Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 576/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Służba zdrowia
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 6, 16-18
journal: Dz.U. 2021 poz 1285
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej jej punktu pierwszego i umarza postępowanie administracyjne w tym zakresie, 2. oddala skargę w części dotyczącej punktu drugiego zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania mającego na celu rozstrzygnięcie obowiązku poniesienia przez niego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach [...]. Ustalono, że uzyskane przez skarżącego świadczenia obejmowały kolejno świadczenia w zakresie chirurgii ogólnej, refundację leków, badania endoskopowe przewodu pokarmowego – kolonoskopia, świadczenie w zakresie chirurgii ogólnej oraz badanie tomografii komputerowej. Świadczeń tych udzielono bezpłatnie na podstawie dokumentu oraz oświadczenia, o których mowa w art. 50 ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. z 2020 r., poz. 1398, zwanej dalej ustawą o świadczeniach). Ich koszt wyniósł [...] zł. Z analizy danych znajdujących się w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych wynika natomiast, że w tym czasie skarżący był osobą nieubezpieczoną z uwagi na zakończenie działalności gospodarczej z dniem [...] stycznia 2016 r. W zawiadomieniu wskazano, że strona ma możliwość złożenia dodatkowych dokumentów, które mogą jej zdaniem mieć znaczenie dla sprawy. Organ poinformował także skarżącego o przewidzianej w art. 50 ust. 18a ustawy o świadczeniach możliwości zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w terminie 30 dni od daty poinformowania przez NFZ o wszczęciu postępowania.

W decyzji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej Kpa) oraz art. 50 ust. 18 i ust. 20 ustawy o świadczeniach stwierdził, że:

1. skarżący zobowiązany jest do poniesienia kosztu świadczenia opieki zdrowotnej udzielonego w dniach [...] w wysokości [...] zł,

2. umorzył postępowanie administracyjne w zakresie poniesienia przez skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniu [...] maja 2016 r. w wysokości [...] zł.

W jej uzasadnieniu podał, że z analizy danych sprawozdanych przez [...] z siedzibą przy ul. [...] w A. K. oraz Powiatowego Szpitala w A. K. Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. [...] w A. K. wynika, iż skarżący w dniach [...] uzyskał świadczenia w zakresie chirurgii ogólnej, refundację leków, badania endoskopowe przewodu pokarmowego – kolonoskopia, świadczenie w zakresie chirurgii ogólnej oraz badanie tomografii komputerowej. Świadczeń udzielono bezpłatnie na podstawie dokumentu oraz oświadczenia, o jakim mowa w art. 50 ust. 6 ustawy o świadczeniach, że skarżący jest osobą ubezpieczoną.

Organ wziął pod uwagę okoliczność, że w stosunku do świadczenia udzielonego w dniu [...] maja 2016 r. upłynął termin do wydania decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokości, co wynika z art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach. Z tego powodu w tej części umorzono postępowanie.

Organ wyjaśnił, że na podstawie danych uzyskanych drogą elektroniczną z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skarżący został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od [...] września 2015 r. do [...] grudnia 2016 r., a następnie jako członek rodziny w okresie od [...] października 2016 r. W związku z tym organ uznał, że skarżący w okresie od [...] stycznia 2016 r. do [...] października 2016 r. był osobą nieubezpieczoną i nie posiadał prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W związku z tym jest zobowiązany ponieść koszt udzielonych mu świadczeń w łącznej kwocie [...]zł.

W skardze na to rozstrzygnięcie skarżący podniósł, że z uzasadnienia decyzji wynika, iż był ubezpieczony jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w okresie od dnia [...] września 2015 r. do dnia [...] grudnia 2016 r. To oznacza, że uiścił składki zdrowotne. Miał więc prawo korzystać z usług leczniczych. Obciążanie go kosztami leczenia jest zatem bezpodstawne.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w decyzji z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w ten sposób, że na trzeciej stronie decyzji w 5 akapicie zamiast daty "[...] r." winno być "[...] r.".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, iż twierdzenia skarżącego o posiadaniu ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od dnia [...] września 2015 r. do dnia [...] grudnia 2016 r. opierają się wyłącznie na oczywistej omyłce pisarskiej w treści zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż omyłkę tę sprostowano postanowieniem, które nie zostało zaskarżone.

W piśmie procesowym z dnia [...] września 2021 r. skarżący podniósł, iż trudno od niego wymagać, by pamiętał, czy opłacał składki ubezpieczenia zdrowotnego. Tym bardziej, że od czasu nieopłacania składek zdrowotnych do czasu skorzystania ze świadczeń upłynęło aż pół roku. Podkreślił, że skoro świadczenia zostały mu udzielone, to był przekonany, że mu przysługują. W jego ocenie to oznacza, że podczas rejestracji w systemie świadczenia zdrowotnego stwierdzono i potwierdzono jego prawo do korzystania z tych świadczeń. Był więc przekonany, że świadczenie to przysługuje mu w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, ponieważ w innym przypadku by z niego nie korzystał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej zwanej p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w niniejszej sprawie został zgłoszony zarówno przez skarżącego - w piśmie z dnia [...] stycznia 2022r., jak i przez organ - w piśmie z dnia [...] stycznia 2022r. Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zasadniczym przedmiotem sporu jest zagadnienie, czy zasadnie organ zobowiązał skarżącego do poniesienia kosztów udzielonych mu świadczeń opieki zdrowotnej w wysokości [...] zł. Zdaniem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia skarżący nie był ubezpieczony lub uprawniony do świadczeń opieki zdrowotnej. Z kolei skarżący podnosi, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż był ubezpieczony w okresie od dnia [...] września 2015 r. do dnia [...] grudnia 2016 r., a to oznacza, że uiścił składki zdrowotne. Miał więc prawo korzystać z usług leczniczych. Z treści skargi wynika przy tym, iż zaskarżono całość rozstrzygnięcia organu, choć skarżący wprost nie kwestionuje umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniu [...] maja 2016 r. w wysokości [...] zł. W tym zakresie należy wskazać, że jak stanowi art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach, nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat. Biorąc pod uwagę, że zaskarżoną decyzję wydano dnia [...] maja 2021 r., to w tej dacie istniały podstawy do umorzenia postępowania w zakresie dotyczącym świadczenia udzielonego w dniu [...] maja 2016 r. Przytoczony przepis dotyczy terminu prawa materialnego, co oznacza, że jego upływ uniemożliwia wydanie przez organ decyzji administracyjnej ustalającej obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. Jako, że organ prawidłowo zinterpretował i zastosował zawartą w nim normę prawną, należało w tej części oddalić skargę jako niezasadną.

Oceniając natomiast pozostałą część zaskarżonej decyzji według podanych na wstępie kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadnym jest więc wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Podkreślić trzeba, że już po wniesieniu skargi zaskarżona decyzja została sprostowana z urzędu w ten sposób, że na trzeciej stronie decyzji w 5 akapicie datę "[...] r." zastąpiono datą "[...] r.". Jak wskazał organ, od tego postanowienia nie wniesiono zażalenia.

W przesłanych wraz ze skargą aktach administracyjnych sprawy znajduje się także wydruk widoku ekranu zawierający historię wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z którego wynika, że [...] grudnia 2015 r. została zawieszona działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego od dnia [...] września 2015 r. (k. 22). Z wydruku nie wynika wprost data jego wytworzenia. Niemniej zawiera on widok dnia i godziny utrwalonej i następnie wydrukowanej strony. Na tej podstawie można ustalić, że obraz ekranu pochodzi z godziny [...] w dniu [...] czerwca 2021 r., a więc został wytworzony już po wydaniu zaskarżonej decyzji i po otrzymaniu skargi przez organ. Wydruk ten nie mógł więc być wzięty pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy przez organ. Jednak niezależnie od tego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie danych uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że skarżący został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od [...] września 2015 r. do [...] grudnia 2015 r., a następnie jako członek rodziny w okresie od [...] października 2016 r. (k. 21 akt administracyjnych). Zgodnie z art. 67 ust. 4 ustawy o świadczeniach prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego osoby objętej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym i członków jej rodziny ustaje po upływie 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wygasa, np. w związku z zakończeniem lub zawieszeniem prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu, mając na uwadze powyższe, przywołana przez skarżącego okoliczność, iż był ubezpieczony jako osoba prowadząca działalność gospodarczą w okresie od dnia [...] września 2015 r. do dnia [...] grudnia 2016 r. nie znajduje potwierdzenia. W oparciu o poczynione ustalenia Organ zasadnie uznał, że skarżący w okresie od [...] stycznia 2016 r. do [...] października 2016 r. był osobą nieubezpieczoną.

Natomiast, jak wynika z zebranego materiału dowodowego skarżący w dniach [...] korzystał kolejno ze świadczenia w zakresie chirurgii ogólnej, refundacji leków, badania endoskopowego przewodu pokarmowego – kolonoskopii, świadczenia w zakresie chirurgii ogólnej oraz badania tomografii komputerowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że świadczeń udzielono bezpłatnie na podstawie dokumentu oraz oświadczenia, o jakim mowa w art. 50 ust. 6 ustawy o świadczeniach, że skarżący jest osobą ubezpieczoną. Zgodnie z tym przepisem w przypadku niepotwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w sposób określony w ust. 1 lub 3 świadczeniobiorca po okazaniu dokumentu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, może przedstawić inny dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, a jeżeli takiego dokumentu nie posiada, złożyć pisemne oświadczenie o przysługującym mu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. Akta sprawy administracyjnej przedłożone wraz z odpowiedzią na skargę nie zawierają jednak pisemnego oświadczenia, jakie miał zdaniem organu złożyć skarżący. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2021r. złożonym do tutejszego sądu skarżący podkreślał, że był przekonany, iż świadczenia przysługują mu w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, w innym przypadku nie skorzystałby z nich.

Należy w związku z tym podkreślić, ze postępowanie przed Prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia jest jednoinstancyjne. Od wydanej decyzji przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zatem w trybie administracyjnym sprawa nie jest ponownie rozpoznawana. Oznacza to, że jeżeli przed organem w postępowaniu jednoinstancyjnym nie zostanie wykazana przez skarżącego dana okoliczność, to skarżący może ją podnieść dopiero na etapie skargi. W jednoinstancyjnym postępowaniu zachowanie zasad postępowania musi być szczególnie respektowane przez organy. Zgodnie z art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, co należy rozumieć w ten sposób, że podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, odbywa się w zgodzie z przepisami prawa procesowego oraz prawa materialnego, które mają zastosowanie w konkretnej sprawie administracyjnej (por. wyrok NSA z 28 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4214/21, LEX nr 3256734). Wyrażoną w tym przepisie zasadę prawdy materialnej należy rozumieć jako wymóg oparcia rozstrzygnięcia jedynie na okolicznościach faktycznie istniejących, a nie wyprowadzanych w drodze domniemań. Organ zatem przed rozstrzygnięciem sprawy powinien przeprowadzić wszelkie możliwe dowody, aby wyjaśnić jej okoliczności, tak aby być pewnym, iż ustalenia dokonane na podstawie zebranych dowodów są zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym. Zasada ta koreluje z treścią przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, wedle których organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena stanu faktycznego w danej sprawie powinna odbywać się na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. odzwierciedlać wszystkie okoliczności faktyczne, które mają znaczenie w sprawie. Z obowiązku zgromadzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy wynika konieczność podjęcia przez organ stosownych działań, np. przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy, zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów albo instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym, w materiale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Jak wynika bowiem z art. 80 Kpa, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wynik tej oceny winien znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 Kpa).

W świetle powyższych rozważań, przyjęcie przez organ, że świadczeń udzielono bezpłatnie na podstawie oświadczenia, o jakim mowa w art. 50 ust. 6 ustawy o świadczeniach, bez włączenia tego dowodu do akt sprawy, narusza wskazane przepisy postępowania administracyjnego, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W dalszej kolejności należy wskazać, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach stanowiący, iż "koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przypadkach określonych w ust. 16, które Fundusz poniósł zgodnie z ust. 15, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną ustalającą obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Do postępowania w sprawach o ustalenie poniesienia kosztów stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Od decyzji Prezesa Funduszu przysługuje skarga do sądu administracyjnego".

Wyrażona w art. 50 ust. 16 ustawy o świadczeniach zasada obowiązku zwrotu kosztów opieki zdrowotnej udzielonych mimo braku prawa do takich świadczeń, doznaje następujących wyjątków: 1) w odniesieniu do osoby, która działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej (art. 50 ust. 17 tej ustawy) oraz 2) w przypadku świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy).

Po pierwsze, organ w ogóle nie rozważył ewentualnej, przewidzianej w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach, możliwości odstąpienia od stosowania art. 50 ust. 16 tej ustawy ze względu na fakt, że osoba składająca oświadczenie działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, iż posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że pojęcie "usprawiedliwione przekonanie", o którym mowa w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obejmuje sytuacje, gdy brak prawa do świadczeń wynika z działania (zaniechania) innych podmiotów niż osoba składająca oświadczenie, np. z przyczyn zawinionych przez płatnika składek bądź też innych osób, przy czym każdy przypadek należy traktować indywidualnie (por. wyroki NSA z dnia: 6 listopada 2019 r., sygn. akt II GSKL 1788/18, 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1001/19 i 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSKL 997/20).

Zgodzić się przy tym trzeba z poglądem wyrażonym przez NSA w przytoczonym wyżej wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r., II GSK 1001/19 że "co do zasady "na ulgowe traktowanie powinny zasługiwać te sytuacje, w których brak prawa do świadczeń wynika z działania (zaniechania) innych podmiotów niż osoba składająca przedmiotowe oświadczenie, czyli np. z przyczyn zawinionych przez płatnika składki na ubezpieczenie zdrowotne" (Daniel Eryk Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, PiZS 2017, z. 2, s. 7-13), to jednak w ocenie NSA nie są to jedyne przypadki, do których ma zastosowanie omawiany wyjątek. Skoro bowiem ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "działania w usprawiedliwionym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń", to jak zasadnie wywodzi się w doktrynie każdy taki przypadek "należy analizować i oceniać indywidualnie" (Daniel Eryk Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, PiZS 2017, z. 2, s. 7-13)". Takiej indywidualnej oceny procedowanego przypadku zabrakło w niniejszej sprawie. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, iż wystąpienia takiej okoliczności organ w ogóle nie analizował i nie oceniał.

Po drugie, z tabel zamieszczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika jedynie, jakich świadczeń opieki zdrowotnej udzielono skarżącemu w wymienionych datach. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób ustalić charakteru udzielonych świadczeń, a w szczególności - czy świadczeniami tymi były świadczenia gwarantowane z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 16 ustawy o świadczeniach, czy też inne świadczenia, nie podlegające zwolnieniu z obowiązku ich zapłaty. Zarówno z akt sprawy jak też z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby okoliczność ta była w ogóle przedmiotem refleksji organu. Wskazane zagadnienie mogło natomiast mieć istotne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, że udzielone danej osobie świadczenia miały charakter świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, wyłącza bowiem możliwość obciążenia związanych z nimi kosztami skarżącego.. Okoliczności tych sąd nie może się domyślać, ani zakładać z pewnością, że udzielone skarżącemu świadczenia miały inny charakter, niż te o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 919/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił więc wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia, nie odniósł się do nich w uzasadnieniu decyzji, naruszając przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa w związku z art. 50 ust. 16 i ust. 17 ustawy o świadczeniach.

Reasumując, zgodnie z art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł o oddaleniu skargi w części dotyczącej umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie poniesienia przez skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniu [...] maja 2016 r. Jednocześnie uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia obowiązku poniesienia kosztu świadczenia opieki zdrowotnej udzielonego w dniach [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Jak wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a. w wyroku wydanym w wyniku uwzględnienia skargi uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania, ale wtedy, gdy sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji. Tymczasem w niniejszej sprawie, stosownie do art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaszła podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia przez skarżącego kosztów udzielonych mu w dniach [...] świadczeń opieki zdrowotnej. Z przepisu art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach wynika bowiem, że nie wydaje się decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat. Taka sytuacja zaistniała w odniesieniu do wymienionych terminów udzielonych skarżącemu świadczeń. W następstwie uchylenia zaskarżonej decyzji, upływ pięcioletniego terminu powoduje niemożność ponownego wydania przez organ decyzji ustalającej obowiązek poniesienia wymienionych kosztów. W rezultacie, zastosowanie ma przepis art. 145 § 3 p.p.s.a. stanowiący, iż w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Umorzenie postępowania nie zależy od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Taką przyczyną jest zaś niemożność wydania przez organ decyzji w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej z powodu upływu pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach. Sąd dostrzegając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego jest obowiązany o takim umorzeniu orzec. Przepis art. 145 § 3 p.p.s.a. jest odpowiednikiem unormowania zawartego w art. 105 § 1 Kpa stanowiącego, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Wyrok sądu zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty.

Końcowo zaznaczyć należy, że złożony przez pełnomocnika organu w odpowiedzi na skargę wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od strony skarżącej nie mógł zostać uwzględniony, gdyż w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest możliwe zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu, niezależnie od wyniku sprawy, albowiem brak ku temu stosownej podstawy prawnej. W postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi nie obowiązuje bowiem zasada odpowiedzialności za wynik postępowania, którą to zasadę wprowadzono jedynie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (art. 203 i art. 204 p.p.s.a.).

Z podanych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.