Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 207/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 818
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.
article: art. 207 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 16 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: sekretarz sądowy Ewa Chybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2022 roku sprawy ze skargi E. S.A. w S. na decyzję Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Po 207/22

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2021 , o nr [...] określono spółce E. kwotę do zwrotu w wysokości 2 088 540,00 zł tytułem zwrotu dofinansowania projektu "Prace badawcze w zakresie opracowania receptur i technologii łączenia niezagospodarowanych polimerów pochodzących ze zużytego sprzętu elektrycznego" współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego . Decyzję wydano w oparciu o art.46 ust.2a ustawy o samorządzie województwa,art.9 ust.1 pkt 2,art.9 ust.2 pkt 9 lit a ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej, art 61 ust.1 pkt 2 a w zw. Z art.60 pkt 6,art.67 ust.1 ,art.207 ust.9 pkt 1 w zw z art. 207 ust.1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych , art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego,art.54 § 1 pkt 7 ustawy Ordynacja podatkowa, umowy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 roku zawartej przez beneficjenta z Zarządem Województwa Wielkopolskiego o dofinansowanie projektu.

W sprawie ustalono nast. stan faktyczny. Zarząd Województwa Wielkopolskiego jako Instytucja Zarządzająca Wielkopolskim Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2014-2020 zawarł ze spółką E. sp z o.o umowę o dofinansowanie projektu pod nazwą jak wyżej. Projekt współfinansowany był z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Osi Priorytetowej 1 Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka Działania 1.2 "Wzmocnienie potencjału innowacyjnego Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020". Zgodnie z umową całkowita wartość projektu wynosiła 4 860 798,69 zł, a okres jego realizacji obejmował okres od 2 czerwca 2017 do 6 sierpnia 2019. Przedmiotem projektu był zakup infrastruktury B + R oraz prowadzenie badań przemysłowych i eksperymentalnych prac rozwojowych, służących do opracowania pilotażowej linii technologicznej do testowania możliwości łączenia różnych funkcji niezagospodarowanych polimerów pochodzących ze zużytego sprzętu elektrycznego oraz tworzyw pochodzących z branży motoryzacyjnej z innymi materiałami ,w wyniku czego produkowane miały być bloki tworzywowe (kostka brukowa, płyty ,kratki ściekowe).

W ramach realizacji projektu beneficjent planował 4 zadania

zadanie 1 -wyposażenie laboratorium

zadanie 2-wyposażenie pracowni przygotowania prób

zadanie 3-badania laboratoryjne ,analizy i inne działania zmierzające do opracowania innowacyjnej technologii

zadanie 4-weryfikacja w warunkach rzeczywistych (linia pilotażowa)

Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. IZWRPO poinformowała beneficjenta ,że powinien dokonać zmiany kategorii wydatków wskazanych z zadaniu nr 2 i 4, ponieważ wskazane wydatki stanowią część inwestycyjną projektu. Poinformowano, że linia pilotażowa powinna zostać wykazana jako jeden środek trwały z wyszczególnieniem elementów na nią złożonych oraz wskazała ,że zgodnie z Regulaminem Konkursu maksymalna wartość dofinansowania na część inwestycyjną nie może przekroczyć 700 000 zł ,a wydatki przekraczające w/w kwotę należy ująć w kosztach niekwalifikowanych.

W odpowiedzi beneficjent wskazał, że nie jest możliwa zmiana kategorii wydatków w ramach tych zadań, gdyż stal i inne materiały do jej budowy nie stanowią środków trwałych .

Na podstawie zatwierdzonych wniosków o płatność (WoP) za okres od 1 stycznia 2017 r. do 7 listopada 2018 roku IZWRPO przekazała beneficjentowi dofinansowanie w formie zaliczek oraz refundacji poniesionych wydatków w łącznej wysokości 2 088 540,00 zł.

Kolejny WoP o nr [...] został złożony przez beneficjenta [...] marca 2019 roku ,a następnie 4-krotnie kierowany do poprawy. We wniosku tym beneficjent wnioskował o rozliczenie otrzymanej zaliczki kwotą 266 100,00 zł oraz o przekazanie dofinansowania w formie refundacji poniesionych wydatków w wysokości 395 386, 35 zł ,w tym wydatków wykazanych w ramach realizacji zadania 3 na wynagrodzenia pracowników w wysokości 154 614,92 zł oraz zadania nr 4 na usługi doradcze ,wynagrodzenia pracowników oraz koszty ogólne linii pilotażowej w łącznej wysokości 240 771,43 zł.8 października 2019 roku organ poinformował stronę, że weryfikacja wniosku została wstrzymana w związku z czynnościami kontrolnymi IZWRPO. Kontrolę przeprowadzono 25 października 2019 roku w siedzibie beneficjenta, a od 28 października do 20 grudnia 2019 roku w siedzibie organu. W toku kontroli stwierdzono niezgodność realizacji projektu z Regulaminem konkursu . W tym zakresie podniesiono, że pomimo otrzymania pisma z dnia [...] sierpnia 2016 roku o konieczności skorygowania wydatków u beneficjenta stwierdzono, że przedmiotem umów zawartych z dostawcami wyposażenia pracowni przygotowania prób oraz linii pilotażowej są kompletne urządzenia, łącznie z ich montażem i uruchomieniem, stanowiące środki trwałe, a nie materiały do ich budowy. Wszystkie zamawiane urządzenia miały ściśle określone parametry już w zapytaniu ofertowym ,miały posiadać niezbędne oprzyrządowanie ,umożliwiające ich uruchomienie pozwalające bez dodatkowego doposażenia uzyskać pełną funkcjonalność w zakresie wymaganych parametrów. Tym samym uznano, że wydatki poniesione na podst. umów z firmą M. Sp z o.o. oraz I. Sp z o.o należy uznać za niekwalifikowalne. Stwierdzono też, że beneficjent nie osiągnął wartości docelowych wskaźników realizacji projektu oraz naruszył zasadę konkurencyjności poprzez wybór firmy I. sp z o.o jako dostawcy linii pilotażowej, z którą to pozostawał w relacji finansowej polegającej na udzielaniu jej pożyczek, co budzi uzasadnione wątpliwości co do bezstronności przy wyborze dostawcy.

Ostatecznie zespół kontrolujący uznał za niekwalifikowalne wszystkie wydatki poniesione przez beneficjenta w ramach zadania 1,2 i 4 oraz nałożył korektę finansową w kwocie 1 964 640,00 zł.

Pismem z dnia [...] stycznia 2020 roku strona złożyła zastrzeżenia wobec informacji pokontrolnej. Do nich załączyła kserokopię opinii Instytutu Audytu i Szkoleń Prawno Techniczno Ekonomicznych autorstwa M.K. oraz kserokopie zgodności WE linii technologicznej.

Zespół kontrolujący po przeprowadzeniu czynności kontrolnych od 12 grudnia 2020 do 28 lutego 2021 w siedzibie IZWRPO podtrzymał swoje stanowisko zawarte w informacji pokontrolnej. W dniu 12 marca 2020 roku beneficjent odmówił podpisania informacji pokontrolnej i przedłożył opinię uzupełniającą w/w Instytutu. Pismem z [...] marca 2020 roku IZWRPO poinformowała beneficjenta, że opinia nie wnosi nic nowego do sprawy i nie ma wpływu na ostateczne ustalenia zespołu kontrolującego.

Pismem z [...] kwietnia 2020 roku IZWRPO rozwiązała umowę z beneficjentem bez wypowiedzenia na podst. jej § 19 ust.1 pkt 2, 19 ust.1 pkt 3,19 ust.1 pkt 5 ,19 ust.1 pkt 8 i 19 ust.1 pkt 22.Umowa została rozwiązana ze skutkiem na 29 kwietnia 2020 roku.

Pismem z [...] maja 2020 roku beneficjent zakwestionował podane przez organ podstawy wypowiedzenia umowy i złożył zastrzeżenia odnośnie nałożonej korekty finansowej. Organ podtrzymał swoje stanowisko.

W związku z brakiem dokonania zwrotu środków organ wszczął postępowanie administracyjne i zawiadomił o tym stronę w dniu [...] grudnia 2020 roku. W dniu 29 grudnia 2020 roku wpłynął wniosek pełnomocnika strony o zawieszenie postępowania administracyjnego w oparciu o art. 97 §1 pkt 4 Kpa z uwagi na wniesienie przez spółkę do Sądu Okręgowego w Poznaniu pozwu p-ko IZWRPO o zapłatę kwoty 395 386,35 zł z odsetkami tytułem płatności końcowej wynikającej z umowy, którą to zd. powoda rozwiązano bezpodstawnie.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. organ odmówił zawieszenia postępowania, uzasadniając to faktem, że kwestia zasadności rozwiązania umowy nie ma znaczenia dla wyniku przedmiotowej sprawy.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 roku strona wypowiedziała się co do zebranego materiału dowodowego. Podniesiono , że urządzenia kupione w ramach zadania 1 i 4 posiadają parametry i właściwości zgodne z założeniami projektu i odpowiadają treści zapytań ofertowych ,co potwierdza opinia biegłego M.K.. Nie można więc zakupu kompletnych urządzeń, będących środkami trwałymi traktować inaczej niż materiałów do budowy linii pilotażowej i że stanowi to szkodę oraz nieuzasadniony wydatek z budżetu ogólnego UE. W zakresie zatrudniania pracowników strona podniosła, że personel w okresie przed montażem linii wykonywał prace niezbędne dla realizacji projektu, zaakcentowano przy tym okoliczność, że przeniesiono miejsce realizacji projektu. W zakresie usług doradczych , strona stwierdziła, że ich zlecenie było niezbędne dla zrealizowania projektu ,ich wartość oraz prawidłowość nie budzą wątpliwości, a ich efektem było wprowadzenie zmian w zakresie poszczególnych procesów jednostkowych, jak również wdrożenie modyfikacji w zakresie ustawienia poszczególnych elementów linii oraz zaproponowania ich optymalnego ustawienia przed dokonaniem odbioru linii. Zdaniem pełnomocnika strony wszystkie wskaźniki produktu zostały osiągnięte, a okoliczności przywoływane przez organ nie mają potwierdzenia w stanie faktycznym. W zakresie naruszenia zasady praworządności pełnomocnik strony wyjaśnił, że okoliczność udzielenia pożyczek przez beneficjenta wykonawcy linii pilotażowej nie miała żadnego wpływu na wybór dostawcy ,samo postępowanie ofertowe przeprowadzone było w sposób transparentny i zgodny z Regulaminem konkursu, a w odpowiedzi na zapytanie konkursowe wpłynęła tylko jedna oferta. IZWRPO na żadnym etapie nie wykazała wystąpienia szkody w budżecie UE ,a stwierdzone uchybienia nie stanowią nieprawidłowości w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku. W piśmie z dnia [...] czerwca 2021 roku pełnomocnik strony podtrzymała dotychczasowe stanowisko spółki i zaakcentowała po raz kolejny zasadność zawieszenia postępowania z uwagi na trwające postępowanie przed sądem powszechnym.

Określając spółce kwotę do zwrotu organ I instancji w uzasadnieniu podkreślił, że podstawą żądania zwrotu jest m.in. art.207 ust.1 pkt 2 w zw z art.184 ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2009 r.-O finansach publicznych. Przywołano zapisy Wytycznych IZWRPO, Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych Programu Operacyjnego oraz zapisy umowy .

Odnośnie zadania nr 1 wskazno,że beneficjent planował zakup 5 środków trwałych - plastometru, wytłaczarki laboratoryjnej, komorowej suszarki laboratoryjnej, spektometru tworzyw, spektometru metali, urządzenia do mierzenia wytrzymałości. Z protokołu dostawy urządzeń wynika, że środki te zostały odebrane i dostarczone w dniu 31 sierpnia 2017 roku ,podczas gdy z materiału dowodowego, że nastąpiło to po tej dacie. Powyższe stanowi naruszenie pkt 2.5 lit e Wytycznych IZWRPO.

Dalej stwierdzono, że w ramach zadania nr 2 beneficjent planował zakup wyposażenia pracowni prób , które ostatecznie miało wchodzić w skład linii pilotażowej tj. młynów rozdrabniających ,separatorów powietrznych, separatora metali żelaznych oraz wodnego stołu flotacyjnego. Zakup pozostałych części linii pilotażowej beneficjent planował dokonać w ramach zadania nr 4.We wniosku o dofinansowanie zakup elementów pilotażowej linii technologicznej wskazanych w zadaniu nr 2 beneficjent wskazał jako koszt ogólny projektu - koszt kwalifikowalny. Organ zwrócił stronie uwagę, że kosztami takimi mogą być koszty materiałów, surowców, półproduktów, odczynników itp. które są niezbędne do stworzenia prototypu linii pilotażowej. Organ poinformował też, że zgodnie z Regulaminem konkursu maksymalna wartość dofinansowania na część inwestycyjną nie może przekroczyć 700 000 zł, a wydatki przekraczające w/w kwotę należy ująć w kosztach niekwalifikowalnych. Z dokumentacji wynikającej z akt sprawy wynika, że beneficjent nie dokonał wydatku stanowiącego koszt ogólny, natomiast zamówił oraz zawarł umowy na zakup gotowych urządzeń. Beneficjent wbrew wyjaśnieniom z dnia 12 sierpnia 2016 roku już w zapytaniach ofertowych określił parametry poszczególnych urządzeń oraz zasady ich serwisowania .Określił także ,że urządzenia powinny posiadać kable zasilające ,akumulatory, kable komunikacyjne, zasilacze umożliwiające uruchomienie urządzeń ,pozwalające bez dodatkowego doposażenia uzyskać pełną ich funkcjonalność w zakresie wymaganych parametrów. Tymczasem z zawartych z firmą I. sp z o.o. i M. sp z o.o. umów wynika ,że beneficjent zakupił gotowe urządzenia tj. młyny rozdrabniające, separatory, wodny stół floatacyjny, wanny,wirówki, transportery, ekstrudery, suszarki do tworzyw, podajniki ślimakowe, prasy hydrauliczne, sita łukowe z odbiorem oraz pompami, formę z systemem chłodzenia wału- wszystkie urządzenia łącznie z ich montażem i uruchomieniem. Z dokumentacji zdjęciowej wynika, że część urządzeń posiada tabliczki znamionowe producentów z datą produkcji oraz instrukcje obsługi .Organ uznał więc, że wydatki na powyższe urządzenia nie są kosztami materiałów, które mają służyć do stworzenia linii pilotażowej oraz wyposażenia pracowni prób. Ponadto uznał, że nawet gdyby uznać ,że wydatki poniesione w ramach zadania 2 stanowiły koszt ogólny ,zgodny z Regulaminem konkursu , to wydatki poniesione przez spółkę w ramach umowy zawartej 2 czerwca 2017 r z dostawcą M. organ uznałby i tak za wydatek niekwalifikowalny. W ramach zadania Nr 4 organ uznał, że nastąpiło dokonanie zakupu, które jest niezgodne z umową zawartą z wykonawcą oraz pkt 2.5 g wytycznych IZWRPO poprzez dokonanie zakupu, który jest niezgodny z treścią protokołu odbioru. Także w tym zakresie organ podkreślił, że nawet gdyby uznać ,ze wydatki poniesione w ramach umowy zawartej 9 lutego 2018 roku z I. Sp z o.o stanowią koszt ogólny zgodne z Regulaminem konkursu, to i tak wydatki poniesione na zakup linii pilotażowej uznałby za niekwalifikowalne. Dokonanie zakupów młyna UR-600 i Avian , separatora STM55-90,wanny flotacyjnej, sita łukowego, wirówki do tworzyw, suszarki do tworzyw, dmuchawy, podajnika ślimakowego, ekstrudera, prasy hydraulicznej, formy z systemem chłodzenia niezgodnie z umową i wbrew treści protokołu odbioru stanowi o naruszeniu pkt 2.5 lit.e) i g) wytycznych IZWRPO. Uzasadnienie wyjaśnia też zakwestionowanie wartości dowodowej opinii Instytutu Audytu i Szkoleń oraz opinii uzupełniającej . Podkreślono też relacje pomiędzy stroną ,a dostawcą linii pilotażowej I. sp z o.o. , polegające na udzieleniu spółce 6 pożyczek po dacie zawarcia umowy o współpracy i która to umowa zapewniała beneficjentowi pierwszeństwo zakupu projektu oraz wdrożenia technologii, a on z kolei był zobowiązany do udostępnienia wspierających narzędzi finansowych, w tym do udzielenia pożyczek celowych spółce I. Organ podkreślił, że zarówno beneficjent ,jak i dostawca po zawarciu w/w umowy złożyli oświadczenie o nie pozostawaniu w stosunku faktycznym ,który mógłby budzić wątpliwości co do bezstronności. W ocenie organu takie wątpliwości powstały, bowiem beneficjent poniósł wydatek na zakup od podmiotu powiązanego , który winien być wykluczony z możliwości złożenia oferty. Odnośnie nieprawidłowości dotyczących zatrudnienia pracowników w zadaniu nr 4 organ wyjaśnił, że zgodnie z wnioskiem zadaniem pracowników miało być sprawdzenie linii pilotażowej zbudowanej przez beneficjenta. Tymczasem z akt sprawy wynika, że linia pilotażowa złożona była z kompletnych urządzeń ,stanowiących odrębne środki trwałe ,a co za tym idzie nie było potrzeby jej sprawdzania . W zakresie nieprawidłowości dotyczących zlecenia usług doradczych w ramach zadania Nr 4 ,organ uznał, że skoro linia pilotażowa została złożona z kompletnych urządzeń , to usługi doradcze , które miały służyć linii zbudowanej z zakupionych przez beneficjenta materiałów były zbędne, co stanowi naruszenie 2.5 lit.c Wytycznych IZ WRPO poprzez dokonanie zakupu , który jest niezgodny z postanowieniami umowy. Ponadto w ramach tego naruszenia organ stwierdził, że zawarte w zamówionych raportach doradczych opisy nie zawierają elementu wymaganego zamówieniem, zawierają zestawienie urządzeń i opisują procesy z uwzględnieniem urządzeń , które różnią od urządzeń już zakupionych oraz zamówionych .Zawarty w raportach opis linii pilotażowej "opracowany w efekcie przeprowadzonych prac badawczo-rozwojowych" jest niezgodny z wnioskiem o dofinansowanie i rzeczywistą budową linii pilotażowej. Powyższe oraz fakt, że linia pilotażowa został odebrana w marcu 2019 roku tj. po odebraniu przez beneficjenta raportów świadczą że wykonane badania i ekspertyzy oparto na błędnych założeniach, które nie polegały weryfikacji w warunkach rzeczywistych. Zdaniem organu czyni to wszelkie obliczenia i analizy zawarte w raportach nieużytecznymi dla projektu, co pozostaje w sprzeczności z pkt 2.5 lit e) i g) wytycznych IZWRPO.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku zarzucono naruszenie art.2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społeczengo, Funduszu Spójności ,Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające to rozporządzenie Rady(WE) nr 1083/2006(Dz. U. UE L 347/320) w zw z art.207 ust.9 u.f.p w zw z art.184 u.f.p poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie ,że uchybienia ujawnione w czasie realizacji projektu stanowią nieprawidłowość w rozumieniu przywołanego przepisu, co uzasadnia wydanie decyzji określającej kwotę dotacji do zwrotu, podczas gdy beneficjent w toku realizacji nie dopuścił się nieprawidłowości ,które spowodowałyby szkodę w budżecie UE, naruszenie art. 7, 77 § 1 w zw z art.8 § 1 i art.80 Kpa poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz pominięcie twierdzeń i wniosków beneficjenta, w tym nieuwzględnienie specyfiki branży , w której działa beneficjent. W uzasadnieniu wskazano, że organ w toku postępowania winien wykazać ,że skutkiem zarzucanych beneficjentowi uchybień jest brak rezultatu w postaci osiągnięcia celu. A skoro takiego braku nie sposób wykazać, to tym samym nie można zarzucać nieprawidłowości. Z kolei rodzaj zastosowanej sankcji powinien być proporcjonalny do wagi stwierdzonych naruszeń. Kwotę korekty zawsze należy odnieść do wszystkich okoliczności sprawy, które są istotne z punktu widzenia charakteru stwierdzonej nieprawidłowości ,jej wagi oraz straty finansowej poniesionej przez dany fundusz. Podkreślono, że instytucja zarządzająca nie uznała zakupionych urządzeń za nieprzydatne dla zrealizowania projektu, a także pominęła fakt, że urządzenia te zostały wykorzystane jako części składowe linii pilotażowej. Także zlecenie usług doradczych było niezbędne dla zrealizowania projektu, zaś ich wartość i prawidłowość nie budzą wątpliwości. Wszystkie wskaźniki produktu zostały przez beneficjenta osiągnięte ,a IZ nie wykazała, aby ta okoliczność spowodowała szkodę w budżecie UE. W dalszej części wniosku podkreślono znaczenie dla oceny projektu opinii biegłego M.K., z której jednoznacznie wynika, że urządzenia, maszyny nieukończone oraz maszyny , które tworzą zespół maszyn nie w każdym przypadku wymagają szczegółowej dokumentacji tj. instrukcji oraz instrukcji montażu. Producent maszyn I. sp z o.o. dysponuje instrukcją obsługi w rozumieniu Dyrektywy Maszynowej 2006/46/WE dla zespołu maszyn. Organ nie wykazał również, aby dokonanie przez beneficjenta zakupu urządzeń spowodowało szkodę w budżecie UE. Żadne z zakupionych urządzeń nie jest przeznaczone do użytkowania samodzielnie, wszystkie zakupione urządzenia oraz materiały tworzą zorganizowaną całość w postaci linii pilotażowej, która nie mogłaby spełniać swojej roli, gdyby którekolwiek z zakupionych urządzeń zostało od niej odłączone. Podkreślono, że organ w czasie poprzedzającym zawarcie umowy nie kwestionował zasadności oraz dopuszczalności czynności podejmowanych przez beneficjenta ,w tym dokonywanych wydatków. Na żadnym z etapów nie wskazał nieprawidłowości w rzeczowej czy finansowej realizacji projektu. Dalej wskazano, że organ nie wykazał ,że stwierdzone naruszenia spowodowały szkodę w budżecie unijnym i spowodowały finansowanie nieuzasadnionego wydatku z tego budżetu. Wszystkie wydatki poniesione w związku z realizacją opisywanego zadania były celowe i niezbędne dla zrealizowania projektu . Także zawarcie umów z jednym z dostawców nie mogło mieć wpływu na wynik postępowania ofertowego. Wąski charakter specjalizacji beneficjenta powodował trudności w uzyskaniu sprzętu zgodnego z umową o dofinansowanie. Nie wykazano też, by jakikolwiek podmiot uczestniczący w postępowaniu o udzielenie zamówienia był uprzywilejowany w stosunku do innego ani aby jakikolwiek podmiot był dyskryminowany.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 roku , o nr [...] Zarząd Województwa Wielkopolskiego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podtrzymał stanowisko organu I instancji, że wszystkie wydatki poniesione przez beneficjenta w ramach zadania 1 i 2 oraz 4 projektu należy uznać za niekwalifikowalne. Odnośnie zadania Nr 1 organ wyjaśnił, że beneficjent planował zakup 6 środków trwałych stanowiących aparaturę laboratoryjną. Umowa z dostawcą obejmowała dostawę, montaż i uruchomienie aparatury laboratoryjnej w terminie do 31 sierpnia 2017 roku. Zgodnie z protokołem dostawy wszystkie urządzenia laboratoryjne zostały dostarczone i odebrane 31 sierpnia 2017 roku. Z materiału dowodowego wynika jednak, że niektóre urządzenia zostały wyprodukowane, odebrane czy też uzyskały instrukcję obsługi urządzenia po tej dacie. Nastąpiło więc naruszenie warunków określonych w pkt 2.5 lit. e i g Wytycznych.

Odnośnie Zadania 2 i 4 organ podobnie jak organ I instancji wskazał, że beneficjent zawarł umowę z dostawcą I. na zakup urządzeń na potrzeby budowy linii technologicznej oraz firmą M. na dostawę wyposażenia pracowni prób. Z dokumentacji wynika jednak, że beneficjent nie dokonał wydatku stanowiącego zgodnie z Regulaminem m konkursu wydatek ogólny ,ale zawarł umowy na zakup gotowych urządzeń będących odrębnymi środkami trwałymi.

Organ szczegółowo doniósł się do rozbieżności pomiędzy dokumentacją konkursową, a faktycznymi parametrami młynów UR 00 Rotor oraz Avian G45/60 ,a także separatora metali STM55-90. Podkreślił nieścisłości i rozbieżności pomiędzy protokołem odbioru urządzeń, a wynikami oględzin dot. wanny floatacyjnej, sit łukowych, wirówki do tworzyw, suszarki do tworzyw ,dmuchawy, podajnika ślimakowego, ekstrudera, prasy hydraulicznej, formy z systemem chłodzenia wala. W zakresie przedłożonej opinii organ uznał, że opinia Instytutu Audytu i Szkoleń S.K. (autor M.K.) jest nieobiektywna, a została przygotowana na zlecenie i potrzeby beneficjenta ,nie załączono do niej dokumentacji przywołanej w treści ,a ponadto pomija ona istotne fakty i zawiera nieprawdziwe informacje. Organ podkreślił szczególnie fakt umieszczenia w opinii jako producenta 3 urządzeń beneficjenta, podczas gdy są nimi inne podmioty. W opinii określono także jedną maszynę jako nieukończoną, podczas gdy w trakcie kontroli stwierdzono, że to kompletny środek trwały. Dla pras hydraulicznych nie podano żadnej informacji o producencie oraz wymijająco odniesiono się do rażąco zawyżonej ceny urządzeń. Podkreślono także naruszenie zasady konkurencyjności poprzez wybór dostawcy tj spółki I. sp z o.o. Benficjent zawarł ze spółką umowę o współpracy w dniu 10 stycznia 2017 roku , w ramach której zobowiązany był do udostępniania wspierających narzędzi finansowych, w tym do udzielenia pożyczek celowych w okresie jej trwania tj. od 1 października 2017 roku do 31 grudnia 2019 roku. Benficjent posiadał pierwszeństwo zakupu projektu oraz wdrożenia technologii, przy czym w lutym 2018 roku oba podmioty złożyły oświadczenie o nie pozostawaniu w takim stosunku prawnym i faktycznym , który wzbudzałby uzasadnione wątpliwości co do bezstronności. Organ jednoznacznie stwierdził w zaskarżonej decyzji ,że tak ukształtowane relacje pomiędzy podmiotami w umowie o ich współpracy wzbudzają uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tej relacji. W zakresie nieprawidłowości dotyczących zatrudnienia pracowników w ramach zadania Nr 4 organ wyjaśnił, że rozliczenie konsultanta ds. obróbki mechanicznej tworzyw ,specjalisty ds. struktur materiałowych, laboranta, konsultanta ds. opracowania innowacyjnych technologii było nieuzasadnione skoro wcześniejsze przeprowadzenie prac zaplanowanych w ramach prac zaplanowanych dla tego zadania przez pracowników zatrudnionych do sprawdzenia technologii w warunkach rzeczywistych, wykonanie badań i testów weryfikujących ostateczny produkt było niemożliwe. Nieprawidłowymi i niekwalifikowalnymi były także koszty zlecenia usług doradczych. 25 czerwca 2018 roku beneficjent zawarł ze sp z o.o I-N. umowę na wykonanie usług doradczych w zakresie aspektów technicznych, ekonomicznych, aspektów środowiskowych i energetycznych technologii i produktu oraz zarządzania własnością intelektualną. 30 listopada 2018 roku beneficjent bez uwag odebrał usługę doradczą w formie 3 raportów. Organ uznał za niekwalifikowalne koszty związane z usługą doradczą związaną z weryfikacją linii pilotażowej zbudowanej zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie z materiałów i elementów. Skoro linia pilotażowa zbudowana została z gotowych kompletnych urządzeń , w tym stanowiących odrębne środki trwałe, to usługa ta nie mogła służyć tak utworzonej linii, bowiem wykonane badania i ekspertyzy oparto na błędnych założeniach .Odbiór przedmiotu zmówienia jest zatem niezgodny ze stanem faktycznym.

Ostatecznie organ stwierdził, że niezrealizowanie projektu zgodnie z umową i nieosiągnięcie celu i założeń projektu stanowi naruszenie § 4 ust.6 pkt 2,3 i 4 umowy oraz jej § 14 ust.1 pkt 2 i tym samym naruszenie procedur. Strona przez swoje działania i zaniechania naruszyła umowę ,co należy rozumieć jako naruszenie prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego .Beneficjent nie dochował wymogów realizacji projektu naruszając postanowienia umowy ,a takie działanie skutkuje uznaniem za szkodę całości wydatkowanych przez niego środków. Naruszenie procedur stanowiło w ocenie organu "nieprawidłowości", o których mowa w art.2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności ,Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające to rozporządzenie Rady(WE) nr 1083/2006(Dz. U. UE L 347/320, dalej rozp.1303/2013 ) i skutkują nałożeniem korekty finansowej. Wydatki uznane za niekwalifikowane podlegają zwrotowi w całości objętej dofinansowaniem i nie ma możliwości ich obniżenia lub miarkowania kwoty przypadającej do zwrotu. Szkoda ma charakter realny w wysokości 2 088 540,00 zł i wynika wprost z naruszeń, jakich dopuściła się strona .

Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniesiono naruszenia art.7,77 §1 w zw. z art.8 i 80 Kpa poprzez pominiecie twierdzeń i wniosków przedstawionych przez beneficjenta , w tym nieuwzględnienie specyfiki branży, w której działa beneficjent, niepodjęcie przez organ wszelkich możliwych czynności dowodowych zmierzających do dokładnego i pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym także pominięcie istotnych okoliczności mających wpływ na wynik sprawy. Zarzucono tez naruszenie prawa materialnego tj. art.207 ust.1 pkt 2 i 184 ustawy- O finansach publicznych poprzez błędne uznanie ,że środki przeznaczone na realizacji projektu zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Naruszenie art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie ,że każde uchybienie stanowi nieprawidłowość w rozumieniu tego przepisu, co uzasadnia wydanie decyzji określającej kwotę do zwrotu. Zaskarżono też skargą postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania przez organ administracyjny i wniesiono o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego. W uzasadnieniu podniesiono jeszcze, że organ na podst. art. 84 Kpa powinien zlecić opinie biegłemu dla rozwiania wątpliwości co do zastosowanej technologii z uwzględnieniem branży , w której działa beneficjent. Podkreślono, że organ nie wykazał ani w informacji pokontrolnej, ani w decyzji istnienia jakichkolwiek nieprawidłowości, skutkujących koniecznością zwrotu całej dotacji. Kwestionując naruszenie procedur ,skarżący uznał, że nie można twierdzić, że samo tylko opóźnienie w rozpoczęciu eksploatacji urządzeń mogło stanowić nieprawidłowość mającą szkodliwy wpływ na budżet UE. Podkreślono, że nie dopuszczono się naruszenia zasad konkurencyjności, bowiem na zapytanie ofertowe upublicznione za pośrednictwem Portalu Baza Konkurencyjności wpłynęła tylko jedna oferta spółki I. właśnie. Podtrzymano w skardze stanowisko prezentowane już w toku postępowania administracyjnego odnośnie konieczności zawieszenia postępowania z uwagi na trwające postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie skuteczności rozwiązania umowy o dofinansowanie.

Organ podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonych rozstrzygnięciach.

Na rozprawie w dniu 16 września 2022 roku pełnomocnik skarżącej zaakcentował po raz kolejny istotę zagadnienia wstępnego, jakim jest w jego ocenie wynik postępowania sądowego przed sądem powszechnym oraz konieczność powołania biegłego w toku postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – dalej jako ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ppsa).

W myśl art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 , zwaną dalej ustawą o zasadach realizacji ( Dz.U. z 2020,poz.818 ze zm) beneficjent jest obowiązany poddać się kontroli oraz audytowi w zakresie prawidłowości realizacji projektu przeprowadzanych przez instytucję zarządzającą, instytucję pośredniczącą, instytucję wdrażającą, koordynatora EWT, wspólny sekretariat, krajowego kontrolera, a także instytucję audytową, przedstawicieli Komisji Europejskiej i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego oraz inne podmioty, uprawnione do przeprowadzania kontroli lub audytu. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 1 ustawy o zasadach realizacji stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań, o których mowa w ust. 9 lub 11.Instytucja Zarządzająca (dalej IZ) jest odpowiedzialna za przygotowanie i realizację regionalnego programu operacyjnego, w szczególności zaś do jego zadań należy m.in. prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym weryfikacja prawidłowości wydatków ponoszonych przez beneficjentów (w przypadku krajowego albo regionalnego programu operacyjnego), nakładanie korekt finansowych, a także odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 - O finansach publicznych (Dz.U. 2021r,poz.305 ze zm.) albo w umowie o dofinansowanie projektu, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b ufp w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 7, 8 i 9 lit. a ustawy o zasadach realizacji. Realizując zatem ww. zadania, instytucja zarządzająca korzysta z instrumentów prawnych zawartych w u.f.p. Jak stanowi przy tym art. 5 ust. 1 pkt 2 u.f.p., środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej są środkami publicznymi, przy czym należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a także odsetki od tych środków, są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, co wynika z art. 60 pkt 6 u.f.p..

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej, jest decyzja z dnia [...] grudnia 2021 r . w której IZ zobowiązała beneficjenta do zwrotu finansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. wraz z należnymi odsetkami, otrzymanego na podstawie umowy nr z dnia [...] kwietnia 2017 r. o dofinansowanie projektu .Według IZ beneficjent wykorzystał środki otrzymane w ramach projektu w sposób nieprawidłowy, z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., stąd też w sprawie zastosowanie znalazła norma art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

W ocenie Sądu IZ dopełniła wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, a ustalony stan faktyczny Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własny. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Zatem dokonując kontroli zgodności z prawem skarżonej decyzji, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne przedstawione w części historycznej uzasadnienia obu decyzji, stwierdzając już w tym miejscu, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. IZ w sposób wszechstronny i prawidłowy zgromadziła materiał dowodowy w sprawie, następie przeprowadziła ocenę wszystkich dowodów łącznie. Dokonane ustalenia są przekonywujące i poparte odpowiednią argumentacją. Tym samym nieuzasadnionym jest zarzut skargi o naruszeniu przez IZ art. 7,77 § 1 w zw. z art.8 i 80 Kpa.

Użyte w art.184 i 207 ustawy o finansach publicznych pojęcie "procedury" ma szerokie znaczenie, co jest uzasadnione szczególnymi regułami ostrożności przy dysponowaniu środkami publicznymi. W doktrynie podnosi się, że ustawodawca posługując się nieostrym pojęciem procedury, miał na celu uwzględnienie wszelkich umów, regulacji i przepisów, do których stosowania zobowiązane będą organy państwa oraz inne instytucje uczestniczące w systemie wydatkowania środków europejskich. Tak określonemu założeniu odpowiada ugruntowany już orzecznictwie sądów administracyjnych szeroki zakres znaczeniowy "procedury", obejmujący zarówno przepisy prawa powszechnie obowiązującego, jak też wytyczne i różnorodne regulacje wynikające z systemów realizacji programów operacyjnych oraz umowy zawarte z beneficjentami (wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r.). Wobec tego przez naruszenie procedur rozumie się m. in. realizowanie projektu niezgodnie z zasadami określonymi w umowie o dofinansowanie. Zatem, to umowa o dofinansowanie opracowana w ramach systemu realizacji programu operacyjnego oraz wytyczne są dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Niedotrzymanie zaś warunków umowy, zobowiązuje organ do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1119/19).

Wobec powyższego zgodzić się należy z IZ co do tego, że w rozpatrywanej sprawie naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. utożsamiać należy z naruszeniem umowy o dofinansowanie w zakresie realizacji przez Beneficjenta:- obowiązku realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie realizacji projektu (§4 pkt 6 ppkt 1 umowy o dofinansowanie) i obowiązku stosowania Wytycznych przy wydatkowaniu środków przyznanych w ramach projektu ( § 4 pkt 6 ppkt 3 i 4 umowy o dofinansowanie),obowiązku zwrotu otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania dofinansowania w przypadku rozwiązania umowy (§ 11 pkt 1umowy o dofinansowanie).

Warto w tym miejscu przywołać pogląd NSA wyrażony w wyroku z 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1378/21., a którego wynika, że art. 184 ust. 1 u.f.p. w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w zakresie w jakim przepisy te przewidują obowiązek zwrotu środków wykorzystanych z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu, w tym w szczególności przewidzianych w umowie o dofinansowanie, stanowi konsekwencję naruszenia zasady pacta sunt servanda.

Przechodząc do konkretnych zarzutów skarżącego wskazać należy, że ocena kwalifikowalności kosztów wg. pkt 2.5 Wytycznych IZWRPO Wytyczne Instytucji Zarządzającej Wielkopolskim Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2014-2020 w sprawie kwalifikowalności kosztów objętych dofinansowaniem ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego to jednocześnie ocena spełnienia łącznie 16 warunków wskazanych w tej regulacji. Nie spełnienie któregokolwiek z nich stanowi o niekwalifikowalności kosztu.

Już w piśmie z dnia 5 sierpnia 2016 wzywającym do skorygowania formularza wniosku o dofinansowanie odnośnie zad. 2 i 4 wyraźnie wskazano, że wymienione dla ich realizacji kategorie wydatków muszą zostać ujęte w części inwestycyjnej (de minimis). Jako koszty kwalifikowalne mogą zostać uznane jedynie zakup materiałów, surowców i półproduktów do stworzenia linii pilotażowej, a sama linia pilotażowa powinna zostać wykazana jako środek trwały z wyszczególnieniem elementów na nią złożonych. Strona już w momencie skierowania do niej wniosku o korektę miała więc wiedzę co do pojęcia kosztów ogólnych jako kosztów kwalifikowalnych . Jednoznaczna reakcja beneficjenta na w/w pismo i jego stanowisko co do niemożliwości zamówienia gotowych elementów linii pilotażowej zostały przyjęte przez IZWRPO jako element wiążący realizacji projektu. Tymczasem w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że beneficjent zakupił wyłącznie gotowe elementy linii wraz z ich montażem i uruchomieniem. Nabycie kabli zasilających ,akumulatorów ,kabli komunikacyjnych, zasilaczy umożliwiających uruchomienie urządzeń ,pozwalających bez dodatkowego doposażenia uzyskać pełną ich funkcjonalność w zakresie wymaganych parametrów też świadczy o zapotrzebowaniu sprzętu na uruchomienie gotowych elementów, a nie dopiero stworzenie ich z materiałów, które mogłyby być uznane za koszty ogólne. Załączone do akt zdjęcia dowodzą, że część urządzeń posiadała tabliczki znamionowe producentów z datą produkcji oraz instrukcje obsługi . Były więc one odrębnymi urządzeniami i stanowiły środki trwałe. Żądane w zapytaniu ofertowym urządzenia o określonych już parametrach nie były więc ani materiałami, ani surowcami ,ani półproduktami, ani odczynnikami niezbędnymi do stworzenia linii pilotażowej, ale stanowiącymi odrębne i samodzielne mechanizmy .Wątpliwości co do kwalifikowalności kosztów ich zakupu były w ocenie sądu podstawą do skierowania zapytania z dnia [...] lutego 2017 roku przez Prezesa Zarządu B.K. o to, czy zakup materiałów dla zadania nr 2 i 4 może zostać zakwalifikowany do kosztów ogólnych projektu, bowiem żaden z nich nie stanowi środka trwałego. Pytanie skierowano przed nabyciem środków, beneficjent znał więc stanowisko organu w tej kwestii, gdyż było ono niezmienne od sierpnia 2016 roku. W zapytaniu ofertowym z dnia 4 stycznia 2018 roku jakkolwiek zamawiający nazwał przedmiot zamówienia "elementem" linii, to wskazał wszelkie parametry gotowych i kompletnych urządzeń .Podkreślono w pkt.3 zamówienia ,że przedmiot zamówienia powinien bez dodatkowego doposażenia uzyskać pełną funkcjonalność w zakresie wymaganych parametrów. Przy czym jak wyżej wskazano, zamówienie obejmowało też pełne doposażenie każdego urządzenia.

W ocenie sądu rację ma organ twierdząc, że kompletnych urządzeń będących środkami trwałymi nie można uznać za materiały, surowce czy półprodukty służące do budowy linii pilotażowej. Prawidłowymi i wyczerpującymi są też ustalenia organu donośnie nieprawidłowości przy zakupie i odbiorze tych urządzeń.

Ponadto- co istotne, organ uznał niekwalifikowalność wydatków nie tylko z powodu ich błędnej klasyfikacji do kosztów ogólnych ,ale także z powodów związanych z okolicznościami ich nabycia jak choćby młyna UR-600 i Avian G45 , separatora metali żelaznych STM 55-90., a także urządzeń nabytych od dostawcy I. Organ, wbrew zarzutom skargi nie naruszył art. 84 Kpa ,bowiem nie miał obowiązku powoływania biegłego , gdyż kwestia uznania za koszty kwalifikowalne nie wymaga wiadomości specjalnych . Kwestia sporna w sprawie dotyczyła kategorii wydatków, nie zaś elementu stanu faktycznego, co do którego wymagane były wiadomości specjalne (art. 84 § 1 k.p.a.). Natomiast istnieje w materiale sprawy jednoznaczna i wynikająca z protokołu kontroli rozbieżność pomiędzy stanem faktycznym, a protokołami odbioru urządzeń i ani strona w zastrzeżeniach, ani powołany przez stronę biegły rozbieżności tych wyczerpująco nie wyjaśnili, zostały one natomiast poddane ocenie i omówione w decyzji. Wbrew też zarzutom skargi organ dokonał oceny opinii biegłego ,a sąd uznaje ją za prawidłową i wyczerpująco uzasadnioną ( k.29 decyzji z dnia 23 grudnia 2021.)

Słusznym i prawidłowo uzasadnionym jest też stanowisko organu odnośnie naruszenia zasady konkurencyjności z uwagi na relacje beneficjenta z podmiotem I. sp z o.o. Otóż, w ocenie sądu uwzględniając treść umowy o współpracę z dnia [...] stycznia 2017 roku , fakt zawieranych aż do lutego 2018 roku umów pożyczek oraz oświadczeń złożonych przez oba podmioty także w lutym 2018 roku, czyli już po zawarciu umowy o współpracę i po udzieleniu pożyczek przyjąć należy, że takie naruszenie miało miejsce. Niewątpliwie bowiem I. sp z o.o. w konsekwencji zawartej umowy miała dostęp do informacji, których z racji zawartej umowy nie mieli inni potencjalni nawet oferenci .Jest rzeczą oczywistą, że skoro taka umowa została zawarta, pożyczki udzielone i są to okoliczności niesporne, którym strona nie przeczy, to późniejsze zawarcie umowy na zakup urządzeń i to z prawem pierwokupu nosi cechy stronniczości. W tej konkretnej sprawie stosunek faktyczny pomiędzy beneficjentem, a dostawcą spółką I. sp z o.o spowodował, że dostęp do informacji o działaniach beneficjenta miała tylko spółka I., a nie inni, potencjalni oferenci. W zakresie analizy powiązań z tym podmiotem należy jeszcze wskazać takie okoliczności jak rozbieżność pomiędzy przedmiotem zamówienia ,a stanem faktycznym, w tym odbiór przez beneficjenta urządzeń używanych , niezgodnych z parametrami określonymi w zamówieniu, nieposiadającymi wymaganej dokumentacji technicznej, zakup urządzenia po rażąco niskiej cenie .

Odnośnie zadania Nr 1 Sąd w całości podziela stanowisko organu odnośnie niezgodności z warunkami zamówienia i protokołem odbioru z dnia 31 sierpnia 2017r. Treść dokumentów dowodzi ,że urządzenia zostały dostarczone spółce 27 września 2017 ,a fakt ich kalibracji nie ma znaczenia dla okoliczności nieprawidłowości przy ich odbiorze. Organ szczegółowo i wyczerpująco, na podstawie dokumentów widniejących w aktach sprawy wyjaśnił przyczyny odstępstwa tak od warunków zamówienia i jak i daty ich odbioru. Co więcej- bezspornym jest ,że strona dysponowała fakturą VAT [...] oraz dokumentami OT wskazującymi na zakup środków trwałych 12 września 2017 roku. W konsekwencji zasadnie przyjęto , że wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem miało miejsce również ze względu na niezrealizowanie przez stronę wskaźników rezultatu wynikających z umowy. Skoro więc projekt nie został zrealizowany w terminie, to bez znaczenia pozostawały okoliczności świadczące o tym, że skarżąca poprzez umowę z wykonawcami w rzeczywistości zrealizowała prace objęte protokołami odbioru podpisanymi z tym podmiotem . Beneficjent nie zrealizował § 4 pkt 6 ppkt 1 umowy o dofinansowanie, bowiem w istocie potwierdzono wykonanie dostawy, której nie zrealizowano w całości. W informacji pokontrolnej z dnia 3 marca 2029 r. w pkt 8 odniesiono się do wszystkich zastrzeżeń beneficjenta , a odnośnie dodatkowych zastrzeżeń złożonych 7 lutego 2020 roku związanych ze spektrometrem Poly Max i Niton XL3T 980 organy odniosły się wyczerpująco w obu decyzjach, a strona nie podniosła już nowych okoliczności w tym zakresie.

Zasadnie też wynagrodzenia pracowników rozliczono za okres od lipca 2018 do marca 2019 roku. Gdyby bowiem beneficjent tworzył linię pilotażową z materiałów czy półproduktów nie stanowiących środków trwałych, to zasadnym byłoby wynagradzanie pracowników d.s opracowania innowacji technologicznych ,obróbki mechanicznej tworzyw czy struktur materiałowych dla stworzenia tej linii. Beneficjent jednak dokonał zakupu gotowych elementów linii wraz z urządzeniami montującymi i linia odebrana została dopiero 15 marca 2019 roku, więc nie był podstaw do wynagradzania w/w specjalistów do tego momentu, bez odebrania kompletnej linii pilotażowej. Beneficjent nie wykazał też, by w tym okresie pracownicy testowali w warunkach rzeczywistych produkt ostateczny .

Sąd podziela też uwagi związane z zakupem usług doradczych tak w zakresie doradztwa odnośnie linii pilotażowej ,jak i pozostałych raportów. Chronologia przesyłanych raportów świadczy o sporządzeniu ich wyłącznie na potrzeby zastrzeżeń do kontroli. Zmiany w nich wprowadzone dotyczą konkretnych uwag składanych w trakcie kontroli przez zespół kontrolujący. Co najistotniejsze-raporty zostały odebrane przed odebraniem linii pilotażowej , tym samym zawarte w nich obliczenia i ekspertyzy nie opierały się na weryfikacji w warunkach rzeczywistych.

Należy podkreślić, że każde stwierdzenie nieprawidłowości przez organ obliguje go do przeprowadzenia postępowania w sprawie zwrotu wypłaconego dofinansowania. W razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 207 u.f.p. do zwrotu środków, organ nie bada więc winy czy też zamiaru beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary czy też udziału innych podmiotów w powstaniu sytuacji prowadzącej do zwrotu środków.

Art. 207 u.f.p. wprowadza obligatoryjną sankcję w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w tym przepisie, w postaci powstania obowiązku zwrotu środków pobranych nienależnie wraz z odsetkami. Sankcja ta ma charakter administracyjnoprawny, wobec czego nie mają do niej zastosowania reguły obowiązujące na gruncie odpowiedzialności cywilnoprawnej. Ustawa o finansach publicznych nie uzależnia nakazania zwrotu środków od rozwiązania umowy o dofinansowanie. Wydanie takiej decyzji może mieć miejsc także w trakcie jej obowiązywania. W rezultacie kwestia dopuszczalności oraz zasadności wypowiedzenia umowy o dofinansowanie nie ma przesądzającego znaczenia dla wyniku sprawy i nie podlega badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy. Ocena taka wykracza poza ramy sądowej kontroli administracji publicznej. Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego przedstawione w orzeczeniach II GSK 1086/13 I GSK 1820/19 –oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ,że okoliczności stanowiące podstawę postępowania w sprawie o zwrot środków mogą stać się również podstawą rozwiązania umowy o dofinansowanie (tak jak stało się to w kontrolowanej sprawie), ale podejmowane przez instytucję zarządzającą, wskutek stwierdzenia tych okoliczności, czynności na obu wskazanych obszarach (administracyjnoprawnym i cywilnoprawnym), nie pozostają w żadnej zależności ani relacji. Z tego względu okoliczności związane z rozwiązaniem umowy nie będą miały prawnego znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji zwrotowej .

Wbrew regułom i poza zakresem postępowania prowadzonego sprawie pozostaje twierdzenie beneficjenta ,że nie uwzględniono prób zaradzenia w ich usunięciu, bowiem wola czy starania strony pozostają bez wpływu na ocenę nieprawidłowości. Każde naruszenie obowiązujących procedur będzie wypełniało przesłankę warunkującą podjęcie działania przez instytucję odpowiedzialną przedmiotowo za rozstrzygnięcia w zakresie zwrotu środków. Wobec tego IZ orzekająca w sprawie w sposób uprawniony uznała, że doszło do naruszenia procedur zawartych w umowie o dofinansowanie. Zasadnie również przyjęła, że na skutek naruszenia wskazanych postanowień Umowy, mogło dojść do powstania szkody w budżecie UE (art. 2 pkt 26 rozporządzenia nr 1303/2013). Jak już wskazano we wstępie uzasadnienia niniejszego wyroku-stwierdzenie naruszenia procedur określonych w Umowie powodowało natomiast konieczność wydania decyzji na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych.

Dla ustalenia, czy występuje nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, nie jest zatem konieczne wykazanie przez organ, że szkoda w budżecie Unii rzeczywiście wystąpiła lub mogła wystąpić z dużym prawdopodobieństwem i nie uzależnia uznania konkretnego naruszenia prawa za nieprawidłowość, od rodzaju naruszonego przepisu lub przepisów, wagi naruszenia, liczby naruszonych przepisów, ani też charakteru działania podmiotu, które spowodowało naruszenie przepisów. Omawiany przepis ma na celu zapobieżenie nieprawidłowemu wydatkowaniu środków finansowych przeznaczonych na projekty finansowane z funduszy unijnych. Dlatego obejmuje także szkodę potencjalną (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 1059/14).

Z uwagi na powyższe, sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.