Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2555/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 5
journal: Dz.U. 2013 poz 687
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Alina Balicka, Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2555/16

UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury I Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. po rozpatrzeniu odwołania radcy prawnego T. C., pełnomocnika [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...]., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., orzekającą w pkt. 1 o ustaleniu odszkodowania na rzecz R. i K. G. w wysokości 3.950,00 zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0395 ha, położonej w gminie [...], obrębie [...], przeznaczonej pod budowę drogi wojewódzkiej nr [...] [...] na odcinku od obszaru niezabudowanego w miejscowości [...] do skrzyżowania z drogą wojewódzką nr [...] w miejscowości [...], w pkt. 2 o zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] w [...] do zapłaty odszkodowania, w pkt. 3 o zapłacie odszkodowania jednorazowo w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

Nieruchomość położona w gminie [...], obrębie [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,0395 ha, decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 2013 r., zmienioną w części w zakresie linii rozgraniczających teren przedmiotowej inwestycji, a w pozostałej części utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2014 r. znak: [...], przeznaczona została na realizację inwestycji drogowej - "rozbudowa drogi wojewódzkiej nr [...] [...] na odcinku od obszaru niezabudowanego ii' miejscowości [...] do skrzyżowania z drogą wojewódzką nr [...] w miejscowości [...] tj.: od km [...] do km [...], na terenie gmin [...] i [...] powiatów[...] województwa [...] ". Z dniem [...] listopada 2014 r. przedmiotowa działka nr [...] przeszła na własność Województwa [...].

Jak wynika z treści księgi wieczystej nr [...] nieruchomość nr [...], z której wydzielono działkę nr [...], stanowiła współwłasność K. i R.G. we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...], Wojewoda [...] orzekł w pkt. 1 o ustaleniu odszkodowania na rzecz R. i K. G. w wysokości 3.950,00 zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Od powyższej decyzji wniósł odwołanie radca prawny T.C., pełnomocnik [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...].

W odwołaniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2031) "poprzez brak ustalenia odszkodowania na rzecz osoby uprawnionej, której identyfikacja dla podmiotu wypłacającego odszkodowanie jest znacznie utrudniona, czyli z pominięciem ustalenia strony postępowania, na rzecz której ma być wypłacone odszkodowanie, a w konsekwencji wydanie decyzji, która jest niewykonalna w dniu jej wydania." Według skarżącego warunkiem koniecznym do wypłaty odszkodowania za przejęcie działki jest ustalenie przez organ pełnego adresu strony, a nie jedynie jej miejsca zamieszkania w danej miejscowości.

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy organ odwoławczy, wskazał, że w niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] prawa własności przedmiotowej nieruchomości stanowi operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] lipca 2015 r. przez rzeczoznawcę majątkowego Z. S. (nr uprawnień [...]).

Biegły ustalił, że nieruchomość gruntowa, oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,0395 ha, położona w gminie [...], obrębie [...], powstała z podziału działki ewidencyjnej oznaczonej jako działka nr [...]. Działka stanowi fragment pobocza drogi asfaltowej, wydzielony z niezabudowanej nieruchomości rolnej, użytkowanej rolniczo, w uprawie. Wyceniana nieruchomość położona jest w północnej części gminy [...] i zarazem powiatu [...], w strefie przylegającej do drogi wojewódzkiej nr [...], we wsi [...]. Zabudowa wsi nie ma wyraźnego układu urbanistycznego, jest usytuowana głównie po północnej stronie drogi wojewódzkiej wzdłuż kilku dróg lokalnych. Jest to wieś o dominującej funkcji rolno-osadniczej i typowym stopniu zurbanizowania. Badając przeznaczenie planistyczne nieruchomości autor operatu stwierdził, że zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...], zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Gminy w [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. wyceniana działka nr [...] na dzień [...] maja 2013 r. położona była na terenach przeznaczonych pod poszerzenie drogi wojewódzkiej o symbolu [...].

Rzeczoznawca majątkowy, wyceniając grunt, zastosował podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Dla potrzeb niniejszej wyceny biegły określił segment rynku jako nieruchomości gruntowe niezabudowane przeznaczone pod drogi publiczne lub ich poszerzenie, usytuowane poza strefami zabudowy miejskiej. Określając obszar rynku biegły wskazał na województwo [...] ze szczególnym uwzględnieniem części północnej jako rynku regionalnego, powiatu [...].

Przedział czasowy w jakim dokonano analizy transakcji obejmował zakres do dwóch lat wstecz od dnia wyceny. Na badanym rynku odnotowano kilkanaście transakcji nieruchomościami przeznaczonymi pod drogi i nabywane pod drogi lub ich poszerzenie, usytuowane poza strefami zabudowy miejskiej. Ceny z odnotowanych transakcji lokowały się w przedziale od 10,00 zł/m do 20,07 zł/m2, przy cenie średniej 16,33 zł/m". W badanym segmencie rynku i przedziale czasowym dla nieruchomości drogowych nie obserwuje się zmian cen jednostkowych w funkcji czasu.

Na podstawie analizy zachowań rynku wyróżniono cechy rynkowe nieruchomości i ich wagi mające wpływ na wartość wycenianej nieruchomości, które zestawiono na str. 16-19 operatu. Biegły ustalił, że na badanym rynku zasadniczy wpływ na wysokość ceny jednostkowej mają takie cechy jak: lokalizacja ogólna (w aspekcie wielkości i położenia w miejscowości); sąsiedztwo (w aspekcie stopnia zurbanizowania otoczenia nieruchomości); położenie w terenie (w aspekcie przeważającego przeznaczenie terenu w jakim usytuowana jest nieruchomość).

Z przyjętego zbioru 15 transakcji wybrano nieruchomości o cenie minimalnej i cenie maksymalnej oraz dokonano ich charakterystyki. Na str. 19 opracowania obliczono wartości współczynników korygujących z uwzględnieniem cech rynkowych, a następnie obliczono wartość prawa własności gruntu na kwotę 3.950,00 zł (10,00 zł/m2).

Zdaniem organu odwoławczego ocena ww. operatu szacunkowego w konfrontacji z brzmieniem przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. pozwala stwierdzić, że nie zawiera on nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby jego wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania. W związku z faktem, iż przedmiotowa działka zgodnie z ustaleniami obowiązującego studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gminy była zlokalizowana na terenach o charakterze komunikacyjnym, prawidłowo przeanalizowano transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod inwestycje drogowe. Sporządzona wycena odpowiada zatem art. 134 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 36 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego. Ponadto nieruchomości porównawcze spełniają wszelkie kryteria podobieństwa, o których mowa w art. 4 pkt 16 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym brak jest podstaw do podważenia ustaleń biegłego w zakresie oszacowanej wartości gruntu.

Organ odwoławczy, po dokonaniu analizy akt sprawy, nie miał podstaw do uznania, że postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania zostało przeprowadzone nieprawidłowo. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że określenie stron uprawnionych do odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, poprzez wskazanie imienia i nazwiska nie powoduje niewykonalności decyzji. Należy mieć na uwadze, że przepis art. 156 § 1 pkt 5 Kpa łączy niewykonalność decyzji z istnieniem przeszkód natury obiektywnej w jej wykonaniu, tj. z przeszkodami istniejącymi w dacie wydania decyzji i - co do zasady - nieusuwalnymi przez cały czas (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2012 r. I OSK 108/12). Tymczasem zarzucane przez stronę uchybienie nie stanowiło nieusuwalnej przeszkody uniemożliwiającej wykonanie obowiązku ustalonego w zaskarżonej decyzji. Adresy stron postępowania wraz ze zwrotnymi poświadczeniami odbioru korespondencji wskazującymi na prawidłowość doręczeń, znajdowały się bowiem w aktach sprawy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Województwo [...] zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji względnie stwierdzenie nieważności decyzji jako obarczonej wadą nieważności oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono: naruszenie przepisów postępowania, tj.:

art. 77 § 1 KPA w związku z art. 7 KPA, art. 9 KPA, art. 10 KPA, i art. 29 KPA w związku z art. 138§1 pkt 2 KPA w związku z art. 156 §1 pkt 2 i pkt 5 KPA poprzez pominięcie ustalenia strony postępowania, jej danych adresowych, na rzecz której ma być wypłacone odszkodowanie, a w konsekwencji wydanie decyzji, która jest niewykonalna w dniu jej wydania, naruszenie zasady zaufania do organu w sposób uniemożliwiający właściwe i szybkie wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzją zarządca drogi został zobowiązany do wypłaty odszkodowania na rzecz R. i K. G.. Jednakże organ nie ustalił istotnych danych strony uprawnionej w decyzji do otrzymania odszkodowania. Wprawdzie została ustalona tożsamość osoby uprawnionej, sprostowano omyłkę pisarską w nazwisku lecz nie wskazano żadnych innych danych jak chociażby dokładny adres zamieszkania strony, tak by podmiot zobowiązany do wypłaty mógł w określonym czasie wykonać swój obowiązek. Tym samym naruszone zostały podstawowe zasady procesowe, a także przywołane przepisy. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się również przypadki, kiedy decyzja jest niewykonalna. Decyzją niewykonalną jest między innymi decyzja określająca obowiązek nałożony na stronę w nieprecyzyjny sposób, stwarzający możliwość różnej interpretacji przy jego wykonaniu (zob. wyrok Sądu Antymonopolowego z 10 kwietnia 1996 r., XVII Amr 1 /96. Lexis.pl nr 323962, "Wokanda" 1997, nr 7, s. 55; wyrok Sądu Antymonopolowego z 11 stycznia 1995 r..XVII Amr 45/94. Lexis.pl nr 320445, "Wokanda" 1995, nr 12, s. 54). Jak wskazuje się w literaturze organy administracji publicznej powinny nakładając określone obowiązki na strony postępowania administracyjnego, dokładnie sprawdzać, czy:

1. obowiązek można wykonać z technicznego i technologicznego punktu widzenia,

2. obowiązek został sformułowany w sposób precyzyjny, niebudzący żadnych wątpliwości,

3. nie istnieją żadne inne przeszkody związane z wykonaniem decyzji.

W przypadku gdy któraś z tych przesłanek nie zostanie spełniona, decyzja administracyjna może zostać uznana za nieważną. W niniejszej sprawie organ zaniechał ustalenia istotnych okoliczności dla wykonania decyzji (dokładnego adresu strony uprawnionej) tj. sformułował obowiązek nieprecyzyjnie i uniemożliwił stronie zobowiązanej jego wykonanie. Naruszył również zasadę zaufania do organu, gdyż w dalszym ciągu strona zobowiązana nie wie czy G.D. zamieszkuje pod konkretnym adresem i nie można bez wątpliwości przyjąć, że jest ono unikalne nawet w skali Gminy którą zamieszkuje uprawniona strona. Strona spełniająca świadczenie ma prawo oczekiwać od organu, że obowiązek ten wypełni w sposób nie budzący wątpliwości co do tożsamości osoby uprawnionej i bez nadmiernych uciążliwości. Natomiast takie oznaczenie strony w decyzji — bez podania dokładnego adresu, zmusza zobowiązanego do poszukiwań osoby uprawnionej w całej miejscowości czy gminie. Strona zobowiązana do świadczenia nie ma możliwości stosowania środków czy innych uprawnień pozwalających na zdobywanie danych osobowych i adresów w terminie krótszym niż termin wykonania decyzji

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż decyzja wydana przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa oraz utrzymaną nią w mocy decyzja Wojewody [...] nie naruszają przepisów prawa w sposób, który mógł mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że działka nr [...] o powierzchni 0,0395 ha, położona w gminie [...], obrębie [...] przeszła z mocy prawa na własność Województwa [...].

Materialnoprawną podstawę wydania przedmiotowych decyzji stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2031.) - dalej: "specustawa drogowa", a także ustawa o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 j.t.) - dalej: "u.g.n.

Stosownie do treści art. 12 ust. 5 specustawy drogowej do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosować należy odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Zgodnie z art. 18 tej ustawy odszkodowanie ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.

W niniejszej sprawie podstawę do ustalenia odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość stanowił operat szacunkowy z dnia [...] lipca 2015 r., sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego Z.S. Oceniając ten operat, organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że ustalona w nim wartość nieruchomości przejętej na rzecz Województwa jest ustalona w sposób wymagany przez prawo, opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości w tym jej przeznaczeniu, właściwym doborze nieruchomości podobnych i właściwym ustaleniu współczynników korygujących. Sąd podziela stanowisko organu co do prawidłowości i wiarygodności operatu szacunkowego stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania.

Niesłuszny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 i 5 w związku z nieustaleniem w decyzji istotnych danych strony uprawnionej do otrzymania odszkodowania, w tym jej dokładnego adresu zamieszkania. Skarżący zarzuca rażące naruszenie przepisów choć nie precyzuje których, ale też wydanie decyzji, która była i pozostaje niewykonalna, gdyż organ nie wie gdzie zamieszkuje strona uprawniona (przez omyłkę wskazano że ta niewiedza dotyczy G.D., która nie jest stroną tego postępowania). Organ zdaniem skarżącego zaniechał ustalenia istotnych okoliczności dla wykonania decyzji.

W ocenie sądu zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie, gdyż wydana decyzja nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a w szczególności nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ani nie jest niewykonalna.

Stosownie do treści art. 107 § 1 kpa decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.

Przepis ten nie precyzuje na czym polega oznaczenie strony, której decyzja dotyczy. Niewątpliwie należy jednak przyjąć, że wskazanie strony będącej osobą fizyczną powinno określać jej tożsamość w sposób niebudzący wątpliwości, umożliwiający odróżnienie jej od innych osób fizycznych w przypadku występującej w obrocie powtarzalności imion i nazwisk.

Oznaczenie strony będącej osobą fizyczną powinno polegać przede wszystkim na podaniu jej imienia (imion) oraz nazwiska. Innymi danymi uzupełniającymi oznaczenie strony mogą być przykładowo: miejsce zamieszkania, inne dane identyfikujące podmiot jak np. PESEL, NIP, Regon.

Bez znaczenia zdaniem sądu dla prawidłowości oznaczenia strony w decyzji ma to, w którym miejscu dane jednoznacznie określające stronę będącą osobą fizyczną zostaną podane. W praktyce stosowane są różne metody, niekiedy zależne od konstrukcji decyzji i jej przejrzystości, ilości stron. Dlatego oznaczenie strony może być wskazane zarówno w części wstępnej decyzji, jak też w sentencji, czy też na jej końcu, a więc w rozdzielniku.

W przedmiotowej sprawie warunek prawidłowego, jednoznacznego oznaczenia strony został niewątpliwie spełniony. Przede wszystkim w sentencji decyzji wydanej przez organ I instancji wskazano imiona i nazwisko osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania, zaś na końcu decyzji w rozdzielniku wskazano ich miejsce zamieszkania. Nie ma więc żadnych podstaw do twierdzenia, że strony uprawnione do otrzymania od skarżącego odszkodowania nie zostały prawidłowo wskazane w decyzji, a tym samym decyzja już w dacie jej wydania była niewykonalna, a stan ten utrzymuje się.

Organ nie naruszył więc ani art. 107 § 1 kpa, ani przepisów postępowania, w tym art. 156 § 1 pkt 2 i 5 kpa.

W ocenie sądu organ zgromadził wystarczający materiał dowodowy do rozstrzygnięcia sprawy i dokonał jego wszechstronnej oceny.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.