Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1051/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 136 ust. 3, art. 141 ust. 2 i art. 142
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Marcin Kamiński WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2021 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto kwotę 680 zł /słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Gminy Miasto [...], dalej "Gmina lub Skarżąca", jest decyzja Wojewody [...],, dalej "Wojewoda", z [...], maja 2021 r. nr [...], w przedmiocie zwrotu nieruchomości.

Na podstawie akt administracyjnych sprawy ustalono, że wnioskiem z 2 września 2019 r. T. C. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...],, dalej "Prezydent", o zwrot nieruchomości położonej w [...],, obr. [...], oznaczonej jako działka nr 103 (obecnie działka nr 500 poł. w obr. [...]). W związku z faktem, iż wnioskowana do zwrotu działka stanowiła własność Gminy, Wojewoda, działając na podstawie art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej "ugn"), postanowieniem z [...] listopada 2019 r. nr [...] wyłączył Prezydenta od załatwienia przedmiotowej sprawy, wyznaczając jednocześnie Starostę [...], dalej "Starosta", do jej rozpatrzenia.

Po rozpatrzeniu wniosku Starosta decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości objętej wnioskiem, a po rozpatrzeniu odwołania Gminy, Wojewoda decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...], uchylił decyzję Starosty z dnia [...] lipca 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji zobowiązując ten Organ do zebrania materiału dowodowego, na podstawie którego będzie w stanie bezsprzecznie ustalić cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i w uzasadnieniu decyzji wskazać na jakich dowodach oparto poczynione w tym zakresie ustalenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] obr. [...] [...] -[...] oznaczonej jako działka nr 500 o pow. 0,9231 ha obj. księgą wieczystą nr [...] stanowiącej własność Gminy na rzecz poprzedniego właściciela – T. C. zobowiązując go do zwrotu na rzecz Gminy zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w wysokości 230 308, 00 zł w terminie 14 dni liczonych od dnia uostatecznienia się decyzji.

Starosta ustalił, że Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z [...] listopada 1987 r. za odszkodowaniem na podstawie art. 8 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1991 r. poz. 30 Nr 127, dalej "ustawa o gospodarce gruntami"). Z mapy sytuacyjno-wysokościowej miasta [...], będącej częścią decyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej Osiedle [...] I Etap z [...] czerwca 1984 r. nr [...] wynikało, że sporna działka znajduje się na terenie, na którym zaprojektowano szkołę podstawową, zabudowę mieszkaniową niską i wysoką, usługi handlowe. Na podstawie oględzin dokonanych na gruncie w dniu 11 lutego 2020 r. Organ I instancji ustalił, że na objętej postępowaniem działce nie zrealizowano celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego [...]. Przesądzało do uznaniu, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 136 ugn i uzasadniało jej zwrot po myśli art. 137 w zw. z art. 216 ust. 2 ugn.

W odwołaniu od powyższej decyzji Gmina, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika ponownie podniosła, iż przedmiotowa nieruchomość nie podlega zwrotowi, ponieważ nie była nabyta pod cel uzasadniający wywłaszczenie. Według Odwołującej się na dzień nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa była ona przeznaczona pod tereny upraw rolnych. Ponadto w dniu podpisania aktu notarialnego decyzja z [...] czerwca 1984 r. nie obowiązywała, gdyż decyzją z [...] grudnia 1985 r. nr [...] został przedłużony jej termin obowiązywania do 31 grudnia 1987 r. i nie był następnie przedłużany. Dodatkowo skarżąca zarzuciła, iż decyzja o zwrocie nie zawiera rozstrzygnięcia o zabezpieczeniu wierzytelności Gminy o zwrot nieruchomości.

Wojewoda, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej "kpa"), oraz art. 9a ugn, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji w całości.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z art. 136 ust. 3 ugn wynika, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela, jeżeli stosownie do art. 137 ugn stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Wymieniony art. 137 ust. 1 ugn zawiera dwie normatywne przesłanki zbędności nieruchomości, a mianowicie: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z kolei art. 216 ust. 2 pkt 3 ugn poszerza zakres stosowania wyżej wymienionego przepisu do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule, w tym między innymi, przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy o gospodarce gruntami.

Wojewoda podzielił ustalenia Organu I instancji i stwierdził, że z aktu notarialnego z [...] listopada 1987 r., na podstawie którego Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość, nie wynika cel wywłaszczenia. Jednak z zalegającej w aktach sprawy mapy sytuacyjno-wysokościowej miasta [...], będącej integralną częścią decyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej Osiedle [...] I Etap z [...] czerwca 1984 r. nr [...] wynika, że działka nr 500 znajduje się na terenie, na którym zaprojektowano inwestycje takie jak: SzP szkoła podstawowa, Z(KS), MN mieszkaniowa zabudowa niska. Kształt działki jest na tyle charakterystyczny, że bez trudu można ją zlokalizować na przedmiotowej mapie, podobnie jak przebieg linii energetycznej przy granicy działki z usytuowanym na gruncie działki słupem energetycznym. Również analiza planu realizacyjnego budowy osiedla mieszkaniowego [...], którego szczegółową lokalizację ustalono decyzją z [...] czerwca 1984 r. [...] wskazuje, iż przedmiotowa działka znajduje się w obrębie zaplanowanej inwestycji.

Ponadto w trakcie oględzin stwierdzono, że przedmiotowa działka jest niezabudowana i nieogrodzona, a jest zakrzaczona i nie jest uprawiana rolniczo. Na działce znajdują się pojedyncze sztuki drzew (samosiejki). Dojazd do działki stanowi droga gruntowa. Zatem Starosta prawidłowo ustalił, iż wywłaszczona nieruchomości nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia w terminach określonych w art. 137 ugn i zgodnie z obowiązującym prawem orzekł o jej zwrocie.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, Organ odwoławczy wyjaśnił, że akt notarialny z [...] listopada 1987 r., wbrew temu, co twierdzi odwołujący, został podpisany w dacie obowiązywania (do 31 grudnia 1987 r.) decyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej Osiedle [...] I Etap. Także wbrew zarzutom odwołania z treści przepisów nie wynika obowiązek orzeczenia w decyzji o zabezpieczeniu, poza przypadkiem hipoteki (art. 141 ust. 2 ugn). Sposób zabezpieczenia zależy od uznania organu, wobec tego skoro orzeczenie o zabezpieczeniu wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego nie stanowi obligatoryjnego elementu decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, to brak takiego zabezpieczenia w osnowie owej decyzji nie może stanowić naruszenia prawa, a w konsekwencji nie może stanowić podstawy do uchylenia takiej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Gmina, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżyła w całości opisaną na wstępie decyzję i wniosła o jej uchylenie w całości, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 216 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 136 ust. 3 ugn poprzez uznanie, iż umowa sprzedaży nieruchomości, która nie wskazywała celu nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa była umową zrównaną z wywłaszczeniem,

2. art. 141 ust. 2 ugn poprzez brak orzeczenia o zabezpieczeniu wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca w sposób obszerny odniosła się do rozbieżności w orzecznictwie w zakresie kryteriów oceny, czy dana umowa zbycia miała związek z wywłaszczeniem. W części orzeczeń wyrażono pogląd, że w sytuacji, gdy akt notarialny wskazuje jakiś cel, poprzestaje się na tym, iż ten cel jest tylko tam, bez badania czy zostały wydane odpowiednie akty (plany zagospodarowania przestrzennego, decyzje lokalizacyjne), które ten cel konstytuują, w innych gdy akt notarialny lub decyzja milczy o celu, nakazuje się całościową analizę dokumentacji w celu jego odszukania. W ocenie skarżącej celu wywłaszczenia nie tworzy sam zapis w akcie notarialnym, ale odpowiedni akt administracyjny (plan, decyzja), jednakże aby umowa została zawarta w warunkach wywłaszczenia konieczne jest dodatkowo wykazanie, iż umowa miała związek z procedurą wywłaszczenia. Zatem tylko powołanie się w akcie notarialnym na istniejący cel wywłaszczenia uprawnia do wniosku o wywłaszczeniowym charakterze umowy.

W kwestii rozstrzygnięcia co do braku obowiązku zabezpieczenia zwrotu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania podniosła, że w kwestii obowiązku ustanowienia hipoteki w decyzji zawierającej rozstrzygnięcie o zwrocie odszkodowania wypowiadał się parokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny. Stanął na stanowisku, że wykładnia językowa zdania pierwszego przytoczonego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wynika zeń obowiązek stosownego zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu zwrotu nieruchomości. Zatem przyjąć należy, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zawrzeć w decyzji o zwrocie nieruchomości rozstrzygnięcie w przedmiocie ustanowienia hipoteki na nieruchomości jedynie w przypadku, gdy strony nie ustanowiły innego sposobu zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego stosownie do art. 141 ust. 2 zd. 1 ugn. Orzecznictwo WSA w Rzeszowie w zakresie obowiązku orzekania o ustanowieniu hipoteki w decyzji o zwrocie nieruchomości jest zróżnicowane. Skarżąca nie zgodziła się z ostatnio ukształtowanym poglądem, iż hipoteka, o której mowa w art. 141 ust. 2 ugn jest hipoteką przymusową (wyrok z 12 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1367/19), bowiem, przepis szczególny, którego wymaga art. 110 pkt 3 ukwh ma wyraźnie wskazywać na przymusowość hipoteki, a takiego dookreślenia charakteru hipoteki art. 141 ust. 2 zd. 2 ugn nie zawiera. Ponadto, jeśli hipoteka z art. 141 ust. 2 ugn ma być uznana za hipotekę przymusową to musi stanowić podstawę wpisu nawet jeśli decyzja nie jest ostateczna, co wynika z art. 110 pkt 3 ukwh. Trudnym do przyjęcia byłby bowiem pogląd, iż hipoteka z art. 141 ust. 2 ugn jest szczególną postacią hipoteki przymusowej, która wymaga by decyzja była prawomocna. W chwili obecnej mimo, iż decyzja o zwrocie jest ostateczna Skarżąca nie ma możliwości wpisu tej hipoteki ponieważ nieruchomość nie jest jeszcze własnością dłużnika a stanie się to dopiero z chwilą prawomocności decyzji o zwrocie. Tym samym pomimo pewnych zalet koncepcji o przymusowości hipoteki, o której mowa w art. 141 ust. 2 ugn (zwalnia z poszukiwania podstawy prawnej do orzekania przez organ w przedmiocie ustanowienia), nie można jej uznać za prawidłową. Zdaniem Skarżącej prawidłowym poglądem jest ten, iż decyzja o zwrocie nie wywołuje skutku rzeczowego a zobowiązujący, a tym samym hipoteka, o której mowa w art. 141 ust. 2 ugn powstaje w klasyczny sposób tj. na podstawie oświadczenia właściciela nieruchomości złożonego w formie aktu notarialnego wraz z chwilą nabycia własności w drodze czynności cywilnoprawnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga, jako częściowo uzasadniona została przez Sąd uwzględniona.

Sądowa kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

I. Nie nastąpiło zarzucane skargą naruszenie zaskarżoną do Sądu decyzją przepisów K.p.a. o postępowaniu wyjaśniającym w zakresie ustalenia czy nieruchomość zwracana została nabyta w warunkach wywłaszczenia, a więc przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1990; zwana dalej u.g.n.),

Należy w pierwszej kolejności podnieść, iż skontrolowana decyzja Wojewody dotyczy sprawy zwrotu nieruchomości nabytej przez podmiot publiczny Skarb Państwa, a będącej aktualnie w zasobie własności Gminy Miasto [...]. Jej skutkiem jest przywrócenie prawa własności następcom prawnym poprzedniego właściciela. Decyzja o zwrocie nieruchomości stanowi oparcie dla wniosku o zmianę podmiotu właścicielskiego w księdze wieczystej.

Zdaniem WSA, nieruchomość podlegająca zwrotowi została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99; zwana dalej u.g.g.w.n.). Zgodnie z treścią art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n., przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości zawarte w rozdziale 6 dział III u.g.n., stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie u.g.g.w.n. Natomiast według art. 8 ust. 1 u.g.g.w.n., nieruchomości niestanowiące własności państwowej organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej mogły być nabywane przez te podmioty w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych. W świetle art. 13 ust. 1 w/w ustawy, zasoby gruntów na cele zabudowy miast i wsi, w szczególności przeznaczone na realizację budownictwa mieszkaniowego oraz związanych z tym budownictwem budowli i urządzeń (obszary urbanizowane), tworzone są na terenach przeznaczonych na te cele w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Terenowe organy administracji państwowej tworzą zasoby, o których mowa w ust. 1, z gruntów stanowiących własność Państwa i z gruntów nabywanych w tym celu na własność Państwa (art. 13 ust. 2 u.g.g.w.n.).

Materialnoprawne podstawy wywłaszczania nieruchomości wyrażały przepisy rozdziału 6 u.g.g.w.n. Otóż zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 2 u.g.g.w.n. nieruchomość mogła być wywłaszczona, jeżeli była niezbędna na cele uspołecznionego budownictwa mieszkaniowego. Natomiast w art. 53 ust. 1 w/w ustawy stwierdzono, że wywłaszczenie może nastąpić na rzecz Państwa na cele i według zasad określonych w ustawie tylko wówczas, gdy nieruchomość nie może być nabyta w drodze umowy. Nie stanowi więc kwestii, że ówczesny ustawodawca uzależniał ewentualność wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego od stwierdzenia braku możliwości nabycia nieruchomości w drodze porozumienia stron.

W orzecznictwie NSA jako utrwalono uznaje się stanowisko, które skład orzekający WSA w pełni podziela, że nabycie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na cele publicznoprawne, będące następnie podstawą stosowania procedury wywłaszczenia stawiało jednostkę w sytuacji przymusowej. Dlatego też była to umowa szczególna, zawarta w efekcie negocjacji poprzedzających postępowanie wywłaszczeniowe. W takiej sytuacji nie była to umowa w pełni dobrowolna, gdyż jej alternatywą było wywłaszczenie nieruchomości (tak NSA w wyroku z dnia 13 lutego 2019 r., o sygn. I OSK 887/17, CBOSA). Skoro zatem umowa cywilnoprawna odpowiada pojęciu "nabycia" z powyższej regulacji, to w realiach niniejszej sprawy ustalić należało czy znajdująca się w zgromadzonych przez Organy aktach administracyjnych umowa sprzedaży nieruchomości z dnia [...] listopada 1987 r. zawarta pomiędzy wnioskodawcą T. C. i Skarbem Państwa, została zawarta na podstawie u.g.g.w.n.

Na podstawie przekazanych wraz ze skargą akt administracyjnych, Sąd ustalił, że uczestnik postępowania T. C. na mocy aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1987 r. sprzedał Skarbowi Państwa w oparciu art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99), nieruchomość o nr. 103 i obszarze 93a 60 m², Skarbowi Państwa w imieniu, którego działał mgr A. G. W umowie sprzedaży nieruchomości nie określono celu nabycia nieruchomości. W toku postępowania i w trakcie oględzin działki o nr. 500 (dawniej działka o nr 103 w obrębie [...]) w dniu 11 lutego 2020 r. stwierdzono, że jest ona niezabudowana i nie ogrodzona. Działka jest zakrzaczona i nie uprawiana rolniczo; znajdują się na niej pojedyncze drzewa. Dojazd do działki stanowi drogę gruntową. Operat szacunkowy sporządzony dnia 20 kwietnia 2020 r. przez rzeczoznawcę majątkowego określa wartość rynkową nieruchomości wg stanu na dzień zwrotu w wysokości 1 433 851 zł.

Starosta [...] w uzasadnieniu swej decyzji powołał się na istnienie umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 1987 r. oraz na mapę sytuacyjno-wysokościową Miasta [...] zawierającą wyraźną informacje o tym, że mapa ta stanowi integralną część decyzji z dnia [...] czerwca 1984 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej Osiedle [...] I Etap, [...]. Mapa została załączona do akt sprawy zwrotu nieruchomości.

Organy słusznie wywodzą na podstawie analizy tej mapy, że działka o nr. 500 w obrębie [...], znajdowała się na terenie wydzielenia "A", na którym zaprojektowano wówczas takie inwestycje jak : szkoła podstawowa, mieszkaniowa zabudowa niska, usługi handlowe, zabudowa mieszkaniowa wysoka. Faktem jest, że kształt w/w działki jak zapisano w uzasadnieniu, jest na tyle charakterystyczny, że bez trudu można ją zlokalizować na przedmiotowej mapie. Charakterystyczny jest również przebieg linii energetycznej przy granicy działki z usytuowanym na gruncie słupem energetycznym. Starosta [...], a za nim Wojewoda słusznie przyjęli zatem jako cel nabycia działki budowę osiedla mieszkaniowego [...] I Etap, który to cel na działce o nr. 500, z całą pewnością nie został zrealizowany. Ustalenie zbędności tej działki na tak ustalony cel wywłaszczenia stanowi wystarczającą przesłankę materialnoprawną do wydania decyzji orzekającej o zwrocie nieruchomości. Z ustaleniami Organów współgra wiedza uczestnika postępowania T. C., którego pełnomocnik w piśmie z dnia 12 października 2020 r. oświadczył, że w roku 1987, kilkukrotnie przychodził do domu przy ul. [...] urzędnik reprezentujący Miasto [...] z informacją, że Miasto chce zakupić działkę pod budowę Osiedla [...], dokona wywłaszczenia tej działki w oparciu o ustawę o gospodarowaniu gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz, że wywłaszcza sąsiadów, oferując adekwatne odszkodowanie finansowe.

Organy prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy, wyprowadzając trafny wniosek, iż nieruchomość zwracana na podstawie u.g.n., została jak wymaga tego art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. nabyta na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami wywłaszczeniu nieruchomości. Świadczy o tym wspomniany wyżej dokument w postaci mapy sytuacyjno - wysokościowej miasta [...]. Według wyraźnej pieczęci na niej mapa stanowiła integralną część decyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej Osiedla [...] I Etap z dnia [...] czerwca 1984 roku. Zestawienie tej mapy oraz położenia działki zwracanej pozwala na wyciągnięcie wniosku, iż nabyta przez Skarb Państwa w 1987 r. nieruchomość od T. C. była na podstawie w/w decyzji realizacyjnej przeznaczona na zabudowę związaną z osiedlem mieszkaniowym. Należało też zwrócić uwagę na fakt, iż w umowie o zbyciu nieruchomości zapisano wyraźnie, że zostaje ona nabyta na podstawie art. 8 u.g.g.w.n. Z tym materiałem spójne jest oświadczenie T. C. z dnia 12 października 2020 r. przedstawiające ówczesne realia, w jakich nieruchomość została przez niego zbyta na rzecz Skarbu Państwa.

Dodać tu należy, że Organ I instancji podejmował próby odnalezienia także innych niż w/w mapa dokumentów potwierdzających przyjęty cel wywłaszczenia, jednak działania te nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Fakt istnienia decyzji administracyjnej przewidującej przeznaczenie nabytej przez Skarb Państwa działki na budowę osiedla, jest zdaniem Sądu niewątpliwy z uwagi na zawarte w treści mapy informacje o tym, że stanowi ona załącznik do takiej decyzji. Jej istnienie potwierdza także treść odwołania Gminy Miasto [...], w którym podniesiono, że czas obowiązywania decyzji z dnia [...] czerwca 1984 r. został przedłożony inną decyzją administracyjną tego samego organu. Dlatego zebrane w aktach dowody potwierdzają wyraźny związek nabycia przez podmiot publiczny nieruchomości z celem jej wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego.

Zatem rozstrzygnięcie Wojewody w zakresie stwierdzającym wystąpienie podstawowych przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jako rzeczywiście zbędnej na określony w umowie cel wywłaszczenia jest prawidłowe zarówno w kontekście norm postępowania administracyjnego, jak również norm prawa materialnego.

II. Skarga Gminy Miasto [...] okazała się zasadna z powodu niewłaściwej wykładni i zastosowania normy prawa materialnego w postaci art. 136 ust. 3, art. 141 ust. 2, art. 142 u.g.n. oraz wynikających z tego uchybień w zastosowania przepisów postępowania – art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.- co miało wpływ na wynik sprawy.

W świetle regulacji art. 141 ust. 2 u.g.n. wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu, o którym mowa w art. 140, podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Wierzytelnością, o której mowa w przytoczonej regulacji jest zwaloryzowane odszkodowanie, jakie obowiązany jest zwrócić na rzecz podmiotu publicznego - gminy - były właściciel nieruchomości (art. 141 ust. 1 i 2 u.g.n.).

Na tle interpretacji art. 141 ust. 2 u.g.n. powstały w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dość wyraźne rozbieżności. Według pierwszego stanowiska, do którego odwołuje się zaskarżona do WSA decyzja Wojewody, organ administracji, wydający decyzję o zwrocie nieruchomości może ewentualnie zawrzeć pouczenie w kwestii zabezpieczenia, wskazując na art. 141 ust. 2 u.g.n., jednak co najwyżej w uzasadnieniu decyzji i tylko jako przypomnienie stronom o takiej możliwości, z zaznaczeniem jednak, że droga administracyjna temu nie służy (tak WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. II SA/Rz 1367/19, CBOSA). Podnosi się również, że art. 141 ust. 2 u.g.n. nie daje podstawy materialnoprawnej staroście do orzekania w kwestii zabezpieczenia wierzytelności, związanej ze zwrotem nieruchomości. Przepis ten należy traktować jako informacyjny, tj. wskazujący, że Skarb Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego, którym służy zwrot zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość, mogą występować o stosowne zabezpieczenie, na właściwej ku temu drodze, zaś w przypadku, gdy takim zabezpieczeniem miałaby być hipoteka to wystarczająca do jej ustanowienia jest decyzja o zwrocie (tak NSA w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., o sygn. I OSK 2292/13, LEX). Zatem, użyty w art. 141 ust. 2 u.g.n. zwrot "Jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości" należy odnosić do woli wierzyciela ujawnionej już po postępowaniu i poza postępowaniem zwrotowym. Po wydaniu decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i o obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego podejmuje decyzję o zabezpieczeniu tak powstałej wierzytelności. Jeżeli zdecyduje się na zabezpieczenie jej w formie hipoteki przymusowej, która jest jednym z wielu sposobów zabezpieczenia wierzytelności, wówczas decyzja zwrotowa - stosownie do art. 110 pkt 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 140 ust. 2 u.g.n. będzie podstawą jej ustanowienia (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. II SA/Rz 1367/19, LEX). Orzeczenie o zabezpieczeniu wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego nie stanowi w świetle tego poglądu obligatoryjnego elementu decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, to brak takiego zabezpieczenia w osnowie owej decyzji nie może stanowić naruszenia prawa, a w konsekwencji nie może stanowić podstawy do uchylenia takiej decyzji (zob. wyrok NSA z 23 marca 2018 r., sygn. I OSK 1136/16, LEX).

Skład orzekający WSA w niniejszej sprawie nie podziela tak zarysowanego poglądu na temat wykładni i stosowania art. 141 ust. 2 u.g.n. W przekonaniu Sądu więcej racji przemawia bowiem za stanowiskiem przeciwnym prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w literaturze przedmiotu.

Ustawodawca formułując w art. 141 ust. 2 u.g.n. zdanie : "Wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu, o którym mowa w art. 140, podlegają stosownemu zabezpieczeniu", nie pozostawia orzekającym w sprawie organom możliwości odstąpienia od wyjaśnienia na podstawie K.p.a. kwestii zabezpieczenia wierzytelności oraz wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zabezpieczenia. Przepis ten stwierdza bowiem kategorycznie "podlegają stosownemu zabezpieczeniu", co ma w istocie gwarantować realizację art. 136 ust. 3 u.g.n., który uzależnia zwrot nieruchomości od zwrotu wypłaconego odszkodowania lub nieruchomości zamiennej. W ten sposób wyeliminowano ewentualność niezabezpieczenia wierzytelności przysługującej podmiotowi publicznemu z tytułu zwrotu nieruchomości uprzednio wywłaszczonej. Sens obowiązku dokonania zabezpieczenia wierzytelności przysługującej Skarbowi Państwa lub j.s.t. w decyzji zwrotowej, upatrywać należy bowiem w dbałości ustawodawcy o stan majątku publicznego. Za wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 18 marca 2018 r., o sygn. II SA/Rz 47/16, LEX, warto powtórzyć, iż art. 141 ust. 2 u.g.n., wymagając ustalenia formy zabezpieczenia wierzytelności, chroni dobro publiczne (majątek publiczny) i nie ma dla stosowania tej ochrony znaczenia, to czy odszkodowanie ma zostać zwrócone przez byłego właściciela jednorazowo czy też w ratach. Źródłem kompetencji orzeczniczej właściwego organu jest przy tym nie tylko art. 136 ust. 3 i art. 141 ust. 2, ale także art. 142 ust. 1 u.g.n., w części w której upoważnia starostę do orzeczenia w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości o rozliczeniach z tytułu zwrotu. Do tych kwestii należy z pewnością zabezpieczenie rozliczenia związanego ze zwrotem wypłaconego odszkodowania.

Przepis art. 141 ust. 2 u.g.n. nie ma charakteru czysto informacyjnego czy też przypominającego o przewidzianych prawem zabezpieczeniach wierzytelności. Trudno bowiem zakładać, aby podmioty administracji publicznej jak Skarb Państwa czy j.s.t., nie posiadały powszechnie dostępnej wiedzy z zakresu zabezpieczania wierzytelności. Nie do pogodzenia z takim charakterem art. 141 ust. 2 u.g.n. jest konstrukcja zdania pierwszego, którego sens nie pozwala na to, aby wspomniane wierzytelności nie były stosownie zabezpieczone. Słusznie podkreśla NSA w wyroku z dnia 27 października 2015 r., sygn. I OSK 186/14, LEX, że wierzyciel zawsze może wystąpić na właściwej ku temu drodze o ustanowienie stosownego zabezpieczenia przysługującej mu wierzytelności, a więc przy tym rozumieniu tego przepisu byłby on całkowicie zbędny. Zatem stanowisko o wyłącznie informacyjnym charakterze powyższej regulacji u.g.n. stoi w oczywistej sprzeczności z zakazem wykładni per non est. Dlatego nie można podzielić stanowiska sądów administracyjnych o wyłącznie informacyjnym charakterze w/w przepisu.

W tym kierunku zmierzają też wywody wyroku NSA z dnia 15 września 2016 r., o sygn. I OSK 2766/14, LEX, w którego uzasadnieniu stwierdza się, że wykładnia językowa zdania pierwszego przepisu art. 141 ust. 2 u.g.n. prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wynika zeń obowiązek stosownego zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu zwrotu nieruchomości. Takie znaczenie cytowanego przepisu potwierdzają reguły wykładni systemowej i celowościowej. Rozstrzygnięcia o zwrocie nieruchomości i zwrocie odszkodowania i rozliczeniach z tego tytułu muszą być zawarte w jednej decyzji, ponieważ art. 136 ust. 3 ustawy uzależnia zwrot nieruchomości od zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania lub nieruchomości zamiennej. Przyjęte rozwiązanie ma na celu zapewnienie stronom postępowania równego traktowania, skoro ich świadczenia są wzajemne. W konsekwencji Sąd uznał, że skoro decyzja o zwrocie nieruchomości jest podstawą do dokonania wpisu w księdze wieczystej o zmianie właściciela, to musi być również równoważnie chroniony interes zwracającego nieruchomość (tak również NSA w powołanym wyżej wyroku z dnia 27 października 2015 r. sygn. I OSK 186/14, LEX).

Sąd przychyla się i uznaje za własne stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2017 r., o sygn. II OSK 380/16, LEX. W uzasadnieniu w/w orzeczenia opierając się literalnej wykładni art. 141 ust. 2 u.g.n. stwierdzono, że hipoteka nie jest jedynym możliwym sposobem zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Przez sformułowanie "stosowne zabezpieczenie" należy bowiem rozumieć wszystkie formy zabezpieczenia zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym, w tym np. poręczenie, zastaw, zastaw bankowy, gwarancję bankową albo zabezpieczenie wekslowe. Niemniej jednak decyzja administracyjna nie może być ich źródłem, ponieważ w tych przypadkach sposób zabezpieczenia zależy od woli dłużnika i wierzyciela, a czasem też i osoby trzeciej. Zatem przyjąć należy, że organ prowadzący postępowanie w przypadku, kiedy zabezpieczenie wierzytelności ma stanowić hipoteka, powinien zawrzeć w decyzji o zwrocie nieruchomości rozstrzygnięcie o ustanowieniu hipoteki, skoro art. 141 ust. 2 u.g.n. stanowi, że "decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej". To stanowisko znajduje odzwierciedlenie w wyroku NSA z dnia 27 października 2015 r., o sygn. I OSK 186/14 (opubl. CBOSA), gdzie przyjęto, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zawrzeć w decyzji o zwrocie nieruchomości rozstrzygnięcie w przedmiocie ustanowienia hipoteki na nieruchomości jedynie w przypadku, gdy strony nie ustanowiły innego sposobu zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego stosownie do art. 141 ust. 2 zd. 1 u.g.n. Analogiczne zdanie wyraził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 17 lutego 2016 r., o sygn. II SA/Gl 595/15 (opubl. CBOSA).

Powyższy sposób interpretacji art. 141 ust. 2 u.g.n. przyjmuje się także w komentarzach do u.g.n. Trafnie wywodzi M. Wolanin, iż o ile uprawnieniem osoby uzyskującej zwrot nieruchomości jest możliwość wnioskowania o rozłożenie spłaty na raty stosownych zobowiązań, o tyle organ orzekający zobowiązany jest dla zabezpieczenia roszczeń podmiotu publicznoprawnego z tego tytułu orzec w decyzji o zwrocie o formie tych zabezpieczeń. Zdaniem tego autora, zabezpieczenie spłaty należności stosuje się zawsze, również wtedy, gdy stosowne należności zostały rozłożone na raty, ponieważ w chwili wydawania decyzji o zwrocie nie jest oczywiste, czy należności te zostaną uiszczone w określonym terminie od dnia, w którym decyzja o zwrocie stanie ostateczna. O formie zabezpieczenia organ orzekający powinien rozstrzygnąć w decyzji o zwrocie, po uprzednim ustaleniu tej kwestii z udziałem wszystkich stron postępowania. Dla ustalenia tej okoliczności może przeprowadzić rozprawę administracyjną w ramach której wyjaśni pozostałe okoliczności sprawy, w tym także ewentualne rozłożenie należności na raty (tak M. Wolanin [w.:] J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tuładziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz. 7. Wydanie. Warszawa 2021 r., s. 906).

Dlatego za prawidłowe, bo znajdujące oparcie w wykładni językowej i systemowej uznać należy wskazówki co do praktycznego stosowania art. 141 ust. 2 u.g.n. wypowiedziane przez NSA w wyroku z dnia 27 października 2015 r. sygn. I OSK 186/14, LEX. Sąd uznając za usprawiedliwione zarzuty skargi kasacyjnej, zobowiązał w nim Wojewodę, aby w powtórnym postępowaniu administracyjnym wyznaczył stronom termin do ustanowienia stosownego zabezpieczenia należności Gminy z tytułu zwrotu nieruchomości. W przypadku bezskutecznego upływu tego terminu organ został zobowiązany do zawarcia w decyzji rozstrzygnięcia w przedmiocie ustanowienia hipoteki na nieruchomości.

W niniejszej sprawie dla Sądu nie ulega wątpliwości fakt nierozstrzygnięcia przez Wojewodę o formie zabezpieczenia wierzytelności Gminy Miasto [...] w kwocie 230 308 zł. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji w odniesieniu do zarzutów Gminy stwierdza w oparciu o wybrane poglądy orzecznictwa i doktryny, że orzeczenie o zabezpieczeniu nie stanowi obligatoryjnego elementu decyzji zwrocie nieruchomości wywłaszczonej.

Z tą interpretacją Sąd nie może się zgodzić. Jak już wyżej podniesiono art. 141 ust. 2 u.g.n. obliguje organ do tego, aby w decyzji nakazującej zwrot nieruchomości i zwrot wypłaconego odszkodowania zawarł wyraźne rozstrzygnięcie o formie zabezpieczenia wierzytelności podmiotu publicznego z tytułu zwrotu wypłaconego odszkodowania. Wybór formy zabezpieczenia nie może więc następować po wydaniu decyzji w ramach swobodnych ustaleń pomiędzy wnioskodawcą, a podmiotem publicznym. Decyzja, o jakiej mowa nie będzie stanowić podstawy do dokonania wpisu hipoteki przymusowej do księgi wieczystej na podstawie art. 110 ust. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, jeżeli stosownie do art. 141 ust. 2 u.g.n. nie będzie zawierać wyraźnego rozstrzygnięcia o zastosowaniu tej formy zabezpieczenia. Ten wniosek Sąd opiera na wykładni literalnej art. 141 ust. 2 u.g.n., która nie odwołuje się bezpośrednio do instytucji hipoteki przymusowej, a poza tym wyraźnie uzależnia możliwość takiego wpisu od rozstrzygnięcia organu, czyli od treści decyzji zwrotowej. Zwrot "jeżeli" zwraca uwagę interpretatora na hipotekę jako konsekwencje orzeczenia stwierdzającego dokonanie już takiego wyboru przez rozstrzygający sprawę organ, nie zaś jako wyłączną konsekwencję obowiązywania przepisu. Warto zauważyć, iż w odróżnieniu od innych przepisów prawa administracyjnego przewidujących hipotekę przymusową art. 141 ust. 2 u.g.n. nie stwierdza ipso iure, że Skarbowi Państwa czy j.s.t. przysługuje hipoteka z tytułu zabezpieczenia wierzytelności na wszystkich lub na określonych nieruchomościach dłużnika. Innymi słowy, w tych przepisach nie znajdziemy żadnych elementów warunkowości odnoszonych do zastosowania hipoteki, a wynikających w przypadku art. 141 ust. 2 u.g.n. z wyrazu : jeżeli (zob. art. 26 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 34 ust. 1 ordynacji podatkowej, art. 49 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami).

Przykładem takiej regulacji jest art. 200 ust. 2 u.g.n., który w odróżnieniu od art. 141 ust. 2 u.g.n. nie pozostawia stronom stosunku prawnego jakiejkolwiek swobody wyboru formy zabezpieczenia wierzytelności. Stwierdza się w nim jednoznacznie: Wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali przez osoby, o których mowa w ust. 1, podlegają zabezpieczeniu hipotecznemu na użytkowaniu wieczystym gruntów lub wyodrębnionych częściach tych gruntów, które te osoby nabyły. Hipoteka powstaje z dniem wpisu do księgi wieczystej. Wpis hipoteki następuje po bezskutecznym upływie terminu na zaspokojenie wierzytelności, wyznaczonego w decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 2. Przy zabezpieczeniu hipotecznym stosuje się odpowiednio przepisy o księgach wieczystych i hipotece, z zastrzeżeniem następujących zasad: 1) podstawą wpisu hipoteki jest decyzja, o której mowa w ust. 1 pkt 2; (...). Przytoczona regulacja u.g.n. nie pozostawia więc jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że wierzytelność podlega zabezpieczeniu hipotecznemu. W konsekwencji nie może stanowić kwestii, że gdy zostanie przedłożona sądowi decyzja administracyjna o stwierdzeniu nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. poz. 464, z późn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, wystarczająca do wprowadzenia wpisu o zabezpieczeniu hipotecznym jest sama decyzja, choćby nie zawierała stwierdzenia o tej formie zabezpieczenia. Z uwagi te różnice w treści przepisów tego samego aktu normatywnego, nie można zakładać jak uczynił to Wojewoda, że już sama decyzja zwrotowa stanowi wystarczającą podstawę wpisu hipoteki.

Zdaniem Sądu, intencją ustawodawcy tworzącego art. 141 ust. 2 u.g.n. było zabezpieczenie wierzytelności z tytułu zwrotu odszkodowania najpóźniej w momencie orzekania o zasadności wniosku zwrotowego, nie zaś po wydaniu decyzji, kiedy organ nie będzie mieć już żadnego wpływu na to czy zabezpieczenie w ogóle zostanie przyjęte. Decyzja zwrotowa nierozstrzygająca o hipotece wobec istniejących de iure możliwości wyboru zabezpieczenia oraz zwrotu warunkowego "jeżeli", może nie być postrzegana jako wystarczająca podstawa dokonania wpisu w księdze wieczystej o zabezpieczeniu hipotecznym. Wiążące się z interpretacją tej regulacji wątpliwości mogą wywołać poważne utrudnienia w postępowaniu przed sądem powszechnym przy podejmowaniu próby wpisu hipoteki do księgi wieczystej, skutkujące niezrealizowaniem nakazu ustawodawcy z art. 136 ust. 3 i art. 141 ust. 2 u.g.n. o zabezpieczeniu interesu majątkowego podmiotu publicznego. Dlatego decyzja w której wyraźnie orzeczono o hipotecznym zabezpieczeniu wierzytelności realizując przepis art. 136 ust. 3 i art. 141 ust. 2 u.g.n. będzie aktem pozwalającym dostatecznie zabezpieczyć interes dotychczasowego publicznego właściciela nieruchomości zwracanej.

Ponieważ zaskarżona do WSA decyzja Wojewody nie rozstrzyga o zabezpieczeniu wierzytelności Gminy Miasto [...] z tytułu zwrotu wypłaconego odszkodowania w kwocie 230 308 zł, to narusza art. 136 ust. 3, art. 141 ust. 2 i art. 142 ust. u.g.n. w sposób, który miał wpływ na wynik postępowania. Orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości nie może bowiem nastąpić, jeżeli w myśl powołanych przepisów nie zabezpieczono stosownie do okoliczności wierzytelności Gminy. Jednocześnie zaskarżony akt Wojewody doprowadził do naruszenia przepisów K.p.a. o postępowaniu wyjaśniającym, gdyż nie ustalono czy w/w wierzytelność Gminy w myśl art. 141 ust. 2 u.g.n. została stosownie zabezpieczona.

Dlatego Wojewoda [...] ponownie prowadząc postępowanie mocą art. 153 P.p.s.a. będzie zobligowany do wyznaczenia stronom terminu do ustanowienia stosownego w myśl art. 141 ust. 2 u.g.n. zabezpieczenia wierzytelności Gminy Miasto [...] z tytułu zwrotu wypłaconego odszkodowania, a w przypadku bezskutecznego upływu tego terminu, Organ ten zobowiązany będzie do wyrażenia w decyzji rozstrzygnięcia w przedmiocie ustanowienia hipoteki na nieruchomości, która na skutek wykonania decyzji zwrotowej stanie się własnością Strony zobowiązanej do zwrotu Gminie zwaloryzowanego odszkodowania.

Z przedstawionych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Natomiast orzeczenie o kosztach postępowania sądowego znajduje oparcie w art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.