Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2025/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Jan Zimmermann Sędziowie NSA : Joanna Tuszyńska (spr.) WSA: Aldona Gąsecka-Duda Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Spółki z o.o. w D. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2003 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na przeprowadzenie przewodów przez nieruchomość I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej Spółki z o.o. w D. kwotę 30 zł ( słownie: trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2003 r. znak: [...] Starosta Powiatowy w K., na podstawie art. 124 ust. 1,2,4,6,7, art. 128 ust. 4, art. 132 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm.), art. 104 § 1 i § 2, art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), zezwolił Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. na przeprowadzenie wodociągu (W) oraz kanalizacji (KT) przez nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr 364/2 dla której jest urządzona księga wieczysta Kw [...] położoną obręb D. gmina M., a będącą własnością sp. z o.o., a także zobowiązał Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po przeprowadzeniu urządzeń, zobowiązał właściciela do udostępnienia w/w nieruchomości w celu wykonania konserwacji i usuwania awarii urządzeń, decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie wszczął na wniosek Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. z dnia [...] 2002 r. o wydanie w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń przez nieruchomość oznaczoną jako działka nr 364/2 w obr. D. gmina M.

Organ ustalił, że przedmiotowa działka została przeznaczona pod realizację wyżej określonej inwestycji na podstawie decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] 1999 r. i z dnia [...] 1999 r. oraz decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] 1999 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przeznaczonego pod budowę drogi ekspresowej nr 7 pod nazwą "[...]" oraz modernizację drogi krajowej nr 73 na odcinku [...].

Rokowania Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. nie doprowadziły do uzyskania zgody właściciela nieruchomości na przeprowadzenie wodociągu i kanalizacji technicznej przez jego nieruchomość. Właściciel nieruchomości nie wyraził tej zgody także w toku postępowania administracyjnego. Organ stwierdził, że zostały spełnione przesłanki art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że "starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody." O obowiązkach organ orzekł na podstawie art. 124 ust. 4 i 6 powołanej ustawy. Ponadto powołał treść przepisów art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczący podstaw dochodzenia odszkodowania, gdyby przywrócenie nieruchomości do poprzedniego stanu było niemożliwe, powodowało nadmierne trudności lub koszty oraz treść art. 124 ust. 5 ustawy, dotyczącego żądania wykupu działki. Organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. z uwagi na ważny interes społeczny, jakim była budowa Węzła Komunikacyjnego [...] dróg krajowych nr 7 i nr 73 oraz umożliwienie rozpoczęcia inwestycji w pierwszym półroczu 2003 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji sp. z o.o. reprezentowana przez prezesa Zarządu C. S., wniosła o jej uchylenie.

W piśmie z dnia [...] 2003 r. uzupełniającym odwołanie, spółka z o.o. podała, że była w stanie zbyć każdą część nieruchomości oznaczonej jako działka 364 niezbędnej do modernizacji drogi krajowej nr 73 na odcinku [...]. Takie też stanowisko prezentowała w czasie pertraktacji o wykup działki 364/1 przeznaczonej na poszerzenie pasa drogowego, warunkując je od ustalenia realnej ceny. Zarzuciła, że w czasie instalowania na działce nr 364/2 urządzeń podziemnych przebiegających przez całą szerokość jej posesji, zamknięty zostanie dostęp do salonu samochodowego i warsztatów. W wyniku natomiast trwałego zajęcia części tej działki, zostanie ograniczone znacznie prawo własności spółki z o.o. co do bliżej nieoznaczonej w zaskarżonej decyzji powierzchni działki. Ponadto decyzja nic nie stanowiła o kwocie odszkodowania za rzeczywiste straty i ograniczenie prawa własności. W sytuacji, gdy odrębnie prowadzone były sprawy o zajęcie działek nr 364/1 i 364/2, najkorzystniejszym rozwiązaniem było nabycie przez Skarb Państwa jednorazowo całego terenu potrzebnego do poszerzenia pasa drogowego, zainstalowania wszystkich urządzeń i wykonania potrzebnych robót. W związku z powyższym odwołująca Spółka wniosła o wykupienie całego terenu niezbędnego dla zrealizowania modernizacji przedmiotowej drogi.

Decyzją z dnia [...] 2003 r. znak: [...], Wojewoda, na podstawie art. 9a, art. 124 ust. 1, 2,4 i 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm.) w zw. z art. 127 § 1 i § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 tekst jednolity), po rozpatrzeniu "odwołania C. S.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy, powtarzając ustalenia organu I instancji dodał, że decyzje z dnia [...] 1999 r. i z [...] 1999 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przeznaczonego pod budowę drogi nr 7 z węzłem "[...]" oraz modernizacji drogi krajowej nr 73 na odcinku [...], były wydane w oparciu o ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M. zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy M. nr [...] z dnia [...]1992 r. Organ stwierdził, że zaskarżona decyzja była prawidłowa, a postępowanie prowadzono zgodnie z zasadami, dokonując prawidłowych ustaleń faktycznych. Organ I instancji decyzję wydał przy zaistnieniu obligatoryjnych przesłanek z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc na wniosek uprawnionego podmiotu, zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, po przeprowadzeniu niezbędnych rokowań w czasie których właściciel nieruchomości nie wyraził zgody na przeprowadzenie przewodów wodociągowych i kanalizacyjnych przez działkę nr 364/2. Ograniczenie własności wynikające z powołanego przepisu stanowiło administracyjne ograniczenie korzystania z nieruchomości. Organ odwoławczy wskazał, że niniejsze postępowanie dotyczyło działki nr 364/2, stąd organ nie mógł badać tych kwestii zarzucanych w odwołaniu, które dotyczyły działki nr 364/1. Odnosząc się do zarzutu nie rozstrzygnięcia kwestii odszkodowania, organ podniósł, że był on bezzasadny, gdyż ustalenie ewentualnej szkody możliwe będzie dopiero po zakończeniu robót przez inwestora. Jak chodzi o wnioski dotyczące zmniejszenia wartości handlowej i użytkowej nieruchomości organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie podmiot, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy cywilnoprawnej, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości. Nabycie w tym trybie nieruchomości nie jest obligatoryjne i podlega rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu.

W skardze od powyższej decyzji sp. z o.o. wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła naruszenie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości z ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wydanie decyzji na podstawie art. 124 powołanej ustawy, mimo braku rokowań. Spółka zarzuciła, że nigdy nie stwierdzała, że nie wyrazi zgody na wykonanie robót związanych z budową Węzła Komunikacyjnego [...]. Zarzuciła także, że prowadzono równolegle dwa postępowania dotyczące zajęcia części tej samej działki w związku z tą samą inwestycją, tj.: postępowanie o pozbawienia prawa własności do działki nr 364/1 i ograniczenie korzystania z części działki nr 364/2 (przylegającej bezpośrednio do działki nr 364/1). Zarzuciła także nie uwzględnienie potrzeby ustalenia odszkodowania za trwałe ograniczenie prawa własności części działki nr 364/2, jakie nastąpiło w wyniku zainstalowania urządzeń podziemnych i wobec obowiązku udostępnienia tego terenu dla wykonywania konserwacji i usuwania awarii. Poza tym organy pominęły w sentencjach decyzji kwestię odszkodowania za rzeczywiste szkody wynikłe z zajęcia części działki nr 364/2, w tym te których inwestor usunąć nie mógł, wynikające z konieczności zawieszenia działalności firmy na czas robót. Skarżąca spółka podniosła, że cały czas wyrażała wolę zbycia w drodze umowy cywilnej części nieruchomości niezbędnej do wykonania wszystkich robót związanych z przebudową pasa drogowego z jakim graniczyła działka nr 364. Zamiast tego, w trakcie wszczętego postępowania wywłaszczeniowego (prowadzonego opieszale) wszczęto drugie postępowanie, w wyniku którego - gdyby istotnie decyzja I instancji wykonana została natychmiast - nieruchomość, na której znajdował się salon samochodowy i warsztaty, pozostałaby odcięta od drogi publicznej na nieokreślony czas. Dodał, że nawet po zakończeniu robót na działce nr 364/2, wówczas w wyniku zakończenia postępowania dotyczącego działki nr 364/1, ponownie zaczną się roboty ziemne, a działka nr 364/2 zostanie już na trwałe odcięta od drogi publicznej. To spowoduje dalsze szkody, które obciążą Skarb Państwa. W tej sytuacji lepszym wyjściem było zakupienie przez inwestora od skarżącego niezbędnego obszaru przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, że postępowanie w przedmiocie wywłaszczenia działki nr 364/1 i o zezwolenie na przeprowadzenie kanalizacji na działce nr 364/2 mogły się toczyć równolegle i niezależnie.

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. w piśmie procesowym z dnia [...] 2006 r. stwierdziła, że skarga była bezzasadna. Nieprawdziwy był zarzut, że nie prowadzono rokowań, czego dowodem był protokół z tych rokowań. Ponadto w notatkach urzędowych z dnia [...] 2003 r. i z [...] 2003 r. wynikało, że C. S. zapoznał się z aktami i podtrzymał brak zgody na umieszczenie przedmiotowego wodociągu i kanalizacji. Dyrekcja wskazała, że rozstrzyganie kwestii odszkodowania mogło nastąpić w odrębnej decyzji i dopiero po wystąpieniu szkody. Dodała, że C. S. był informowany przed wybudowaniem budynków firmy (pismem z dnia [...] 1994 r.) przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K., że obiekt mógł mieć tymczasowy charakter z uwagi na przeznaczenie części terenu na budowę drogi krajowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Stosownie do treści art.124 ustawy o gospodarce nieruchomościami ( w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji), starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Organy powołały się na decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] 1999r i z dnia [...] 1999r oraz na decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] 1999r znak [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przeznaczonego pod budowę drogi ekspresowej nr 7 [...] nazwą "[...]" oraz modernizację drogi krajowej nr 73.

W decyzjach obydwu instancji organy zezwoliły na przeprowadzenie wodociągi i kanalizacji technicznej przez działkę nr 364/2 w D. Jeżeli, przytaczając trzy decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu użyły sformułowania, że zgodnie z nimi działka nr 364/2 została przeznaczona pod realizację w/w inwestycji, musi to oznaczać , że ustalone zostały warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na przeprowadzeniu wodociągu i kanalizacji technicznej przez działkę nr 364/2 w D.

W aktach administracyjnych znajduje się kserokopia decyzji (nie potwierdzona z oryginałem) Wójta Gminy M. z dnia [...] 1999r o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji : budowa drogi ekspresowej Nr 7 wraz z węzłem "[...]" oraz modernizacji drogi krajowej Nr 73 na odcinku D., przewidzianej do realizacji na terenie sołectw D. i W. Decyzja ta nie obejmowała inwestycji polegającej na budowie wodociągu i kanalizacji technicznej.

Nadto, na k.24 akt administracyjnych przedłożono , również nie potwierdzoną z oryginałem, kserokopię decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] 1999r o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji: budowa drogi zbiorczej długości 388m zlokalizowanej po stronie zachodniej drogi krajowej Nr 73 w W., przewidzianej do realizacji na terenie sołectwa W. Decyzja ta nie dotyczy sołectwa D.

W przedstawionych przez organ aktach brak jest decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...]1999r. Przy decyzji z dnia [...] 1999r i z dnia [...] 1999r nie znajduje się żaden załącznik graficzny.

Na stronie 20 akt i następnej (bez numeru) znajdują się 2 kserokopie jakiejś mapy - bez tytułu, nie opisane, nie potwierdzone z oryginałem.

W związku z tym materiał sprawy nie daje odpowiedzi na pytanie , czy treść wydanej w sprawie decyzji jest zgodna z decyzjami o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Po dopuszczeniu dowodu z akt tut. Sądu [...] stwierdzono, że na k. 7 dołączonych do niej akt administracyjnych II instancji (Wojewody) Nr [...] znajduje się kserokopia decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] 1999r znak: [...] (potwierdzona za zgodność z oryginałem) o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji : budowa drogi ekspresowej Nr 7 na odcinku obejścia K.od km 506+550 do km 512+102 wraz z obiektami inżynierskimi i przebudową kolidujących urządzeń obcych przewidzianej do realizacji na terenie gminy Z.

W sprawie [...] organ , na żądanie sądu, przedłożył "oryginał załącznika graficznego nr 1 do tej decyzji - 5 arkuszy map oznaczonych numerami I do V.

Na arkuszach tych brak jest oznaczenia działki nr 364/2 położonej w D.

Z powyższego wynika , że twierdzenie organu , iż "przedmiotowa działka została przeznaczona pod realizację wyżej określonej inwestycji na podstawie decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] 1999 r. i z dnia [...] 1999 r. oraz decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] 1999 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przeznaczonego pod budowę drogi ekspresowej nr 7 pod nazwą "[...]" oraz modernizację drogi krajowej nr 73 na odcinku [...] jest nieprawdziwe.

Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisu art.124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż nie wykazano, że ograniczenie, w drodze decyzji, sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej następuje zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Dlatego też , na podstawie art.145 par.1 pkt 1 lit.a) oraz art.152 ppsa orzeczono jak w punkcie I i II wyroku.

Orzeczenie o kosztach oparto na przepisie art.200 ppsa.