Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1532/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1 pkt 3, ust. 3, art. 13ha ust. 1, 2, 3, art. 13i, art. 13k ust. 1, art. 13l ust. 1,
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 33
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1, par. 6 ust 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1406
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego – dalej jako GITD, na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm.) – dalej jako udp., oraz załącznika nr 1 /pkt 13 lit. i)/ do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013, poz. 1263 ze zm.) - dalej jako rozporządzenie, art. 50 pkt 1 lit. j), art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm. ), dalej utd., po rozpatrzeniu wniosku R. O. (dalej również: strona, skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Decyzję wydano w następujących ustaleniach;

[...] listopada 2015 r. o godz. 09:03:02 urządzenie kontrolne o nr identyfikacyjnym [...], na odcinku drogi krajowej nr S8 Jeżewo (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr 671) – Choroszcz (skrzyżowanie z drogą powiatową nr 2287B), zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z przyczepa o numerze rejestracyjnym [...]. W wyniku dokonanej kontroli stacjonarnej stwierdzono, iż w w/w pojeździe nie znajduje się urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych, a ponadto wskazany pojazd nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat.

Powyższe Informacje wraz z dokumentacją fotograficzną zostały zarejestrowane pod numerem ewidencyjnym [...]. Na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 26000 kg. W oparciu od dane z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców organ dokonał również ustalenia właściciela w/w pojazdu, którego następnie pismem z 17 grudnia 2015 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego.

W tych ustaleniach GITD wydał [...] lutego 2016 r. decyzję o nałożeniu na R. O. kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł za naruszenie w dniu [...] listopada 2015 r. obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Od powyższej decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o jej uchylenie i odstąpienie od wymierzenia kary. W uzasadnieniu strona podała, że w dniu w którym został zarejestrowany przejazd, w obrębie urządzenia kontrolnego, które odnotowało przejazd, miały być przeprowadzane roboty – prawdopodobnie konserwacyjne, które jednocześnie miały wyłączać możliwość przeprowadzania prawidłowych pomiarów przez ww. urządzenia. Zgodnie z zarządzeniem GITD, zaniechano pobierania opłat za przejazdy w dniach, których konserwacja urządzeń była przeprowadzona. Informacje takie były przekazywane w środkach masowego przekazu – strona powzięła wiedzę za pośrednictwem jednej z lokalnych stacji radiowych.

Pismem z 5 kwietnia 2016 r. GITD zwrócił się do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad o wskazanie:

1. czy w dniach 2-10 listopada na odcinku drogi ekspresowej S8, Jeżewo (skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr 671) – Choroszcz (skrzyżowanie z drogą powiatową nr 2287B) były prowadzone prace remontowe, które miały skutkować czasowym wyłączeniem elektronicznego systemu opłat, a co za tym idzie czasowym zaniechaniem poboru opłaty elektronicznej na ww. odcinku;

2. czy informacje o ww. pracach remontowych zostały przekazane lokalnym mediom (w tym stacjom radiowym) w formie komunikatu prasowego.

W odpowiedzi na powyższe pismo Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad wskazała, że w dniach 2-10 listopada 2015 r. na ww. odcinku nie były prowadzone prace remontowe, które miały skutkować czasowym wyłączeniem Elektronicznego Systemu Poboru Opłat, a co za tym idzie czasowym zaniechaniem poboru opłaty elektronicznej na wskazanym odcinku. Do lokalnych mediów nie zostały przekazywane informacje w formie komunikatu prasowego (por. pismo z 26 kwietnia 2016 r. w aktach administracyjnych sprawy).

Decyzją wymienioną na wstępie GITD po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2016 r.

W uzasadnieniu organ opisując przebieg postępowania oraz przywołując przepisy art. 5 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1, 3, 4, 6, 7, 9, art. 13l ust. 1 udp, art. 50 pkt 1 lit. j), art. 51 ust. 5, 6 lit. b), art. 56 ust. 1 pkt 3 utd wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie na podstawie danych znajdujących się w CEPiK ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód ciężarowy i dlatego właścicielowi została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. Według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu.

Cytując art. 7 k.p.a. organ podkreślił, że organ administracji publicznej jest obowiązany zebrać i ocenić dowody na okoliczności faktyczne, które w jego ocenie są istotne dla sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy to fakty dotyczące przedmiotu postępowania, których ustalenie jest niezbędne dla prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Znaczenie ma taki fakt, z którego prawo wiąże skutek prawny. Przepisy udp nie przewidziały wyłączenia odpowiedzialności administracyjnej, a więc jakiekolwiek fakty wskazujące na przyczyny nieuiszczenia opłaty elektronicznej nie mają wpływu na treści decyzji administracyjnej, bowiem prawo nie wiąże z nimi żadnego skutku prawnego. Decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej mają charakter decyzji związanych, organ rozstrzygając sprawę nie ma możliwości wydania decyzji innej treści, niż ta którą przewidują przepisy prawa.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu zarejestrowania przedmiotowego naruszenia kontrolowany pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Pojazd nie został wyposażony w jednostkę pokładową viaBox do naliczania i pobierania opłaty. Strona nie zawarła umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli pojazd. Zawarcie umowy powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych. Uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia tzw. jednostki pokładowej viaBox, będącym urządzeniem w rozumieniu art. 13i ust 3 udp.

Odnosząc się do okoliczności podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wskazał, że nie mogą one stanowić podstawy umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W dniu naruszenia nie nastąpiło czasowe wyłączenie elektronicznego systemu poboru opłat spowodowane pracami remontowymi. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów udp są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Ustawodawca nie uzależnił obowiązku pobierania opłaty elektronicznej od celu wykonywanego przejazdu ani od motywacji, którymi kierował się skarżący, wjeżdżając na płatny odcinek drogi krajowej. Wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Przesłankami tymi jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Skoro pojazd nie został wyposażony w wymagane urządzenie viaBox pozwalające na uiszczenie stosownej opłaty, to nie powinien w takiej sytuacji poruszać się po odcinkach płatnych dróg krajowych.

W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

A) art. 13 ust. 1 pkt 3 udp w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 udp, art. 13 ust. 4 udp poprzez uznanie, że zachowanie polegające na dokonaniu przejazdu bez uiszczenia opłaty przewidzianej dla pojazdu, który podlega obowiązkowi ponoszenia opłat za korzystanie z dróg krajowych w miejscu usytuowania urządzenia kontrolnego wchodzącego w skład systemu elektronicznego poboru opłat w sytuacji gdy:

- w środkach masowego przekazu (radiu) podawano informację, że w okresie tym nie będą pobierane opłaty za przejazd w związku z remontem urządzenia kontrolnego;

- posiadacz pojazdu działał w zaufaniu do udostępnionych publicznie informacji o niepobieraniu opłat w związku z prowadzonymi pracami remontowymi żywiąc uzasadnione przekonanie, że informacja jest wiarygodna;

jest zachowaniem bezprawnym uzasadniającym nałożenie na posiadacza pojazdu kary przewidzianej za przejazd bez uiszczenia opłaty, w sytuacji gdy zachowanie posiadacza pojazdu – w okolicznościach, w których nastąpiło – jest pozbawione znamienia zachowania bezprawnego i w związku z tym brak podstaw do nałożenia kary pieniężnej.

B) art. 136 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., co polegało na zaniechaniu wystąpienia przez organ do lokalnych rozgłośni emitujących programy informacyjne w dniach 2 – 10.11.2015 r. z wnioskiem o przedłożenie przez nie do akt sprawy archiwalnych nagrań serwisów informacyjnych emitowanych w zakreślonym wyżej okresie celem stwierdzenia, czy emitowane wówczas były informacje o remoncie urządzeń poboru opłat i zaniechaniu poboru opłaty w tym okresie w związku z ruchem pojazdów na odcinku drogi krajowej S8 Jeżewo – Choroszcz.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Podejmując to rozstrzygnięcie organ dochował zadość regułom postępowania administracyjnego przewidzianym w art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 80 kpa, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada kryteriom art. 107 § 3 kpa.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

W myśl art. 13ha ust. 1 udp opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13 ha ust. 2 udp). Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 udp). Zasadą jest również, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 udp.

Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ustawy odp, obowiązany był (według treści tego przepisu z daty kontroli) do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 udp (odpowiednia kategoria pojazdu).

Zasady wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 udp rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406).

Według § 3 ust. 1 tego rozporządzenia przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, odbiera urządzenie od pobierającego opłatę elektroniczną, instaluje urządzenie w pojeździe, do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową, wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 1, ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy (pkt 1), 1500 zł - w pozostałych przypadkach (pkt 2).

W myśl art. 13l ust. 1 udp do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego.

Za bezsporne w niniejszej sprawie należy uznać, że dopuszczalna masa całkowita (dmc) skontrolowanego pojazdu, którego skarżący jest właścicielem przekraczała 3,5 t. (według informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców dmc tego pojazdu to 26000 kg) i pojazd ten nie podlegał zwolnieniom, o których mowa w art. 13 ust. 3 udp. Nałożona kara pieniężna dotyczyła przejazdu w dniu [...] listopada 2015 r. o godz. 9:03:02 odcinkiem drogi krajowej nr S8 (Jeżewo skrzyżowanie z drogą wojewódzką nr 671 – Choroszcz skrzyżowanie z drogą powiatową nr 2287B), na którym pobiera się opłatę elektroniczną. W wyniku dokonanej kontroli stacjonarnej stwierdzono, że w kontrolowanym pojeździe nie znajduje się urządzenie pokładowe viaBox, a pojazd nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat.

Z prawidłowo ustalanego w sprawie stanu faktycznego wynika, że skarżący nie uiścił opłaty elektronicznej za przejazd płatnym odcinkiem drogi, czym wypełnił dyspozycję art. 13k ust. 1 pkt 2 udp i w konsekwencji nałożono na niego karę pieniężną w wysokości 1500 zł.

Jednocześnie nie zasługują na uwzględnienie podnoszone zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak i sądowo-administracyjnego okoliczności dotyczące przekazania w środkach masowego przekazu (lokalnych stacjach radiowych) informacji, że okresie w którym odnotowano przejazd, miały być prowadzone roboty – prawdopodobnie konserwacyjne, które miały wyłączać możliwość prowadzenia pomiarów przez urządzenia.

Przesłanką nałożenia kary pieniężnej, z art. 13 k ust. 1 udp jest bowiem przejazd pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy, określoną drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty. Z przepisu art. 13 k. ust. 1 wynika, że kreowana na jego gruncie odpowiedzialność ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest ona niezależna od winy sprawcy naruszenia oraz od przyczyn, z powodu których do naruszenia tego doszło (wyrok NSA z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 67/15, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy udp, jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji i wina nie ma tu znaczenia. Organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa, mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji. Wskazane (lecz w żaden sposób nie potwierdzone) przez skarżącą twierdzenia nie dotyczą okoliczności prawnie istotnej – wykonywania przejazdu po drodze publicznej bez uiszczenia opłaty – a odnoszą się jedynie do braku winy po stronie skarżącej.

W postępowaniu o wymierzenie kary na podstawie art. 13 k. ust. 1 ustalenia stanu faktycznego muszą odnosić się do okoliczności objętych dyspozycją przywołanego przepisu, a więc organ ma stwierdzić, czy kierujący pojazdem samochodowym za przejazd po drodze krajowej wniósł stosowną opłatę. W przypadku braku jej uiszczenia organ ma obowiązek wymierzyć karę (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2016 r. , sygn. akt II GSK 2406/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie organ wywiązał się z tego obowiązku prawidłowo ustalając wykonywanie przez skarżącego przejazdu po drodze publicznej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, przy czym wobec ww. twierdzeń skarżącego o zaniechaniu poboru tej opłaty z powodu konserwacji/remontu urządzenia kontrolnego, wykluczył taką okoliczność w oparciu o ww. pismo/informację zarządcy drogi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, które nie potwierdziło takiego zdarzenia; zatem stanowisko organu o braku czasowego wyłączenia elektronicznego systemu poboru opłat jest prawidłowe, gdyż z niczego nie wynika, żeby system ten w dniu kontroli nie działał prawidłowo. Tym samym organ nie miał obowiązku dalszych ustaleń dotyczących emisji w lokalnych programach radiowych informacji w tym zakresie, skoro wszedł w posiadanie informacji źródłowej w tej kwestii.

W tym stanie rzeczy Sąd, nie dopatrując się naruszenia w sprawie norm prawa materialnego ani przepisów postępowania, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.