Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 161/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1 b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor sądowy WSA Justyna Dudek – Sienkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi I.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 grudnia 2021 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. F. (dalej jako "wnioskodawczyni", "strona" albo "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 grudnia 2021 r. nr (...) utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 27 lipca 2021 r. nr (...), którą organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawczyni ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem C.F. (ur. 11 lipca 1959 r.).

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 17 marca 2021 r. I. F. wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad mężem. Decyzją z dnia 31 marca 2021 r. nr (...), wydaną po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w dniu 26 marca 2021 r., organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawczyni ustalenia prawa do żądanego świadczenia. Wskazane powyżej rozstrzygnięcie zostało uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 lipca 2021 r. nr (...) wraz z przekazaniem sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania w sprawie Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia 27 lipca 2021 r. nr (...) odmówił wnioskodawczyni ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał m.in. art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz.735; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej powoływanej w skrócie jako "u.ś.r.").

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że mąż wnioskodawczyni orzeczeniem z dnia 10 września 2018 r. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy czym niepełnosprawność istnieje od 5 sierpnia 2014 r., a zatem od 55 – go roku życia. Na podstawie wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia wnioskodawczyni z dnia 26 lipca 2021 r. organ ustalił, że wnioskodawczyni była osobą aktywną zawodowo w okresie 15 lipca 1982 r. – 8 lipca 1993 r. Po ustaniu zatrudnienia wnioskodawczyni zajęła się prowadzeniem domu i wychowaniem dzieci. Od maja 2014 r. wnioskodawczyni opiekuje się niepełnosprawnym mężem. Mąż wnioskodawczyni jest osobą leżącą, po amputacji lewej kończyny poniżej kolana z powodu stopy cukrzycowej. Podczas wywiadu ustalono, że mąż wnioskodawczyni wymaga całodobowej opieki ze strony żony ze względu na swój stan zdrowia. W związku z tym wnioskodawczyni nie może podjąć zatrudnienia.

Organ pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Art. 17 ust. 1b wskazanej ustawy stanowi z kolei, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W związku z ustaleniem, że niepełnosprawność męża wnioskodawczyni powstała w wieku 55 lat nie została spełniona przesłanka określona normą art. 17 ust. 1b u.ś.r..

W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Odnosząc się do skutków ww. rozstrzygnięcia dotyczącego art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ w nawiązaniu do uzasadnienia wyroku Trybunału wskazał, że przedmiotowe orzeczenie nie oznacza usunięcia tego kryterium z ustawy i nie kreuje także nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa.

Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji podniósł, że w realiach sprawy nie istnieje wyraźny i bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem się opieki nad niepełnosprawnym mężem. Niepełnosprawność męża wnioskodawczyni powstała bowiem długo po tym jak wnioskodawczyni zaprzestała zatrudnienia i zajęła się wychowaniem dzieci. Zdaniem organu, świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną bo ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku. Świadczenie to nie może być nadto traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

W odwołaniu od powyższej decyzji I.F., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podnosząc zarzuty naruszenia art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r., wniosła o uchylenie zakwestionowanej decyzji i przyznanie świadczenia zgodnie ze złożonym wnioskiem. Nawiązując do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. wnioskodawczyni wskazała, że decyzja organu pierwszej instancji jest wadliwa, gdyż po wyroku Trybunału nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że podstawowym wymogiem przyznania świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub pracy zarobkowej. W realiach sprawy nie ma wątpliwości co do tego, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad mężem, która to opieka wiąże się z rezygnacją przez nią z zatrudnienia.

Po rozpoznaniu odwołania strony, działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r., zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania, ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji oraz przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, po czym wskazał, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest zgodne z prawem.

Zdaniem organu odwoławczego w świetle ustaleń faktycznych sprawy trudno powiązać rezygnację z zatrudnienia czy też aktualne niepodejmowanie zatrudnienia z koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnemu małżonkowi, w sytuacji gdy wnioskodawczyni zaprzestała aktywności zawodowej 28 lat temu. W istocie brak jest w takim przypadku podstaw do przyjęcia założenia, że po tak długim okresie wnioskodawczyni obecnie podjęłaby pracę. Kolegium odwołało się w tej kwestii do orzecznictwa sądów administracyjnych podnosząc, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust.1 u.ś.r. przysługuje wymienionym w tym przepisie podmiotom z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Definicję pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ustawodawca zamieścił w art. 3 pkt 22 powołanej ustawy. Pod pojęciem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy zatem rozumieć rezygnację z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Chodzi więc o to, że osoby zdolne do pracy z uwagi na konieczność sprawowania osobistej i bezpośredniej opieki zmuszone są zaprzestać swej aktywności zawodowej przez rezygnację albo niepodejmowanie takiego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te decydując się na sprawowanie opieki pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15 oraz z dnia 14 września 2017 r. sygn. akt I OSK 695/17).

W ocenie Kolegium w sprawie nie ma podstaw do zakwestionowania stanu zdrowia męża wnioskodawczyni jak i zakresu wykonywanych czynności w ramach stałej opieki. Jednakże z uwagi na brak możliwości realnego powiazania zaprzestania czy też niepodejmowania od wielu lat aktywności zawodowej przez wnioskodawczynię z koniecznością zapewnienia opieki brak było podstaw pozwalających na potwierdzenie istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością zapewnienia mężowi wnioskodawczyni wymaganej opieki.

W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku I.F. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Decyzji Kolegium skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, niepodejmowanie przez skarżącą pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi skarżąca uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy, którą odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem C. F.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Organ pierwszej instancji mając na uwadze treść orzeczenia o niepełnosprawności, którym legitymuje się mąż skarżącej uznał, że nie można przyjąć, iż niepełnosprawność męża skarżącej powstała w okresach określonych w art. 17 ust. 1b u.ś.r., zatem wnioskowane świadczenie nie może być przyznane. Organ ten podniósł również, że nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo ich niepodejmowaniem w związku z koniecznością sprawowania opieki.

Odnośnie pierwszego z wyżej wskazanych stwierdzeń wskazać należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych zdążyło już uporać się ze sporem prawnym co do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką (stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.), nie powstała przed ukończeniem 18 – go roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.

Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny

z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji jak i wspierająca to stanowisko argumentacja były zatem w analizowanym zakresie a limine wadliwe.

Pomimo tego decyzja organu pierwszej instancji, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, jest zgodna z prawem.

Mając na uwadze ten aspekt sprawy wskazać należy, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego winna poprzedzać szczegółowa analiza warunków, jakie muszą zostać spełnione łącznie. Przede wszystkim, należy zwrócić uwagę na część wspólną art. 17 ust. 1 u.ś.r., w którym ustawodawca precyzyjnie określa komu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Wyraźnie wskazano w tym przepisie na konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osoby, o których mowa w pkt 1 - 4 celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdej sprawie właściwy organ musi z kolei dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu (zob. wyrok z dnia 6 kwietnia 2022 r.; sygn. akt II SA/Po 685/21; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazać należy, że zgodnie ze słownikowym znaczeniem słowa "rezygnacja", oznacza ono: "zrzeczenie się czegoś, odstąpienie od czegoś [rzeczownik]; zrzekać się czegoś dobrowolnie, odstępować od czegoś, dawać za wygraną [czasownik]" (Popularny słownik języka polskiego PWN, red. E. Sobol, Warszawa 2003, s. 846..) Zgodnie z definicją rezygnacji, wnioskodawca musi celowo, intencjonalnie zaprzestać wykonywania pracy w formach prawem przewidzianych, z którego tytułu otrzymuje wynagrodzenie, przy czym wynagrodzenie należy wykładać szeroko. Z kolei, jako znaczenie słowa "podjąć" rozumie się: "przedsięwziąć, postanowić wykonywanie czegoś, zdecydowanie się na coś, wziąć coś na siebie, rozpocząć np. obowiązki, pracę, zadanie" (Popularny słownik języka polskiego PWN, red. E. Sobol, Warszawa 2003, s. 692). Oznacza to, że wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi świadomie zdecydować o niepodejmowaniu zatrudnienia. Zatem brak aktywności zawodowej będący wyborem danej osoby nie może zostać uznany za stan tożsamy z rezygnacją bądź z niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu u.ś.r.

W świetle powyższych zapatrywań w realiach rozpoznawanej sprawy ocenić należało, czy w przypadku skarżącej zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad mężem.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca (ur. (...) 1964 r.) obecnie nie pracuje, a jedyne zatrudnienie zakończyła w dniu 8 lipca 1993 r. (a zatem 28 lat przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego). Po zakończeniu zatrudnienia w następstwie porozumienia stron skarżąca - zgodnie z oświadczeniem z dnia 26 lipca 2021 r. - zajmowała się prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci. Niepełnosprawność jej męża w stopniu znacznym datuje się z kolei od dnia 5 sierpnia 2014 r., a więc powstała wiele lat po tym jak skarżąca zakończyła już - co należy podkreślić z innych przyczyn - wykonywanie pracy. W ocenie Sądu twierdzenia skarżącej o możliwości podjęcia zatrudnienia po 28 latach latach absencji na rynku pracy, dla osoby mającej w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia skończone 58 lat są niewiarygodne. Brak jest nadto dowodów, że skarżąca kiedykolwiek aktywnie poszukiwała zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Prowadzi to do wniosku, że bierność zawodowa skarżącej pozostaje także kwestią jej wyboru życiowego, a nie jest wymuszona wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad mężem.

Podsumowując stwierdzić zatem należy, że bezspornym jest, że opieka nad mężem nie była powodem rezygnacji skarżącej z zatrudnienia. Był nim najpierw świadomy wybór skarżącej przejawiający się w rozwiązaniu stosunku pracy za porozumieniem stron, a następnie decyzja co do prowadzenia domu i wychowywania dzieci. Trudno uznać, że powodem niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia przez tyle lat była konieczność prowadzenia domu i wychowywania dzieci, które co do zasady, o ile nie zachodzą szczególne okoliczności, nie są powodem rezygnacji z zatrudnienia. Sąd nie ma wątpliwości co do tego, że wiele osób aktywnych zawodowo godzi obowiązki domowe i zawodowe z wychowywaniem dzieci. Innych powodów wyjaśniających bierność zawodową skarżąca nie wskazała.

Z kolei niepodejmowanie zatrudnienia determinowane jest nie tylko bardzo złym stanem zdrowia męża skarżącej (którego nikt nie kwestionuje) ale również długoletnim brakiem aktywności zawodowej. W tej sytuacji stwierdzić należało, że w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona zasadnicza przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Nie kwestionując stanu zdrowia męża skarżącej i konieczności jego wsparcia przez skarżącą (do czego jest zobowiązana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359), Sąd podkreśla, że sama (wynikająca wyłącznie z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności) konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie stanowi - w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. - samodzielnej i wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. System świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Pomiędzy sprawowaniem stałej opieki nad osobą niepełnosprawną a rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musi zachodzić - jak wskazano wyżej - bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. W rozpatrywanej sprawie organy orzekające uznały w sposób zasadny, biorąc pod uwagę okoliczności ustalone w dacie wydania zaskarżonych decyzji, że taki związek nie zachodzi.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.