Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 22/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2022 r. sprawy ze skargi B. U. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 24 listopada 2021 r., nr GN-V.7534.2.77.2021 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

B. U. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 24 listopada 2021 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że decyzją Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 września 1975 r., wywłaszczona została nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,9588 ha. stanowiąca własność H. P.. Przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego w dzielnicy [...].

Wnioskami z dnia 12 maja 2020 r. i 3 lipca 2020 r. B. U. i J. P., jako spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości wystąpili do Prezydenta Miasta Lublin o zwrot wywłaszczonego gruntu, w części w której nie został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia.

Postanowieniami z dnia 17 sierpnia 2021 r. oraz 23 lutego 2021 r. wydanymi na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) – dalej jako "k.p.a." Wojewoda Lubelski wyłączył Prezydenta Miasta Lublin od prowadzenia postępowania o zwrot dawnej działki nr [...], położonej w L. przy ul. [...] i ul. [...], w obszarze aktualnych działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] ([...]) i nr [...], [...], [...], [...] i [...] ([...])

Do akt sprawy złożona została dokumentacja geodezyjno-prawna, w ramach której odtworzono granice dawnej działki nr [...] na tle aktualnej ewidencji gruntów. Powyższe opracowanie zostało zaewidencjonowane w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym prowadzonym przez Prezydenta Miasta Lublin pod nr [...]

W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że zawnioskowany do zwrotu teren w dacie wywłaszczenia objęty był Ogólnym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Perspektywa zatwierdzonym Uchwałą nr 111/1406/69 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 3 czerwca 1969 r. z późniejszymi zmianami. Według ustaleń w/w planu zawnioskowany do zwrotu teren położony był w obszarze przeznaczonym pod mieszkalnictwo o wysokiej intensywności (pismo Wydziału Planowania UM Lublin z dnia 17 marca 2021 r.).

W dniu 26 kwietnia 2021 r. przeprowadzone zostały oględziny zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, podczas których stwierdzono, że dawna działka nr [...] w obszarze stanowiącym część aktualnej działki nr [...], zajęta jest pod uliczkę z kostki brukowej, oznakowaną jako droga wewnętrzna, do której przylega niewielki pas zieleni. Dalej dawna działka nr [...] przecina aktualną działką ewidencyjną nr [...], która znajduje sią w ogrodzeniu szkoły podstawowej nr [...] i zajęta jest częściowo pod parking przyszkolny oraz w większej części pod przyszkolne boisko z infrastrukturą sportową. Wywłaszczona nieruchomość w obszarze aktualnych działek nr [...] i [...] zajęta jest pod część opisanego powyżej boiska oraz utwardzony ciąg pieszy ze ścieżką rowerową. Dawna działka nr [...] w obszarze aktualnej działki nr [...] w całości zagospodarowana jest pod budynek użytkowany przez [...] w L. . Wywłaszczona działka w obszarze aktualnej działki nr [...] zajęta jest częściowo pod budynek [...], a w części pod asfaltową uliczkę osiedlową oraz niewielki pas zieleni pomiędzy budynkiem a ciągiem pieszym. Dawna działka nr [...] w obszarze aktualnej działki nr [...] zajęta jest w większej części pod asfaltową uliczkę z ogólnodostępną zatoką parkingową, wąski pas zieleni wzdłuż uliczki z nasadzonym żywopłotem oraz teren zielony w postaci niewielkiej skarpy z rzędem drzew. Wywłaszczona nieruchomość w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] zajęta jest w całości pod uliczkę dojazdową utwardzoną kostką brukową.

W toku postępowania Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta Lublin wraz z pismem z dnia 5 maja 2021 r. przekazał dokumenty planistyczne obowiązujące dla wywłaszczonej nieruchomości w dacie wywłaszczenia. Zawnioskowany do zwrotu teren objęty był decyzją z dnia 30 marca 1978 r. znak: GT.III.8380.1/7/78 zatwierdzającą plan realizacyjny osiedli F-G w dzielnicy [...] (brak załącznika graficznego). Przekazano ponadto decyzję z dnia 12 listopada 1979 r. znak: GT.III.8380/1/113/79 zatwierdzającą plan szczegółowy zagospodarowania terenu zabudowy jednorodzinnej w osiedlu [...] i J[...] ([...] [...]), decyzję z dnia 21 grudnia 1979 r. znak: GTO.IV.8386/1292/79 o pozwoleniu na budowę czterech zespołów domków jednorodzinnych w osiedlu [...] [...] wraz z fragmentami planszy graficznej. Jako załącznik do w/w pisma przekazano również decyzję z dnia 20 września 1979 r. znak: GT.III.8380/1/83/79 zatwierdzającą plan zagospodarowania terenu szkoły środowiskowej wraz z załącznikiem graficznym.

W toku postępowania do akt sprawy zostały włączone zdjęcia lotnicze terenu z lat 1980, 1983, 1997, 1998 i 2003, obrazujące kolejne etapy powstawania osiedla mieszkaniowego i stan zagospodarowania nieruchomości na przestrzeni wymienionych lat.

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2021 r. Starosta Lubelski odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań stron na okoliczność braku wpłaty na rzecz H. P. odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia dawnej działki nr [...], położonej w Lublinie w rejonie ul. [...] i ul. [...]. W ocenie organu pierwszej instancji, zgłoszony przez stronę wniosek dowodowy pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia 4 sierpnia 2021 r., Starosta Lubelski odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...], położonej w L. przy [...] i ul. [...], w obszarze aktualnych działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...] ([...]) i nr [...], [...], [...], [...] i [...] ([...]). W ocenie organu pierwszej instancji wywłaszczona nieruchomość, w części stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania, została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego. Obiekty istniejące na nieruchomości w postaci przyszkolnych urządzeń sportowych, budynku użytkowanego przez [...] w L. , uliczek osiedlowych oraz pasów zieleni, niewątpliwie stanowią infrastrukturę osiedla mieszkaniowego, niezbędną do jego funkcjonowania.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, Wojewoda Lubelski decyzją z dnia 24 listopada 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczył treść art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm., dalej zwanej: "u.g.n."), stanowiących materialnoprawną podstawę decyzji.

Organ odwoławczy podzielił dotychczasowe ustalenia i wskazał, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa osiedla mieszkaniowego w dz. [...], zgodnie z lokalizacją ustaloną przez organ do spraw planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych miasta Lublin. Cel ten w decyzji wywłaszczeniowej nie został precyzyjnie określony, lecz ogólnie. Wojewoda wyjaśnił, że z Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Perspektywa zatwierdzonego Uchwałą nr 111/1406/69 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 3 czerwca 1969 r. z późniejszymi zmianami, obowiązującego w dacie wywłaszczenia wynika, że wnioskowany do zwrotu teren położony był w obszarze przeznaczonym pod mieszkalnictwo o wysokiej intensywności. Z tego planu nie można jednoznacznie wywieść, na jaką konkretną inwestycję przeznaczona była wówczas przedmiotowa nieruchomość, bowiem na planie nie zaznaczono numerów działek, na których miałyby być realizowane poszczególne inwestycje. Przedmiotowy teren nie był objęty planem szczegółowym.

Wskazano, że z przeprowadzonych oględzin nieruchomości, wynika, że wnioskowany do zwrotu teren w całości został zagospodarowany pod infrastrukturę osiedla mieszkaniowego w dzielnicy [...]. Teren ten w znacznej części został zajęty pod urządzenia sportowe (boisko szkolne) Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...], miejsca parkingowe w ogrodzeniu szkoły oraz ciągi piesze, uliczki dojazdowe i ścieżki rowerowe z przylegającymi do nich pasami zieleni. Część przedmiotowego gruntu zajęta jest po budynek użytkowany przez [...] w L. . Powyższe zagospodarowanie wywłaszczonej nieruchomości nie odbiega od planowanego zagospodarowania tego terenu uwidocznionego w dokumentacji planistycznej tj. fragmentu szczegółowego Planu Zagospodarowania Terenu Lublin - [...] os. im. [...] z 1979 r. oraz planszy graficznej osiedla domków jednorodzinnych położonych przy ul. [...].

Wojewoda stwierdził, że wnioskowana do zwrotu część dawnej działki nr [...] została zagospodarowana pod infrastrukturę osiedlową tj. (działki nr: [...], [...], [...], [...] i [...]) budynek [...], drogi dojazdowe utwardzone, zatoka parkingowa, ciąg pieszy czy pas zieleni z nasadzeniami drzew jak również część zajęta pod teren szkoły podstawowej tj. boisko szkolne, parking i ścieżkę rowerową (działki nr [...], [...], [...]) i w związku z tym cel ogólny wywłaszczenia - budowa osiedla mieszkaniowego został w pełni zrealizowany. W przypadku bowiem planowanej inwestycji, jaką jest realizacja budowy osiedla mieszkaniowego, należy wziąć pod uwagę także specyfikę wieloletniej inwestycji mieszkaniowej (budynków mieszkalnych), ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę osiedla.

Organ odwoławczy wskazał, że cały wnioskowany do zwrotu obszar został zagospodarowany w sposób zapewniający prawidłowe korzystanie z osiedla mieszkaniowego. Działki nr [...] i [...] zagospodarowane przez [...] S.A. w L. znajdują się użytkowaniu wieczystym tej Spółki, co stanowi negatywną przesłankę do zwrotu tej części wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, wchodzącej w obszar tych działek.

Wojewoda stwierdził, że w niniejszej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek wymienionych w art. 136 ust. 3 u.g.n., bowiem cel wywłaszczenia na nieruchomości został zrealizowany, poprzez wybudowanie na niej osiedla mieszkaniowego w dzielnicy [...], jak również aktualny stan prawny nieruchomości nie pozwala na orzeczenie o jej zwrocie wobec ustanowienia na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji odniósł się również do wniosku strony o uzupełnienie materiału dowodowego o dokumentację dotyczącą historii rachunku bankowego H. P. z lat 1975-1979, która miałaby mieć na celu ustalenie, czy całe odszkodowanie było uiszczone na rzecz ojca skarżącej. Zdaniem Wojewody kwestia ta nie ma znaczenia w przedmiocie wyjaśnienia zaistnienia bądź braku przesłanek określonych w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n. umożliwiających zwrot nieruchomości na rzecz uprawnionych.

W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu, strona wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzuciła:

- błędne ustalenie, że doszło do realizacji celu wywłaszczenia na całej objętej postępowaniem nieruchomości, w szczególności na obszarze nieruchomości stanowiącej obecnie działkę numer [...], [...], [...] i [...]; w tym pominięcie przez organ, że część działki oddana została w użytkowanie wieczyste;

- brak ustalenia konkretnych dat powstania poszczególnych inwestycji na wywłaszczonej działce, oparcie się jedynie na mapach lotniczych bez wglądu do dalszej dokumentacji, jak również zaniechanie ustalenia załącznika graficznego do planu realizacji osiedli [...] w dzielnicy [...];

- nieprzeprowadzenie zawnioskowanego w odwołaniu z 2 września 2021 r. dowodu z historii rachunku bankowego H. P. z lat 1975-1979;

- bezzasadne uznanie, że nie zachodzą przesłanki do zwrotu przedmiotowej nieruchomości bowiem doszło do realizacji celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu strona podniosła, że według jej oceny na całej przedmiotowej nieruchomości oznaczonej pierwotnie numerem 1 nie został zrealizowany cel wywłaszczenia - budowa osiedla. Na części działki, która została wywłaszczona powstało osiedle mieszkaniowe jednak częściowo działka ta nie została zagospodarowana zgodnie z celem inwestycji. Skarżąca wskazała, że organ nie odniósł się do podnoszonych w odwołaniu okoliczności dotyczących boiska oraz budynku [...] S.A.

Odpowiadając na skargę Wojewoda Lubelski podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, także wtedy gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Zakres kontroli sądowej wyznaczony jest przez przepis art. 134 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem kontrolowane rozstrzygnięcie nie jest dotknięte wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest obowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy

o gospodarce nieruchomościami. Przesłanki zwrotu nieruchomości zostały uregulowane w art. 136 u.g.n., który w ust. 3 przewiduje, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast zgodnie z art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (art. 137 ust.1 pkt 1 u.g.n.) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n.). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2).

Z przytoczonych przepisów wynika, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko nieruchomość, która spełnia wskazane w przepisie art. 137 ust. 1 u.g.n. warunki może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. Zasadniczym zadaniem organów orzekających w tym zakresie jest więc ustalenie, czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Przy czym, przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesądza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej.

W przedmiotowej sprawie w decyzji wywłaszczeniowej z dnia 25 września 1975 r. wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego w dzielnicy [...], ustalone przez organ ds. planowania przestrzennego i uwzględnione było w zatwierdzonych planach gospodarczych miasta Lublin. Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy cel wywłaszczenia nie został precyzyjnie określony, lecz ogólnie. Podkreślenia wymaga, że przedmiotowa sprawa dotyczy wywłaszczenia jakie dokonało się w latach 70-tych ubiegłego wieku, a wywłaszczenia te dokonane były w zupełnie innym porządku prawnym niż porządek aktualnie obowiązujący. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela także wyrażone w judykaturze stanowisko, zgodnie z którym, celu wywłaszczenia dokonanego w dość odległej przeszłości nie można interpretować, w szczególności co do precyzji użytych w decyzji czy innym akcie wywłaszczeniowym sformułowań, według aktualnych standardów. W przeszłości cel wywłaszczenia określany był na ogół ogólnikowo, zatem tak też należy interpretować to pojęcie obecnie. Nie jest koniecznym ustalanie, jakie konkretnie miało być przeznaczenie wywłaszczanego terenu, jeżeli w akcie wywłaszczeniowym wskazywano, że miała być to np. budowa osiedla czy miasta. Dla uznania, że cel wywłaszczenia zrealizowano wystarczy wykazać, iż dany obszar został zagospodarowany jako przestrzeń osiedlowa czy miejska (wyrok WSA w Krakowie z 18 lutego 2020 r., II SA/Kr 1528/19).

Wskazać należy, że z Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Perspektywa zatwierdzonego Uchwałą nr 111/1406/69 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 3 czerwca 1969 r. z późniejszymi zmianami, obowiązującego w dacie wywłaszczenia wynika, że wnioskowany do zwrotu teren położony był w obszarze przeznaczonym pod mieszkalnictwo o wysokiej intensywności. Z tego planu nie można jednoznacznie wywieść, na jaką konkretną inwestycję przeznaczona była wówczas przedmiotowa nieruchomość, bowiem na planie nie zaznaczono numerów działek, na których miałyby być realizowane poszczególne inwestycje. Przedmiotowy teren nie był objęty planem szczegółowym. Sąd zwraca uwagę, że w znajdującej się w aktach decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 30 marca 1978 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego osiedli [...] dzielnicy "[...]" wskazano, na "opracowanie planów realizacyjnych szczegółowych dla wytypowanych zespołów urbanistycznych w kolejności realizacji osiedla". Powyższe potwierdza, że nie jest możliwe ustalenie szczegółowego przeznaczenia poszczególnych działek, a ich zagospodarowanie należy rozważać w kontekście celu ogólnego jakim była budowa osiedla mieszkaniowego.

Podkreślić należy, że jeżeli ustalono, iż celem wywłaszczenia miała być budowa osiedla mieszkaniowego, organ nie musiał ustalać czy wywłaszczona działka miała podlegać jakiemuś szczególnemu, konkretnemu zagospodarowaniu – jak mowa o tym wyżej ówczesne uregulowania prawne takich wymogów nie przewidywały. W kontekście ustaleń jakie zostały poczynione w niniejszej sprawie na szczególne podkreślenie zasługuje wyrażony w orzecznictwie pogląd, według którego, jeżeli celem wywłaszczenia było osiedle mieszkaniowe, to ścisłe ustalanie celu wywłaszczenia, w sensie ustalania konkretnych obiektów lub elementów infrastruktury, jakie miały powstać na nieruchomości wywłaszczonej, nie jest konieczne. Podkreśla się także, że gdy celem wywłaszczenia była budowa tzw. obiektów stanowiących infrastrukturę złożoną, w tym wieloetapową, która jest realizowana przez dłuższy czas, a w związku z tym może podlegać różnym modyfikacjom, budowa tego rodzaju założeń uzasadnia przyjęcie stanowiska, iż poszczególne obiekty, wchodzące w skład takiej złożonej lub wieloletniej infrastruktury technicznej, stanowią jedynie element owej inwestycji. Dotyczy to zwłaszcza osiedli mieszkaniowych, które są traktowane jako pewny, swego rodzaju, mikroorganizm urbanizacyjny, rządzący się szczególnymi zasadami, to jest uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można - co do zasady - wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, w miejscu, które pierwotnie było przeznaczone pod konkretny obiekt osiedlowy lub określony użytek, powstał inny obiekt albo inna przestrzeń, spełniająca aktualnie potrzeby mieszkańców osiedla (wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r., I OSK 3608/18 i powołane tam orzecznictwo; wyrok WSA w Poznaniu z 17 maja 2018 r., IV SA/Po 29/18). Wskazany pogląd orzecznictwa sąd w składzie orzekającym w pełni podziela. Cel wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa, ciągi piesze (vide: wyrok NSA z dnia 20 stycznia1999 r. sygn. IV SA 2033/96 – Lex nr 47337; por. wyroki: NSA z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 610/15, z dnia 3 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1537/09 ).

W niniejszej sprawie na zawnioskowanym do zwrotu terenie znajdują się:

- działka nr [...], zajęta jest pod uliczkę z kostki brukowej, oznakowana jako droga wewnętrzna, do której przylega niewielki pas zieleni;

- działka nr [...], znajdująca się w ogrodzeniu szkoły podstawowej nr [...] i zajęta jest częściowo pod parking przyszkolny oraz w większej części pod przyszkolne boisko z infrastrukturą sportową;

- działka nr [...] i [...] zajęta jest pod część ww. boiska oraz utwardzony ciąg pieszy ze ścieżką rowerową;

- działka [...] w całości zagospodarowana jest pod budynek użytkowany przez [...] w L.;

- działka nr [...] zajęta jest częściowo po budynek [...], a w części pod asfaltową uliczkę osiedlową oraz niewielki pas zieleni pomiędzy budynkiem, a ciągiem pieszym;

- działka nr [...] zajęta jest w większej części pod asfaltową uliczkę z ogólnodostępną zatoką parkingową, wąski pas zieleni wzdłuż uliczki z nasadzonym żywopłotem oraz teren zielony w postaci niewielkiej skarpy z rzędem drzew;

- działka nr [...] zajęta jest w całości pod uliczkę dojazdową utwardzoną kostką brukową.

W ocenie Sądu na przedmiotowych działkach został zrealizowany cel wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, zaś cały ten obszar został zagospodarowany w sposób zapewniający prawidłowe korzystanie z osiedla mieszkaniowego. Należy podkreślić, że cel wywłaszczenia określony jako "budowa osiedla mieszkaniowego" nie może być rozumiany wyłącznie jako wywłaszczenie terenów przeznaczonych do zabudowy, bowiem realizacja tak określonego celu wywłaszczenia obejmuje także realizację infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania budynków mieszkalnych w ramach osiedla mieszkaniowego, w tym również ciągów pieszo-jezdnych, parkingów, budynków usługowych, szkół, boisk sportowych i terenów zielonych, które tworzą infrastrukturę osiedla służącą jego mieszkańcom.

Zdaniem Sądu prawidłowe jest również stanowisko organów dotyczące działek nr [...] i [...] zagospodarowanych przez [...] S.A. w L. i znajdujących się w użytkowaniu wieczystym tej Spółki. Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 13 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OPS 3/14 przyjął, że "Jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy". W uzasadnieniu podjętej uchwały NSA wyjaśnił, że konstytucyjna ochrona własności nie ma charakteru bezwzględnego, jednakże odjęcie własności w drodze wywłaszczenia obwarowane zostało przez ustrojodawcę istotnymi warunkami związanymi z koniecznością wskazania publicznego celu jego przeprowadzenia oraz obowiązku zagwarantowania słusznego odszkodowania (art. 21 ust. 2 Konstytucji).

W wyroku z dnia 24 października 2001 r. sygn. akt SK 22/01, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zasadę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cel publiczny tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia rzeczy". Realizacja tej konstytucyjnej zasady znalazła wyraz w art. 136 ust. 3 u.g.n. Na podstawie tego przepisu możliwy jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości w przypadku, gdy równocześnie zostaną spełnione dwie przesłanki: nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz stan prawny, aktualny w chwili orzekania, nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Nie jest natomiast dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie władają nieruchomością.

Mając powyższe na względzie organy prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek wymienionych w art. 136 ust. 3 u.g.n., bowiem cel wywłaszczenia na nieruchomości został zrealizowany, poprzez wybudowanie na niej osiedla mieszkaniowego w dzielnicy [...], jak również aktualny stan prawny nieruchomości nie pozwala na orzeczenie o jej zwrocie wobec ustanowienia na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości (działka nr [...] i [...] ) użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich. Fakt braku zaistnienia przesłanek określonych w art. 136 ust. 3 u.g.n. uniemożliwiał orzeczenie o zwrocie zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości.

Wskazać należy, że w myśl art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważyły go i poddały ocenie, uwzględniając treść mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Wojewoda zasadnie uznał, że kwestia wypłaty odszkodowania na rzecz H. P. nie ma znaczenia w przedmiocie wyjaśnienia zaistnienia bądź braku przesłanek określonych w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n. umożliwiających zwrot nieruchomości na rzecz uprawnionych, dlatego też odmówił uzupełnienia materiału dowodowego o historię rachunku ww. z lat 1975 – 1979.

Reasumując stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że opisana na wstępie nieruchomość zagospodarowana została zgodnie z celem wywłaszczenia, a tym samym brak było podstaw do orzekania o jej zwrocie na rzecz skarżącej.

Mając powyższe rozważania na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.