Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 237/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zask. wyrok i umorz. post. w części, stw., że bezczynność nie miała miejsca z raż.nar. prawa , oddalono skargę w poz.zakr.
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 art. 80 art. 35 § 3 art. 36 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 1 art. 149 art. 161 § 1 pkt 3 art. 151  art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 7/20 w sprawie ze skargi S. S. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do wydania aktu, 3. stwierdza, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. oddala skargę w pozostałej części, 5. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz S. S. kwotę 1037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 7/20, oddalił skargę S. S. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie rozpatrzenia odwołania.

Wyrok został podjęty w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 26 listopada 2019 r. (data wpływu do organu) S. S. złożył skargę na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], orzekającej o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący zarzucając organowi naruszenie: art. 7, art. 8 § 1, art. 12 § 1 i § 2 w zw. z art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), wniósł o: 1) stwierdzenie bezczynności Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców; 2) zobowiązanie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do zmiany decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. i udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie jednego tygodnia od dnia uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego bezczynność; 3) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) przyznanie od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 3300 zł; 5) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że przedmiotowa sprawa nie kwalifikuje się do kategorii spraw szczególnie skomplikowanych, a wszelkie niezbędne dokumenty zostały załączone do akt postępowania, co umożliwia wydanie decyzji zgodnie z żądaniem skarżącego. Podkreśliła również, iż uzupełniła odwołanie o nowe dokumenty, jednakże dokumenty te nie stanowią uzupełnienia braków formalnych lub materialnych wniosku, a konieczność́ ich złożenia spowodowana był przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ II instancji i utratą ważności dokumentów uprzednio złożonych. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej skarżący umotywował: bezpodstawnym przedłużaniem postępowania przez organ II instancji; brakiem możliwości wyjazdu przez skarżącego poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz odwiedzenia rodziny znajdującej się poza jej terytorium; przedłużającą się niepewnością odnośnie legalności pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; utratą zaufania do władzy publicznej, wobec braku uwzględnienia zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o: umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu odwoławczego do rozpatrzenia odwołania; stwierdzenie, że prowadzenie w niniejszej sprawie postępowania odwoławczego nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; oddalenie wniosku o zasądzenie od organu na rzecz strony sumy pieniężnej.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie trwało od dnia 9 października 2019 r. (data wpływu do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców) do dnia 26 listopada 2019 r. (data wpływu skargi do organu), a zatem nieco ponad miesiąc, zaś do dnia wydania decyzji w dniu 10 grudnia 2019 r. - około dwa miesiące. Niezwłoczne wydanie orzeczenia kończącego niniejsze postępowanie okazało się niemożliwe z uwagi na ilość i znaczny przyrost postępowań odwoławczych prowadzonych przez Departament Legalizacji Pobytu Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Z informacji przekazanych przez ww. komórkę organizacyjną Urzędu wynika, że w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia 30 czerwca 2019 r. do Departamentu Legalizacji Pobytu (Wydział I, Wydział II i Wydział III Postępowań Odwoławczych, Zespół Obsługi I i II, Zespół ds. Ponagleń) wpłynęły 13 503 sprawy (w tym 3 874 ponaglenia na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, dla którego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców jest organem wyższego stopnia), co stanowi 174 % wzrost w porównaniu z pierwszym półroczem 2018 r., kiedy to wpływ wynosił 4 935 spraw (wzrost o 8 568 spraw). Jest to już stała tendencja wzrostowa. Tendencja ta, wobec braku wzrostu zatrudnienia (nowych etatów) w Departamencie, powoduje ogromne obciążenie pracowników realizujących postępowania odwoławcze i przyczynia się do wydłużenia czasu prowadzonych postępowań. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców przyznał rację stronie, że postępowanie odwoławcze toczył się zbyt długo - z naruszeniem terminów ustawowych, jednak uchybienie to nie nosiło cech rażącego naruszenia prawa. Stąd też niezasadny jest wniosek o przyznanie skarżącemu wnioskowanej sumy pieniężnej. Odnosząc się natomiast do wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania organ odwoławczy podniósł, iż pełnomocnik skarżącego, działając w imieniu cudzoziemców ubiegających się o udzielenie zezwolenia pobytowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w okresie styczeń - listopad 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie około 80 skarg na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w postępowaniach pozostających we właściwości tego organu. Skargi te charakteryzują się wysokim stopniem powtarzalności i sporządzane są na jednym opracowanym przez ww. adwokata szablonie. W ocenie organu odwoławczego, zachodzą zatem podstawy do skorzystania z dyspozycji art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że organ II instancji nie dopuścił się bezczynności. Wskazał, że pełnomocnik skarżącego uzupełniał dwukrotnie odwołanie o stosowne dokumenty już po przekazaniu odwołania organowi II instancji, tj. pismo z dnia 10 października 2019 r. i z dnia 24 października 2019 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ostatecznie wniesione odwołanie rozpoznał po upływie 2 miesięcy i jeden dzień, licząc od dnia 9 października 2019 r. (data wpływu do organu II instancji odwołania) do dnia 10 grudnia 2019 r. - data wydania korzystnej dla skarżącego decyzji. Sąd podkreślił, że należy mieć na uwadze, iż poza uzupełnianiem odwołania, w ww. okresie, w którym było ono rozpatrywane, organ odwoławczy, jak wskazał, odnotował także znaczny przyrost ilości spraw do rozpoznania. Pomimo iż powyższe, jak wskazał organ, nie usprawiedliwia nie podjęcia rozstrzygnięcia w ustawą przewidzianych terminach, gdyż organ powinien tak organizować sobie pracę aby do takich uchybień nie dochodziło, to jednak należy mieć na uwadze, że po złożeniu środka zaskarżenia ilość spraw którymi zajmował się Departament Legalizacji Pobytu UdSC, przewyższała realne możliwości niezwłocznego i terminowego rozpatrywania poszczególnych spraw przez organ, co z kolei wskazuje, iż powyższa okoliczność miała charakter obiektywny, nie wynikała z zaniedbań, czy złej woli organu, a zatem nie może być postrzegana w kategoriach naruszenia prawa. Zdaniem Sądu, powyższe oznacza, że w okolicznościach niniejszej sprawy rozpoznanie przez organ odwoławczy odwołania z nieznacznym uchybieniem ustawowego terminu, nie może stanowić o pozostawaniu organu w bezczynności czy prowadzeniu postępowania w sposób przewlekły.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył S. S., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli zaskarżonej "decyzji" oraz oddalenie skargi na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, podczas gdy w toku postępowania administracyjnego nie dotrzymano ustawowych terminów do załatwienia sprawy oraz nie poinformowano skarżącego o przyczynach zwłoki, ani o nowym terminie załatwienia sprawy;

2) art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 3 k.p.a. i art. 36 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, podczas gdy, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców od dnia 9 listopada 2019 r. pozostawał w bezczynności, naruszając tym samym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wskazujące na maksymalne terminy na załatwienie sprawy oraz obowiązki organu w sytuacji braku możliwości załatwienia sprawy w ustawowym terminie;

3) art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 7 k.p.a., art. 35 § 3 k.p.a. i art. 36 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, niedostrzeżenie wad postępowania administracyjnego toczącego się przed Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców, a w konsekwencji oddalenie skargi na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz poprzez brak uwzględnienia ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zasady kierowania się interesem społecznym i słusznym interesem obywateli, podczas gdy skarga na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zasługiwała na uwzględnienie, z uwagi na to, iż organ II instancji nie dotrzymał ustawowych terminów do załatwienia sprawy oraz nie poinformował o przyczynach zwłoki, ani nie wyznaczył nowego terminu na załatwienie sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu druga strona nie sprzeciwiła się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą.

Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Nie można podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej zawartego w punkcie 1 tej skargi, iż doszło do naruszenia art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 77, art. 80 k.p.a. Zarzut w tym przedmiocie, na gruncie niniejszej sprawy, jest zresztą błędnie skonstruowany. Przepis art. 1 p.p.s.a. ma charakter ogólnoustrojowy i w żaden sposób nie jest związany z postępowaniem dowodowym. Z natury rzeczy powyższa norma nie może być ustawowym wzorcem kontroli prawidłowości postępowania wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdyż określa zakres regulacji p.p.s.a. Ponadto, nie sposób stwierdzić naruszenia art. 77 i art. 80 k.p.a., gdyż przepisy te nie mają zastosowania przy ocenie czy miała miejsce bezczynność organu. Mają one zastosowanie tylko przy ocenie prawidłowości postępowania zakończonego rozstrzygnięciem organu administracji. Tylko w takim postępowaniu można dokonywać oceny, czy w sposób wyczerpujący zgromadzony został przez organy administracji materiał dowodowy będący podstawą wydania rozstrzygnięcia oraz czy dokonano jego prawidłowej oceny (zob. wyrok NSA z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 3054/17). W końcu także wskazać należy, iż Sąd I instancji, w tym postępowaniu, nie był obowiązany dokonywać kontroli "zaskarżonej decyzji".

Przechodząc do dalszych rozważań, podkreślić należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie rozpatrzono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (zob. wyroki NSA: z dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 891/18; z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 2585/19; z dnia 28 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 3864/19). Zaznaczano przy tym, że okoliczności zwalniające organ z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny (zob. wyroki NSA: z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2106/10; z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2211/10).

Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z art. 35 § 3 k.p.a. wynika zaś, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów tych, nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu, o czym stanowi art. 35 § 5 k.p.a. Z art. 36 § 1 w zw. z § 2 k.p.a. wynika, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych, także z przyczyn zależnych od organu, organ ten jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ustawodawca uznał zatem możliwość powstania sytuacji, w której zwłoka w załatwieniu sprawy wynika z przyczyn zależnych od organu; w takim jednak wypadku zobowiązał organ do poinformowania stron postępowania o przyczynach zaistniałej zwłoki i wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarżący złożył odwołanie od decyzji organu I instancji w dniu 30 września 2019 r., odwołanie to zostało przekazane Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu 9 października 2019 r., w dniu 15 października 2019 r. strona uzupełniła odwołanie, składając określone dokumenty, w dniu 15 listopada 2019 r. złożono ponaglenie, w dniu 26 listopada 2019 r. do organu wpłynęła skarga na bezczynność, natomiast organ po rozpoznaniu tego odwołania wydał decyzję w dniu 10 grudnia 2019 r. Jako przyczynę wydania decyzji po upływie terminu określonego w art. 35 k.p.a. organ podał znaczny przyrost liczby spraw do rozpoznania, przewyższający realne możliwości niezwłocznego i terminowego rozpatrywania poszczególnych spraw.

Zgodzić się zatem należy ze skarżącym kasacyjnie, że Sąd I instancji błędnie ocenił, iż organ nie był bezczynny i nie naruszył art. 35 § i 3 i art. 36 k.p.a. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie załatwił bowiem sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., natomiast podane przez niego przyczyny opóźnionego rozpoznania odwołania były okolicznościami o charakterze faktycznym, a nie prawnym, proceduralnym. Sąd I instancji wskazał wprawdzie, że pełnomocnik strony pismami z dnia 10 października 2019 r. i z dnia 24 października 2019 r. (wpływ do organu odpowiednio w dniu 15 października 2019 r. i 25 października 2019 r.), uzupełnił materiał dowodowy, jednakże zauważyć należy, że organ odwoławczy, nie podjął sam z siebie czynności mających na celu uzyskanie wymaganych dokumentów, nie informował również strony o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy. Pismo z dnia 24 października 2019 r. stanowiło jedynie uzupełnienie odwołania o nowe zarzuty wraz z ich uzasadnieniem. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wykazał całkowitą bierność w postępowaniu. Ponadto, z odpowiedzi na skargę, ani żadnego innego pisma procesowego nie wynika, aby przedłożone przez stronę w dniu 15 października 2019 r. dokumenty były niezbędne organowi odwoławczemu do wydania rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędnie Sąd Wojewódzki upatruje przyczyn niewydania decyzji, w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. (uzupełnianie odwołania, duża ilość spraw, która wpłynęła do organu odwoławczego do załatwienia, ), jako niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Sąd w składzie obecnie orzekającym podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że przyczyny przedłużenia terminu rozpoznania sprawy, dotyczące niewystarczającej w ocenie organu obsady personalnej w stosunku do ilości prowadzonych spraw, nie mogą być postrzegane jako "przyczyny niezależne od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. (wyroki NSA: z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1471/18; z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2556/20). Trudności organizacyjne organu administracji nie wyłączają możliwości stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności. Okoliczność ta niewątpliwie zaś może być brana pod uwagę przy ocenie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jeszcze raz należy podkreślić, że organ odwoławczy wykazał się całkowitą biernością w prowadzonym przez siebie postępowaniu, nie podjął sam z siebie żadnej czynności w sprawie. Nie sposób też uznać, aby "oczekiwanie" na przedłożenie przez stronę dokumentów, do których złożenia organ nie wzywał skarżącego, wypełniało dyspozycję art. 35 § 5 p.p.s.a.

Zasadne zatem jest twierdzenie, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu sprawy. Tym samym podzielić należało zarzuty skargi kasacyjnej, odnośnie naruszenia art. 149 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a., w zakresie w jakim Sąd I instancji nie stwierdził bezczynności organu.

Stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność, sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Skoro Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców przed rozpoznaniem skargi na bezczynność przez Sąd rozpatrzył odwołanie i wydał w dniu 10 grudnia 2019 r. decyzję, to tym samym nie zachodziła podstawa do zobowiązania organu odwoławczego do wydania rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa, to naruszenie jednoznaczne, oczywiste, nie wymagające przeprowadzania złożonych analiz i na tyle poważne, że nie może być akceptowalne w praworządnym państwie. Przy ocenie, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa należy brać pod uwagę to, czy przekroczenie terminu przewidzianego na załatwienie sprawy było znaczące i czy wynikało z przyczyn, na które organ administracji miał wpływ. O rażącym naruszeniu prawa w postaci bezczynności może także świadczyć zlekceważenie wnioskodawcy i jego żądania. Zwłoka w wykonaniu obowiązku musi być efektem nacechowanego złą wolą, uporczywego zaniechania, pozbawionego racjonalnego uzasadnienia. Zatem o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania bezczynności (zob. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1370/20; z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2556/20).

W realiach niniejszej sprawy nie można przyjąć, po pierwsze, aby przekroczenie terminu było znaczne (rozstrzygnięcie zostało wydane w przeciągu 2 miesięcy plus 1 dzień od przekazania odwołania), a po drugie, aby przekroczenie terminu przewidzianego na załatwienie sprawy wynikało z przyczyn, na które organ administracji miał wpływ, bądź było efektem złej woli organu. Jak wynika z przedstawionych przez organ odwoławczy statystyk, wzrost ilości spraw do załatwienia musiał skutkować opóźnieniami w ich rozpoznaniu. Są to obiektywne trudności, które powodują przedłużenie toczących się postępowań i nie mogą one umykać z pola widzenia przy ocenie działań organu administracji. Opisywana nieznaczna zwłoka w załatwieniu sprawy (rozpoznaniu odwołania przez organ odwoławczy) nie uzasadniała, w ocenie NSA, przyjęcia ujawnionej bezczynności jako powstałej z rażącym naruszeniem prawa. Podobnie, jak nie uprawnia do przyznania, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., od organu na rzecz skarżącego określonej sumy pieniężnej. Uwzględniając bowiem okres, w jakim organ pozostawał w bezczynności, nie sposób jest doszukać się wystąpienia takiej szkody moralnej u skarżącego, która uzasadniałaby przyznanie jemu jakiejkolwiek sumy pieniężnej. Ponadto, mimo podniesienia w skardze kasacyjnej zarzutu z art. 149 p.p.s.a., jej autor, nie wskazał na żadne okoliczności, uzasadniające stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, bądź przemawiające za przyznaniem stronie określonej sumy pieniężnej.

Reasumując, skarga kasacyjna okazała się zasadna, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a, art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Przy czym wyjaśnić należy, że Sąd nie znalazł podstaw do "miarkowania" zasądzonych kosztów postępowania sądowego, mimo iż, jak wskazał Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, liczne skargi składne przez profesjonalnego pełnomocnika, będącego autorem pism także w niniejszej sprawie, charakteryzują się wysokim stopniem powtarzalności, albowiem odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika, lub nawet obniżenie kosztów w tym zakresie sprowadzałoby się do pokrzywdzenia skarżącego, który jak należy domniemywać wynagrodzenie to swemu pełnomocnikowi zapłacił (zob. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II OZ 198/20). Nie jest to również podobna sytuacja do takiej, w której ten sam pełnomocnik prowadzi kilka spraw w imieniu tej samej strony postępowania.