Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 164/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski,, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie indukowania napięcia na dachu budynku mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...]; 2. stwierdza, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku;


UZASADNIENIE

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie "indukowania napięcia na dachu budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na działce o nr ewid. gr. [...] przy ulicy W. R. [...] w B.".

Decyzja P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Na wniosek S. K. z dnia [...] października 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie indukowania napięcia na pokryciu dachowym budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr geod. [...] w B., przy ul. R. [...]. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz przeprowadzonej w dniu [...] października 2008 r. kontroli, organ nadzoru budowlanego I instancji ustalił, że na wyżej opisanej działce bezpośrednio pod linią wysokiego napięcia znajduje się drewniany budynek mieszkalny z nieużytkowanym poddaszem, z dachem dwuspadowym pokrytym blachodachówką. Przedmiotowy budynek został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] września 1959 r. wydanego W. M. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Dalej organ ustalił, że w 2007 roku wymieniono pokrycie dachu tegoż budynku z dachówki cementowej na blachodachówkę, ale na wykonanie powyższych prac inwestor nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających ich legalność. Po wykonaniu przedmiotowych robót budowlanych na pokryciu dachowym stwierdzono występowanie napięcia, które ma bezpośredni związek z obecnością linii wysokiego napięcia 110 kV przebiegającą nad tym budynkiem.

Na podstawie tak dokonanych ustaleń, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. w oparciu o przepis art. 81 c ust.2 ustawy Prawo budowlane, zobowiązał S. K. do przedłożenia w organie nadzoru budowlanego I instancji następujących dokumentów:

- ekspertyzy technicznej pokrycia dachowego budynku mieszkalnego przy ul. R. [...] w B., z uwzględnieniem występowania bezpośrednio nad budynkiem linii wysokiego napięcia, sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia elektryczne w terminie do [...] listopada 2008 r. Ekspertyza powinna określać jednoznacznie, czy w zaistniałej sytuacji dopuszczalne było użycie blachodachówki na pokrycie dachowe;

- oceny technicznej wykonanych robót budowlanych w zakresie zgodności

z przepisami oraz prawidłowości zastosowanych materiałów budowlanych, sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane, zawierającą

w przypadku stwierdzenia ewentualnych nieprawidłowości sposób ich usunięcia.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się S. K. i wniósł na nie zażalenie do organu II instancji.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W dniu [...] grudnia 2008 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, w trakcie której przedstawiciel PGE. D. B. Sp. z o.o. zaproponował S. K. wyeliminowanie istniejącego zagrożenia, poprzez wykonanie uziemienia dachu na koszt PGE bez konieczności wykonywania przez inwestora ekspertyzy technicznej, na co S. K. wyraził zgodę.

Wobec powyższego, rozpatrując sprawę ponownie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. zobowiązał S. K. do przedłożenia w terminie do dnia [...] lutego 2009 r. oceny technicznej wykonywanych robót budowlanych, zawierającej sposób usunięcia ewentualnie stwierdzonych nieprawidłowości z jednoznacznym określeniem, czy pokrycie dachowe z uwagi na indukowanie napięcia może pozostać w obecnej postaci.

Na powyższe postanowienie S. K. wniósł ponownie zażalenie.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości zobowiązując S. K. do przedłożenia w organie I instancji w terminie do [...] marca 2009 r. jedynie oceny technicznej wykonanych samowolnie robót budowlanych, polegających na wymianie pokrycia dachowego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr geod. [...] przy ul. R. [...] w B. w zakresie zgodności z przepisami, sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. Jednocześnie odrębnym postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. wskazał na konieczność podjęcia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. działań mających na celu wykazanie przez zarządcę linii energetycznej 110 kV – ul. R. w B., pobudowanej nad istniejącymi pod nią budynkami, czy nie powoduje ona zagrożenia dla użytkowników tych obiektów.

Na podstawie powyższych zaleceń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r., powołując się na przepis art. 81c ust.2 ustawy Prawa budowlane, zobowiązał PGE D. B. Sp. z o.o. Departament Zarządzania Majątkiem Sieciowym do przedłożenia, w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia, oceny technicznej stwierdzającej, czy istniejąca linia energetyczna nad przedmiotowym budynkiem mieszkalnym stwarza zagrożenie dla użytkowników tego budynku.

W przypadku ewentualnego stwierdzenia występowania zagrożenia, ocena techniczna winna zawierać sposób ich usunięcia.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się PGE D. B. Sp. z o.o. i wniosła zażalenie do P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.

PWINB w B. postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej terminu przedłożenia przez PGE D. B. żądanej oceny technicznej, wyznaczając nowy termin na dzień [...] maja 2009 r., w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W dniu [...] maja 2009 r. PGE D. B. Sp. z o.o. Departament Zarządzania Majątkiem Sieciowym przedłożyła organowi I instancji ocenę techniczną wpływu elektroenergetycznej dwutorowej linii napowietrznej 110 kV na użytkowników budynku przy ul. R. [...] w Białymstoku, sporządzoną przez rzeczoznawcę SEP – mgr. inż. Z. T. Na podstawie przedłożonej oceny technicznej organ ustalił, że linia energetyczna nie stanowi zagrożenia dla ludzi i środowiska mimo wytwarzania pola elektromagnetycznego. Gromadzenie się zaś ładunku elektrycznego na pokryciu dachu związane jest z zastosowanym pokryciem wykonanym z metalu.

W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. zobowiązał S. K. do wykonania w terminie do [...] sierpnia 2009 r. robót budowlanych, po dokonaniu wcześniejszych uzgodnień z PGE D. B. Sp. z o.o. Departament Zarządzania Majątkiem Sieciowym z siedzibą w B. oraz w oparciu o przedłożoną ocenę techniczną autorstwa Z. T., polegających na:

- uziemieniu dachu przedmiotowego budynku mieszkalnego w celu odprowadzania ładunków elektryczności statycznej z metalowych i przewodzących części dachu w sposób zapewniający spływ ładunków bez wystąpienia zagrożenia pożarowego i porażeniowego, w przypadku zwarcia linii 110 kV do metalowej konstrukcji słupa, na terenie posesji przy ul. R. [...] w B.;

- wykonaniu uziomu otokowego przy budynku mieszkalnym i budynku gospodarczym, zgodnie z wytycznymi zawartymi w ocenie technicznej,

- wykonaniu warstwy izolacyjnej (asfalt, trylinka, beton) w pasie dwumetrowym wokół budynków w przypadku przekroczenia dopuszczalnych wartości napięć dotykowych.

O wykonaniu w/w robót inwestor miał powiadomić organ I instancji, przedkładając oświadczenie osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane potwierdzające zgodność wykonania w/w robót z obowiązującymi przepisami oraz oceną techniczną.

Ponadto, odrębną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. zobowiązał PGE D. B. Sp. z o.o. Departament Zarządzania Majątkiem Sieciowym z siedzibą

w B. do wykonania w terminie do [...] sierpnia 2009 r. (w oparciu

o przedłożoną opinię techniczną autorstwa Z. T., stanowiącą integralną część w/w decyzji) następujących czynności: ułożenia warstwy asfaltu

o grubości 10 cm na powierzchni gruntu pod słupem i wokół słupa na zewnątrz - 1,5 m od zewnętrznego obrysu metalowej konstrukcji słupa; wykonania badania sprawdzającego, czy zastosowanie środka typu M 1,3 spowoduje zachowanie warunku skutecznej ochrony przed dotykiem pośrednim przy przedmiotowym słupie oraz dostosowania rezystancji uziomów do zgodności z przepisami i wymaganiami.

Z decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. zobowiązującą właściciela budynku do wykonania w terminie do [...] sierpnia 2009 r. wskazanych robót budowlanych nie zgodził się S. K. i w dniu [...] lipca 2009 r. wniósł od niej odwołanie.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz 66 ust.1 pkt 1 i art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania wyżej nałożonego obowiązku i orzekł nowy termin wykonania powyższych robót budowlanych do dnia [...] października 2009 r., w pozostałej zaś części dotyczącej zakresu nałożonego obowiązku utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Na skutek skargi złożonej od powyższej decyzji przez S. K. – wyrokiem z 3 grudnia 2009 r. w sprawie II SA/Bk 588/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił powyższe rozstrzygnięcie oraz poprzedzające jego wydanie rozstrzygnięcie Inspektora Powiatowego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]. Sąd podkreślił w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, który reguluje zasady utrzymywania obiektów budowlanych i obowiązki w tym zakresie kieruje do właścicieli i zarządców. Zdaniem sądu organ błędnie ustalił źródło zagrożenia w sprawie, którym jest nie budynek mieszkalny (jego pokrycie dachowe, zmienione według zasad sztuki budowlanej), ale linia energetyczna wysokiego napięcia biegnąca nad nim, której zarządca powinien być zobowiązany do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (napięcia związanego z indukcją). S. K., w ocenie składu orzekającego, może być odpowiedzialny wyłącznie za samowolę budowlaną polegającą na zmianie pokrycia dachowego i w kierunku możliwości zalegalizowania tej samowoli powinno być prowadzone postępowanie w pierwszej kolejności. Sąd zwrócił także uwagę na konieczność wyeliminowania nieprawidłowości związanych ze słupem energetycznym nr 20 na działce nr 48. Wskazał również na konieczność ustalenia właściwego kręgu stron postępowania, który może ulec zmianie w sytuacji wykonania zaleconych czynności związanych z wykonaniem uziemienia wokół słupa i budynku gospodarczego, które są położone na granicy działki. Sąd polecił ocenę wpływu linii wysokiego napięcia na inne obiekty położone w jej sąsiedztwie.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] nakazał PGE D. B. Sp. o.o. - w oparciu o przedłożoną ocenę techniczną dotyczącą wpływu elektroenergetycznej dwutorowej linii napowietrznej 110 kV na użytkowników budynku mieszkalnego na działce nr [...] przy ul. R. [...] w B. - wykonanie uziemienia dachu budynku, wykonanie uziomu otokowego przy budynku mieszkalnym i budynku gospodarczym, wykonanie warstwy izolacyjnej wokół budynków w przypadku przekroczenia dopuszczalnych wartości napięć dotykowych. Wskazał, że integralną częścią decyzji jest ocena techniczna autorstwa Z. T. przedłożona przez PGE D.

Wskutek odwołania od powyższej decyzji złożonego przez S. K., decyzją z [...] maja 2010 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł w następujący sposób: nakazał PGE D. B. Sp. z o.o. wykonanie uziemienia dachu budynku mieszkalnego i gospodarczego na działce nr [...] przy ul. R. [...] w B., wykonanie uziomu otokowego przy budynkach zgodnie z wytycznymi z oceny technicznej, wykonanie badania wartości napięć dotykowych i wrażeniowych przy słupie nr [...] i przy metalowych zwodach dachowych zainstalowanych przy obydwu budynkach – przed wykonaniem uziomów odprowadzających ładunki z metalowych dachów budynków. Wskazał, że jeżeli mierzone wartości napięć dotykowych przekroczą największą wartość dopuszczalną – należy wykonać warstwy izolacyjne (asfalt, trylinka, beton) w pasie dwumetrowym wokół budynków.

Na skutek skargi na powyższą decyzję, złożoną przez S. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 471/10 stwierdził nieważność obu powyższych rozstrzygnięć z uwagi na fakt, że zarówno decyzja P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego w B. oraz decyzja organu I instancji zawierały wady zawarte w katalogu przesłanek stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. Organy nadzoru budowlanego obydwu instancji uprościły bowiem ocenę prawną wynikającą z uprzednio wydanego wyroku WSA w Białymstoku z dnia 3 grudnia 2009 r. w sprawie II SA/Bk 588/09, nie dokonały analizy stanowiska sądu i wszystkich istotnych jego elementów, pominęły kwestię samowoli budowlanej skarżącego, a automatycznie przeniosły na PGE D. obowiązki nałożone wcześniej na S. K., dotyczące czynności na jego nieruchomości. Doprowadziło to do sytuacji wydania decyzji niewykonalnej technicznie i prawnie oraz w stosunku do podmiotu, który, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nie mógł być adresatem obowiązków polegających na wykonaniu robót na posesji innego podmiotu, który nie wyraża na to zgody. Ponadto tut. Sąd w uzasadnieniu ww. wyroku zawarł wytyczne, zgodnie z którymi organy winny przeprowadzić postępowanie w przedmiocie samowoli budowlanej na podstawie art. 50 – 51 prawa budowlanego. Wynik postępowania legalizacyjnego będzie miał zaś bezpośredni wpływ na postępowanie w sprawie obowiązków PGE Dystrybucja, dlatego do czasu jego zakończenia rozważeniu może być poddana kwestia zawieszenia postępowania w sprawie niniejszej prowadzonego w stosunku do zakładu energetycznego. Do postępowania w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej (na podstawie art. 50 – 51 prawa budowlanego) organ nadzoru budowlanego może wykorzystać ekspertyzy z niniejszego postępowania, przy czym mogą one nie być wystarczające z uwagi na inny zakres przedmiotowy postępowań. Tak samo niewystarczające mogą okazać się ekspertyzy dotyczące ewentualnych czynności PGE D. Każdorazowo organ ma obowiązek podjąć indywidualne czynności i skorzystać ze środków dowodowych, jakie wyłonią się w toku postępowania w danej sprawie.

W związku z powyższymi wytycznymi, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wszczął postępowanie administracyjne dotyczące samowolnej wymiany pokrycia dachu na budynku mieszkalnym z dachówki cementowej na blachodachówkę, w wyniku którego nakazano inwestorowi przedmiotowych robót wykonanie uziemienia dachu.

Wskutek wywiązania się przez S. K. z nałożonego obowiązku (o czym powiadomił on pismem z dnia [...].08.2012 r., przedkładając równocześnie protokół badania uziemienia dachu i protokół badania technicznego urządzeń uziemiających roboczych, sporządzone przez D. S., posiadającego stosowne uprawnienia, z których wynikało, że na przedmiotowym dachu napięcie już nie występuje), organ wydał w dniu [...] listopada 2012 r. decyzję nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie - w zakresie "indukowania pola elektromagnetycznego na dachu".

W uzasadnieniu niniejszej decyzji organ stwierdził, że w związku z tym, iż zjawisko indukowania ładunków elektrycznych na dachu budynku mieszkalnego - co stwarzało zagrożenie życia i mienia, w trakcie trwającego postępowania administracyjnego zostało wyeliminowane, poprzez wykonanie uziemienia dachu i dostosowanie rezystancji uziomu słupa nr [...] znajdującego się na działce nr geod, [...] przy ul. W. R. [...] w B. do wartości spełniającej wymogi bezpieczeństwa, postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 k.p.a. i należało je umorzyć.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, S. K. złożył od niej odwołanie, w którym stwierdził, że uziemienie dachu budynku nie spowodowało zatrzymania zjawiska indukowania się napięcia na dachu, które przepływa nadal, z tą różnicą, że prąd jest aktualnie odprowadzany do ziemi.

Po rozpoznaniu niniejszego odwołania PWINB w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowa sprawa była prowadzona dwutorowo, jednym torem nakazywano obowiązki do wykonania przy budynku mieszkalnym, na podstawie art. 66 Prawa budowlanego (co zostało unieważnione przez wyrok sądu administracyjnego), a drugim torem jednocześnie nakazano wykonanie obowiązków przy słupie energetycznym, znajdującym się na tej samej działce. W dniu [...] lipca 2009 r. organ I instancji wydał decyzję nakazującą PGE D. B. Sp, o. o. Departament Zarządzania Majątkiem Sieciowym z.s. w B. wykonanie w terminie do dn. [...] sierpnia 2009 r. następujących czynności:

- ułożenia warstwy asfaltu o grubości 10cm (na odpowiednim podłożu) na powierzchni gruntu rod słupem i wokół słupa na zewnątrz -1,5m od zewnętrznego obrysu metalowej konstrukcji słupa,

- wykonanie badań sprawdzających, czy zastosowanie środka typu M1.3 spowoduje zachowanie warunku skutecznej ochrony przed dotykiem pośrednim przy przedmiotowym słupie,

- dostosowania rezystancji uziomów do zgodności z przepisami i wymaganiami, rezystancja powinna wynosić R < 6,4 Ω.

Następnie organ II instancji zauważył, że w dniu [...].01.2012 r. organ odwoławczy stwierdził nieważność powyższej decyzji w części w zakresie dwóch pierwszych obowiązków, pozostawiając w obiegu nakaz wykonania trzeciego z nich, tzn. dostosowania rezystancji uziomów. Zgodnie z zawiadomieniem z dnia [...] października 2011r. została ona wykonana, a przepisy prawa budowlanego nie wymagają w takich przypadkach potwierdzenia wykonania obowiązku w formie decyzji. Wobec powyższego, organ II instancji stwierdził, że rozpatrywana decyzja dotyczy tej części postępowania, w której na podstawie art. 66 Prawa budowlanego z 1994 r. były nakazane obowiązki przy budynku mieszkalnym, unieważnione następnie przez wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 grudnia 2010 r. o sygn. akt SA/Bk 471/10.

Organ zauważył też, że jednocześnie, odrębnie toczyło się postępowanie w sprawie samowolnej wymiany pokrycia dachowego przedmiotowego budynku, w ramach którego nałożony był na S. i J. K. obowiązek wykonania uziemienia pokrycia dachowego. Zakończone zostało ono decyzją z dnia [...].10.2012 r. stwierdzającą wykonanie tego obowiązku.

Z powyższych względów organ stwierdził, że prowadzenie postępowania w sprawie indukowania napięcia na dachu budynku mieszkalnego w części, dotyczącej robót przy budynku mieszkalnym jest bezprzedmiotowe i zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a należy je umorzyć.

Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania, organ II instancji zauważył, że zgodnie z przedłożoną przez PGE w dniu [...] maja 2009r. oceną, zagrożenia pola elektromagnetycznego nie byłoby jedynie wtedy, jeżeli nie byłoby linii wysokiego napięcia. Organ nie może nakazać rozbiórki, ani jej przebudowy, (która byłaby związana z podniesieniem przewodów) linii energetycznej, która była wybudowana w 1959 r., a następnie remontowana zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami. Organ odwoławczy stanął ponadto na stanowisku, że zarówno za stan pokrycia dachowego budynku, jak i jego uziemienia odpowiada właściciel tegoż budynku. Ponadto organy nadzoru budowlanego nie powołują biegłych, mogą jedynie nakładać obowiązki przedłożenia ekspertyz sporządzanych przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Jeżeli zaś odwołujący twierdzi, że linia energetyczna nadal stwarza zagrożenie, winien on zwrócić się z wnioskiem o sprawdzenie jej stanu technicznego do PGE lub organu NB I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na powyższą decyzję złożył S. K.Skarżący zarzucił organom obu instancji niestosowanie się do ich obowiązków ustawowych oraz wskazań wyrażonych przez sądy orzekające w niniejszej sprawie, a także prowadzenie sprawy niedbale i opieszale. Według Skarżącego w niniejszej sprawie mamy do czynienia z zagrożeniem życia ludzkiego i linia wysokiego napięcia winna zostać rozebrana lub przebudowana w taki sposób, aby nie stanowiła zagrożenia dla życia ludzkiego, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że umorzone postępowanie dotyczyło jedynie indukowania napięcia na dachu budynku mieszkalnego, która to sprawa została rozpatrzona przy prowadzeniu postępowania w sprawie samowolnej zmiany pokrycia dachowego. Z treści skargi zaś wynika, że skarżącemu chodzi o zbadanie stanu technicznego linii elektrycznej, co nie jest przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], która umorzyła postępowanie administracyjne w sprawie "indukowania napięcia na dachu budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na działce o nr ewid. gr. [...] przy ulicy W. R. [...] w B.".

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623).

Na wstępie należy podkreślić, że niniejsza sprawa już po raz trzeci została poddana kontroli sądowej. Decyzje organów z dnia [...] lipca 2009 r. i z dnia [...] sierpnia 2009 r. zostały uchylone w dniu 13 grudnia 2009 r. w sprawie II SA/Bk 588/09 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku albowiem, zdaniem tego Sądu, w zaistniałym stanie faktycznym obiektem, który stworzył realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia jest linia energetyczna 110 kV przebiegająca bezpośrednio nad budynkiem skarżącego, a nie ten budynek. Odnośnie kolejnych decyzji, z dnia [...] marca 2010 r. i z dnia [...] maja 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie II SA/Bk 471/10 – stwierdził ich nieważność, gdyż na podstawie wyroku z dnia 3 grudnia 2009 r. organy miały obowiązek nałożenia na PGE D. czynności zmierzających do usunięcia indukowania napięcia na dachu budynku skarżącego obejmujących zarządzany przez zobowiązanego obiekt – linię energetyczną, a w pierwszej kolejności miały przeprowadzić postępowanie w ramach stwierdzonej samowoli budowlanej – a tego nie wykonały.

Zdaniem Sądu, oceną prawną wyrażoną przez Sądy we wskazanych sprawach są związane z mocy art. 153 p.p.s.a. zarówno organy, jak i skład Sądu orzekający obecnie. Wobec tego, wiążące jest w niniejszej sprawie stwierdzenie Sądu w sprawie II SA/Bk 588/09, że sprawę należało prowadzić dwutorowo, w kierunku legalizacji samowoli budowlanej dokonanej przez skarżącego oraz w zakresie badania, jakie jest oddziaływanie przedmiotowej linii w stosunku do budynku skarżącego i innych budynków w oparciu o badanie przesłanek z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. Zdaniem tego Sądu, organ błędnie ustalił źródło zagrożenia w sprawie, którym jest nie budynek mieszkalny skarżącego, ale linia energetyczna wysokiego napięcia biegnąca nad nim, której zarządca powinien być zobowiązany do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (napięcia związanego z indukcją). S. K., w ocenie składu orzekającego, może być odpowiedzialny wyłącznie za samowolę budowlaną polegającą na zmianie pokrycia dachowego i w kierunku możliwości zalegalizowania tej samowoli powinno być prowadzone postępowanie w pierwszej kolejności. Sąd zwrócił uwagę na konieczność wyeliminowania nieprawidłowości związanych ze słupem energetycznym nr [...] na działce nr [...]. Wskazał także na konieczność ustalenia właściwego kręgu stron postępowania, który może ulec zmianie w sytuacji wykonania zaleconych czynności związanych z wykonaniem uziemienia wokół słupa i budynku gospodarczego, które są położone na granicy działki. Sąd polecił ocenę wpływu linii wysokiego napięcia na inne obiekty położone w jej sąsiedztwie.

W wyroku zaś z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie II SA/Bk 471/10 wynika zaś, że Sąd ten stanął na stanowisku, że "analizując wiążące orzeczenie tutejszego sądu w sprawie II SA/Bk 588/09 trzeba zauważyć, że sąd dokonał wykładni przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego i jednoznacznie stwierdził, że obowiązki na podstawie tego przepisu mogą być nakładane na właściciela i zarządcę obiektu budowlanego. Przesądził też o tym, że na tej podstawie prawnej nie można obowiązków nałożyć na S. K., a czynnościami zmierzającymi do utrzymania obiektu – linii wysokiego napięcia, w stanie niepowodującym szkodliwego działania, obciążony jest zarządca linii. Ta ocena wiązała zarówno organy nadzoru budowlanego, jak i obecnie orzekający skład". Dalej Sąd ten zauważył, że "w uzasadnieniu kasacyjnego wyroku sąd nie wskazał, jakie obowiązki należy na PGE nałożyć, w szczególności nie wypowiedział się, by były to te czynności, którymi obciążono właściciela budynku na dachu którego zaobserwowano indukowanie się napięcia. Wyrok sądu nakazywał przedsiębiorstwu energetycznemu usunięcie negatywnego zjawiska, ale nie wskazywał (i nie wiązał) w zakresie sposobu doprowadzenia do prawidłowego stanu. Do organów należała ocena i wybór obowiązków zarządcy linii energetycznej, którymi należało go obciążyć, obejmujących ten obiekt budowlany, przy tym pamiętać należy o funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji z [...] lipca 2009 r. nr [...] obejmujących "czynności naprawcze" z art. 66 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego w stosunku do negatywnych zjawisk obejmujących słup nr 20".

Przechodząc zaś do zaleceń kierowanych do organów, Sąd ten wskazał, że "Organy nadzoru budowlanego zatem w przedmiocie nałożenia na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego na PGE D. obowiązków zmierzających do wyeliminowania wpływu linii wysokiego napięcia na budynki skarżącego podejmą decyzję zależną od wyników postępowania legalizacyjnego. Wówczas ocenią, czy wystarczające podstawy do rozstrzygnięcia daje dotychczasowa ekspertyza, czy niezbędna będzie dodatkowa ekspertyza, sugerująca inne rozwiązania problemu indukowania się napięcia na dachu budynku skarżącego przewidująca rozwiązania możliwe prawnie i technicznie do wykonania przez PGE D.".

Zdaniem Sądu, ponownego podkreślenia wymaga, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 153 p.p.s.a., zarówno organy, jak i Sąd orzekający obecnie związani są oceną prawną i wskazaniami dotyczącymi dalszego postępowania wyrażonymi w wyrokach w sprawach II SA/Bk 588/09 i II SA/Bk 471/10. W obu tych wyrokach wskazano, że postępowanie w zakresie oddziaływania linii wysokiego napięcia na budynki skarżącego toczy się na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623). Ze sformułowania tego Sądu "...obowiązków zmierzających do wyeliminowania wpływu linii wysokiego napięcia na budynki skarżącego..." nie można wysnuć wniosku, że zawężono przedmiot postępowania wyłącznie do wpływu linii wysokiego napięcia na budynki i wyłączono badanie tego wpływu na życie i zdrowie ludzi. Ze wskazanego przepisu wynika bowiem, że przedmiotem jego jest badanie, czy obiekt budowlany zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo czy jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska, albo czy jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo czy powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia. Obiektem tym w niniejszym postępowaniu, co nie jest sporne, jest linia wysokiego napięcia, nie zaś budynek skarżącego, w stosunku do którego toczyło się odrębne postępowanie legalizacyjne. Podkreślenia wymaga, że już w wyroku w sprawie II SA/Bk 588/09 wyraźnie wskazano, że "sprawa będąca przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu ma ogromne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo ludzi, dlatego też powinna być rozpatrzona przez organy nadzoru budowlanego priorytetowo, a zarządca sieci energetycznej powinien zostać zobligowany do stworzenia bezpiecznych warunków funkcjonowania dla skarżącego i jego rodziny".

Przy tak zakreślonym przedmiocie postępowania, stwierdzić należy, że organy nie przeprowadziły postępowania w oparciu o przesłanki wynikające z art. 66 Prawa budowlanego, do czego zostały zobowiązane przez Sądy we wskazanych powyżej sprawach. Organy stanęły na stanowisku, że przedmiotem postępowania jest wąsko pojęta kwestia indukowania napięcia na dachu budynku mieszkalnego skarżącego i że wraz z uziemieniem tego budynku w ramach postępowania legalizacyjnego, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Przy czym, organy wyraźnie rozróżniają, że skarżącemu chodzi o zbadanie stanu technicznego przedmiotowej linii.

Zdaniem Sądu, ze stanowiskiem organów zgodzić się nie można. Przede wszystkim w art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego wyraźnie przewidziano, że organy winny badać, czy obiekt budowlany nie zagraża nie tylko bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, ale przede wszystkim życiu lub zdrowiu ludzi. Organy zaś skupiły się jedynie na oddziaływaniu linii na budynek mieszkalny. Ponadto, Sąd w sprawie II SA/Bk 471/10 wyraźnie zobowiązał organy do przeprowadzenia postępowania w ramach art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, wyjaśniając przy tym, że "w toku postępowań (organy) winny pomyśleć o zachowaniu zasady ich szybkości i sprawności z uwagi na przedmiot sprawy oraz wydaje się być konieczne i celowe korzystanie przez organy nadzoru budowlanego z uprawnień do kontroli obiektów budowlanych (art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. "b" oraz ust. 4 prawa budowlanego) celem zapewnienia warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia. W razie konieczności niezwłocznego podjęcia działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa ustawodawca przewidział uprawnienia z art. 69 ust. 1 prawa budowlanego". We wskazanym art. 69 ust. 1 Prawa budowalnego jest natomiast wyraźnie mowa o niebezpieczeństwie dotyczącym ludzi lub mienia.

Zdaniem Sądu, organy nie tylko nie zastosowały się do przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i wytycznych Sądu zawartych w obu cytowanych wyrokach, ale na dodatek wyraźnie stwierdziły, że w ich ocenie badanie stanu technicznego linii energetycznej nie jest przedmiotem postępowania zakończonego wydanymi decyzjami.

Z takim stanowiskiem organ organów zgodzić się nie można. Przedmiot sprawy został we wcześniejszych postępowaniach sądowych wyraźnie określony i organy ustaleniami tymi są związane. Brak jest zdaniem Sądu podstaw do twierdzenia, że w sytuacji toczącego się postępowania na mocy art. 66 Prawa budowlanego, gdy skarżący wyraźnie domaga się zbadania wpływu linii wysokiego napięcia zarówno na jego budynek mieszkalny jaki i na życie i zdrowie mieszkających w nim ludzi, że postępowanie takie można zawęzić jedynie do badania wpływu tej linii na budynek mieszkalny i pozostawić bez rozpoznania w pozostałym zakresie, który tak naprawdę dla skarżącego jest o wiele bardziej doniosły.

Słuszne są zatem zarzuty skarżącego odnośnie naruszenia przez organy zarówno art. 153 p.p.s.a., jaki i art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowanego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę argumentację wyrażoną przez Sąd w niniejszym wyroku i w ramach czynności podjętych z urzędu, sprawdzą, czy przebiegająca nad nieruchomością skarżącego linia wysokiego napięcia stwarza zagrożenia w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. W przypadku ustalenia, że istnieje choćby minimalne zagrożenie, organy te winne podjąć działania zmierzające do wyeliminowania takiego stanu.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.).

Pomimo uwzględnienia skargi, na mocy art. 210 § 1 p.p.s.a. nie przyznano stronie skarżącej kosztów postępowania, gdyż strona o nie nie wniosła, mimo stosownego pouczenia.