Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 248/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art 61 i nast.
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant ref. Joanna Kicińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skarg E. D., Towarzystwa [...] z siedzibą w [...], "[...]" Fundacji [...] i M. K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargi


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2016r. znak [...] rozpoznająca odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...], wydanej przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej RDOŚ), określającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie suchego zbiornika przeciwpowodziowego [...] na rzece [...], na terenie m. [...] gm. [...], woj. [...].

Decyzja RDOŚ, o której mowa powyżej, została wydana w trybie art. 71 ust. pkt 1, art. 73 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. i oraz art. 80, 82 i art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013r, poz. 1235 ze zm.), dalej zwaną o.o.ś. Odwołania od tej decyzji złożyli: Fundacja [...] z siedzibą w [...], M. K., E. D., Towarzystwo [...] z siedzibą w [...].

Organ odwoławczy uznał konieczność dodatkowego wyjaśnienia niektórych z zaprezentowanych w tych odwołaniach zagadnień. W efekcie GDOŚ wezwał inwestora do uzupełnienia dokumentacji sprawy - pismem z dnia [...] listopada

2015 r. oraz pismem z dnia [...] maja 2016 r. W odpowiedzi na powyższe wezwania inwestor przy pismach z dnia [...] marca 2016 r. oraz [...] czerwca 2016 r. przedłożył stosowne wyjaśnienia.

Po zawiadomieniu stron w trybie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 49 k.p.a. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2016r., którą uchylił pkt II.1, II.3, II.11, II.17, II.20, II.24, III.1, III.3 III.4, III.7, III.9 decyzji wydanej przez RDOŚ w [...] w dniu [...] stycznia 2015 r. i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, natomiast w pozostałej części, po stwierdzeniu braku uchybień i naruszenia prawa, utrzymał wskazaną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wyjaśnił w pierwszej kolejności jakie przesłanki spowodowały konieczność uwzględnienia części zarzutów i w konsekwencji reformatoryjnego rozstrzygnięcia co do części zapisów decyzji środowiskowej.

W kwestii występowania gatunków chronionych ryb (gdyby znalazło to odzwierciedlenie w rzeczywistości) w rzece [...] organ odwoławczy uznał za konieczne przeprowadzenie dodatkowej lustracji cieku przed przystąpieniem do prac, a w przypadku stwierdzenia obecności pstrąga potokowego lub troci wędrownej, wskazania przez ichtiologa adekwatnych i skutecznych działań minimalizujących, które po akceptacji przez RDOŚ w [...] zostaną przez inwestora wykonane pod nadzorem ichtiologa. Ograniczenie terminu prowadzenia działań konserwujących w korycie cieku jedynie do miesiąca września skutecznie zminimalizuje ewentualne oddziaływania na ryby oraz inne organizmy wodne bytujące w cieku.

Zdaniem organu odwoławczego zaproponowane w decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. działania kompensacyjne w zakresie nasadzeń drzew i krzewów nie były wystarczające do skutecznego skompensowania strat, jakie powstaną w środowisku w wyniku realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Wprowadzono zatem zapis, że m.in. dobór gatunków drzew i krzewów przeznaczonych do nasadzeń należy ograniczyć wyłącznie do taksonów rodzimych, dostosowanych do istniejących warunków siedliskowych.

Odnosząc się do podniesionych przez odwołujących zarzutów, GDOŚ zawarł wyczerpujące wyjaśnienia.

Odwołujący wskazują, iż raport sporządzony dla przedmiotowej inwestycji narusza szereg przepisów o.o.ś., tj. art. 66 ust. 1 pkt 4, 5, 6, 8 i 15, ust. 2 i 6. Odnosząc się do tej kwestii, GDOŚ podkreślił, że raport z definicji stanowi podstawowe źródło informacji o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w fazie jego realizacji, eksploatacji lub użytkowania i likwidacji. Od szczegółowości, wiarygodności i jakości zawartych w nim danych będzie zależał przebieg oceny oddziaływania na środowisko, rodzaj rozstrzygnięcia (odrzucenie projektu inwestycyjnego bądź jego akceptacja) oraz zakres, rodzaj i charakter zidentyfikowanych oddziaływań oraz nałożonych w związku z nimi działań minimalizujących. Jednocześnie każdy raport powinien zawierać elementy wymienione w art. 66 o.o.ś. Dokonując oceny tego raportu i jego uzupełnień organ nie stwierdził, aby pozostawał w niezgodności z przywołanymi wyżej przepisami.

Odpowiadając na zarzut zawarcia w raporcie o.o.ś. zbyt pobieżnej analizy w zakresie oddziaływania na środowisko wariantów alternatywnych, zdawkowego opisu fazy eksploatacji planowanej inwestycji, niedostatecznego opisu przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia, jak również pominięcie opisu dotyczącego fazy likwidacji przedsięwzięcia – uznał, że jest bezzasadny. W raporcie zostały przeanalizowane trzy warianty: I. - inwestorski, polegający na budowie suchego zbiornika przeciwpowodziowego [...] na rzece [...], II. - pierwszy racjonalny wariant alternatywny, polegający na budowie zbiornika retencyjnego [...] na rzece [...], III. drugi racjonalny wariant alternatywny, polegający na zabudowie, obwałowaniu i regulacji doliny rzeki [...] wraz z dopływami. Dla wskazanych wariantów została przedstawiona w raporcie szczegółowa analiza z rozbiciem na etap realizacji, eksploatacji oraz wbrew twierdzeniom skarżących, także na etap likwidacji przedsięwzięcia (str. 63-78 raportu). W toku postępowania pierwszoinstancyjnego RDOŚ w [...] wezwał inwestora do zweryfikowania zaprezentowanych w raporcie wariantów alternatywnych. W konsekwencji w uzupełnieniu z grudnia 2013 r. inwestor zaprezentował łącznie 5 wariantów, w tym inwestorski (wariant nr 5), analogiczny jak w raporcie oraz 4 warianty alternatywne. Warianty 1 i 3 polegały na budowie zbiorników retencyjnych stale piętrzących wodę i różniły się między sobą m.in. powierzchnią zalewu przy normalnym piętrzeniu, powierzchnią zalewu w czasie powodzi oraz przewidywaną rezerwą powodziową. Warianty 2 i 4 polegały natomiast na budowie zbiorników suchych ze zbiornikami rekreacyjnymi i różniły się między sobą m.in. parametrami technicznymi zapory czołowej czy wielkością rezerwy powodziowej. Oddziaływanie rozważanych wariantów na etapie eksploatacji na poszczególne komponenty środowiska zostało szczegółowo opisane w uzupełnieniach do raportu z grudnia 2013 r. oraz z maja 2014 r.

W kwestii występowania lokalnych populacji nietoperzy organ odwoławczy, w oparciu o wyjaśnienia inwestora ustalił, iż bezpośrednio na terenie inwestycji nie ma znanych miejsc rozrodu, czy zimowania nietoperzy.

Z odpowiedzi udzielonej przez inwestora wynika także, iż najbliższym obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty, gdzie przedmiotami ochrony są nietoperze jest "[...]" [...]. Planowana inwestycja położona jest w odległości większej niż 25 km od ww. ostoi. Pozostałe gatunki bytujące na terenie obszaru sieci Natura 20000 w różnych okresach fenologicznych, w ramach krótkodystansowych przelotów migrują na znacznie mniejsze odległości. Stąd żaden z gatunków nietoperzy będący przedmiotem ochrony Natura 2000, nie jest narażony na utratę miejsc hibernacji oraz siedlisk rozrodczych, utratę miejsc żerowania, czy zakłócenie tras przelotu.

Planowana inwestycja znajduje się w obrębie granic nadleśnictwa [...] i [...]. GDOŚ uznał, że na terenie nadleśnictwa bytują nietoperze. W związku z powyższym na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ drugiej instancji nie wykluczył istnienia miejsc żerowania oraz tras przelotów na terenie planowanej inwestycji przedstawicieli chiropterofauny. Dlatego uznał za zasadne wprowadzenie do sentencji decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. warunków dotyczących nasadzenia zadrzewień, terminu prowadzenia wycinki oraz prowadzenia tych prac pod nadzorem chiropterologicznym.

Zajmując stanowisko w przedmiocie niedostatecznej analizy wpływu przedmiotowej inwestycji na cele i przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 "[...]" [...], GDOŚ wskazał, iż wskazany obszar Natura 2000 oddalony jest od planowanej inwestycji o ok. 8 km. Przedmiotami ochrony w tym obszarze są populacje osiadłe 6 gatunków ryb: bolenia pospolitego, brzanki, kozy pospolitej, głowacza białopłetwego, minoga strumieniowego, piskorza. Zdaniem organu odwoławczego obecnie istniejąca zabudowa hydrotechniczna w zlewni rzeki [...] znacznie utrudnia, bądź całkowicie uniemożliwia migrację ryb stanowiących przedmioty ochrony obszaru sieci Natura 2000 pomiędzy ostoją, a odcinkiem rzeki [...], na którym ma powstać zbiornik [...]. Pomimo istnienia na rzece [...] zabudowy hydrotechnicznej, w uchwale Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2011r. Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza [...] (M.P. z 2011 r., nr [...], poz. [...]), rzeka ta została uznana za naturalną część wód. Wynika stąd, iż ciek ten nie został zdegradowany do takiego poziomu, aby uniemożliwione było odtworzenie jego dobrego stanu ekologicznego (w tym migracji ryb). Z tych względów konieczne było zbadanie oddziaływania planowanej inwestycji na obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, w tym na cele i przedmioty ochrony tego obszaru, jego integralność oraz spójność sieci Natura 2000. W oparciu o przedłożone przez inwestora dokumenty uznano, że przedsięwzięcie nie spowoduje zmian w reżimie hydrologicznym wód Wisłoki przechodzącej przez ww. obszar sieci Natura 2000. Takie prognozy wynikają z samego typu przedsięwzięcia, tj. suchego zbiornika, który nie będzie powodował piętrzenia wody w czasie niskich i średnich przepływów. Z uwagi na oddalenie o ok. 8 km planowanej inwestycji od obszaru sieci Natura 2000, nie jest możliwe wystąpienie jakichkolwiek oddziaływań bezpośrednich, gdyż nie przewiduje się ingerencji w koryto rzeki [...].

Odnośnie zarzutu wskazującego na brak analiz w zakresie skumulowanych oddziaływań wynikających z realizacji systemu zbiorników przeciwpowodziowych na rzece [...] i jej dopływach organ stwierdził, że spośród 4 zbiorników planowanych do wybudowania w zlewni rzeki [...], zbiornik w [...] jest pierwszym, dla którego przygotowano dokumentację i wystąpiono z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Stąd przy dokonywaniu analiz w zakresie oddziaływania tego typu inwestycji na obszar sieci Natura 2000, uwzględniono jedynie przedmiotowy zbiornik. W takiej sytuacji przy tworzeniu dokumentacji dla kolejnych inwestycji konieczne będzie dokonanie analiz skumulowanego oddziaływania danych przedsięwzięć ze zbiornikiem [...].

Dalej stwierdzono, że RDOŚ w [...] informował strony o poszczególnych etapach postępowania, a przed wydaniem decyzji zapewnił im możliwość zapoznania się z dokumentacją sprawy i wypowiedzenia się w tym zakresie, ponadto udostępniał dokumentację zainteresowanym stronom.

Treść art. 85 § 1 k.p.a. stanowiącego, że organ administracji publicznej może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny, wskazuje wyraźnie na fakultatywny charakter tego środka dowodowego. Działając zatem w granicach określonych zasadą prawdy obiektywnej, organ może stwierdzić, czy taka potrzeba występuje, czy też nie. Skoro w przedmiotowej sprawie RDOŚ w [...] nie wykorzystał środka dowodowego, o którym mowa w art. 85 k.p.a., to należy uznać, że nie widział potrzeby jego zastosowania w toku prowadzonego postępowania.

Co do rozprawy administracyjnej analiza akt sprawy nie wykazała, aby w toku prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania zaistniała którakolwiek z przesłanek, o których mowa w art. 89 k.p.a.

Nawiązując do zarzutu dokonywania przez organ pierwszej instancji czynności procesowych po dacie wyznaczonej dla stron i społeczeństwa do wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, GDOŚ podkreślił, iż tego rodzaju zarzut mógłby mieć znaczenie w sytuacji, gdyby skarżący wykazali w złożonych środkach zaskarżenia, w jaki sposób zarzucane uchybienie uniemożliwiło im dokonanie konkretnych czynności procesowych. W przedmiotowej sprawie odwołujący nie wykazali, aby naruszenie, o którym mowa powyżej mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik postępowania. Co więcej skarżący nie wykazali, jakich dowodów lub czynności nie mogli w związku z tym podjąć.

Jako bezzasadny uznano zarzut dotyczący fikcyjności przeprowadzonej w raporcie analizy wariantowej. Mianowicie dokumentacja projektowa dla przedmiotowego zbiornika przed przeprowadzeniem procedury oceny oddziaływania na środowisko nie jest wymagana. Zgodnie z dyspozycją art. 74 ust. 1 o.o.ś. głównym dokumentem zawierającym informacje na temat planowanego przedsięwzięcia jest raport. W dokumencie tym zostały opisane warianty, na które wskazuje art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o.o.ś. tj. wariant proponowany przez wnioskodawcę, wariant alternatywny oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Ocena dokumentacji projektowej oraz operatu wodnoprawnego nie mogła mieć miejsca w toku postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, gdyż działania te wykraczają poza zakres tego postępowania i nie leżą w gestii organu ochrony środowiska.

Ponadto skonkretyzowane w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach warunki, pod którymi dopuszczalna jest realizacja zamierzonej inwestycji, nie przesądzają jeszcze o jej faktycznej realizacji. Dopiero na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego tj. w postępowaniu w sprawie wydania decyzji inwestycyjnej, następuje materializacja warunków określonych w decyzji środowiskowej.

W kwestii istniejących stawów to oddalone są one od planowanego zbiornika o ok. 243 m. Charakter przedsięwzięcia, jakim jest planowany suchy zbiornik z czasowym retencjonowaniem wody w okresie przejścia fali powodziowej (ok. 3-5 dni) nie wpłynie negatywnie na owe zrenaturalizowane stawy.

Całość fauny i flory została zinwentaryzowana, zarówno na terenie inwestycji, jak i na obszarach, które rozpoznano jako tereny mogące podlegać wpływom inwestycji, w tym z uwzględnieniem oddziaływań skumulowanych. Badaniami objęto również pozostałe odcinki rzeki, gdzie wystąpią zmiany przepływów i stanów wód w okresach powodziowych, a także tereny lokalizacji pozostałych zbiorników w zlewni, przyjmując, że mogą tam wystąpić oddziaływania skumulowane. W trakcie inwentaryzacji nie stwierdzono wskazanych przez odwołujących gatunków płazów, jednakże stwierdzono innych przedstawicieli batrachofauny. Przy formułowaniu zapisów decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. organ pierwszej instancji uwzględnił możliwe oddziaływanie na zinwentaryzowane gatunki płazów.

W kwestii działań kompensujących GDOŚ nie podzielił postulatu odwołujących, iż w ramach działań kompensujących powinny zostać zastosowane rozwiązania, które będą miały za zadanie udrożnienie zlewni rzeki [...], przywracając jej ciągłość morfologiczną dla organizmów wodnych, w tym dla ichtiofauny. W ramach planowanego przedsięwzięcia muszą zostać zastosowane takie rozwiązania technologiczne, które nie spowodują dodatkowych barier i nie utrudnią w większym stopniu możliwości migracji zwierząt wzdłuż doliny rzecznej.

W przypadku podnoszonego w odwołaniu pstrąga potokowego i troci wędrownej organ drugiej instancji zaznaczył, iż w trakcie inwentaryzacji przeprowadzonej w czerwcu 2016 r. nie stwierdzono występowania żadnego z tych gatunków. Skarżący wskazują, iż według użytkowania rybackiego w 2011 r. pstrąg potokowy występował licznie. Jednakże w czasie elektropołowów, wykonanych na zlecenie inwestora w 2016 r. nie odnaleziono ani jednego osobnika pstrąga potokowego, bądź troci wędrownej.

Odnosząc się do zarzutu braku celowości utworzenia wyrobiska stale wypełnionego wodą w czaszy suchego zbiornika, organ wyjaśnił, iż zostało ono zaprojektowane w miejscu pozyskania gruntu na budowę zapory czołowej, w celu zagospodarowania powstałego nieużytku. W nawiązaniu do kwestii potraktowania projektowanego wyrobiska jako odrębnego przedsięwzięcia, niepowiązanego funkcjonalnie z projektowanym zbiornikiem suchym i wynikającym z tego brakiem właściwości RDOŚ w [...] to GDOŚ zwrócił uwagę, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2012 r. inwestor zwrócił się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W raporcie wnioskodawca wskazał, że projekt polegający na budowie suchego zbiornika przeciwpowodziowego obejmie swym zakresem m.in. wykonanie robót ziemnych związanych z usunięciem gruntu z kopanej części zbiornika i uformowaniem oraz zagospodarowaniem w formie powierzchni trawiastych zapory zbiornika, jak również zagospodarowaniem części kopanej zbiornika z budową urządzenia do odprowadzania nadmiaru wody. Jeśli zatem przedsięwzięcie wskazane we wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach składa się z kilku zamierzeń budowlanych, nie jest uzasadnione ograniczanie rozpoznania sprawy jedynie do przedsięwzięcia głównego, pozostawiając tym samym właściwą analizę przedsięwzięć towarzyszących indywidualnie prowadzonym postępowaniom w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań. Celem realizowanego projektu jest zapewnienie ochrony przeciwpowodziowej miastu [...] położonemu poniżej projektowanej zapory, poprzez piętrzenie i retencjonowanie wód wezbraniowych rzeki [...]. Aby możliwe było wypełnienie założonych celów, konieczna jest budowa zapory czołowej zbiornika. W związku z powyższym uzasadnione jest objęcie jedną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach i przeprowadzenie jednej oceny oddziaływania na środowisko dla wszystkich zamierzeń budowlanych składających się na planowaną do realizacji inwestycję.

Zajmując stanowisko w zakresie zarzutu naruszenie art. 37 o.o.ś., poprzez niewzięcie pod uwagę i nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji uwag i wniosków zgłoszonych przez społeczeństwo, organ stwierdził, że konieczne jest odwołanie się do treści decyzji RDOŚ. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia z dnia [...] stycznia 2015 r., na stronach 30-50, organ pierwszej instancji ustosunkował się do uwag i wniosków wniesionych przez przedstawicieli społeczeństwa. Fakt, iż wniesione postulaty nie zostały uwzględnione zgodnie z intencją skarżących, nie jest przesłanką do stwierdzenia nieprawidłowości postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Zdaniem organu argumentację odwołujących przemawiającą za budową zbiornika mokrego należało uznać za jednostronną, gdyż opiera się ona wyłącznie na przesłankach ekonomicznych i gospodarczych, całkowicie pomijając wpływ tego przedsięwzięcia na środowisko przyrodnicze (zwłaszcza na elementy fizykochemiczne wód powodujące trwałe przekształcenie biocenoz). Ponadto organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest związany wnioskiem inwestora i nie może dokonywać zmiany wariantu wskazanego do realizacji bez uzasadnionych ku temu powodów oraz zgody wnioskodawcy. Przeprowadzona analiza wykazała, iż najkorzystniejszym dla środowiska w ujęciu całościowym, a jednocześnie preferowanym przez inwestora, jest wariant polegający na budowie suchego zbiornika o powierzchni zalewu ok. 58 ha.

Organ podkreślił, że postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ma dostarczyć podejmującemu decyzję organowi informacji, czy ingerencja inwestycji w środowisko została zaplanowana w sposób optymalny i czy korzyści wynikające z jej realizacji rekompensują straty w środowisku, jakie zwykle są niemożliwe do uniknięcia. Natomiast nie jest rolą organu ochrony środowiska analiza zasadności realizacji planowanego przedsięwzięcia i ocena zasadności podjęcia inwestycji, funkcjonalności i prawidłowości przyjętych przez inwestora założeń projektowych.

Wskazano dalej, że zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy o.o.ś. właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Nie dotyczy to decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydawanej dla drogi publicznej, dla linii kolejowej, dla przedsięwzięć [...], dla przedsięwzięć wymagających koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż kopalin, dla inwestycji w zakresie terminalu, dla inwestycji związanych z regionalnymi sieciami szerokopasmowymi, dla budowli przeciwpowodziowych realizowanych na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych, dla inwestycji w zakresie budowy obiektów energetyki jądrowej lub inwestycji towarzyszących oraz dla strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej realizowanej na podstawie ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych. W analizowanej sprawie przedmiotowa inwestycja będzie realizowana w trybie ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych, a zatem zgodność z planem miejscowym nie jest wymagana.

Obliczenia hydrologiczne i hydrauliczne, na których oparto raport o.o.ś., jak również obliczenia dotyczące skuteczności redukcji fali powodziowej na terenie miasta [...], zakładają wspólne funkcjonowanie zbiorników "[...]" na rzece [...], "[...] - [...]" na potoku [...], "[...] - [...]" na cieku bez nazwy oraz zbiornika "[...] -[...]" na potoku [...], stanowiącym lewobrzeżny dopływ rzeki [...]. Inwestor wyjaśnił, że wspólne funkcjonowanie zbiorników w całej zlewni rzeki [...] przedstawiono w opracowanej w 2008 r. "Koncepcji programowo - przestrzennej ochrony przed powodzią zlewni rzeki [...] wraz z dopływami na terenie gmin: [...], [...], [...], [...], [...], [...] woj. [...]". Zgodnie z tą Koncepcją na terenie gminy [...] przewidywano budowę 4 zbiorników: "[...]" na rzece [...], "[...] - [...]" na rzece [...], "[...]" na cieku bez nazwy oraz "[...] - [...]" na cieku [...]. W związku z wdrażaniem do prawa krajowego postanowień Dyrektywy Powodziowej niezbędnym stało się dokonanie wielokryterialnej oceny zasadności realizacji wszystkich planowanych inwestycji przeciwpowodziowych, dlatego też w grudniu 2013 r. [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] zlecił opracowanie "Analizy programu inwestycyjnego w zlewni [...]". Opracowanie to zostało wykonane zgodnie ze standardami RZGW w [...] obowiązującymi w całym regionie wodnym [...]. Autorzy "Analizy programu inwestycyjnego w zlewni [...]", w oparciu o numeryczny model terenu zbudowali tzw. modele hydrauliczne stref zalewowych, które pozwoliły na wykonanie dokładnej symulacji przejścia fali powodziowej i wyznaczenie stref zalewowych. Na tej podstawie zostały przeanalizowane dotychczas brane pod uwagę rozwiązania techniczne, w tym m.in. wynikające z ww. Koncepcji. Aktualizacja obliczeń hydrologicznych została przedstawiona w Raporcie z wykonanych prac, gdzie przeanalizowano łącznie 6 alternatywnych wariantów. Jako wariant preferowany został wskazany wariant zbiornik suchy "[...]" oraz trzy dodatkowe suche zbiorniki na dopływach rzeki [...].

W myśl art. 77 ust. 1 pkt 2 ustawy o.o.ś. właściwy organ ochrony środowiska zasięga opinii organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3 i 10-19 ww. ustawy. W przedmiotowej sprawie RDOŚ w [...] wystąpił o zaopiniowanie przedmiotowego przedsięwzięcia do Powiatowego Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej pozytywnie zaopiniował pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych planowaną inwestycję (opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...]). Zalecono m.in. aby po przejściu fali powodziowej, zostały przeprowadzone kontrole stanu zbiornika pod względem technicznym i sanitarnym.

Organ przypominając zarzut, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wydał opinię z dnia [...] sierpnia 2014 r. na podstawie niepełnego materiału dowodowego, tj. bez uwzględnienia uzupełnienia raportu o.o.ś., które wpłynęło do RDOŚ w [...] w dniu [...] sierpnia 2014 r. - uznał go jednocześnie za bezzasadny. Otóż pismem z dnia [...] lipca 2014 r., inwestor przedłożył organowi pierwszej instancji dwa egzemplarze opinii na temat możliwości migracji ryb przez sekcję przelewowo-upustową zapory czołowej projektowanego suchego zbiornika w miejscowości [...] na rzece [...] sporządzonej przez dr P. O.. Organ inspekcji sanitarnej wydał opinię w przedmiotowej sprawie w dniu [...] lipca 2014 r. Pismem z dnia [...] października 2014 r., RDOŚ w [...] przekazał z kolei ww. opinię przyrodniczą organowi inspekcji sanitarnej w celu ewentualnego ustosunkowania się do jej treści. W odpowiedzi pismem z dnia [...] listopada 2014 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wskazał, że nie będzie odnosił się do treści przekazanego opracowania, gdyż dotyczy ono kwestii związanych z ochroną przyrody, pozostających poza kompetencjami inspekcji sanitarnej.

Odnosząc się do zarzutu niezgodności projektowanego zbiornika suchego z zapisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie, to kwestia ta wykracza poza zagadnienia procedury ocen oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Kompetencje w zakresie weryfikacji prawidłowości przyjętych w projekcie rozwiązań technicznych leżą w gestii organu architektoniczno-budowlanego oraz nadzoru budowlanego i winny być weryfikowane na etapie postępowania w sprawie wydania decyzji inwestycyjnej, w przedmiotowej sprawie decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji.

Podniesiony przez skarżących zarzut dotyczący braku zbadania zgodności przyjętych rozwiązań technicznych planowanego zbiornika suchego na rzece [...] w stosunku do zapisów rozporządzenia nr [...] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie warunków korzystania z wód regionu [...], GDOŚ ocenił jako bezzasadny. W toku postępowania RDOŚ w [...] pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. wezwał inwestora do odniesienia się do warunków korzystania z wód regionu [...] określonych w ww. rozporządzeniu. W uzupełnieniu nr 2 przedłożonym przez inwestora przy piśmie z dnia [...] maja 2014 r., na stronach 27-28 zostało przeanalizowane zagadnienie, o którym mowa powyżej. Jak wynika z analizy przedłożonego materiału planowany suchy zbiornik [...] nie będzie wpływał na ciągłość morfologiczną cieku i zapewniona zostanie możliwość migracji ryb przy przepływie średnim niskim (SNQ), jak również nie stwierdzono wpływu na zachowanie dobrego stanu jednolitych części wód potoku [...].

Nawiązując do zarzutu dotyczącego braku w aktach sprawy ujednoliconej wersji raportu, GDOŚ wyjaśnił, że w przepisach ustawy o.o.ś., w tym w art. 66 określającym normatywną zawartość raportu, nie ma podstawy prawnej do żądania od inwestora przedłożenia w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań ujednoliconej wersji raportu.

Odpowiadając na zarzut dotyczący nieprawidłowego ustalenia przez organ pierwszej instancji kręgu stron postępowania organ wyjaśnił, że ustalenie katalogu stron postępowania odbywa się na zasadach ogólnych określonych w k.p.a. W postępowaniach w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach krąg stron postępowania ustala się w oparciu o analizę zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, określonego w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, a podmiot będący właścicielem, współwłaścicielem, czy też użytkownikiem wieczystym nieruchomości, na których będzie realizowane przedsięwzięcie, które będą graniczyły z nim lub pozostawały w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, posiadać będzie przymiot strony postępowania.

W niniejszej sprawie RDOŚ ustalił krąg stron na podstawie zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji, określonym w dokumentacji sprawy. Liczba stron w przedmiotowym postępowaniu przekroczyła 20, zatem zgodnie z art. 74 ust. 3 ustawy o.o.ś., organ pierwszej instancji informował strony o poszczególnych etapach prowadzonego postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w trybie art. 49 k.p.a.

Nawiązując do zarzutu zdawkowego potraktowania kwestii konfliktów społecznych związanych z realizacją przedmiotowego przedsięwzięcia, organ uznał go za bezzasadny. Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez RDOŚ w [...] i podkreślił, że w przypadku tak złożonych i rozległych obszarowo inwestycji, do których zalicza się suchy zbiornik przeciwpowodziowy "[...]", występują i będą występować odmienne opinie. Podłożem różnych zdań jest sama idea zabezpieczenia przeciwpowodziowego za pomocą polderów, która polega na zapewnieniu ochrony ośrodkom miejskim zlokalizowanym w dolnych partiach zlewni poprzez wybudowanie infrastruktury przeciwpowodziowej (polderów) na obszarach usytuowanych powyżej. Powoduje to, że właściciele nieruchomości, na których mają być wykonane budowle przeciwpowodziowe oraz miejscowości położonych powyżej zbiornika nie są zainteresowani tymi inwestycjami bądź też wyrażają dezaprobatę dla ich realizacji. Opisana powyżej sytuacja znajduje odzwierciedlenie w przedmiotowej sprawie, gdyż przeciwko realizacji przedmiotowej inwestycji wypowiadają się osoby, które mają nieruchomości, na których ma być zrealizowana przedmiotowa inwestycja lub zamieszkujące miejscowości położone powyżej planowanego zbiornika. Natomiast głosy aprobaty dla przedmiotowej inwestycji pochodzą od mieszkańców [...], jak i lokalnych władz samorządowych.

Co do wyboru wariantu przedsięwzięcia optymalnego z punktu widzenia wymagań ochrony środowiska, to przeprowadzona analiza wykazała, iż zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju wybrany do realizacji wariant (tj. zbiornik suchy) nie tylko cechuje najmniejsza ingerencja w środowisko naturalne, ale również niższe, aniżeli w przypadku pozostałych rozpatrywanych wariantów, koszty realizacji. Przy wyborze wariantu wskazanego do realizacji bierze się pod uwagę jego całościowe oddziaływanie na poszczególne komponenty środowiska oraz uwzględnia się aspekty techniczne, ekonomiczne i społeczne. Natomiast jego wybór nie może być zdeterminowany oddziaływaniem jedynie na wybrane komponenty.

Odnosząc się do zarzutu braku kwalifikacji autora raportu do sporządzenia tego rodzaju dokumentu wyjaśniono, iż zgodnie z ustawą o.o.ś. oraz orzecznictwem sądowym od osoby sporządzającej raport wymaga się jedynie wiedzy specjalistycznej z dziedziny, z którą planowane przedsięwzięcie się wiąże. Nie oznacza to jednak, że musi być ona biegłym w rozumieniu przepisów k.p.a.

Skarżący zarzucają organowi pierwszej instancji brak dokonania własnych ustaleń faktycznych i oparcie wydanego rozstrzygnięcia wyłącznie na dokumentach i wyjaśnieniach przedłożonych przez inwestora. Odpowiadając na podniesiony zarzut wskazano, że kluczowym dowodem był raport sporządzony przez inwestora. W trakcie procedury zakończonej wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ w [...], mając na uwadze dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, pismami z dnia [...] marca 2013 r. oraz [...] stycznia 2014 r., wezwał inwestora do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia raportu we wskazanym zakresie. W odpowiedzi inwestor przedłożył stosowne materiały. Organ pierwszej instancji wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z przedmiotową sprawą. Organ pierwszej instancji uznając zasadność wyjaśnień przedstawionych przez inwestora, zarówno w raporcie o.o.ś. wraz z aneksami, jak i w składanych pismach procesowych, miał prawo oprzeć na nich wydaną w dniu [...] stycznia 2015 r. decyzję, jak również posługiwać się nimi przy odpieraniu zarzutów podnoszonych przez strony.

Odpowiadając na zarzut dotyczący nieprawidłowości w treści skierowanego do stron obwieszczenia RDOŚ w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz skierowanego do społeczeństwa obwieszczenia z dnia [...] stycznia 2015 r., to istnieje różnica w zawiadamianiu stron i społeczeństwa o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ustawodawca przewidział możliwość skorzystania z instytucji uregulowanej w art. 49 k.p.a. w sytuacji, gdy liczba stron postępowania przekracza 20. Wskazana powyżej możliwość wynika wprost z dyspozycji art. 74 ust. 3 ustawy o.o.ś., zgodnie z którym jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, to w myśl art. 49 k.p.a. strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłoszenia, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. W przedmiotowej sprawie liczba stron przekracza 20, zatem znalazły zastosowanie przepisy, o których mowa powyżej.

Obwieszczeniem z dnia [...] stycznia 2015 r. RDOŚ w [...], działając na podstawie art. 74 ust. 3 ustawy o.o.ś. oraz art. 49 k.p.a. zawiadomił strony postępowania o wydaniu w dniu [...] stycznia 2015 r. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia. W ww. obwieszczeniu organ pierwszej instancji wskazał także, że od dnia [...] stycznia 2015 r. do dnia [...] lutego 2015 r. strony mogą zapoznać się z ww. decyzją w siedzibie RDOŚ w [...], jak również poinformował strony o prawie odwołania się.

Jeśli chodzi natomiast o sposób poinformowania społeczeństwa o wydanej przez organ decyzji mającej wpływ na środowisko, konieczne jest odwołanie się do treści art. 85 ust. 3 ustawy o.o.ś., który wskazuje, że organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach podaje do publicznej wiadomości informacje o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią, dokumentacją sprawy, w tym z uzgodnieniem dokonanym z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz opinią organu inspektora sanitarnego. A zatem obwieszczenie to realizuje cel informowania społeczeństwa o wydanych przez organ decyzjach o środowiskowych uwarunkowaniach, ale nie jest jednak tożsame z zastosowaniem trybu zawiadomienia stron z art. 49 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 ustawy o.o.ś.

Odwołujący podnoszą zarzut braku uzasadnienia decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. przemawiającego za odstąpieniem od obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny na etapie uzyskiwania decyzji realizacyjnej dla przedmiotowego zbiornika. GDOŚ przyznał tu rację odwołującym. Mianowicie RDOŚ w [...] dopełnił jedynie częściowego obowiązku w zakresie zajęcia stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy o.o.ś. W pkt. IV osnowy decyzji organ zawarł stanowisko w przedmiocie braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji, jednak wbrew obowiązkowi wskazanemu w art. 85 ust. 2 pkt 1c ustawy o.o.ś., nie uzasadnił stanowiska. W ocenie organu odwoławczego zaistniałego naruszenia nie sposób jednak kwalifikować jako mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż jak wynika z ustaleń poczynionych przez tutejszy organ na etapie postępowania drugoinstancyjnego w analizowanej sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za potrzebą przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego na etapie postępowania pierwszo-, jak i drugoinstancyjnego jednoznacznie wskazuje, iż posiadane na etapie postępowania materiały pozwoliły wystarczająco ocenić oddziaływanie planowanego zbiornika suchego [...] na poszczególne komponenty środowiska i w konsekwencji nałożyć na inwestora odpowiednie działania minimalizujące.

GDOŚ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o.o.ś. raport winien zawierać: opis wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru, jak również w myśl pkt. 6 i 7 ww. artykułu, powinien określać przewidywane oddziaływanie analizowanych wariantów na środowisko oraz uzasadniać proponowany przez wnioskodawcę wariant, ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko, w szczególności na komponenty wymienione w lit. a-f ww. pkt 7. Jak wynika z dokumentacji sprawy, jako rozwiązanie preferowane przez wnioskodawcę do realizacji został wskazany wariant polegający na budowie suchego zbiornika przeciwpowodziowego [...] na rzece [...], natomiast jako jeden z wariantów alternatywnych został wskazany wariant polegający na budowie zbiornika retencyjnego [...] na rzece [...]. Analiza dokumentacji wykazała, że raport o.o.ś. zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5, 6 i 7 ustawy o.o.ś., w tym także przewidywane oddziaływanie wariantu alternatywnego polegającego na budowie zbiornika retencyjnego na środowisko. Podkreślenia wymaga, że w art. 66 ustawy o.o.ś. ustawodawca nie wymienił, jako elementu raportu, przeprowadzenia analizy w zakresie rezygnacji z wariantu alternatywnego na rzecz wariantu preferowanego. W dokumencie tym ma się natomiast znaleźć analiza w zakresie uzasadnienia proponowanego przez wnioskodawcę wariantu wraz ze wskazaniem jego oddziaływania na poszczególne komponenty środowiska, co znalazło odzwierciedlenie w treści zgromadzonej w przedmiotowej sprawie dokumentacji.

Skargi na powyższą decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2016 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. D., Towarzystwo [...] z siedzibą w [...], [...] Fundacja [...] oraz M. K..

Skarga E. D. wnosi o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odmowę wydania decyzji środowiskowej. Zarzuca naruszenie szeregu przepisów prawa, a to:

- naruszenie art. 62 ust. 2 o.o.ś. poprzez nieuwzględnienie wpływu planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 przy uwzględnieniu skumulowanego oddziaływania planowanego zbiornika z innymi przedsięwzięciami,

- naruszenie art. 85 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ oględzin, zgodnie z wnioskiem stron,

- nieprzeprowadzenie w toku postępowania dowodu z projektu budowlanego i wykonawczego planowanego zbiornika,

- brak wskazania rozwiązań technologicznych, stanowiących uzupełnienie obowiązku inwestora polegającego na prowadzeniu działań kompensujących, prowadzących do udrożnienia rzeki [...], skutkujących przywróceniem jej ciągłości morfologicznej dla organizmów wodnych,

- wadliwe zinwentaryzowanie fauny i flory przez inwestora, a w konsekwencji oparcie się przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji na dokumentacji sporządzonej w sposób niepełny i nieprawidłowy,

- brak jednolitej wersji raportu oddziaływania na środowisko,

- niedokonanie przez organy I i II instancji w sposób właściwy ustalenia kręgu stron postępowania,

- brak zajęcia stanowiska oraz udzielenia odpowiedzi organów I i II instancji na pisma i wnioski stron postępowania oraz społeczeństwa zgłaszane w toku postępowania oraz uznanie wszystkich złożonych przez strony pism i wniosków za bezzasadne,

- dokonywanie przez organy I i II instancji ustaleń dowodowych z naruszeniem przepisów o.o.ś., w tym przeprowadzania czynności dowodowych po dacie wyznaczonej jako termin do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem,

- nienałożenie na inwestora obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko na etapie uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji,

- bezpodstawne uznanie za uczestnika postępowania, który reprezentuje społeczność lokalną, podmiotu Stowarzyszenie [...] "[...]" w [...],

- naruszenie przepisów o właściwości rzeczowej.

W uzasadnieniu skarżąca E. D. rozwija powyższe zarzuty.

Zdaniem skarżącej GDOŚ błędnie wyszedł z założenia, mając wiedzę o planowanych kolejnych zbiornikach w zlewni rzeki [...], że kwestię współoddziaływania na środowisko można pominąć, gdyż ze względu na "zasadę pierwszeństwa" dalsze inwestycje będą musiały uwzględniać wpływ zbiornika przeciwpowodziowego [...]. Brak przewidywania w tej kwestii oraz nadmierna i nieuzasadniona ekspansywność inwestycji zakładająca wykorzystanie norm oddziaływania, może doprowadzić do ograniczenia lub wręcz wyłączenia możliwości realizacji dalszych planowanych i niezbędnych inwestycji. Niezależnie od powyższych organ wyłącznie ocenił kwestię oddziaływania w odniesieniu do inwestycji tożsamych, tj. innych zbiorników w zlewni rzeki [...], tymczasem analiza powinna mieć o wiele szersze spektrum i brać pod uwagę wszelkie przedsięwzięcia oddziaływujące, zarówno istniejące, jak i planowane.

Dalej podkreśla, że konieczne jest przeprowadzenie dowodu z projektu budowlanego i wykonawczego zbiornika na okoliczność ich treści, a w szczególności daty powstania tych dokumentów oraz ich doręczenia odwołującej się stronie. GDOŚ w uzasadnieniu swojego stanowiska przyjął, że nawet jeśli inwestor w przedłożonym raporcie odniósł się do raportu wodnoprawnego lub projektu budowlanego, to opracowania te nie są dokumentami zatwierdzonymi i po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach konieczna może być ich modyfikacja. Tymczasem inwestor nie miał podstaw do opierania się na tych dokumentach już na etapie postępowania przed RDOŚ w [...], kwestia ta powinna podlegać weryfikacji, gwarantując autonomiczność raportu.

Co do oddziaływania planowanej inwestycji na zrenaturalizowane stawy skarżąca stoi na stanowisku, że co prawda organ poddał ocenie ryzyko zalania stawów, jednakże brak stosownej oceny co do możliwości ich osuszania na skutek budowy zbiornika.

Przechodząc do kwestii należytego zinwentaryzowania fauny i flory (str. 36 decyzji) na obszarze inwestycji oraz na obszarach, które rozpoznano jako tereny mogące podlegać wpływom inwestycji, w tym również w odniesieniu do oddziaływań skumulowanych, Skarżąca zwróciła uwagę, iż błędnie organ uznał, że uwzględnienie możliwego oddziaływania na gatunki zinwentaryzowane będzie jednocześnie wystarczające dla innych przedstawicieli batrachofauny.

W zakresie kwestii niedokonania przez organy I i II instancji w sposób właściwy ustalenia kręgu stron postępowania skarżąca zarzuca, iż organ ustalając krąg stron postępowania, oparł się jedynie na załączonych przez inwestora do raportu oddziaływania na środowisko z roku 2012 wypisach z ewidencji rejestru gruntów i budynków - wskazujących właścicieli działek. Okolicznością znaną organowi II instancji, był także fakt, iż potok [...] posiada tzw. rybackiego użytkownika - tj. Okręg [...] Polskiego Związku Wędkarskiego - który jest stroną umowy dzierżawy obwodu rybackiego utworzonego na tym cieku - o czym organ II instancji posiadał informacje.

Skarżąca twierdzi, że brak było podstaw prawnych do uznania Stowarzyszenia [...] "[...]" za stronę lub uczestnika postępowania.

Dalej wywodzi, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], jako organ I instancji, procedował po dacie zakreślonej w obwieszczeniu z dnia [...] sierpnia 2014 r. jako terminu do zapoznania się społeczeństwa z zebranymi w sprawie materiałami (w dniach: [...] sierpnia -[...] września 2014 r.).

Skarżąca postawiła także zarzut naruszenia przepisów o właściwości rzeczowej. Skarżąca twierdzi, że organ I instancji nie powinien w swojej decyzji łączyć dwóch osobnych przedsięwzięć budowlanych, a mianowicie pozyskania gruntu na cele budowlane oraz budowy suchego zbiornika przeciwpowodziowego na rzece [...].

Skarga Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Podstawowym zarzutem kierowanym przez Stowarzyszenie jest niezgodność inwestycji z obowiązującym prawem budowlanym. Oznacza to, że inwestor zlecił opracowanie raportu o oddziaływaniu na środowisko dla planowanej inwestycji, która narusza warunki techniczne określone dla tego typu budowli.

Mianowicie inwestycja wykazuje niezgodność przyjętych rozwiązań technicznych z obowiązującym rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 86, poz. 579). Zgodnie z zapisami niniejszego rozporządzenia i przedstawionymi parametrami dla projektowanego suchego zbiornika przeciwpowodziowego, taki zbiornik musi być wyposażony w minimum dwa upusty denne, tymczasem decyzja przewiduje jeden taki upust.

Dalej skarga zarzuca, że autorzy raportu podali nieprawdziwe informacje o występującej ichtiofaunie. Przyjęta została ocena stanu ichtiofauny na podstawie samych obserwacji przeprowadzonych w terenie, bez przeprowadzenia badań ichtiofaunistycznych z zastosowaniem elektropołowów. Organ odwoławczy wezwał inwestora do uzupełnienia wyników badań ichtiofaunistycznych i uzupełnienie przesłano, jednak w oparciu o wykonanie badań na tylko jednym stanowisku, co w przypadku zwierząt, które w swoim cyklu życiowym się przemieszczają należy uznać za niewystarczające.

Dalej skarżące Stowarzyszenie twierdzi, że przyjęte rozwiązania techniczne w stosunku do samej konstrukcji upustu dennego oraz wielkość wyznaczonego przepływu nienaruszalnego dla przekroju potoku [...] w miejscu planowanej budowy zapory czołowej suchego zbiornika przeciwpowodziowego są niezgodne z przepisami rozporządzenia nr [...] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego [...]. W szczególności z § 20, który wprowadza ograniczenie w zabudowie potoków górskich, poprzez zakaz stosowania rozwiązań opartych na przekrojach kołowych lub wielootworowych. Potok [...] jest natomiast potokiem górskim zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. 2001 Nr 115 poz. 1229). Tymczasem omawiana inwestycja zawiera niedozwolone rozwiązania dla konstrukcji upustu dennego o przekroju kołowym, w tym przypadku w postaci stalowej rury 0 = 1,2 m i długości 8,3 m, połączonej z pozostałą częścią upustu o długości 74 m.

Skarga [...] Fundacja [...] podnosi zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności norm zawartych w art. 7, 8, 9, 10, 11, 12, 75, 77, 85, 89, 107 § 3 k.p.a. oraz naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 66 ust. 1 pkt 5, 8 i 15 o.o.ś. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzuca się: dowolność i sprzeczność ustaleń dokonanych przez organ ze stanem faktycznym, naruszenie zasady bezstronności poprzez przyjęcie twierdzeń inwestora jako bezwzględnie prawdziwych. Skarga zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podnosi się, że decyzja została tak skonstruowana, że zmianie nie będzie musiał ulec projekt budowlany i wykonawczy planowanego przedsięwzięcia, który został wykonany na zlecenie inwestora już w 2012r. Ta okoliczność wskazuje na pozorność i fikcyjność postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Jego rezultatem jest uznanie wariantu zaproponowanego przez inwestora jako najkorzystniejszego dla środowiska.

Dalej – organ bezpodstawnie zrezygnował z nałożenia na inwestora obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny na środowisko – na etapie uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji.

Zarzucono nieprawidłowe wariantowanie inwestycji. Warianty były fikcyjne, bowiem jeszcze przed przystąpieniem do tej analizy powstał projekt budowlany i wykonawczy, który został następnie wskazany jako wariant najkorzystniejszy dla środowiska i jednocześnie wariant realizowany tj. suchy zbiornik. Zdaniem skarżącego przebieg postępowania administracyjnego, w tym oświadczenia inwestora zawarte w protokole z dnia [...] sierpnia 2014 r., świadczą o nieprzywiązywaniu wagi do wyników oceny oddziaływania na środowisko.

Dalej podano, że organ dokonywał czynności postępowania, na których oparł rozstrzygnięcie, już po terminie wskazanym dla stron i społeczeństwa na zapoznanie się ze zgromadzonymi w sprawie materiałami. W obwieszczeniu ustalono datę graniczną [...] sierpnia 2014r. na zapoznanie się z aktami, tymczasem RDOŚ dokonywał po tej dacie czynności, w tym gromadził dokumenty. Skarżący przywołał konkretnie pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] listopada 2014r.

Skarga M. K. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniesiono, że organ odwoławczy wydał decyzję pomimo nierozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi M. K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] w przedmiocie uznania, iż odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji zostało złożone po terminie.

Skarżący stawia dalej zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania w zakresie prowadzenia czynności dowodowych w pewnym okresie postępowania bez udziału lub z pominięciem części uczestników tj. M. K. oraz [...] Ochrony Środowiska "[...]".

Jako następny zarzut wskazano na nieprzeprowadzenie przez inwestora, pomimo wezwań ze strony organu odwoławczego - analizy tzw. oddziaływania skumulowanego planowanego przedsięwzięcia z pozostałymi inwestycjami przeciwpowodziowymi, realizowanymi w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia, w tym suchymi zbiornikami przeciwpowodziowymi na dopływach potoku [...].

Skarżący wskazuje, iż w toku postępowania prowadzonego przed organem II instancji ujawniono występowanie na terenie planowanego przedsięwzięcia innego składu gatunkowego ichtiofauny, niż to opisał inwestor w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przede wszystkim stwierdzono, iż w toku całego postępowania inwestor podawał inny skład gatunkowy ryb, w tym co najistotniejsze, gatunków chronionych (strzebla potokowa). Gatunek chroniony, stwierdzony na końcowym etapie postępowania, stanowi największą procentowo populację ryb, spośród rozpoznanych na podstawie elektropołowów.

Inwestor w toku postępowania trwającego łącznie kilkadziesiąt miesięcy przedłożył znaczne ilości dokumentów, które należy uznać za nieujednolicony raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organy pierwszej i drugiej instancji nie wyegzekwowały (pomimo znacznego okresu trwania postępowania) od inwestora sporządzenia ujednoliconej wersji raportu oddziaływania inwestycji na środowisko.

Zarzucono brak wiedzy i profesjonalizmu części autorów raportu.

W odpowiedzi na skargi Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi są bezzasadne, co skutkuje ich oddaleniem na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Stosownie do art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 o.o.ś. ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, jeżeli konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w przypadku, o którym mowa w art. 88 ust. 1. Z kolei stosownie do art. 72 ust. 1 pkt 18 o.o.ś. wydanie decyzji środowiskowej następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych. Oznacza to, że decyzja środowiskowa poprzedza postępowanie w sprawie wydania decyzji realizacyjnej. Potwierdza ten wymóg ust. 3 przewidujący, że decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1, czyli m.in. inwestycji polegającej na budowie budowli przeciwpowodziowej, którą bezspornie jest omawiany zbiornik suchy [...]. Co do zasady złożenie wniosku realizacyjnego następuje w terminie 6 lat od dnia, w którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stała się ostateczna, z zastrzeżeniem ust. 4 i 4b. Ostatnio przywołane ustępy nie zawierają sytuacji objętej niniejszym postępowaniem. Oznacza to, że inwestor jest uprawniony do złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę już w dniu następnym po dacie wydania decyzji środowiskowej przez organ II instancji. Nie ma konieczności oczekiwania na wydanie przez sąd wyroku rozpoznającego ewentualne skargi na decyzję środowiskową. Wynika to także z ogólnej reguły zawartej w art. 130 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a.

Jednocześnie nie ma potrzeby i konieczności przeprowadzania dowodu z projektu budowlanego i wykonawczego w postępowaniu środowiskowym. Projekt taki zawiera konkretne rozwiązania techniczne, które podlegają ocenie na następnym etapie inwestycyjnym tj. wydawaniu decyzji realizacyjnej. Inwestor oczywiście ze względu na specyfikę inwestycji może przygotować projekt budowalny jeszcze przed uzyskaniem decyzji środowiskowej niejako poglądowo i na własne ryzyko. Nie jest nim natomiast związany organ środowiskowy. Jeżeli bowiem wskutek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko okaże się, że inny wariant jest przewidywany dla tej inwestycji, inwestor będzie miał obowiązek czy to zmodyfikować projekt budowlany, czy przedłożyć nowy. Występuje odmienna zależność – mianowicie uzyskaną decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć do wniosku o wydanie decyzji realizacyjnej. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający decyzje realizacyjne (art. 86 o.o.ś.). Określone w decyzji środowiskowej warunki realizacji przedsięwzięcia nie mogą być na dalszych etapach procesu inwestycyjnego modyfikowane, zmieniane, wiążą organy wydające decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji. W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, według którego decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter sui generis "rozstrzygnięcia wstępnego" względem ewentualnego przyszłego zezwolenia na realizację konkretnego przedsięwzięcia i pełni ona względem niego w istocie funkcję prejudycjalną. Określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach "środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia" nie mogą być zatem na dalszych etapach procesu inwestycyjnego modyfikowane (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 września 2008 r., sygn. akt II OSK 821/08). W konsekwencji projekt budowlany, którym posługuje się inwestor musi zostać dostosowany do decyzji środowiskowej, nie zaś odwrotnie – jak twierdzi część ze skarżących, podnosząc zarzut pozorności i fikcyjności oceny oddziaływania.

Nie było także konieczności przeprowadzenia dowodu z oględzin. Podstawowym dowodem w niniejszym postępowaniu jest raport. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1858/13, jednym z najistotniejszych elementów tego postępowania jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W aspekcie procesowym raport jest dokumentem prywatnym a nie urzędowym, a zatem nie korzysta z domniemania zgodności jego treści ze stanem faktycznym. W konsekwencji zawarte w nim stwierdzenia dotyczące faktów czy analiz podlegają ocenie jak każdy dowód w sprawie - zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, obowiązującą w postępowaniu administracyjnym. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych. W szczególności organ powinien ustalić, czy opracowanie zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko oraz informacji identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych, a także społecznych. Obowiązkiem organu jest również weryfikacja materiałów stanowiących podstawę sporządzonego raportu. Ocena raportu powinna zmierzać do zidentyfikowania wszystkich potencjalnych zagrożeń środowiskowych związanych z realizacją planowanej inwestycji. Powyższe jest niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą być uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego. W tej sytuacji wszystkie niezbędne ustalenia i opisy zawarte zostały w raporcie i nie ma potrzeby przeprowadzania dodatkowego dowodu jakim są oględziny.

Co do jednolitej wersji raportu oczywiście pożądanym stanem byłoby przedłożenie ujednoliconej wersji, jednak taki wymóg nie wynika z żadnego przepisu. Ponadto w wielu kwestiach byłoby to niemożliwe technicznie. Reasumpcji wiedzy, faktów i ocen wynikających z treści raportu i jego uzupełnień dokonuje organ przeprowadzający ocenę oddziaływania, czego wynikiem są rozważania zawarte w uzasadnieniu.

Nie ma racji skarżąca E. D. twierdząc, że organ dokonując oceny przedsięwzięcia ocenia skumulowane jego oddziaływanie z przedsięwzięciami planowanymi, w tym wypadku trzema pozostałymi zbiornikami suchymi w zlewni rzeki [...]. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji brzmienie art. 66 o.o.ś. nie dawało jednoznacznej dyrektywy co do konieczności przeanalizowania łącznego oddziaływania planowanej inwestycji z już istniejącymi lub planowanymi przedsięwzięciami. Jedynie z treści art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b o.o.ś. wynikało, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące uwarunkowania: rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Wykładnia tego przepisu nakazuje zbadanie i ewentualne uwzględnienie kumulacji omawianej inwestycji z przedsięwzięciami już istniejącymi. Tymczasem owe trzy zbiorniki suche znajdują się dopiero w sferze planów.

Takie stanowisko Sądu uzasadnione jest także w świetle zmiany art. 66 o.o.ś. wprowadzonej ustawą z dnia 9 października 2015r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r, poz. 1936) - z dniem 1 stycznia 2017r. Otóż ustawodawca wprowadził wyraźny wymóg, aby raport zawierał informacje na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. Obecnie przepis definiuje przedsięwzięcie planowane jako takie, co do którego wydano decyzję środowiskową. Tymczasem nie wynika z akt, aby planowane trzy zbiorniki uzyskały akceptację organu ochrony środowiska w formie decyzji środowiskowej, nawet gdyby przyjąć szeroką wykładnię art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b o.o.ś. tj. uwzględnia się kumulację planowanych, nie zaś już funkcjonujących przedsięwzięć.

W kwestii braku należytego zinwentaryzowania fauny i flory to należy stwierdzić, że są to twierdzenia skarżącej E. D., które nie mogą podlegać weryfikacji w postępowaniu przed sądem. Sąd administracyjny bowiem co do zasady nie prowadzi postępowania dowodowego (art. 106 § 3 p.p.s.a.) i przy tym nie posiada specjalistycznej wiedzy zarezerwowanej dla osób sporządzających raport. Przy czym należy zwrócić uwagę, że w zaskarżonej decyzji zarzut ten został szeroko omówiony na str. 43. Otóż organ potwierdził, że informacje dotyczące gadów, płazów i owadów zostały przedstawione w uzupełnieniu raportu z grudnia 2013r. Jeżeli strona uważa, że uzupełnienie to zawiera błędy merytoryczne, metodologiczne czy innego rodzaju uchybienia mogła na etapie postępowania administracyjnego przedłożyć kontrraport lub inny dokument merytoryczny. Twierdzenia strony nie mogą bowiem pozostawać gołosłowne i ograniczone jedynie do negacji ustaleń organu.

Tożsame uwagi dotyczą danych ilościowych dotyczących populacji chronionych gatunków ryb. Na str. 57-58 zaskarżonej decyzji organ uznał, że w świetle analizy wyników inwentaryzacji ichtiofauny w rzece [...] przeprowadzonej przez inwestora w czerwcu 2016r przy zastosowaniu metody elektropołowów, nie występują na analizowanym odcinku rzeki chronione gatunki ryb, które wskazują skarżący.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 37 o.o.ś. należy w ślad za organem powtórzyć fragment uzasadnienia zawarty na str. 47 zaskarżonej decyzji. Otóż GDOŚ podzielił rozważania w tym zakresie organu I instancji i stwierdził, że RDOŚ ustosunkował się do uwag i wniosków wniesionych w trakcie postępowania z udziałem społeczeństwa. Wymóg ustosunkowania nie jest tożsamy z uwzględnieniem tych uwag. Po analizie akt administracyjnych Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że postulaty społeczeństwa zostały przeanalizowane w toku postępowania, co znalazło wyraz w decyzji organu I instancji.

Jako bezzasadny Sąd uznał zarzut prowadzenia postępowania dowodowego po dacie wyznaczonej jako termin do zapoznania się z aktami. Przy czym należy przyznać rację skarżącym, że w obwieszczeniu o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji przez organ I instancji z dnia [...] sierpnia 2014r., zakreślono ten termin do [...] września 2014 r. Tymczasem po tej dacie RDOŚ jeszcze podejmował czynności dowodowe, choćby uzyskał stanowisko Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] zawarte w piśmie z dnia [...] listopada 2014r. Trafny zatem okazał się zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Przepis art. 10 § 1 K.p.a. brzmi następująco: "Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.". Zdaniem jednak Sądu uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

W orzecznictwie sądowym istnieje ugruntowany pogląd, iż zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej taki zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy (tak m.in. wyrok NSA z 2 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 575/10, wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1279/09). Tym samym podniesienie tylko zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. samo w sobie nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Ponadto strona miała możliwość podniesienia ewentualnych zarzutów i uwag co do przeprowadzonych dowodów po dacie [...] września 2014r., w toku postępowania odwoławczego.

Zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 4 o.o.ś. w decyzji wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko organ przedstawia stanowisko w sprawie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18, czyli w niniejszej sprawie w trakcie postępowania o wydanie decyzji o realizacji zbiornika wodnego. Z kolei stosownie do art. 85 ust. 2 pkt 1c) o.o.ś. uzasadnienie decyzji środowiskowej przewiduje obligatoryjne wyjaśnienie jakie względy przemawiały za ponowną oceną oddziaływania czy też odstąpieniem od takiej oceny. Organ odwoławczy przyznał rację odwołującym, że RDOŚ nie wyjaśnił w uzasadnieniu motywów odstąpienia od przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania. GDOŚ działając jako organ merytoryczny i w ramach dwuinstancyjności (organ odwoławczy rozpoznaje sprawę w jej całokształcie, a nie tylko w aspekcie zarzutów odwołania) stwierdził, że nie występują okoliczności przemawiające za potrzebą przeprowadzenia ponownej oceny. Posiadane bowiem materiały pozwoliły wystarczająco ocenić oddziaływanie planowanego zbiornika suchego [...] na poszczególne komponenty środowiska i nałożyć na inwestora odpowiednie działania minimalizujące (str. 79 decyzji GDOŚ). Takie uzasadnienie należy uznać za ogólnikowe, niemniej daje ono co do zasady odpowiedź na zagadnienie braku ponownej oceny. Tym samym organ odwoławczy konwalidował uchybienie przepisowi prawa materialnego tj. art. 85 ust. 2 pkt 1c) o.o.ś. bowiem zawarł stanowisko z jakiego powodu odstąpiono od ponownej oceny. Co do naruszenia natomiast art. 107 § 3 k.p.a. w tym zakresie to skarżący nie wykazali w skardze, że wadliwość uzasadnienia w tej części, naruszając art. 107 § 3 k.p.a., była tego rodzaju, że mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a.).

Sąd nie dopatrzył się, aby w ocenianym postępowaniu został ustalony wadliwie krąg stron postępowania. Pojęcie strony postępowania administracyjnego określa, co do zasady przepis art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z uwagi na brak regulacji szczególnej, przepis ten znajduje zastosowanie także przy ustalaniu stron postępowania w sprawie o wydanie decyzji środowiskowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podkreśla się, że pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być w zasadzie wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Powyższe reguły - w braku unormowań szczególnych - stosuje się także przy ustalaniu kręgu stron postępowania w sprawach środowiskowych.

Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie, w myśl którego dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - innych, niż wnioskodawca konieczne jest ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko, przy czym nie chodzi o każde oddziaływanie, ale tylko takie, które przekracza określone normy (por. K. Gruszecki, Komentarz do art. 73 u.u.i.ś., LEX/el. 2013, uw. 4). Stroną analizowanego postępowania jest więc właściciel (ewentualnie także inny podmiot mający prawo rzeczowe do nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z 15 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 108/12). Zasięg tego oddziaływania ustalany jest zasadniczo w oparciu o dane wynikające z raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (wyrok NSA z 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2064/12).

Z raportu nie wynika, aby Polski Związek Wędkarski Okręg [...] był właścicielem lub użytkownikiem nieruchomości pozostających w oddziaływaniu tej inwestycji. Jest natomiast tzw. rybackim użytkownikiem z tytułu dzierżawy obwodu rybackiego. W świetle o.o.ś. taki obligacyjny status nie pozwala na przyznanie temu podmiotowi przymiotu strony, w przeciwieństwie do postępowania prowadzonego w oparciu o art. 122 i nast. ustawy Prawo wodne. Otóż szczególna norma zawarta w art. 127 ust. 7 pkt 6) powołanej ustawy pozwala na przyznanie statusu strony podmiotowi uprawnionemu do rybactwa - w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. W tym wypadku natomiast prowadzone jest postępowanie na podstawie o.o.ś.

W kwestii uznania Stowarzyszenia [...] "[...]" w [...] za uczestnika postępowania Sąd zwraca uwagę, że skarżący mogą wywodzić te okoliczności, które mieszczą się w granicach ich interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.. Poza wszystkim GDOŚ wyjaśnił, że z akt nie wynika, aby organ I instancji uznał za uczestnika to Stowarzyszenie (str. 72).

Odnośnie właściwości rzeczowej należy w pierwszej kolejności podnieść, że zdaniem Sądu za przedsięwzięcie, które jako jedność podlegać będzie procedurze oddziaływania na środowisko należy uznać przedsięwzięcie jako całość, pomimo że co do części w istocie czy ze względów przedmiotowych, czy terytorialnych nie istnieją podstawy prawne do prowadzenia takiej oceny, czy też ocena ta winna zostać przeprowadzona przez inny rzeczowo organ.

Sąd bowiem przychyla się do koncepcji, że skoro ze względów powiązania funkcjonalnego i celu całego przedsięwzięcia konieczna jest jego realizacja w całości, nawet jeśli co do części, fragmentu, czy elementu przedmiotowego przedsięwzięcia nie jest konieczne uzyskanie decyzji środowiskowej lub właściwy jest inny organ środowiskowy to postępowanie ocenowe prowadzi się dla całego przedsięwzięcia.

Pojęcie przedsięwzięcia jest zdefiniowane w słowniczku ustawy o.o.ś (art. 3 ust. 1 pkt 13). Z definicji wynika, że przedsięwzięcie to zamierzenie budowlane lub inna ingerencja w środowisko polegająca na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystywania terenu. Wykładnia pojęcia przedsięwzięcia w ramach indywidualnej oceny oddziaływania na środowisko powinna uwzględniać zakres procesu budowanego lub innej ingerencji w środowisko, w skład którego wchodzi konkretne przedsięwzięcie. W sytuacji zatem gdy przedsięwzięcie jako takie obejmuje różne rodzaje ingerencji w środowisko (w tym takie, które podlegają procedurze oddziaływania na środowisko prowadzonej przez inny rzeczowo organ) koniecznym jest traktowanie całości planowanych prac jako jednego przedsięwzięcia, które powinno zostać poddane procedurze indywidualnej oceny. Należy bowiem uwzględnić powiązania technologiczne z uwzględnieniem zasady prewencji. Wykładnia pojęcia "powiązania technologiczne" w ramach definicji przedsięwzięcia musi uwzględniać przede wszystkim jego cele, funkcje i zadania. Wąskie rozumienie powiązania technologicznego może naruszać zasadę prewencji, gdyż przedsięwzięcia powiązane technologicznie i ze względu na swój cel mogą powodować zwiększenie negatywnego oddziaływania na środowisko (tak wyrok NSA z dnia 21 lutego 2017r., sygn. akt II OSK 1472/15). Oznacza to, że prawidłowo decyzją środowiskową objęto całość przedsięwzięcia, co skutkuje uznaniem właściwości rzeczowej regionalnego dyrektora dla spornego przedsięwzięcia.

Odnosząc się do zarzutu niezgodności przyjętych rozwiązań technicznych z obowiązującym rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 86, poz. 579), to należy w całości podzielić stanowisko GDOŚ, że kwestia ta wykracza poza zagadnienie procedury ocenowej. Kompetencje w zakresie weryfikacji prawidłowości przyjętych w projekcie budowlanym rozwiązań leżą w gestii organu architektoniczno-budowlanego i winny zostać zweryfikowane na etapie postępowania w sprawie wydania decyzji realizacyjnej. Jak już podniesiono uprzednio, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający decyzję realizacyjną (art. 86 o.o.ś.). Określone w decyzji środowiskowej warunki realizacji przedsięwzięcia nie mogą być na dalszych etapach procesu inwestycyjnego modyfikowane, zmieniane, wiążą organy wydające decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji. Jeśliby zatem okazało się na etapie postępowania w sprawie realizacji inwestycji, że zarzuty naruszenia norm rozporządzenia wykonawczego są zasadne, organ architektoniczno-budowlany będzie obligowany do wydania decyzji o odmowie realizacji tej inwestycji.

Jako ważki pozostaje zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia nr [...] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] stycznia

2014 r. w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2014r, poz. [...]). Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Przepis ten stanowi, że warunki korzystania z wód regionu wodnego oraz warunki korzystania z wód zlewni ustala, w drodze aktu prawa miejscowego, dyrektor regionalnego zarządu, po ich uzgodnieniu z Prezesem Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, kierując się ustaleniami planu, o którym mowa w art. 113 ust. 1 pkt 1a. Zatem jako akt prawa miejscowego rozporządzenie to stanowi źródło prawa w rozumieniu art. 87 ust. 2 Konstytucji RP i konieczne jest rozważenie czy decyzja środowiskowa nie naruszyła postanowień tego aktu. Analiza zapisów tego aktu pozwala na stwierdzenie, że wymogi tamże zapisane dotyczyć będą w głównej mierze pozwolenia wodnoprawnego. Jeśli chodzi natomiast o podnoszony zarzut naruszenia § 20, to w istocie wprowadza on zakaz stosowania rozwiązań opartych na przekrojach kołowych lub wielootworowych w wypadku potoków górskich. Kwestie te, analogicznie jak warunki wynikające z rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie warunków technicznych, będą rozpoznawane na etapie wydawania decyzji realizacyjnej. Nie jest bowiem przedmiotem decyzji środowiskowej proponowanie konkretnych rozwiązań technicznych przedsięwzięcia. Jeśliby natomiast okazało się, że przyjęty do realizacji jako optymalny dla środowiska wariant zawiera niezgodności z normami technicznymi (w tym także zawartymi w prawie miejscowym), inwestor nie uzyska pozwolenia na realizację przedsięwzięcia z takimi rozwiązaniami.

Zarzut dotyczący wariantowania i jakoby fikcyjności przyjętego wariantu jako wynikającego z dokumentacji budowlanej sporządzonej przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji środowiskowej, jest bezzasadny. Jak wynika z raportu i jego uzupełnień uwzględnia on ostatecznie pięć wariantów przedsięwzięcia, co zostało omówione na str. 25-26 zaskarżonej decyzji. Został przyjęty optymalny wariant.

Co do analizy możliwych konfliktów społecznych to raport zawiera w tym zakresie stosowny zapis. Mianowicie na str. 117-118 raportu opisano te ewentualne konflikty, a uzupełnienie raportu w tym zakresie znajduje się w dokumencie z grudnia 2013r. str. 120. Organ w decyzji wyjaśnił i wskazał specyfikę tej inwestycji twierdząc, że jej charakter w każdym wypadku będzie generował konflikty społeczne. Analiza tych konfliktów została zatem przeprowadzona .

M. K. podnosi wśród zarzutów argument, że organ odwoławczy wydał decyzję pomimo nierozpoznania przez sąd administracyjny jego skargi na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania. Argument ten jest bezprzedmiotowy albowiem po pierwsze: postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r. GDOŚ stwierdził nieważność postanowienia własnego z dnia [...] czerwca 2016r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M. K. od decyzji RDOŚ w [...] z dnia [...] stycznia 2015r., po drugie rozpoznał odwołanie M. K. od wymienionej ostatnio decyzji RDOŚ w [...].

Kwestie dotyczące sytuacji procesowej Fundacji [...] "[...]" nie mieszczą się w granicach interesu prawnego skarżącego jako strony niniejszego postępowania. Fundacja złożyła skargę we własnym imieniu i miała wobec tego możliwość podniesienia zarzutów wobec zaskarżonej decyzji.

Nie sposób również aprobować argumentu, że część autorów raportu nie posiada stosownej wiedzy. Przede wszystkim nie zostało takie twierdzenie poparte żadną rzeczową argumentacją co wad merytorycznych sporządzonego opracowania. Po drugie w stanie prawnym na dzień wydania decyzji o.o.ś. nie przewidywała żadnych wymogów formalnych od osób sporządzających raport. Dopiero od dnia 1 stycznia 2017r. dodano w o.o.ś. art. 74 a ust. 2, który zawiera wyliczenie warunków, które musi spełniać autor raportu. Do tej zaś zmiany w orzecznictwie przyjmowano, że jedynie jest wymagana wiedza specjalistyczna od osób sporządzających taki dokument, natomiast autor raportu nie jest biegłym, czyli nie musi posiadać wymaganych uprawnień, jak i kwalifikacji takich jak biegły w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (vide wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013r., sygn. akt II OSK l794/12).

Z powyższych względów wszystkie skargi zostały oddalone na podstawie art. 151 p.p.s.a.