Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 2947/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant st. sekr. sąd. Urszula Smykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Powiatu T. z dnia [...] nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu T. G. na podstawie art. 2 ust.1 pkt 2, art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 6 pkt 6 lit. a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

(tekst jednolity z 1997 r. Nr 25 poz.128) uznano B. D. za osobę bezrobotną

z prawem do zasiłku począwszy od dnia [...].

Kolejnym rozstrzygnięciem tego organu, a to postanowieniem Nr [...] z dnia [...] wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 w związku z art. 149 § 1 k.p.a., wznowione zostało postępowanie zakończone wskazaną wyżej decyzją ostateczną.

Przyczyną wznowienia był fakt uzyskania przez organ w dniu [...] informacji pochodzącej od B. D., iż figuruje ona w ewidencji podmiotów gospodarczych i zamierza podjąć działalność z chwilą uzyskania pożyczki z funduszu Starostwa dla osób niepełnosprawnych.

W następstwie wznowienia postępowania, decyzją organu I instancji

Nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 6 pkt 6 lit a, b, c oraz art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity z 1997 r. Nr 25 poz.128), w trybie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylono decyzję z dnia [...] o uznaniu B. D. za osobę bezrobotną i przyznaniu jej prawa do zasiłku. Jednocześnie orzeczono wobec strony o zwrocie przez nią nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] do [...] w kwocie [...] złotych.

B. D. wniosła odwołanie do Wojewody Ś., który działając w oparciu o art. 13 ust. 3 pkt 1 i art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity z 1997 r. Nr 25 poz.128) decyzją nr [...] z dnia [...] roku uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do jej ponownego rozpoznania celem uzupełnienia postępowania dowodowego i ustalenia, czy odwołująca prowadziła zarejestrowaną działalność gospodarczą czy też tej działalności w ogóle nie podjęła.

Organ I instancji wykonując zalecenia zawarte w uzasadnieniu decyzji Wojewody Ś. uznał za stosowne zawiesić postępowanie do czasu uzyskania koniecznej dokumentacji. W tym celu wydane zostało na podstawie art. 97 § 1 k.p.a. postanowienie Nr [...] z dnia [...]

Na skutek wniesionego przez B. D. zażalenia, Wojewoda Ś. rozstrzygnął postanowieniem Nr [...] z dnia [...] roku o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia o zawieszeniu postępowania, do czasu dostarczenia do Powiatowego Urzędu Pracy w T. G. wszystkich niezbędnych dokumentów oraz otrzymania stosownego wyjaśnienia z Urzędu Skarbowego.

Kolejną decyzją z dnia [...] Nr [...] podjętą z upoważnienia Starosty Powiatu T. G. na podstawie art. 6 pkt 6, art. 2 ust. 2 lit f oraz art. 28 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity z 1997r. Nr 25 poz.128) oraz art. 151 k.p.a. uchylona została decyzja z dnia [...] przyznająca B. D. status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku. Jednocześnie orzeczono o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] do [...] w kwocie [...] złotych.

Organ I instancji uznał, iż sam fakt posiadania wpisu do ewidencji podmiotów gospodarczych uzasadniał brak podstaw prawnych do przyznania statusu bezrobotnego, a zatem bez znaczenia dla sprawy był fakt nie podejmowania tej działalności i nie osiągania dochodów, bowiem wyłącznie wyrejestrowanie z ewidencji stanowić może o spełnieniu przesłanek do nabycia statusu bezrobotnego.

Nie godząc się ze stanowiskiem organu I instancji, B. D. wniosła odwołanie do Wojewody Ś. wskazując, iż nie podjęła działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia faktycznego rozpoczęcia tej działalności, a to do dnia [...] Zdaniem odwołującej decyzja organu była niezgodna z zasadami państwa prawa..

Wojewoda Ś. decyzją Nr [...] z dnia [...], na podstawie art. 13 ust.3 pkt 1 i art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity z 1997 r. Nr 25 poz.128) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazane zostało, iż odwołująca nie wykazała braku podjęcia działalności w okresie od dnia jej zarejestrowania do dnia wyrejestrowania. Nie spełniła zatem ustawowych wymogów do nabycia statusu bezrobotnego.

Ustosunkowując się nadto do zasadności przyczyn wznowienia postępowania w sprawie, Wojewoda Ś. stwierdził, iż Powiatowy Urząd Pracy otrzymał informację o fakcie posiadania przez stronę wpisu do ewidencji podmiotów gospodarczych dopiero w dniu [...] przy okazji odbioru przez stronę decyzji z dnia [...] Skoro ten fakt nie był wcześniej znany organowi, który wydał decyzję, a okoliczności sprawy ujawniły się dopiero w momencie gdy decyzja była już ostateczna, zachodziła konieczność wznowienia postępowania w sprawie.

B. D. złożyła od powyższej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, domagając się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji jako krzywdzącej i wydanej z przekroczeniem prawa, zarzucając, iż wznowienie postępowania nastąpiło na podstawie okoliczności znanych organowi w dniu wydawania decyzji.

Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 688/01 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymującą nią w mocy decyzję Starosty Powiatu T. G. z dnia [...] nr [...].

W uzasadnieniu wskazanego wyroku znalazły się wskazania co do dalszego postępowania organu, bowiem zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie wyjaśniona została w istocie kwestia istnienia przesłanek pozwalających na wznowienie postępowania. Nie wyjaśnione zostało bowiem, zdaniem Sądu, kiedy skarżąca złożyła oświadczenie na druku znajdującym się na karcie [...] akt.

Nadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na uchybienia proceduralne, a to na naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. bowiem organ uchyliwszy decyzję ostateczną nie orzekł jednocześnie co do istoty sprawy. Sąd wskazał także na naruszenie przepisu art. 28 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. polegające na braku wskazania podstawy prawnej żądania zwrotu wypłaconego zasiłku.

Wskazując na datę wypłaty skarżącej zasiłku w oparciu o decyzję z dnia [...], co nastąpiło już w dniu [...] Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie można żądać jego zwrotu za okres wypłacony sprzed obowiązywania decyzji, bowiem podstawę wypłaty świadczenia stanowi wyłącznie ostateczna decyzja administracyjna, przyznająca prawo i w tym zakresie określił, iż postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

W dniu [...] na podstawie art. 6 pkt 6 lit. a i b oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity z 1997 r. Nr 25 poz.128) decyzją nr [...] wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu T. G. uchylona została decyzja z dnia [...] o przyznaniu B. D. statusu osoby bezrobotnej oraz przyznaniu prawa do zasiłku. Jednocześnie orzeczono o odmowie przyznania stronie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku.

W uzasadnieniu decyzji wskazane zostało, iż status osoby bezrobotnej po myśli art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu może nabyć osoba, która nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowana tej działalności. B. D. posiadała wpis do ewidencji podmiotów gospodarczych od [...] roku i nie dokonała jego wykreślenia. Zatem strona nie spełniła warunków do uzyskania statusu osoby bezrobotnej.

Organ podniósł nadto, iż uchylona decyzja z dnia [...] wydana została w oparciu o oświadczenie złożone w dniu rejestracji, które było niezgodne z prawdą, gdyż Urzędowi nie był znany fakt posiadania przez stronę wpisu do ewidencji podmiotów gospodarczych. Dopiero bowiem w dniu [...] B. D. poinformowała Urząd Pracy, że figuruje od [...] roku w ewidencji podmiotów gospodarczych Urzędu Miejskiego w T. G.

Odnosząc się do wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzono, że pisemne oświadczenie B. D. znajdujące się na karcie [...] akt o posiadaniu wpisu do ewidencji pochodzi z dnia [...] i zostało złożone przez stronę podczas jej wizyty w Urzędzie Pracy, a ustalenia takie organ poczynił w oparciu o przesłuchanie świadka K. K..

Od powyższego rozstrzygnięcia B. D. wniosła odwołanie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymania w mocy decyzji z dnia [...] wydanej w przedmiocie przyznania jej statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku. Odwołująca podniosła, iż informowała o fakcie posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Wydział Promocji Powiatu i Przeciwdziałania Bezrobociu Starostwa w T. G. Zdaniem jej od dnia wydania decyzji przyznającej jej uprawnienia do dnia wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie nie zaszły żadne nowe okoliczności, a stan faktyczny znany był urzędom, a zatem zaskarżone rozstrzygnięcie jest niezgodne z zasadami państwa prawa.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] roku Wojewoda Ś. działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity z 1997 r. Nr 25, poz.128) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Analizując stan faktyczny Wojewoda Ś. stwierdził, iż odwołująca w dniu rejestracji, która miała miejsce w dniu [...] podpisała oświadczenie "C" karty rejestracyjnej bezrobotnego, a w oparciu o to oświadczenie i przedłożone dokumenty wydana została decyzja z dnia [...] przyznająca stronie status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku.

Decyzja ta została doręczona B. D. w dniu [...] i w tym też dniu poinformować miała ona o posiadaniu wpisu do ewidencji podmiotów gospodarczych,

z czego pracownik Urzędu Pracy sporządził notatkę. Odwołująca w dniu [...] Kierownikowi Powiatowego Urzędu Pracy pismo, w którym wskazała, iż nie prowadziła nigdy zarejestrowanej działalności i stara się o pożyczkę dla osób niepełnosprawnych. Natomiast informacja pisemna odwołującej zamieszczona przy

pkt 9 oświadczenia nr II, z której wynika, że posiada wpis do ewidencji podmiotów gospodarczych od [...] i działalność zamierza podjąć z chwilą otrzymania pożyczki

z PRFON pochodzi z dnia [...] Dowodzi tego faktu, według Wojewody. Ś, oświadczenie złożone przez K. K., która potwierdziła, że w dniu [...] osobiście wypełniała kartę wpisując imię i nazwisko bezrobotnej i dopiero potem przedłożyła ją stronie do podpisu.

Za prawdziwością tego oświadczenia przemawiać miał ten sam kolor długopisu, jakim wpisane zostały daty złożenia oświadczenia, daty złożenia kolejnego oświadczenia i podpis pracownika. Przeciwko natomiast twierdzeniom odwołującej, jakoby na karcie [...] akt wpisać miała oświadczenie w dniu rejestracji, a zatem w dniu [...] przemawia fakt, iż pracownikiem przyjmującym B. D. w dniu rejestracji była inna osoba niż podpisana na oświadczeniu nr II.

Wojewoda uznał, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło fakt uzyskania przez Powiatowy Urząd Pracy informacji o posiadaniu przez B. D. wpisu do ewidencji podmiotów gospodarczych dopiero w dniu [...] a przed tym dniem nie informowała ona pracowników o posiadaniu takiego wpisu. Jeśli natomiast odwołująca kierowała swoje pisma zawierające taką informację do Wydziału Promocji Powiatu i Przeciwdziałania Bezrobociu czy do Starostwa lub Wydziału Prawnego, to informacje te nie były znane Urzędowi Pracy.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] roku przyznającej jej status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku.

W uzasadnieniu swojej skargi skarżąca wskazała, iż fakt posiadania przez nią wpisu do ewidencji działalności gospodarczej znany był Kierownikowi Urzędu Pracy i innym Wydziałom Starostwa, a także Staroście Powiatu T. G.

Skarżąca zaprzeczyła ustaleniom dokonanym przez Wojewodę Ś. co do daty sporządzenia przez nią dopisku do oświadczenia nr II w jego pkt 9 i ponownie podkreśliła, iż pomiędzy jej rejestracją jako osoba bezrobotna, a dniem wydania postanowienia o wznowieniu postępowania nie zaszły żadne nowe zdarzenia mogące powodować utratę przez nią uprawnień do zasiłku, a także nie wyszły na jaw żadne istotne dla sprawy, a nie znane wcześniej urzędowi okoliczności.

Powołując się na swój wniosek skierowany do Burmistrza T. G., który stanowił załącznik do skargi, skarżąca wskazała, iż występowała o zmianę daty rozpoczęcia działalności.

Zdaniem skarżącej, w związku ze zmianą siedziby podmiotu gospodarczego i przeniesieniem go do inne gminy, co wskazane zostało w jej wniosku o dokonanie zmian w ewidencji, jej dotychczasowy wpis powinien był zostać wykreślony, a sprawa przekazana do właściwej gminy. Konsekwencją tego byłby brak jej wpisu do ewidencji, a nie nastąpiło to z wyłącznej winy pracowników organów administracji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie ponawiając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji oznacza to, że po myśli postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269).

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa. Oceniając legalność zaskarżonych decyzji Sąd miał na względzie w szczególności treść przepisów proceduralnych art. 7, art. 8, art. 9, art.10 § 1, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107

§ 3, 145 § 1 pkt 5 k.p.a. a także art. 153 p.p.s.a.

Sąd rozpoczął swoje rozważania od wywołującego najdalej idące skutki zarzutu zawartego w skardze, a to od zarzutu wskazującego na brak przesłanek do zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 5. Warunkiem bowiem sine qua non uchylenia decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa jest przede wszystkim zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 kpa, a dopiero potem wyniki postępowania co do istoty sprawy. Nawet prawidłowe ustalenia co do istoty sprawy nie mogą decydować o uchyleniu decyzji – jeśli nie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 kpa. Rozpoznanie powyższej kwestii łączy się jednocześnie z oceną prawidłowego spełnienia wskazań co do dalszego postępowania wiążących organ na mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2003 roku sygn. akt II SA/Ka 688/01.

Wznowienie postępowania stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych unormowanej w treści art. 16 § 1 k.p.a. i może nastąpić tylko w szczególnych przypadkach ściśle przewidzianych w procedurze administracyjnej. Wiążę się to z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażoną w art. 8 kpa. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania mające charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, które w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszczają możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję.

Na tej podstawie wznawia się zatem postępowanie, gdy spełnione zostaną łącznie trzy przesłanki:

- ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy są nowe. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć wpływ na zmianę decyzji w kwestiach zasadniczych;

- nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej;

- okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. W. Dawidowicz "Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu", W-wa 1983 r. s. 242; B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wyd. Naukowe PWN, W-wa 1992 r., s. 214; E. Mzyk "Wznowienie postępowania administracyjnego", W-wa - Zielona Góra 1994 r., s. 19).

Jak wynikało ze wskazań zawartych w przywołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy rozstrzygające w sprawie zobligowane zostały do ustalenia czy okoliczności uznane przez ten organ za podstawę wznowienia postępowania były "nowe" i nie znane organowi wcześniej.

Jest oczywiste, że wskazania powyższe nakładały na organy administracji obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a w szczególności w zgodności z zawartymi w niej naczelnymi zasadami procesowymi.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 kpa zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Konieczność należytego wyjaśnienia i rozważenia zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej materiału dowodowego wymaga dopuszczenia jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a także uzasadnienia, które dowody i dlaczego uznane zostały za wiarygodne.

Istotne jest, by zgodnie z zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu wszelkie okoliczności, które miałyby zostać uznane za udowodnione zostały przedstawione stronie w celu umożliwienia jej wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, gdyż jak stanowi art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Przeprowadzenie dowodu dopiero wtedy czyni wiarygodną okoliczność faktyczną, gdy strona mogła się wypowiedzieć co do dowodu, a obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Bez tej zasady strona byłaby rzeczywiście nie podmiotem, lecz przedmiotem toczącego się postępowania. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, świadczy o tym, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 kpa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2001 r. sygn. II SA 1095/00 publ.. LEX

nr 53441 i z dnia 28 kwietnia 1999 r. sygn. IV SA 1229/96 publ. LEX nr 47188).

Zebrany i przedstawiony Sądowi materiał akt sprawy będącej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazuje, iż B. D. nie została zawiadomiona o mających nastąpić przesłuchaniach świadków, nie brała udziału w tych czynnościach, pozbawiono ją możliwości ustosunkowania się do dowodów , które w sposób istotny wpłynęły na stanowisko organu.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nastąpiło tym samym naruszenie prawa strony do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, które to prawo stanowi jedną z gwarancji procesowych zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Wracając do obowiązku organu wynikającego z treści zasady prawdy obiektywnej unormowanej w art. 7 k.p.a. łączącej się z koniecznością należytego wyjaśnienia

i rozważenia zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej materiału dowodowego,

a w konsekwencji dopuszczenia jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, trzeba wskazać, iż brak wysłuchania B. D. na okoliczność, kiedy jej zdaniem zostały sporządzone poszczególne oświadczenia i notatki stanowi o nieprawidłowym, zakłócającym zasadę prawdy obiektywnej przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Dopuszczenie wskazanego dowodu było zdaniem Sądu konieczne ze względu na treść oświadczenia skarżącej złożonego do protokołu rozprawy, co nota bene powtórzone zostało na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w składzie rozstrzygającym obecnie .

Zdaniem Sądu nie bez znaczenia dla dokonania w sprawie ustaleń w świetle treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. powinny być fakty znane organowi prowadzącemu postępowanie z urzędu. Jest bowiem wiadome, iż z chwilą rejestracji, a nie z chwilą wypłaty zasiłku lub innych czynności, bezrobotny zobligowany jest do złożenia oświadczeń pozwalających na powzięcie przez organ informacji o zaistnieniu warunków pozwalających na przyznanie konkretnych uprawnień. Takim oświadczeniem jest również oświadczenie zawarte na formularzu nazwanym "Oświadczenie II". Późniejsze, zwłaszcza po wydaniu decyzji pozytywnej, przedstawienie stronie takiego oświadczenia budzi wątpliwości i winno być również w tym aspekcie należycie zbadane przez organ. Na podkreślenie zasługuje uwaga, że uprawnień organu administracji, określonych w art. 76 i art. 77 k.p.a., nie można interpretować w ten sposób, że w razie wątpliwości należy sprawę rozstrzygać na niekorzyść obywatela.

Brak należytego wyjaśnienia powyższej kwestii rzutuje na ocenę zgodności postępowania organu z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa uregulowaną w art. 8 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji państwowej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Jednym z aspektów przywołanej zasady jest konieczność rozstrzygania wątpliwości na korzyść obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny; tylko takie bowiem postępowanie może pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa, a przywołana zasada nie jest postulatem, lecz obowiązującą normą prawną. (por. wyrok NSA z dnia 23 września sygn. II SA 1031/82 publ. ONSA 1982/2/91).

Z omawianą powyżej problematyką łączy się ściśle zasada obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej znajdująca odbicie w treści art. 9 k.p.a.

Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji. Zasada ta uchyla w stosunku do stron regułę ignorantia iuris nocet w zakresie spraw rozpatrywanych w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek organu wyklucza zajmowanie przez organ prowadzący postępowanie pozycji "przeciwnika" strony, która wyczekuje na popełnienie przez stronę błędu w ocenie wpływu pewnych okoliczności na rozstrzygnięcie sprawy i wykorzystuje ten błąd jako uzasadnienie wydania niekorzystnej decyzji. Przeciwnie, organ prowadzący postępowanie winien zajmować wobec strony postawę otwartą, nacechowaną zrozumieniem jej interesu. Zasada wyrażona w treści art. 9 k.p.a. oznacza za niedopuszczalne, sprzeczne z zasadami praworządności, przerzucanie na obywateli ujemnych skutków nieznajomości przepisów prawa przez organy administracji lub niedopełnienia obowiązków służbowych przez ich pracowników. (por. Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa-Poznań 1995, s. 70-71, W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne, 1983 s. 91 i następne, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2001 r. sygn. I SA 2447/00 publ. LEX 54741, z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. I SA/Ka 1740/98 publ. LEX 42031 czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992 r. sygn. III ARN 40/92).

Jeśli przyjąć za wiarygodne twierdzenia pracowników organu złożone w formie zeznań świadków i oświadczeń, że skarżąca w dniu rejestracji nie otrzymała wszystkich niezbędnych informacji o wymogach stawianych przez ustawodawcę bezrobotnym w celu uzyskania przez nich uprawnień, to również należałoby przyjąć, że organ administracji nie dopełnił w niniejszej sprawie ciążącego na nim obowiązku, a skutkami za nieprawidłowe postępowanie swoich pracowników chciał obciążyć skarżącą. Wynika to bezpośrednio z fragmentu uzasadnienia decyzji organu I instancji "rejestrując się, złożyła Pani oświadczenie niezgodne z prawdą, ponieważ Urzędowi nie był znany fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej".

W konsekwencji powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za stosowne rozważyć sprawę zaistnienia przesłanek opisanych w treści art. 145 § 1 pkt 5 również w aspekcie zachowania pracowników organu.

Problematyką związaną z oceną wpływu zaniedbań organu na możliwość wznowienia postępowania w oparciu o wskazaną podstawę prawną (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) zajmował się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny. Stanowisko w tym zakresie nie jest jednak jednoznaczne. Zarówno bowiem wykluczono przyjęcie, że dana okoliczność była w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nieznana organowi, który wydał decyzję, jeśli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu, jak też przyjęto fakt, iż urzędnik nie dostrzegł tej okoliczności na skutek przeoczenia czy też niedokładnego przeczytania akt, za nieuzasadniający wznowienie postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1999 r. sygn. akt III SA 5019/98 publ. ONSA 2000.2.62).

Podobnie też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2000 r. sygn. I SA/Lu 9/00 publ. LEX nr 51768 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1999 roku sygn. V SA 863/99 publ. LEX nr 50136 stwierdzono, iż przy wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 1 pkt 5 k.p.a. istotne jest, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy też z innych powodów, a okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, przedstawiające określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, są nowe, gdy nie były one znane organowi z niezależnych od tego organu przyczyn.

Odmiennie natomiast rozstrzygnięto w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1998 r. sygn. III SA 1226/97 publ. LEX nr 35503, w wyroku z dnia 27 stycznia 1984 r. sygn. SA/Wr 649/83 publ. ONSA 1984/1/7, w wyroku

z dnia 26 października 1999 r. sygn. IV SA 1739/97 publ. LEX nr 47859 czy wyroku z dnia 24 lutego 1984 r. II SA 2001-2003/83, stwierdzając iż przy wznowieniu postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), czy z innych powodów.

Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu, z którego wynikać miałoby, że generalnie, przy wznowieniu postępowania, nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy też z innych powodów. Zdaniem Sądu bowiem ocena sprawy winna być dokonywana każdorazowo w aspekcie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Uchybienia organu administracji państwowej nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela, który działa w dobrej wierze i w zaufaniu do treści otrzymanej od organu informacji czy decyzji administracyjnej, chyba że w jego szeroko rozumianym interesie lub w ważnym interesie społecznym leżałoby wznowienie postępowania, bowiem odstępstwa zasady znajdującej wyraz w art. 8 i 9 k.p.a., mogą mieć miejsce wyjątkowo i jedynie w sytuacjach wyraźnie przez prawo przewidzianych.

Zakwestionowany przez Sąd pogląd judykatury nie da się także pogodzić z zasadą trwałości decyzji administracyjnych, w której świetle wznowienie postępowania ma charakter instytucji wyjątkowej, a wyjątku nie można interpretować rozszerzająco.

Akceptowanie takiego poglądu stanowiłoby nadto tolerowanie niekompetencji funkcjonariuszy państwowych, prowadzące do nadużywania przepisów, w tym dotyczących wznowienia postępowania, a w konsekwencji do podrywania zaufania obywateli do organów Państwa, prowadząc tym samym do obejścia naczelnej zasady procedury administracyjnej wyrażonej w art. 8 k.p.a. oraz zasady praworządności i kontroli na przestrzeganie prawa ( art. 6 i art. 7 k.p.a.).

Wobec powyższego, ustalenia organu w rozstrzyganej sprawie powinny objąć również analizowane zagadnienie, a w konsekwencji wyjaśnienie czy jego pracownicy w sposób należyty wypełnili swoje powinności co do odbioru od strony istotnych dla przyznania uprawnień osoby bezrobotnej oświadczeń i z jakich powodów (jeśli tak faktycznie było) B. D. nie otrzymała w chwili rejestracji wszystkich koniecznych do wypełnienia w tym momencie dokumentów, a także czy istniał przepływ informacji pomiędzy Powiatowym Urzędem Pracy w T. G. i Wydziałem Promocji i Przeciwdziałania Bezrobociu Starostwa T. G.. Przy ocenie obowiązków organu winna zostać także uwzględniona treść rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy (Dz.U. Nr 25, poz. 131).

W powołaniu na wszystkie analizowane wcześniej kwestie nie można uznać, iż postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami procedury administracyjnej i że rozważono wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności w sposób przekonywający, zachodzi zatem konieczność ponownego rozpoznania sprawy. Zakres koniecznych ustaleń nakazuje Sądowi skorzystanie z uprawnień nadanych sądom administracyjnym na mocy art. 135 p.p.s.a., bowiem w przeciwnym wypadku mogłoby dojść do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej poczyni stosowne ustalenia, w oparciu o które będzie mógł rozważyć zebrany materiał dowodowy i wydać ponownie decyzję, biorąc pod uwagę, co wskazane zostało wcześniej, iż z chwilą zebrania właściwych dowodów, w tym dowodu z przesłuchania skarżącej, zgodnie z obowiązkiem wynikającym dla organów administracji z treści art. 10 § 1 in fine k.p.a. należy umożliwić stronie wypowiedzenie się co do każdego z tych dowodów.

Jako przedwczesne uznał Sąd odniesienie się do meritum sprawy, bowiem jak wcześniej zaznaczone zostało, koniecznym warunkiem uchylenia decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a jest przede wszystkim zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a, Biorąc pod uwagę wagę dostrzeżonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uchybień proceduralnych trzeba uznać, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. orzeczono jak sentencji. Na mocy art. 152 p.p.s.a. natomiast orzeczono w zakresie wykonalności zaskarżonej decyzji.