Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1464/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2021 r. sprawy ze skargi D.D., G.D., J.D., K.D., R.D., S.D., W.D. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 31 grudnia 2009 r. (sprecyzowanym pismem z dnia 14 września 2012 r.) D. D., J. D., W. D., K. D., S. D., R. D. oraz G. D. zwrócili się do Prezydenta Miasta T. o zwrot wszystkich nieruchomości wywłaszczonych orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia z [...] r. Nr [...], z dnia [...] r. Nr [...] oraz z dnia [...] r. nr [...], które to nieruchomości stanowiły własność ich poprzednika prawnego – P. D..

Postanowieniem z [...] r. Nr [...] Wojewoda Śląski wyznaczył do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku Starostę [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej.

Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta [...] wydzielił do odrębnego postępowania administracyjnego sprawę dotyczącą zwrotu nieruchomości składającej się z działek nr 1, 2 i 3 obręb T. objętej księgą wieczystą nr [...].

Decyzją z [...] r. Nr [....] Starosta [...], przywołując w podstawie prawnej art. 136 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 121 ze zm.) orzekł o odmowie zwrotu na rzecz wnioskodawców części nieruchomości wywłaszczonej, położonej w T., oznaczonej jako działki nr 1, 2 i 3 4 w obrębie ewidencyjnym T., dla której w Sądzie Rejonowym w T. prowadzona jest księga wieczysta [...], gdzie jako właściciel ujawniona jest Gmina T.

W uzasadnieniu wskazano, że nieruchomości powyższe wywłaszczone zostały na podstawie art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31), do których obecnie, na mocy art. 216 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stosujemy przepisy tej właśnie ustawy, tj. m.in. art. 136 ust. 3 ustawy, w myśl którego poprzedni właściciel lub ich następcy prawni mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Organ ustalił, że z wnioskiem o zwrot nieruchomości wystąpili, reprezentowani przez fachowego pełnomocnika, następcy prawni wywłaszczonego P. D., a ich następstwo prawne wykazane zostało dołączonymi do akt postanowieniami Sądu Rejonowego w T.

Dalej organ wyjaśnił, że spadkobiercy P. D. prowadzili przed Ministrem Infrastruktury postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń wywłaszczeniowych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S., brak było jednak podstawy do zawieszenia prowadzonego postępowania.

W postępowaniu ustalono, że w wyniku licznych scaleń i podziałów nieruchomości wywłaszczonych zmienił się układ nieruchomości, założono nowe księgi wieczyste. Przygotowane dokumenty geodezyjne pozwoliły na ustalenie, że przedmiotem niniejszego postępowania są wymienione w sentencji decyzji działki - tj. nr 1, 2 i 3 4 5, powstałe w wyniku kolejnych scaleń i podziałów z pierwotnej działki nr 5 wywłaszczonej orzeczeniem z dnia z [...] r. Nr [...],

Starosta wyjaśnił, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje z chwilą, kiedy zaistnieje przesłanka z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc gdy nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Definicja zbędności zawarta jest z kolei w art. 137 tej ustawy. Podejmując się ustalenia zbędności wnioskowanej do zwrotu nieruchomości organ podjął działania służące precyzyjnemu określeniu celu wywłaszczenia oraz jego realizacji.

Cały obszar objęty wnioskiem, w tym także jego część wydzielona do odrębnego prowadzenia, został wywłaszczony w trybie przepisów dekretu Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31) Regulacja ta nie przewidywała konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia, ani w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie (wywłaszczenie) nieruchomości, ani w dokumentacji sporządzonej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego, jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym. Uściślenie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości organ dokonał zatem w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Badając stan prawny i faktyczny nieruchomości organ stwierdził, że w dniu [...] r. Prezydium Rządu Rzeczpospolitej Polskiej podjęło uchwałę w sprawie rozbudowy T. Uchwała ta stała się podstawą do wykonania planu generalnego (perspektywicznego) miasta, który powstał w 1951 r. i został zatwierdzony przez ówczesne Prezydium Rządu dnia [...] r. Na podstawie tegoż planu opracowany został miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta T., zatwierdzony przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. w dniu [...] r. Skutkiem uzyskania mocy obowiązującej planu zagospodarowania było pozyskanie przez Państwo prawa do nabycia w drodze wywłaszczenia terenów przeznaczonych, stosownie do zapisów tego planu, na cele jego realizacji. Szczegółowe nazwy oraz daty tworzonych dokumentów planistycznych znalazły potwierdzenie w zapisach umieszczonych na oryginalne rysunku Planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta T. – [...] rok, przechowywanym w dziale Historii Muzeum Miejskiego w T., udostępnionym organowi oraz stronom postępowania w trakcie oględzin dokumentów zgromadzonych w Muzeum w dniu [...] r. .

Zgodnie z treścią orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia [...] r. Nr [...] oraz z dnia [...] r. Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S., wywłaszczenie nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem nastąpiło na rzecz Państwa – [...] w T.. Podmiot ten uzyskał zezwolenie Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w Warszawie z dnia [...] r. znak: [...] na nabycie pod budowę osiedla mieszkalnego nieruchomości położonej w T. przy ulicy [...] o powierzchni około 26,43 ha. Wśród wywłaszczonych nieruchomości znajdowała się również nieruchomość należąca do P. D., oznaczona numerami działek 6, 7, 8 o łącznej powierzchni 8.4356ha. Wymienione zezwolenie poprzedzone było zaświadczeniem lokalizacyjnym "wstępnym" wydanym przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S., Wydział Budownictwa nr [...] z dnia [...] r. wyrażającym zgodę na lokalizację szczegółową budownictwa mieszkaniowego na osiedlu "B" i "C" w N. wraz z załącznikami w postaci map, na których zaznaczono zasięg gruntów objętych planowaną inwestycją.

Dla określenia, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, koniecznym było również zbadanie czy obowiązujący wówczas plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał przeznaczenie tych terenów na cele publiczne, a jeśli tak to na jakie i czy zostały te zapisy planu zrealizowane.

W tym celu organ przywołał Plan ogólny zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony w 1955 r. przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., który przeznaczał przedmiotowy teren na cele budownictwa mieszkaniowego - rozbudowę miasta T.

Z uwagi na brak oryginału treści oraz rysunku planu, swoje ustalenia organ oparł między innymi na opracowaniu sporządzonym przez generalnego projektanta miasta prof. dr K. W. pt. "[...]", wydanym staraniem Miejskiej Rady Narodowej w T. w [...] r. Zawarte w nim liczne rysunki i dokumentacja fotograficzna, w tym plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta oraz plany szczegółowe poszczególnych zespołów osiedlowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą i zaprojektowaną zielenią, opatrzone stosownymi opisami, wskazują w sposób jednoznaczny, na przeznaczenie omawianego obszaru pod budowę budynków mieszkalnych wielorodzinnych, zaprojektowanych w uporządkowanych zespołach architektonicznych, tworzących samodzielne dzielnice mieszkaniowe, jednak organicznie związanych ze śródmieściem i powiązane pomiędzy sobą. W opisie planu głównego zawarto zapis dotyczący głównego założenia projektu rozbudowy miasta - tj. rozbudowa miała nastąpić w oparciu o dwie podstawowe osie kompozycyjne. Jedną z nich była biegnąca z zachodu na wschód - średnicowa linia kolejowa przechodzącą w głębokim wykopie przez środek miasta, z zachowaniem wzdłuż wykopu zieleni izolacyjnej . Pas tej zieleni izolacyjnej widoczny jest także na szczegółowym planie zagospodarowania osiedla "C".

Wobec braku oryginału dokumentu planistycznego za dowód jego istnienia organ przyjął Uchwałę nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] r. wraz z wyciągiem z Opisu technicznego "Aktualizacji Planu Ogólnego N.", której kopia pozyskana została z Archiwum Państwowego w K. Organ oparł się również na planszy studialnej "Miasto N." 1:2000 wykonanej w 1961 r., znajdującej się w zbiorach Działu Historii Miasta - Muzeum Miejskiego w T., która przedstawia zrealizowaną oraz przyszłą zabudowę miasta, obrazuje m.in. zrealizowaną zabudowę północnej części miasta z rezerwą zieleni, wzdłuż wykopu kolejowego, bez obiektów budowalnych, a jedynie ze ścieżką obok torów.

Dla porównania treści rysunku planu z powstałą zabudową organ jako dowody w sprawie przyjął także zdjęcia lotnicze lat 1973, 1978 i 1981 r. tego fragmentu miasta T. obrazujące m.in. obszary objęte niniejszym postępowaniem. Zestawiając ze sobą rysunek szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego, przywołane powyżej dokumenty planistyczne oraz fotograficzne i mapowe oraz obecny sposób zagospodarowania działek będących przedmiotem niniejszego postępowania organ stwierdził, że łączą je cechy wspólne wskazujące, że zamierzenie w postaci rozbudowy miasta realizowano w sposób celowy, z zachowaniem wszelkich założeń planistycznych, urbanistycznych, z zastosowaniem jednolitej koncepcji architektonicznej i skończonej całości.

W trakcie oględzin dokonanych w dniu [...] (przy czym stwierdzono, że stan działek nie uległ zmianie od tego czasu, stąd zaniechano ponownych oględzin) ustalono, że objęte postępowaniem grunty zajęte są łącznie pod wybrukowany parking, służący jedynie klientom pobliskiej restauracji i punktu usługowego. Na dzień orzekania zmienił się stan dostępności tego terenu, miejsca parkingowe stały się powszechnie dostępne i służą ogółowi mieszkańców

Sposób zagospodarowania działek w sposób jednoznaczny wskazuje na wykorzystanie ich zgodnie z celem wywłaszczenia, jakim była rozbudowa miasta T. Zaprojektowana zieleń izolacyjna, obecnie zabudowana miejscami parkingowymi, mieści się w celu wywłaszczenia. Celem wywłaszczenie była bowiem realizacja narodowych planów gospodarczych w postaci rozbudowy miasta T. Rozbudowa ta została zaprojektowana w sposób kompleksowy, mający zapewnić nie tylko miejsce do zamieszkania, ale i właściwą infrastrukturę komunikacyjną z miejscami pracy, do jakie niewątpliwie zaliczyć należy infrastrukturę kolejową, chronioną pasem zielenie. Budowa osiedla mieszkaniowego to proces złożony , wieloetapowy, który może podlegać modyfikacjom.

Odwołując się do orzecznictwa organ podniósł, że inwestycja w postaci budowy osiedla mieszkaniowego to nie tylko budowa typowych budynków (bloków mieszkalnych), ale również wszystkich obiektów i urządzeń technicznych, składających się na infrastrukturę osiedla, m.in boiska i tereny sportowe. Jeżeli celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego, to ścisłe ustalanie celu wywłaszczenia, w sensie ustalania konkretnych obiektów lub elementów infrastruktury, jakie miały powstać na nieruchomości wywłaszczonej, nie jest konieczne. Celem wywłaszczenia była budowa tzw. obiektów stanowiących infrastrukturę złożoną, wieloetapową, która jest realizowana przez dłuższy czas, w związku z tym może podlegać różnym modyfikacjom. Stąd poszczególne obiekty wchodzące w skład takiej złożonej lub wieloletniej infrastruktury stanowią jedynie element owej inwestycji. Tak jest w przypadku osiedli mieszkaniowych. Nie można więc tym samym wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, w miejscu, które pierwotne było przeznaczone pod konkretny obiekt osiedlowy lub określony użytek, powstał inny obiekt albo inna przestrzeń, spełanijąca aktualne potrzeby osiedlowe mieszkańców.

Orzekając w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Starosta stwierdził, że teren objęty przedmiotowym postępowaniem przeznaczony został na cele publiczne uzasadniające wywłaszczenie, jakim jest budowa miasta i do dnia złożenia wniosku o zwrot takie funkcje spełniał i spełnia do dnia orzekania. Poza sporem pozostaje, że właścicielem nieruchomości od chwili wywłaszczenia w 1956 r. jest podmiot publiczny. Ustalenie w toku postępowania, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem objęta była umową dzierżawy, a parking wybudowany został na koszt dzierżawcy pozostaje bez wpływu na ocenę realizacji celu wywłaszczenia oraz ocenę zbędności nieruchomości ma cele wywłaszczenia.

Organ w pierwszej kolejności bowiem położył nacisk na ustalenie czy został zrealizowany cel wywłaszczenia. Dopiero bowiem w chwili, gdy organ uzna, że cel wywłaszczenia na nieruchomości nie został zrealizowany może zastosować przesłanki z art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast jeśli cel ten został zrealizowany, to tym samym nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. W tym przypadku cel wywłaszczenia w postaci realizacji narodowych planów gospodarczych - rozumianych jako rozbudowa miasta T., został na wywłaszczonej nieruchomości zrealizowany.

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyli wnioskodawcy, reprezentowani przez pełnomocnika. Wnosząc o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji, zarzucili jej naruszenie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez bezzasadną odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej działki nr 1, 2 i 9 gdyż cel wywłaszczenia nie został na nich zrealizowany - na co w szczególności wskazuje oddanie przedmiotowego gruntu w dzierżawę prywatnemu przedsiębiorcy, wbrew publicznemu charakterowi oraz niezastosowanie art. 137 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany pomimo upływu określonych w tym przepisie terminów. Nadto zarzucili naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na jedynie iluzoryczne uszczegółowienie skonkretyzowanego celu wywłaszczenia w oparciu o niewystarczające dokumenty, w szczególności powstałe już po dacie wywłaszczenia i nieprzydatne do określenia celu wywłaszczenia, nieustalenie kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych, w tym pominięcie faktu, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i w związku z tym bezpodstawne przyjęcie, że cel ten został zrealizowany, podczas gdy organ sam stwierdził, że nieruchomość nie jest zagospodarowana. Pokreślili brak precyzji przy ustaleniu celu wywłaszczenia, a w rezultacie zakwestionowali realizację celu wywłaszczenia. W ocenie odwołujących cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na całej wywłaszczonej nieruchomości, stąd istnieje możliwość zwrotu przynajmniej jej części. W zakresie naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego podkreślili uchybienie polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy oraz uzasadnienie decyzji w sposób niepełny z brakiem precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ podejmując takie właśnie rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu odwołania rozwinięto postawione zarzuty zamieszczając szeroką argumentację przemawiającą za ich zasadnością.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda Śląski utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania uznał, że zarówno ustalenia faktyczne Starosty [...], jak i wywiedzione z nich skutki prawne są prawidłowe. Organ przytoczył treść art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a następnie, odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11, stwierdził, że terminy wskazane w art. 137 ustawy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Następnie potwierdził prawidłowość działania organu pierwszej instancji w zakresie ustalenia stron kontrolowanego postępowania. Jednocześnie stwierdził, że decyzja wywłaszczeniowa wydana została w 1956 r. (czyli ponad 60 lat temu) w całkowicie odmiennych warunkach ustrojowych. Ustalenie celu wywłaszczenia następuje poprzez przywołanie celu wskazanego w uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej. Jednak z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia winny być oceniane "proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania kontroli".

W ocenie organu odwoławczego przyjąć w sprawie należy (jak prawidłowo uczynił to organ pierwszej instancji), iż celem wywłaszczenia była rozbudowa miasta T. Z całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że prowadzony proces wywłaszczeniowy miał w całości sprostać potrzebom Państwa, jakie wiązały się z budową miasta. Wywłaszczane nieruchomości były zagospodarowywane stopniowo i weszły w skład kształtującego się układu urbanizacyjnego. Na gruncie niniejszej sprawy cel wywłaszczania nieruchomości winien być więc powiązany z realizacją narodowych planów gospodarczych - tj. rozbudową miasta. Miasto T. niewątpliwie powstało, zaś działka stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania znajduje się w jego granicach na obszarze przeznaczonym pod średnicową trasę kolejową (przecinającą miasto z zachodu na wschód) oraz otaczającymi ją terenami zielonymi (zielenią izolacyjną).

Na dostępnych dokumentach nakreślony został przebieg linii kolejowej i otaczających ją obszarów zielonych. Zestawienie mapy planu ze zdjęciami satelitarnymi z lat 1973, 19878 i 1981 potwierdzają, że przedmiotowe działki (1, 2 i 3) wchodziły w skład tego obszaru i co najmniej od 1973 r. były zajęte pod zieleń otaczającą linię kolejową. Organ podkreślił, że zgodnie z opracowaniem "N." - biegnąca w głębokim wykopie linia kolejowa wraz z otaczającą zielenią (zlokalizowaną wzdłuż wykopu) miała stanowić jedną z osi kompozycyjnych miasta T. Koncepcja zagospodarowania terenów wzdłuż trasy średnicowej nie przewidywała posadowienia tam obiektów kubaturowych. Ten fragment miasta miał pozostać obszarem zielonym, obsadzonym drzewami i krzewami ozdobnymi.

Dokumenty planistyczne i fotograficzne wskazują, że zamierzenie w postaci rozbudowy miasta realizowano w sposób celowy, z zachowaniem wszystkich założeń planistycznych, urbanistycznych z zastosowaniem jednolitej koncepcji architektonicznej i skończonej całości.

Organ podkreślił, że oceny realizacji celu wywłaszczenia na określonych działkach nie można automatycznie utożsamiać z dokonaniem na nich konkretnych naniesień (np. bloków mieszkalnych) , lecz również z rolą, jaką te obszary pełnią w kontekście realizacji tego celu.

W ocenie Wojewody miasto jest złożonym organizmem urbanistycznym, w którym uwzględnić należy nie tylko budowę typowych budynków, ale także wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na jego infrastrukturę i obejmujących szerokie spektrum funkcjonowania zabudowy miejskiej oraz zaspokajania potrzeb jego mieszkańców - tj. budynki mieszkalne, handlowe i usługowe ale także urządzenia towarzyszące - zieleń izolacyjna, parkingi, ciągi piesze itp. Stąd też nie ma żadnych wątpliwości co do faktu, iż zamierzenie inwestycyjne w postaci rozbudowy miasta T. zostało zrealizowane. Tym samym wywłaszczona nieruchomość (przedmiotowe działki) nie stała się zbędna na cel określony w orzeczeniu o wywłaszczeniu, a jego realizacja (jak wynika z materiału dowodowego) nastąpiła zarówno przed złożeniem wniosku zwrotowego (co miało miejsce w 2009r.), jak i przed 22 września 2004 r.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu okoliczności oddania wymienionych działek w dzierżawę prywatnemu przedsiębiorcy, co zdaniem skarżących ma potwierdzać zbędność tej nieruchomości na cel wywłaszczenia, Wojewoda uznał go za bezzasadny. Wobec bowiem zrealizowania celu wywłaszczenia, co miało miejsce przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie istnieje możliwość jej zwrotu, nawet w przypadku późniejszej zmiany sposobu jej wykorzystania. Z chwilą zrealizowania celu wywłaszczenia wykonanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczane jakimikolwiek warunkami w jej rozporządzaniu.

Organ nie znalazł też podstaw do uwzględniania pozostałych zarzutów odwołania. Nie dopatrzył się bowiem naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. Materiał dowodowy został zebrany wyczerpująco, w sposób niezbędny do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyli wnioskujący o zwrot przedmiotowej nieruchomości, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, zarzucili decyzji Wojewody Śląskiego:

1/ naruszenie art. 7 art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, tj. w szczególności poprzez:

- zaniechanie precyzyjnego ustalenia, jaki był ceł wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i błędne rozstrzygnięcie wyłącznie w oparciu o niewystarczające dokumenty (tj. plany i pisma) powstałe już pod dacie wywłaszczenia, które nie mogą być przydatne do określenia celu wywłaszczenia, a nie w oparciu o prawomocną decyzję o lokalizacji szczegółowej wydaną przez uprawniony organ - Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S.,

- niedopuszczalne ustalenie rzekomego zrealizowania celu wywłaszczenia określonego w orzeczeniu wywłaszczeniowym na podstawie opracowania K. W. "N." oraz na podstawie planszy studialnej "Miasto N." oraz innych dokumentów pośrednich:

- bezpodstawne uznanie, że wystarczającym doprecyzowaniem celu wywłaszczenia jakim miała być realizacja narodowych planów gospodarczych jest ustalenie, że na nieruchomości zrealizowany został rzekomy parking dla mieszkańców, podczas gdy w toku postępowania organ sam stwierdził, że nieruchomość nie jest zagospodarowana, a parking służył tylko klientom restauracji i punktu usługowego i dopiero w chwili obecnej jest powszechnie dostępny,

- zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego w celu ustalenia rzeczywistego celu wywłaszczenia, mimo iż organ pierwszej instancji w zasadzie nie przeprowadził w tym względzie w ogóle postępowania dowodowego (i kilkukrotnie rażąco naruszył zasady jego prowadzenia określone w Kodeksie postępowania administracyjnego), jak również mimo wniosku skarżących i zarzutów odwołania;

- brak ustaleń co do wydanego w latach 50-tych zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej

podczas gdy:

- obowiązkiem organu publicznej w postępowaniu o zwrot nieruchomości było dokładne ustalenie, jaki był rzeczywisty cel wywłaszczenia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, poprzez odszukanie decyzji o lokalizacji szczegółowej poprzedzającej dokonanie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i dopiero ustalenie rzeczywistego celu wywłaszczenia pozwalało na ocenę, czy został on zrealizowany,

- postępowanie odwoławcze polega na ponownym merytorycznym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, czyli organ odwoławczy nie mógł pominąć istotnych błędów i zaniechań organu pierwszej instancji,

2/ naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Starosty [...], podczas gdy:

- wobec istotnych braków postępowania wyjaśniającego i nieustalenia rzeczywistego celu wywłaszczenia oraz faktycznego przeznaczenia działki ze względu na naruszenie przepisów prawa materialnego (ustawy o gospodarce nieruchomościami) organ drugiej instancji winien był albo uchylić wymienioną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, albo po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego orzec co do istotny sprawy, po dokładnym ustaleniu rzeczywistego celu wywłaszczenia,

3/ naruszenie zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zasad wyboru i trybu uzgadniania lokalizacji inwestycji związanych z uchwałą nr 270 Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1957 r. w sprawie lokalizacji inwestycji poprzez jego niezastosowanie;

4/ naruszenia art. 136 ust. 1, a także art. 137 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez:

- bezzasadną odmowę zwrotu nieruchomości przynajmniej w niezagospodarowanej jej części, wbrew bezzasadnym twierdzeniom organu drugiej instancji, że chociaż przedmiotowe działki są niezabudowane i niezagospodarowane to teren ten przeznczony jest dla mieszkańców, pomimo oddania go w dzierżawę podmiotom publicznym, czyli nieruchomość zbędna jest na cele publiczne (działka ta pomimo upływu 60-lat nadal jest niezagospodarowana - doszło jednie do jej utwardzenia kostką brukową przez prywatnego przedsiębiorcę.)

- całkowicie bezpodstawną odmowę zwrotu nieruchomości należącej do skarżących podczas gdy, organ pierwszej i drugiej instancji w żadnym zakresie nie zbadał wskazanych w art. 136 ust 3 cytowanej ustawy przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości;

- ich niezastosowanie, podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na wskazanej działce, pomimo upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy wobec czego nieruchomość powinna zostać zwrócona;

- nieuwzględnienie faktu, iż przedmiotowa nieruchomość przez cały okres wywłaszczenia, aż do wydania skarżonej decyzji nie była wykorzystywana na żadne cele publiczne, na co wskazuje fakt oddania tej nieruchomości (wraz z działkami sąsiednimi) w dzierżawę osobom prywatnym, czyli nie stanowiła terenu przeznczonego na cele publiczne;

- jeżeli zaś na nieruchomości zrealizowana została inna inwestycja niż ta, która miała być celem wywłaszczenia, to nie może ona stanowić przesłanki odmowy zwrotu nieruchomości, gdyż jedyną podstawą odmowy zwrotu jest realizacja celu wywłaszczenia (ta zaś nie nastąpiła ani do 2004 r., a ani do chwili obecnej, a tym bardziej do 1973 r.);

- w przypadku zaś uznania, w wyniku przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego że konkretny cel zrealizowany został na części nieruchomości, zwrotowi winna podlegać niezagospodarowana część działki;

5/ naruszenia art. 104 § 2 w związku z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez zaniechanie wydania decyzji, co do części wywłaszczonej nieruchomości niezbudowanej, skoro nie został na niej zrealizowany cel wywłaszczenia,

6/ art. 136 w związku z art. 15 w związku z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez oparcie zaskarżonej decyzji jedynie na ustaleniach organu pierwszej instancji i zaniechania przeprowadzenia przez Wojewodę postępowania dowodowego we własnym zakresie, podczas gdy,

- sprawa winna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta,

- zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji winny przeprowadzić właściwe postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do należytego wyjaśnienia sprawy,

- rolą organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy,

7/ naruszenie art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez pominięcie przez organ, iż skarżący nie zostali powiadomieni o zamiarze wykorzystania nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej i przedmiotowa nieruchomość oddana została osobie prywatnej w dzierżawę,

8/ naruszenie art. 11 i art. 104 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy;

9/ naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz w związku z art. 107 § 3 w związku z art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie przez organ sprawy w sposób wszechstronny i zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności (wyrażoną w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 31 ust. 3 Konstytucji;

10/ naruszenie postanowień Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej zgodnie z brzmieniem sporządzonej do niniejszego dokumentem preambuły jest ona dodatkowym potwierdzeniem praw wynikających z Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zgodnie z jej art. 17 "Każdy ma prawo do władania, używania, rozporządzania i przekazania w drodze spadku mienia nabytego zgodnie z prawem".

W uzasadnieniu skargi rozwinięto postawione powyżej zarzuty, podtrzymując twierdzenie, iż cel wywłaszczenia na przedmiotowych działkach nie został zrealizowany.

Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 powołanej ostatnio ustawy tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w aspekcie zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż odpowiada ona prawu, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani przepisów procedury.

Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1990) "nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości". Jednocześnie w świetle ust. 3 tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Powyższe przepisy mają w sprawie zastosowanie na mocy art. 216 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy, w tym też m.in. art. 136 i 137 stosuje się do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r., Nr 4). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. w decyzjach z dnia [...] r. Nr [...], z dnia [...] r. Nr [....] oraz z dnia [...]r. Nr [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w T. nieruchomości stanowiącej własność P. D. W uzasadnieniu tych orzeczeń wskazano, że wymieniona nieruchomość niezbędna jest dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

W myśl przywołanych przepisów (art. 136 ust. 3 ustawy) z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Prosta analiza powyższych przepisów wskazuje, iż możliwy jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji gdy zostanie wykazane, iż nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Zatem aby ustalić taki stan, konieczne jest dokonanie dwojakiego rodzaju ustaleń. Po pierwsze, jaki był cel wywłaszczenia, a po drugie ustalenie faktycznego wykorzystania nieruchomości.

W ocenie składu orzekającego organy administracji w sposób prawidłowy i wyczerpujący ustaliły cel wywłaszczenia. Oparły się przy tym na szeregu dokumentów zarówno programowych, odnoszących się do kierunków rozwoju miasta T. w okresie wywłaszczenia, jak i dokumentów bardziej szczegółowych, dookreślających zamierzenie inwestycyjne. Były to:

- uchwała Prezydium Rządu Rzeczpospolitej Polskiej z dnia [...] r. w sprawie rozbudowy T.,

- plan generalny (perspektywiczny) rozwoju T. z 1951 r. zatwierdzony przez Prezydium Rządu dnia [...] r.,

- miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta T., zatwierdzony przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. w dniu [...] roku,

- rysunek Planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta T.- [...] rok,

- oraz wymienione powyżej orzeczenia o wywłaszczeniu Wojewódzkiej Rady Narodowej w S.

W ocenie Sądu powyższe dokumenty wskazują jednoznacznie, iż nieruchomości, których zwrotu domagają się skarżący zostały przeznaczone dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zezwoleniem nr [...] z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 4 i art. 5 wymienionego powyżej dekretu z 1949 r., Państwowa Komisja Planowania Gospodarczego zezwoliła Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w T., jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na nabycie, pod budowę osiedla mieszkalnego nieruchomości położonych w T., w tym m.in. przedmiotowej nieruchomości stanowiącej własność P. D.

Pomocniczo dla potwierdzenia celu wywłaszczenia organ pierwszej instancji wykorzystał opracowanie sporządzone przez generalnego projektanta miasta prof. dr K. W. pt. "N.", wydane staraniem Miejskiej Rady Narodowej w T. w [...] r. Zawiera ono liczne rysunki i dokumentację fotograficzną, w tym plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta oraz plany szczegółowe poszczególnych zespołów osiedlowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą i zaprojektowaną zielenią. Wszystkie rysunki oraz fotografie opatrzone są stosownymi opisami. Wskazują one, w sposób jednoznaczny, na przeznaczenie omawianego obszaru pod rozbudowę miasta T., a w zasadzie budowę nowego miasta N. Z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wywłaszczony teren (wnioskowane do zwrotu działki) znajdował się na obszarze przeznczonym pod budowę średnicowej trasy kolejowej mającej przebiegać w pobliżu planowanych osiedli A,B,C i D i przecinać miasto z zachodu na wschód. Według dostępnych dokumentów i planów kolej przebiegać miała w głębokim wykopie, a nadto miała być otoczona terenami zielonymi (zieleń izolacyjna). Wobec tego, że przebieg tej kolei i budowę osiedli planowano od podstaw przewidziano ich umiejscowienie i rozłożenie na dużym terenie, wyraźnie wykreślając przebieg linii kolejowej i terenów ją otaczających, przeznczonych na zieleń i nie przewidujących żadnych obiektów kubaturowych. Według wymienionych wcześniej dokumentów planowano pozostawienie dużego pasa terenu wolnego od zabudowy, stwarzającego izolację od przebiegającej linii kolejowej. Zatwierdzone plany nie przewidywały zabudowy tego terenu. Koncepcja zagospodarowania terenów wzdłuż trasy kolejowej nie przewidywała posadowienia tam obiektów budowlanych. Ten teren miał pozostać obszarem zielonym, a skarpy wykopu kolejowego miały pozostać obsadzone drzewami i krzewami ozdobnymi, według specjalnego projektu. Stan ten potwierdza fragment archiwalnej mapy z 1979 r., a także zdjęcia satelitarne z lat 1973, 1978 i 1981. Tak więc działki nr 1, 2 i 3 stanowiące przedmiot niniejszego postępowania nigdy nie miały pozostać zabudowane. Weszły w skład terenów przeznczonych pod budowę nowego miasta. Według założeń planistycznych i urbanistycznych weszły w skład jednolitej koncepcji architektonicznej i skończonej całości, czyli zostały wykorzystane na cele wywłaszczenia, którym była budowa miasta N.

Podkreślić przy tym trzeba, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy ocenie realizacji celu wywłaszczenia jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, a tym bardziej budowa nowego miasta, należy uwzględniać nie tylko budowę typowych budynków (bloków mieszkalnych), ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę całego osiedla czy miasta. Będą to więc obiekty takie jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, przedszkola, boiska sportowe, garaże, ale także zieleń ogrodowa, czy zieleń izolacyjna, parki, ciągi piesze, chodniki, ścieżki. Podkreśla się w orzecznictwie, że ocena, czy tak pojmowany cel wywłaszczenia został zrealizowany odnosić się musi do całości wywłaszczonej nieruchomości, a nie do jej części (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2755/13 , Lex nr 1591013). Podobna teza wyrażona została w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2014r., sygn. akt I OSK 846/12, Lex nr 1658642, gdzie wskazano, że inwestycja w postaci budowy osiedla mieszkaniowego ma charakter złożony i wieloetapowy, a jej realizacja może trwać niejednokrotnie dłuższy okres czasu. Teren zajęty przez osiedla mieszkaniowe nie musi być w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi. W szczególności mogą występować na nim tzw. obszary zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne.

Uwzględniając powyższe trzeba podkreślić, że budowa nowego miasta, to proces długotrwały, rozciągnięty w czasie i stąd niejednokrotnie podlegający zmianom i modyfikacjom. Taka inwestycja ma charakter złożony i kompleksowy, a jej funkcjonowanie wiąże się z istnieniem zróżnicowanej zabudowy i obszarów o różnej funkcji, która niejednokrotnie podlega uzupełnianiu i przekształcaniu, które związane jest z potrzebami rozwijającego się i zmieniającego się organizmu miejskiego. Takie rozumienie celu wywłaszczenia utrwalone jest w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Skoro celem wywłaszczenia nieruchomości należącego do poprzednika prawnego skarżących była budowa nowego miasta - co wynika, jak stwierdzono powyżej z licznych dokumentów, to zadanie, jak wykazano w przeprowadzonym postępowaniu nie ogranicza się jedynie do stawiania budynków mieszkalnych, ale obejmuje też tworzenie całej infrastruktury miejskiej, niezbędnej dla zaspokajania różnorakich potrzeb mieszkańców, w tym środków komunikacji w postaci linii kolejowej czy terenów prowadzących do ograniczenia uciążliwości dla otoczenia tej kolei, w postaci terenów zielonych. Potwierdzić w tym miejscu więc należy, że tak rozumiany cel wywłaszczenia zrealizowany został na wywłaszczonych działkach, a zatem brak jest podstaw do ich zwrotu na rzecz skarżących.

Biorąc pod uwagę powyższe, nie są zasadne zarzuty skargi, iż nie ustalono w sposób jasny, wystarczający i przekonujący celu wywłaszczenia. Co istotne i ważne, skarżący nie kwestionują powyższych okoliczności, stwierdzają jednak, że są one niewystarczające. Należy jednak zwrócić uwagę, że dokonywana jest analiza działań i zamierzeń, które miały miejsce ponad 60 lat temu, w zupełnie innej sytuacji gospodarczej, politycznej i prawnej. Jak podkreślił organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji w tamtych czasach cel wywłaszczenia określany był wtedy w sposób ogólny, a nawet mógł on wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Inne wyższe wymagania dotyczące określenia celu wywłaszczenia istnieją obecnie na tle aktów wywłaszczeniowych dokonywanych pod rządami obowiązującej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie można jednak dzisiejszego standardu prawnego i wymagań prawnych – przyjmowanych przy ocenie przesłanek z art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami stosować do zupełnie innych realiów gospodarczych, politycznych i prawnych. Przenoszenie dzisiejszej wiedzy oraz modelu regulacji (czasem bardzo kazuistycznej) na rozstrzygnięcia zapadłe ponad pół wieku temu nie jest bowiem niczym uzasadnione. Tym samym za niezasadne należy uznać pozostałe zarzuty skargi w zakresie braku precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia. Organ zgromadził bowiem wszystkie dostępne dokumenty mające wpływ na oznaczenie celu wywłaszczenia dokonanego wymienionymi orzeczeniami oraz obrazujące jego realizację. Nie można zatem dopatrzyć naruszenia przepisów procedury dotyczących zasada gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Nie są też zasadne zarzuty dotyczące braku przeprowadzenie przez organ drugiej instancji właściwego postępowania wyjaśniające w zakresie niezbędnym do należytego wyjaśnienia sprawy. Organ ten wbrew skarżącym samodzielnie i dogłębnie ponownie rozpoznał sprawę dochodząc do tożsamych twierdzeń jak organ pierwszej.

Odnosząc się do zarzutów skarżących dotyczących braku zagospodarowania przedmiotowego terenu, wobec braku na nich zabudowy, to jak wskazano powyżej według dostępnych planów i map na tym terenie przewidziano obszar zieleni izolacyjnej dla wykonanej w wykopie kolei. Zatem od początku miał to być teren wolny od jakiejkolwiek zabudowy. Obecne wykorzystanie tego terenu, jako parking, nadto parking wykonany przez podmiot prywatny po oddaniu tego terenu w dzierżawę, nie może być podstawą do jego zwrotu skarżącym. W orzecznictwie podkreślane jest bowiem stanowisko, że gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, to dla postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości praktycznie nie ma większego znaczenia obecne wykorzystanie nieruchomości. Jak słusznie zauważają skarżący w myśl art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela o tym zamiarze, informując jednocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części. Jednak powyższy obowiązek nie ma zastosowania do takich nieruchomości, na których cel wywłaszczenia został zrealizowany, a których zagospodarowanie w późniejszym może ulec zmianie bez konieczności informowania byłych właścicieli lub ich spadkobierców. Z chwilą bowiem zrealizowania celu wywłaszczenia wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami w jej rozporządzaniu. Nie ma też organ obowiązku powiadamiania stron o zamiarze wykorzystania nieruchomości na inny cel niż cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, skoro zostały one już wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku w analizowanym przypadku. Cel wywłaszczenia w postaci budowy kolei miejskiej z otaczającą ją zielenią izolacyjną został zrealizowany. Wobec pierwotnych planów przedmiotowy teren miał bowiem pozostać niezabudowany. Wobec zrealizowania celu wywłaszczenia, a także w związku z dalszym rozwojem nowego miasta powstała konieczność nowego zagospodarowania tych terenów. Stąd też m.in. oddanie ich w dzierżawę podmiotowi prywatnemu i utwardzenie tego terenu kostką brukową - w celu wykorzystania go na parking, tak konieczny i potrzebny obecnie w związku z rozwojem motoryzacji i coraz większą liczbą pojazdów mieszkańców sąsiednich budynków wielorodzinnych.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tym przepisem "ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Skarżącym nikt ich praw dochodzenia zwrotu nieruchomości nie ograniczył. Nie stanowi takiego ograniczenia to, że zgodnie z obowiązującym prawem ich żądanie było niezasadne.

Nie można się również zgodzić się z zarzutem naruszenia w sprawie art. 17 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Pełnomocnik skarżących przytoczył jedynie część tego przepisu. Stanowi on bowiem, że "każdy ma prawo do władania, używania, rozporządzania i przekazania w drodze spadku mienia nabytego zgodnie z prawem. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w ustawie, za słusznym odszkodowaniem za jej utratę wypłaconym we właściwym terminie. Korzystanie z mienia może podlegać regulacji ustawowej w zakresie, w jakim jest to konieczne ze względu na interes ogólny". Jak zatem widać, przepis powyższy dopuszcza możliwość odjęcia prawa własności (za słusznym odszkodowaniem). Niezależnie od tego rozstrzygana sprawa nie dotyczy kwestii dziedziczenia, czy też wywłaszczenia ale zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.