Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 767/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2351
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: § 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M.N. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. znak: [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. (zwany dalej "PPIS") nie stwierdził u M. N. (zwanej dalej również "skarżącą") choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115). Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. (zwanego dalej "PWIS") z dnia [...] maja 2007 r. znak: [...]

Wyrokiem z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 381/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na ww. decyzję z dnia decyzję [...] maja 2007 r. Wyrokiem z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 179/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu NSA powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. P 23/07 stwierdzający niekonstytucyjność rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115).

Następnie wyrokiem z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 453/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję PWIS z dnia [...] maja 2007 r. znak: [...] i poprzedzającą ją decyzję PPIS z dnia [...] stycznia 2007 r. znak: [...] W ocenie Sądu organy obu instancji nie dokonały oceny zebranych w sprawie dowodów i nie zaprezentowały owej oceny w uzasadnieniu decyzji obu instancji. Nie ustaliły w oparciu o przedstawione dowody stanu faktycznego, nie dokonały koniecznych ustaleń w zakresie stanu zdrowia odwołującej, jak i w zakresie wyników badań wykonanych na Oddziale [...] Szpitala nr [...] w P.. Sąd stwierdził, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ powinien zobowiązać skarżącą do złożenia odpisów dokumentacji medycznej, a nadto zażądać od placówek medycznych i jednostek orzeczniczych obu stopni dokumentacji źródłowej badań skarżącej. Ponadto PPIS powinien rozważyć potrzebę zwrócenia się do IMP w Ł. o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego bądź do IMP w S. o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. znak: [...] PPIS nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869). Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...] PWIS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 9 września 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 666/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję PWIS z dnia [...] maja 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PPIS. Sąd wskazał na konieczność przeprowadzenia dodatkowego, uzupełniającego postępowania dowodowego. Brak kompletnej dokumentacji medycznej, która jest niezbędna do podjęcia dalszych kroków w celu usunięcia rozbieżności pomiędzy orzeczeniem lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w P. z dnia [...] grudnia 2006 r., orzeczeniem lekarskim [...] Centrum Medycyny Pracy w P. z dnia [...] września 2006 r., a innymi dowodami, w szczególności dokumentacją medyczną z Poradni Foniatrycznej Szpitala Klinicznego nr [...], z Poradni Foniatrycznej Szpitala Klinicznego [...] czy z Oddziału Klinicznego Foniatrii i Audiologii Szpitala Klinicznego nr [...] spowodowała, iż PPIS nie wywiązał się w tym zakresie z obowiązku nałożonego przez Sąd. PPIS powinien skompletować całą dokumentację medyczną i dopiero na jej podstawie podjąć dalsze kroki do rzetelnego wyjaśnienia sprawy i zwrócić się do lekarskich jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy wspomnianymi wyżej dokumentami. Sąd dostrzegł również, że orzeczenie [...] Centrum Medycyny Pracy w P. z dnia [...] maja 2010 r. podpisane zostało przez tego samego lekarza, co orzeczenie z dnia [...] września 2006 r., co naruszało zasadę prawdy obiektywnej. W takiej sytuacji PPIS powinien zwrócić się o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego do innej jednostki orzeczniczej np. do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. . W ocenie Sądu również opinia uzupełniająca [...] Centrum Medycyny Pracy w P. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nie wyjaśnia rozbieżności pomiędzy orzeczeniami, a dokumentami lekarskimi przedłożonymi przez skarżącą wskazując jedynie, iż w oparciu o posiadaną obszerną dokumentację medyczną skarżącej nie stwierdzono w narządzie głosu zmian, które stanowią podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu.

Decyzją [...] września 2012 r. znak: [...] PPIS orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] PWIS uchylił PPIS i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. [...] PPIS orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] PWIS po raz kolejny uchylił decyzję PPIS i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] PPIS nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła decyzji PPIS nie zastosowanie się do wszystkich wytycznych zawartych w decyzji PWIS uchylającej ostatnią decyzję PPIS w szczególności nie wyjaśnienie, dlaczego organ nadal nie uznaje wyników badań i nie rozstrzyga rozbieżności pomiędzy wynikami badań i diagnozami lekarzy O. i K., a badaniami i diagnozami instytutów medycyny pracy. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi nierozpatrzenie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności błędne ustalenie okresu narażenia zawodowego na skutek pominięcia pisma z dnia [...] grudnia 2016 r. z Przedszkola nr [...] w P. prostującego informację o okresie narażenia, a także nieprzeprowadzenie ponownych badań przez jednostki orzecznicze, mimo ustalenia nowego okresu narażenia zawodowego przy pominięciu okoliczności, że jednostki orzecznicze wydające swoje orzeczenie bazowały na danych o krótszym okresie narażenia, co jak wynika z ich orzeczeń, miało istotny wpływ na wydane opinie i postawione diagnozy.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] PWIS na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 .r poz. 23; zwanej dalej "k.p.a.")art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. 2015 r. poz. 1412), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2016 r. poz. 1666; zwanej dalej "k.p.") w związku z § 5 ust. 1 i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367; zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 30 czerwca 2009 r.") uchylił decyzję PPIS z dnia [...] grudnia 2016 r. i nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r.

PWIS wyjaśnił, że w toku postępowania wystąpił do [...] Centrum Medycyny Pracy w P. z wnioskiem o dodatkową konsultację oraz zajęcie stanowiska w sprawie w oparciu o przesłane akta sprawy. [...] Centrum Medycyny Pracy w P. podtrzymało stanowisko o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu.

Jak wskazał PWIS podstawą rozstrzygnięcia było orzeczenie lekarskie [...] Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wraz z opiniami uzupełniającymi z dnia: [...] kwietnia 2013 r., [...] maja 2013 r., [...] marca 2017 r., orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nr [...] z dnia [...] września 2014 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wraz z opinią uzupełniającą z dnia [...] sierpnia 2015 r. Opinie wydane przez [...] Centrum Medycyny Pracy w P., Instytut Medycyny Pracy w Ł. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. są w ocenie PWIS rzeczowe, spójne i logiczne. Organ nie znalazł podstaw do kwestionowania ich wiarygodności, ponieważ orzeczenia wydane zostały po przeprowadzeniu wszechstronnych i miarodajnych badań. W sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości, wykazano brak przesłanek do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych, dotyczą wiedzy specjalnej i mają charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nimi związany. Rozpoznane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. u przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej krtani z cechami przerostu lewego fałdu głosowego nie jest objęty wykazem chorób zawodowych.

PWIS jako niezasadny ocenił zarzut skarżącej, iż w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym pominięta została dokumentacja lekarska z badaniami lekarzy specjalistów - foniatrów, albowiem kompletna dokumentacja w tym wydana przez jednostki służby zdrowia i lekarzy nieuprawnionych do orzekania w zakresie chorób zawodowych była poddawana szczegółowej i rzetelnej ocenie dokonanej przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. . Jednostka orzecznicza II stopnia dokonała oceny dokumentacji medycznej z Poradni Foniatrycznej Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr [...] w P. z okresu [...]-[...], konsultacji prof. dra hab. med. O. z lat [...]-[...] z których w ocenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wynika, iż obraz krtani ma charakter zmienny, nieutrwalony. Zmiany stwierdzone w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w P. z dnia [...] grudnia 2010 r., tj.: przewlekły nieżyt krtani, podejrzenie zmian przerostowych o charakterze leukoplakii w połowie długości lewego fałdu - schorzenie nie ujęte w wykazie chorób zawodowych są w ocenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podobnymi zmianami stwierdzonymi i opisanymi w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] maja 2010 r. przez [...] Centrum Medycyny Pracy w P., tj.: przewlekły nieżyt krtani z przerostem błony śluzowej i zmianą o charakterze leukoplakii w połowie lewego fałdu głosowego - schorzenie nie ujęte w wykazie chorób zawodowych. W ocenie PWIS Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. dokonał koniecznych ustaleń w zakresie stanu zdrowia skarżącej, jak i w zakresie wyników badań wykonanych w Poradni Foniatrycznej Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr [...] w P. z okresu [...]-[...] oraz konsultacji prof. dra hab. med. O. z lat [...]-[...].

PWIS ustalił, że skarżąca świadczyła pracę w okresie od dnia [...] września 1975 r. do dnia [...] sierpnia 1976 r. w Państwowym Przedszkolu nr [...] w B. jako nauczyciel, w okresie od dnia [...] kwietnia 1981 do dnia [...] czerwca 1981 r. w Przedszkolu nr [...] w B. jako nauczyciel, w okresie od dnia [...] września 1981 r. do dnia [...] sierpnia 1983 r. w Przedszkolu nr [...] w B. jako nauczyciel, w okresie od dnia [...] sierpnia 1983 r. do dnia [...] sierpnia 1987 r. w Przedszkolu nr [...] w P. jako nauczyciel, w okresie od dnia [...] września 1987 r. do dnia [...] sierpnia 2006 r. w Przedszkolu nr [...] w P., w okresie od dnia [...] kwietnia 2007 r. do dnia [...] maja 2007 r. w Przedszkolu nr [...] "[...]" w P. jako nauczyciel w pełnym wymiarze czasu pracy oraz w okresie od dnia [...] września 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2008 r. (w okresie od dnia [...] lipca 2008 r. do dnia [...] sierpnia 2008 r. w niepełnym wymiarze czasu pracy - 0,45 etetu) w Przedszkolu nr [...] w P. jako nauczyciel-dyrektor. Tym samy w ocenie PWIS skarżąca w okresie od dnia [...] kwietnia 2007 r. do dnia [...] maja 2007 r. oraz w okresie od dnia [...] września 2007 r. do dnia [...] czerwca 2008 r. była narażona w środowisku pracy na wysiłek głosowy, w stopniu stwarzającym ryzyko powstania choroby zawodowej, a nie jak podały lekarskie jednostki orzecznicze, tj.: [...] Centrum Medycyny Pracy w P., Instytut Medycyny Pracy w Ł. i i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. była narażona na wysiłek głosowy do 2006 roku.

Zdaniem PWIS w świetle zgromadzonej w sprawie dokumentacji, bezsporny jest fakt, iż skarżąca pracowała w narażeniu na wysiłek głosowy, w stopniu stwarzającym ryzyko powstania choroby zawodowej. Warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze. W rozpoznawanej sprawie nie została spełniona druga niezbędna przesłanka dla stwierdzenia choroby zawodowej. Wykonane u skarżącej badania diagnostyczne przez uprawnione do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostki lekarskie wykazały, iż w jej narządzie głosu nie występują zmiany organiczne w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwała dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej.

Zdaniem PWIS organ I instancji błędnie ustalił przebieg pracy zawodowej oraz okres narażenia zawodowego, jednak z uwagi na fakt, iż sprawa była dwukrotnie przekazywana do ponownego rozpoznania organowi I instancji, PWIS postanowił uchylić decyzję PPIS i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. N. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji PWIS oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła decyzji PWIS naruszenie przepisów postępowania przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz naruszenie zasady równego traktowania dowodów, w szczególności przez uznane za rzeczowe, spójne i logiczne opinii Instytutów Medycyny Pracy w Ł. i S. , pomimo występowania w sprawie dowodów, wskazujących na odmienne diagnozy medyczne i brak wyjaśnienia, w jaki sposób i dlaczego organ rozstrzygnął te wątpliwości na niekorzyść skarżącej. Skarżąca podniosła ponadto, że zaskarżona decyzja została wydana w stanie faktycznym, w którym okres narażenia, został ustalony już po przeprowadzeniu badań przez jednostki orzecznicze, a badania te nie zostały powtórzone po ustaleniu dłuższego okresu narażenia

Skarżąca podkreśliła, że po wieloletnim postępowaniu w sprawie dopiero w zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że faktycznie okres narażenia na czynniki chorobotwórcze był dłuższy niż dotychczas przyjmowały to jednostki orzecznicze. Organ ten uznał jednak, że skarżąca nie spełniła drugiej przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej, mianowicie, nie występują u niej objawy choroby zawodowej.

Zdaniem skarżącej jednostki orzecznicze nie wyjaśniły w sposób spójny logiczny i wiarygodny dlaczego, mimo występowania u niej objawów choroby zawodowej ostatecznie uznają, że takie objawy nie występują. W toku postępowania wielokrotnie przywoływała okoliczność, że po raz pierwszy schorzenia typowe dla choroby zawodowej rozpoznano u niej w 2007 roku, a już od 1997 r. pozostaję pod opieką specjalistów z dziedziny laryngologii i foniatrii.

Okres narażenia został przez organ II instancji wydłużony do [...] czerwca 2008 r. Wobec tego, diagnozy z 2007 r. zostały postawione jeszcze w okresie narażenia i następnie zostały ponowione w 2011 roku (w tym czasie narażenie narastało). Stanowią one potwierdzenie tego, że jeszcze w okresie pracy w narażeniu zawodowym, zaczęły u skarżącej występować objawy typowe dla chorób zawodowych.

Skarżąca dodała również, że w opinii lekarskiej dr. J. K. z dnia [...] września 2014 r. wyraźnie stwierdzono, że objawy choroby zawodowej wystąpiły już w 2006 i 2007 r. Skoro diagnozy te zostały ponowione i występowały kilka razy, to jednostki orzecznicze powinny wyjaśnić, przede wszystkim, czy objawy te mogły ustąpić, bądź, czy mogły występować jedynie okresowo, skoro powtarzały się, a poza tym, czy skoro występowały w okresie narażenia (czego jednostki wcześniej nie uwzględniały), to ich ponowienie nie jest efektem postępowania schorzenia.

Ponadto skarżąca stwierdziła, że dopiero PWIS uznał wydłużony okres narażenia. Jednostki orzecznicze w Ł. i S. okres ten kwestionowały i wydawały swoje opinie w innym stanie faktycznym, a więc z krótszym okresem narażenia zawodowego. Jednostki te monitowane o wyjaśnienie rozbieżności swoich ocen w stosunku do diagnoz lekarzy O. i K., kilka razy powoływały się na okoliczność, że nawet gdyby uznać, że te diagnozy były trafne, to i tak zapadły poza okresem narażenia. Skoro przesłanka narażenia na czynniki chorobotwórcze jest podstawą orzeczenia o chorobie zawodowej, to powinna być już brana pod uwagę podczas badań przez uprawnione jednostki, a nie być ustalana dopiero później, ponieważ okres narażenia jest istotnym czynnikiem również dla procesu decyzyjnego tych jednostek.

W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty podniesione w skardze jako niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie zaś z treścią art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Jak przyjęto w orzecznictwie sądowym, definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Przy czym pod pojęciem warunków pracy rozumieć ogół czynników, z którymi człowiek spotyka się w toku wykonywania pracy.

Obowiązkiem organów orzekających w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest ustalenie czy choroba rozpoznana u osoby ubiegającej się o stwierdzenie takiej choroby jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przy czym zaznaczyć trzeba, że w konkretnym przypadku stwierdzenie przez organ z wysokim prawdopodobieństwem wystąpienia czynnika szkodliwego w miejscu pracy, skutkującego powstaniem choroby zawodowej, niekoniecznie oznacza, że okoliczność ta musi być potwierdzona bezspornym dowodem (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 708/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl)

Wykaz chorób zawodowych stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Wykaz ten stanowi zamknięty katalog chorób zawodowych. Oznacza to, że za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba, która jest wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie, nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Stosownie do § 8 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. W myśl natomiast § 5 ust. 3 tego rozporządzenia jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy.

Orzeczenie lekarskie wydane przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą jest zasadniczym dowodem w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (sygn. akt OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej w istocie nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest bowiem jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Wydane orzeczenia lekarskie - mające charakter opinii biegłych - wymykają się ocenie merytorycznej, a podlegają jedynie badaniu pod kątem logiki, spójności oraz prawidłowości uzasadnienia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 września 2011 r. o sygn. akt III SA/Kr 1436/10, dostępne w centralnej bazie orzeczeń NSA).

Dodatkowo zauważyć trzeba, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej właściwy państwowy inspektor sanitarny jest uprawniony do przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego, co wynika wprost z treści § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Ocena narażenia zawodowego ma na celu ustalenie, czy w środowisku pracy pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia i czy czynniki te, albo sposób wykonywania pracy, mogły spowodować u tych osób chorobę zawodową. Ocena zmierza więc w istocie do ustalenia, czy rozpoznane schorzenie zostało spowodowane wykonywaniem pracy w warunkach narażenia zawodowego. Wyniki tej oceny są natomiast jednym z elementów (oprócz przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika i dokumentacji przebiegu zatrudnienia), na podstawie których uprawniony lekarz wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania.

Z uwagi na związanie wyrokami sądów administracyjnych wydanych w rozpoznawanej sprawie wynikające z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) obowiązkiem organów administracji w przedmiotowym postępowaniu było w szczególności rozstrzygnięcie rozbieżności między treścią orzeczeń wydanych przez uprawnione do tego jednostki, a dokumentami lekarskimi przedłożonymi przez skarżącą.

W toku postępowania odwoławczego PWIS dokonując oceny narażenia zawodowego skarżącej ustalił, że skarżąca świadczyła pracę w okresie od dnia [...] września 1975 r. do dnia [...] sierpnia 1976 r. w Państwowym Przedszkolu nr [...] w B. jako nauczyciel, w okresie od dnia [...] kwietnia 1981 do dnia [...] czerwca 1981 r. w Przedszkolu nr [...] w B. jako nauczyciel, w okresie od dnia [...] września 1981 r. do dnia [...] sierpnia 1983 r. w Przedszkolu nr [...] w B. jako nauczyciel, w okresie od dnia [...] sierpnia 1983 r. do dnia [...] sierpnia 1987 r. w Przedszkolu nr [...] w P. jako nauczyciel, w okresie od dnia [...] września 1987 r. do dnia [...] sierpnia 2006 r. w Przedszkolu nr [...] w P., w okresie od dnia [...] kwietnia 2007 r. do dnia [...] maja 2007 r. w Przedszkolu nr [...] "[...]" w P. jako nauczyciel w pełnym wymiarze czasu pracy oraz w okresie od dnia [...] września 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2008 r. (w okresie od dnia [...] lipca 2008 r. do dnia [...] sierpnia 2008 r. w niepełnym wymiarze czasu pracy - 0,45 etetu) w Przedszkolu nr [...] w P. jako nauczyciel-dyrektor. Tym samy w ocenie PWIS skarżąca również w okresie od dnia [...] kwietnia 2007 r. do dnia [...] maja 2007 r. oraz w okresie od dnia [...] września 2007 r. do dnia [...] czerwca 2008 r. była narażona w środowisku pracy na wysiłek głosowy, w stopniu stwarzającym ryzyko powstania choroby zawodowej. Tymczasem lekarskie jednostki orzecznicze, tj.: [...] Centrum Medycyny Pracy w P., Instytut Medycyny Pracy w Ł. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdziły, że skarżąca była narażona na wysiłek głosowy do 2006 r. Oznacza to, że lekarskie jednostki orzecznicze nie badały możliwości wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej w całym okresie narażenia zawodowego. Powyższe zostało dostrzeżone przez PWIS jednak pomimo tego organ stwierdził, że powyższa kwestia nie wymaga uzupełnienia. Stanowiska tego nie sposób jednak zaakceptować.

Orzeczenie lekarskiej jednostki orzeczniczej nieobejmujące całego okresu narażenia zawodowego nie mogło w ocenie Sądu stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie. Tym samym błędna była ocena PWIS, iż orzeczenia takie mogą stanowić podstawę do wydania decyzji o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. W sytuacji ustalenia okresu narażenia zawodowego w sposób odmienny, niż miało to miejsce w dacie wydawania orzeczeń lekarskich, niezbędnym było zwrócenie się do właściwej jednostki orzeczniczej o uzupełnienie poprzedniego orzeczenia lub też wydanie nowego. Orzeczenie lekarskie nie można pominąć ustaleń poczynionych w toku postępowania mającego na celu ocenę narażenia zawodowego, czy też dokonać odmiennych ustaleń w tym zakresie. Jeżeli jednak do takiej sytuacji dochodzi, jest to okoliczność wymagająca bezwzględnie wyjaśnienia, bez którego nie będzie możliwym podjęcie odpowiadającej prawu decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia. Wydanie decyzji na podstawie orzeczenia nieuwzględniającego całego okresu narażenia zawodowego stanowi naruszenia § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi wprost, że orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo jej braku, wydaje sięm.in. na podstawie oceny narażenia zawodowego.

Niedostrzeżenie powyższej kwestii przez PWIS nakazuje uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 134 k.p.a. Przypomnieć należy, iż organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8). Zgodnie natomiast z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany do zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a następnie do jego rozpatrzenia. Tylko na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ administracji publicznej może ocenić czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Ponownie prowadząc postępowanie organ powinien zwrócić się do uprawnionej jednostki orzeczniczej o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego uwzględniające dokonaną przez PWIS zmianę okresu narażenia zawodowego lub też o wydanie nowego orzeczenia.

Z powyżej wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.