Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2142/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Bogdan Wolski Protokolant referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny

1. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. od decyzji Starosty P. z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w W., stanowiącej obecnie działki ewid. nr [...], będącej częścią dawnej działki ewid. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

2. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że nadesłanych wraz z odwołaniem akt sprawy wynika, że nieruchomość położona w W. przy ulicach [...], stanowiąca działkę nr [...], stanowiąca własność R. P. i J. P., została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] września 1988 r. Rep. Nr [...], w związku z przeznaczeniem jej zgodnie z decyzjami o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji, wydanymi przez Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 1976 r. nr [...] pod budowę dzielnicy mieszkaniowej [...] wraz z zespołem ulic.

W myśl art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:(-) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo (-) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Stosownie do art. 216 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomośi. Cel nabycia przez Skarb Państwa ww. nieruchomości został określony jako budowa dzielnicy mieszkaniowej [...] wraz z zespołem ulic. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika natomiast, iz na zwracanej części nieruchomości nie dokonano żadnych prac związanych z budową planowanej inwestycji. Pismem z dnia 10 października 2005 r. Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy [...] poinformowano, iż część dawnej działki nr [...] (stanowiąca obecnie działki nr nr [...]) została objęta pozwoleniem na budowę ulicy [...] - decyzja Prezydenta W. z dnia [...] października 2005 r., brak jest natomiast innych pozwoleń na budowę wydanych w granicach ww. działki. Powyższe potwierdzają oględziny zwracanej nieruchomości przeprowadzone w dniu [...] października 2005 r. przez rzeczoznawcę majątkowego, sporządzającego operat szacunkowy z wyceny ww. nieruchomości, który stwierdził, iż omawiane działki stanowią teren niezagospodarowany.

3. Odnosząc się do zarzutów Prezydenta W. Wojewoda [...] stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby na omawianej nieruchomości zrealizowano drogę publiczną, strona odwołująca się nie przedstawiła zaś żadnych dowodów na potwierdzenie swoich argumentów.

4. W ocenie organu odwoławczego jest zatem oczywiste, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany w wymaganym terminie, co skutkuje koniecznością jej zwrotu na rzecz poprzedniego współwłaściciela i spadkobierców poprzedniego współwłaściciela.

II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu

1. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezydent W. i domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W skardze podniesiono, że część zwracanej nieruchomości, stanowiącej obecnie część działki [...], znajduje się w liniach rozgraniczających ulicy [...], która jest drogą publiczną na podstawie uchwały nr [...] z dnia [...] września 2003 r. Zgodnie z uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 1999 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dawnej wsi K. w gminie U. dla ulicy [...] zostały wydane linie rozgraniczające według danych technicznych nr [...]. Skarżący wskazał też, że część zwróconych działek nr [...] położona jest w liniach rozgraniczających ulicy [...], której budowa została rozpoczęta. W dniu [...] maja 2006 r. została wydana decyzja nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie ulicy [...] z sieciami infrastruktury technicznej, oświetleniem, ścieżką rowerową - obejmująca działki nr [...]. Zgodnie z art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany na części wywłaszczonej nieruchomości zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z miejscowym planem obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot. Aktualnie przedmiotowy teren jest objęty projektem planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie uchwały nr [...] z dnia [....] stycznia 2005 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [....], a w związku z tym organ prowadzący postępowanie nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych skutkujących możliwością zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

2. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

III. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

2. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w W. w rejonie ulicy [...], stanowiącej obecnie działki ewid. nr nr [...].

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1640/07 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z dnia [...] stycznia 2006 r., wskazując w uzasadnieniu wyroku, iż zarzut skarżącego, że organ prowadzący postępowanie nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych skutkujących możliwością zwrotu przedmiotowych nieruchomości jest zasadny, a zdaniem Sądu, przy rozstrzyganiu sprawy niniejszej organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego to jest art. 7 i 77 § 1 kpa, a także przepis art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niezbadanie przesłanek wskazanych w tym przepisie.

4. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 marca 2009 I OSK 434/08, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej R. P., K. P. i [...], uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżony wyrok oparty na konieczności wyjaśnienia przesłanek dla uznania części nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia, wskazanych w art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie może się ostać w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05 (Dz. U. Nr 58, poz. 369). Trybunał w tymże wyroku uznał m.in., że wskazany przepis w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot - jest niezgodny z art. 2 oraz art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny wskazał na naruszenie zasady równości - poprzez nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji byłych właścicieli, użytkowników wieczystych i innych w zależności od tego, czy cel wywłaszczenia zrealizowano na całej nieruchomości, czy też jedynie na jego części. Zaskarżony w przedmiotowej sprawie wyrok zapadł wprawdzie przed orzeczeniem Trybunału, lecz jego oparcie na niekonstytucyjnym przepisie powoduje konieczność jego uchylenia. Domniemanie konstytucyjności tego przepisu zostało obalone, a jego niekonstytucyjność istnieje od daty jego wejścia w życie. Skoro zatem Trybunał uznał, że art. 137 ust. 2 cyt. ustawy w zakresie w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel wywłaszczenia od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jest niezgodny z Konstytucją RP, to nie ma prawnych podstaw ku temu, aby jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie nadal dokonywać. Zauważyć trzeba, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 października 2007 r. podjął zawieszone postępowanie sądowe toczące się w przedmiotowej sprawie, mimo, iż jego wynik zależał od rozstrzygnięcia, które miało zapaść w postępowaniu toczącym się przed Trybunałem Konstytucyjnym we wskazanej wyżej sprawie. Wcześniejsze podjęcie zawieszonego postępowania i wydanie wyroku w tej sprawie uznać należy za wadliwe, bowiem po wydaniu wyroku przez Trybunał mogło zapaść inne orzeczenie Sądu pierwszej instancji.

Mimo, że skarga kasacyjna została oparta tylko na zarzucie naruszenia prawa materialnego, sprawa wymaga ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie dotyczącym zbadania przesłanek z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zasadniczą przyczyną uchylenia decyzji o zwrocie nieruchomości było niewyjaśnienie sprawy w zakresie dotyczącym przesłanek określonych w art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w istocie nie odniósł się do argumentów Prezydenta W., który podnosił między innymi, iż ulica [...] jest drogą publiczną na podstawie uchwały nr [...] z dnia [...] września 2003 r., a także, że dla tej ulicy zostały wydane linie rozgraniczające zgodnie z uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 1999 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dawnej wsi K., że część zwracanej nieruchomości leży w liniach rozgraniczających tej ulicy, a inne nieruchomości znajdują się w liniach rozgraniczających ulicy [...] oraz, że w dniu [...] maja 2006 r. została wydana decyzja nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie dalszej części ulicy Kabackiej z sieciami infrastruktury technicznej, oświetleniem, ścieżką rowerową, obejmującej część działek nr [...] i budowa ta została rozpoczęta.

Konieczne jest zatem ustosunkowanie się do tych zarzutów przez Sąd pierwszej instancji i dokonanie przez niego oceny, czy mają one istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w aspekcie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w kontekście celu wywłaszczenia określonego w umowie sprzedaży nieruchomości z dnia [...] września 1988 r. jako "budowa dzielnicy mieszkaniowej Natolin".

5. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 września 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 905/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdz ił, że należało przyjąć, że decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2006 r. i Starosty P. z [...] stycznia 2006 r. wydane zostały bez odniesienia się do celu wywłaszczenia (umowy nabycia nieruchomości z dnia [...] września 1988 r.) i bez analizy treści art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami w kontekście treści art. 137 ust. 1 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 marca 2009 r. wyraźnie wskazał, że niekonstytucyjność przepisu art. 137 ust. 2 została przesądzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r., dlatego też zbędne jest ocenianie przesłanek z powołanego wyżej treści tego artykułu sprzed oceny dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny. Konieczne jest jednak ustalenie, czy w sprawie nie zachodzą okoliczności, o jakich stanowi art. 137 ust. 1 ustawy, to znaczy czy podjęte przez Miasto W. czynności mające doprowadzić do zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości mieszczą się w granicach czasowych określonych powyższym przepisem, a także jakie znaczenie dla sprawy ma powołany przez Prezydenta projekt planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała z [...] stycznia 2005 r.). Organ powinien też zbadać, jakie części przedmiotowej nieruchomości leżą w liniach rozgraniczających ulic [...] i jak twierdzi skarżący, nie mogą podlegać zwrotowi.

6. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 października 2010 r. I OSK 1762/09, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej [...], uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 905/09, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten Sąd. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konieczne staje odwołanie się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r. sygn. I OSK 434/08 wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wcześniejszego wyroku, jaki zapadł w niniejszej sprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1640/07. Naczelny Sad Administracyjny w tymże wyroku, uwzględniając skargę kasacyjną stwierdził, że zaskarżony wyrok został oparty na niekonstytucyjnym przepisie art.137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, podczas gdy Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do argumentów Prezydenta Miasta W., który podnosił, że ulica [...] jest drogą publiczną (uchwała z dnia 4 wrześnią 2003 r.), że dla tej ulicy wydane zostały linie rozgraniczające (uchwała z dnia 16 listopada 1999 r.), że część zwracanej nieruchomości leży w liniach rozgraniczających tej ulicy, oraz, że w dniu [...] maja 2006 r. została wydana decyzja nr [...] o ustaleniu lokalizacji celu publicznego polegającej na budowie dalszej części ulicy [...] i budowa ta została rozpoczęta.

Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej wyroku zobowiązał Sad pierwszej instancji do ustosunkowania się do tych okoliczności oraz dokonania oceny, czy mają one istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w aspekcie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, i w kontekście celu wywłaszczenia określonego w umowie sprzedaży nieruchomości z dnia [...] września 1988 r. jako budowa dzielnicy mieszkaniowej [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pomimo jednoznacznych wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego nie odniósł się w ogóle do okoliczności podnoszonych przez Prezydenta Miasta, nie dokonał ich oceny w zakresie wyznaczonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzając, że z mocy art. 190 Ppsa związany jest wyłącznie wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, a nie jest związany jego oceną co do stanu faktycznego sprawy. Sąd pierwszej instancji uchylając ponownie zaskarżoną decyzję uznał, że oceny do jakiej został zobowiązany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego powinien dokonać organ.

Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowane w uzasadnieniu tego wyroku jest nieprawidłowe. Należy w całości zgodzić się ze skargą kasacyjną, że w sprawie nie jest już potrzebne dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych, ponieważ sprawa została wystarczająco wyjaśniona do jej rozstrzygnięcia. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny polecił Sądowi pierwszej instancji dokonanie oceny okoliczności podniesionych przez Prezydenta Miasta W. z punktu widzenia ich znaczenia w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku nie zawarł żadnej oceny stanu faktycznego sprawy, wyłącznie dokonał wykładni przepisów postępowania, które uznał za naruszone przez Sąd pierwszej instancji poprzez nieocenienie wskazanych okoliczności w kontekście ich znaczenia w sprawie. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji związany był wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rzeczą Sądu pierwszej instancji było więc wypowiedzenie się, czy w ogóle z uwagi na brzmienie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami argumentacja Prezydenta Miasta W. ma jakiekolwiek znaczenie w sprawie.

Zgodnie z powołanym przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: (1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo (2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi potrzeba dokonywania dodatkowych ustaleń faktycznych, a jedynie ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie z uwzględnieniem treści ww. przepisu. Z tych względów nie można zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że rozpoznając sprawę ponownie organy powinny ustalić, czy podjęte przez Miasto W. czynności mające doprowadzić do zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości mieszczą się w granicach czasowych określonych w art.137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także jakie znaczenie ma uchwała z dnia [...] stycznia 2005 r. Nie można tez słusznie postawić organom zarzutu, że wydając decyzje poddane kontroli Sądu nie odniosły się do celu wywłaszczenia. Przeczy temu bowiem uzasadnienie tychże decyzji. Rozpoznanie niniejszej sprawy wymaga wyłącznie dokonania oceny prawnej w oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie. To Sąd pierwszej instancji ma wypowiedzieć się, czy ocena organów administracji, że nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia jest poprawna, i czy argumenty przedstawione w sprawie przez Prezydenta Miasta W. mają w niej istotne znaczenie przy uwzględnieniu treści art.137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po raz trzeci dokonując oceny zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona, jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa.

Stwierdzić przede wszystkim należy, stosownie do art. 190 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że rozpoznając obecnie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany był wykładnią prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny zarówno w wyroku z dnia 24 marca 2009 r. jak i w wyroku z dnia 15 października 2010 r.

8. Jak wynika z akt sprawy, podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), zgodnie z którym, w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji, tj. w dniu [...] czerwca 2006 r., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, natomiast zgodnie z art. 137 ust. 1 tej ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli: (1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, albo (2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel nie został zrealizowany, zgodnie zaś z art. 137 ust. 2, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05 (Dz. U. Nr 58, poz. 369), uznał m.in., że art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot - jest niezgodny z art. 2 oraz art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny wskazał na naruszenie zasady równości - poprzez nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji byłych właścicieli, użytkowników wieczystych i innych w zależności od tego, czy cel wywłaszczenia zrealizowano na całej nieruchomości, czy też jedynie na jego części.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wprawdzie zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł przed orzeczeniem Trybunału, lecz jego oparcie na niekonstytucyjnym przepisie powoduje konieczność jego uchylenia. Domniemanie konstytucyjności tego przepisu zostało obalone, a jego niekonstytucyjność istnieje od daty jego wejścia w życie. Skoro zatem Trybunał uznał, że art. 137 ust. 2 cyt. ustawy w zakresie w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel wywłaszczenia od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jest niezgodny z Konstytucją RP, to nie ma prawnych podstaw ku temu, aby jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie nadal dokonywać.

9. Z akt sprawy wynika, że zwracana nieruchomość nie została zagospodarowana na cel wywłaszczenia, który został określony jako budowa dzielnicy mieszkaniowej [...] wraz z zespołem ulic. Na zwracanej części nieruchomości nie dokonano żadnych prac związanych z budową planowanej inwestycji, jak również nie wydano, jak wynika z akt sprawy, żadnych pozwoleń na budowę. Oględziny terenu przeprowadzone przez rzeczoznawcę majątkowego w listopadzie 2005 r. potwierdziły, iż przedmiotowy teren jest niezabudowany i niezagospodarowany, i nic nie wskazuje na to, żeby na zwracanej nieruchomości zrealizowano drogę publiczną.

Podkreślić należy, że art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej chroni własność i prawo dziedziczenia, i uznaje, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. W odniesieniu zaś do sprawy będącej przedmiotem zaskarżenia oznacza to, iż wywłaszczenie jest dopuszczalne wyłącznie w zakresie, w jakim pozwala zrealizować cel publiczny, natomiast nie jest dopuszczalne, gdy wnioskodawca wywłaszczenia tego celu zrealizować nie może. Skoro więc wnioskodawca wywłaszczenia zrealizował cel publiczny tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, to jak najbardziej zgodny z tym przepisem Konstytucji, art. 21, był orzeczony zwrot nieruchomości - w części nie wykorzystanej na cel wywłaszczenia.

Przyznać należy zatem rację Wojewodzie [...], który uznał, iż cel wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany w wymaganym przepisami ustawy terminie, co skutkuje koniecznością jej zwrotu na rzecz poprzedniego współwłaściciela i spadkobierców poprzedniego współwłaściciela.

10. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż nie zachodzi potrzeba dokonywania dodatkowych ustaleń faktycznych sprawie, ponieważ sprawa została wystarczająco wyjaśniona do jej rozstrzygnięcia.

Nie można tez słusznie postawić organom zarzutu, że wydając decyzje poddane kontroli Sądu nie odniosły się do celu wywłaszczenia, ponieważ przeczą temu uzasadnienia tych decyzji.

Zdaniem Sądu, ocena organów administracji, że nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia, jakim była budowa dzielnicy mieszkaniowej [...], jest poprawna, a argumenty przedstawione w sprawie przez Prezydenta Miasta W., przy uwzględnieniu zarówno celu wywłaszczenia, jak i treści art. 137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mają znaczenia.

11. Uznać należy, że zarzuty skargi nie są zasadne, bowiem Wojewoda [...] rozpoznając sprawę nie naruszył obowiązujących przepisów, w szczególności zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 8 77, 80 ani 107 § kpa; postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

12. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.