Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1947/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 68 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska, asesor WSA Paweł Dańczak, Protokolant referent Katarzyna Matecka - Caban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi N. M. i A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] solidarnie na rzecz skarżących N. M. i A. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Samorządowe Kolegium Odwoławcza w [...] (dalej "SKO"), po rozpoznaniu odwołania złożonego przez [...] (dalej "Inwestora"), reprezentowanego przez pełnomocnika r. pr. [...] od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej "Wójta") z dnia [...] lipca 2018 r., znak [...], odmawiającą ustalenia na wniosek Inwestora środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pn. budowa budynku tuczami bezściołowej z obiektami towarzyszącymi na działce nr ew. gr. [...] położonej w miejscowości [...] gm. [...] (dalej "planowane przedsięwzięcie/inwestycja" oraz "teren planowanego przedsięwzięcia/inwestycji") orzekło w następujący sposób:

(-) uchyliło decyzję Wójta w całości,

(-) na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 82 i 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko /Dz. U. z 2018 r., poz. 2081 ze zm./, dalej "ustawy środowiskowej" oraz § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko /Dz. U. z 2016 r.t poz. 71), dalej "rozporządzenia" - określiło środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia.

II. Przebieg postępowania, poprzedzający wydanie przez SKO zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej, przedstawia się następująco:

1. W dniu 20 maja 2014 r. do Wójta wpłynął wniosek Inwestora o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia. Zawiadomieniem z dnia 30 maja 2014 r. Wójt poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowym zakresie.

2. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Wójt odmówił ustalenia żądanych środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia (dalej także "pierwsza decyzja Wójta"). Decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania Inwestora, SKO uchyliło pierwszą decyzję Wójta w całości i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia, stwierdzając konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Wyrokiem z dnia 13 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3478/15, tut. Sąd uchylił w/w decyzję kasatoryjną SKO, stwierdzając brak podstaw do zastosowania w sprawie art.138 § 2 k.p.a. Wyrokiem z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2499/16, NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu.

3. Decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], wydaną w następstwie ponownego rozpatrzenia odwołania Inwestora od pierwszej decyzji Wójta, SKO uchyliło zaskarżoną tę decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, stwierdzając wadę postępowania przed tym organem, polegającą na niezapewnieniu udziału wszystkim jego stronom.

4. Decyzją administracyjną z dnia [...] lipca 2018 r. (dalej także "drugą decyzją Wójta") Wójt ponownie odmówił ustalenia żądanych środowiskowych uwarunkowań.

Uzasadniając w/w rozstrzygnięcie, Wójt wskazał w szczególności, co następuje:

(i) Zgromadzone w sprawie specjalistyczne opinie wskazują jednoznacznie na to, iż chów trzody chlewnej oddziaływuje znacząco negatywnie zarówno na środowisko przyrodnicze, jak i na środowisko życia człowieka. Stosownie do powyższego:

Z opinii opracowanej na zlecenie organu prowadzącego postępowanie przez [...] wynika, że chów trzody chlewnej oddziaływuje na środowisko zarówno przyrodnicze, jak i środowisko życia człowieka, poprzez emisję szkodliwych gazów z budynków inwentarskich, poprzez odchody zwierzęce, nieprzyjemny odór i zapylenie. Obecność odorów powoduje dyskomfort psychiczny, bóle głowy, brak apetytu, kłopoty z zasypianiem i oddychanie, występowanie stanów podrażnienia nerwowego czy nawet stanów depresyjnych. Poza negatywnym wpływem na komfort psychiczny, poszczególne związki odorotwórcze mogą posiadać takie właściwości jak toksyczność, mutagenność czy kancerogenność.

Dopuszczając dowód w postaci opinii sporządzonej przez prof. [...] kierownika Pracowni [...] z Katedry [...] Uniwersytetu [...] w [...], ul. [...], [...][...], sporządzonej w ramach postępowania nr [...], dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla chlewni w miejscowości [...], Wójt uwzględnił fakt, że opinia ta dotyczy innej planowanej inwestycji. Jednakże ze względu na podobny charakter przedsięwzięć tj. hodowla znacznych ilości trzody chlewnej część wniosków zawartych w w/w opinii odnosi się także do przedsięwzięcia zlokalizowanego w miejscowości [...]. Z wymienionej wyżej opinii wynika, że wpływ odorantów na organizm i zdrowie ludzi oraz zwierząt jest trudny do określenia niemniej jednak wiadomo, że wiele związków lotnych ma właściwości toksyczne, a nawet kancerogenne. Głównymi aspektami fizjologicznej reakcji człowieka na obecność związków odorowych w powietrzu emitowanych między innymi z obiektów hodowli trzody chlewnej są: podrażnienie błon śluzowych gardła i krtani, piekące i łzawiące oczy, bóle i zawroty głowy, mdłości, biegunka, zaburzenia oddychania, zaburzenia węchu, brak koncentracji i rozdrażnienie, chroniczny stres, choroby alergiczne.

(ii) Z przedłożonego przez Inwestora raportu wynika, że pomimo przyjętych rozwiązań technologicznych i technicznych przedmiotowe przedsięwzięcie będzie źródłem emisji substancji odorowych, powstających w wyniku rozkładu produktów przemiany materiałów zwierząt podczas chowu. Źródłem ciągłej emisji odorów do powietrza z tuczarni są systemy wentylacyjne. Okresowo emisja odorów może być powodowana wywozem gnojowicy. Zanieczyszczenia gazowe powodujące pojawienie się uciążliwości zapachowej, występują najczęściej jako wieloskładnikowe mieszaniny, których skład chemiczny trudny jest do określenia. Zasadniczo wielkość emisji tych związków jest niewielka i nie stanowi zagrożenia dla środowiska jednak jest uciążliwa z uwagi na koncentrację zapachu. Każda substancja odorotwórcza posiada charakterystyczne dla niej minimalne stężenie wyczuwalne przez zmysł powonienia, zwane progiem wyczuwalności węchowej. Dla znacznej większości tych substancji próg wyczuwalności zapachowej leży znacznie poniżej wartości stężeń dopuszczalnych w powietrzu przewidzianych odpowiednimi rozporządzeniami (normami uwzględniającymi stopień ich toksyczności). Subiektywność oceny oraz trudność w jednoznacznym określeniu norm zapachowych są przyczyną nieokreślania norm zapachowych w polskim prawodawstwie. Stąd też zapewnienie warunków nieprzekraczania wartości dopuszczalnych może być uznane za wystarczające zabezpieczenie środowiska lecz nie eliminuje ono negatywnego oddziaływania zwłaszcza wobec subiektywnego odbioru oddziaływania odorów w powietrzu pochodzącym z omawianego obiektu.

(iii) Mieszkańcy wsi [...], [...], [...], aktywnie uczestniczący w postępowaniu środowiskowym, formułują obawy przed spodziewanymi uciążliwościami zapachowymi oraz innymi negatywnymi skutkami zdrowotnymi realizacji przedsięwzięcia, odnosząc się do niego negatywnie.

(iv) Ocena dopuszczalności ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla danego przedsięwzięcia winna uwzględniać m.in. (-) zasadę kompleksowej ochrony środowiska, wyrażoną w art. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25. poz. 150, z późn. zra., zwanej dalej "Poś"), (-) zasadę prewencji (art. 6 Poś), (-) fakt, iż art. 47 pkt 1 lit. a, pkt 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska nie odwołuje się do obowiązujących dopuszczalnych norm - substancji szkodzących środowisku, lecz nakazuje ogólną ocenę wpływu inwestycji na zdrowie ludzi i warunki ich życia oraz ocenę skutków zapobiegających negatywnemu oddziaływaniu. Podobne uregulowanie znajduje się w Dyrektywie Rady (EWG) nr 337/1985 z dnia 27 czerwca 1985r., w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne ( Dz. Urz. UE 15/t.l, s 248 ze zm.). Dyrektywa wskazuje na konieczność brania pod uwagę zarówno czynników negatywnych na zdrowie człowieka, co oznacza konieczność brania pod uwagę zarówno czynników negatywnych mających normy określone przepisami, jak też tych, które nie zostały sparametryzowane (wyrok - II SA/Go 303/1 OWSA w Gorzowie Wlkp." z dnia 24 czerwca 2010 r.), (-) zasadę przezorności -zasada prawa unijnego (art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej TFUN), która jako tzw. ogólna zasada powinna być uwzględniona przy interpretacji wszystkich przepisów ochrony środowiska oraz przy podejmowaniu decyzji w sprawach administracyjnych związanych ochroną środowiska. Zasada ta wymaga, aby wszelkie prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych skutków traktować, jak pewność ich wystąpienia. Kierując się zasadą przezorności na płaszczyźnie ocen środowiskowych, należy przyjąć, że działania których skutki są niepewne, wątpliwe lub ryzykowne należy uznać za znaczące.

(v) W świetle w/w okoliczności stwierdzić należy, iż realizacja przedmiotowej inwestycji może spowodować znaczne pogorszenie sytuacji zdrowotnej mieszkańców okolicznych miejscowości. W sytuacji, gdy Inwestor planuje inwestycję, której efektem będą: (-) uciążliwości zapachowe, (-) hałas, (-) zapylenie, (-) wydzielanie się innych uciążliwości i zanieczyszczeń, zasadnym wydaje się chronić życie i zdrowie mieszkańców, na których jakość życia planowana inwestycja będzie miała bezpośredni negatywny wpływ. Kierując się nadrzędnym interesem publicznym, ochroną zdrowia i życia ludzi oraz nadrzędnymi celami środowiska, pomimo pozytywnych uzgodnień inwestycji przez organy współdziałające oraz biorąc pod uwagę negatywny stosunek części mieszkańców do tego przedsięwzięcia należało odmówić ustalenia żądanych środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia.

5. Inwestor, reprezentowany przez pełnomocnika r. pr. [...], wniósł odwołanie od drugiej decyzji Wójta.

6. Pismem z dnia 3 września 2018 r. SKO zwróciło się do Wójta o wskazanie, czy w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia znajdują się bądź są planowane inwestycje, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 b ustawy środowiskowej, a jeżeli tak, to wskazanie jakie to przedsięwzięcia, w jakiej odległości zostały zlokalizowane i jednoczesne nadesłanie mapy (w oznaczonej skali) z zaznaczeniem położenia tego rodzaju inwestycji względem inwestycji objętej wnioskiem w niniejszej sprawie. W dniu 12 września 2018 r. do akt sprawy wpłynęło pismo organu I instancji z dnia 10 września 2018 r., w treści którego wskazano, iż w sąsiedztwie planowanej przez wnioskodawcę inwestycji nie znajdują się i nie są planowane inwestycje, o których mowa w piśmie Kolegium.

7. Pismem z dnia 24 września 2018 r., uzupełnianym kolejnymi pismami, SKO zwróciło się do Inwestora o uzupełnienie przedłożonego raportu w oznaczonym zakresie. W dniu 28 stycznia 2019 r. do akt sprawy wpłynęło pismo Inwestora, przy którym przekazano ostateczną wersję uzupełnienia raportu.

8. Pismem z dnia 5 lutego 2019 r. SKO zwróciło się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (PPIS) o zajęcie stanowiska w przedmiocie ponownego zaopiniowana planowanego przedsięwzięcia. Kolegium w załączeniu przedłożyło dokumentację niezbędną do wydania opinii. Odrębnym pismem z dnia 5 lutego 2019 r. SKO zwróciło się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej "RDOŚ") o zajęcie stanowiska w przedmiocie ponownego uzgodnienia planowanego przedsięwzięcia.

9. W dniu 21 lutego 2019 r. do akt sprawy wpłynęło pismo PPIS z dnia 20 lutego 2019 r., znak [...], informujące o braku konieczność ponownego zajęcia stanowiska dla przedmiotowego przedsięwzięcia oraz podtrzymujące stanowisko zawarte w opinii nr [...], znak [...] z dnia [...] lipca 2014 r.

10. W dniu 8 kwietnia 2019 r. do akt sprawy wpłynęło pismo RDOŚ, przy którym przesłano postanowienie RDOŚ z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak [...], którym to postanowieniem uzgodniono realizację przedsięwzięcia i określono warunki jego realizacji.

III. Jak już wskazano, zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. SKO rozpatrzyło odwołanie Inwestora od decyzji Wójta z dnia [...] lipca 2018 r., uchylając tę decyzję i ustalając środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia (pkt [...] decyzji).

Uzasadniając w/w rozstrzygnięcie, SKO wskazało w szczególności, co następuje:

(i) Wbrew stanowiska Wójta zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, tj. w szczególności przedłożony przez Inwestora raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, sporządzony zgodnie z wymogami prawa, obligował – z racji związanego charakteru decyzji - do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o ustalenie środowiskowych uwarunkowań. W sprawie nie zaistniała bowiem żadna ustawowa przesłanka, uniemożliwiająca uwzględnienie w/w wniosku (art. 80 ust. 1 zd. 1, art. 81 ust. 2 ustawy). Tego rodzaju sytuacja nakładała na SKO obowiązek uchylenia decyzji Wójta oraz określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia w oparciu o kryteria z art. 80 ust. 1 ustawy.

(ii) Wbrew stanowisku Wójta należało odmówić mocy dowodowej wskazanym w decyzji tego organu specjalistycznym opiniom na okoliczność negatywnego oddziaływania na środowisko przedsięwzięć z zakresu chowu i hodowli zwierząt (opinie [...] oraz [...]) z uwagi na to, iż opinie te nie odnoszą się one bezpośrednio do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy.

(iii) W raporcie w wyczerpujący sposób zbadano kwestie negatywnych oddziaływań na środowisko, tj. w szczególności (na etapie eksploatacji przedsięwzięcia): emisję substancji do powietrza, emisję hałasu, wytwarzanie odpadów oraz powstawanie gnojowicy, ścieków socjalno - bytowych, a także wód opadowych i roztopowych. Źródłami emisji substancji do powietrza na etapie eksploatacji planowanego przedsięwzięcia będą głównie: systemy wentylacji planowanego budynku inwentarskiego, ruch pojazdów mechanicznych po terenie inwestycyjnym oraz ewentualna praca agregatu prądotwórczego (w przypadku braku zewnętrznego zasilania energetycznego). Przeprowadzona w raporcie analiza rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu wykazała, że dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu zostaną dotrzymane. W raporcie dokonano szczegółowej analizy emisji zanieczyszczeń z procesu hodowli tuczników. Głównymi substancjami emitowanymi do środowiska będą amoniak oraz siarkowodór. Emisja amoniaku oraz innych zanieczyszczeń powstaje podczas hodowli tuczników w procesie fermentacji jelitowej paszy oraz fermentacji wydalanych odchodów, których ilość jest proporcjonalna do zużycia paszy. Ograniczenia stopnia zanieczyszczenia mikrobiologicznego powietrza w budynkach inwentarskich, a więc i emisji do środowiska zewnętrznego powietrznych zanieczyszczeń biologicznych dokonać można przez bieżące zabiegi dezynfekcyjne i dezynsekcyjne pomieszczeń oraz utrzymywanie higieny zwierząt i pomieszczeń. Bardzo skutecznym sposobem ograniczenia emisji wszelkich zanieczyszczeń powietrza (pyły, gazy, drobnoustroje) z budynków inwentarskich są strefy ochronne w postaci pasów zieleni. Z wyliczeń zamieszczonych w treści raportu wynika, iż dla emitowanych zanieczyszczeń na poziomie terenu poza obszarem analizowanej fermy dotrzymane będą wartości dopuszczalne lub wartości odniesienia przy uwzględnieniu dopuszczalnej częstości przekroczeń wynoszącej 0,2%.

(iv) W ramach opisu wariantów planowanego przedsięwzięcia (rozdział 5) w podrozdziale 5.1 autorzy raportu opisali wariant proponowany przez wnioskodawcę, scharakteryzowany szczegółowo w treści raportu. Wariant alternatywny oraz najkorzystniejszy dla środowiska przedstawiono na stronach 53-54 (5.2, 5.3). Wskazano, iż jako wariant alternatywny inwestor przyjął wariant zerowy. Wybrany przez inwestora wariant jest zaś najkorzystniejszy dla środowiska.

(v) Analizę możliwych konfliktów społecznych zaprezentowano w rozdziale 11 raportu (str. 68-69). Autor raportu założył, iż realizacja przedsięwzięcia nie powinna powodować konfliktów społecznych, ponieważ przedsięwzięcie nie naruszy żadnych praw osób trzecich. Lokalizowane jest z zachowaniem odpowiedniej odległości od budynków mieszkalnych - najbliższe znajdują się w odległości 369 m - jest to pojedyncza posesja na południe od planowanego przedsięwzięcia. Autor raportu uznał, iż społeczeństwo najbardziej zainteresowane będzie właśnie odległością planowanej fermy od zabudowy, jak również emisją amoniaku. W związku z tym inwestor zaplanował takie usytuowanie fermy, aby były zachowane wymagane prawem odległości od granic działek sąsiednich. Zwiększona chwilowa uciążliwość odorowa może wystąpić w czasie wywozu gnojowicy. Ewentualne uciążliwość projektowanego przedsięwzięcia ograniczą się do granic terenu przeznaczonego pod inwestycję.

(vi) Realizacja planowanego przedsięwzięcia została uznana za dopuszczalną przez organy współdziałające, tj. PPIS oraz RDOŚ.

(vii) Wójt błędnie zdekodował zasadę przezorności, ustanowioną w art.6 ust.2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska i powołując się na nią odmówił uwzględnienia wniosku inwestora. Zasada przezorności została zrealizowania w niniejszej sprawie poprzez przeprowadzenie oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Inwestor do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej dołączył raport oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, z którego wynika, że ewentualna uciążliwość projektowanego przedsięwzięcia ograniczy się do granic terenu przeznaczonego pod inwestycję. Nie zostaną naruszone standardy jakości środowiska. Zasady przezorności i zapobiegania nie mogą być podstawą decyzji negatywnej tylko z tego powodu, że organ nie może wykluczyć potencjalnego negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko. Tego typu interpretacja godzi w konstytucyjną zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 1 ustawy zasadniczej.

(viii) W toku postępowania administracyjnego organy nie mogą samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe (por. wyroki NSA: z dnia 1 marca 2013 r., sygn. II OSK 2105/11, LEX nr 1340187; z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. II OSK 639/13, LEX nr 1369033, z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. II OSK495/13, LEX nr 1572744 oraz z dnia 3 kwietnia 2012 r" sygn. II OSK 85/12; z dnia 11 maja 2015 r" II OSK 2313/13; z dnia 20 marca 2014 r., II OSK 2564/12 - dostępne CBOSA), stąd też Kolegium - po uzupełnieniu raportu o brakujące elementy - przedłożyło uzupełnioną dokumentację specjalistycznym organom, które dokonały jej kompleksowej oceny.

W toku postępowania odwoławczego SKO dostrzegło braki w treści raportu i wyegzekwowało od Inwestora dokonanie stosownych uzupełnień.

(ix) Podważanie treści raportu nie może opierać się na przypuszczeniach społeczeństwa - nieopartych na odpowiednich ocenach (badaniach) specjalistycznych - lub hipotetycznym wystąpieniu ewentualnych przyszłych zagrożeń (uciążliwości) dla środowiska, które założył w przedmiotowej sprawie Wójt, wyprowadzając je między innymi z opinii dołączonych do akt sprawy, a które nie odnoszą się nawet w najmniejszym stopniu do realiów rozpoznawanej sprawy. W trakcie postępowania nie wywołano żadnego kontrdowodu - w postaci np. kontrraportu - który wykazałby, iż przedłożony przez inwestora materiał dowodowy jest niewiarygodny.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, aby nie były uznane za gołosłowne powinny zostać poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 383/08, LEX nr 526577). Raz jeszcze należy zaznaczyć, że raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna moc dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autor raportu, których wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora. Skoro w niniejszej sprawie takiego kontrraportu nie przedłożono, organ odwoławczy uznał, że przedłożony przez inwestora raport spełnia zarówno wymogi formalne (ustawowe) oraz sporządzony został w sposób rzetelny, zaś jego wnioski są logiczną konsekwencją wywodów w nim zawartych. W konsekwencji raport ten musiał zostać przyjęty, jako podstawowy dowód w postępowaniu w sprawie o wydanie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.

Wyżej wymienione, specjalistyczne organy, w ramach dokonywanych uzgodnień zażądały zatem dodatkowych wyjaśnień (w zakresie planu zagospodarowania przestrzennego), a następnie przedstawiły - w formie prawej wymaganej - warunki realizacji przedsięwzięcia, które zostały przeniesione przez Kolegium do niniejszej decyzji i wymienione jako obowiązki, które inwestor winien wypełnić.

(x) Uwagi społeczeństwa nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanej inwestycji.

(xi) W polskim systemie prawnym nie istnieją normy odnoszące się do zapachów. W takiej sytuacji za kryterium oceny przyjmuje się średnioroczne i 1 godzinowe stężenie amoniaku i siarkowodoru - tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 6 marca 2014 r" sygn. akt VIII SA/Wa 911/13, NSA w wyroku z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 253/13, NSA w wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1620/12, WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 483/12. W polskim systemie prawnym rodzaje substancji wprowadzanych do powietrza i ich dopuszczalne poziomy zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16, poz. 87) oraz w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2012 r. poz. 1031). W oparciu o wyżej wymienione regulacje prawne w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dokonano stosownych obliczeń, z których wynika, że ustawowe wartości nie będą przekroczone. Uwzględniając uwagi społeczeństwa Inwestor w treści raportu zaproponował tego rodzaju rozwiązania, przy zastosowaniu których zostaną zachowane standardy oddziaływania inwestycji na środowisko, zaś ewentualne niekorzystne oddziaływanie będzie minimalizowane. Powyższe wynika również z uzgodnienia RDOŚ, który w uzasadnieniu przedłożonego do akt sprawy uzgodnienia wyjaśnił, iż przy zastosowaniu warunków realizacji określonych w uzgodnieniu (które to warunki SKO przeniosło do sentencji przedmiotowej decyzji, uzupełniając je o wskazania PPIS) nie dojdzie do niekorzystnego oddziaływania na środowisko.

IV. Pismem z dnia 10 lipca 2019 r. [...] oraz [...] wnieśli do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą SKO, zarzucając tej decyzji:

1. Naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), tj.:

1) naruszenie art. 136 i 138 w zw. z art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez SKO uzupełniającego postępowania dowodowego i wydanie merytorycznej decyzji w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy, w sytuacji gdy organ II instancji powziął wątpliwości co do zasadności rozstrzygnięcia organu I instancji na podstawie załączonych do akt sprawy i dopuszczonych jako dowód prywatnych opinii eksperckich;

2) naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedostateczne zebranie materiału dowodowego w sprawie, niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego, polegające na zaniechaniu zebrania dokumentacji w postaci danych z ewidencji gruntów, dla określenia łącznej powierzchni gospodarstwa rolnego Inwestora oraz zaniechanie oceny, czy planowana inwestycja stanowi jedyną planowaną inwestycję Inwestora w pobliskim sąsiedztwie, co przyczyniło się mylnego uznania przez organ II instancji, iż planowana inwestycja nie oddziaływuje na lokalne środowisko oraz poza granice terenu należącego do Inwestora a w rzeczywistości jest elementem szerszego przedsięwzięcia inwestycyjnego, obejmującego miejscowości [...], [...], [...];

3) naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez brak związania oceną oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji z innymi inwestycjami, które Inwestor zamierza realizować na działkach w pobliskim sąsiedztwie. Organ dokonując oceny skali oddziaływania inwestycji powinien mieć na względzie, iż planowana inwestycja ma wpływ na sąsiednią okolicę i istniejące w niej zabudowania mieszkaniowe. Skutkiem powyższego w sposób nienależyty uznano, iż inwestycja nie stanowi inwestycji mogącej znacząco oddziaływać na środowisko;

4) naruszenie przepisu art. 75 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 84 ust. 1 kpa poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska na okoliczność sporządzenia analizy oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko na podstawie akt sprawy oraz wizji lokalnej, w tym dokonania oceny przedłożonego przez Inwestora raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko pod kątem możliwości ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, a także oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w tym możliwości kumulacji oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na lokalną społeczność, jakość życia, potencjalne zanieczyszczenie powietrza, odór z uwzględnieniem także innych inwestycji planowanych przez Inwestora;

5) naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie polegające na pominięciu, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i wydać decyzję wyłącznie, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na wydanie merytorycznej decyzji, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie ma istotnego wpływu na jej rozstrzygnięcie, gdy tymczasem organ II instancji poczynił wyłącznie rozważania na temat teoretycznie możliwych uchybień merytorycznych decyzji, co nie upoważniało do wydania decyzji,

6) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji, a mianowicie brak jakiegokolwiek odniesienia się do podnoszonej przez strony w toku postępowania kwestii kumulacji oddziaływań wielu inwestycji Inwestora oraz tego, iż z uwagi na sąsiednią lokalizację planowanych chlewni uznane one powinny zostać za jedno przedsięwzięcie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 13 o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, co uzasadniałoby objęcie ich jednym postępowaniem w zakresie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia,

7) naruszenie art. 8 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, a także brak wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i naruszenie zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w tym - brak rozpatrzenia i brak jakiegokolwiek odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów i wniosków zgłaszanych przez mieszkańców lokalnej społeczności, zaniechanie konsultacji społecznych, a mianowicie brak rozpatrzenia zarzutów co do kumulacji oddziaływań planowanych inwestycji z uciążliwościami, jakie będą miały miejsce w związku z realizacją kilku inwestycji w jednym okresie, tj. ulokowanych w sąsiadujących miejscowościach,

8) naruszenie przepisu art. 84 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na podstawie art. 84 § 1 k.p.a. w sytuacji gdy organ II instancji powziął ewentualne wątpliwości co do trafności oraz istotności opinii, na których oparł się organ I instancji oraz zgłaszanych zastrzeżeń przez społeczność lokalną, co z kolei przesądziło o wydaniu nieprawidłowego rozstrzygnięcia przez organ II instancji, oraz pominięcie, iż organ I instancji dopuścił dowód z prywatnych opinii właśnie w celu przeprowadzenia oceny, czy przedłożony przez Inwestora raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zawiera prawidłowe obliczenia, czy te oddziaływanie będzie tak znikome jak wskazuje na to Inwestor, a jeśli będzie inny zakres oddziaływania to jakie,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) naruszenie art. 135 Prawa ochrony środowiska poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji faktu, że inwestycja może powodować uciążliwość poza obszarem należącym do Inwestora;

2) przepisu art. 201 ust. 1 Prawa ochrony środowiska poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji wszystkich zamierzeń inwestycyjnych Inwestora;

3) naruszenie przepisu art. 83 ust. 1 pkt. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie, pomimo że charakter inwestycji, interes uczestników postępowania oraz społeczności lokalnej wymaga zabezpieczenia kontroli sposobu realizacji inwestycji Inwestora;

4) naruszenie przepisu art. 80 ust. 1 pkt. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez nieuwzględnienie wyników postępowania z udziałem społeczeństwa.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 28 lutego 2018 r., SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie i odnosząc się w następujący sposób do zarzutów skargi:

VI. Na rozprawie przed Sądem w dniu 27 listopada 2019 r. pełnomocnik Skarżących wskazał na niewywiązanie się przez SKO z obowiązku zbadania skumulowanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia z następującymi przedsięwzięciami o podobnym charakterze: 1) przedsięwzięciem objętym decyzją Wójta z dnia [...] września 2018 r. nr [...], planowanym w pobliskiej miejscowości [...], 2) przedsięwzięciem objętym decyzją Wójta z dnia [...] stycznia 2019 r., znak [...], ustalającą warunki zabudowy oraz decyzją SKO z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], uchylającą w/w decyzję Wójta (przedsięwzięcie planowane na działce sąsiadującej z terenem inwestycji, którego dotyczy sprawa niniejsza).

Pełnomocnik Inwestora podniósł, że powoływanie się przez stronę skarżącą na wynik innych postępowań dotyczących lokowania inwestycji podobnych w sąsiedztwie należy traktować jako obstrukcję postępowania obecnie kontrolowanego. Zainicjowanie przez Inwestora wskazanych powyżej dodatkowych postępowań jest tylko elementem asekuracji na wypadek niedojścia do skutku inwestycji objętej obecnie kontrolowanym postepowaniem. Inwestor nie zamierza zatem realizować wszystkich inwestycji objętych wskazanych wyżej postępowaniami a wyłącznie jedną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję SKO z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2018 r., poz.2107 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2018 poz.1302 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skargę należało uwzględnić, albowiem zarówno zaskarżona decyzja odwoławcza, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art.7 i 77 § 1 w związku z art.62 ust.1 pkt 1 i art.66 ust.1 pkt 8 ustawy środowiskowej, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Z tej racji w/w decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego.

VIII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji odwoławczej SKO prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było ustalenie na wniosek Inwestora, w trybie i na zasadach określonych w art.71 i nast. ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, polegającego na budowie budynku tuczarni bezściołowej z obiektami towarzyszącymi (przedsięwzięcie spełniające kryteria, o których mowa w § 2 ust.1 pkt 51 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko – tj. chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza). Stwierdzić należy, iż orzekające w sprawie organy obu instancji nie wyjaśniły w sposób dostatecznie wyczerpujący zakresu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Z tej racji obie decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego.

2. Stan prawny, mający zastosowanie w niniejszej sprawie, przedstawia się następująco:

Ustalanie decyzją administracyjną środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego znacząco (zawsze lub tylko potencjalnie) oddziaływać na środowisko odbywa się na zasadach i w trybie, który regulują przepisy Działu V Rozdziału 3 (art.71 – 87) ustawy ocenowej. Z art. 59 ust.1 pkt 1 w/w ustawy wynika, iż realizacja przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (tj. przedsięwzięcia, którego dotyczy niniejsza sprawa) wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Tym samym ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla każdego z tego rodzaju przedsięwzięć każdorazowo łączy się z obowiązkiem przeprowadzenia pełnej oceny w/w oddziaływania (a zatem inaczej niż ma to miejsce w odniesieniu do przedsięwzięć, jedynie potencjalnie mogących znacząco oddziaływać na środowisko, gdzie na zasadach określonych w art.59 ust.1 pkt 2 i 63 – 65 ustawy dopuszczalne jest przeprowadzanie wyłącznie oceny uproszczonej).

Istotę prawną oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zawarto w art.3 ust.1 pkt 8 ustawy ocenowej, wskazując iż przez ocenę tę należy rozumieć postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności:

a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,

c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Uznać należy, iż postępowanie w sprawie oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko służy zidentyfikowaniu wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska, mogących wiązać się z realizacją przedsięwzięcia, a następie wskazaniu rozwiązań eliminujących lub minimalizujących te zagrożenia.

Stosownie do powyższego, zgodnie z art.62 ust.1 ustawy, w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia: 1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, b) dobra materialne, c) zabytki, d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-c, e) dostępność do złóż kopalin; 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 3) wymagany zakres monitoringu.

W myśl art. 80 ust. 1 ustawy jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się konsekwentnie, że raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stanowi kluczowy dowód w sprawach dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań danego przedsięwzięcia. W konsekwencji, organy administracji mają obowiązek ocenić na podstawie art. 80 k.p.a. wartość dowodową raportu. Ewentualny brak dostatecznego odniesienia się do istotnych kwestii oznacza, że raport w tym zakresie może zostać uznany za niespełniający wymogów ustawowych (por.: wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2213/13, wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2032/13). Ocena raportu powinna zmierzać do zidentyfikowania wszystkich potencjalnych zagrożeń środowiskowych związanych z realizacją planowanej inwestycji, co jest niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą zostać uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego (por.: wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 1858/13).

Zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie zawartości raportu w kontekście spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych. W szczególności organ powinien ustalić, czy opracowany raport zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko oraz informacji identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych oraz społecznych. Raport jest dokumentem prywatnym, opracowywanym na zlecenie podmiotu zainteresowanego realizacją określonej inwestycji, zaś inne podmioty uczestniczące w postępowaniu administracyjnym jako strony lub na prawach strony, mają wynikającą z przepisów o postępowaniu dowodowym w administracji, możliwość zgłoszenia wniosków dowodowych zmierzających do podważenia tego dowodu, np. w postaci opinii sporządzonej przez inną osobę posiadającą odpowiednią wiedzę. Posiada on przy tym szczególną moc dowodową. Wyjątkowy charakter raportu wynika z kompleksowej oceny przedsięwzięcia i analizy aspektów technologicznych, prawnych i organizacyjnych jego funkcjonowania w powiązaniu ze sobą. Rzeczą organu administracji jest zatem rzetelna, wnikliwa i wszechstronna ocena raportu oraz ewentualnych innych dowodów, przy zachowaniu wszystkich obowiązujących reguł dowodowych. Zasada prawdy obiektywnej obliguje organ do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, a zwłaszcza oceny, czy raport uwzględnia wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Jest to niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą być uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego, m.in. w pozwoleniu na budowę (por.: wyrok NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2999/12, wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2213/13, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2753/12).

Podkreślenia wymaga, iż fakt zaakceptowania ustaleń raportu przez organy współdziałające w toku postępowania nie wyklucza prawa organów orzekających w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań do weryfikacji takiego stanowiska, skoro to organ gminy ponosi odpowiedzialność za końcowy wynik postępowania. "pozytywne uzgodnienia i opinie właściwych organów nie są wiążące dla organu określającego środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia" – tak Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem II OSK 1303/17.

W piśmiennictwie słusznie wskazuje się, że stosowanie w praktyce zasady przezorności powinno przejawiać się w tym, że wszystkie podmioty podejmujące działalność, której skutki nie są do końca sprawdzone, a mogą wywrzeć negatywny wpływ na środowisko, powinny dokonać wszechstronnej analizy, w jaki sposób można wyeliminować zagrożenia (por. K. Gruszecki, Prawo ochrony środowiska, Komentarz, Warszawa 2016, s. 79).

3. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do następujących konkluzji:

(-) w postępowaniu przed organami obu instancji nie została zbadana w wyczerpujący sposób kwestia powiązania planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, w tym kwestia kumulowania się oddziaływania tego przedsięwzięcia z oddziaływaniami innych przedsięwzięć,

(-) przedwcześnie przyjął orzekający w I instancji Wójt, iż sam brak możliwości całkowitego wyeliminowania w szczególności odorowego oddziaływania planowanej inwestycji (bez konieczności oszacowania realnego zakresu tej uciążliwości) uzasadnia powołanie się w niniejszej sprawie na klauzulę przezorności i w efekcie odmowne rozpoznanie wniosku Inwestora.

W/w wnioski wynikają z następujących przesłanek:

4. Przedmiotem oceny środowiskowej jest m.in. kwestia powiązań planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, w tym kumulowanie się oddziaływania planowanego przedsięwzięcia z oddziaływaniem innych przedsięwzięć, zlokalizowanych w otoczeniu terenu inwestycji. Zachodzi zatem konieczność ustalenia, czy w/w kwestie zostały wyczerpująco wyjaśnione w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Stosownie do powyższego:

4.1. W pierwszej kolejności, w kontekście wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. nowelizacji ustawy środowiskowej, rozstrzygnąć należało zagadnienie przepisów właściwych w niniejszej sprawie. Stwierdzić zatem należy, iż właściwym w sprawie będzie reżim prawny, obowiązujący do dnia 1 stycznia 2017 r. (tj. sprzed w/w nowelizacji ustawy środowiskowej). Wniosek ten wynika z następujących przesłanek:

(i) Z obecnie obowiązującego art.66 ust.1 pkt 3b ustawy środowiskowej wynika, że raport powinien zawierać informacje na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. Przyjąć należy w tym kontekście, że ustawodawca nałożył na autora raportu generalny obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia powiązań planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami. Wprawdzie wskazał tu w szczególności na obowiązek badania perspektywy kumulowania się oddziaływań planowanego przedsięwzięcia z oddziaływaniem innych przedsięwzięć, niemniej konsekwentnie zakładać należy, że badanie wskazanych w przepisie "powiązań z innymi przedsięwzięciami" winno obejmować także ocenę, czy przedmiot planowanego przedsięwzięcia nie został sztucznie podzielony w celu ukrycia rzeczywistej skali jego oddziaływania.

Odnotować jednakże należy, że przywołany wymóg obowiązuje od dnia 1 stycznia 2017 r. na mocy art.1 pkt 30 lit.a tiret piąte oraz art.14 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw 1 (Dz.U. z 2015 r., poz.1936). W art.6 ust.2 w/w ustawy zastrzeżono jednakże, że do spraw wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. na podstawie ustawy środowiskowej), dla których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przedłożono raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub wydano postanowienie określające zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Nie ulega wątpliwości, że: (-) kontrolowane postępowanie w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zostało wszczęte przed 1 stycznia 2017 r. (stosowny wniosek Inwestora wpłynął bowiem do organu w dniu 20 maja 2014 r.), (-) przed dniem 1 stycznia 2017 r. w sprawie tej przedłożono raport (z marca 2014 r., uzupełniony w dniu 21 lipca 2014 r.). Co do zasady okoliczności te przemawiałyby za przyjęciem, iż rozpatrywana sprawa jest objęta normą intertemporalną, wynikająca z art.6 ust.2 ustawy nowelizującej, nakazującą stosowanie przepisów ustawy środowiskowej w brzmieniu sprzed nowelizacji, a zatem nie uwzględniającym m.in. dodanego w wyniku nowelizacji art.66 ust.3b.

(ii) Gwoli ścisłości odnotować należy, iż w orzecznictwie sądowym zajęto i takie stanowisko (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia z dnia 13 marca 2018 r. II SA/Łd 136/18, publ. LEX), iż przez przedłożenie przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowiska, skutkujące wyłączeniem stosowania przepisów ustawy środowiskowej w brzmieniu po nowelizacji, należy rozumieć wyłącznie przedłożenie raportu w jego wersji kompletnej, ostatecznej. Tym samym, o ile już po 1 stycznia 2017 r., wnioskodawca dokonuje zmian w przedłożonym przed tą datą raporcie, składa dodatkowe wyjaśnienia, to okoliczności te pociągają za sobą konieczność zastosowania w sprawie przepisów w brzmieniu znowelizowanym ("1. W przepisie art. 6 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko chodzi o przedłożenie oceny oddziaływania czy raportu w wersji ostatecznej, jako kompletnych dokumentów. Tylko taki raport o ostatecznej treści jest przedmiotem uzgodnień stosownych organów, analiz i weryfikacji organu, który ma ustalić środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia. 2. A contrario, jeżeli po dacie wejścia w życie powołanej ustawy nowelizacyjnej, to jest po dniu 1 stycznia 2017 r., podmiot dokonuje zmian raportu, składa dodatkowe wyjaśnienia, to wówczas zasady określone w art. 6 ustawy z dnia 9 października 2015 r. nie mają zastosowania, a stosuje się nowe przepisy na podstawie art. 6 ustawy nowelizującej."). Nie można zaprzeczyć, iż hipotetyczne stanięcie w niniejszej sprawie na gruncie tego rodzaju wykładni art.6 ust.2 ustawy nowelizującej ustawę środowiskową mogłoby prowadzić do wniosku, zważywszy na to, iż na etapie postępowania odwoławczego przez SKO doszło (na wezwanie organu) do uzupełnienia raportu przez Inwestora, iż przepis art.66 ust.1 pkt 3b ustawy znajdzie w niej zastosowanie.

Uznając jednakże, iż w/w zawężająca wykładnia art.6 ust.2 ustawy nowelizującej mogłaby narażać się na zarzut nieodzwierciedlania intencji ustawodawcy, przyjąć ostatecznie należy, iż niniejszą sprawę należy traktować jako regulowaną przepisami ustawy środowiskowej w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2017 r.

(iii) Wyraźnego zaznaczenia w tym kontekście wymaga, iż wynikające z powyższego niestosowanie w sprawie art.66 ust.1 pkt 3b ustawy środowiskowej, który wszedł w życie w wyniku nowelizacji, nie jest równoznaczne z koniecznością przyjęcia, że w stanie prawnym, obowiązującym przed 1 stycznia 2017 r., kwestia istnienia powiązań danego przedsięwzięcia, będącego przedmiotem postępowania środowiskowego, z innymi przedsięwzięciami, w tym kwestia kumulacji oddziaływania w/w przedsięwzięcia z oddziaływaniem innych przedsięwzięć, nie podlegała badaniu w tym postępowaniu (tj. że nie musiała być przedmiotem raportu oraz nie musiała podlegać ocenie przez organy).

W myśl utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa sądowego nakaz ten należy bowiem wywodzić z istniejącego już na gruncie dotychczasowych przepisów obowiązku zamieszczenia w raporcie opisu przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, wynikające z istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska, emisji (art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy środowiskowej).

4.2. Istotnego znaczenia w kontekście w/w obowiązku zbadania w szczególności ewentualnego kumulowania się oddziaływania planowanego przedsięwzięcia z oddziaływaniem innych przedsięwzięć nabiera kwestia określenia kryteriów doboru w/w innych przedsięwzięć, sprowadzająca się do przesądzenia, czy pod uwagę należy brać wyłącznie przedsięwzięcia już zrealizowane, czy też mają to być również przedsięwzięcia dopiero planowane, a jeżeli tak, to czy wszystkie, w przedmiocie których toczy się postępowanie o ustalenie środowiskowych uwarunkowań, czy wyłącznie takie, dla których uzyskano ostateczną decyzję środowiskową (ewentualnie decyzję nieostateczną, niemniej zaopatrzoną rygorem natychmiastowej wykonalności).

Odnotować należy, że w nowym stanie prawnym, nie mającym zastosowania w rozpatrywanej sprawie, kwestia ta została rozstrzygnięta w ten sposób, iż przy badaniu zjawiska kumulowania się oddziaływań należy brać pod uwagę oddziaływanie przedsięwzięć "realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach". W kontekście właściwego w niniejszej sprawie stanu prawnego sprzed 1 stycznia 2017 r., opierającego się o art.66 ust.1 pkt 8 ustawy środowiskowej, odnotować należy występowanie rozbieżności w orzecznictwie. Stosownie do powyższego:

W wyroku z dnia 10 grudnia 2015 r. II OSK 974/14 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, co następuje: "Nie stwierdzono także naruszenia normy zawartej w art. 66 ust.1 pkt.8 oraz art. 63 ust.1 pkt.1lit.b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w sposób wskazywany przez Stowarzyszenie. W istocie bowiem jak podkreśla sam skarżący kasacyjnie decyzja zawiera stwierdzenie co do braku możliwości skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia. Do skutecznego podważenia tej tezy nie wystarcza samo jej kontestowanie, w sytuacji gdy uzasadnienie zarzutu sprowadza się jedynie do ogólnikowego wskazania konieczności uwzględnienia bliżej niesprecyzowanych, znajdujących się w okolicy zakładów produkcyjnych, a także domów mieszkalnych i szkół. Tymczasem o kumulacji w rozumieniu tej normy można by mówić jedynie w odniesieniu do tych przedsięwzięć, których oddziaływania mogą się kumulować. Skarżący kasacyjnie nie wskazuje na żadne. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domyślać się jego intencji, a także czynić samodzielnych poszukiwań w tym względzie w materiale dowodowym. Ponadto celem ustalenia, które przedsięwzięcia należy uwzględniać podczas ustalania oddziaływań skumulowanych, jak bardzo muszą być one zaawansowane, trzeba pamiętać, że przedsięwzięcie to zespół działań prowadzących do realizacji jakiegoś celu, w tym przypadku budowy obiektu. Aby ta była możliwa to konieczne jest uzyskanie odpowiednich uprawnień o charakterze administracyjnym. Uprawnienia te przysługują inwestorowi na mocy decyzji administracyjnych, a decyzje administracyjne korzystają z ochrony trwałości gdy są ostateczne. Ostateczność decyzji administracyjnej to pierwszy moment pozwalający realizować przedsięwzięcie i oznacza, że adresat decyzji może skutecznie skorzystać – skonsumować prawa w niej przyznane. Dlatego podczas określania oddziaływań skumulowanych między przedsięwzięciami należy brać pod uwagę te zrealizowane, aktywne, znajdujące się na terenie oddziaływania przedsięwzięcia dopiero wnioskowanego i takie dla których wydano ostateczną decyzję administracyjną, gdyż w przeciwnym razie nie może być mowy o przedsięwzięciu w znaczeniu prawnym (prawotwórczym), a taki zwrot użyty jest w przepisach prawa. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie brak podstaw do badania kumulacji w odniesieniu do przedsięwzięć odnośnie których dopiero toczą się postępowania o wydanie decyzji środowiskach. Na marginesie zauważyć również należy, że skarżący kasacyjnie nie wskazał na żadne z nich.".

Inne stanowisko z kolei zawarto w wyroku NSA z dnia 1 sierpnia 2017 r. II OSK 3042/15 (publ. LEX), stwierdzającym, że: "Negatywne oddziaływania spowodowane kumulacją oddziaływań na środowisko mogą wynikać np. z tego, że na danym obszarze wystąpiono z wnioskami o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla kilku przedsięwzięć. W efekcie tego może nastąpić nałożenie się oddziaływań. Funkcjonowanie każdego przedsięwzięcia oddzielnie może nie spowodować naruszenia standardów jakości środowiska (art. 144 p.o.ś.). Z tego powodu w raporcie powinny znaleźć się obliczenia uwzględniające charakterystykę źródeł dźwięku oraz propozycję ograniczeń w przypadku przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu lub wystąpienia negatywnego wpływu na środowisko lub poszczególne jego elementy. Raport powinien także uwzględniać okoliczność w postaci braku wiedzy o planowanych do zainstalowania urządzeniach. (...) Odnosząc się do stanowiska Sądu I instancji w kwestii kumulacji oddziaływań na środowisko planowanego przedsięwzięcia wyjaśnić należy, że art. 66 ust. 1 pkt 8 u.u.i.ś. mówi o opisie metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę oraz opisie przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Taka konstrukcja tego przepisu rozwija treść zasady przezorności uregulowanej w art. 6 ust. 2 p.o.ś. Raport powinien zatem zawierać informację o potencjalnych zagrożeniach związanych z wystąpieniem efektu skumulowanego oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć w stosunku do których inwestorzy wystąpili z wnioskami o wydanie decyzji środowiskowych. Opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę (art. 66 ust. 1 pkt 8 u.u.i.ś.) odpowiada założeniu na którym opiera się instytucja prawna ocen oddziaływania na środowisko, według którego skutki ludzkiej ingerencji w środowisku oraz alokacji zagrożeń nie dadzą się nigdy dokładnie przewidzieć i opisać. Z tego powodu badanie oddziaływań skumulowanych powinno uwzględniać treść zasady przezorności.".

Stanowisko korespondujące ze w/w wyrokiem NSA z dnia 1 sierpnia 2017 r., stojącym – w kontekście stanu prawnego obowiązującego przed 1 stycznia 2017 r. - na gruncie szerokiego katalogu przedsięwzięć podlegających badaniu w kontekście kumulacji oddziaływań (a zatem także takich przedsięwzięć planowanych, w stosunku do których dopiero toczy się postępowanie środowiskowe) zajęto także m.in. w wyrokach: NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1303/17, NSA z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2126/16, WSA w Gdańsku z dnia z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 11/19, publ. CBOSA).

Odnotować należy, iż w/w linia orzecznicza, rozstrzygająca wątpliwości związane z ogólnie sformułowaną dyspozycją art.66 ust.1 pkt 8 ustawy środowiskowej (w kontekście ustanowienia wymogu badania oddziaływań skumulowanych) na korzyść wspomnianego szerokiego katalogu przedsięwzięć analizowanych, wydaje się stosunkowo liczniej reprezentowana niż stanowisko wyrażone w przywołanym wcześniej wyroku NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 974/14 (postulującym ograniczenie tego katalogu do przedsięwzięć, dla których wydano już decyzję środowiskową). Pomimo tego faktu uznać zdaniem Sądu należy, iż stanowisko w/w wyroku NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 974/14, odwołuje się do przekonującej argumentacji prawnej, zwłaszcza, że znalazła ona odzwierciedlenie w nowelizacji ustawy, w ramach której z dniem 1 stycznia 2017 r. do ustawy środowiskowej wprowadzono art.66 ust.1 pkt 3b, korespondujący z konkluzjami wyroku NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 974/14. Jakkolwiek w/w przepis nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, to jednakże wyjaśnianie wątpliwości związanych z wykładnią niedostatecznie sprecyzowanego brzmienia art.66 ust.1 pkt 8 ustawy, regulującego w sposób wyłączny kwestię badania kumulacji oddziaływań na gruncie niniejszej sprawy, także z uwzględnieniem kierunku późniejszych zmian legislacyjnych, dotyczących badania oddziaływań skumulowanych w postępowaniu środowiskowym, należy uznać za pożądane.

Co do zasady zatem Sąd orzekający w sprawie niniejszej stoi na stanowisku, iż także w stanie prawnym obowiązującym przez 1 stycznia 2017 r. badanie przez organy kwestii kumulowania się oddziaływania przedsięwzięcia będącego przedmiotem danego postępowania środowiskowego z oddziaływaniem innych przedsięwzięć winno co do zasady koncentrować się (poza oczywistym obowiązkiem uwzględnienia przedsięwzięć już zrealizowanych) na takich przedsięwzięciach planowanych, dla których wydano już ostateczną decyzję środowiskową (ewentualnie decyzję nieostateczną, zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności), analogicznie jak ma to miejsce pod rządem art.66 ust.1 pkt 3 lit.b ustawy środowiskowej. Nie jest jednakże zasada bezwyjątkowa. Zdaniem Sądu bowiem oczywiste względy celowościowe (postulat kompletności oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko) przemawiają za tym, aby w/w ocena oddziaływań wywoływanych przez inne przedsięwzięcia obejmowała również m.in.:

(-) oddziaływanie przedsięwzięć, nie spełniających kryteriów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których wydano ostateczne decyzje, ustalające warunki zabudowy (zwłaszcza przy nagromadzeniu tego rodzaju inwestycji w okolicy),

(-) oddziaływanie przedsięwzięć będących przedmiotem postępowań (czy to w przedmiocie wydania decyzji środowiskowych, czy to w przedmiocie w/w ustalenia warunków zabudowy), nie zakończonych jeszcze decyzjami ostatecznymi, o ile postępowania te toczą się z wniosku tego samego podmiotu (lub podmiotów z nim powiązanych), co dane postępowanie w przedmiocie uzyskania decyzji środowiskowej.

W tym ostatnim kontekście (tj. w kontekście konieczności uwzględniania dopiero procedowanych postępowań, toczących się z wniosku tego samego wnioskodawcy lub wnioskodawców powiązanych) w/w ocena oddziaływań skumulowanych łączyłaby się zatem z oceną powiązania planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami w celu zapobieżenia działaniom mającym na celu (poprzez sztuczne wyodrębnianie mniejszych części) zaniżenie rzeczywistych rozmiarów planowanego przedsięwzięcia, rozumianego jako technologiczna całość (nawet gdy zabieg ten nie prowadził do uniknięcia oceny środowiskowej w ogóle a jedynie do poddania takiej ocenie – w ramach jednego postępowania środowiskowego – nie całej a intencjonalnie wyodrębnionej części przedsięwzięcia). W myśl bowiem art.3 ust.1 pkt 13 ustawy środowiskowej przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty.

4.3. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy prowadzi do następujących wniosków:

(i) Na str.65 - 67 raportu dokonano analizy zagadnień, o których mowa w art.66 ust.1 pkt 8 ustawy środowiskowej, w tym także w zakresie skumulowanych oddziaływań przedsięwzięcia na środowisko, stwierdzając brak takich oddziaływań na etapie budowy oraz ich występowanie na etapie eksploatacji w zakresie hałasu, wytwarzania odpadów oraz emisji do powietrza. Bliższa analiza treści w/w fragmentu raportu prowadzi jednakże do oczywistego wniosku, iż raport abstrahuje w tym kontekście całkowicie od kwestii kumulowania się oddziaływania przedsięwzięcia planowanego z ewentualnym oddziaływaniem inwestycji podobnych. Raport nie zawiera bowiem żadnych ustaleń w tym zakresie, w tym w szczególności nie wypowiada się na temat tego, czy w najbliższej okolicy terenu inwestycji znajdują się inwestycje podobne.

(ii) SKO podniosło, iż przed wydaniem w dniu [...] czerwca 2019 r. obecnie zaskarżonej decyzji odwoławczej wystąpiło do Wójta (pismem z dnia 3 września 2018 r.) o informację, czy w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia znajdują się bądź są planowane inwestycje, o których mowa w art.66 ust.1 pkt 3b ustawy środowiskowej, w odpowiedzi na co, udzielonej pismem z dnia 10 września 2018 r., Wójt oświadczył, iż inwestycji tego rodzaju w sąsiedztwie nie ma i nie są planowane.

Abstrahując od faktu, iż pomiędzy otrzymaniem przez SKO w/w wyżej informacji Wójta a wydaniem zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej upłynął znaczny okres czasu (tj. blisko sześć miesięcy), w którym dane te nie zostały przez SKO w żaden sposób zaktualizowane (poprzez ponowne wystąpienie do organu I instancji), stwierdzić należy, iż w dacie orzekania w sprawie niniejszej SKO w oczywisty sposób posiadało z urzędu wiedzę o toczących się przed tym organem dwóch postępowaniach odwoławczych w sprawach dotyczących przedsięwzięć związanych z chowem lub hodowlą zwierząt, planowanych w bliższym lub dalszym sąsiedztwie terenu obecnie planowanej inwestycji, tj.:

1) postępowania z odwołania [...] i [...] oraz [...] od decyzji Wójta z dnia [...] stycznia 2019 r. znak [...], ustalającej na wniosek [...] (żony Inwestora) warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego (tuczarni do tuczu trzody chlewnej) o obsadzie do [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr.ewid [...] obręb [...], gmina [...] (przywołana decyzja Wójta została następnie, na podstawie art.138 § 2 k.p.a., uchylona przez SKO w/w decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., wydaną już po zapadnięciu decyzji SKO zaskarżonej w niniejszej sprawie),

2) postępowania z odwołania Stowarzyszenia [...] od decyzji Wójta z dnia [...] września 2018 r. nr [...], dotyczącej realizacji przedsięwzięcia, polegającego na budowie budynku inwentarskiego – tuczarni wraz z infrastrukturą techniczną, przeznaczonego do hodowli trzody chlewnej w systemie bezściółkowym o łącznej obsadzie [...] na działce nr ew.[ w obrębie [...][...] gm. [...].

W/w okoliczność jednoznacznie wynika z dokumentacji przedłożonej na rozprawie przed Sądem przez pełnomocnika Skarżących (kopia decyzji SKO z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] oraz kopia pisma SKO z dnia 5 listopada 2019 r. nr [...], skierowanego do Wójta).

Na str.12 uzasadnienia kasatoryjnej decyzji odwoławczej SKO z dnia [...] lipca 2019 r., dotyczącej działki nr [...] (sąsiadującej z terenem inwestycji występującej w sprawie niniejszej) wskazano, iż na potrzeby tego postępowania SKO uzyskało od Wójta (w piśmie tego organu z dnia 17 kwietnia 2019 r.) następujące informacje dotyczące postępowań administracyjnych, dotyczących przedsięwzięć związanych z chowem lub hodowlą zwierząt, wszczętych na wniosek [...] oraz przedsięwzięć już zrealizowanych:

1) w/w wnioskodawczyni uzyskała decyzję dotyczącą budowy budynku inwentarsko – składowego tuczarni do tuczu trzody chlewnej o obsadzie [...] i infrastruktury towarzyszącej ma działce o nr ew.[...], położonej w miejscowości [...] (oddalonej o ok.1600 m od działki nr [...]),

2) wnioskodawczyni uzyskała decyzję środowiskową dot. budowy budynku inwentarskiego – tuczarni wraz z infrastrukturą techniczną o łącznej obsadzie [...] na działce nr ew.[ w obrębie [...][...] (oddalonej o ok.2000 m od działki nr [...]),

3) wraz z mężem, jako współinwestorka, zrealizowała między innymi budynek inwentarski – 2 chlewnie do tuczu trzody o obsadzie [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...], położonej w miejscowości [...] (w odległości ok 1600 m od działki nr [...]), jak również budynki gospodarcze, składowe, silosy i inne – na działkach o nr ew.[...] i [...], położonych w miejscowości [...] (odległość ok.1600 m od działki nr [...]).

Z przywołanego uzasadnienia decyzji odwoławczej SKO wynika, iż: (-) na terenie Gminy małżonkowie prowadzą gospodarstwo rolne o powierzchni 57 ha, (-) w skład tego gospodarstwa wchodzi szereg inwestycji, których inwestorami są bądź to małżonkowie łącznie, bądź to oddzielnie.

Jednocześnie, z przywołanego w skardze prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 4 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2295/18, wynika, że z wniosku Inwestora toczy się postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji planowanej na działce nr ew.[ w miejscowości [...].

(iii) W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż wbrew obowiązkom wynikającym z art.66 ust.1 pkt 8 ustawy środowiskowej kwestia kumulacji oddziaływań planowanego przedsięwzięcia z oddziaływaniem innych przedsięwzięć (oraz kwestia powiązania planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami) nie została wyczerpująco wyjaśniona w postępowaniu administracyjnym. Uznać należy, iż organy obu instancji dokonały w tym zakresie nieprawidłowej kontroli przedłożonego przez Inwestora raportu, nie dostrzegając braku w tym dokumencie właściwych analiz co do w/w kwestii. Uchybienie to wywołuje konieczność powtórzenia postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie.

5. Obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko jest poczynienie wszechstronnych ustaleń na temat spodziewanego oddziaływania przedsięwzięcia na szeroko rozumiane środowisko, w tym na ludzi (art.62 ust.1 pkt 1 ustawy środowiskowej). Oczywistym jest, iż przy inwestycjach z zakresu chowu i hodowli zwierząt istotne znaczenie ma kwestia ewentualnej uciążliwości odorowej tych obiektów. Zasięg takiej uciążliwości musi być zatem zbadany w każdej takiej sprawie. Stosownie do powyższego:

5.1. Okolicznością bezspornie utrudniającą badanie w/w uciążliwości jest brak w obowiązującym systemie prawa norm określających dopuszczalne wartości odorów, w tym w szczególności odorów emitowanych przez fermy hodowlane (brak norm odorowych). Sąd przychyla się jednakże do tej linii orzecznictwa sądowego, która stoi na stanowisku, iż w/w stan normatywny bynajmniej nie zwalania organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań z obowiązku dokładnego wyjaśnienia, czy ryzyko wystąpienia w/w uciążliwości odorowej wystąpi w danej sprawie i w jaki sposób uciążliwości tej można zapobiec (por. np. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1238/11, wyrok tut. Sądu z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1196/17 – oba wyroki publ. na orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku z dnia 19 marca 2019 r., II OSK 1097/17 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż "Zapobieganie odorom w związku z funkcjonowaniem przedsięwzięcia powinno uwzględniać kompleksową ocenę oddziaływania na środowisko obejmującą wszystkie elementy planowanej inwestycji z uwzględnieniem ich wzajemnych powiązań funkcjonalnych, technicznych oraz technologicznych w szczególności na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi. Procedura oceny indywidualnej dotyczy wpływu na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, mogącego być skutkiem realizacji i funkcjonowania konkretnego (traktowanego indywidualnie przedsięwzięcia). W piśmiennictwie wskazuje się, że oddziaływania odorowe mogą szkodzić ludziom (E. Jachnik, Prawne aspekty ochrony zapachowej jakości powietrza, Przegląd Prawa Rolnego 2017, nr 1, s. 154). W społecznościach narażonych na emisje odorów skutki zdrowotne ich wpływu mogą nie być od razu widoczne, ale przy długotrwałym oddziaływaniu może dochodzić do stanów chorobowych lub ułomności fizycznych bądź psychicznych. Ponadto długotrwałe narażenie na emanacje związków zapachowych może wywoływać niepożądane reakcje emocjonalne, począwszy od takich stanów, jak: niepokój, uczucie dyskomfortu, depresje, po takie objawy fizyczne, jak: podrażnienia, bóle głowy, problemy układu oddechowego, nudności, wymioty. Narażenie na oddziaływanie odorów może również prowadzić do psychicznego napięcia i wywoływać takie objawy, jak: bezsenność, brak apetytu i irracjonalne zachowanie (E. Jachnik, tamże, s. 155)."

Jak już wspomniano, w/w brak regulacji odorowych wprawdzie utrudnia dokonywanie koniecznych ustaleń faktycznych, ale w żadnym razie ich nie uniemożliwia, w szczególności przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych. W sytuacji, w której inwestycje z zakresu ferm hodowlanych nie należą do przedsięwzięć co do istoty nowatorskich, eksperymentalnych a przeciwnie do przedsięwzięć realizowanych i funkcjonujących co najmniej od kilkudziesięciu lat, to w oczywisty sposób różne aspekty tego funkcjonowania, w tym powodowanie uciążliwości odorowych (w tym w szczególności typowy zasięg terytorialny takich uciążliwości, jak też co najmniej szacunkowa skala natężenia takiej uciążliwości) są bez wątpienia znane osobom posiadającym odpowiednią wiedzę w tym zakresie.

Zdecydowanie również należy odrzucić, jako okoliczność mogącą uzasadniać odstępowanie od dokonywania w/w ustaleń, rzekomą całkowitą relatywność, czy też subiektywizm ocen co do uciążliwości odorowej danego przedsięwzięcia (pogląd ten miałaby się zatem zasadzać na nieakceptowalnym w ocenie Sądu przekonaniu, iż całkowicie niemożliwym jest, w braku norm odorowych, wskazanie jakiegokolwiek kryterium uciążliwości odorowej). W/w stanowisko kłóci się bowiem w oczywisty sposób ze wskazaniami doświadczenia życiowego, w świetle których wprawdzie próg odczuwania uciążliwości odorowej może różnić się w przypadku poszczególnych osób, niemniej okoliczność ta nie jest równoznaczne z nieistnieniem utrwalonej i łatwo dostępnej wiedzy na temat stopni uciążliwości odorowej, odbieranej przez zdecydowaną większość ludzi jako np. niska, średnia, wysoka, czy też bardzo wysoka.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie wyraża tym samym pogląd, iż przekonujące wykazanie w toku postępowania administracyjnego, iż w świetle specjalistycznej wiedzy odorowa uciążliwość danego przedsięwzięcia oddziaływałaby w sposób zbyt daleko idący na najbliższe sąsiedztwo (w szczególności zajęte pod zabudowę mieszkalną) upoważnia organ orzekający w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań do odmowy wydania takiej decyzji. Należy w tym kontekście wyraźnie zaznaczyć, iż podstawą odmowy nie jest w tej sytuacji sam sprzeciw lokalnej społeczności a jest nią brak możliwości zapobieżenia istotnemu negatywnemu oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (tj. oddziaływaniu na warunki życia ludzi, o których to warunkach mowa w art.62 ust.1 pkt 1 ustawy ocenowej).

Zagadnienie uciążliwości odorowej należy przy tym ściśle odróżniać od zagadnienia emisji gazów do powietrza (amoniaku, czy też siarkowodoru). Aczkolwiek w/w gazy mają właściwości odorotwórcze, to dotrzymywania przez inwestora wymogów co do dopuszczalnego pułapu takiej emisji (wymogi te ściśle określają stosowne przepisy wykonawcze) nie można automatycznie utożsamiać z brakiem uciążliwości odorowych.

5.2. Obowiązkiem organów orzekających w niniejszej sprawie było ustalenie, czy planowane przedsięwzięcie będzie źródłem emisji odorów oddziałujących w sposób nieakceptowalny na otoczenie terenu inwestycji, tj. w szczególności na zabudowę mieszkaniową, znajdującą się w odległości 370 metrów od granicy terenu inwestycji. Chodziło zatem o jednoznaczne ustalenie, czy odległość ta (którą należy uznać za stosunkowo znaczną) jest wystarczająca do uznania, że przedmiotowa uciążliwość jest z punktu widzenia stałego pobytu ludzi akceptowalna, czy też nie.

Oceniając w tym kontekście stanowisko Wójta, wyrażone w decyzji organu I instancji (negatywne dla Inwestora), stwierdzić należy, iż zostało ono oparte jedynie na ogólnych przesłankach, nie popartych szczegółową analizą, odnoszącą się bezpośrednio do skonkretyzowanych, faktycznych uwarunkowań rozpatrywanej sprawy. Rację należy przy tym przyznać SKO, iż opieranie wniosków we w/w zakresie na specjalistycznych opiniach, nie odnoszących się do tego rodzaju uwarunkowań (tj. nie dokonujących ich szczegółowej analizy, a posługujących się w to miejsce wnioskami o charakterze ogólnym), nie jest działaniem prawidłowym. Wójt nie odniósł się ponadto do ustaleń raportu, odnoszących się w szczególności do redukcji odorów (1.3.1.10. "Redukcja odorów"). Nie ulega w tej sytuacji wątpliwości, iż stanowisko Wójta, wywodzące (przy zaniechaniu przeprowadzenia w tym zakresie właściwego postępowania wyjaśniającego) nadmierną uciążliwość odorową przedsięwzięcia, jest przedwczesne. Sąd przychyla się w tym kontekście do stanowiska sformułowanego w wyroku WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 192/13, publ. LEX, w myśl którego: "Skoro organ ma trudności z interpretacją raportu, czy innych specjalistycznych dokumentów złożonych w toku postępowania, winien rozważyć przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który na użytek toczącego się postępowania dokona obiektywnej oceny zarzutów, które odnoszą się do raportu.".

Obowiązkiem Wójta jest w tej sytuacji szczegółowe skontrolowanie (w zakresie zastrzeżonym dla organu orzekającego w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań) kompletności i logiczności ustaleń raportu w części odnoszącej się do spodziewanych uciążliwości odorowych oraz postulowanych metod ich redukowania. Ocena ta (dokonana przez organ samodzielnie lub z pomocą biegłego), musi prowadzić do jednoznacznego ustalenia, czy kwestia uciążliwości odorowej przedsięwzięcia (z uwzględnieniem konieczności uwzględnienia ewentualnych powiązań i kumulacji z innymi przedsięwzięciami) została zanalizowana w raporcie w sposób wyczerpujący i czy w związku z tym istnieją przekonujące podstawy do kwalifikowania tej uciążliwości (z uwzględnieniem konkretnych uwarunkowań faktycznych sprawy) jako dopuszczalnej ingerencji w otoczenie terenu inwestycji, czy też jako ingerencji zbyt daleko idącej, tj. narażającej okolicznych mieszkańców na obiektywnie nieakceptowalny, niemożliwy do zredukowania dyskomfort.

6. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Wójt ponownie rozpozna wniosek Inwestora o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, stosując się do ocen sformułowanych powyżej.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c, art.135 i art.200 p.p.s.a.