Wyrok NSA, sygn. akt II SA 999/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Pracownicy urzędów państwowych
Powołane przepisy: article: art. 43
journal: Dz.U. 1991 nr 100 poz. 442
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej.
article: art. 13 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1982 nr 31 poz. 214
law: Ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych.
Teza: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /Dz.U. nr 100 poz. 442/ nie zawiera regulacji związanych z sytuacją inspektorów kontroli skarbowej w razie reorganizacji lub likwidacji poszczególnych urzędów kontroli skarbowej. Skoro więc nie ma specjalnej regulacji w ustawie z dnia 28 września 1991 r., to z mocy szerokiego, wskazanego odesłania w sprawach ze stosunku pracy zawartego w art. 43 cyt. ustawy, do inspektorów kontroli skarbowej przy reorganizacji lub likwidacji zatrudniającego ich urzędu kontroli skarbowej ma zastosowanie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./.

Analiza przepisów dotyczących inspektorów kontroli skarbowej zawartych w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /por. zwłaszcza art. 41 ust. 1, art. 42 ust. 2 itp./ oraz Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje, że inspektorzy są pracownikami konkretnych urzędów kontroli skarbowej, a więc nie są specjalnym korpusem funkcjonariuszy związanym " z całym państwem", jak na przykład sędziowie.

Stąd likwidacja danego urzędu powinna powodować określone skutki w zakresie ich stosunku pracy /wynikające z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. w związku z art. 43 ustawy z dnia 28 września 1991 r./

TEZY

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /Dz.U. nr 100 poz. 442/ nie zawiera regulacji związanych z sytuacją inspektorów kontroli skarbowej w razie reorganizacji lub likwidacji poszczególnych urzędów kontroli skarbowej. Skoro więc nie ma specjalnej regulacji w ustawie z dnia 28 września 1991 r., to z mocy szerokiego, wskazanego odesłania w sprawach ze stosunku pracy zawartego w art. 43 cyt. ustawy, do inspektorów kontroli skarbowej przy reorganizacji lub likwidacji zatrudniającego ich urzędu kontroli skarbowej ma zastosowanie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./.

Analiza przepisów dotyczących inspektorów kontroli skarbowej zawartych w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /por. zwłaszcza art. 41 ust. 1, art. 42 ust. 2 itp./ oraz Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje, że inspektorzy są pracownikami konkretnych urzędów kontroli skarbowej, a więc nie są specjalnym korpusem funkcjonariuszy związanym " z całym państwem", jak na przykład sędziowie.

Stąd likwidacja danego urzędu powinna powodować określone skutki w zakresie ich stosunku pracy /wynikające z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. w związku z art. 43 ustawy z dnia 28 września 1991 r./


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Kazimiery Bożeny S. na decyzję Ministra Finansów z dnia 14 kwietnia 1999 r. (...) w przedmiocie rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej decyzją z dnia 25 stycznia 1999 r. (...) odwołał Kazimierę Bożenę S. ze stanowiska inspektora kontroli skarbowej. co jest równoznaczne z rozwiązaniem stosunku pracy za wypowiedzeniem /3 miesięczne wypowiedzenie bieg swój rozpoczęło 1 lutego 1999 r./.

Jako podstawę prawną decyzji podano art. 8 ust. 3 w związku z art. 43 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych. Kazimiera Bożena S. była mianowanym inspektorem kontroli skarbowej w likwidowanym Urzędzie Kontroli Skarbowej w T.

Kazimiera Bożena S. odwołała się od decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 25 stycznia 1999 r. (...) do Ministra Finansów. Podniosła, że do odwołania ze stanowiska inspektora kontroli skarbowej nie znajduje zastosowania art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych a wyłącznie art. 42 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej.

Minister Finansów decyzją z dnia 14 kwietnia 1999 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 25 stycznia 1999 r. (...).

W uzasadnieniu podano, że w art. 42 ustawy o kontroli skarbowej wymienia się jedynie przesłanki uzasadniające odwołanie inspektora kontroli skarbowej z zajmowanego stanowiska z przyczyn leżących po stronie pracownika i tylko w tej mierze wskazane przesłanki stanowią katalog zamknięty. Natomiast art. 42 nie reguluje kwestii związanych z rozwiązaniem stosunku pracy z mianowanym urzędnikiem państwowym z przyczyn dotyczących pracodawcy. Art. 43 ustawy o kontroli skarbowej odsyła tu do przepisów o pracownikach urzędów państwowych, a więc przy likwidacji urzędu ma zastosowanie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych.

Kazimiera Bożena S. zaskarżyła decyzję Ministra Finansów z dnia 14 kwietnia 1999 r. (...) do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa a zwłaszcza art. 42 i art. 43 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej.

Art. 42 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej zawiera enumeratywnie wyliczone przesłanki odwołania inspektora kontroli skarbowej.

Wśród przyczyn odwołania inspektora kontroli skarbowej nie ma likwidacji urzędu kontroli skarbowej. Katalog przesłanek odwołania nie może być swobodnie uzupełniony o przesłanki z art. 13 ust. 1 ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Zgodnie z art. 43 ustawy o kontroli skarbowej, tylko w sprawach z zakresu stosunku pracy, nie uregulowanych w ustawie, do inspektorów stosuje się przepisy ustawy o pracownikach urzędów państwowych.

Według skargi, mamy do czynienia w sprawie nie z likwidacją urzędu kontroli skarbowej /w T./ a z jego reorganizacją związaną z reformą administracyjną kraju. Pozostają bowiem organy kontroli skarbowej, pozostają miejsca pracy. Wszyscy inspektorzy kontroli skarbowej /z wyjątkiem 3, w tym i skarżącej/ zatrudnieni dotychczas w Urzędzie Kontroli Skarbowej w T. zostali przeniesieni służbowo do Urzędu Kontroli Skarbowej w B. Ośrodka Zamiejscowego w T. Trójka nie przeniesionych inspektorów została przez działania Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej "zmuszona.", zdaniem skarżącej, do przejścia na wcześniejszą emeryturę. Skoro była reorganizacja a nie likwidacja Urzędu Kontroli Skarbowej w T., to nie można było skarżącej wręczyć odwołania w czasie przebywania przez nią na zwolnieniu lekarskim /por. art. 41 kodeksu pracy i mający zastosowanie tylko przy likwidacji art. 41[1] par. 1 tegoż kodeksu/.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Między innymi Minister zwrócił uwagę, że zgodnie z par. 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 1998 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów kontroli skarbowej, Urząd Kontroli Skarbowej w T. został z dniem 1 stycznia 1999 r. postawiony w stan likwidacji.

Z kolei przed likwidacją Urzędu Kontroli Skarbowej w T. - przypomniał Minister - większość pracowników tego urzędu została przeniesiona w trybie art. 10 ust. 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych do Urzędu Kontroli Skarbowej w B.

Wobec likwidacji Urzędu Kontroli Skarbowej w B. - według odpowiedzi na skargę nie mają zastosowania /art. 41[1] par. 1 kodeksu pracy/ przepisy o ochronie pracowników przed rozwiązaniem umowy o pracę zawarte w przepisach art. 38 i art. 41 kodeksu pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej nie uregulowała wszystkich kwestii związanych ze statusem prawnym inspektorów kontroli skarbowej /por. rozdział V art. 38-43 cytowanej ustawy/.

Rozwiązano ten problem w ten sposób, że w art. 43 cyt. ustawy w sprawach z zakresu stosunku pracy, nie uregulowanych w ustawie odesłano do przepisów o pracownikach urzędów państwowych. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęło, że oznacza to, iż inspektorzy kontroli skarbowej są mianowanymi urzędnikami państwowymi. W sprawach nie uregulowanych przepisami ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej do inspektorów kontroli skarbowej mają więc zastosowanie przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, a więc także przepis art. 38 ust. 2 stanowiący, że od decyzji /między innymi/ w sprawach wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy przysługuje skarga do sądu administracyjnego a więc właściwy w tym sporze jest NSA a nie Sąd Pracy.

Analiza odesłania z art. 43 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej do przepisów o pracownikach urzędów państwowych wskazuje, że jest to odesłanie bardzo szerokie, gdyż dotyczy wszystkich spraw z zakresu stosunku pracy nie uregulowanych w ustawie z dnia 28 września 1991 r.

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej nie zawiera regulacji związanych z sytuacją inspektorów kontroli skarbowej w razie reorganizacji lub likwidacji poszczególnych urzędów kontroli skarbowej. Problematyka zasadniczych zmian organizacyjnych u pracodawcy lub likwidacji /upadłości/ pracodawcy jest szczegółowo normowana przez odpowiednie /związane ze statusem danego pracodawcy/ przepisy prawa pracy dotyczące sytuacji zatrudnionych pracowników /por. przykładowo art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, czy ogólny przepis art. 41[1] kodeksu pracy/. Skoro więc nie ma specjalnej regulacji w ustawie z dnia 28 września 1991 r., to z mocy szerokiego, wskazanego wyżej odesłania w sprawach ze stosunku pracy zawartego w art. 43 cyt. ustawy, do inspektorów kontroli skarbowej przy reorganizacji lub likwidacji zatrudniającego ich urzędu kontroli skarbowej ma zastosowanie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych.

Zresztą przeczyłaby zdrowemu rozsądkowi hipotetyczna sytuacja, niezgodna z odesłaniem poprzez art. 43 ustawy z dnia 28 września 1991 r. do art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r., że można zlikwidować dany urząd, ale nie można w żadnym, najbardziej nawet korzystnym trybie zwolnić w związku z tym zatrudnionych w nim pracowników.

Odesłanie z art. 43 ustawy z dnia 28 września 1991 r. daje inspektorom kontroli skarbowej możliwość korzystania także z licznych przepisów gwarancyjnych dotyczących stosunku pracy urzędników państwowych, zawartych w ustawie z dnia 16 września 1982 r. /por. przykładowo art. 131, art. 27 ust. 2, z którego jak wynika ze skargi korzysta K.S., czy wskazywany już art. 38 ust. 2/.

Dodatkowo można jeszcze wskazać, że analiza przepisów dotyczących inspektorów kontroli skarbowej zawartych w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /por. zwłaszcza art. 41 ust. 1, art. 42 ust. 2 itp./ oraz Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje, że inspektorzy są pracownikami konkretnych urzędów kontroli skarbowej, a więc nie są specjalnym korpusem funkcjonariuszy związanym "z całym państwem", jak na przykład sędziowie.

Stąd, jak była już parokrotnie mowa, likwidacja danego urzędu powinna powodować określone skutki w zakresie ich stosunku pracy /wynikające z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. w związku z art. 43 ustawy z dnia 28 września 1991 r./.

Sąd nie podzielił więc argumentów strony skarżącej, że w zaistniałej sytuacji podstawą rozwiązania z nią stosunku pracy za wypowiedzeniem nie mógł być art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych w związku z art. 43 ustawy o kontroli skarbowej.

Sąd nie podzielił także zawartego w skardze poglądu, że miała miejsce nie likwidacja Urzędu Kontroli Skarbowej w T., a tylko jego reorganizacja. O likwidacji wskazanego Urzędu przesądza wyraźne brzmienie art. 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 1998 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów kontroli skarbowej.

Wobec likwidacji, a nie tylko reorganizacji urzędu nie mógł mieć zastosowania do K.S. przepis ochronny - art. 41 kodeksu pracy /w związku z art. 41[1] par. 1 kodeksu pracy/.

W sumie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią decyzję organu I instancji i dlatego na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - skargę oddalił.