Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 243/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-03-20 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7 w zw. z art. 258 par. 3 oraz art. 245 par. 3 w zw. z art. 246 par. 2 pkt 2 i art. 165
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca Spółka reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu powyższego podała, że jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Posiada liczne niespłacone zobowiązania, w tym wobec urzędu skarbowego, jak również pracowników. Tymczasem jej rachunek bankowy został zajęty przez komornika. Dodatkowo podała, że jej kapitał wynosi 60.000,00 zł, a wartość środków trwałych według bilansu 16.155,17 zł. Ponadto za ostatni rok obrotowy poniosła stratę rzędu 222.767,30 zł (vide: bilans wraz z rachunkiem zysków i strat dołączony do wniosku).

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W tym miejscu należy zauważyć, iż wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie wydane wcześniej, tj. w dniu 9 maja 2014 r. postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy należy zaliczyć – mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, Lex nr 471131). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Tymczasem te w rozpoznawanej sprawie nie zostały w dostateczny sposób wykazane. Jak bowiem ustalono skarżąca Spółka, poza kapitałem zakładowym w kwocie 60.000,00 zł nadal posiada kapitał (fundusz) zapasowy rzędu 54.941,29 zł. Wprawdzie jej aktywa trwałe na początku roku wynosiły 17.686,37 zł, niemniej jednak na koniec 2014 r. wzrosły do kwoty 18.486,35 zł (vide: bilans). Podobnie jej obroty, mimo wszczętego postępowania egzekucyjnego, wynoszą 557.730,55 zł (vide: rachunek zysków i strat). I choć za ubiegły rok obrotowy Spółka zadeklarowała stratę rzędu 222.767,30 zł, to w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria dochodu, lecz przychodu, gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Natomiast strata, jak już podkreślał NSA w postanowieniach z dnia 5 września 2013 r. o sygn. II OZ 707/13, LEX nr 1405523 oraz z dnia 25 września 2012 r. o sygn. akt I GZ 228/12, LEX nr 1328331, jest wyłącznie wynikiem bilansowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powyższe potwierdza dołączony do wniosku materiał dowodowy, z którego ustalono, że poniesiona strata była jedynie konsekwencją nadwyżki ponoszonych kosztów nad uzyskanym przychodem (vide: rachunek zysków i strat). To z kolei oznacza, że kwota należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości. Tym bardziej, że w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 ustawy p.p.s.a., jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych oraz preferowanie jednych zobowiązań mających zresztą charakter publicznoprawny względem drugich, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty należnych w sprawie kosztów sądowych nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, że odmowa zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. Należy bowiem zauważyć, że aktywa obrotowe Spółki wynoszą 906.554,80 zł. Obejmują one zgromadzone towary na kwotę 126.588,40 zł, należności krótkoterminowe w łącznej kwocie 760.816,00 zł (vide: bilans), jak również środki pieniężne w kasie i na rachunku bankowym, które na dzień [...] r. wynosiły 19.150,40 zł, podczas gdy należny od skargi kasacyjnej wpis zarówno w tej jak i równolegle prowadzonych czterech innych sprawach wynosi łącznie 5.393,00 zł. W tej sytuacji twierdzenie jakoby Spółka nie dysponowała wystarczającymi środkami pieniężnymi koniecznymi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej nie mogło odnieść zamierzonego skutku, podobnie jak fakt zajęcia rachunku bankowego w "A". Z akt sprawy ustalono wszakże, że oprócz rachunku wskazanego w rubryce nr 9 formularza z dnia [...] r. Spółka reguluje należne opłaty z innego rachunku (por. nr konta w "A" z nr konta na wtórniku otrzymanych zleceń płatniczych dotyczących wpisu od skargi i opłaty kancelaryjnej). Ponadto zajęcie konta bankowego czy prowadzenie innych czynności egzekucyjnych, samo w sobie, nie oznacza utraty możliwości ponoszenia wydatków, w tym kosztów sądowych. Należy bowiem zauważyć, że w razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej (art. 7522 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.). Podobna zasada obowiązuje w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez organ administracji (art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości nie oznacza niemożności korzystania z rachunku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 174/14, LEX nr 1450513 oraz z dnia 7 sierpnia 2014 r. sygn. akt I FZ 153/14, LEX nr 1501674).

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.