Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 146/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
article: § 11 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1784
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 3
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
article: art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Drwal po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 11 lutego 2022 r., nr 9003-2022-000052 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych (PROW 2014-2020) I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. W. kwotę 4.070 (cztery tysiące siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2022 r., nr [...] Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie z dnia [...] 2021 r., nr [...] ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności ekologicznych (PROW 2014-2020).

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

W dniu 22 maja 2018 r. A. W. (dalej jako "skarżąca") złożyła wniosek o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018. Następnie w dniach 12, 13 oraz 14 czerwca 2018 r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Lublinie zmiany do tego wniosku.

Decyzją z dnia [...] 2019 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie (dalej jako "organ I instancji") przyznał skarżącej płatność ekologiczną na rok 2018 w wysokości [...] zł i powyższa kwota została przekazana na jej rachunek bankowy.

Decyzją z dnia [...] 2021 r., nr [...], Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") stwierdził nieważność powyższej decyzji z dnia [...] 2019 r.

W związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego rzeczonej decyzji, organ I instancji decyzją z dnia [...] 2021 r., nr [...] przyznał skarżącej płatność ekologiczną na rok 2018 w łącznej wysokości [...] zł, w tym w ramach wariantu:

- 1.1 Uprawy rolnicze w okresie konwersji – w wysokości [...] zł;

- 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji – w wysokości [...] zł;

- 4.1.2 Uprawy jagodowe w okresie konwersji – w wysokości [...] zł, w tym kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2018 w łącznej wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania skarżącej płatności ekologicznej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu:

- 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- 12.1 Trwałe użytki zielone po okresie konwersji;

- 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, organ II instancji decyzją z dnia [...] 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzję, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wyrokiem z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 584/21.

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącej na mocy w/w decyzji z dnia [...] 2019 r., a decyzją z dnia [...] 2021 r. ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności ekologicznych w łącznej wysokości [...] zł.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, organ II instancji decyzją z dnia [...] 2022 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2019 r. poz. 1505), kierownik biura powiatowego Agencji w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej bądź krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone skarżącej środki publiczne pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a w/w ustawy.

Rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie opiera się na ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie z dnia [...] 2021 r w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018 w mniejszej wysokości niż wynikało to z pierwotnej decyzji z dnia [...] 2019 r., usuniętej już z obrotu prawnego.

Odnosząc się do sprawy organ wyjaśnił, że kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu działania ekologicznego wyniosła [...] zł i została wyliczona następująco:

- w wariancie 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji, kwotą przekazaną na rachunek skarżącej na podstawie decyzji z dnia [...] 2019 r. w wysokości [...] zł, a odmową płatności w tym wariancie w ostatecznej decyzji z dnia [...] 2021 r., stanowi płatności pobrane nienależnie przez stronę w wariancie 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji w wysokości [...] zł;

- w wariancie 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji, kwotą przekazaną na rachunek skarżącej na podstawie decyzji z dnia [...] 2019 r. w wysokości [...] zł, a kwotą płatności w tym wariancie przyznaną w ostatecznej decyzji z dnia [...] 2021 r. w wysokości [...] zł, stanowi płatności pobrane nienależnie przez stronę w wariancie 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji w wysokości [...] zł. Obliczono kwotę zwrotu: [...] zł - [...] zł = [...] zł;

- w wariancie 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji, kwotą przekazaną na rachunek skarżącej na podstawie decyzji z dnia [...] 2019 r. w wysokości [...] zł, a odmową płatności w ostatecznej decyzji z dnia [...] 2021 r., stanowi płatności pobrane nienależnie przez stronę w wariancie 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji w wysokości [...] zł;

- w wariancie 4.1.2 Uprawy jagodowe w okresie konwersji, kwotą przekazaną na rachunek skarżącej na podstawie decyzji z dnia [...] 2019 r. w wysokości [...] zł, a kwotą płatności w tym wariancie przyznaną, w ostatecznej decyzji z dnia [...] 2021 r. w wysokości [...] zł, stanowi płatności pobrane nienależnie przez stronę w wariancie 4.1.2 Uprawy jagodowe w okresie konwersji w wysokości [...] zł. Obliczono kwotę zwrotu: [...] zł - [...] zł = [...] zł;

- w wariancie 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji, kwotą przekazaną na rachunek skarżącej na podstawie decyzji z dnia [...] 2019 r. w wysokości [...] zł, a odmową płatności w tym wariancie w ostatecznej decyzji z dnia [...] 2021 r., stanowi płatności pobrane nienależnie przez stronę w wariancie 7.1 w wysokości [...] zł.

Stwierdził, że nie zaistniały przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69), dalej jako "rozporządzenie Komisji (UE) nr 809/2014".

Podniósł, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia łącznie dwóch warunków wymienionych w tym przepisie, a zatem dokonana płatność musi nastąpić na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Organ odwoławczy zauważył, że z akt sprawy wynika, że płatności ekologiczne na rok 2018 wypłacono skarżącej na podstawie deklaracji rolnika w złożonym wniosku na rok 2018, która została błędnie zweryfikowana przez organ. Organ I instancji wydał bowiem decyzję przyznającą płatność ekologiczną i wypłacił środki finansowe, gdy tymczasem producent rolny nie spełnił warunków przyznania tej płatności (stwierdzono nieważność decyzji przyznającej płatności). Organ popełnił zatem błąd wydając decyzję z dnia [...] 2019 r. i przyznał płatność rolnikowi, niespełniającemu przesłanek do jej przyznania. Decyzja została wydana z naruszeniem przepisu § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2018 r., poz. 1784 z późn. zm.). Organ I instancji wydając tę decyzję, przyznał pomoc w ramach Wariantu 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji i Wariantu 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji pomimo tego, że uprawa porzeczki nie była uprawą lub gatunkiem rośliny uprawnej dotowanym w ramach ww. wariantów.

W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] 2021 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność tej decyzji, a zatem wyeliminował błędną decyzję organu I instancji z obrotu prawnego. Biorąc pod uwagę drugą przesłankę wykluczającą obowiązek zwrotu płatności uznanych za nienależnie pobrane organ odwoławczy wyjaśnił, że błąd dotyczący niespełnienia przez skarżącą przesłanki wynikającej z § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 3 marca 2015 r. mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Skarżąca, zgodnie ze złożonym oświadczeniem i korzystająca ze specjalistycznej wiedzy doradcy rolnośrodowiskowego miała świadomość warunków przyznawania pomocy. Składając wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2018 skarżąca podpisała go, co jest równoznaczne z podjęciem odpowiedzialności za jego wypełnienie. Jednocześnie oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Zatem nie może być mowy o błędzie rolnika, który nie mógł być w zwykłych okolicznościach wykryty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. W. zaskarżyła powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez:

a) nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i dokonanie dowolnej oceny dowodów, polegającej na błędnym uznaniu, że pomyłka dokonana we wniosku o płatność ekologiczną za rok 2018 polegającą na zadeklarowaniu dla uprawy porzeczki w ramach wariantu 10.1.1 zamiast 10.1.2 oraz 4.1.1 zamiast 4.1.2 mogła być wykryta przez rolnika w zwykłych okolicznościach, gdy tymczasem została popełniona przez doradcę rolno-środowiskowego (we wniosku o przyznanie płatności oraz w planie rolno-środowiskowym) i przez sam organ najpierw w raporcie z kontroli, a następnie w wydanej decyzji, przy czym błąd został wykryty dopiero po 2 latach;

b) ustalenie nienależnie pobranej płatności w błędnej, zawyżonej wysokości, tj. [...] zł, zamiast [...] zł (zarzut ostrożnościowy);

2) prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 3 akapit 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w wyniku błędnego uznania, że skarżąca nie spełniła drugiej przesłanki umożliwiającej odstąpienie od ustalenia nienależnie pobranych płatności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie odnosząc się do zarzutu "ostrożnościowego" dotyczącego błędnie wyliczonej kwoty nienależnie pobranych płatności ekologicznych (według pełnomocnika skarżącej) stwierdzić należy, że jest on niezasadny.

Wyjaśnić trzeba, że kwota [...]zł stanowi prawidłowo wyliczoną różnicę kwot przyznanych w ramach wariantów:

1) w wariancie 10.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji w wysokości [...] zł;

2) w wariancie 10.1.2 Uprawy jagodowe po okresie konwersji [...] zł ([...] zł – [...] zł);

3) w wariancie 4.1.1 Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji w wysokości [...] zł;

4) w wariancie 4.1.2 Uprawy jagodowe w okresie konwersji w wysokości [...] zł ([...] zł - [...] zł);

5) w wariancie 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji w wysokości [...] zł .

Z treści art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wielskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021, poz. 2137 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą z dnia 20 lutego 2015 r." wynika, że nienależne kwoty pomocy i pomocy technicznej podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Właściwość i tryb ustalania nienależnych kwot pomocy i pomocy technicznej są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczących ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych (ust. 2).

Przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 r., poz. 1505 z późn. zm.) stanowi, że środki publiczne:

1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowe, przeznaczone na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały przyznane nienależnie lub zostały pobrane w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. (art. 29 ust. 2). Ustalenie kwoty przyznanych nienależnie lub pobranych w nadmiernej wysokości środków publicznych, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Płatności, które zostały wypłacone skarżącej, zgodnie z decyzją z dnia [...] 2019 r. pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, to jest z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" określają rozporządzenia wykonawcze wydane na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. W niniejszej sprawie w odniesieniu do płatności za rok 2018 obowiązywało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020; dalej jako: "rozporządzenie ekologiczne".

Z akt sprawy wynika, że uwzględniając wniosek skarżącej z dnia 22 maja 2018 r., decyzją z dnia [...] 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie przyznał jej płatność ekologiczną na rok 2018 w wysokości [...] zł. Wydanie tej decyzji poprzedzała kontrola administracyjna wniosku oraz kontrola w terenie, co potwierdza raport z czynności kontrolnych. Organ I instancji nie dopatrzył się wówczas żadnych nieprawidłowości skutkujących wyeliminowaniem płatności za niektóre uprawy (porzeczka).

W dniu 6 lutego 2019 r. środki finansowe w łącznej wysokości [...] zł, przyznane decyzją z dnia [...] 2019 r. zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Pismem z dnia 23 lutego 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie wystąpił do organu II instancji o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...] 2021 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] 2019 r. uznając, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), z uwagi na naruszenie § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ekologicznego w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że zgodnie z powołanym przepisem, w przypadku wariantów 4.1.1. i 10.1.1., płatność ekologiczna jest przyznawana do sadów, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia. W pkt IV załącznika, który dotyczy Pakietu 4. Uprawy sadownicze w okresie konwersji (Wariant 4.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze w okresie konwersji) i Pakietu 10. Uprawy sadownicze po okresie konwersji (Wariant 10.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji) porzeczka nie została wymieniona. Uprawa ta została natomiast wskazana w pkt V załącznika, zgodnie z którym płatność z tytułu uprawy porzeczki przysługuje w ramach Pakietu 4. Uprawy sadownicze w okresie konwersji (Wariant 4.1.2. Uprawy jagodowe w okresie konwersji - wybrane rośliny) i Pakietu 10. Uprawy sadownicze po okresie konwersji (Wariant 10.1.2. Uprawy jagodowe po okresie konwersji - wybrane rośliny). W dniu składania wniosku porzeczka nie była rośliną dotowaną ani w wariancie 4.1.1 ani w wariancie 10.1.1. Natomiast skarżąca we wniosku z dnia 22 maja 2018 r. zadeklarowała uprawę "RE porzeczka".

W związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] 2019 r., decyzją z dnia [...] 2021 r. organ I instancji przyznał skarżącej płatność w mniejszej wysokości niż pierwotnie, tj. w łącznej kwocie [...]zł. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 584/21 oddalił skargę skarżącej wniesioną na tę decyzję.

Postanowieniem z dnia 29 października 2021 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącej na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie z dnia [...] 2019 r. w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018. Decyzją z dnia 7 grudnia 2021 r., organ I instancji ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności ekologicznych w łącznej wysokości [...] zł. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, organ II instancji decyzją z dnia 11 lutego 2022 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić naprzód trzeba, że usunięcie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej przyznającej rolnikowi określonych płatności, otwiera drogę do wszczęcia nowego postępowania skutkującego przyznaniem płatności w prawidłowej wysokości (zwykle w mniejszej wysokości niż pierwotnie), a następnie do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności (w przedmiotowej sprawie płatności ekologicznych w ramach PROW 2014-2020). Wydając decyzję w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organ nie może się jednak kierować automatyzmem.

Z art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 wynika, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia przesłanek:

1) płatność została dokonana na skutek pomyłki organu;

2) błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Niesporne jest, że ziściła się pierwsza z wymienionych przesłanek, gdyż przedmiotowa płatność została dokonana na skutek pomyłki organu polegającej na mało wnikliwej ocenie wniosku i niezastosowaniu regulacji zawartej w § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ekologicznego. Nie potrzeba zatem szerszej argumentacji w tym przedmiocie.

Odnosząc się do drugiej przesłanki wykluczającej obowiązek zwrotu płatności uznanych za nienależnie pobrane, organ uznał, że nie została ona spełniona. Argumentował swoje stanowisko tym, że składając wniosek o przyznanie płatności skarżąca podpisała stosowne oświadczenie, a ponadto korzystała z pomocy doradcy rolnośrodowiskowego, miała zatem świadomość obowiązujących zasad przyznawania płatności ekologicznej.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest zatem ocena zaistnienia tej przesłanki, tj. brak możliwości wykrycia błędu przez rolnika "w zwykłych okolicznościach". W ocenie sądu, przedwczesne jest stanowisko organu, że skarżąca mogła samodzielnie wykryć błąd organu. Sąd podziela stanowisko judykatury, zgodnie z którym niesłuszny jest pogląd, że wystarczające dla przyjęcia, że błąd mógł zostać wykryty przez rolnika, jest złożone przez niego oświadczenie o znajomości procedury w sprawie przyznania i wypłaty płatności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1415/13; z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1933/14). Nie można stosować surowszych kryteriów przy ocenie możliwości wykrycia błędu przez rolnika niż kryteria przyjęte w stosunku do oceny pomyłki organu. Obowiązek znajomości procedur ciąży bowiem jeszcze w większym stopniu na organach, które je stosują. W ocenie sądu, skoro w przedmiotowej sprawie organy potrzebowały ponad 2 lat na wykrycie błędu, czego rezultatem było wszczęcie postępowania nieważnościowego, to trudno bezkrytycznie przyjąć, że sama skarżąca mogła bez trudu wykryć błędy w przyznaniu jej płatności.

Organy nie brały pod uwagę tego, że skarżąca nie jest prawnikiem, dlatego wniosek o przyznanie płatności został złożony przez doradcę rolnośrodowiskowego. Sam organ, pomimo zatrudniania specjalistów nie wykrył błędu, pomimo przeprowadzenia kontroli na miejscu. W raporcie z kontroli znajduje się stwierdzenie, że wniosek w zakresie zadeklarowanych wariantów został sporządzony prawidłowo. Słusznie skarżąca podniosła, że zadeklarowane błędnie warianty (co okazało się post factum) były łudząco podobne do prawidłowych i trudne do wykrycia, gdyż błąd polegał na wpisaniu wariantu 10.1.1. zamiast 10.1.2 oraz 4.1.1 zamiast 4.1.2.

Prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej dotyczącej płatności rolnych, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiedniego przepisu prawa materialnego, uzależnione jest od uprzedniego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, zebrania dowodów i ich oceny, zgodnie z art. 80 k.p.a. w związku z 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Dopiero zadośćuczynienie tym nakazom, umożliwia prawidłową subsumcję normy materialnoprawnej (w niniejszej sprawie zawartej w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014). Analiza uzasadnień decyzji wydanych w obu instancjach przekonuje, że zapadły one z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania, co z kolei przełożyło się na nieprawidłowe zastosowanie art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a." uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I sentencji). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (pkt II sentencji) uzasadniają przepisy art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania ([...] zł) składa się: wpis w wysokości [...] zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącą w wysokości [...] zł, przyznane na podstawie § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Ponownie rozpoznając odwołanie organ II instancji powinien raz jeszcze ocenić charakter błędu i wskazać, w sposób przekonujący, czy w zwykłych okolicznościach skarżąca mogła błąd wykryć, biorąc pod uwagę regulację zawartą w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014.

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony zarówno przez skarżącą w skardze, jak również przez organ w odpowiedzi na skargę.