Wyrok NSA, sygn. akt II SA 73/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 626  Ustrój samorządu terytorialnego, w tym referendum gminne
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1, art. 11
journal: Dz.U. 1984 nr 5 poz. 24
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe.
Teza: Prawo do uzyskiwania informacji nie zwalnia prasy z obowiązku zbierania informacji i nie upoważnia do przerzucania związanych z tym powinności na podmioty zobowiązane do informowania prasy o swej działalności /art. 11 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe - Dz.U. nr 5 poz. 24 ze zm./.

TEZY

Prawo do uzyskiwania informacji nie zwalnia prasy z obowiązku zbierania informacji i nie upoważnia do przerzucania związanych z tym powinności na podmioty zobowiązane do informowania prasy o swej działalności /art. 11 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe - Dz.U. nr 5 poz. 24 ze zm./.


SENTENCJA

oddala skargę redakcji "P. M." na odmowę przewodniczącego Rady Miejskiej M. w przedmiocie doręczeń porządku obrad rady miejskiej oraz projektów jej uchwał.


UZASADNIENIE

Redakcja "M. M." po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa wiosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na odmowę udzielenia jej informacji dla prasy przez przewodniczącego Rady Miejskiej M. W skardze domagała się stwierdzenia naruszenia przez przewodniczącego Rady Miejskiej M. przepisów art. 61 Konstytucji i art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo prasowe. Zarzuciła, że przewodniczący Rady Miejskiej M. odmówił przekazania skarżącej redakcji jednego egzemplarza kopii projektu uchwał tej rady, proponując zapoznanie się z ich treścią w urzędzie miejskim. Odmowę przekazania kopii projektów uchwał rady należy, zdaniem skarżącej uznać za odmowę udzielenia informacji w rozumieniu ustawy - Prawo prasowe i naruszenie konstytucyjnej wolności prasy. Powołując się w obszernych wywodach na przepisy ustawy Prawo prasowe i na Konstytucję RP skarżąca wywodzi, że z przepisów tych wynika obowiązek udzielania prasie informacji o swojej działalności, a także obowiązek udzielania niezbędnych wyjaśnień i pomocy w wykonywaniu jej funkcji i zadań. W szczególności przemawia za tym zasada jawności życia publicznego.

W rozpatrywanym przypadku chodzi o jawność gospodarki finansowej gminy. Społeczność lokalna ma prawo dowiedzieć się za pośrednictwem prasy jak wykorzystywane są środki finansowe w gminie. Określone w art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo prasowe uprawnienie prasy do uzyskiwania informacji o działalności organu samorządu terytorialnego nie wyłącza wglądu do akt zobowiązanego i do udzielania informacji, o ile nie sprzeciwiają się temu przepisy prawa. Dlatego też działania przewodniczącego Rady Miejskiej M. polegające na odmowie przesłania kopii projektów uchwał rady miejskiej należy uznać za naruszające prawo.

W odpowiedzi na skargę przewodniczący Rady Miejskiej w M. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż nie jest prawdą, że skarżącej odmówiono udzielenia informacji. Poinformowano ją bowiem, że nie ma żadnych przeszkód do zapoznania się z tymi dokumentami w siedzibie urzędu miasta. Odmówiono natomiast przekazania projektów uchwał, co nie jest równoznaczne z odmową udzielenia informacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe /Dz.U. nr 5 poz. 24 ze zm./ nakładają m.in. na organizacje samorządowe obowiązek udzielania prasie informacji o swojej działalności /art. 4 ust. 1 i 5 ustawy/. Treść tego obowiązku została powtórzona i nieco rozwinięta w art. 11 ust. 1, 2 i 3 ustawy. Według art. 11 ust. 2 informacji w imieniu jednostek organizacyjnych są obowiązani udzielać kierownicy tych jednostek, ich zastępcy, rzecznicy prasowi oraz inne upoważnione osoby, w granicach obowiązków powierzonych im w tym zakresie. Kierownicy jednostek organizacyjnych są również zobowiązani umożliwić dziennikarzom nawiązanie kontaktu z pracownikami oraz swobodne zbieranie wśród nich informacji i opinii /art. 11 ust. 3 ustawy/.

Ustawa Prawo Prasowe nie definiuje pojęcia informacji stanowiącej przedmiot wspomnianych obowiązków. W języku potocznym informacja to inaczej wiadomość albo wskazówka, a więc pewne treści. W takim też znaczeniu zdaje się używać tego pojęcia ustawa Prawo prasowe, odróżniając informacje od ich źródeł, czy utrwalonych zapisów /art. 12 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 1/.

Sąd Najwyższy zaproponował, co prawda, nadanie obowiązkowi udzielania prasie informacji, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy szerszej treści, wyrażając pogląd, iż wynikające z tego przepisu uprawnienie obejmuje również prawo żądania dostępu do akt organu zobowiązanego do udzielania informacji, w zakresie przedmiotu informacji /wyrok SN z dnia 11 stycznia 1996 r., III ARN 57/95 - OSNAPU 1996 nr 13 poz. 179/. Niemniej jednak tego prawa żądania dostępu do akt nie można rozumieć w sposób zaprezentowany przez stronę skarżącą.

Na rozprawie przed NSA przedstawiciel skarżącej powtórzył, że treścią jej żądania było domaganie się przesyłania redakcji na piśmie, każdorazowo w związku z sesjami rady miasta projektów uchwał rady i porządku planowanej sesji.

Skarżąca pojmuje więc swoje prawo do uzyskania informacji w sposób, który zwalnia ją od konieczności aktywnego działania w tym zakresie. Trzeba przyznać, że ustawa Prawo prasowe nie wyartykułowała dostatecznie tego aspektu pracy dziennikarskiej.

Według ustawy dziennikarzem jest osoba zajmująca się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowaniem materiałów prasowych /art. 7 ust. 2 pkt 7/. Nie ma tutaj mowy o zdobywaniu, czy pozyskiwaniu informacji przez dziennikarza. W innym jednak miejscu ustawodawca określa zadania dziennikarza jako służbę społeczeństwu i państwu /art. 10 ust. 1 / polegającą na urzeczywistnianiu prawa obywateli do ich rzetelnego informowania, jawności życia publicznego oraz kontroli i krytyki społecznej /art. 1 ustawy/. Tej służby nie można - zdaniem sądu - sprowadzić do oczekiwania na dostarczenie do redakcji gazety dokumentów lub materiałów, które mogą być wykorzystane jako źródło informacji prasowej. Zagwarantowane ustawą prawo do uzyskiwania informacji nie zwalnia prasy z obowiązku zbierania informacji i nie upoważnia do przerzucania związanych z tym powinności na podmioty zobowiązane do informowania prasy o swojej działalności.

Stosownie do treści art. 11 ust. 1 ustawy granice uprawnień dziennikarza do uzyskiwania informacji wyznacza przepis art. 4 ustawy nakładający jedynie obowiązek udzielania prasie informacji o działalności danej jednostki. Zdaniem sądu w składzie orzekającym obowiązek udzielania prasie informacji, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe sprowadza się do stworzenia dziennikarzom możliwości zapoznania się z informacją. Żądanie więc ciągłego dostarczania prasie dokumentów lub materiałów przez jednostkę zobowiązaną do informowania prasy o swojej działalności wykracza poza zakres tego obowiązku. Odmowa takich świadczeń na rzecz gazety nie narusza chronionej konstytucyjnie wolności prasy.

Mając to wszystko na uwadze skargę uznano za nieuzasadnioną. Dlatego też na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono, jak w sentencji.