Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 476/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1, art. 84, art. 86, art. 85 ust. 1,2 i 6, art. 5 pkt 21
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
article: art. 8, art. 11
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew. 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części w jakiej utrzymuje w mocy punkt 2 decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] marca 2009 r.; 2. zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie 1 wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 5.617 (pięć tysięcy sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2009r. Prezydent W. po rozpatrzeniu wniosku "V." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zezwolił wnioskodawcy na usunięcie przez wycięcie 3 sztuk drzew z terenu nieruchomości położonej w pobliżu ulic [...] i [...] w W. (dz. nr Ew. [...] z obrębu [...]) i ustalił, że usunięcie drzew podlega opłacie na rzecz Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w wysokości 121033,68 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawca zwrócił się w dniu [...] marca 2009r. o wydanie zezwolenia na usunięcie 3 szt. drzew z uwagi na kolizję z planowaną rozbiórką budynku. W ocenie organu postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przy udziale przedstawiciela wnioskodawcy potwierdziło konieczność usunięcia 3 szt drzew o nr inw, 8, 16 i 17 z terenu przedmiotowej nieruchomości w związku z planowanymi robotami rozbiórkowymi. Zdaniem organu oględziny drzew nie potwierdziły, iż są one w złym stanie zdrowotnym i w związku z tym nie rokują szans na przeżycie. W ocenie organu zakwalifikowane do usunięcia drzewa rosną na terenie spełniającym wymogi art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody, tj. na terenie zieleni. Skład gatunkowy roślinności (lipa. klon pospolity i głóg) powszechnie stosowanej do nasadzeń w terenach zieleni oraz jej lokalizacja wskazują, iż była ona nasadzona obok istniejących w pobliżu budynków w sposób planowy w celu podwyższenia walorów estetycznych nieruchomości oraz dla pełnienia funkcji osłonowych i zdrowotnych. Wobec braku przesłanek z art. 86 ust. 1 ustawy do ustawowego zwolnienia wnioskodawcy od opłat naliczono opłatę za usunięcie drzew wg stawek określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r (Dz.U. Nr 228 z 2004r., poz. 2306) w sprawie jednostkowych stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 14 października 2008r. (MP z 2008r. Nr 82, poz. 725) w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2009, Z uwagi na to, że roślinność rośnie na terenie spełniającym wymogi art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody, tj. na terenie zieleni, który towarzyszy budynkom mieszkalnym, pełniąc funkcje estetyczne oraz osłonowe i zdrowotne, opłata za jej usunięcie, w myśl art. 85 ust. 6 ustawy została podwyższona o 100%.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył wnioskodawca V. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W..

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że definicję terenu zieleni zawiera art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody, który stanowi, że jest nim teren wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, pokryte roślinnością , znajdujące się w granicach wsi o zwartej zabudowie lub miast, pełniące funkcje estetyczne, rekreacyjne, zdrowotne lub osłonowe, a w szczególności parki, zieleńce, promenady, bulwary, ogrody botaniczne, zoologiczne, jordanowskie i zabytkowe lub cmentarze, a także zieleń towarzysząca ulicom, płacom, zabytkowym fortyfikacjom, budynkom, składowiskom, lotniskom oraz obiektom kolejowym i przemysłowym. Zdaniem organu w świetle tak szerokiej definicji, drzewa których dotyczy niniejsze postępowanie, jako rosnące w granicy miasta i towarzyszące budynkom wchodzą w skład terenu zieleni. Pojęcia drzewa "towarzyszącego budynkom" nie można odnosić tylko i wyłącznie do budynku, przy którym drzewa bezpośrednio rosną. Z uwagi na powyższe prawidłowe było naliczenie podwyższonej opłaty za wycięcie drzew objętych wnioskiem. Zgromadzona w sprawie dokumentacja fotograficzna wskazuje jednoznacznie, że drzewa których dotyczy niniejsze postępowanie nie są obumarłe i nie można uznać, że nie rokują szansy na przeżycie. W ocenie organu istotnie stan drzew nie jest idealny, jednak drzewa te są żywe, mają ulistnione korony i nie wykazują oznak zamierania. Drzewa te nie stwarzają też zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Wskazane przez wnioskodawcę pęknięcie jest prawie niezauważalne i z całą pewnością nie grozi odłamaniem się odnogi drzewa, a powierzchowne ubytki próchnicze również nie zagrażają złamaniem drzewa. Wnioskodawca przyjmując na siebie zobowiązanie rozbiórki budynku istniejącego na przedmiotowej nieruchomości, powinien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka V. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w której utrzymuje ona w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zakresie ustalenia opłaty za usuwanie drzew oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. w tym

zakresie tj. w punkcie 2 i umorzenie postępowania w tym zakresie bądź cofnięcie do ponownego rozpoznania celem naliczenia opłaty w prawidłowej wysokości. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody, a także niewłaściwe zastosowanie art. 86 ust. 6 tej ustawy oraz naruszenie art. 8 i 11 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący nie godzi się na ustaloną opłatę, z uwagi na fakt, iż przedmiotowe drzewa nie są zlokalizowane na terenie zieleni w myśl art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody. Zdaniem skarżącej strony stan faktyczny sprawy przesądza, iż obszar na którym rosną drzewa objęte wnioskiem nie może być kwalifikowany jako teren zieleni. Skarżący wystąpił o zezwolenie na wycięcie 3 drzew kolidujących z pracami rozbiórkowymi, drzewami rosnącymi chaotycznie i w żaden sposób nie spełniającymi kryterium terenów zieleni. Teren na którym rosną drzewa przeznaczony jest pod budowę budynku mieszkalnego. Jeżeli omawiany teren został przeznaczony pod zabudowę, to niemożliwym jest jednoczesne twierdzenie, że tereny przeznaczone zostały pod zieleń. Skoro obszar na którym rosną drzewa nie mógł i nie może być uznany za obszar definiowany jako teren zieleni, to tym samym brak jest podstaw do podwyższania opłaty. Tym samym zdaniem strony skarżącej organ niewłaściwie zastosował normę wyrażoną w art. 85 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody i błędnie ustalił wysokość opłaty. W ocenie strony skarżącej naruszono także normy postępowania administracyjnego wyrażone w art. 8 i 11 k.p.a., gdyż organ uznał, że drzewa rosną na terenie zieleni pomimo braku przesłanek faktycznych i formalnych. Organ na wszelki wypadek z tzw. ostrożności, podwyższył opłatę o 100% opierając się na mocno wątpliwych przesłankach. Takie postępowanie organów administracji stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W przedmiotowej sprawie organ uchybił zasadzie przekonywania ograniczając się do przytoczenia definicji ustawowej oraz argumentacji, że skoro drzewa są rosnące w granicy miasta i towarzyszące budynkom, to w ocenie organu wchodzą w skład terenu zieleni.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych do kognicji sądów administracyjnych należy kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie art. 134

§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2009r utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009r.w części ustalającej opłatę za usunięcie drzew, wydana została z naruszeniem przepisów prawa.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r, o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez właściwy organ administracji publicznej wydawanego na wniosek posiadacza nieruchomości. Zasadą wynikającą z art. 84 ustawy jest ponoszenie opłat za usuniecie drzew lub krzewów dokonywane na podstawie udzielonego zezwolenia. Wyjątki od zasady ponoszenia opłaty przewidziane są w art. 86 ustawy, który m.in. w pkt 9 stanowi, że opłaty nie pobiera się za usunięcie drzew obumarłych lub nie rokujących szansy na przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości.

Opłatę za usunięcie drzew ustala się zgodnie z art. 85 ust. 1 i 2 ustawy na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa. Szczegółowe stawki dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz współczynniki różnicujące ich wysokość w zależności od obwodu pnia określa zgodnie z delegacją ustawową rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew. Tak ustalona wysokość opłaty za usunięcie drzew ulega podwyższeniu o 100% zgodnie z treścią art. 85 ust. 6 ustawy o ile następuje usunięcie drzew lub krzewów z terenu uzdrowisk, obszaru ochrony uzdrowiskowej, terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz terenów zieleni.

W ocenie Sądu organy administracji publicznej obu instancji słusznie uznały, że materiał dowodowy w postaci dowodu z oględzin i dokumentacji fotograficznej, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy dowodzi, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przypadek związany z potrzebą usuwania drzew z uwagi na ich obumarcie lub nie rokowanie szans na przeżycie, co z kolei uzasadniałoby odstąpienie od ustalania i pobierania opłaty za ich usunięcie. Zgromadzona dokumentacja wskazuje bowiem, że choć stan drzew nie jest idealny, to jednak są to drzewa żywe, rokujące

szansę na przeżycie. Na marginesie tylko Sąd wskazuje, iż sam wnioskodawca w toku postępowania nie był konsekwentny i zmieniał stanowisko dotyczące kondycji wnioskowanych do usunięcia drzew, nie mogąc zdecydować się co do rzeczywistej oceny ich stanu. Pierwotnie bowiem we wniosku o wydanie zezwolenia na usuniecie drzew wskazywał złą kondycję tylko jednego drzewa, w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wskazywał na potrzebę rozszerzenia tego wyjątku od pobierania opłaty na wszystkie zgłoszone drzewa.

Z tych względów zdaniem Sądu organy dokonały prawidłowego ustalenia opłaty podstawowej należnej za usunięcie drzew objętych wnioskiem. Jednak w ocenie Sądu uchybieniem organów w wyniku dokonania błędnej wykładni art. 5 pkt 21 ustawy i niewłaściwego zastosowania art. 85 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody było uznanie, że wnioskowane drzewa podlegają usunięciu z terenu zieleni, a zatem opłata należna za ich usunięcie winna podlegać 100 % podwyższeniu. Naruszenie tych przepisów miało istotny na wynik sprawy, gdyż spowodowało nieprawidłowe ustalenie wysokości należnej opłaty.

Definicja terenu zielonego wynika z art. 5 pkt 21 ustawy zgodnie z którym pod pojęciem terenu zielonego należy rozumieć tereny wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, pokryte roślinnością, znajdujące się w granicach wsi o zwartej zabudowie lub miast, pełniące funkcje estetyczne, rekreacyjne, zdrowotne lub osłonowe, a w szczególności parki, zieleńce, promenady, bulwary, ogrody botaniczne, zoologiczne, jordanowskie i zabytkowe oraz cmentarze, a także zieleń towarzyszącą ulicom, placom, zabytkowym fortyfikacjom, budynkom, składowiskom, lotniskom oraz obiektom kolejowym i przemysłowym.

Należy zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego, że zakres przedmiotowy tego pojęcia jest szeroki, jednak nie uprawnia to organu do dokonywania rozszerzającej wykładni i tak szeroko określonego pojęcia.

W ocenie Sądu ustawowa definicja pojęcia terenu zielonego nie uprawnia do oceny, że każde drzewo czy drzewa usytuowane w terenie zwartej zabudowy, towarzyszące budynkowi, posiadające niewątpliwie walor estetyczny stanowią teren zieleni. Zdaniem Sądu definicja ustawowa terenu zieleni wskazuje na dwie zasadnicze cechy, a mianowicie formę zorganizowania jaką teren taki powinien wykazywać tworząc pewien kompleks czy zespół zieleni oraz publiczne jego przeznaczenie i dostępność ze względu na pełnienie funkcji estetycznych, rekreacyjnych, zdrowotnych lub osłonowych.

Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że o usytuowaniu drzew w terenie zieleni świadczy tak skład gatunkowy roślinności stosowanej typowo do nasadzeń w terenach zieleni jak też jej lokalizacja obok istniejących w pobliżu budynków w celu podwyższenia ich walorów estetycznych oraz pełnienia funkcji osłonowych i zdrowotnych. Organ odwoławczy podtrzymał to stanowisko, wywodząc ponadto, że pojęcia drzewa "towarzyszącego budynkom" nie można odnosić tylko i wyłącznie do budynku przy którym drzewa bezpośrednio rosną.

W ocenie Sądu fakt istnienia zorganizowanego zespołu zieleni na terenie nieruchomości oddanej wnioskodawcy w użytkowanie wieczyste, a także fakt typowego gatunku tych roślin dla nasadzeń stosowanych na terenach zieleni oraz względy estetyczne jakie ten zespół zieleni zapewnia nie przesądzają o możliwości zakwalifikowania tego terenu jako terenu zieleni. Fakt istnienia zorganizowanego zespołu zieleni, nawet celowo założonego, jednak na nieruchomości stanowiącej prywatną własność czy nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste nie uprawnia do przypisania tej formie zieleni statusu terenu zieleni, właśnie z tego powodu, że istniejąca na tym terenie roślinność nie jest przeznaczona do pełnienia żadnych publicznych funkcji i nie musi być publicznie dostępna. Funkcje estetyczne, osłonowe i zdrowotne pełni przede wszystkim w odniesieniu do budynku usytuowanego na tej konkretnej nieruchomości i osób nieruchomością władających. Niewątpliwie przy okazji roślinność ta pełni wymienione funkcje także z pożytkiem dla ogółu, jednak dopiero w drugiej kolejności.

Z tych względów niezasadne było uznanie przez organy obu instancji, że podlegające usunięciu drzewa usytuowane są na terenie zieleni, W konsekwencji błędnych ustaleń faktycznych organy administracji publicznej ustaliły wysokość należnej opłaty za usunięcie drzew z naruszeniem art.. 85 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. W ocenie Sądu przy wydawaniu decyzji nie naruszyły zasad wynikających z art. 8 i 11 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. A w zw. z art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.