, traktując status strony jako przesłankę wznowienia, która może być oceniania wyłącznie po wznowieniu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych należy ograniczyć tylko do przypadków, gdy jednostka żądająca wszczęcia postępowania nie powołuje się na interes prawny. Ustalenie bowiem, czy sprawa dotyczy interesu prawnego jednostki może nastąpić wyłącznie w toku postępowania. Oznacza to, że jeśli okoliczność czy danemu podmiotowi przysługuje status strony postępowania, stanowi jednocześnie przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), to może być ona badana już po wszczęcia postępowania wznowieniowego. Należy jednak podkreślić, że w niniejszej sprawie zarzuty podnoszone w tym zakresie w skardze kasacyjnej nie miały wpływu na wynik sprawy. Niezależnie bowiem od zajętego stanowiska, postępowanie w niniejszej sprawie zostało już wznowione, a postanowienie o wznowieniu postępowania pozostaje w obrocie prawnym. Do badania statusu prawnego wnioskodawców musi więc dojść już na etapie wznowionego postępowania. To z kolei oznacza, że na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W niniejszej sprawie bez znaczenia pozostaje rozstrzygnięcie sporu, czy w przypadku stwierdzenia, że wnioskodawcom nie przysługuje status strony, postępowanie powinno zakończyć się odmową uchylenia decyzji ostatecznej, czy też umorzeniem postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że krąg stron postępowania nie został ustalony, a ustalenie to jest powinnością organu I instancji. Dopiero ustalenia w zakresie stron postępowania, a także treści i terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania, umożliwi organowi podjęcie decyzji o sposobie zakończenia postępowania wznowieniowego. Oznacza to, że nawet uwzględnienie zarzutu kasacyjnego nie uzasadniałoby uchylenia zaskarżonego wyroku, a co najwyżej stwierdzenie, że pomimo częściowo błędnego uzasadnienia wyrok odpowiada prawu.

Po siódme, na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji, w której Sąd I instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję z uwagi na wskazane wyżej istotne uchybienia proceduralne, mające istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie dopuścił się uchybień proceduralnych, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego wyroku i zasadnie oddalił skargę, a to z przyczyn wskazanych wyżej.

Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

O sprostowaniu oczywistej omyłki w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 156 § 1 i § 3 p.p.s.a.