Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1399/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Kolejnictwo
Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2, art. 152, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par. 1 pkt 2, art. 127, art. 128, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 17, ar. 55 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.
article: par. 38 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.

SENTENCJA

Dnia 17 lutego 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA: Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA: Czesława Nowak – Kolczyńska Sędzia WSA: Jolanta Rosińska Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej Zakładu Linii Kolejowych w Ł. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie nakazu zapewnienia prawidłowego utrzymania istniejących pasów przeciwpożarowych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od organu – [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. na rzecz strony skarżącej – A Spółki Akcyjnej Zakładu Linii Kolejowych w Ł. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w P., na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 i art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (tj. Dz.U. z 2009r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (tj. Dz.U. z 2009r. Nr 178, poz. 1380 ze zm.), art. 104, art. 107 §1 i §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) nakazał A SA Zakładowi Linii Kolejowych w Ł. zapewnić prawidłowe utrzymanie pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej nr 001 przebiegającej przez Leśnictwa: M., W. oraz G., poprzez odnowienie oczyszczenia z wszelkiej roślinności do warstwy mineralnej istniejących, równoległych do torów pasów terenu o szerokości około 2 m, odległych od siebie o 10 -15 m (w zależności od lokalizacji) i połączonych ze sobą pasami poprzecznymi oraz poprzez oczyszczenie z martwych gałęzi i chrustu terenów pomiędzy tymi pasami, w terminie do dnia 30 września 2011r.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że przeprowadzone czynności kontrolno - rozpoznawcze w dniu 13 lipca 2011r. na terenach wzdłuż torów linii kolejowej nr 001, na obszarze lasów Leśnictwa M., W. oraz G., wykazały uchybienia z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Organ stwierdził, iż udokumentowane nieprawidłowości mają wpływ na stan i poziom bezpieczeństwa przeciwpożarowego lasów, gdyż głównym źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, położnych wzdłuż szlaków kolejowych, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu, który odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier mechanicznych, stanowiących rozżarzone cząstki stali. A taka sytuacja jest najczęstszym powodem zaprószenia ognia w terenie przyległym do linii kolejowych.

Dalej wskazał, iż zgodnie z § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposób urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. Nr 153, poz. 955) pasy przeciwpożarowe w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch, powinny być urządzane jako dwa równoległe do linii kolejowej pasy terenu, o szerokości co najmniej 2 m, odległe od siebie od 10 m do 15 m i połączone ze sobą co 25 m do 50 m tej samej szerokości pasami poprzecznymi. Pierwszy pas terenu powinien być urządzony w odległości od 2 m do 5 m od dolnej krawędzi nasypu lub górnej krawędzi przekopu linii kolejowej, a w razie występowania rowów bocznych - od zewnętrznej krawędzi tych rowów. Ponadto pasy terenu, o których mowa w ust. 1, powinny być całkowicie oczyszczone z wszelkiej roślinności do warstwy mineralnej, a na gruntach torfiastych - posypane warstwą piasku o grubości od 0,01 m do 0,02 m, natomiast prostokąty powstałe między pasami terenu powinny być oczyszczone z krzewów, suchej ściółki i gałęzi oraz zadrzewione gatunkami roślin liściastych, jeśli warunki siedliskowe zapewniają prawidłowy ich rozwój.

Wyjaśniając zasadność nałożenia obowiązku na stronę organ podniósł, iż w § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 109, poz. 719) wskazano, iż podmioty właściwe do wykonania i utrzymywania pasów określono w trzech ustawach:

1) z dnia 28 września 1991r. o lasach (Dz.U. z 2005r. Nr 45, poz. 435 ze zm.);

2) z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007r. Nr 16, poz. 94 ze zm.);

3) z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2009r. Nr 178, poz. 1380 ze zm.).

I tak zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne, zapewniające m.in.: bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska.

W ocenie organu, mając na uwadze art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, stronami zobowiązanymi do wykonywania pasów przeciwpożarowych są zarządcy infrastruktury w rozumieniu art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie kolejowym. Natomiast pozostałe przepisy wymienione w § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, to jest ustawa o lasach oraz ustawa o ochronie przeciwpożarowej - mają charakter pomocniczy i dodatkowy.

Organ zauważył, iż podczas postępowania strona zwróciła się z prośbą o uwzględnienie w postępowaniu pism MSWiA z dnia 7 lipca 2011r. oraz z dnia 10 czerwca 2011r., z których wynika, iż w istniejącym stanie prawnym można pośrednio wskazać dwa podmioty odpowiedzialne za wykonywanie pasów przeciwpożarowych na terenach leśnych, w tym właścicieli linii kolejowych, a bezpośrednio tylko właścicieli lasów. Odpowiadając na wniosek strony organ wywiódł, iż wskazanie zarządcy infrastruktury kolejowej, jako odpowiedzialnego za utrzymanie pasów przeciwpożarowych, jest również zgodne ze stanowiskiem Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, przywołanego w pismach MSWiA.

W odwołaniu od powyższej decyzji A SA Zakład Linii Kolejowych w Ł. wniósł o jej uchylenie w całości.

W uzasadnieniu strona podniosła, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych określa, jak ma być urządzony pas przeciwpożarowy, nie wskazując jednocześnie podmiotów zobowiązanych do wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych.

Zarządca infrastruktury kolejowej, jakim jest A SA, miał obowiązek utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej na podstawie § 34 ust. 3 uchylonego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 80, poz. 563). Jednakże przepis ten został zakwestionowany przez Ministerstwo Infrastruktury oraz Rządowe Centrum Legislacji podczas uzgadniania obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r., ponieważ określał podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, co stanowiło przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Odniesienie się w obecnie obowiązującym § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów do ustaw: o transporcie kolejowym, o lasach oraz o ochronie przeciwpożarowej jest informacją o regulacjach prawnych, które traktują o utrzymywaniu pasów przeciwpożarowych przy obiektach.

Ustawodawca w art. 17 ust.1 ustawy o transporcie kolejowym nałożył na zarządcę infrastruktury, przewoźników kolejowych oraz użytkowników bocznic kolejowych ogólny obowiązek spełniania warunków technicznych i organizacyjnych zapewniających ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Norma ta jest jedynie generalną zasadą, której adresatami są podmioty korzystające z infrastruktury kolejowej.

W art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym ustawodawca określa uprawnienie zarządcy infrastruktury do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Użyte przez ustawodawcę określenie "ma prawo", zamiast "ma obowiązek", bezspornie prowadzi do wniosku, że art. 55 ustawy nie nakłada na stronę obowiązku urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych.

W związku z powyższym w myśl art. 7 Konstytucji RP organ administracji nie jest uprawniony do egzekwowania od strony obowiązku urządzania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Ponadto decyzja zobowiązująca do wykonania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej relacji Skierniewice – Łowicz jest niezgodna z art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach, które jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Artykuł 29 ustawy o lasach nie pozwala zarządcy infrastruktury na ruch pojazdem silnikowym po lesie.

Decyzją z dnia [...]r. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł., na podstawie art. 138 §1 ust. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, zmieniając termin realizacji obowiązku zawartego w punkcie 1 do dnia 31 maja 2012r.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji wyjaśnił, iż analizując przepis art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym doszedł do przekonania, iż w toku dodatkowego postępowania wyjaśniającego ustalić należy, czy na kontrolowanym terenie najpierw wybudowano linię kolejową, a następnie nasadzono drzewa, czy odwrotnie.

Lektura zgromadzonego materiału dowodowego pozwoliła ustalić, iż strona utrzymywała i odnawiała pasy przeciwpożarowe położne wzdłuż linii kolejowej tylko do końca 2010 roku. Dodatkowo na wezwanie organu strona wyjaśniła, iż linia kolejowa nr 1 powstała w 1846 roku i nie prowadziła żadnych nasadzeń drzew w pobliżu linii, a co za tym - nie jest w stanie podać wieku rosnących tam drzew.

Reasumując powyższe organ odwoławczy stwierdził, iż użytkowana linia kolejowa nr 001 powstała na terenie już zalesionym drzewostanem.

Dalej organ nie zgodził się z przedstawioną przez Spółkę w odwołaniu interpretacją przepisu art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. Podniósł, że chcąc określić fakultatywność obowiązku, ustawodawca posługuje się zwrotem "może", a nie "ma prawo do". Przepis ten, wbrew temu co podnosi Minister Infrastruktury, stanowi więc dopuszczalne, zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenie prawa do własności i innych praw majątkowych.

W ocenie organu z § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2008r. jasno wynika, iż w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch, powinny być urządzone pasy przeciwpożarowe. Na linii kolejowej nr 001 odbywa się ruch pociągów, więc zarządca, jakim jest A SA Zakład Linii kolejowych w Ł., powinien niniejsze pasy ppoż. urządzać i odnawiać. W zapisach § 9 ust. 2 w/w rozporządzenia określono, jakie prace pielęgnacyjne należy przeprowadzić w pasach terenu równoległych do linii, które prawidłowo zostały wskazane w treści obowiązku nałożonego w decyzji I instancji. W ocenie organu, wskazując na art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, strona nie uwzględnia treści art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, który stanowi, iż zarządcy i przewoźnicy kolejowy oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające ochroną przeciwpożarową i ochronę środowiska. Przepis art. 17 w/w ustawy stanowi obowiązek dla zarządcy infrastruktury kolejowej, który jest uszczegółowiony w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r.

Organ nie zgodził się również ze stanowiskiem strony, że utrzymywanie pasów przeciwpożarowych powinno mieć miejsce tylko przy obiektach, gdyż ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, wyraźnie kwalifikuje kolejowe drogi szynowe w kategorii XXV obiektów budowlanych.

Zwrócił uwagę, iż na przełomie ostatnich czterech lat odnotowano łącznie 78 pożarów na tych terenach, które stanowią faktyczny materiał dowodowy świadczący o skali zagrożenia. Organ pierwszej instancji w sposób precyzyjny zebrał w trakcie czynności kompletny materiał dowodowy, który świadczy o zaniedbaniach i niedociągnięciach dotyczących braku realizacji przedsięwzięć przez Spółkę, wynikających z zapisów ustawy i przepisów szczególnych na zarządzanym terenie.

Podstawową zasadą skutecznego zabezpieczenia wzdłuż linii kolejowych jest ciągłość wykonania pasów przeciwpożarowych. Ze względu na fakt nieusuwania przez zarządcę suchych traw na terenach kolejowych, niezbędne jest doprowadzenie pasów przeciwpożarowych do stanu zgodnego z warunkami zawartymi w rozporządzeniu w tym zakresie, ponieważ gwarantuje ono właściwy poziom bezpieczeństwa pożarowego oraz zapobiega przeniesieniu się ognia na sąsiednie tereny.

W skardze na powyższą decyzję A SA z siedzibą w W. Zakład Linii Kolejowych w Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jako naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca Spółka podtrzymała zarzuty i argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w jej treści.

Na wstępie podać należy, że zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu Postępowania Administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie, sąd ocenił, że decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...]r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071), dalej jako "k.p.a." i ustalenie to obligowało sąd do stwierdzenia nieważności przywołanej decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

W ocenie sądu z uwagi na ogólnokrajowy charakter sporu stanowiącego istotę niniejszej sprawy, przedstawienie podstaw stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji poprzedzić należy wyjaśnieniem, iż prawidłowym jest wskazanie strony skarżącej - zarządcy infrastruktury kolejowej jako odpowiedzialnego za utrzymanie pasów przeciwpożarowych. Kwestią sporną w sprawach o podobnych stanach faktycznych, których rozstrzygnięcia znalazły oparcie w przepisach art. 17 ust. 1 pkt 1 i pkt 3, art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym, w § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, jest sama zasadność nałożenia na stronę skarżącą, jako zarządcę infrastruktury kolejowej, obowiązku urządzenia pasów przeciwpożarowych, a nadto wykładnia przywołanych przepisów.

Sąd w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko wywiedzione m.in. przez sądy administracyjne w wyrokach: WSA w Rzeszowie z dnia 15 grudnia 2011r., sygn.akt II SA/Rz 1010/11; WSA w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2011r., sygn.akt IV SA/Po 988/11; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2011r., sygn.akt II SA/Go 647/11; WSA w Łodzi z dnia 17 stycznia 2012r., sygn.akt II SA/Łd 1263/11 i z dnia 24 stycznia 2012r., sygn.akt II SA/Łd 1271/11 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

W przywołanych orzeczeniach sądy stanęły na stanowisku, iż ustawodawca w art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym nałożył na zarządcę infrastruktury, przewoźników kolejowych oraz użytkowników bocznic kolejowych obowiązek spełniania warunków technicznych i organizacyjnych, zapewniających ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska.

Sposób wykonywania tych obowiązków został sprecyzowany w przepisach wykonawczych, do których należą rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, w którym określono sposób wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych.

Innym aktem wykonawczym, powołanym w uzasadnieniu decyzji, jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. W § 38 ust. 1 rozporządzenie to stanowi, że lasy położone przy obiektach, mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu, oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok.

W odróżnieniu od poprzednio obowiązującego rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowanych i terenów, aktualnie obowiązujące rozporządzenie MSWiA nie określa w sposób jednoznaczny podmiotów zobowiązanych do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. W § 38 ust. 2 rozporządzenia ustawodawca wskazuje natomiast, że podmioty właściwe do wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych określono w trzech ustawach: z dnia 28 września 1991r. o lasach, z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym oraz z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej. Przy czym z przepisu art. 17 ustawy o transporcie kolejowym wynika, że podmiotem zobowiązanym do realizacji obowiązku nałożonego w § 38 rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. jest przewoźnik, czyli A. Wprawdzie uchylone rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. nr 80, poz. 563) w § 34 ust. 3 wskazywało wprost podmioty zobligowane do utrzymywania pasów p.poż. wzdłuż linii kolejowych, jednakże należy pamiętać, że przyczyną uchylenia tegoż rozporządzenia z 2006 roku był fakt, że wskazując podmioty zobowiązane m.in. do utrzymywania pasów p.poż. wykraczało ono poza delegację ustawową, co oznacza, że taka regulacja była pozbawiona podstaw prawnych. Przesłanką uchylenia rozporządzenia nie był natomiast zamiar zwolnienia podmiotów z obowiązków związanych z ochroną przeciwpożarową.

Nadto przepis art. 55 ust.1 pkt 3, ust.2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym stanowi, że zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem, urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe, natomiast ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy. Regulacja ta dotyczy zatem wzajemnych relacji i zobowiązań przewoźnika zobowiązanego innymi przepisami ( m.in. art. 17 ustawy o transporcie kolejowym) do utrzymywania pasów przeciwpożarowych, i właściciela gruntu sąsiadującego z pasem kolejowym, w tym uprawnienia do wejścia na cudzy grunt, obowiązków odszkodowawczych. Obowiązki te obciążają właściciela gruntów przylegających do linii kolejowej, a nie przewoźnika, tylko wówczas, gdy posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej. Natomiast z regulacji tej nie wynika, że statuuje ona jedynie uprawnienie do urządzania pasów przeciwpożarowych. Użyte w art. 55 ust. 1 w/w ustawy sformułowanie "Zarządca ma prawo..." dotyczy uprawnień do wejścia na cudzy grunt w celu urządzenia pasów przeciwpożarowych.

Reasumując, sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy obu instancji, jak podniesiono w skardze, zarówno § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej, jak i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym. Analiza zapisów art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, do której odsyła § 38 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r., prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W niniejszej sprawie jest nim niewątpliwie strona skarżąca.

Powracając z kolei do wyjaśnienia podstawy, dla której sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, wskazać należy, iż [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...]r. na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy, zmieniając termin realizacji obowiązku zawartego w punkcie 1-ym do dnia 31 maja 2012 roku.

Tak sformułowana decyzja organu odwoławczego niewątpliwie wykracza poza kategorycznie określoną treść rozstrzygnięcia, jakie można wydać na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy zmienił bowiem decyzję pierwszoinstancyjną w części - co do terminu wykonania obowiązku. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przewiduje natomiast, iż organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Osnowa decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. składa się zatem z dwóch części: w pierwszej - organ odwoławczy uchyla oznaczone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i określa zakres tego uchylenia (w całości lub w części), natomiast w drugiej - organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do istoty.

Te elementy mają charakter obligatoryjny. W tej sytuacji, bezsprzecznie, zaskarżona decyzja nie mieści się w dyspozycji art.138 § 1 pkt 2 k.p.a., stosowanego w przypadku konieczności uchylenia kontrolowanej decyzji. Określone w omawianej normie prawnej rozstrzygnięcia są natomiast bezwzględnie wiążące w tym znaczeniu, że decyzja, która nie mieści się w ramach tego przepisu, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Niedopuszczalna jest jego rozszerzająca wykładnia. Niewłaściwe sprecyzowanie osnowy decyzji, stanowiące obrazę art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., obliguje sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, gdyż przywołany przepis zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do wydania innej decyzji niż wymieniona w tym przepisie (por.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 czerwca 2005r., sygn.akt VII SA/Wa 888/04; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2010r., sygn.akt VII SA/Wa 1631/10; wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010r., sygn.akt I OSK 1094/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2008r., sygn.akt VII SA/Wa 1863/07 – publ. http://cbois.nsa.gov.pl).

Z uwagi na powyższe niedopuszczalnym jest pozostawienie w obrocie prawnym decyzji, której rozstrzygniecie w istocie nie znajduje oparcia w przywołanym przez organ odwoławczy przepisie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Kolejnym uchybieniem organu odwoławczego, które miało wpływ na orzeczenie sądu, jest stwierdzenie, iż organ rozpatrzył odwołanie, podpisane przez osobę, której uprawnienia do kwestionowania decyzji organu I instancji organ odwoławczy w żaden sposób nie zweryfikował.

W aktach sprawy znajduje się odwołanie, opatrzone podpisem i pieczęcią, która wskazuje jedynie, iż podpis należy do dyrektora zastępcy ds. technicznych. Jednocześnie brak chociażby aktualnego na datę złożenia środka odwoławczego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, ani też innego dokumentu potwierdzającego umocowanie od reprezentacji skarżącej Spółki. Wprawdzie odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji, niemniej jednak odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a. Tym samym powinno zawierać elementy określone w art.63 § 2 i § 3 k.p.a., a co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adresu i żądania, a jeżeli jest wniesione pisemnie - powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis wskazuje, że odwołanie pochodzi od osoby określonej jako wnosząca odwołanie. Brak podpisu strony, który nie został usunięty, uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania, w przypadku odwołania, niemożność jego rozpoznania. Przy czym przepis art. 64 § 2 k.p.a. wskazuje, że jeżeli podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków formalnych w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Zgodnie z art. 30 § 3 k.p.a. strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Powyższy przepis dotyczy w szczególności osób prawnych, w odniesieniu do których ma zastosowanie przepis art. 38 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93. ze zm.), który stanowi, że osoba prawna działa poprzez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie.

Oznacza to, iż w przypadku, gdy stroną postępowania administracyjnego jest osoba prawna, organ administracji publicznej obowiązany jest sprawdzić, czy w sprawie występuje należycie umocowany przedstawiciel tej osoby prawnej. Oceny tej dokonuje na podstawie przepisów prawa regulujących ustrój osoby prawnej oraz na podstawie opartego na tych przepisach statutu. W przypadku podjęcia czynności bez umocowania, na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wezwania strony do usunięcia braku formalnego czynności ze wskazaniem terminu i pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności.

Organ II instancji już na etapie składania odwołania winien był zatem wyjaśnić, czy składający odwołanie jest do tego upoważniony i czy legitymuje się pełnomocnictwem udzielonym przez osoby wówczas (w dacie składania odwołania) do tego umocowane. Tymczasem organ II instancji ograniczył się do sprawdzenia zachowania terminu do wniesienia odwołania i wobec stwierdzenia jego zachowania rozpoznał jego zarzuty i wnioski. Nie podjął żadnych kroków zmierzających do wyjaśnienia prawidłowości reprezentacji Spółki (poprzez wezwanie do złożenia KRS lub KRS i stosownego pełnomocnictwa). Wprawdzie sama strona także nie załączyła odpisu z rejestru do odwołania, jednakże okoliczność ta w żadnym stopniu nie zwalniała organu z obowiązku podjęcia odpowiednich czynności ustalających.

Z tych wszystkich względów Sąd, uznając, iż zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zobowiązany był do stwierdzenia jej nieważności oraz wstrzymania wykonania jej w myśl art. 152 p.p.s.a..

O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt 3 sentencji na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.

ar