Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 932/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6062 Ruch i likwidacja zakładu górniczego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105, art. 175 ust. 2 pkt 1 lit. a pkt 2
journal: Dz.U. 2011 nr 163 poz 981
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze.
article: par. 7 ust. 1 pkt 1, par. 10 ust. 1, par. 20, par. 40, par. 369 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 139 poz 1169
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz  specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Protokolant St. sekr. sądowy Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi L.Z. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ruchu zakładu górniczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Głównego Urzędu Górniczego w K. decyzją z dnia [...] r. znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183, dalej: Kpa), po rozpoznaniu wniosku L. Ż. z dnia 7 lutego 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., znak: [...] , nakładającą na L. Ż. Kierownika Ruchu Zakładu "A" w Z., karę pieniężną w wysokości [...] zł, tj. 150% wynagrodzenia miesięcznego, naliczanego jak dla celów ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy.

Decyzją z dnia [...] r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 175 ust. 2 pkt 1 lit. a i pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981 oraz z 2013 r. poz. 21 i 1238, dalej: Pgg ), Prezes Wyższego Urzędu Górniczego nałożył na L. Ż., Kierownika Ruchu Zakładu "A" w Z., karę pieniężną w wysokości [...] zł, tj. 150% wynagrodzenia miesięcznego, naliczanego jak dla celów ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, w związku z tym, że:

1) w okresie od 1 grudnia 2012 r. do 19 kwietnia 2013 r. jako Kierownik Ruchu Zakładu "A" w Z. zaakceptował zmianę wprowadzoną przez kierownika działu górniczo-wentylacyjnego "A" w Z. w sposobie przewietrzania, dopuszczając do nieefektywnego przewietrzania wyrobiska, przez co udrażnianą [...] przepływało około 30 m3/min powietrza, którego prąd o bardzo słabej mocy był nie stabilny i zmieniał kierunek, co powodowało prowadzenie prac niezgodnie z zasadami techniki górniczej, co stanowi naruszenie art. 105 ust. 1 Pgg i rażące naruszenie § 7 ust. 1 pkt 1 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz. 1169, z 2006 r. Nr 124, poz. 863 oraz z 2010 r. Nr 126, poz. 855, dalej: "rozporządzeniem bhp";

2) w okresie od 1 grudnia 2012 r. do 19 kwietnia 2013 r. jako Kierownik Ruchu Zakładu "A" w Z. zezwolił na prowadzenie prac bez zaktualizowania "Projektu technicznego i technologii udrażniania, czyszczenia i mycia [...]", sporządzonego przez "B" Spółka z o.o. w C., nie podając wymaganej minimalnej ilości powietrza i nie określając kierunku przepływu powietrza w wyrobisku, co stanowi rażące naruszenie § 40 ust. 1 rozporządzenia bhp;

3) w okresie od 5 kwietnia 2012 r. do 19 kwietnia 2013 r. jako Kierownik Ruchu Zakładu "A" w Z. nie zapewnił pomieszczeń do przechowywania, wydawania, konserwacji oraz kontroli sprzętu ochrony układu oddechowego, dla pracowników "B" Sp. z o.o., co stanowi rażące naruszenie § 369 ust. 1 rozporządzenia bhp;

4) w okresie od 5 kwietnia 2012 r. do 19 kwietnia 2013 r. jako Kierownik Ruchu Zakładu "A" w Z. nie dopełnił obowiązku związanego z prowadzeniem (dla pracowników "B" Sp. z o.o., dalej "B" ) ewidencji osób przebywających w udrażnianej [...], poprzez nie zastosowanie odpowiedniego sposobu ewidencjonowania pozwalającego w szczególności na ustalenie liczby osób znajdujących się w tych wyrobiskach oraz umożliwiającego ich identyfikację, przez co rażąco naruszył § 7 ust. 1 pkt 1 w związku z § 20 rozporządzenia bhp.

Pismem z dnia 10 lutego 2014 r. L. Ż. wniósł do Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego odwołanie, domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy i odstąpienia od ukarania w związku z brakiem winy.

W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że przedstawione jej, zarzuty nie odzwierciedlają faktycznego stanu rzeczy, jaki zaistniał w okresie poprzedzającym zdarzenie z dnia [...] r. Zdaniem strony dokonano błędnej oceny faktów, albowiem, winę za spowodowanie zdarzenia ponosi wykonawca robót zleconych przez "A" w Z., "B" Sp. z o.o., który doprowadził do uruchomienia urządzenia, na którego używanie nie miał pozwolenia i doprowadził przez to do zaistnienia zdarzenia w dniu 19 kwietnia 2013 r. Strona podniosła również, że nieprawdziwe są zarzuty odnoszące się do składu powietrza.

W odniesieniu do poszczególnych zarzutów strona wskazała, co następuje:

Ad. 1) Ilości powietrza przepływającego przez udrażniany odcinek sztolni (od strony ul. [...]) były zawsze większe od pomiarów wykonanych już po zdarzeniu przez "C", a skład powietrza był zawsze zgodny z przepisami. Ponadto wskazała, że nie rozmawiała ze wskazanym w decyzji organu I instancji K. na temat zmian w kierunku przepływu powietrza w sztolni w dniu 18 kwietnia 2013 r.

Ad. 2) W projekcie technicznym zostało podane, że sztolnia będzie przewietrzana przy pomocy wentylatorów zabudowanych w rejonie szybów "[...] "

i "[...] ", natomiast kierunki przepływającego powietrza zostały podane m.in. w schemacie dróg ucieczkowych, a z pomiarów parametrów przewietrzania dokonanych w dniu 20 sierpnia 2012 r. od strony ul. [...], czyli na stacji wlotowej, płynęło 120 m3/min powietrza.

Ad. 3) Pomiędzy "A" w Z. a "B" została zawarta umowa ustna na użyczenie stosownych aparatów (ucieczkowych). Ponadto w związku z zawartą umową to "B" było zobowiązane do organizacji placu budowy w związku z prowadzonymi robotami, a samo pomieszczenie do przechowywania sprzętu było przewidziane na terenie prac prowadzonych przez "B"

Ad. 4) "B" było zobowiązane do prowadzenia tablicy wraz ze znaczkami i zgłaszania dyspozytorowi "A" faktu wchodzenia osób do wyrobiska i zgodnie z obowiązującą umową było zobowiązane do prowadzenia ewidencji osób przebywających w wyrobisku.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego po analizie powyższych zarzutów i treści zaskarżonej decyzji wydał decyzję z dnia [...] r. utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, zaś w uzasadnieniu swej decyzji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na stronę, a postanowieniem z tej samej daty dopuścił dowód ze sporządzonej przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. dokumentacji wypadku zbiorowego (orzeczenie oraz akta badań powypadkowych), z której wynika, że w dnia [...] r., około godziny [...] w "A" w Z., w [...] w Z. doszło do wypadku, któremu uległo [...] pracowników. Dowód ten przeprowadzono na okoliczność dopuszczenia przez L. Ż. - Kierownika Ruchu Zakładu "A" w Z. do wykonywania czynności w ruchu zakładu w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia człowieka lub tego ruchu.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, działający jako organ I instancji w dniu [...] r. przesłuchał L. Ż. w charakterze strony w Wyższym Urzędzie Górniczym, co zostało poprzedzone zapoznaniem go w dniu 26 listopada 2013 r. ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Postanowieniem z dnia [...] r. dopuszczono dowody z:

a) pisma Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...] r., znak: [...] ,

b) pisma Dyrektora Specjalistycznego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., znak: [...] , na okoliczność sankcji nakładanych na stronę na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, z późno zm.) oraz na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo Geologiczne i górnicze,

c) pisma z dnia [...] r., znak: [...] , B. S., Dyrektora "A" w Z., na okoliczność dotychczasowego przebiegu pracy L. Ż.,

d) pisma procesowego strony z dnia 9 grudnia 2013 r., na okoliczność posiadania przez "B" Sp. z o.o. aparatów ucieczkowych.

Pismem z dnia 16 grudnia 2013 r., organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami i materiałami oraz wypowiedzenia się co do tych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W ocenie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego spełnione zostały przesłanki określone w art. 175 ust. 2 pkt l lit. a i pkt 2 Pgg, do nałożenia na L. Ż. kary pieniężnej w wysokości [...] zł tj. 150% wynagrodzenia miesięcznego, naliczanego jak dla celów ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Za podstawę obliczenia przyjęto dane dostarczone w dniu 18 grudnia 2013 r. przez L. Ż., w związku z wezwaniem z dnia 19 listopada 2013 r. niezbędne do określenia podstawy wymiaru kary pieniężnej, tj. zaświadczenie z dnia [...] r. wydanego przez B. S., Dyrektora "A" w Z., o wysokości miesięcznego wynagrodzenia liczonego jak dla celów ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, jako organ rozpatrujący ponownie sprawę, dokonał powtórnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i stwierdził, że wniosek odwoławczy nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego w powiązaniu z treścią decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. wskazała na zasadność utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji, który szczegółowo wyjaśnił motywy swojego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji.

Odnosząc się zarzutu stawianego stronie, a dotyczącego faktu akceptacji przez nią zmiany wprowadzonej przez kierownika działu górniczo-wentylacyjnego "A" w Z. w sposobie przewietrzania wyrobiska, co doprowadziło do nieefektywnego jego przewietrzania stwierdził, że jest on zasadny. Fakt ten potwierdza sama strona, która na zadane pytanie "Czy znany jest świadkowi fakt, że przed końcem roku 2012, N. próbował zmienić-usprawnić system przewietrzania sztolni, poprzez dodatkowo zabudowany lutniociąg w chodniku podstawowym w pokł. [...] wraz z wentylatorem [...] w odległości około [...] m od podszybia, a lutniociąg poprowadzono za tamę wentylacyjną w tym chodniku?" odpowiedziała "Znany jest mi ten fakt, lecz brak jest stosownych zmian w dokumentacjach" (dowód: protokół przesłuchania świadka L. Ż. z dnia 13 czerwca 2013 r., s. 2-3 ).

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego zebrał materiał dowodowy opierający się na zeznaniach świadków, ustaleniach dotyczących zdarzeń zaistniałych w "A" w Z. związanych z zastojami powietrza w [...], jak również ekspertyzie wykonanej w maju 2013 r. przez "C" Spółka z o.o. pt. "Badanie i ocena stanu wentylacji w wyrobiskach [...] w Z.", dalej "ekspertyza", które to dowody bezsprzecznie wskazują, że stan przewietrzania wyrobiska [...] był nieprawidłowy. Wskazać należy także, iż opisywane nieprawidłowości były odczuwane przez doświadczonych pracowników na dużych odległościach, sprawiały kłopoty organizacyjne, a ponadto dochodziło do nich na przestrzeni długiego czasu. Nie były to więc wydarzenia nagłe, niepozwalające na odpowiednią reakcję, której zaniechano. Podana w decyzji organu I instancji wartość przepływu powietrza 30 m3/min nie ma rozstrzygającego znaczenia dla oceny prawidłowości przewietrzania. Jest to stan ocenny zawarty w ekspertyzie, w której jednoznacznie stwierdzono, że: "ilość powietrza płynącego Sztolnią od ul. [...] jest niewielka i wynosi ok. 30m3/min" (dowód: ekspertyza wykonana w maju 2013 r. przez "C" Spółka z o.o. "Badanie i ocena stanu wentylacji w wyrobiskach [...] ", s. 27, będąca elementem sporządzonej przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. dokumentacji wypadku zbiorowego. Zdaniem Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego strona sama popada w sprzeczność stwierdzeń, albowiem jeżeli zdaniem strony przed zdarzeniem: " ... ilości przepływającego powietrza przez udrażniany odcinek sztolni (od strony ul. [...]) były zawsze większe od pomiarów stwierdzonych przez "C", które były wykonywane już po zdarzeniu (...)", to mając na uwadze zdarzenie, do którego doszło, ilości te były i tak zbyt małe, aby zapewnić prawidłowe przewietrzanie wyrobiska. Przechodząc do podniesionego przez stronę faktu niepoinformowania jej przez Klemensa Knapika o zmianie kierunku przepływu powietrza w sztolni pod koniec zmiany "A", w dniu 18 kwietnia 2013 r., Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, dążąc do realizacji zasady prawdy obiektywnej wyrażonej przez art. 7 Kpa, przeprowadził w dniu 25 marca 2014 r. przesłuchanie świadka K. K., który zaprzeczył by był źródłem tej informacji, co nie wpływa na niezasadność zarzutu.

Obowiązki osoby zajmującej stanowisko kierownika ruchu zakładu górniczego są określone przez przepisy Prawa geologicznego i górniczego oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze, a to § 7 ust. 1 pkt 1 oraz § 10 pkt 1 rozporządzenia bhp, które nakładają na kierownika ruchu zakładu górniczego odpowiedzialność za prawidłową organizację i prowadzenie ruchu zakładu górniczego. Z punktu widzenia przepisów prawa bez znaczenia pozostaje fakt, czy strona powzięła odpowiednie informacje od podległych jej pracowników. Zdaniem organu strona powinna tak organizować ruch podległego jej zakładu, by wszelkie ważne informacje, a takimi były bezsprzecznie informacje związane z problemami w zakresie przewietrzania sztolni, do niej docierały. Nie jest także prawdziwy argument strony, że skład powietrza był prawidłowy. Przeczą temu zeznania świadków dotyczące okresu przed zdarzeniem, m.in. świadka M. N.: "Wcześniej już zdarzały się takie przypadki i musiałem co najmniej 2 razy wycofać ludzi ze sztolni, z uwagi na zastój powietrza, i przekroczenie dopuszczalnych stężeń gazów" (dowód: protokół przesłuchania świadka M. N. z dnia 10 maja 2013 r., s. 2).

Reasumując, należy stwierdzić, że w kontekście ustalonego stanu faktycznego świadczącego o powszechnej znajomości nieprawidłowości przepływu powietrza wśród osób kierownictwa zakładu, nie sposób zgodzić się z wysuwanymi przez stronę twierdzeniami o prawidłowości przepływu powietrza oraz braku wiedzy na ten temat.

Zarzut naruszenia art. 105 ust. 1 Pgg i rażącego naruszenia § 7 ust. 1 pkt 1 i § 10 ust. 1 rozporządzenia bhp są całkowicie zasadne.

Strona wskazuje, że organ I instancji podejrzewał fakt dopuszczenia przez nią do prowadzenia prac bez zaktualizowania stosownego projektu (technicznego). W ocenie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z zeznań strony jednoznacznie wynika świadomość faktów związanych z dokonywanymi zmianami w sposobie przewietrzania sztolni, bez wprowadzania odpowiednich zmian w obowiązującym projekcie technicznym, czemu sama dała wyraz, odpowiadając na pytanie "Czy znany jest świadkowi fakt, że przed końcem roku 2012, Nalepa próbował zmienić-usprawnić system przewietrzania sztolni, poprzez dodatkowo zabudowany lutniociąg w chodniku podstawowym w pokł. [...] wraz z wentylatorem [...] w odległości około 20m od podszybia, a lutniociąg poprowadzono za tamę wentylacyjną w tym chodniku?" odpowiedziała "Znany jest mi ten fakt, lecz brak jest stosownych zmian w dokumentacjach" (dowód: protokół przesłuchania świadka L. Ż. z dnia 13 czerwca 2013 r., s. 2-3). Wobec powyższego, zdaniem Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, wszelka argumentacja strony odnosząca się do zarzutu drugiego jest bezzasadna.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego niewypełnienia obowiązku zapewnienia stosownych pomieszczeń do przechowywania, wydawania, konserwacji oraz kontroli sprzętu ochrony układu oddechowego, dla pracowników "C" Sp. z o.o., organ podzielając go odwołał się do § 369 ust. 1 rozporządzenia bhp, zgodnie z którym "kierownik ruchu zakładu górniczego zapewnia pomieszczenia do przechowywania, wydawania, konserwacji oraz kontroli sprzętu ochrony układu oddechowego", nakłada na kierownika zakładu górniczego obowiązek, którego nie może przenieść na podmiot, o którym mowa w art. 121 Pgg. Argumentacja podniesiona przez stronę świadczy, zdaniem Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, o braku znajomości przez stronę obowiązków, jakie na niej spoczywają w związku z zajmowaniem stanowiska kierownika ruchu zakładu, zaś § 369 ust. 1 rozporządzenia bhp, tak jak wszystkie normy zawarte w rozporządzeniu bhp, zawiera zwrot występujący w trybie dokonanym: "zapewnia". Ważne jest faktyczne spełnienie przez podmiot nałożonego obowiązku. Samo zawarcie umowy z całą pewnością nie spełnia przesłanki "zapewnienia" odpowiednich środków materialnych. Należy bowiem przewidzieć ryzyko niewypełnienia umowy, jej nieważności, zaistnienia wad oświadczenia woli, rozwiązania, utraty bytu prawnego przez podmiot, itp. Racjonalny prawodawca nie mógł założyć powstania ryzyka zagrożenia życia i zdrowia ludzkiego w ruchu zakładu górniczego spowodowanego scedowaniem odpowiedzialności za pomocą zawarcia umowy cywilnoprawnej. Prawodawca celowo obarczył kierownika ruchu zakładu górniczego takimi obowiązkami, ponieważ uznał, iż relewantność zabezpieczenia bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzkiego poprzez obowiązek zapewnienia pomieszczeń do przechowywania, wydawania, konserwacji oraz kontroli sprzętu ochrony układu oddechowego, ciążąca na kierowniku ruchu zakładu górniczego, winna stanowić najwyższy priorytet ze względu na kompetencje merytoryczne oraz zakres formalnych uprawnień kierownika ruchu. Zarzut postawiony przez organ I instancji jest całkowicie zasadny.

Zachowanie L. Ż., będące przedmiotem powyższych trzech zarzutów należy zatem zakwalifikować jako "dopuszczenie do wykonywania czynności w ruchu zakładu górniczego w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu" ujęte w art. 175 ust. 2 pkt 2 Pgg.

Rozpatrując ostatni z zarzutów, że skoro została zawarta umowa z "B" i został w niej zapisany sposób prowadzenia ewidencji osób przebywających w sztolni przez ten podmiot, to na podmiocie wykonującym powierzone czynności spoczywa w całości obowiązek związany z prowadzeniem dla pracowników "B" ewidencji osób przebywających w sztolni. Ponownie rozpatrując kwestię skuteczności umowy cywilnoprawnej, przenoszącej na podmiot zewnętrzny przedmiotowe obowiązki, należy wskazać na nieskuteczność takiego zobowiązania w stosunku do obowiązków wynikających z Prawa geologicznego i górniczego. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego nie rozstrzygał o skuteczności umowy w świetle prawa cywilnego wskazał jedynie, iż postanowienia umowne nie mogą kształtować prawa bezwzględnie obowiązującego. W niniejszej sprawie znaczenie ma fakt konieczności prowadzenia ewidencji oraz łącząca się z tym odpowiedzialność kierownika ruchu zakładu górniczego, którą kreują przepisy § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia bhp, w związku z § 20 rozporządzenia bhp, nakładające na kierownika ruchu zakładu górniczego bezwzględnie obowiązującą odpowiedzialność prowadzenia ewidencji osób przebywających w zakładzie górniczym, wprost sankcjonowaną art. 175 ust. 2 pkt 1 lit. a Pgg: "Prezes Wyższego Urzędu Górniczego nakłada, w drodze decyzji, karę pieniężną na kierownika ruchu zakładu górniczego, który nie dopełnia ciążącego na przedsiębiorcy obowiązku w zakresie prowadzenia ewidencji osób przebywających w zakładzie górniczym ( ... )". Strona, poprzez sam fakt dopuszczenia do tego, że ewidencja osób przebywających w sztolni nie była prowadzona prawidłowo, dopuściła do zaistnienia sytuacji, co podkreślił organ I instancji, w której nastąpiła utrata kontroli przez kierownika ruchu zakładu nad pracownikami wykonującymi pracę w trudnych i niebezpiecznych warunkach, jakimi jest niewątpliwie praca pod ziemią w wyrobiskach górniczych. Samo dopuszczenie przez kierownika ruchu zakładu do sytuacji, w której istniałby chociażby brak możliwości stwierdzenia ilości osób przebywających w wyrobisku jest, zdaniem Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, niedopuszczalne, bowiem zagraża ich bezpieczeństwu. Bez znaczenia jest okoliczność winy po stronie L. Ż. Nie jest to bowiem element, który Prezes Wyższego Urzędu Górniczego bierze pod uwagę w postępowaniu będącym przedmiotem niniejszej sprawy (art. 175 ust. 4 Pgg). W celu dokonania kompleksowej oceny zachowania strony, w trakcie prowadzonego postępowania Prezes Wyższego Urzędu Górniczego uzyskał również informacje o karalności L. Ż. od Dyrektora Specjalistycznego Urzędu Górniczego oraz Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. Pozyskane informacje zostały uwzględnione przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w zaskarżonej decyzji podczas ustalania wymiaru kary pieniężnej. Zgodnie z art. 175 ust. 3 pkt 2 Pgg, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego mógł nałożyć na kierownika ruchu zakładu górniczego karę pieniężną w wysokości do 300% jego miesięcznego wynagrodzenia, naliczanego jak dla ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Jednakże organ, po uwzględnieniu wymienionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych, zdecydował o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości jedynie 150% wynagrodzenia miesięcznego naliczanego jak dla celów ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy.

Organ w toku postępowania nie był skrępowany żadnymi ograniczeniami co do mocy wiążącej poszczególnych dowodów, gdyż każdy z dowodów był weryfikowany z pozostałym, zasługującym na obdarzenie walorem wiarygodności, zebranym w sprawie materiałem dowodowym (wyrok NSA z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 546/10, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 642/07).

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego podtrzymał stanowisko, że działając jako organ I instancji dokonał oceny poszczególnych dowodów z osobna oraz wszystkich zgromadzonych dowodów we wzajemnej ich łączności, w celu jednoznacznego ustalenia okoliczności istotnych w sprawie (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wr 282/07). Ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie, nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzystała z ochrony przewidzianej w art. 80 Kpa (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 31 sierpnia 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 667/09), zgodnie z którym: "organ administracji publicznej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego".

Działając na podstawie art. 127 § 3 Kpa, biorąc pod uwagę treść zarzutów oraz argumentów strony zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w świetle ustalonego materiału dowodowego, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa.

W ocenie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni uzasadnia zastosowanie wobec L. Ż. kary pieniężnej w wysokości [...] zł tj. 150% wynagrodzenia miesięcznego, naliczanego jak dla celów ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy jako właściwego i wystarczającego środka dyscyplinującego. Wymierzona kara jest adekwatna do zarzucanych czynów, które organ uznaje za czyny polegające na:

1) dopuszczeniu do wykonywania czynności w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub ruchu Zakładu "A" w Z. (art. 175 ust. 2 pkt 2 Pgg), a przy tym za naruszenie art. 105 ust. 1 Pgg i rażące naruszenie § 7 ust. 1 pkt 1, § 10, § 40 ust. 1 oraz § 369 ust. 1 rozporządzenia bhp,

2) niedopełnieniu ciążącego na "A" w Z. obowiązku w zakresie prowadzenia ewidencji osób przebywających w Zakładzie "A" w Z. (art. 175 ust. 2 pkt 1 lit. a Pgg), a przy tym za rażące naruszenie § 7 ust. 1 pkt 1 i § 20 rozporządzenia bhp.

W skardze z dnia 3 czerwca 2014 r. L. Ż. wniósł o odstąpienie od ukarania, w całości podtrzymując swe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu podkreślił, iż od 20 grudnia 2012 r. do 8 lutego 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, a winę za wypadek w dniu [...] r. ponosi wykonawca robót, który bez zgody zleceniodawcy uruchomił urządzenie, które nie posiadało dopuszczenia do pracy w wyrobiskach górniczych. Gdyby skarżący wiedział o tym fakcie to wstrzymałby roboty, co już czynił w przeszłości, dyscyplinując wykonawcę. W ocenie skarżącego przyczyną wypadku było uruchomienie urządzenia, a nie skład powietrza czy sposób wentylacji. W tym zakresie odwołał się do dokumentacji objazdu z 20 sierpnia 2012 r. i 30 października 2012 r. oraz podkreślił, iż nie miał wiadomości o nieprawidłowościach związanych z przepływem powietrza. Opis wentylacji zawarty był w projekcie technicznym, a kierunki przepływu powietrz były podane na schemacie dróg ucieczkowych, schemacie rozmieszczenia urządzeń łączności i alarmowych. Podkreślił, iż kontrola z dnia 17 kwietnia 2013 r. nie wykazała nieprawidłowości. Wydanie aparatów ucieczkowych i ich używanie było sprawdzane, a "B" było zobowiązane do prowadzenia tablicy wraz ze znaczkami i zgłaszania wejścia pracowników do wyrobiska. Wszystkie te okoliczności świadczą o braku zawinienia po stronie skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wniósł o jej oddalenie, a odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, iż są one niezasadne. Organ wiedział o korzystaniu przez skarżącego ze zwolnienia od świadczenia pracy, natomiast fakt ten nie ma znaczenia dla badania przyczyn wypadku z dnia [...] r., które znajdują swe źródło między innymi w zaakceptowanych przez skarżącego w początkach grudnia 2012 r. zmianach przewietrzania. Urządzenie spalinowe uruchomili pracownicy "D", podmiotu, z którym "A" w Z. nie podpisała umowy, a skarżący jako kierownik ruchu zakładu górniczego winien wiedzieć o tej okoliczności. Protokoły kontroli limitowanych odnoszą się jedynie do stanu faktycznego stwierdzonego w dniach przeprowadzenia kontroli, przedmiotem której był stan obudowy wyrobisk, zainstalowanych w nich maszyn, urządzeń i instalacji elektrycznych, a nie systemu wentylacji wyrobisk. Natomiast dokonanie zmian do systemu wentylacji i zaakceptowanie ich przez skarżącego miało miejsce na początku grudnia 2012 r. Wyniki kontroli nie mają znaczenia dla weryfikacji zarzutów stawianych skarżącemu, a organ przeprowadził wszystkie dowody niezbędne dla zbadania sprawy i dokonał ich wszechstronnej oceny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w sprawie następujące stanowisko.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 – dalej "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 p.p.s.a.). Orzekanie, w myśl art.135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art.145 §1 p.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego orzeczenia dała podstawy do uznania, że nie zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania, skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż Sąd dokonując oceny prawnej zarówno zaskarżonej decyzji, jak i oceny zarzutów przedstawionych w skardze oparł się na stanie faktycznym ustalonym w postępowaniu podatkowym, a opisanym w decyzji. Skarżący w skardze wskazał natomiast na nieprawidłowe ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz nieprawidłową jej ocenę dokonaną przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w zaskarżonej decyzji. (uchwała NSA z 15.02.2010r. II FPS 8/09).

W rozpoznawanej sprawie znajdują zastosowanie przepisu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U.z 2014 r., poz. 63, ze zm., dalej Pgg) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych ( Dz.U. 2010r., nr 126, poz. 855, dalej rozporządzenie bhp ), które to pozostają w mocy do czasu wydania nowych aktów wykonawczych, a to w oparciu o art. 224 Pgg.

W niniejszej sprawie Prezes Wyższego Urzędu Górniczego nałożył na skarżącego jako kierownika ruchu zakładu górniczego karę pieniężna zgodnie z art. 175 ust. 2 pkt 1 lit a i pkt 2 Pgg, z to z tytułu nie dopełnienia ciążącego na przedsiębiorcy obowiązku prowadzenia ewidencji osób przebywających w zakładzie górniczym jak i dopuszczenia do wykonywania czynności w ruchu zakładu górniczego w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla zdrowia lub życia człowieka lub tego ruchu. Wysokości tej kary wynosi do 300 % miesięcznego wynagrodzenia liczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy zgodnie z art. 175 ust. 3 pkt 2 Pgg. Odnosząc się do merytorycznych zarzutów zawartych w zaskarżonej decyzji, a równocześnie do stanowiska strony przedstawionego w skardze należy podkreślić, iż zgodnie z art. 105 ust. 1 Pgg ruch zakładu górniczego prowadzi się zgodnie z przepisami prawa, a w szczególności na podstawie planu ruchu zakładu górniczego, a także zgodnie z zasadami techniki górniczej. Natomiast konkretyzacja tej reguły znalazła swe odzwierciedlenie w § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia bhp, które nakłada na kierownika ruchu zakładu górniczego odpowiedzialność za prawidłową organizację i prowadzenie ruchu zakładu górniczego, a ponadto wskazuje, iż kierownik ruchu zakładu górniczego wykonuje swoje obowiązki przy pomocy podległych mu osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego, zwane "osobami kierownictwa i dozoru ruchu". Z § 10 wynika, iż osoby te powinny organizować i prowadzić pracę, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników zakładu górniczego i środowiska, a nadto informować o przepisach i zasadach bezpieczeństwa.

W odniesieniu do powołanych wyżej przepisów oraz ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy należy stwierdzić, iż skarżący wiedział o nieprawidłowościach w przewietrzaniu chodnika, a w sposób szczególny uwidoczniło się to w grudniu 2012 r. kiedy podległy mu pracownik (Z. N.) podejmował próby zmiany, usprawnienia systemu przewietrzania sztolni, poprzez dodatkowo zabudowany lutniociąg wraz z wentylatorem, a zmiany te nie znalazły odzwierciedlenia w dokumentacji. W oparciu o zeznania świadków (P. K., M. N.) ustalono, że dochodziło do zastojów powietrza lub zmiany kierunku jego przepływu, a nie były to zdarzenia jednorazowe (17,18 kwietnia 2013 r.), zaś fakty te znalazły potwierdzenie w ekspertyzie z maja 2013 r. oraz o orzeczeniu w sprawie wypadku zbiorowego z dnia [...] r. Skarżący nie dokonał weryfikacji tych zmian w praktyce i ich wpływu na jakość przewietrzania, a oceny tej nie zmienia fakt, że stan ten trwał jakiś czas bez wypadku. Na szczególne uwypuklenie zasługują zeznania J. S., który potwierdził dokonanie zmian w systemie wentylacji i nieuwidocznienie ich w dokumentacji, a to odnosząc je do treści § 222 rozporządzenia bhp, które nakłada na kierownika działu wentylacji, za zgodą kierownika ruchu zakładu, obowiązek naniesienia na mapy i schematy wentylacyjne w ciągu doby zmian w sieci wentylacji i regulacji powietrza, należy stwierdzić, że zmian takich nie dokonano. Szczegółowy zapis wymagań technicznych przewietrzania wyrobisk zawiera załącznik nr 4 do rozporządzenia bhp. W tym miejscu podkreślić należy treść raportu zmianowego z dnia 23 lutego 2013 r., w którym odnotowano, że od godziny 8.30 do końca zmiany przekroczone były dopuszczalne stężenia CO (spaliny), a data sporządzenia tej notatki wskazuje na nieprawidłowości trwające dłuższy czas, w tym już po dniu 8 lutego 2013 r. tj. po zakończeniu korzystania przez skarżącego z zwolnienia z pracy spowodowanego chorobą. Zaburzenia prawidłowej wentylacji oraz podwyższony poziom CO potwierdzają również świadkowie J. K., E. J. Powyższe zasługuje na szczególna uwagę w kontekście treści § 40 rozporządzenia bhp, który jednoznacznie stwierdza, że roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji określającej sposób szczegółowy sytuacje geologiczną i górniczą.

Odnośnie zarzutów braku zapewnienia pomieszczeń do przechowywania, wydawania, konserwacji oraz kontroli sprzętu ochrony układu oddechowego dla pracowników "B" sp. z o.o. jak i nie dopełnienia obowiązku prowadzenia dla pracowników tegoż przedsiębiorstwa ewidencji osób przebywających w wyrobiskach należy stwierdzić, iż są one w pełni zasadne. Wszyscy słuchani w sprawie świadkowie zgodnie zeznali, że do dyspozycji pracowników "B" pozostawało jedynie 5 aparatów ucieczkowych bez względu na ilość osób pracujących w wyrobisku, a po kradzieży jednego z nich już ich nie wydawano, pozostawały na powierzchni, pod zamknięciem, a ponadto pracownicy zjeżdżający na dół nie zabierali ze sobą znaczków. Powyższe potwierdził sam przebieg wypadku w dniu [...] r. a nadto sam skarżący nie przeczył takiemu stanowi rzeczy wskazując jedynie, iż za kwestie te odpowiedzialny był wykonawca robót.

Powyższe kwestie reguluje § 20 rozporządzenia bhp, który określa, iż w zakładzie górniczym prowadzi się ewidencję osób zatrudnionych na powierzchni i przebywających w wyrobiskach oddziałów, stosując odpowiedni sposób ewidencjonowania pozwalający, w szczególności na ustalenie liczby osób znajdujących się w tych wyrobiskach oraz umożliwiający ich identyfikację. W zakładzie górniczym kierowanym przez skarżącego taka dokumentacja nie była prowadzona co jednoznacznie wynika z zgodnych zeznań świadków oraz protokołu ustaleń przyczyn wypadku w dniu [...] r. Odpowiedzialności skarżącego jako kierownika ruchu zakładu górniczego nie ekskulpują zapisy umowy z wykonawcą robót w zakresie dbałości o przestrzeganie zasad bezpieczeństwa pracy, gdyż to kierownik ruchu zakładu górniczego zgodnie z wyżej powołanymi przepisami odpowiada za jego funkcjonowanie w sposób tam określony. Dokonując wykładni językowej § 20 rozporządzenia warto podkreślić, iż użyto tam określenia "prowadzi się" co wskazuje na tryb dokonany, a zatem obowiązek prowadzenia takiej ewidencji. Podobnie jak w § 369 rozporządzenia użyto sformułowania "zapewnia". Obowiązkiem kierownika ruchu zakładu górniczego było zatem skuteczne ze względów bezpieczeństwa zapewnienie pomieszczenia do przechowywania, wydawania, konserwacji oraz kontroli sprzętu ochrony układu oddechowego. Należy zwrócić uwagę, że przepis ten w dalszych jednostkach redakcyjnych szczegółowo określa sposób składowania sprzętu, jego wykorzystywania oraz osoby odpowiedzialne za poszczególne etapy, takie jak kierownik działu wentylacji oraz kierownik punktu wydawczego ucieczkowego sprzętu ochrony układu oddechowego wyznaczony przez kierownika ruchu zakładu górniczego. Z treści przywołanych przepisów jednoznacznie wynika, że to skarżący jako kierownik ruchu zakładu górniczego odpowiedzialny był za prawidłowe funkcjonowanie systemu udostępniani aparatów ucieczkowych, co ewidentnie zawiodło o czym świadczą okoliczności zdarzenia

z [...] r. Powyższe potwierdzają zeznania szeregu świadków, którzy stwierdzili, że "A" zaopatrzyła pracowników "B" w 5 aparatów ucieczkowych, podczas gdy w wyrobisku pracowało nawet kilkanaście osób. W początkowej fazie prac aparaty ucieczkowe były umieszczane w wyrobisku co 200 metrów lecz po kradzieży jednego z nich pozostawały na powierzchni w zamkniętym pomieszczeniu.

Wskazane powyżej nieprawidłowości stanowią o wręcz nawykowym nieprzestrzeganiu przepisów powołanych wyżej aktów prawnych przez samego skarżącego oraz przez podległych mu pracowników, o czym niewątpliwie świadczy w sposób dobitny kolejność zdarzeń w dniu wypadku [...] r., w szczególności okres od chwili powstania zagrożenia do momentu podjęcia akcji ratunkowej. Jednocześnie należy podkreślić, iż skarżący w początkowej fazie prac podejmował czynności nadzorcze (np. zapiski z 14.08.2012 r., 2.08.2012 r. notatka objazdu z 22.08.2012 r.), które jednak w efekcie nie doprowadziły do skutecznego i długotrwałego zabezpieczenia bezpiecznego wykonywania robót, a co w efekcie doprowadziło do skumulowania się tych nieprawidłwości i wypadku w dniu [...] r. Myli się skarżący twierdząc, że postanowienia umowy zawartej przez "A" z "B" zwalniają go od odpowiedzialności za ruch zakładu górniczego, która na nim spoczywa z mocy wyżej powołanych przepisów rangi ustawowej tj. ustawy Prawo geodezyjne i górnicze.

W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zostało przez organy nadzoru przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania wyznaczonymi prze przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 77 Kpa. Organ dopuścił bowiem wszystkie dowody, które były niezbędne do wyjaśnienia sprawy, w tym również w zakresie kary poczynił ustalenia co do wcześniejszej karalności skarżącego, wysokości jego wynagrodzenia i odpowiednio miarkował wymiar tejże kary w ramach uznania administracyjnego, gdyż orzekł ją w wysokości 150 % wynagrodzenia obliczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy przy ustawowo wyznaczonej maksymalnej wartości 300 %. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów, gdyż każda istotna dla sprawy okoliczność została oparta na konkretnych dowodach przytoczonych w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia , zgodnie z art. 80 i art. 107 Kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę skargę jako bezzasadna należało oddalić w myśl art. 151 p.p.s.a.