Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 849/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1  pkt 1,  art. 11  ust. 1,  art. 12 ,  art. 17a,  ust. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Gminy O. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].09.2009 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę O., nieodpłatnie, własności nieruchomości składającej się z działki nr [...] o powierzchni [...] ha, obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O. Jak wynika z podstaw prawnych przytoczonych w decyzji, postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu, w oparciu o art. 17a ust. 3 ustawy z dnia 10.05.1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.- dalej: ustawa komunalizacyjna), a materialnoprawną podstawę komunalizacji mienia Skarbu Państwa stanowił art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że inicjatorem wszczęcia postępowania z urzędu był Starosta O. W dniu 27.05.1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w użytkowaniu [...] Spółdzielni [...] w G., na podstawie aktu nadania z dnia [...].08.1956 r. Następcą prawnym [...] S [...] w G. był R. [...] w S., który zrzekł się użytkowania tej nieruchomości w dniu [...].12.2003 r. W ewidencji gruntów na dzień komunalizacji nieruchomość wpisana była w grupie rejestrowej [...], a jako władający wpisana była [...] Spółdzielnia [...] w G. W planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w tej dacie nieruchomość przeznaczona była pod [...]. Ponadto na nieruchomości znajduje się budynek dawnego [...], który ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].07.1974 r. został wpisany do rejestru zabytków pod nr [...], a [...] również został objęty ochroną konserwatorską. Organ uznał więc, że w opisanym stanie rzeczy przedmiotowa nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, gdyż: nie służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej; nie należała do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym; nie należała do Państwowego Funduszu Ziemi (art. 11 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej). Wypełnione zostały więc przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina O. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, błąd w ustaleniach faktycznych, brak analizy roszczeń poprzednich właścicieli nieruchomości oraz brak wykazania realizacji zadań gminnych na spornej nieruchomości, przy czym tylko pierwszy i ostatni zarzut został szerzej rozwinięty w uzasadnieniu odwołania. Podniesiono mianowicie, że organ nie wykazał, w czym przejawiała się przynależność skomunalizowanego mienia do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, w szczególności [...] S [...] nigdy nie podlegała powołanym organom. Ponadto nieruchomość nie była i nie jest wykorzystywana do realizacji jakichkolwiek zadań gminnych.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...].02.2010 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Odwołując się do uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9.12.1992 r. W13/91 KKU stwierdziła, że mieniem należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wówczas pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych. Ponadto, z mocy art. 6 ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (w brzmieniu z Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podzieliła stanowisko organu I instancji, iż sporne mienie podlega komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, bowiem w dniu 27.05.1990 r. stanowiło własność Skarbu Państwa, należało do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i nie podlegało wyłączeniu na podstawie art. 11 tej ustawy. Ze względu na konstrukcję komunalizacji ex lege, bez znaczenia pozostają okoliczności podnoszone w odwołaniu.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina O. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 5 ustawy komunalizacyjnej, gdyż, zdaniem skarżącej, sporna nieruchomość na dzień komunalizacji nie była własnością Skarbu Państwa i należała do R. [...] w S., który w stosunku do tej nieruchomości wykonywał uprawnienia wynikające z prawa własności. Zdaniem skarżącej akt nadania gruntów państwowych [...] S [...] z dnia [...].08.1956 r. przenosił własność na [...] S [...] w G., a treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym. Zarzuciła także naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla załatwienia sprawy. Uchwała Trybunału Konstytucyjnego, na którą powołuje się organ II instancji, utraciła moc prawna w oparciu o art. 239 ust. 3 Konstytucji R.P. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Wbrew twierdzeniu skarżącej okolicznością bezsporną jest, że Skarb Państwa w dniu 27.05.1990 był właścicielem nieruchomości składającej się z działki nr [...] o powierzchni [...] ha, obręb G., jednostka ewidencyjna [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O. Z poświadczonego skróconego odpisu z tej księgi wieczystej, znajdującego się w aktach sprawy, wynika, że wpisu własności Skarbu Państwa dokonano w dniu [...].11.1987 r. Potwierdzają to także dane z ewidencji gruntów na dzień 27.05.1990 r. przekazane Wojewodzie [...] przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O. w pismach z dnia 20.02.2009 r. i z dnia 19.06.2009 r. Nie jest przy tym prawdą, że z aktu nadania gruntów państwowych [...] Spółdzielni [...] w G. z dnia [...].08.1956 r. wynika, że uzyskała ona tytuł własności do spornej nieruchomości. Akt ten wskazywał jedynie termin objęcia we władanie przez RSP gruntów, przekazanych jej wcześniej w zarząd i użytkowanie orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].05.1956 r. (por. § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1951 r. – Dz. U. Nr 10, poz. 77). Wpisu własności Skarbu Państwa nie podważają także dokumenty złożone przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie w dniu 29.11.2010 r., gdyż nie wynika z nich w szczególności, że podstawa wpisu własności Skarbu Państwa odpadła lub w ogóle nie istniała. Nieuwzględnione przez sąd lub Państwowe Biuro Notarialne (z kserokopii dokumentu nie wynika, kto udzielił odpowiedzi w piśmie znajdującym się na karcie nr 40) żądania wpisu do księgi wieczystej ostrzeżenia, że dawni właściciele nieruchomości żyją, nie powoduje jeszcze, że Skarb Państwa przestał być właścicielem nieruchomości.

Rozważenia wymagał natomiast zarzut podniesiony przez pełnomocnika skarżącej dopiero na rozprawie, iż sporna nieruchomość mogła w dniu 27.05.1990 r. należeć do Państwowego Funduszu Ziemi, a tym samym nie podlegałaby komunalizacji (art. 11 ust.1 pkt 3 ustawy komunalizacyjnej). W ocenie sądu zarzut ten nie jest jednak zasadny. Zauważyć bowiem należy, że Wojewoda [...] dwukrotnie występował do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O. celem jednoznacznego potwierdzenia, czy działka nr [...] nie należała w dniu 27.05.1990 r. do Państwowego Funduszu Ziemi (patrz pisma z dnia 13.02.2009 r. i z dnia 21.05.2009 r.). W ostatecznej odpowiedzi udzielonej w piśmie z dnia 19.06.2009 r. Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O. nie potwierdził, aby działka nr [...] należała do PFZ, wskazując jedynie, że była ona w trwałym użytkowaniu [...] S [...] w G. We wcześniejszym piśmie z dnia 20.02.2009 r. wskazał natomiast, że zapisana była w ewidencji gruntów w grupie rejestrowej [...]. Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w P. również poinformowała w piśmie z dnia 19.02.2009 r., iż nieruchomość oznaczona jako działka [...], obręb [...], Gmina O., nie znajduje się w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Z oczywistych względów informacja Agencji Nieruchomości Rolnych nie mogła odnosić się do stanu z dnia 27.05.1990 r., gdyż w tej dacie Agencja i Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa jeszcze nie istniały, ale gdyby sporna działka należała do PFZ, musiałaby wejść w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (zob. art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 17 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464 – tekst pierwotny). Przynależności do PFZ działki zabudowanej nie potwierdza też akt nadania gruntów państwowych Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w G. z [...].08.1956 r. Mowa w nim o zabudowanej nieruchomości położonej w G., składającej się z działek nr [...], nazwanej [...] oraz o gruntach niezabudowanych należących do PFZ – działka nr [...] o pow. [...] ha. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z nieruchomością zabudowaną [...]. Działka nr [...] nie miała też rolnego przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dniu komunalizacji, co miało zasadnicze znaczenie dla braku jej przynależności do PFZ (por. w tej kwestii np. wyrok NSA z dnia 26.01.1998 r. I SA 979/97, LEX nr 45063).

Jeśli wziąć pod uwagę, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie nie wynika, aby zachodził którykolwiek z przypadków wyłączających komunalizację, określonych w art. 11 ust. 1 i w art. 12 ustawy komunalizacyjnej, zgodzić należy się ze stanowiskiem organów, iż sporna nieruchomość należała do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Ten ostatni przepis nie odwołuje się bowiem do zadań wymienionych w nim organów, jak ma to miejsce w przypadku art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. "Należeć do" nie oznacza więc wykonywania zadań właściwych dla rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Co do mienia ogólnonarodowego w dacie 27.05.1990 r. obowiązywał art. 128 k.c. znowelizowany przepisem art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 3 poz. 11), według którego "własność ogólnonarodowa (państwowa) przysługuje Skarbowi Państwa albo innym państwowym osobom prawnym". Państwowe osoby prawne (w tym przedsiębiorstwa państwowe) nabyły własność tej części mienia ogólnonarodowego, którym stosownie do art. 128 § 2 k.c. sprzed nowelizacji zarządzały i wykonywały w stosunku do niego w imieniu własnym uprawnienia płynące z własności państwowej. Pozostała część mienia ogólnonarodowego stanowiła własność Skarbu Państwa; zarządzały nim państwowe jednostki organizacyjne (stationes fisci). Biorąc pod uwagę obowiązujący w dniu 27.05.1990 r. przepis art. 6 ust. 1 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z którego wynikało, iż grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej, uznać należy, że w niniejszym przypadku mieniem ogólnonarodowym (działką nr [...]) zarządzał w imieniu Skarbu Państwa terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Organ ten mógł wprawdzie powierzyć sprawowanie zarządu nieodpłatnie utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, ale ponieważ w niniejszym przypadku zarząd i użytkowanie spornej nieruchomości w dacie komunalizacji sprawowała jednostka niepaństwowa ([...] Spółdzielnia [...]), to w sensie własności skomunalizowane mienie ogólnonarodowe należało w dalszym ciągu do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.