Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2211/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 73 par 1, par 1a, art 74 par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania z akt sprawy nieuwierzytelnionych kserokopii - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] maja 2014 r. nr [...] o odmowie wydania z akt sprawy zakończonej decyzją nr [...] nieuwierzytelnionych kserokopii protokołu z 28 marca 2014 r. z posiedzenia składu orzekającego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (wraz z oceną stanu zdrowia i oceną zawodową).

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Pismem z 23 kwietnia 2014 r. (data wpływu) M. T. (określany dalej jako skarżący) zwrócił się do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...], zwanego dalej "Zespołem" o wydanie z akt postępowania odpisu m.in. protokołu z posiedzenia tego zespołu z 28 marca 2014 r. w postaci kserokopii bez uwierzytelnienia. We wniosku wyjaśniono, że w uwagi na fakt, iż od orzeczenia Zespołu przysługuje skarżącemu odwołanie, posiadanie przez niego tego dokumentu uzasadnione jest ważnym interesem strony.

Postanowieniem z [...] maja 2014 r. Zespół odmówił wydania z akt sprawy nieuwierzytelnionej kserokopii powyższego protokołu wyjaśniając, że w odpowiedzi na wniosek strony z 17 kwietnia 2014 r. akta postępowania zostały udostępnione stronie w siedzibie organu i w obecności dwóch pracowników Zespołu, a strona skorzystała z przysługującego jej uprawnienia i sporządzała kopie z akt sprawy.

Od powyższego postanowienia Zespołu M. T. złożył zażalenie do Ministra Pracy i Polityki Społecznej.

Organ odwoławczy przytoczył art. 73 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." i wyjaśnił, że wnioskodawca zwrócił się o wydanie z akt postępowania wskazanych we wniosku z 23 kwietnia 2014 r. akt sprawy w postaci kserokopii bez uwierzytelniania, a strona nie może żądać od organu doręczenia jej nieuwierzytelnionych kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Odwołując się do orzecznictwa stwierdził, że stanowisko to potwierdza przepis art. 73 § 1a K.p.a., zgodnie z którym wgląd w akta sprawy i sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów następuje w lokalu organu w obecności jego pracownika. Organ może jedynie na żądanie strony wydać jej uwierzytelnione odpisy akt sprawy i to tylko w przypadku, gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony (art. 73 § 2 K.p.a.). Jeśli natomiast strona chciałaby przejrzeć akta sprawy oraz sporządzić z nich notatki, kopie lub odpisy, to może to uczynić jedynie w lokalu organu w obecności jego pracownika.

Dalej organ zaznaczył, że Zespół w odpowiedzi na wcześniejszy wniosek strony z dnia 17 kwietnia 2014 r. umożliwił stronie skorzystanie z jej prawa wynikającego z art 73 § 1 i § 1a K.p.a. Odmowa wydania nieuwierzytelnionych kserokopii akt postępowania orzeczniczego, wymienionych we wniosku strony z 23 kwietnia 2014 r., jak wynika z uzasadnienia postanowienia Zespołu z [...] maja 2014 r., nie wynikała z faktu, że strona skorzystała już z przysługującego jej prawa dostępu do akt sprawy w lokalu organu i sporządzała z nich kopie, jak podnosi strona w zażaleniu, ale z art. 73 § 1 K.p.a.

Odnosząc się do akcentowanego przez stronę ważnego interesu prawnego w ubieganiu się o wydanie nieuwierzytelnionych kserokopii akt sprawy wskazano, że zgodnie z art. 73 § 2 K.p.a. wykazania ważnego interesu prawnego organ żąda w przypadku ubiegania się przez stronę o wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, czy ubiegania się przez stronę o uwierzytelnienie sporządzonych przez nią odpisów z akt sprawy. Skoro więc strona ubiega się o wydanie nieuwierzytelnionych odpisów - kserokopii, obowiązek ten po stronie wnioskodawcy nie występuje. W takim przypadku brak jest również po stronie organu obowiązku oceny przedstawionych przez stronę okoliczności pod kątem zakwalifikowania ich jako ważnego interesu prawnego strony. Zatem zarzut strony niewykazania braku ważnego interesu prawnego przez Zespół przy wydaniu postanowienia odmawiającego wydania żądanych przez stronę kserokopii akt postępowania nie znajduje uzasadnienia. Uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony jedynie koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w; sprawie, czy to w celu wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych, jest niewystarczające.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego błędnego przytoczenia przez Zespół w podstawie prawnej art. 74 § 2 K.p.a. wyjaśniono, że art. 74 § 2 K.p.a. odnosi się do wszystkich przypadków odmowy realizacji żądań strony przewidzianych w art. 73 K.p.a., a nie tylko ze względu na przepis art. 74 § 1 K.p.a., na co mogłaby wskazywać systematyka wewnętrzna komentowanego przepisu.

M. T. wniósł do Sądu skargę na postanowienie organu odwoławczego, zarzucając mu naruszenie:

1) art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.), zwanej dalej "Konstytucją", w zw. z art. 73 § 1 K.p.a. poprzez naruszenie standardów sprawiedliwego postępowania administracyjnego i bezzasadne uniemożliwienie stronie realizacji uprawnień wynikających z zasady czynnego udziału w postępowaniu, czym uniemożliwiono skorzystanie z praw strony zagwarantowanych normą wyrażoną w art. 73 § 1 K.p.a.,

2) art. 6 K.p.a. poprzez odstąpienie od zasady działania na podstawie przepisów prawa, tj. pozamerytoryczne uzasadnienie uniemożliwienia skorzystania przez stronę z jej uprawnień, wynikających z normy wyrażonej w art. 73 § 1 K.p.a.,

3) art. 7 K.p.a. poprzez odstąpienie od wyrażonej w tym przepisie zasady działania, polegającego na staniu na straży praworządności i nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu słusznego interesu strony,

4) art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób wywołujący nieufność wobec organów,

5) art. 73 § 1 K.p.a. w wyniku jego niezastosowania wskutek dokonania dowolnej jego wykładni, sprzecznej z ratio legis tego przepisu,

6) art. 74 § 2, w zw. z art. 73 § 2 K.p.a. poprzez ich zastosowanie, mimo braku ku temu podstaw w zaistniałym stanie faktycznym,

7) art. 138 § 2, w zw. z art. 144, w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie wydania dyspozycji wykonania obowiązku wynikającego z art. 73 § 1 K.p.a., z uwzględnieniem normy wyrażonej w art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego je postanowienia z [...] maja 2014 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że stwierdzenie organu II instancji, iż strona "sporządziła kopie z akt sprawy" nie odpowiada – zdaniem skarżącego - rzeczywistości. Prawdą jest, iż 17 kwietnia 2014 r. w siedzibie Zespołu, umożliwiono mu wgląd do akt postępowania. Jednakże podczas zapoznawania się z aktami nie sporządził on kopii z akt sprawy, lecz wyłącznie notatki, na podstawie których złożył dwie skargi (pisma z 18 kwietnia 2014 r. i z 26 maja 2014 r.) na rażące zaniedbania i ich tolerowanie w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących zasad prowadzenia akt postępowania, które to zaniedbania uniemożliwiły mu dokonanie kontroli kompletności zawartości akt, jak również uniemożliwiły ustalenie osób odpowiedzialnych za sporządzanie poszczególnych dokumentów. Samodzielne sporządzanie przez skarżącego kopii poszczególnych dokumentów znajdujących się w aktach nie było 17 kwietnia 2014 r. w ogóle możliwe, z uwagi brak dostępu do sprzętu kopiującego, nawet za odpłatnością.

Skarżący odwołał się do zasad ogólnych K.p.a. wskazując, że wyrazem uszczegółowienia sposobów postępowania w zgodzie z tymi zasadami jest m. in. art. 73 § 1 K.p.a. stanowiący, że w każdym stadium postępowania oraz po jego zakończeniu organ obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Dalej podkreślił, że prawo wglądu do akt sprawy administracyjnej (art. 73 K.p.a.), sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, jest konkretyzacją i urzeczywistnieniem prawa dostępu do akt, gwarantowanego przez powyższy przepis Konstytucji.

Odnosząc się do argumentacji organu II instancji skarżący stwierdził, że zwolnienie organu z obowiązku sporządzania kserokopii akt na żądanie strony ma być powiązane z zapewnieniem przez organ możliwości ich sporządzania przez stronę za pomocą urządzeń służących do powielania, np. poprzez ich udostępnienie stronie. Z powyższego jasno wynika (wnioskowanie a contrario), iż jeżeli organ nie zapewnia dostępu do sprzętu kopiującego wówczas sam powinien wykonać kserokopie dokumentów, które strona chciałaby uzyskać w tej postaci.

Skarżący uznał za niesłuszną argumentację Ministra, iż literalna wykładnia art. 73 § 1 K.p.a. wskazuje, że jedynym sposobem uzyskania przez stronę kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach postępowania jest samodzielne ich wykonanie i w związku z powyższym odmowa ich wykonania przez organ znajduje pełne uzasadnienie w brzmieniu przedmiotowego przepisu.

Odnosząc się do wykładni językowej, którą organ II instancji przeprowadził w odniesieniu do art. 73 K.p.a. stwierdził, że w niniejszej sprawie wykładnia ta jest sprzeczna z ratio legis wprowadzenia tego przepisu do K.p.a., a Minister nie jest konsekwentny w preferowaniu wykładni językowej. Z wywodów zawartych w skarżonym postanowieniu wynika bowiem, iż w odniesieniu do art. 73 K.p.a. dokonał on nieznanej nauce prawoznawstwa hybrydowej (dowolnej) wykładni językowo-celowościowej. Skarżący argumentował, że ustawodawca uchwalił K.p.a. w 1960 r., w którym nie istniały jeszcze takie urządzenia jak kserokopiarki. Trudno zatem byłoby wymagać, by już wówczas w ustawie zostało wskazane takie urządzenie, za pomocą którego strona będzie mogła uzyskać dostęp (poprzez kserowanie) do akt postępowania pół wieku po uchwaleniu K.p.a. Racjonalność ustawodawcy w odniesieniu do art. 73 K.p.a. przejawia się w braku nowelizacji tego przepisu w kierunku dopisywania doń przykładowych sposobów wykonywania odpisów czy kopii dokumentów z wykorzystaniem możliwości, które niesie za sobą postęp techniczny. Oznacza to, że art. 73 K.p.a. winien być interpretowany w duchu wykładni celowościowej. Skarżący zauważył, że organ II instancji dokonał takiej wykładni w odniesieniu do części tego przepisu. Mianowicie w zakresie uznania, iż strona mogła uzyskać dostęp do akt poprzez uzyskanie kserokopii wskazanego przez nią dokumentu, chociaż przepis wprost o tym nie wspomina, a zgodnie z regułami wykładni językowej powinien. Minister odstępuje jednak od wykładni celowościowej na rzecz językowej w odniesieniu do stwierdzenia "umożliwić stronie (...) sporządzanie (...) kopii" rozumiejąc powyższe jako wykluczenie sporządzenia kopii przez organ (jego pracownika). O takim wykluczeniu nie może być mowy, w szczególności w przypadku, gdy organ nie umożliwia stronie, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, wykonania przedmiotowych kopii. W ocenie skarżącego organ II instancji w ogóle nie odniósł się do takiej sytuacji, a przecież jest ona elementem stanu faktycznego.

Polemizując ze stwierdzeniem organu II instancji, iż zamiar odniesienia się przez skarżącego, w odwołaniu od decyzji, do treści protokołu z 28 marca 2014 r. nie jest dostateczną podstawą do uzyskania przez niego kserokopii przedmiotowego protokołu skarżący wywodził, że ustawodawca nie uprawnia organu do dokonywania oceny motywów, dla których strona wnioskuje o udostępnienie akt w formie kserokopii, tym bardziej, iż nie wnoszono o jej uwierzytelnienie. K.p.a. nie wymaga szczególnego uzasadnienia dla treści odwołania od decyzji, jednakże organ nie jest uprawniony do ingerencji zmierzającej do ograniczenia zakresu argumentacji podnoszonej przez stronę, w szczególności, gdy ma ona odnosić się do zawartych w dokumencie sformułowań, wskazujących na brak obiektywizmu członka składu orzekającego. Ważnym interesem strony może być zaś posiadanie odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach.

Zdaniem skarżącego, skupiając się na dosłownym brzmieniu przepisu organ nie odróżnił nakazanej prawem czynności organu udostępnienia stronie akt od czynności udostępnienia akt sprawy we wskazanej przez stronę formie. Powinien był dokonać takiego odróżnienia i jako wartość przesądzającą przyjąć prawo do obrony strony w postępowaniu, wyznaczone jego jawnością. Wskazał, że weryfikując zgodność z prawem postanowienia Zespołu Minister powinien był dokonać wykładni celowościowej art. 73 K.p.a., zgodnej z normą konstytucyjną i zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, nie zaś przyznawać prymat ograniczaniu obowiązków organu wynikających z wykładni literalnej.

Skarżący skonstatował, że wydając zaskarżone postanowienie organ odstąpił od zasady działania na podstawie przepisów prawa, nie stał na straży praworządności, nie uwzględnił słusznego interesu strony i przez to nie zadbał o zachowanie zaufania strony do organów administracji publicznej, czym naruszył art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. Organ II instancji, utrzymując w mocy postanowienie o odmowie wydania kserokopii dokumentu znajdującego się w aktach postępowania naruszył również art. 74 § 2, w zw. z art. 73 § 2 K.p.a., których to przepisów nie można było zastosować w zaistniałym stanie faktycznym z tego względu, że żądanie nie dotyczyło wydania kserokopii uwierzytelnionych. Dalej skarżący podniósł, że utrzymując postanowienie o odmowie wydania kserokopii organ II instancji naruszył art. 138 § 2, w zw. z art. 144 i w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. W ocenie skarżącego Minister powinien był uchylić postanowienie o odmowie wydania kserokopii, nakazać organowi udostępnić sprzęt do jej wykonania bądź nakazać wykonać kserokopię organowi I instancji i obciążyć skarżącego kosztami tego działania, czego skarżący spodziewał się składając wniosek z 23 kwietnia 2014 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.").

Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej Sąd stwierdził, że nie istnieją podstawy do uwzględnienia skargi, bowiem Minister Pracy i Polityki Społecznej nie dopuścił się naruszenia prawa w powyższym rozumieniu. W związku z tym zarówno zaskarżone, jak i poprzedzające je postanowienie należy uznać za zgodne z prawem.

Odnosząc się do relewantnych przepisów stwierdzić trzeba, że stosownie do art. 73 § 1 K.p.a. w każdym stadium postępowania organ obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów. Zgodnie z art. 73 § 1a K.p.a. czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu w obecności jego pracownika. Przepis art. 73 § 2 K.p.a. stanowi, że strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub kopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Przepis art. 73 K.p.a. odróżnia przeglądanie akt sprawy z możliwością sporządzania z nich notatek i odpisów, od uwierzytelnienia odpisów z akt sprawy. Zasadnie organ argumentował, że są to dwa uprawnienia strony i nie może ona żądać od organu doręczenia jej nieuwierzytelnionych kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Przedmiotem wniosku skarżącego, który wpłynął do organu 23 kwietnia 2014 r. było wydanie z akt sprawy protokołu posiedzenia składu orzekającego Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 28 marca 2014 r. w postaci kserokopii bez uwierzytelnienia. We wniosku wskazano, że w uwagi na fakt, iż od orzeczenia Zespołu przysługuje skarżącemu odwołanie, posiadanie przez niego dokumentów jest uzasadnione ważnym interesem strony. Jak wyjaśniono w trakcie rozprawy 28 stycznia 2015 r. wniosek nie został złożony osobiście, a powodem odmowy wydania z akt sprawy kserokopii było żądanie przesłania kserokopii do strony.

Oceniając postępowanie organu wskazać trzeba, że z dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych ukształtowanego na tle art. 73 § 1 K.p.a. w brzmieniu sprzed jego nowelizacji ww. ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że strona może sama sporządzać kserokopie dokumentów z akt sprawy, jednakże nie może żądać, aby takie kserokopie wykonywał i dostarczał sam organ administracji. Organ nie ma takiego obowiązku, albowiem sporządzanie notatek, czy odpisów z akt postępowania ustawodawca pozostawił stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych (por. np.: wyrok NSA z 21 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1462/10, wyrok WSA w Lublinie z 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 790/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). Stanowisko to pozostaje nadal aktualne po 11 kwietnia 2011 r., t.j. po wejściu w życie zmiany dokonanej ww. ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie art. 73 K.p.a. (por. np.: wyrok WSA we Wrocławiu z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 831/12, wyrok WSA w Białymstoku z 29 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 122/12, CBOSA). Czynności określone w art. 73 § 1 K.p.a. dokonywane są w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (tak WSA w Gliwicach z wyroku z 27 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 1473/11, CBOSA).

Wbrew twierdzeniom skarżącego, osiągniecie celu, jakim jest zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu w powyższy sposób, nie może następować poprzez nałożenie na organ obowiązku sporządzania i wydawania stronie postępowania administracyjnego uwierzytelnionych kserokopii dokumentów z akt postępowania i doręczania ich stronie postępowania, jak tego żądał skarżący (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2757/14, CBOSA).

Żaden przepis K.p.a. nie uprawnia ani nie zobowiązuje organu administracji do kserowania akt sprawy i przesyłania kserokopii stronie. Zadośćuczynienie takiemu żądaniu strony byłoby wyjściem poza ramy przepisu art. 73 K.p.a. Przepis art. 73 K.p.a. stanowi bowiem wyraźnie, do czego jest zobowiązany organ administracji publicznej w zakresie realizacji uprawnień strony, a do tych obowiązków należą wyłącznie: umożliwienie stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzanie z nich odpisów i notatek (§ 1), uwierzytelnienie sporządzonych przez stronę odpisów z akt sprawy lub wydania stronie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Rola organu kończy się tu na zapewnieniu stronom możliwości skorzystania z tych uprawnień, w tym z utrwalenia na własny użytek wiadomości (materiałów), poprzez sporządzenie notatek, wykonanie odpisów; kwestia techniki wykonania nie ma tu znaczenia.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 11/11 (CBOSA) wykładnia literalna wskazanego przepisu art. 73 § 1 K.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że obowiązkiem organu jest jedynie umożliwić stronie wykonanie jej uprawnienia do zapoznania się z aktami sprawy, sporządzenia notatek i odpisów dokumentów, także z uwzględnieniem możliwości technicznych, jakimi dysponuje organ.

Brak podstaw prawnych do przesłania kopii dotyczy zarówno kopii poświadczonych, jak i nieuwierzytelnionych, stąd niewłaściwa jest argumentacja skarżącego dotycząca dokonania przez organ niewłaściwej "wykładni hybrydowej", podobnie jak niezasadne jest powoływanie się na regułę "z większego na mniejsze".

Odstępstwo od powyższej zasady Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił w sytuacjach szczególnych, wyjątkowych: ze względu na stan zdrowia, ograniczone możliwości finansowe i związane z tym trudności w dotarciu do siedziby organu (wyroki NSA z: 11 maja 2010 r. sygn. akt I OSK 693/10, Lex nr 595477, 1 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 385/09, CBOSA), czy z uwagi na inną nadzwyczajną sytuację, która realnie uniemożliwiałaby stronie dotarcie do siedziby organu. Wtedy istotnie można byłoby rozpatrywać żądanie strony pod kątem spełnienia przez organ przesłanek opisanych w art.10 K.p.a. oraz tego, czy spełnienie tych przesłanek należy oceniać w kategoriach ważnego interesu strony (art. 7 K.p.a.). Taka sytuacja nie wystąpiła w realiach niniejszej sprawy, bowiem skarżący nie powoływał się na nią we wniosku, a 17 kwietnia 2014 r. osobiście stawił się w organie i uzyskał wgląd do akt sprawy.

Odnosząc się do argumentacji skargi Sąd zaznacza, że poza przedstawionymi szczególnymi okolicznościami, przepis art. 73 K.p.a. nie poddaje się tak rozszerzającej wykładni, jak chce tego skarżący, powołując się na art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem brak jest obowiązku przesyłania kserokopii. Organ nie naruszył art. 74 § 2, w zw. z art. 73 § 2 K.p.a., a działanie organu, jako mieszczące się w ramach prawa nie może być jednocześnie uznanie za bezzasadne, czy naruszające art. 6 K.p.a., poprzez odstąpienie od zasady działania na podstawie przepisów prawa.

Komentując zarzut naruszenia zasady zaufania do działań organów państwa należy wskazać, że znajduje ona swoje oparcie w art. 2, w związku z art. 8 Konstytucji RP, jako zasada pochodna do zasady państwa prawnego. Wśród orzeczeń NSA dotyczących tej kwestii można przytoczyć następujące: z 23 maja 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2249/95, Temida (CD), Gdańsk 2000 r.; z 11 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1931/95, Glosa 1997 r. nr 8, poz. 32; z 20 lipca 1981 r., sygn. akt SA 1461/81, ONSA 1981 r. nr 2, poz. 72, w którym uznano, że dopuszcza się obrazy przepisów organ administracji, który skutki nieznajomości prawa przez podległych mu pracowników lub niedopełnienia przez nich obowiązków służbowych przerzuca na obywateli.

Podobny pogląd wyraził również SN w wyroku z 23 lipca 1992 r., sygn. akt III ARN 40/92, POP 1993/4/68. Sąd zwrócił uwagę, że zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (orzeczenie K. 3/89, K. 14 i 15/91), jak również w orzecznictwie SN (orzeczenie z 14 lutego 1991 r., sygn. akt I PRN 1/91, OSNC 1992/11/207) utrwaliła się tzw. zasada ochrony zaufania obywatela do prawidłowości działań organów administracji, z której wynika, iż nie powinien być narażony na uszczerbek obywatel działający w przekonaniu, iż odnoszące się doń działania organów państwa są prawidłowe i odpowiadające prawu (por. również wyrok NSA z 11 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1931/95, Glosa 1997 r. Nr 8, str. 32 (por. również Sprawozdanie RPO prof. Ewy Łętowskiej za okres 1 stycznia – 30 listopada 1998 r. "Biuletyn Rzecznika Praw Obywatelskich – Materiały", Warszawa 1989 r., s. 59. J. Łętowski: Zasada zaufania w stosunkach między obywatelem i administracją, [w:] Państwo, prawo, obywatel, red. J. Łętowski, W. Sokolewicz, Ossolineum 1989 r., s. 562).

Z akt rozpatrywanej sprawy nie wynika, że organy wprowadziły w błąd skarżącego, np. udzielając informacji, że możliwe będzie przesłanie mu pocztą kserokopii akt sprawy, stąd odmowa nie narusza zasady zaufania.

Tym samym, wbrew zarzutom skargi, nie został naruszony przepis art. 138 § 2, w zw. z art. 144, w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a.

Jednocześnie, odnosząc się do argumentacji organu Sąd podkreśla, że sporządzenie nieuwierzytelnionej kserokopii dokumentów z akt sprawy nie wymaga uzasadnienia ważnym interesem strony. Przepis art. 73 § 2 K.p.a. odnosi się wyłącznie do kwestii uwierzytelniania sporządzonych przez stronę odpisów z akt sprawy lub wydawania takich opisów przez organ administracji. Brak jest więc podstaw prawnych do odmowy sporządzenia przez organ administracji nieuwierzytelnionych kopii dokumentów za pomocą kserokopiarki (por. wyroki NSA z 8 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1657/97, Lex nr 35920, wyrok WSA we Wrocławiu z 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt 39/07, wyrok NSA z 22 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1270/07, CBOSA).

Niezasadna jest zatem argumentacja organu, że zamiar odniesienia się przez skarżącego, w odwołaniu od decyzji, do treści protokołu z 28 marca 2014 r. nie jest dostateczną podstawą do uzyskania przez niego kserokopii przedmiotowego protokołu Rację ma skarżący twierdząc, że K.p.a. nie wymaga szczególnego uzasadnienia dla treści odwołania od decyzji, jednakże organ nie jest uprawniony do ingerencji zmierzającej do ograniczenia zakresu argumentacji podnoszonej przez stronę, w szczególności, gdy ma ona odnosić się do zawartych w dokumencie sformułowań, wskazujących na brak obiektywizmu członka składu orzekającego. Ważnym interesem strony może być zaś posiadanie odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku.