Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1525/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1 i par. 2, art. 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 123 par. 1, art. 137 par. 1-4, art. art. 145 par. 2, art. 200, art. 219
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 88, art. 91, art. 92
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka (spr.) Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 294/13 w sprawie ze skargi M. Z. na postanowienie D. I. C. w B. P. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku akcyzowego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. Z. na rzecz D. I. C. w B. P. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 294/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę M.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia:

Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją z [...] września 2012 r. określił M.Z. zobowiązanie w podatku akcyzowym za kolejne miesiące 2008 r. Decyzja została doręczona stronie w dniu [...] października 2012 r. Termin na złożenie odwołania upływał z dniem [...] października 2012 r. Odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 30 listopada 2012 r. Ponieważ czternastodniowy termin do wniesienia odwołania został przekroczony, Dyrektor Izby Celnej w B, wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. stwierdził uchybienie terminowi do jego wniesienia.

Na postanowienie to M.Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L, wnosząc o jego uchylenie. W skardze skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 200 ordynacji podatkowej poprzez wydanie postanowienia bez wyznaczenia stronie 7 dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz art. 145 § 2 ordynacji podatkowej poprzez doręczenie orzeczenia na adres strony w sytuacji, gdy ma ona w sprawie ustanowionego pełnomocnika. Wyjaśnił, że udzielił pełnomocnictwa profesjonaliście tj. adwokatowi, a zgodnie z art. 145 § 2 ordynacji podatkowej, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. Przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą zasadą oficjalności doręczeń nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek doręczania wszystkich pism procesowych ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Ustanowiony przez stronę pełnomocnik powinien mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu, tak samo jak strona postępowania, gdyby działała samodzielnie.

Skarżący zauważył, że doręczenie pisma stronie, mimo że ustanowiła ona pełnomocnika, jeżeli wywołuje dla niej ujemne skutki procesowe, nie może być uznane za skuteczne.

Sygn. akt I GSK 1525/13

Odnosząc się do charakteru złożonego do akt sprawy pełnomocnictwa skarżący wskazał, że przepisy ordynacji podatkowej nie rozróżniają rodzajów pełnomocnictw. Nie ma więc żadnego znaczenia fakt, że pełnomocnictwo wskazywało na czynności jakie w jego zakresie mógł wykonywać pełnomocnik, a zatem pełnomocnik umocowany był do dokonywania wszelkich czynności w imieniu skarżącego, w tym do odbioru kierowanej do niego korespondencji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę uznając, że jest ona nieuzasadniona. WSA stwierdził, że spór w sprawie sprowadza się w zasadzie do rozstrzygnięcia kwestii, czy w dniu 2 października 2012 r., to jest w dacie doręczenia skarżącemu na adres zamieszkania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] września 2012 r. określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za kolejne miesiące 2008 r., skarżący był reprezentowany przez ustanowionego przez siebie pełnomocnika także w zakresie odbioru korespondencji.

Sąd I instancji za niesłuszne uznał stanowisko skarżącego, zgodnie z którym nie ma znaczenia fakt, iż treść pełnomocnictwa wskazywała na konkretne czynności jakie mógł wykonywać pełnomocnik, bowiem w okolicznościach sprawy należało, w ocenie skarżącego, uznać że pełnomocnik był umocowany do dokonywania w imieniu skarżącego wszystkich czynności, w tym odbierania korespondencji.

Sąd I instancji przypomniał, że w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo, zgodnie z którym M.Z. upoważnia adwokata K.K. do przeglądu akt sprawy we wszystkich instancjach sądowych i administracyjnych. Sąd podkreślił, że o tym, iż pełnomocnictwo dotyczy jedynie przeglądania akt, poza jego treścią, świadczy także to, że w dokumencie tym sporządzonym według określonego szablonu w części określającej zakres przedmiotowy skreślono słowa "do prowadzenia", a nadpisano "do przeglądu akt".

Dalej WSA wskazał, że przepis art. 137 § 4 ordynacji podatkowej stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w § 1-3a stosuje się przepisy prawa cywilnego, co obejmuje przepisy prawa materialnego i procesowego. W art. 137 § 1-3a ordynacji podatkowej znajdują się jedynie regulacje dotyczące: osób, które mogą być pełnomocnikiem w sprawach podatkowych, formy pełnomocnictwa oraz zasad uwierzytelnienia odpisu pełnomocnictwa, przepisy te nie regulują natomiast zakresu pełnomocnictwa, dlatego też w tej kwestii znajduje zastosowanie art. 92 kodeksu

Sygn. akt I GSK 1525/13

postępowania cywilnego, zgodnie z którym umocowanie do poszczególnych czynności procesowych określa się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego. WSA stwierdził, że wobec nie budzącej wątpliwości treści pełnomocnictwa zasadnie Dyrektor Izby Celnej uznał, że skarżący upoważnił adwokata K.K. jedynie do określonej czynności, tj. przeglądu akt sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 200 § 1 ordynacji podatkowej Sąd I instancji wskazał, że przepis ten odwołuje się wyłącznie do decyzji, a żaden przepis ordynacji podatkowej nie nakazuje jego stosowania przed wydaniem postanowienia, a więc zarzut bezpodstawnego pozbawienia skarżącego, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego nie zasługuje na uwzględnienie.

M.Z. zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L., a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 li. c p.p.s.a. w związku z:

1/ art. 137 § 4 ordynacji podatkowej w zw. z art. 91 k.p.c. i w zw. z art. 92 k.p.c. przez niezasadne nieuwzględnienie skargi, na skutek błędnego przyjęcia, że pełnomocnictwo procesowe złożone w postępowaniu administracyjnym, z zaznaczeniem, że jest to pełnomocnictwo do przeglądania akt, nie obejmuje upoważnienia pełnomocnika do odbioru korespondencji w danej sprawie, w tym zapoznania się z decyzją organu wydaną po złożeniu takiego pełnomocnictwa do akt i związanego z tym obowiązku organu doręczania tak ustanowionemu pełnomocnikowi pism i orzeczeń wydawanych w tym postępowaniu, po złożeniu pełnomocnictwa do akt sprawy;

2/ art. 145 § 2 ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że w sytuacji ustanowienia pełnomocnika, z ograniczeniem zakresu pełnomocnictwa do "przeglądu akt" organ administracji zwolniony był z obowiązku doręczenia decyzji, tak ustanowionemu pełnomocnikowi, a w konsekwencji niezasadne nieuwzględnienie skargi;

3/ art. 200 ordynacji podatkowej w zw. z art. 123 § 1 ordynacji podatkowej przez błędne uznanie za niezasadny zarzutu skargi dotyczącego braku umożliwienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym i uniemożliwienia

Sygn. akt I GSK 1525/13

mu wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów przed wydaniem zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz.U. z 2012 r. poz.270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw.

Spór w sprawie sprowadza się rozstrzygnięcia kwestii, czy skarżący w dacie doręczenia mu na adres zamieszkania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] września 2012 r. określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za kolejne miesiące 2008 r., to jest w dniu 2 października 2012 r. był reprezentowany przez ustanowionego przez siebie pełnomocnika, także w zakresie doręczania korespondencji.

Nie jest sporna treść pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego adwokatowi K.K.. Z treści pełnomocnictwa znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że pełnomocnictwo upoważnia jedynie do przeglądania akt. Poza treścią pełnomocnictwa, o jego zakresie świadczy również to, że w dokumencie tym sporządzonym według określonego szablonu w części określającej zakres przedmiotowy skreślono słowa "do prowadzenia", a nadpisano "do przeglądu akt".

Odnosząc się do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, NSA w pierwszej kolejności stwierdza, że nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 137 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.jed. Dz.U. z 2012r, poz.

Sygn. akt I GSK 1525/13

749 ze zm., dalej: o.p.) w zw. z art. 91 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej: k.p.c.) i w zw. z art. 92 k.p.c, nieuprawnione jest bowiem stanowisko skarżącego, iż pełnomocnictwo procesowe złożone w postępowaniu administracyjnym, z zaznaczeniem, że jest to pełnomocnictwo do przeglądania akt, obejmuje upoważnienie pełnomocnika do odbioru korespondencji w danej sprawie i zobowiązuje organ do doręczania tak ustanowionemu pełnomocnikowi pism i orzeczeń wydawanych w tym postępowaniu.

Prawa pełnomocnika do przeglądania akt nie można utożsamiać z obowiązkiem organu podatkowego doręczania temu pełnomocnikowi pism. Tak określony zakres pełnomocnictwa uprawnia pełnomocnika do zapoznania się z aktami w siedzibie organu prowadzącego sprawę.

Art. 137 § 4 ordynacji podatkowej stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w § 1-3a stosuje się przepisy prawa cywilnego. W art. 137 § 1-3a o.p. znajdują się jedynie regulacje dotyczące: osób, które mogą być pełnomocnikiem w sprawach podatkowych, formy pełnomocnictwa oraz zasad uwierzytelnienia odpisu pełnomocnictwa. Przepisy te nie regulują natomiast zakresu pełnomocnictwa, dlatego w tej kwestii znajdują zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego.

Skarżący z treści art. 91 k.p.c. stanowiącego między innymi, że pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, błędnie wywodzi obowiązek organów podatkowych do doręczania pełnomocnikowi korespondencji w tej sprawie. Skarżący pomija treść przepisu art.88 k.p.c., zgodnie z którym pełnomocnictwo może być udzielone również do niektórych tylko czynności procesowych, oraz art.92 k.p.c. zgodnie z którym umocowanie do poszczególnych czynności procesowych, ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego.

W świetle powyższych przepisów oraz wobec nie budzącej wątpliwości treści pełnomocnictwa zasadnie Dyrektor Izby Celnej uznał, że skarżący upoważnił adwokata K.k. jedynie do określonej czynności, tj. do przeglądania akt sprawy, a Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował stanowisko organu podatkowego.

Nieuzasadniony jest też zarzut naruszenia art.145§2 o.p. poprzez niedoręczenie decyzji tak ustanowionemu pełnomocnikowi. Wbrew stanowisku skarżącego organ podatkowy nie tylko nie miał obowiązku doręczenia decyzji tak ustanowionemu pełnomocnikowi, ale przede wszystkim nie miał prawa doręczenia decyzji osobie do

Sygn. akt I GSK 1525/13

tego nieupoważnionej, czyli pełnomocnikowi ustanowionemu tylko do przeglądania akt,

Nieuzasadniony jest też zarzut naruszenia art.200 ordynacji podatkowej, ponieważ przepis ten obliguje organ podatkowy do wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji i nie ma zastosowania w przypadku wydawania postanowienia.

Również art.123 §1 o.p. stanowiący, że organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, nie odnosi się do postanowień wydawanych w toku postępowania podatkowego.

W art.219 o.p. wymienione zostały artykuły ordynacji podatkowej, które stosuje się odpowiednio do postanowień. Nie ma wśród nich ani art.123 o.p. ani art.200 o.p.

Z wyżej wyłożonych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania NSA orzekł na podstawie art.204 pkt 1 p.p.s.a.