Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 81/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 3, art. 145, art. 145a
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skarg L. Z. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 listopada 2014 r., nr [...], z dnia 28 listopada 2014 r., nr [...], z dnia 28 listopada 2014 r,. nr [...], z dnia 28 listopada 2014 r., nr [...], z dnia 28 listopada 2014 r., nr [...], z dnia 28 listopada 2014 r., nr [...], z dnia 28 listopada 2014 r., nr [...], z dnia 28 listopada 2014 r,. nr [...], z dnia 28 listopada 2014 r., nr [...], z dnia 28 listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie opłaty za korzystanie ze środowiska oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 24 października 2011 r. Marszałek Województwa określił dla Gospodarstwa Rolnego L. Z. w R. opłatę za: pobór wód podziemnych za 1 półrocze 2009 r. (decyzja nr [...]), pobór wód podziemnych za 2 półrocze 2009 r. (decyzja nr [...]), wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi za 1 półrocze 2006 r. (decyzja nr [...]), wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi za 2 półrocze 2006 r. (decyzja nr [...]), za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi za 1 półrocze 2007 r. (decyzja nr [...]), za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi za 2 półrocze 2007 r. (decyzja nr [...]), za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi za 1 półrocze 2008 r. (decyzja nr [...]), za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi za 2 półrocze 2008 r. (decyzja nr [...]), za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi za 1 półrocze 2009 r. (decyzja nr [...]) i za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi za 2 półrocze 2009 r. (decyzja nr [...]). Decyzje te wydane zostały na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 1, art. 292 i art. 281 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r., nr 25, poz. 150 z późn. zm.).

Pismem z dnia 20 lutego 20013 r. L. Z. złożył do Marszałka Województwa wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przywołanych decyzji wskazując, że z będących jego własnością 14 chlewni na fermie w O. od 1999 r. do chwili obecnej wydzierżawia 8 chlewni a od 2004 r. do 2010 r. kolejne 4 chlewnie. Na potwierdzenie tej okoliczności wnioskujący przedłożył 3 umowy dzierżawy obiektów fermy trzody chlewnej O. Wnioskujący wyjaśnił także, że o okoliczności tej informował swojego pełnomocnika, któremu przekazał te umowy i do czasu ich odnalezienia w dokumentacji spraw odebranej od pełnomocnika w dniu 15 lutego 2013 r. pozostawał w przekonaniu, że umowy te znajdują się w Urzędzie Marszałkowskim i że zostały uwzględnione w wydanych w styczniu 2011 r. decyzjach. Wnioskujący wniósł jednocześnie o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L.

Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2013 r. nr [...] Marszałek Województwa odmówił wznowienia postępowania oraz odmówił wstrzymania wykonania tych decyzji. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia 15 maja 2014 r., nr [...] uchyliło to postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż organ nie wezwał skarżącego o wskazanie konkretnych decyzji kończących postępowanie w sprawach, których dotyczy jego wniosek. Poza tym niewłaściwie jednym postanowieniem rozstrzygnięto o wielu postępowaniach. Kolegium wskazało, że ponownie rozpoznając wniosek o wznowienie organ I instancji powinien ustalić czy wniosek został złożony w terminie określonym w art. 148 § 1 kpa. W tym celu powinien zaś wyjaśnić okoliczności związane z doręczeniem skarżącemu poszczególnych decyzji, gdyż pozwoli to ustalić, w którym momencie uzyskał on wiedzę o zakwestionowanych decyzjach, w tym zarówno o ich rozstrzygnięciu, jak i uzasadnieniu, a w szczególności czy wszystkie dowody były organowi znane i zostały uwzględnione przy rozpoznawaniu sprawy.

W piśmie z dnia 3 lipca 2014 r., stanowiącym uzupełnienie złożonego wniosku o wznowienie, skarżący wskazał decyzje kończące postępowania w sprawach, których domaga się wznowienia, a nadto wniósł o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej celem wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych w niniejszym postępowaniu, w tym dotyczących 3 umów dzierżawy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Marszałek Województwa, postanowieniami z dnia 15 lipca 2014 r. o numerach: [...]- [...], wydanymi w odniesieniu do każdej decyzji Marszalka Województwa z dnia 24 października 2011 r. każdorazowo: 1. odmówił wznowienia postępowania, 2. odmówił przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz 3. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Organ uznał bowiem, że skarżący nie zachował miesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania określonego w art. 148 § 1 kpa. Decyzje, której wznowienia domagał się wnioskodawca zostały mu prawidłowo doręczone w dniu 3 listopada 2011 r. i od tego dnia skarżący mógł zapoznać się z treścią uzasadnienia i mógł stwierdzić, jakim przesłankami kierował się organ przy wydawaniu decyzji, jakie dowody wziął pod uwagę a jakie pominął. Dlatego też, w ocenie organu, twierdzenie skarżącego, że o fakcie nieuwzględnienia umów dzierżawy dowiedział się dopiero po odebraniu akt sprawy od pełnomocnika w dniu 15 lutego 2013 r. nie może być oceniane przez organ jako prawidłowe dla zachowania terminu. Tym bardziej, że po wszczęciu postępowania administracyjnego dotyczącego okresu od 1 półrocza 2006 r. do 2 półrocza 2009 r. wnioskujący nie ustanowił pełnomocnika, gdyż w dokumentacji sprawy brak jest pisemnych pełnomocnictw. W związku z faktem, że nie doszło do postępowania merytorycznego organ odmówił przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Z kolei, wobec odmowy wznowienia postępowania podniesione przez stronę okoliczności nie wskazują na znaczne prawdopodobieństwo uchylenia decyzji i dlatego nie było, zdaniem organu, podstaw do wstrzymania wykonania decyzji

Na postanowienia Marszałka Województwa L. Z. wniósł jednobrzmiące zażalenia, domagając się ich uchylenia. W ocenie skarżącego postanowienia te wydane zostały bowiem z naruszeniem: art. 7 kpa – poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy oraz poprzez zaniechanie wykonania zaleceń Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartych w postanowieniu z dnia 15 maja 2014 r., a dotyczących okoliczności związanych z powzięciem przez skarżącego wiedzy o kwestionowanych decyzjach, odrębnie dla każdej z nich; art. 77 kpa - poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie; art. 80 kpa – poprzez naruszenie swobodnej oceny materiału dowodowego; art. 89 kpa – poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z uwagi na fakt, że nie doszło do postępowania merytorycznego; art. 7 w zw. z art. 107 kpa – poprzez lakoniczne i ogólne wyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy, w tym poprzez brak wskazania sposobu doręczenia decyzji Marszałka Województwa z dnia 24 października 2011 r. (tj. doręczenie właściwe/ zastępcze/ przez awizo), osoby której bezpośrednio doręczono decyzję oraz wyjaśnienia czy była to osoba uprawniona do odbioru listów poleconych; art. 148 § 1 kpa – poprzez przyjęcie, że strona uchybiła terminowi określonemu w tym przepisie, albowiem zdaniem skarżącego, winien on być liczony od dnia 15 lutego 2013 r. tj. od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia a nie jak przyjmuje organ I instancji wbrew wyróżnieniu wprowadzonemu w art. 148 § 1 i 2 kpa od dnia odbioru decyzji; art. 152 § 1 kpa – poprzez przyjęcie, że wstrzymanie wykonania decyzji wymaga znacznego prawdopodobieństwa uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania; art. 9 w zw. z art. 124 § 1 kpa – z uwagi na pouczenie w postanowieniu o możliwości wniesienia zażalenia bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego a nie za pośrednictwem organu, który je wydał.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniami z dnia 28 listopada 2014 r. (odpowiednio: nr [...]-[...]), każdorazowo uchyliło postanowienie Marszałka Województwa z dnia 15 lipca 2014 r. i odmówiło wznowienia postępowania w tych sprawach. Kolegium zgodziło się bowiem ze stanowiskiem organu I instancji, który uznał, że skarżący nie dochował terminu do złożenia wniosku o wznowienie a określonego w art. 148 § 1 kpa. Termin ten w niniejszej sprawie liczyć wszak należy od dnia doręczenia skarżącemu decyzji z dnia 24 października 2011 r. tj. od dnia 3 listopada 2011 r. Kolegium wskazało w tym miejscu, że jedną przesyłką pocztową nadano 16 pism do strony o numerach [...] do [...]. Przesyłka ta skierowana została do L. Z. Gospodarstwo Rolne R. C. a odebrana została i podpisana w dniu 3 listopada 2011 r. przez H. S. ze wskazaniem pełn. [...]. Z akt sprawy wynika, że późniejsza korespondencja kierowana do strony była również odbierana przez tę samą osobę i podpisywana była z taką samą adnotacją. Strona nigdy wcześniej nie kwestionowała prawidłowości tych doręczeń. Doręczenia dokonane do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji wywołują zaś skutek prawny bezpośrednio dla strony. Dlatego, w ocenie Kolegium, uznać należy, że w tym dniu skarżący miał możliwość zapoznania się z samą decyzją jak i z motywami jej rozstrzygnięcia. Ponadto, w tej dacie znane też były umowy zawarte przez samego skarżącego. Tak więc jeśli skarżący uznał, że organ nie znał treści tych umów lub nie odniósł się do nich w decyzji to mógł złożyć odwołanie. Kolegium stwierdziło jednocześnie, że powoływanie się we wniosku o wznowienie na fakt zawarcia umów wskazuje nie tyle na fakt wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych, co jedynie na dążenie do uchylenia się od dolegliwości postępowań egzekucyjnych. W ocenie Kolegium, bez znaczenia jest z kolei, kiedy skarżący zapoznał się treścią decyzji i jej uzasadnieniem i kiedy powziął wątpliwości, czy wszystkie dokumenty znane były organowi. Istotny jest bowiem moment, kiedy przy dochowaniu należytej staranności mógł to uczynić. Jednocześnie Kolegium wskazało, że brak było podstaw prawnych do orzekania w postanowieniu o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie odmowy przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania i nie rozstrzygają o istocie sprawy a w niniejszej sprawie nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania administracyjnego, gdyż badano tylko formalne podstawy wniosku. Z kolei, kwestia wstrzymania wykonania decyzji wymagała odrębnego potraktowania, gdyż dotyczy innych przesłanek i na postanowienie wydane w tym przedmiocie przysługuje zażalenie.

Na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 listopada 2014 r., w części odmawiającej wznowienia postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi Marszałka Województwa z dnia 24 października 2011 r., L. Z. wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, powołując tożsame zarzuty co przedstawione w zażaleniach. Skargi te zostały zarejestrowane pod sygn. akt: II SA/Gd 81/15 (skarga na postanowienie [...]), II SA/Gd 82/15 (skarga na postanowienie [...]), II SA/Gd 83/15 (skarga na postanowienie [...]), II SA/Gd 84/15 (skarga na postanowienie [...]), II SA/Gd 85/15 (skarga na postanowienie [...]), II SA/Gd 86/15 (skarga na postanowienie [...]), II SA/Gd 87/15 (skarga na postanowienie [...]), II SA/Gd 88/15 (skarga na postanowienie [...]), II SA/Gd 89/15 (skarga na postanowienie [...]), II SA/Gd 90/15 (skarga na postanowienie [...]).

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując w pełni argumentację przedstawioną w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień.

Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w dniu 13 maja 2015 r., Sąd postanowił, działając na podstawie art. 111 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, połączyć sprawy o sygn. akt II SA/Gd 82/15, II SA/Gd 83/15, II SA/Gd 84/15, II SA/Gd 85/15, II SA/Gd 86/15, II SA/Gd 87/15, II SA/Gd 88/15, II SA/Gd 89/15 i II SA/Gd 90/15 ze sprawą o sygn. akt II SA/Gd 81/15 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia a całe postępowanie dalej prowadzić pod sygn. akt II SA/Gd 81/15.

Rozpoznając powyższe skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W ocenie Sądu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 listopada 2014 r. o nr: [...]-[...], mocą których uchylono postanowienia Marszałka Województwa z dnia 15 lipca 2014 r. oraz odmówiono wznowienia postępowania w sprawach zakończonych decyzjami Marszałka Województwa z dnia 24 października 2011 r. – są zgodne z prawem.

Kontrolowane postanowienia wydane zostały na podstawie art. 149 § 3 kpa, zgodnie z którym odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia.

Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postepowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 kpa lub art. 145a § 2 a w zakresie żądania wznowienia postępowania opartego na przesłance naruszenia równego traktowania w terminie określonym w art. 145b § 2 a nie ma podstaw do jego przywrócenia (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2011 r., str. 575). Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1008/13, LEX nr 1468414).

Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega więc na zbadaniu, czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w art. 145 § 1 kpa i czy został zachowany termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 kpa.

Skarżący L. Z. domagał się wznowienia postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi Marszałka Województwa z dnia 24 października 2011 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wskazując na nieuwzględnienie przy ich wydawaniu trzech umów dzierżawy obiektów trzody chlewnej O. z 1998 r. i z 2004 r.

Art. 145 § 1 pkt 5 kpa stanowi zaś, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Z kolei, art. 148 § 1 kpa stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy, słusznie uznały, że skarżący nie dochował miesięcznego terminu do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania wznowieniowego z powołaniem się na odnalezienie umów dzierżawy obiektów trzody chlewnej O. z 1998 r. i 2004 r.

Przede wszystkim umowy dzierżawy obiektów trzody chlewnej O. z 1998 r. i 2004 r. nie stanowią istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Umowy te były bowiem z całą pewnością znane skarżącemu, jako stronie je zawierającej, już w dacie wydawania przez Marszałka Województwa decyzji z dnia 24 października 2011 r.

Postępowanie może zaś zostać wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe a więc nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody są istotne a zatem dotyczą przedmiotu sprawy oraz mają znaczenie prawne, a więc mają w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych; te nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2011 r., str. 555 – 556). W piśmiennictwie i orzecznictwie zwraca się uwagę, że przez okoliczności faktyczne należy rozumieć zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa. Okolicznością faktyczną ani dowodem nie jest nowa wykładnia prawa ani błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym (M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zamykacze 2000, s. 812-813 i cytowana tam literatura oraz orzecznictwo). Podstawą wznowienia mogą być okoliczności faktyczne lub dowody, a nie ocena prawna ich znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Ponadto, skarżący, już w momencie otrzymania decyzji Marszałka Województwa z dnia 24 października 2011 r., mógł zapoznać się z ich treścią, z przesłankami ich podjęcia i motywami ich wydania. Z akt sprawy wynika zaś, że skarżący otrzymał decyzje Marszałka Województwa z dnia 24 października 2011 r. w dniu 3 listopada 2011 r., kiedy to przesyłkę zaadresowaną prawidłowo dla skarżącego odebrał H. S. z adnotacją pełn.[...]. Przesyłkę doręczono pełnomocnikowi pocztowemu ustalonemu przez skarżącego w urzędzie pocztowym, a więc niezależnie od sprawy administracyjnej. Stąd też orzekające w sprawie organy nie miały żadnych podstaw do kwestionowania dokonanego doręczenia takiemu pełnomocnikowi. Odbiór korespondencji przez osobę upoważnioną przez adresata do jej odbioru skutkuje natomiast uznaniem, że korespondencja została przekazana w tym też dniu adresatowi, który mógł automatycznie zapoznać się z jej treścią. Podkreślić przy tym należy, że skarżący składając wniosek o wznowienie postępowań nie kwestionował skuteczności doręczeń dokonywanych na ręce H. S., jak również nie kwestionował otrzymania decyzji z dnia 24 października 2011 r. Wnioski o wznowienie postępowań nie zostały bowiem oparte na pozbawieniu skarżącego udziału w sprawie, lecz na nowych dowodach i okolicznościach. Skarżący więc już w dniu 3 listopada 2011 r. mógł stwierdzić czy podczas wydawania decyzji organ uwzględnił wskazane we wniosku o wznowienie umowy dzierżawy obiektów trzody chlewnej O. z 1998 r. i 2004 r.

Z uwagi na powyższe nie można uznać, że skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dopiero w dniu 15 lutego 2013 r., kiedy to, jak twierdzi, znalazł umowy dzierżawy obiektów trzody chlewnej O. z 1998 r. i 2004 r. w dokumentacji sprawy odebranej od pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że z akt administracyjnych wynika, że skarżący nie ustanowił pełnomocnika w żadnej ze spraw, których dotyczyły wnioski o wznowienie, rozstrzygnięte kontrolowanymi w niniejszej sprawie postanowieniami.

Skarżący zaś, który wiedział o faktach i dowodach i nie ujawnił ich w toku postępowania, nie może w podaniu o wznowienie postępowania uzasadniać zachowania terminu brakiem wiedzy o znaczeniu prawnym tych okoliczności faktycznych lub dowodów. Termin jednego miesiąca biegnie od dnia, w którym skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do żądania wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym skarżący prawidłowo ocenił znaczenie dowodu lub faktu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1316/07, LEX nr 425393).

Z tych wszystkich względów, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako niezasadną oddalił.