Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 722/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Maria Kwiecińska (spr.) Protokolant ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2005r. przy udziale sprawy ze skargi R.H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. NR [...] w przedmiocie wartości celnej towaru o d d a l a s k a r g ę. /-/ W. Długaszewska /-/ T.M. Geremek /-/ M. Kwiecińska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Urząd Celny uznał na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej, art.23 § 7, art. 65 § 4 pkt 2 lit. b, art.209 § 2 w zw. z art. 262 Kodeksu celnego zgłoszenie celne zawarte w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...]r. za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości towaru i naliczenia długu celnego.

W uzasadnieniu decyzji organ celny wyjaśnił, iż na podstawie rewizji towaru tj. samochodu ciężarowego marki FIAT, rok produkcji [...], o pojemności silnika [...] cm- uznał, iż wartość transakcyjna pojazdu w kwocie [...] PLN określona w rachunku przedstawionym przez R.H. nie odzwierciedla rzeczywistej jego wartości. Wartość tę odniesiono do średnich cen używanych pojazdów podanych w ogólnie dostępnym katalogu Eurotax. Wzięto przy tym pod uwagę zarówno model, rok produkcji, parametry techniczne jak również fakt, iż cena katalogowa zawiera w sobie cło i inne opłaty związane z przywozem samochodów z zagranicy. Ponieważ zadeklarowana wartość transakcyjna odbiegała od porównawczej ceny katalogowej, nie mogła być ona zaakceptowana jako wartość celna. Cenę transakcyjną samochodu podaną w dołączonym do zgłoszenia celnego rachunku próbowano porównać, celem wstępnej kalkulacji z ceną takiego auta podaną w katalogu Schwackeliste, który zawiera uśrednione ceny używanych pojazdów na rynku jednego z państw Unii Europejskiej. Wartość przedmiotowego pojazdu w tym katalogu wynosiła [...] EUR (Schwackeliste). Porównanie tej ceny z ceną zakupu, choć nie wiążące, wskazało, iż cena zakupu tego pojazdu jest niższa od średniej ceny tego samego pojazdu zakupionego w innym kraju Unii Europejskiej. W związku z tym mając wątpliwość czy cena zakupu pojazdu jest odzwierciedleniem jego faktycznej wartości na rynku polskim, dokonano porównania ceny zakupu przedmiotowego samochodu z ceną takiego auta określoną w katalogu Eurotax. W katalogu Eurotrax cena takiego modelu samochodu, z tego samego roku produkcji, o zbliżonych parametrach technicznych, na polskim obszarze celnym kształtowała się w miesiącu importu na poziomie [...] PLN., tj. [...] EUR, a zatem była ponad jedną trzecią razy wyższa. Ponieważ obie ceny znacznie się od siebie różniły dokonano wstępnej kalkulacji. Wartość katalogową (netto) porównano do wartości wskazanej w rachunku załączonym do zgłoszenia celnego. Ponieważ różnica między ceną katalogową a ceną transakcyjną uwidocznioną w rachunku odbiegała o ponad 30 % uznano, że jest podstawa do zakwestionowania wartości transakcyjnej.

Za podstawę wyliczeń wartości celnej zgłoszonego pojazdu organ celny przyjął wartość wyjściową pojazdu z ogólnokrajowego katalogu Eurotax, zawierającego ceny pojazdów osobowych i ciężarowych na polskim obszarze celnym i ustalił wartość celną przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] PLN

W odwołaniu pełnomocnik R.H. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i uznanie zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...]r. za prawidłowe, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Pełnomocnik podniósł, że organ celny nie sprawdził przedmiotowego rachunku i nie potwierdził jego wiarygodności u sprzedającego towar w Niemczech. Ponadto pełnomocnik przedłożył oświadczenie eksportera o autentyczności ceny sprzedaży auta.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...]r. na podstawie art.233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art.262, art.23 § 7, art.29 § 1 i art.85 § 1 Kodeksu celnego utrzymał w mocy decyzję organu celnego I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, iż weryfikując cenę wyjściową dla przedmiotowego pojazdu stwierdził, że została ona przyjęta prawidłowo i nie zachodzi konieczność jakiejkolwiek jej korekty. Ponadto wyjaśnił, iż nie podważa autentyczności rachunku, tylko podana w nim cena transakcyjna jest niewiarygodnie niska. Wartość celna jest niezależna od tego czy importer otrzymał towar "za darmo" czy też kupił go po wyjątkowo "okazyjnej" cenie i z tego względu wniosek o weryfikacje rachunku jest bezzasadny. Ponadto Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż opłacalność zakupu pojazdu za granicą , bądź jej brak jest indywidualną kwestią importera i nie może wpływać na ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w całości, zarzucając naruszenie:

- art.180 § 1 i § 2 , art.181 Ordynacji podatkowej w zw. z art.262 Kodeksu celnego poprzez całkowite pominięcie dowodu z dokumentów urzędowych w postaci rachunku nr [...] z dnia [...]r. oraz oświadczenia skarżącego z dnia [...]r. w przedmiocie wartości importowanego pojazdu,

- art.187 § 1 Ordynacji podatkowej przez nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony,

- art.190 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej przez brak przeprowadzenia dowodu z opinii rzeczoznawcy dotyczącej wartości pojazdu w obecności strony i jej pełnomocnika oraz uniemożliwienie stronie zadawania pytań biegłemu w szczególności w zakresie przesłanek ustalających wartość pojazdu,

- art.210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej przez brak należytego uzasadnienia decyzji, a w szczególności brak wypowiedzenia się z jakich przyczyn organ celny uznał oryginalny rachunek przedstawiony przez stronę za niewiarygodny i dlaczego odmówił wiarygodności pisemnemu oświadczeniu strony oraz zagranicznego eksportera,

- prawa materialnego tj. art. 23 § 1 Kodeksu celnego przez brak przyjęcia za wartość celną wartości transakcyjnej, mimo iż jest to wartość prawdziwa i nie została podważona w jakikolwiek inny sposób innymi dokumentami lub dowodami i nie narusza w niczym zasad logiki i doświadczenia,

- art.25 i 26 Kodeksu celnego przez pominięcie jako wartości celnej wartości towarów identycznych lub podobnych sprowadzonych na polski obszar celny w zbliżonym czasie,

- art.29 § 1 Kodeksu celnego przez jego błędne zastosowanie tj. z pominięciem kolejności przeprowadzenia metod z art.23 i 25-28.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto wyjaśnił, że organy celne nie uchybiły zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu, ponieważ zarówno w trakcie postępowania przed organem I jak i II instancji powiadomiono stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wyznaczono stronie 3-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z treścią art.85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towaru jest zasadniczo wartość transakcyjna - cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny (art. 23 § 1 Kodeksu celnego), ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art.30 i 31 ustawy. Organ celny nie może jednak przyjąć wartości transakcyjnej towaru za jego wartość celną, jeżeli z uzasadnionych przyczyn - co obowiązany jest odrębnie wyjaśnić podmiotowi dokonującemu zgłoszenia celnego jedynie na jego pisemny wniosek (art.23 § 8 Kodeksu celnego) - zakwestionował on wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Dokumenty takie stają się niewiarygodne w sytuacji, gdy podana w nich cena transakcyjna w oczywisty sposób budzi wątpliwości, albowiem nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru (ze względu na duże prawdopodobieństwo zaniżenia lub zawyżenia kwoty transakcji) Tylko, bowiem rzeczywista wartość towaru może stanowić o jego wartości celnej. Należy przy tym zaznaczyć, iż wartość ta jest niezależna od tego, czy importer otrzymał dany towar za darmo, czy też kupił go po okazyjnie niskiej cenie, albowiem opłacalność zakupu towaru za granicą, bądź też jej brak jest indywidualną sprawą importera, która nie może wpływać na ustalenie wartości celnej towaru (patrz m. in. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 1995r. , sygn. akt SA/ Ka 1615/94).

W rozpoznawanej sprawie organ celny zakwestionował wiarygodność ceny transakcyjnej samochodu, podanej w fakturze zakupu ([...]EUR) uznając, po porównaniu jej z ceną podobnych pojazdów na europejskim obszarze gospodarczym, że jest ona znacznie zaniżona w stosunku do rzeczywistej jego wartości. W tej sytuacji organ celny był zobowiązany w ramach postępowania wszczętego przez przyjęcie zgłoszenia celnego dokonać weryfikacji dołączonych do niego dokumentów, w tym także faktury dokumentującej wartość transakcyjną towaru (art. 70 Kodeksu celnego). Ustalenie wartości celnej towarów w sytuacji, gdy wartość transakcyjna zostaje odrzucona przez organy celne, następuje stosownie do okoliczności przy wykorzystaniu metod, które zostały określone kolejno w art. 25 Kodeksu celnego czyli (według wartości transakcyjnej identycznych towarów), art. 26 ( według wartości transakcyjnej podobnych towarów), art. 27 ( przyjmując cenę jednostkową towarów przywożonych, bądź identycznych lub podobnych sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach) lub art. 28 ( według wartości kalkulowanej), a dopiero gdy wartość celna nie może być ustalona na podstawie tych metod jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., Porozumienia w sprawie stosowania tego artykułu oraz przepisami tytułu II, działu III Kodeksu celnego ("Wartość celna towarów" ). Wyjaśnić należy, że postanowienia Kodeksu celnego z 9.01.1997 r. opierały się bezpośrednio na Porozumieniu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zwanym "Kodeksem wartości celnej" ( publikowane w zał. do Dz. U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483). Wydając decyzje w niniejszej sprawie, dotyczącej wartości celnej używanego samochodu, organy celne obowiązane były również uwzględnić tzw. Wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) do Porozumieniu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. ( publikowane w zał. do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999r. Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej - Dz. U. Nr 80, poz. 908 ze zm., wydanego na podstawie art. 33 Kodeksu celnego.), a zwłaszcza "Studium 1.1. - Postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych". W świetle powołanych przepisów organy celne miały obowiązek ustalenia wartości zgłoszonego do odprawy celnej używanego samochodu przy zastosowaniu tzw. metody ostatniej szansy (art. 29 § 1 Kodeksu celnego), co też prawidłowo uczyniły w niniejszej sprawie. Zgodnie z postanowieniami powyższego Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego, w przypadku korzystania z metody "ostatniej szansy" przy ustalaniu wartości celnej używanych samochodów należy oprzeć się na danych uzyskanych z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism, zawierających ceny rynkowe pojazdów na polskim obszarze celnym.

Organy celne przyjęły do dokonywanych przez siebie obliczeń informację wynikającą ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny użytkowanych pojazdów samochodowych na całym rynku polskim - katalogu "Eurotax", opracowywanego i aktualizowanego co miesiąc przez Zespół Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego. Podawane w nim ceny są uśrednione i stanowią wynik analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego kraju ( giełdy i komisy samochodowe ), a informacje dotyczące danego modelu uwzględniają spadek ceny spowodowany przez wiek, przebieg i stan techniczny pojazdu. Katalog ten jest wykorzystywany dla szacowania wartości samochodów również przez towarzystwa ubezpieczeniowe oraz urzędy skarbowe. Należy przy tym zauważyć, iż praktyka wykorzystania średnich cen pojazdów na rynku krajowym, publikowanych systematycznie przez specjalistyczne wydawnictwa, znalazła potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( patrz m. in. wyrok z dnia 18.04.2001r. - sygn. akt I SA/Po 2260/99 oraz z dnia 27.04.2001r. - sygn. I SA/Po 2135/99 ).

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdził, że skorzystanie z danych zawartych w przedmiotowym katalogu ( stanowiących wypadkową porównania tysięcy notowań danego typu pojazdu ) odpowiadało w pełni wymogom art. 29 Kodeksu celnego, stanowił on bowiem uprawniony środek dowodowy umożliwiający ustalenie rzeczywistej wartości przedmiotowego pojazdu. Korzystanie przez administrację celną z jednego specjalistycznego katalogu jest uzasadnione zasadą równego traktowania prawnego podmiotów importujących ten sam rodzaj towarów. Katalog "Eurotax" podaje przy tym wartość rynkową pojazdu jako wartość uśrednioną, ustaloną w oparciu o dane pochodzące z bardzo wielu źródeł (monitorowanie giełd i komisów motoryzacyjnych na terenie całego kraju ). Organy celne korzystając z ww katalogów w żaden sposób nie naruszyły art. 29 § 1 Kodeksu celnego albowiem metoda "ostatniej szansy" jest jedną z metod zawartych w Kodeksie celnym, która pozwala w sposób jak najbardziej obiektywny ustalić wartość celną towaru, stanowi ona wypadkową metod przedstawionych w art. 25-28 Kodeksu celnego.

W dalszej kolejności za bezzasadne należy uznać zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszenia art. 190 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, przez brak powiadomienia strony i pełnomocnika o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego, albowiem w niniejszej sprawie nie był przeprowadzony dowód z opinii rzeczoznawcy dotyczącej wartości pojazdu, a co za tym idzie bezzasadny należy uznać również zarzut uniemożliwienia stronie zadawania biegłemu pytań.

Zauważyć również należy, iż nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 210§1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, albowiem organy celne zarówno I jak i II instancji nie podważyły autentyczności przedmiotowego rachunku, ani autentyczności oświadczeń w kwestii ceny pojazdu złożonych przez eksportera jaki i importera, tylko stwierdziły, iż podana w rachunku cena transakcyjna [...] EUR jest niewiarygodnie niska. Organy celne trafnie zaznaczyły, iż wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać rzeczywistą jego wartość i tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art. 23§ 1 i art. 85§ 1 Kodeksu celnego. Dla organów celnych wartość ta jest niezależna od tego czy importer otrzymał "za darmo" towar wprowadzony na polski obszar celny, czy też kupił go po wyjątkowo "okazyjnej" z różnych względów cenie.

Ponadto zarzuty naruszenia art. 180 § 1 i § 2, art. 181, 187§ 1 Ordynacji podatkowej również okazały się bezzasadne, albowiem wartość rzeczywista pojazdu została ustalona prawidłowo dowodem w postaci notowań podobnych pojazdów jak ten, który był przedmiotem importu wg katalogu Eurotax, a w związku z tym przeprowadzenie dowodu z rachunku nr [...] z dnia [...]r. oraz dowodu z przesłuchania strony, o które to dowody wnioskowała strona okazały się nieuzasadnione. Zaznaczyć przy tym należy, iż organy celne mają pełną swobodę w kształtowaniu postępowania wyjaśniającego mając na względzie, że zebrany materiał dowodowy ma doprowadzić do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy. Skoro, więc organy celne wystarczająco wyjaśniły kwestę wartości przedmiotowego samochodu innym dowodem w tym wypadku dowodem notowań cen z ogólnodostępnych katalogów: Eurotax (ceny rynku krajowego) i Schwackeliste (ceny rynku krajowego) oraz zaświadczeniami o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] i protokołem z przeprowadzonej rewizji celnej to mogły uznać wnioski dowodowe zgłoszone przez stronę za bezzasadne.

Prowadzące sprawę organy celne nie uchybiły również zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu zarówno przed organem I jak i II instancji. W aktach administracyjnych znajduje się pismo opatrzone datą [...]r.- doręczone stronie dnia [...]r., w piśmie tym znajduje się oświadczenie R. H., że rezygnuje z przysługującego mu prawa do 3 dniowego terminu odnośnie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, oraz pismo opatrzone datą [...]r.,a doręczone stronie [...]r., które informuje stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i możliwością wypowiedzenia się w sprawie w terminie 3 dni.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, iż zarzuty przedstawione przez stronę okazały się bezzasadne i z tych względów na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.

/-/ M. Kwiecińska /-/ T. Geremek /-/ W. Długaszewska