Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 520/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Anna Rotter, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. F. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej - Wierzyciel, Dyrektor COF) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. – dalej k.p.a.); art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689 z późn. zm. – dalej u.o.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez J. F. (dalej – Skarżący, Zobowiązany) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. nr [...], mocą którego uznano za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku.

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor COF wydał w dniu [...] r. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący nieuiszczoną opłatę abonamentową RTV za okres od stycznia 2015 r. do stycznia 2020 r. Na jego podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. (dalej – Naczelnik US, organ egzekucyjny) prowadzi wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne.

Pismem z dnia 14 sierpnia 2020 r. Zobowiązany wniósł skargę na czynności egzekucyjne, która przez Naczelnika US zakwalifikowana została jako zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany podniósł w tym piśmie, że nie otrzymał żadnej decyzji, na podstawie której wydany został tytuł wykonawczy, a tym samym nie mógł wykazać niezasadności roszczenia. Zauważył jednocześnie, że w piśmie z dnia 14 lutego 2020 r. ustosunkował się do doręczonego mu upomnienia.

We wspomnianym piśmie z dnia 14 lutego 2020 r. Skarżący wskazał, że w maju 2012 r. wyprowadzając się z mieszkania dokonał wyrejestrowania odbiornika RTV w placówce pocztowej przy ul. [...] w P.. Od tamtego czasu nie korzysta z tego rodzaju urządzeń, gdyż brak jest możliwości technicznych odbioru sygnału w nowym miejscu zamieszkania. Ponieważ od tamtego czasu nie otrzymał żadnego wezwania do zapłaty przekonany był o skuteczności powyższej czynności. Natomiast z uwagi na upływ czasu nie posiada potwierdzenia wyrejestrowania odbiornika RTV. Dodał również, że wobec informacji o tym, że figuruje w ewidencji, jako aktywny abonent dokonał wyrejestrowania odbiornika RTV w dniu 12 lutego 2020 r. Z powyższych względów wniósł o "anulowanie wszelkich opłat abonamentowych i innych".

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik US – działając na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. – zawiesił postępowanie egzekucyjne.

Następnie pismem z dnia 28 sierpnia 2020 r. organ egzekucyjny przekazał Wierzycielowi powyższe zarzuty w celu zajęcia przez niego stanowiska w kwestiach w nich podniesionych.

Odpowiadając na powyższe wezwanie organu egzekucyjnego, Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r. uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

W motywach rozstrzygnięcia wskazano, iż ustawa o opłatach abonamentowych nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych obowiązek rejestrowania używanych odbiorników oraz uiszczania opłat abonamentowych począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych.

Wierzyciel odnosząc się do zarzutów stwierdził, że na imię i nazwisko Skarżącego zgłoszona została rejestracja odbiornika RTV używanego pod nieaktualnym już adresem zamieszkania Zobowiązanego. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Jak stwierdził Dyrektor COF, w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342 – dalej rozporządzenie z 2007 r.) został nadany Skarżącemu indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Zawiadomienie w tej kwestii zostało wysłane Zobowiązanemu w dniu [...] r.

Dyrektor COF wyraził pogląd, że zmiana miejsca zamieszkania pozostaje bez znaczenia dla obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Uzasadnił to tym, że abonament przypisany jest do osób, które go zarejestrowały, a nie do adresu. Dodał przy tym, że na abonencie spoczywa obowiązek aktualizacji danych, a w przypadku zaprzestania używania odbiorników - obowiązek dokonania ich wyrejestrowania.

Zauważono, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego ustalono, iż 12 lutego 2020 r. Skarżący dopełnił formalności wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego. Wskazano również, że Wierzyciel nie jest w posiadaniu dokumentu potwierdzającego dopełnienie formalności wyrejestrowania odbiornika przed dniem 12 lutego 2020 r. Z tego też względu przyjęto, że niezasadny jest zarzut nieistnienia obowiązku w okresie objętym tytułem wykonawczym.

W zażaleniu z dnia 4 grudnia 2020 r. Zobowiązany zarzucił postanowieniu pierwszoinstancyjnemu, że niezasadnie obciążono go opłatami abonamentowymi za lata 2015-2020, co było następstwem nierzetelnego prowadzenia dokumentacji przez Pocztę Polską. W jego dalszej części Skarżący ponownie podniósł, że w maju 2012 r. wyprowadzając się z mieszkania w P. dokonał wyrejestrowania odbiornika RTV. Od tamtej pory, jak zaznaczył Skarżący, nie otrzymał żadnego upomnienia dotyczącego opłat za okres od 2012 r. do 2015 r. Następnie Zobowiązany stwierdził, że z uwagi na upływ 8 lat od wyrejestrowania odbiornika RTV nie jest w stanie udokumentować tego faktu. Z powyższych względów wniósł o wycofanie wszelkich żądań finansowych kierowanych do jego osoby.

Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego, ostatecznym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. Wierzyciel w rozstrzygnięciu tym podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W uzasadnieniu posłużono się tymi sami twierdzeniami, które prezentowane były we wcześniejszym postanowieniu. Dodatkowo zauważono, że przeprowadzone czynności wyjaśniające wykazały, że Poczta Polska S.A. nie dysponuje dokumentem, który stanowiłby o dopełnieniu przez Skarżącego formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiornika telewizyjnego wcześniej niż w dniu 12 lutego 2020 r. Odnosząc się do twierdzenia dotyczącego braku wcześniejszych upomnień o zaległe opłaty Wierzyciel zauważył, iż obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisu prawa, dlatego też na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży obowiązek jej regulowania. Ponadto wskazano, że do dnia 20 maja 2014 r. Poczta Polska S.A. nie miała obowiązku wysyłania upomnień.

W skardze z dnia 18 marca 2021 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Zobowiązany zakwestionował postanowienie Dyrektora COF z dnia [...] r. wnosząc o jego uchylenie oraz postanowienia go poprzedzającego. Zarzucił mu brak rzetelnej i zgodnej ze stanem faktycznym oceny stanu rzeczy i obciążenie go niezasadnym obowiązkiem zapłaty kwoty [...] zł.

W motywach skargi Zobowiązany stwierdził, że Dyrektor COF przeprowadził wykładnię prawną uregulowań związanych z opłatami i ich poborem, natomiast nie ustosunkował się do okoliczności podnoszonych w zarzutach dotyczących postępowania egzekucyjnego. Podniósł również, że po upływie 5 lat uznał, że dokument potwierdzający wyrejestrowanie odbiornika RTV jest zbędny i najprawdopodobniej go zniszczył. Kończąc wyraził stanowisko, że u podstaw nieprawidłowego rozstrzygnięcia leży usprawiedliwianie dla złego działania Poczty Polskiej i jej pracowników.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Uzupełniając skargę Zobowiązany nadesłał kopię "Formularza zgłoszenia zmiany danych" z dnia 22 czerwca 2012 r. dotyczącego wyrejestrowania odbiornika RTV. Nadmienił, że jest w posiadaniu oryginału, który przedstawi w Sądzie.

Pismem z dnia 2 lutego 2022 r. Dyrektor COF – biorąc pod uwagę treść uzupełnienia skargi - przychylił się do wniosku Skarżącego o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia uznać należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że na mocy art. 1 i art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 z późn. zm. – dalej ustawa zmieniająca) z dniem 30 lipca 2020 r. znowelizowano m.in. art. 33 u.p.e.a., jak również art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. – p.p.s.a.). Analiza przepisów intertemporalnych, w tym art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, doprowadziła do wniosku, iż w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzemieniu sprzed nowelizacji. Wspomniany art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi bowiem, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie taka sytuacja zaistniała, gdyż tytuł wykonawczy został wydany w dniu [...] r. i w tym samym dniu przekazany do organu wykonawczego.

Wspomniany znowelizowany art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. umożliwia wniesienie skargi na każde postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W poprzednim stanie prawnym niedopuszczalne było natomiast zaskarżenie postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których było stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Wyjaśniając w jakim brzmieniu znajduje zastosowanie wspomniany przepis stwierdzić należy, że o reżimie, w jakim ma być rozpatrywana skarga na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym decyduje data jej złożenia. Mianowicie w myśl art. 25 ustawy zmieniającej do postępowań sądowych w sprawach dotyczących postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających, wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 7 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem skoro skarga w niniejszej sprawie pochodzi z czerwca 2021 r., a więc złożona została po 30 lipca 2020 r. (data wejście w życie znowelizowanego art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), to podlega ona rozpatrzeniu przez sąd administracyjny.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie, którym uznano za niezasadny zarzut w postaci nieistnienia obowiązku.

Przechodząc do dalszych rozważań stwierdzić należy, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem w rozpatrywanym przypadku organ egzekucyjny obowiązany był uzyskać stanowisko Wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.

W przedmiotowej sprawie Skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Zajmując się nim wskazać przyjdzie, że Zobowiązany podniósł, że wyprowadzając się z mieszkania w P. dokonał w maju 2012 r. wyrejestrowania odbiornika RTV. Jednak z racji na upływ czasu nie dysponuje dokumentem potwierdzającym tą czynność. Jak stwierdził, najprawdopodobniej go zniszczył uznając, że nie będzie mu już potrzebny.

Przechodząc do rozważań nad zagadnieniem nieistnienia obowiązku podnieść należy, że na imię i nazwisko Skarżącego zgłoszono odbiornik RTV i dotyczyło to nieaktualnego już miejsca zameldowania Zobowiązanego. Okoliczność ta nie była negowana przez Skarżącego. Wobec powyższego przyjąć należy, że taka rejestracja miała miejsce. Zrodziło to więc obowiązek Skarżącego do ponoszenia opłat abonamentowych.

Zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązany wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 928/18, Lex nr 2645539). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania odbiornika RTV, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał.

Jak oświadczył Dyrektor COF, przeprowadzone czynności wyjaśniające wykazały, że Poczta Polska nie dysponuje dokumentem, który wskazywałby na wyrejestrowanie przez Skarżącego odbiornika RTV przed dniem 12 lutego 2020 r. Pierwotnie również Zobowiązany poza twierdzeniem, że w maju 2012 r. zgłosił w placówce pocztowej zaprzestanie użytkowania wspomnianego urządzenia, nie przedstawił na tą okoliczność żadnego dowodu. Tłumaczył to tym, że najprawdopodobniej zniszczył ten dokument, uznając, że po tak długim okresie czasu od dokonania tej czynności (tj. po 8 latach) nie będzie mu już potrzebny. Na etapie postępowania sądowego przedłożył jednak kserokopię "Formularza zgłoszenia zmiany danych" z dnia 22 czerwca 2012 r. dotyczącego wyrejestrowania odbiornika RTV. Nadmienił przy tym, że jest w posiadaniu także oryginału.

Przedstawiony dokument stanowi jednoznacznie o tym, że faktycznie w 2012 r., a konkretnie w dniu 22 czerwca, Skarżący dopełnił formalności, które zwolniły go z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Mianowicie na formularzu tym odznaczono, że dotyczy on zaprzestania używania odbiorników – wyrejestrowania odbiorników. Ponadto opatrzony jest podpisem Skarżącego, a także parafką pracownika placówki pocztowej i pieczęcią "Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej". Oznacza to, że w okresie, którego dotyczy tytuł wykonawczy, Skarżący nie był zobligowany do wnoszenia opłat abonamentowych. W efekcie – przy założeniu, że Skarżący dysponuje oryginałem "Formularza" - zarzut nieistnienia obowiązku winien być uwzględniony przez Wierzyciela.

Wobec powyższego w toku dalszego postępowania Dyrektor COF winien zweryfikować autentyczność wspomnianego "Formularza" poprzez zażądanie przedłożenia oryginału albo uwierzytelnionej kopii. Ewentualnie Wierzyciel może potwierdzić ową okoliczność ponownie sięgając do zasobów archiwalnych Poczty Polskiej S.A. W przypadku potwierdzenia tej okoliczności organ winien uznać wspomniany zarzut nieistnienia obowiązku za zasadny.

W opisanej powyżej sytuacji uzasadniony jest wniosek, że wyczerpana została przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), a to obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego uiszczony od skargi wpis w kwocie 100 zł.