Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 209/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,3,3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Karolina Czaplicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. sprawy ze skargi I. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w S. działając z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) na podstawie art. 138 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz w związku z art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej u.s.u.s.) utrzymał w mocy decyzję ZUS (nr [...]) z dnia [...] r., o odmowie umorzenia I. R. (dalej zwaną wnioskodawcą) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami za zwłokę za osobę prowadzącą działalność gospodarczą oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i FGŚP wraz z odsetkami za zwłokę za pracowników w części finansowanej przez płatnika, a także odmawiającej umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek za okresy od lutego 1999 r. do lutego 2002 r. i od lutego 1999 r. do sierpnia 2003 r.

W uzasadnieniu decyzji ZUS prezentując dotychczasowy przebieg postępowania wskazano, iż w dniu 19 lutego 2009r. I. R. złożyła wniosek o umorzenie zaległości składkowych, a ZUS ww. decyzją z dnia [...] r. odmówił umorzenia ww. należności. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. R. wskazała, że uzasadnienie Zakładu zawarte w decyzji nr [...] z dnia [...] r. jest niesprawiedliwe, a wnioski jakie organ wyciągnął na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego są niezgodne ze stanem faktycznym. W uzasadnieniu organ wyjaśniał, iż w trakcie prowadzonego postępowania wnioskodawczyni przedstawiła fakty dotyczące skrajnie trudnej sytuacji osobistej, rodzinnej i bytowej, wskazując iż od wielu lat cierpi na chorobę nowotworową, wiążącą się z koniecznością kosztownego leczenia i ciągłych badań. Wnioskodawczyni wskazała, iż nie prowadzi wspólnie z mężem gospodarstwa domowego, pozostaje wraz z dwójką studiujących dzieci na wyłącznym utrzymaniu męża. Z uwagi na chorobę i leczenie nie może podjąć żadnej pracy, dlatego nie rejestruje się w Powiatowym Urzędzie Pracy. Podkreślała, iż przewidywania co do przyszłego podjęcia zatrudnienia przez dzieci i ich pomoc w utrzymaniu wspólnego gospodarstwa domowego są nieprzekonywujące, albowiem córka i syn nadal kształcą się i nie ma żadnej pewności, że po zakończeniu nauki znajdą zatrudnienie, a jeśli nawet to początkowe ich zarobki będą na poziomie minimalnym. Wskazała, że uznanie samochodu męża za dobro luksusowe to nadinterpretacja, ponieważ stanowi on narzędzie jego pracy bez którego niemożliwym byłoby zarobienie na utrzymanie rodziny. Strona podkreślała, iż nie przedstawiła do sprawy faktur potwierdzających zakup leków, gdyż ZUS ich nie żądał. W ocenie wnioskodawczyni spełnia ona kryteria ustawowe do umorzenia należności składkowych o jakich mowa w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

ZUS po rozpatrzeniu wniosku I. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności, wydał decyzję nr [...] z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] r.

Od decyzji z dnia [...] r. I. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 25 maja 2011r. (sygn. akt III SA/GI 2113/10) uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że decyzja z dnia [...] r. nie spełnia kryteriów z art. 107 § 3 k.p.a., wobec czego Sąd nie był w stanie ocenić czy postępowanie w sprawie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, a dokonane przez organ ustalenia i rozstrzygnięcie były zgodne z prawem. W ocenie Sądu organ nie sprecyzował przekonująco na podstawie, których informacji dokonał oceny, że skarżąca może poprawić swoją sytuację finansową. Wobec tego Sąd nie przesądzając o rozstrzygnięciu w rozpoznawanej sprawie wskazał, że organ administracji ponownie przeprowadzi postępowanie dowodowe na okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego i wyjawienia majątku.

W dalszej części postępowania ZUS wskazał, że w związku z wyrokiem Sądu wszczęto postępowanie w celu rozpatrzenia wniosku I. R. z dnia 10 maja 2010r. o ponowne rozpoznanie sprawy o umorzenie zaległości. O wszczęciu postępowania wnioskodawczyni została poinformowana pismem z dnia 6 października 2011r., w którym organ poinformował o możliwościach przedstawienia wszelkich dowodów, które mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie są sprzeczne z prawem. ZUS po przeprowadzeniu postępowania wydał decyzję z dnia [...] r. nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] r.

W uzasadnieniu ZUS wskazał, że I. R. podtrzymała swój wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu składek, przywołując przedstawione w sprawie dowody i argumenty oraz wyprowadzone na ich podstawie wnioski. Ponadto oświadczyła, ze od lipca 2011 r. leczy się [...] co dodatkowo pogarsza katastrofalny stan jej zdrowia, a na potwierdzenie czego przedłożyła do akt sprawy zaświadczenie lekarskie z dnia 20 października 2011 r.

ZUS w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. przytoczył treść art. 28 ust. 2, ust. 3 oraz ust. 3 a i b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wyjaśniając tryb i przesłanki jakimi kieruje się organ przy podejmowaniu decyzji w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. ZUS zaakcentował, że wnioskodawczyni pomimo rozdzielności majątkowej potwierdzonej aktem notarialnym z 10 października 1996r. prowadzi wraz z mężem i dwójką dorosłych dzieci wspólne gospodarstwo domowe. Na stały miesięczny dochód składają się środki pieniężne pochodzące z prowadzonej przez małżonka działalności gospodarczej. Jednocześnie ZUS wskazał, iż wnioskodawczyni nie przedstawiła dowodów o wysokości dochodów małżonka. Wskazano, iż wydatki rodziny związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (gaz, czynsz energia elektryczna) wynoszą [...] zł., wydatki na ochronę zdrowia wynoszą [...] zł., na żywność, odzież, obuwie [...] zł., opłaty za telefon [...] zł. Wskazano także, iż poza zaległościami z tytułu składek na ubezpieczenie wnioskodawczyni ma zaległości wobec Urzędu Skarbowego w B. w wysokości około [...] zł. oraz zadłużenie z tytułu czynszu [...] zł.

Następnie ZUS wskazał, że prowadzone wobec wnioskodawczyni postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.. Podkreślono przy tym, że nie wykorzystano wszystkich możliwości związanych z przymusowym dochodzeniem należności i w związku z tym ZUS Oddział w S. wystąpił do Sądu Rejonowego w S. o sądowe wyjawienie majątku wnioskodawczyni. Zgodnie ze sporządzonym przez Sąd Rejonowy w S. w dniu 24 czerwca 2010 r. wykazem majątku, (sygn. akt [...]) I. R. nie posiada nieruchomości, ruchomości, zasobów pieniężnych, rachunków oszczędnościowych, lokat bankowych, wierzytelności ani innych praw majątkowych. Zaraz potem ZUS podkreślił, że uznaniowy charakter decyzji w sprawie o umorzenie należności oznacza, że nawet wówczas gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność organ może odmówić ich umorzenia.

Wskazano także, iż małżonek skarżącej jest właścicielem samochodu marki ROVER rok produkcji 2002 i spłaca kredyt na ten samochód w kwocie [...] zł. w ratach miesięcznych w wysokości [...] zł., a samochód służy mu do prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z harmonogramem ostateczny termin spłaty przypada w styczniu 2014r. Podkreślono także, iż w toku postępowania skarżąca nie wskazała na występujące aktualnie trudności w bieżącym i terminowym wywiązywaniu się z realizacji umowy kredytowej.

Podano także, iż wnioskodawczyni nie korzysta z pomocy finansowej lub materialnej oferowanej przez MOPS, a to świadczy o tym, że jej sytuacja materialna nie wymusza konieczności zabiegania o taką pomoc. Zdaniem ZUS fakt ten świadczy o tym, iż aktualna sytuacja materialna nie wymusza na skarżącej konieczności ubiegania się o dodatkowe środki jakimi dysponują instytucje socjalne. Powyższe zostało potwierdzone pismem z MOPS w C. z dnia 26 października 2011r.

Odnosząc się do przedłożonych zaświadczeń lekarskich organ stwierdził, że skarżąca nie przedłożyła dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na zakup leków. Ponadto leczenie nie wiąże się u skarżącej z całkowitą niezdolnością do pracy lub niepełnosprawnością uniemożliwiającą podjęcie pracy. W ocenie Zakładu fakt, iż skarżąca nie posiada zatrudnienia nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia wnioskowanej należności. Okres aktywności zawodowej, wykształcenie ([...]), doświadczenie zawodowe stwarzają szansę na podjęcie przez stronę zatrudnienia. W toku postępowania nie stwierdzono udowodnionych przeszkód zdrowotnych w uzyskiwaniu dochodu. W ocenie ZUS wniesione do akt dokumenty medyczne potwierdzają, iż ze względu na stan zdrowia wymaga specjalistycznego leczenia, jednak nie wskazują na niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej.

ZUS przeanalizował także sytuację pozostałych członków rodziny wnioskodawczyni i uznał, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe. Wskazano, iż wnioskodawczyni zamieszkuje z mężem R. R., który od 1 kwietnia 2010r. prowadzi działalność gospodarczą, przy czym podkreślono, że w toku postępowania nie zostały przedłożone żadne dokumenty określające wysokość jego dochodów. Wskazano także, iż córka wnioskodawczyni A. R. od dnia 22 czerwca 2011 uzyskuje stały dochód poprzez fakt zatrudnienia na umowie o pracę, a mający orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności syn J. R. pozostawał w zatrudnieniu od sierpnia 2010r. do 31 maja 2011r. oraz że prowadzi on działalność gospodarczą, co świadczy o jego zdolności do zarobkowania.

Końcowo ZUS wskazał, iż wnioskodawczyni nie udowodniła, że zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Informacyjnie przywołano także art. 30 u.s.u.s. podkreślając, iż zasadnym było umorzenie postępowania w tej części wniosku, jaki dotyczył składek finansowanych przez pracowników.

W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik I. R. (dalej zwana skarżącą) wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] r. w całości, zarzucając jej:

1. Mającą wpływ na treść zaskarżonej decyzji obrazę przepisów postępowania w postaci art. 77 § 1, 2 i 4 k.p.a. w związku z art. 7 i 80 k.p.a. oraz art. 6 i 8 k.p.a. na skutek uznania, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności (mimo ich wskazania w uzasadnieniu wzmiankowanej decyzji), które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, których obowiązek zapłaty został zaskarżonymi obiema decyzjami jw. nałożony na skarżącą, jak również stwierdzenia, że zobowiązana jest w stanie opłacić należności w postaci zaległych składek ZUS bez zaistnienia po jej stronie ciężkich skutków - w szczególności pozbawienia zobowiązanej możliwości zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb życiowych, a nadto wreszcie niczym nieuzasadnionej konstatacji, że przedstawiona dokumentacja medyczna nie wyklucza poprawy zdrowia skarżącej i możliwości podjęcia przez nią w przyszłości zatrudnienia w celu spłaty całej zaległości wobec ZUS,

2.Mającą wpływ na treść zaskarżonej decyzji obrazę przepisów prawa materialnego w postaci: art. 28 ust. 2 pkt 3, pkt 5 i 6 oraz art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych na skutek ich nie zastosowania pomimo istnienia ku temu przesłanek - wielokrotnie zresztą wskazywanych w ostatniej decyzji Organu w tejże sprawie; art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 3 a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 pkt 1 ppkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia oraz art. 47 §1 i 47¹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.i.o). poprzez błędną ich wykładnię prowadzącą do niewłaściwego zastosowania pierwszowymienionych norm prawa w efekcie przyjęcia jako miarodajnego kryterium dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni dochodu w gospodarstwie domowym jej rodziny, chociaż niewątpliwie w małżeństwie skarżącej obowiązuje rozdzielność majątkowa, a pełnoletnie dzieci z niego pochodzące posiadają całkowicie odrębne (jak również identycznie nikłe) majątki, a zatem ocenie winny podlegać jedynie okoliczności faktyczne odnoszące się wyłącznie do zobowiązanej. W uzasadnieniu skargi akcentowano wadliwość ustaleń stanu faktycznego, naruszenia zasad procedury administracyjnej oraz wskazywano na brak pełnego odniesienia do obecnej sytuacji majątkowej skarżącej w kontekście sporządzonego przez Sąd Rejonowy w S. wykazu majątku i wcześniejszego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Pełnomocnik skarżącej akcentował także, iż ZUS nie informując skarżącej w piśmie z dnia 6 października 2011 r. o tym jakie dokumenty powinna złożyć do sprawy podkreślał, że należało ponowne wezwać skarżącą do przedstawienia konkretnych dokumentów, które zdaniem ZUS mają znaczenie dla sprawy.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że podjął szczegółowe postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego nie znalazł podstaw do umorzenia należności, wobec niestwierdzenia całkowitej nieściągalności. Zadaniem organu w sprawie nie podjęto wszelkich prawnie przewidzianych działań związanych z przymusowym dochodzeniem należności, w związku z czym brak podstaw do całkowitej rezygnacji z szansy odzyskania zaległych składek w przyszłości. Podkreślono, iż decyzja ma charakter uznaniowy – ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności nawet jeśli zachodzą przesłanki określone w przepisach. Zdaniem organu w postępowaniu nie zostało wykazane, że wniosek o umorzenie należności składkowych jest uzasadniony i winien zostać pozytywnie rozpoznany.

W piśmie z dnia 21 maja 2012r. pełnomocnik skarżącej podkreślał, iż ZUS nie podjął szczegółowego postępowania wyjaśniającego zmierzającego do uzyskania dowodów dających podstawę do podjętego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia. W szczególności pełnomocnik akcentował, iż ZUS nie zwrócił się do skarżącej w trybie art. 77 k.p.a. o przedłożenie dokumentacji obrazującej wysokość dochodów osiąganych przez jej męża. Ponadto pełnomocnik, odnosząc się do twierdzeń ZUS, iż nie stwierdzono całkowitej nieściągalności negował tę tezę wskazując na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz na sporządzony przez Sąd Rejonowy wykaz majątku skarżącej. Podkreślono także brak wskazania i odniesienia się w zaskarżonej decyzji do rzeczywistych możliwości skarżącej w zakresie możliwości wywiązania się z obowiązku zapłaty zaległych składek. Odnosząc się do stanowiska ZUS, że to strona wnioskująca winna przedstawić wszelkie dowody potwierdzające, że nie jest w stanie spłacić należności z tytułu składek, pełnomocnik przywołał postanowienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2006r. (sygn. akt III SA/Wa 1926/06) podkreślając zaniechania jakich w tym zakresie dopuścił się ZUS.

Na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. pełnomocnik skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze oraz podkreślał brak wykonania przez ZUS zaleceń tutejszego Sądu zawartych w wyroku z dnia 25 maja 2011 r. Pełnomocnik akcentował trudną sytuację zdrowotną i majątkową skarżącej oraz okazał kserokopię postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. o wpisaniu skarżącej do rejestru dłużników niewypłacalnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 1270, dalej p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467).

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja ZUS z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. (nr [...]), którą w punkcie I.1 odmówiono umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami, w punkcie I.2 odmówiono umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) wraz z odsetkami, w punkcie I.3 odmówiono umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne wraz z odsetkami; a w punkcie II umorzono na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie wniosku w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek z uwagi na stwierdzoną bezprzedmiotowość w zakresie dotyczącym umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Zasadnym jest zaakcentowanie, że sprawa była już oceniana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 25 maja 2011r., (sygn. akt III SA/Gl 2113/10) uchylił poprzednią decyzję ZUS z dnia [...] r. (Nr [...]), którą utrzymano w mocy ww. decyzję ZUS z dnia [...] r.

Uchylając w/w decyzję z dnia [...] r., w uzasadnieniu tutejszego Sądu wskazano m. in., iż "W rozpoznawanej sprawie okazało się, że postępowanie dowodowo-wyjaśniające było niepełne, a konkluzje wyciągnięte ze zgromadzonego materiału dowodowego są nieprzekonywujące. W pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż badając stan faktyczny sprawy organy administracji publicznej obowiązane są przeanalizować wszelkie okoliczności. W uzasadnieniu decyzji obowiązane są omówić okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie gdy decyzja dotyczy sfery elementarnych potrzeb skarżącej - posiadania środków niezbędnych do przeżycia. W sytuacji, gdy skarżąca pozostaje na wyłącznym utrzymaniu męża wraz z dwojgiem dorosłych dzieci, ponadto zniesiona zastała wspólność majątkowa wobec małżonków nie wystarcza wskazanie w uzasadnieniu decyzji, że skarżąca może poprawić swoją sytuację finansową, ponieważ pozostaje w okresie aktywności zawodowej, nie ma orzeczonej niezdolności do pracy, a więc może podjąć działania mające na celu znalezienie stałej pracy, te same działania mogą podjąć jej dzieci. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odnosząc się do przesłanek z art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s., a także z § 3 rozporz. z 31.07.2003 r., stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą te przesłanki. Zauważył, iż skutki finansowe działalności gospodarczej skarżącej nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. W opinii Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 k.p.a. Zdaniem Sądu, organ nie sprecyzował przekonywująco na podstawie, których informacji dokonał oceny, że skarżąca może poprawić swoją sytuację finansową. Bo przecież wiek skarżącej ([...] lat), wykształcenie (studium [...]), stan zdrowia (korzystanie z porad poradni specjalistycznych) nie upoważniają do takiej oceny. Organ nie odniósł się też przekonywująco do faktu, że wobec skarżącej umorzono postępowanie egzekucyjne. Nie wyjaśnił również kwestii wyjawienia majątku. Decyzja w niniejszej sprawie wydana została w dniu, w którym Sąd Rejonowy w S. wyznaczył posiedzenie w sprawie wyjawienia majątku I. R. Sąd administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę nie może zatem ocenić, jaki skutek wywrze to wyjawienie na umorzenie należności wnioskowanych przez skarżącą. Zasadnym zatem, było wstrzymanie się przez organ z wydaniem zaskarżonej decyzji do momentu zapoznania się z protokołem wyjawienia majątku i odniesienie się do wyników wyjawienia w jej uzasadnieniu. Z tych też względów ustalenia poczynione przez organy administracji publicznej, w ocenie Sądu, nie znajdują podstawy w zgromadzonym materiale dowodowym i nie zostały dokonane w granicach swobodnej oceny dowodów, jaka należy do kompetencji organów podatkowych z mocy art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ administracji publicznej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje na podstawie własnego przekonania i na podstawie wszechstronnie przeanalizowanego materiału dowodowego. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organ takiej oceny nie przeprowadził. W tym miejscu przytoczyć wypada uzasadnienie wyroku NSA z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt I GSK 176/07 (publ. LEX 399183), z którego wynika, że: "Okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie gdy decyzja dotyczy sfery elementarnych potrzeb skarżącej i jej rodziny - posiadania środków niezbędnych do przeżycia. Konieczne jest skonfrontowanie sytuacji materialnej strony skarżącej z wysokością zaległej należności i wskazanie dochodów, które zdaniem organu - byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia." Nie przesądzając o rozstrzygnięciu w rozpoznawanej sprawie, które należy do kategorii uznania administracyjnego, ponownie rozpoznając sprawę organ administracji ponownie przeprowadzi postępowanie dowodowe na okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego i wyjawienia majątku, a w uzasadnieniu decyzji wyciągnie stosowne wnioski na podstawie zebranego materiału dowodowego, aby przynajmniej spróbować przekonać stronę, że jego decyzja nie ma charakteru dowolnego i jest zgodna nie tylko z obowiązującymi przepisami prawa, ale także z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (zdrowego rozsądku)".

W świetle wyroku tutejszego Sądu z dnia 25 maja 2011r., należy stwierdzić, że organ nie tylko nie zastosował się w pełni do zawartych w nim dyrektyw, ale zignorował ocenę prawną w nim zawartą, a o czym świadczą rozważania ZUS zawarte na str. 6 zaskarżonej decyzji w zakresie art. 28 ust. 2 i ust. 3, które na dodatek są niejasne i po części sprzeczne lub co najmniej niekonsekwentne. Poza bowiem wcześniejszym przytoczeniem treści ww. przepisów w kontrolowanej decyzji brak jest klarownego odniesienia do bezspornej w sprawie okoliczności umorzenia w 2004r. postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność i, co ważniejsze, brak jest pełnych wywodów prawnych w tym zakresie. Podkreślenia wymaga to, że w wyroku z dnia 25 maja 2011r. tutejszy Sąd wyraźnie nakazał ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego i wyjawienia majątku i wyciagnięcie przez ZUS stosownych wniosków z tych okoliczności, a czego w ocenie Sądu ZUS nie wykonał w stopniu, który pozwoliłby na utrzymanie w mocy kontrolowanej decyzji.

Wymaga przy tym zaakcentowania, że wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 maja 2011r. nie został zaskarżony przez żadną ze stron, a skoro tak, to przysługuje mu przymiot prawomocności. Stwierdzenie to jest o tyle istotne, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Wskazany przepis dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, niepubl.). Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do organów administracyjnych, a także sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Dlatego też w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana ( por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r. I CKN 169/98 OSP 2001 z. 4, poz. 63 ). Skoro ZUS nie skorzystał z prawa wniesienia skargi kasacyjnej, to związany było poglądem prawnym zawartym w prawomocnym wyroku. Związanie to dotyczy także składu orzekającego w niniejszej sprawie, a to oznacza, że kwestii tej, Sąd nie może rozstrzygnąć inaczej czy w odmienny sposób niż wynika to z prawomocnego orzeczenia.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji uwzględnić należy także treść art. 153 p.p.s.a. – zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu oceną prawną oznacza, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika nie tylko z sentencji orzeczenia, ale również z jego uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2004 r. FSK 349/2004). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie.

Powołany przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa. Zasada ta obowiązuje także organ orzekający, który będąc związany wykładnią prawa w sprawie nie może odstąpić ani od oceny prawnej, ani też od wskazań co do dalszego postępowania.

Należy także podkreślić, że pomimo wskazania w wyroku z dnia 25 maja 2011r. na konieczność skonfrontowania sytuacji materialnej strony skarżącej z wysokością zaległej należności i wskazaniem dochodów, które zdaniem organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia ZUS nie wykonał w pełni tego "zalecenia" Sądu, wyartykułowanego przy okazji rozważań nad art. 80 k.p.a. oraz koniecznością przeprowadzenia wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Podkreślenia wymaga także to, że jedynymi czynnościami dowodowymi ZUS przeprowadzonymi po ww. wyroku tutejszego Sądu było wystosowanie do strony pisma z dnia 6 października 2011r., wystąpienie do MOPS w C. i skorzystanie, zresztą w wybiórczy sposób z własnych danych w zakresie zatrudnienia syna i córki skarżącej, które jednak nie zostały w sposób pełny przedstawione w zaskarżonej decyzji, w tym także w zakresie dochodu rodziny strony, tym bardziej że w sprawie sporna jest kwestia prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa domowego z mężem, jak i wysokość środków finansowych jakimi dysponuje strona i jej mąż oraz dzieci. Zdaniem Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy i z uwagi na stanowisko ZUS zawarte w zaskarżonej decyzji, iż strona nie wykazała istnienia okoliczności uzasadniających umorzenie składek, w tym nie przedstawiła danych co do wysokości dochodów męża, należało po odpowiedzi jakiej strona udzieliła na pismo ZUS z dnia 6 października 2011r. wezwać skarżącą o przedłożenie konkretnych dokumentów, czy ujawnienia danych, których brak w ocenie organu przemawia za wydaniem decyzji odmownej. Skoro bowiem Sąd w wyroku z 25 maja 2011r. zarzucił poprzedniej decyzji ZUS naruszenie art. 107 k.p.a., polegające na braku pełnego uzasadnienia prawnego i faktycznego w sprawie, to organ miał obowiązek w sposób przekonywujący dać wyraz wszystkim twierdzeniom w uzasadnieniu nowej decyzji, a przed jej wydaniem zebrać kompletny materiał dowodowy i ocenić go zgodnie z zaleceniem Sądu zgodnie z postanowieniami art. 80 k.p.a.

Mając na uwadze okoliczności faktyczne i prawne przedmiotowej sprawy, Sąd nie podziela poglądu ZUS, że to na samej stronie spoczywa obowiązek przedłożenia dowodów przemawiających za umorzeniem należności składkowych. W świetle twierdzeń ZUS, że strona nie przedstawiła danych o dochodach męża należy wskazać, iż zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane m. in. do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu skoro po wezwaniu z dnia 6 października 2011r. strona w swojej odpowiedzi z dnia 21 października 2011r. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, to nic nie stało na przeszkodzie, aby ponownie wezwać stronę do złożenia brakujących w ocenie ZUS dokumentów czy istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów i wprost poinformować stronę o skutkach nie złożenia żądanych dokumentów czy konkretnych danych lub informacji. Podkreślić przy tym należy, że ZUS działał w warunkach związania wcześniejszym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 25 maja 2011r., a zatem należało to wezwanie w sposób jednoznaczny skonkretyzować, także w odniesieniu do dochodów męża. Skoro odmowa umorzenia jest po części oparta na tym, że strona nie podała wysokości dochodów męża, a jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby ZUS to ustalił, to okoliczność taka miała w ocenie składu orzekającego istotne znaczenie i świadczy o wadliwości kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Podzielić zatem należy stanowisko strony skarżącej, iż ZUS nie podjął wszystkich niezbędnych czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz że nie przeprowadził postępowania w sposób budzący zaufanie do organu administracji publicznej, a także nie zadośćuczynił obowiązkowi informowania strony o okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy, które mogły mieć wpływ na przedmiot sprawy.

Ponadto zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i to niezależnie od specyfiki spraw z zakresu umorzenia należności składkowych, w których główny ciężar dowodzenia przerzucony jest co prawda na stronę wnioskującą, nie mniej jednak ZUS winien był w okolicznościach przedmiotowej sprawy mieć cały czas na względzie wcześniejszy wyrok tutejszego Sądu.

Podkreślenia wymaga także to, iż wskazane w skardze przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nakazują organowi administracji publicznej określone działania nawet w tak szczególnej jak rozpatrywana kategoria spraw, a co w przypadku aktywności strony (odpowiedziała na pismo ZUS z dnia 6 października 2011r.) znajduje tym bardziej swoje uzasadnienie i nakłada na organ i stronę obowiązek współdziałania, a także obowiązek informowania strony o okolicznościach mogących mieć wpływ na wynik toczącego się postępowania.

Wskazać przy tym ponownie przyjdzie, iż w sprawie nie tylko, że nie ustalono jednoznacznie dochodów męża, ale także i dorosłych dzieci skarżącej. Nie jest też jasna kwestia tego czy wszyscy członkowie rodziny prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a przez to nie można ustalić jednoznacznie wydatków i tego jak spłata należności względem ZUS wpłynie na sytuację zobowiązanej i jej rodziny.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że organ orzekający w sprawie nie uwzględnił oceny prawnej zawartej w wyroku z dnia 25 maja 2011 r., uchybiając tym samym art. 153 i 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ – nie podzielając poglądu zawartego w ww. wyroku – mógł skorzystać z prawa złożenia skargi kasacyjnej. Nie czyniąc tego de facto zaakceptował pogląd wyrażony w tym wyroku, z uzasadnienia którego w sposób nie budzący wątpliwości wynikało, że postępowanie dowodowo-wyjaśniające było niepełne, a konkluzje wyciągnięte ze zgromadzonego materiału dowodowego były nieprzekonywujące.

Wskazać jednocześnie przyjdzie, iż rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęte zostało na podstawie art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z ust. 1 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3a postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś ust. 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i da temu wyraz w sposób jasny i zrozumiały dla strony, w tym w szczególności odniesie się do takich okoliczności jak umorzenie postępowania egzekucyjnego i wyjawienie majątku przez skarżąca. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Zaakcentować należy, iż uznanie ograniczają przesłanki nieściągalności nakreślone przez ustawodawcę we wspomnianym powyżej ust. 3 art. 28. Stanowią one katalog zamknięty, inaczej rzecz ujmując, sformułowano je w sposób wyczerpujący, w przeciwieństwie do normy pomieszczonej w art. 28 ust. 3b, która zawiera delegację dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, do określenia w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a) szczegółowych zasad umarzania, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Przywołana regulacja w sposób ogólny, oczywiście w zakreślonych tym przepisem ramach, pozwala na sprecyzowanie innych niż nieściągalność należności z tytułu składek przypadków zastosowania ulgi w postaci umorzenia.

Wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm.), postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zwrot w szczególności oznacza, iż w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie przypadki, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. przypadki, gdy zobowiązany w ich ramach wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Taka konstrukcja przepisu zobowiązuje Zakład podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania umorzenia do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji zobowiązanego pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w punktach 1-3 § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz wszystkich przypadków do nich podobnych, a zarazem mieszczących się w treści § 3 ust. 1.

Decyzja uznaniowa, z charakteru której wynika, że organ może a nie musi udzielić ulgi, nie oznacza dowolności w przedmiocie umorzenia należności składkowych. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że artykuł 28 u.s.u.s., regulujący kwestie umarzania należności z tytułu składek, w tym również ust. 2 tego artykułu, oparty jest na uznaniu administracyjnym, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 199/07, LEX Nr 334073). Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 1421/08, LEX nr 484073). Uznaniowy charakter przepisu nie może prowadzić do wydania rozstrzygnięcia dowolnego. Fakultatywny charakter art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie usprawiedliwia bowiem odstąpienia organu od przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz braku ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2067/07, LEX nr 484942 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 163/07, LEX nr 491377).

Aby zatem decyzja taka nie była dowolna organ jest zobowiązany zebrać materiał dowodowy, ustalić stan faktyczny sprawy i dokonać jego oceny pod kątem zaistnienia przesłanek umorzenia zarówno tych z ustawy, jak i z § 3 rozporządzenia wykonawczego. Nie może przy tym pominąć argumentów przedstawianych przez wnioskodawczynią na okoliczność wystąpienia przesłanki do zastosowania ulgi. Brak odniesienia się do prezentowanej przez skarżącą argumentacji skutkuje naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Obok wskazanych wyżej okoliczności należy ponadto wskazać na jednoznaczne wyjaśnienie sytuacji zdrowotnej i jej wpływu na ewentualne możliwości zarobkowania przez skarżącą.

Podkreślenia wymaga to, iż decyzja, która należy do kategorii uznania administracyjnego, nie tylko nie może mieć charakteru dowolnego, ale ponadto musi być zgodna z obowiązującymi przepisami prawa oraz zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że organ uchybił powyższym zasadom. Zdaniem organu w sprawie nie podjęto wszelkich prawnie przewidzianych działań związanych z przymusowym dochodzeniem należności, w związku z czym brak podstaw do całkowitej rezygnacji z szansy odzyskania zaległych składek w przyszłości. Zauważyć jednak należy, że wszystkie podjęte przez organ czynności, zmierzające do ustalenia czy istnieją podstawy do umorzenia należności skarżącej, potwierdziły trudną sytuację bytową skarżącej, na którą składa się zły stan zdrowia skarżącej, brak zatrudnienia, jak również brak majątku, co zostało potwierdzone sporządzonym przez Sąd Rejonowy w S. w dniu 24 czerwca 2010 r. wykazem majątku (sygn. akt [...]). Organ w toku postępowania nie wykazał, aby skarżąca posiadała dochody, które byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. Co więcej stan zdrowia skarżącej, jej wiek ([...] lat) oraz fakt nieposiadania od dłuższego czasu zatrudnienia, stanowią przeszkody w uzyskaniu dochodu. W dokumentacji sprawy brak jest danych potwierdzających zatrudnienie skarżącej, prowadzenie przez nią działalności gospodarczej, świadczenie usług, wykonywanie umowy o dzieło itp., skarżąca nie jest również zarejestrowana jako osoby bezrobotnej w urzędzie pracy. Skoro skarżąca podnosiła, iż niepodejmowanie przez nią aktywności w celu poszukiwania źródła dochodu uzasadnione jest okolicznościami zdrowotnymi – chorobą [...] oraz schorzeniami [...], to należało wobec istniejących braków w materiale dowodowym wezwać skarżącą o ich uzupełnienie i jasno określić konsekwencje braku ich przedłożenia. Zgromadzone w sprawie dowody organ winien rozpatrzeć w sposób całościowy, biorąc pod uwagę zasady logiki i doświadczenia życiowego. Wskazanie przez organ, że wniesione do akt dokumenty medyczne potwierdzają, iż ze względu na stan zdrowia skarżąca wymaga specjalistycznego leczenia, jednak nie wskazują na niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej, nie uwzględniające jednocześnie faktu, że skarżąca od dłuższego czasu nie posiada zatrudnienia oraz nie biorące pod uwagę wieku skarżącej, w ocenie Sądu stanowi w okolicznościach przedmiotowej naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, bowiem zaprezentowane w tym względzie rozważania ZUS mając cechy dowolności.

Uznaniowość umorzenia należności z tytułu składek ma wyjątkowy, bo odbiegający od zasady powszechności opłacania składek, charakter decyzji o umorzeniu, wymagający skonfrontowania interesu publicznego z ważnym interesem płatnika postrzeganym obiektywnie, wynikającym z nadzwyczajnych zdarzeń o charakterze losowym. W przedmiotowej sprawie wobec podnoszonych przez skarżącą okoliczności ZUS winien precyzyjnie rozważyć i zweryfikować ich występowanie lub brak oraz jasno swoje stanowisko uzasadnić. Zauważyć należy, że uznaniowy charakter ma swoje granice i nie może prowadzić do sytuacji, w której organ pomimo występowania przesłanek ustawowych, nie wyraża zgody na umorzenie należności bez klarownego wskazania, że pomimo występowania przesłanek korzysta z możliwości odmowy umorzenia. W takim bowiem przypadku odmowa umorzenia winna być bardzo precyzyjnie i w sposób zrozumiały dla strony uzasadniona i mieć niepodważalne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Sąd ze względów wyżej wyrażonych podziela zatem zarzuty skargi naruszenia art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a.

Sąd zauważa także, iż zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. wydała ta sama osoba tj. Dyrektor Oddziału ZUS w S., który orzekał również w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] r. uchylonej następnie wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 25 maja 2011r., a co należy uznać za działanie mogące narazić organ na zarzut naruszania zasady obiektywizmu. Dyrektor Oddziału ZUS w S., w rozpatrywanym przypadku działający z upoważnienia Prezesa ZUS, z uwagi na to, że już raz wydał rozstrzygnięcie w sprawie ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy, co może nasuwać wątpliwości co do bezstronności oraz obiektywizmu.

Wobec braku w aktach sprawy decyzji ZUS nr [...] z dnia [...] r. Sąd nie mógł natomiast odnieść się do podnoszonej na marginesie skargi okoliczności umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne za pracowników skarżącej w łącznej kwocie [...] zł.

Rozpoznając ponownie sprawę ZUS przede wszystkim wykona wyrok tutejszego Sądu z dnia 25 maja 2011 r., (sygn. akt III SA/Gl 2113/10) oraz stosownie do wskazań w uzasadnieniu tego wyroku organ ustali stan faktyczny sprawy, a następnie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, oceni istnienie przesłanek, a następnie uzasadni decyzję, w sposób umożliwiający jej pełną weryfikację.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.